Η παγκόσμια βασιλεία του Χριστού και η ελευθερία της καρδιάς

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

We are on Psalm 71. I think we have covered the first two sections.

Or the third as well? I cannot remember. We covered the first two, up to verse seven, didn't we? Does anyone remember?

Well, from verse eight to verse twelve—or rather, I think to verse eleven—we have the third section.

The third section shows the universal reach of this new kingdom, which is, of course, the Church. This king is ultimately Christ, and His kingdom is the Church. It is for everyone, not just for some. The previous section, the second, showed that the kingdom of the Church endures forever. It is not a kingdom that begins and then comes to an end; it will remain forever. Here we see its universal reach: “He shall have dominion from sea to sea,” it says.

“And from the river to the ends of the earth.” As we said, the king is Solomon in the first instance, but ultimately he is the Messiah, Christ. This king will rule over the whole world; He came for the whole world. But His rule is a liberation, not a conquest by force. God does not come to compel people into submission. He comes to win them over, to free them from the power of the devil and make them citizens of His kingdom, a kingdom of freedom.

The Kingdom of Heaven.

So, “He shall have dominion from sea to sea.” That means from one end of the earth to the other. “And from the river to the ends of the earth.” Which river does it mean here? Perhaps one of the two great rivers. Have we talked about this already? We have, we have. I can see that now, though no one reminded me! Yes, I remember: it may mean the Euphrates or the Tigris in the first instance. In any case, the expression means that the king will rule over the whole world, from one end to the other.

And that king is the Messiah. I think we said something else here too. Yes, now you and I will begin to remember it. I think we said that God takes hold of the whole soul, not just separate parts of it. Didn't we? But it seems we need to repeat a few things. Christ intends to take hold of the whole human heart, not just one part of it. He wants to reach the whole soul, its very depths, so that a person can feel God's grace and Christ's lordship reaching deep within, rather than touching only the surface.

We need to stress this. What marks Christians today is that they have given God only a small part of their hearts. We might say they have given Him the outer layer, the very surface, but not the whole heart. Was it here that we used the example of a barrel full of water, into which we push our hand?

Let us remember these things. It strikes me that most Christians today are content with a visit from God that touches only the surface. They have received a little of God's grace on the surface; they are Christians, religious people, as we might say, but only on the surface, and they are content with that. Deeper down, the devil is there. Another master holds the human heart under his power.

People today are in a sorry state, a very sorry state. That is why, as we have said before, many Christians envy people who live for the world.

They envy them. They envy what worldly people enjoy, what they taste and take pleasure in. Christians envy them. What does that show? It shows that they are Christians on the surface: God's grace has taken hold of some parts of their souls, but deeper down, their whole being still...

It still desires worldly things, and that is why they envy worldly people. But why envy them? However pleasant and attractive these things may seem, the pleasures they offer are small and short-lived. More than that, what seems sweet is poison to the soul, like a drug. It changes the soul and does it harm. Think of someone who drinks alcohol and enjoys drinking it.

He drinks again and enjoys it. Then he wants another drink, and he takes it. The point is not simply that the pleasure does not last, or that it cannot compare with spiritual joy. Alcohol can gradually make a person dependent on it.

More broadly, it changes the person. The issue is not simply that the pleasure alcohol gives has little value. And so it is with sinful things generally. We have taken drinking as an example, but it too is a sinful thing.

It enslaves him. The problem with every sinful thing is not simply that it offers meager, short-lived pleasure. It can make a person, if you will, spiritually addicted. It disfigures and changes him until he becomes a slave to sin. What kind of life does someone dependent on alcohol lead? Who would envy his life? Poor man, he thinks about drink day and night. As soon as he wakes in the morning, he reaches for it. Who would envy him? Yes, he has become a slave. It is not simply that alcohol gave him...

...alcohol gave him a few false pleasures, but it changed his whole body until he became enslaved to drink. That is how a person becomes a slave to sin. “For by whatever a person is overcome, by that he is enslaved.” Whatever overcomes you makes you its slave. Whichever sin, whichever sin eventually gets you to give in to it, that sin makes you its slave. You become a slave to that sin. You become a slave to that condition, whatever it may be.

But a person makes a very great mistake when, I repeat, he settles for a shallow religious life while, deep down, his heart is pulled this way and that by other things.

Great harm is done when God's grace does not reach deeper. Christ came for the whole earth, not just certain parts of it. He came for all people, not just some. He came to save everyone who, in faith... All the more, since each human being is a whole, Christ comes to save the whole soul and the whole person. And as you know, the Church did not struggle over this without reason in the Ecumenical Councils.

Christ is truly human and truly God, fully human and fully God. He has a human nature and a divine nature. He took on the whole of human nature: not only a body, but also a human soul, so that He might save the whole person. He saves the soul and the body. And this has a practical meaning: God's grace reaches into every part of us. Nothing is to be left without sanctification, nothing without grace. Think of a sponge that absorbs water at one end. That is not enough. The whole sponge, right through to its depths, must become wet. Every part of it must be filled with water, or whatever liquid it is absorbing.

Not just a few corners of the sponge, or one part of it, but the whole sponge must be soaked. So too the whole person, the whole soul, the whole heart, the whole being must receive His grace and come under its sway. In this sense, the Kingdom of God, the Kingdom of Christ the Messiah, embraces everything.

It is to embrace the whole inhabited world, the whole creation, and to rule over everything.

So if someone does not give his whole self to Christ, he is unhappy from the start. That is why many Christians are unhappy, even more unhappy than people of the world, and why they envy them. You see Christians struggling to live as Christians, yet at the same time saying, ‘Why can’t I do this too? Why can’t I do that? Why can’t I enjoy this other thing? That isn’t permitted; doing that would be a sin.’ My thoughts wander off and my heart goes after those things. Is my heart really with Christ?

Can such a person truly be a Christian? He betrays himself; he betrays his own faith. If you believe in Christ, you give yourself wholly to Christ. You believe His words, His promises, everything He has said and everything He does.

Such Christians are unhappy in this life, and we do not know what will happen at the judgment. Will God say, ‘That was all you could do, and you did it’? Or, when He weighs us, will He find that we fall short of what is needed to enter His Kingdom? Then we will be left outside.

‘Before Him the Ethiopians shall fall down, and His enemies shall lick the dust.’ They will come before this king, fall down before Him, and declare their submission. Yes, the Ethiopians. I think we said last time that he uses them to represent all peoples.

By naming Ethiopia, he means everyone. All will come and bow down. All will submit. There is no one who does not need to submit, and no one who can avoid it. ‘His enemies shall lick the dust.’ He says the same thing again in another way.

And they will fall before Him, to the point of licking the ground on which He stands. I trust these expressions do not trouble us. I think we understand what they mean.

We know there are believers everywhere. Whether everyone wants to believe in Christ is another matter, but there are believers in every part of the world. You will find them in Alaska, China, Japan, India, and throughout Africa. They bow before Christ, fall before Him, bow before Him, and worship Him.

To return to our verses, there are enemies within us too, along with all those things we spoke about yesterday. There is resistance inside us. It is startling: you want to belong to Christ, yet resistance rises within you. Refusal appears; an inner voice says no. How can that happen? Yet it does. There can be ‘Ethiopians’ within us, enemies within us, but they will all submit. None will remain, provided we consent. If we do not consent—

We must never suppose that there are forces within us so unruly that they cannot submit to Christ. If they fail to submit, it is because we ourselves do not want to submit fully. But if we do, all those hostile, resisting forces will submit to Christ. All will bow down. Everyone who struggles in the spiritual life finds things within that resist Christ. So let us not be troubled or lose heart. The time will come when everything within us will bow before Christ. Whatever rises up against Him will be humbled, fall down, and bow before Him.

I have said before that this is where I see the whole tragedy: God wants to take hold of us in order to set us free, and we resist. You remember the example we gave. A little bird flew into our room.

We try to catch the bird and release it outside, where it can be free. But because it thinks we mean to harm it, it flies wildly from wall to wall. It may injure itself or even be killed. If it would let us catch it, it would be saved.

We are like that bird, strange as it may sound. God reaches out in every way to take hold of our soul, to redeem it and free it from everything that traps and binds it. Yet we seem to be afraid of God. This is why we keep saying that we must trust God and have faith in Him. Do not be afraid of Him in that way. Fear Him in the sense that you respect and revere Him, knowing that He is God and you are His creature; do not raise yourself up against Him. But do not be afraid to let Him take you into His hands, take charge of you, and guide your life. He will make you free. He will make you holy. He will give you everything.

You will not be deprived of anything, so why are you afraid? Can you take better care of yourself? Can you do more to help yourself? Yet this is how people act. They are afraid to place themselves in God’s hands, to trust Him and let Him take care of them. In the end they wound themselves, grieve God, and bring suffering and hurt upon their own souls.

‘The kings of Tarshish and the islands shall bring gifts; the kings of the Arabians and Saba shall offer gifts.’ I do not know whether we covered this as well. Tarshish is a city in Spain. The psalmist is saying that even those kings far away in Spain will bring gifts to this king, to Christ. They too will submit, bow down, obey, and become His own. The kings of Tarshish will do so, and the islands as well, chiefly the islands of the Mediterranean. But all this means, as I keep saying, that everyone, the whole world, will come and bow down.

They will bow before Christ the King and bring Him gifts. ‘The kings of the Arabians and Saba shall offer gifts.’ The kings of Arabia, of the Arab world, and those from Saba as well will bring their gifts.

Earlier it says they will bow down; here it says they will bring gifts. The psalmist expresses the same thought in different ways, though there is a difference too. Yes, all will bow down and submit, but here they also bring gifts. When God finds a person, takes hold of him, and reveals Himself to him, that person feels such joy. He does not feel forced into submission. He freely offers himself to God as a gift. So, while the Lord, as He says—

“You are not your own, for you were bought at a price.” We do not belong to ourselves; Christ bought us at a price, and we belong to Christ. Yet when we become Christ’s, it will seem as though we have offered ourselves to Him as a gift. Although He bought us and paid the price with His own blood, He does not claim our very being simply as His right; we would not benefit in that way. Ultimately, we ourselves must give what is deepest within us—give ourselves as a gift. A person offers his very self as a gift. That is how he comes to feel: he gladly gives his whole self to God as a gift, along with everything he has, you see.

We show our joy, our delight, and our love by giving a gift, even the cheapest gift, if that is all we have. We show what is in our hearts through it. As I mentioned another time, a hermit, an ascetic on the Holy Mountain, has nothing else out there in the wilderness, nothing else, and offers a morsel of bread, dry as can be.

And the person who receives it feels he has been given the finest gift of his life. Through that small gift, all the giver’s love and joy are expressed. When we are joyful and full of love, we feel the need to give gifts. We gladly do everything we can: work hard, spend what we have, bear hardship, and give our love, even our very selves. “All the kings of the earth shall bow before him; all nations shall serve him.” So all the kings of the earth will bow before the King, and all the nations

will become his servants. If you are a servant of Christ, you are free. The Apostle Paul calls himself a servant of Jesus Christ. A servant of Jesus Christ. When you become Christ’s servant, you are freed from the devil, from yourself, from the passions, and from everything that holds you captive. All who become servants of this King

will serve him. All will obey him; all will obey.

Will you allow me, then, to stop here? I hope we remember next time that we will continue from here onward. We had to go over these things to reconnect with what we discussed before. We’ll stop now because we have a vigil tonight at nine at Saint Athanasios, and we need to prepare. That is all.

Είμαστε στον 71ο ψαλμό, είδαμε τα δύο πρώτα τμήματα, νομίζω.

Και το τρίτο, δεν θυμάμαι, τα δύο πρώτα μέχρι τον έβδομο στίχο, δεν είναι έτσι; Θυμάται κανείς;

Λοιπόν, στον 8ο στίχο, από τον 8ο στίχο μέχρι τον 12ο στίχο, μάλλον μέχρι τον 11ο στίχο, έχουμε το 3ο τμήμα.

Στο τρίτο τμήμα παρουσιάζεται η καθολικότης που έχει αυτή η καινούργια βασιλεία, η Εκκλησία βέβαια. Ο βασιλεύς αυτός τελικά είναι ο Χριστός, η βασιλεία αυτή είναι η Εκκλησία και έχει καθολικό χαρακτήρα, είναι για όλους, δεν είναι για ορισμένους. Στο προηγούμενο τμήμα, το δεύτερο, παρουσίαζε εκεί την αιωνιότητα της βασιλείας αυτής της Εκκλησίας. Είναι μια βασιλεία που δεν αρχίζει και θα τελειώσει, αλλά θα μένει για πάντα. Εδώ η βασιλεία έχει καθολικό χαρακτήρα, είναι «καὶ κατακυριεύσει», λέει, «ἀπὸ θαλάσσης ἕως θαλάσσης».

«Καὶ ἀπὸ ποταμοῦ ἕως περάτων τῆς οἰκουμένης». Ο βασιλεύς, αυτός που τελικά είναι ο Μεσσίας όπως είπαμε, καταρχήν είναι ο Σολομών, αλλά τελικά είναι ο Μεσσίας, είναι ο Χριστός, ο βασιλεύς αυτός θα κυριεύσει όλη την οικουμένη, ήρθε για όλη την οικουμένη. Θα κυριεύσει βέβαια, όχι με κατακτητικό τρόπο, αλλά με απελευθερωτικό τρόπο. Δεν έρχεται ο Θεός να κατακτήσει καταναγκαστικά τους ανθρώπους, αλλά έρχεται να τους κερδίσει. Έρχεται να τους απελευθερώσει από την εξουσία του διαβόλου και να τους κάνει πολίτες της βασιλείας του, που είναι η βασιλεία ελευθερίας.

Βασιλεία των Ουρανών.

«Καὶ κατακυριεύσει», λοιπόν, θα κυριεύσει «ἀπὸ θαλάσσης ἕως θαλάσσης». Η έκφραση σημαίνει από τη μια άκρη της γης ως την άλλη άκρη της γης, από τη μια άκρη της θαλάσσης ως την άλλη άκρη. «Καὶ ἀπὸ ποταμοῦ ἕως περάτων τῆς οἰκουμένης». Και καταρχήν ποιον ποταμό εδώ θα λέει; Ίσως εννοεί τους δυο μεγάλους ποταμούς. Τα είπαμε αυτά; Μήπως τα είπαμε; Τα είπαμε, τα είπαμε, τα είπαμε, αυτό βλέπω κι εγώ και δεν μου το θυμίζει κανείς. Λοιπόν, τώρα θυμήθηκα που είπαμε, πιθανόν να εννοεί τον Ευφράτη ή τον Τίγρη καταρχήν, αλλά εν πάση περιπτώσει θέλει πάλι να πει με την έκφραση αυτή ότι από τη μια άκρη στην άλλη όλη την οικουμένη θα την κατακυριεύσει ο βασιλεύς.

Που είναι ο Μεσσίας. Και νομίζω είπαμε εδώ... Ναι, τώρα θα αρχίσετε να τα ενθυμίζετε κι εσείς κι εγώ. Νομίζω σε αυτό το σημείο πρέπει να είπαμε ότι και την ψυχή ο Θεός την κυριεύει ολόκληρη και όχι χωρισμένα κομμάτια της ψυχής. Έτσι δεν είπαμε; Αλλά απ’ ό,τι βλέπετε, πρέπει να επαναλάβουμε μερικά πράγματα. Ο Χριστός έχει σκοπό να κυριεύσει όλη την καρδιά του ανθρώπου, όχι ένα κομμάτι, ένα τμήμα της καρδιάς. Όλη την ψυχή, μέχρι τα μύχια. Να αισθάνεται ο άνθρωπος ότι μέχρι βαθιά βαθιά έχει προχωρήσει η χάρις του Θεού, έχει προχωρήσει η κυριότητα του Χριστού και όχι μόνον επιφανειακά, μόνον εξωτερικά.

Πρέπει να το τονίσουμε αυτό, ότι το χαρακτηριστικό των σημερινών χριστιανών είναι ότι έχουν δώσει εις τον Θεό ένα μικρό μέρος της καρδιάς τους. Θα λέγαμε το περίβλημα, το εξωτερικό, το επάνω επάνω και όχι όλη την καρδιά. Εδώ δεν είναι σε αυτό το σημείο που είχαμε αναφέρει εκείνο το παράδειγμα ότι έχουμε ένα βαρέλι στο οποίο έχουμε νερό και σπρώχνουμε το χέρι;

Θυμηθούμε αυτά τα πράγματα. Μου κάνει εντύπωση ότι οι περισσότεροι χριστιανοί σήμερα αρκούνται στο ότι κάπως ο Θεός τούς έκανε μια επίσκεψη πάνω πάνω εκεί, δέχτηκαν δηλαδή πάνω πάνω λίγο τη χάρη του Θεού, είναι χριστιανοί, είναι ας πούμε θρησκευτικοί άνθρωποι, πάνω πάνω, και αρκούνται σε αυτό. Και βαθύτερα ο διάβολος, βαθύτερα άλλος αφέντης, άλλος είναι εκεί, άλλος έχει υπό την εξουσία του την καρδιά του ανθρώπου.

Ταλαιπωρός ο σημερινός, είναι πολύ ταλαιπωρός. Γι’ αυτό, όπως είπαμε άλλη φορά, όπως είπαμε άλλη φορά, πολλοί χριστιανοί ζηλεύουν τους κοσμικούς ανθρώπους.

Ζηλεύουν. Ζηλεύουν για όσα απολαμβάνουν οι κοσμικοί, για όσα γεύονται και ευχαριστούνται οι κοσμικοί. Ζηλεύουν οι χριστιανοί. Αυτό τι δείχνει; Δείχνει ότι είναι μεν χριστιανοί επιφανειακά, κάποια τμήματα της ψυχής των που έχει κυριεύσει η χάρη του Θεού, ο Θεός, αλλά βαθύτερα όμως το είναι το...

Επιθυμεί τα κοσμικά πράγματα, γι’ αυτό και ζηλεύουν τους κοσμικούς αυτούς. Γιατί να τους ζηλέψεις; Δεδομένου ότι αυτά τα κοσμικά, όσο ευχάριστα κι αν φαίνονται, όσο ωραία κι αν φαίνονται, όχι μόνο οι ευχαριστήσεις που προσφέρουν είναι μικρές, όχι μόνο οι ευχαριστήσεις που προσφέρουν είναι παροδικές, αλλά σε τελευταία ανάλυση όλα αυτά, ενώ φαίνονται γλυκά, είναι δηλητήριο για την ψυχή, είναι ναρκωτικό για την ψυχή, αλλοιώνουν την ψυχή, κάνουν ζημιά. Όπως δηλαδή αυτός ο οποίος πίνει οινόπνευμα, οινοπνευματώδη πίνει και του αρέσει που πίνει.

Ξαναπίνει και του αρέσει. Πάλι θέλει να πιει κι άλλο και πίνει. Δεν είναι απλώς λοιπόν ότι η ευχαρίστηση αυτή δεν βαστάει πολύ, είναι παροδική. Ή μπροστά στην ευχαρίστηση πνευματική δεν μπορεί να σταθεί αυτή η ευχαρίστηση που νιώθει κανείς από το οινόπνευμα. Αλλά είναι ότι το οινόπνευμα τελικά λίγο λίγο κάνει τον άνθρωπο αλκοολικό.

Γενικότερα αλλοιώνει, μεταβάλλει τον άνθρωπο. Δεν είναι απλώς ότι δεν έχει μεγάλη αξία η ευχαρίστηση που προσφέρει το οινόπνευμα. Έτσι λοιπόν και όλα, γενικότερα τα αμαρτωλά, δηλαδή αυτό το πήραμε σαν παράδειγμα, αλλά αυτό είναι επίσης και αμαρτωλό πράγμα.

Και τον υποδουλώνει. Γενικότερα λοιπόν, κάθε τι, κάθε αμαρτωλό πράγμα, γενικότερα δεν είναι απλώς ότι προσφέρει μια φτωχή ευχαρίστηση ή κρατάει πολύ λίγο, αλλά κάνει, αν θέλετε να πούμε, αλκοολικό τον άνθρωπο από πνευματικής απόψεως. Τον παραμορφώνει τον άνθρωπο, τον αλλοιώνει, τελικά κανείς γίνεται δούλος της αμαρτίας. Τι ζωή είναι αυτή που κάνει ένας αλκοολικός; Ποιος μπορεί να ζηλέψει τώρα τη ζωή του αλκοολικού, να χαρεί ας πούμε τη ζωή του αλκοολικού; Ο καημένος αυτός μέρα νύχτα το ποτό σκέφτεται, δεν προλαβαίνει να ξυπνήσει το πρωί και σε αυτό τρέχει. Ποιος θα τον ζηλέψει; Ναι, ναι, έχει γίνει δούλος. Δηλαδή, όχι απλώς τον...

Του έδωσε κάποιες ψευτοευχαριστήσεις το οινόπνευμα, αλλά αλλοίωσε τον όλο οργανισμό του και τον έκανε έτσι που τελείωσε, να είναι πλέον δούλος ο οργανισμός του στο ποτό. Έτσι ο άνθρωπος γίνεται δούλος της αμαρτίας. Ω γαρ τις ηττάται, τούτω και δεδούλωται. Από αυτό το οποίο νικάται κανείς, σε αυτό γίνεται δούλος. Όποια αμαρτία τελικά, όποια αμαρτία τελικά τα καταφέρνει να της κάνεις το χατίρι, σε κάνει η αμαρτία αυτή, σε κάνει δούλο. Γίνεσαι δούλος αυτής της αμαρτίας. Γίνεσαι δούλος αυτής της οποιασδήποτε καταστάσεως.

Όμως κάνει κανείς μεγάλο λάθος, πολύ μεγάλο λάθος, όταν, επαναλαμβάνω, αρκείται σε κάποια επιφανειακή θρησκευτικότητα, σε κάποια επιφανειακή θρησκευτικότητα και βαθύτερα η καρδιά του άγεται και φέρεται από άλλα πράγματα.

Μεγάλη ζημιά όταν η χάρις του Θεού δεν προχωρεί βαθύτερα. Δηλαδή όπως ο Χριστός γενικά ήρθε για όλη τη γη, δεν ήρθε για ορισμένα τμήματα της γης. Ήρθε για όλους τους ανθρώπους, όχι για ορισμένους ανθρώπους. Ήρθε να σώσει τους πάντες όσοι με πίστη... Έτσι πολύ περισσότερο, επειδή στην περίπτωση του κάθε ανθρώπου έχουμε ένα ενιαίο, πολύ περισσότερο λοιπόν στην ψυχή του κάθε ανθρώπου ο Χριστός έρχεται να σώσει όλη την ψυχή και όλο τον άνθρωπο. Και όπως τα ξέρετε, η Εκκλησία δεν έκανε τυχαία αγώνες τότε, οι Οικουμενικές Σύνοδοι.

Ο Χριστός είναι αληθινός άνθρωπος και αληθινός Θεός, τέλειος άνθρωπος και τέλειος Θεός, έχει ανθρωπίνη φύση και έχει θεία φύση, έχει όλη την ανθρωπίνη φύση, όχι πήρε μόνο το σώμα αλλά πήρε και την ανθρώπινη ψυχή, να σώσει όλον τον άνθρωπο, όχι μόνο το σώμα του, σώζει και την ψυχή του, όχι μόνο την ψυχή του αλλά και το σώμα, όλον τον άνθρωπο. Αλλά αυτό το «όλον τον άνθρωπο» έχει πρακτικά και αυτό το ενδιαφέρον, ότι η χάρη του Θεού τρυπώνει σε όλες τις δικές του πτυχές. Δεν θα μείνει τίποτε το οποίο δεν θα αγιαστεί, δεν θα μείνει τίποτα το οποίο δεν θα χαριτωθεί, δεν θα μείνει τίποτα. Είναι όπως ένα σφουγγάρι που ρουφάει νερό από μια άκρη. Αλλά δεν αρκεί αυτό. Πρέπει όλο το σφουγγάρι, μέχρι βαθιά βαθιά, να είναι υγρό, έτσι όλο το σφουγγάρι να έχει νερό ή ό,τι άλλο υγρό.

Στο σφουγγάρι, όχι κάποιες γωνές του σφουγγαριού ή ένα τμήμα του σφουγγαριού, αλλά όλο το σφουγγάρι, όλος ο άνθρωπος, όλη η ψυχή, όλη η καρδία, όλο το είναι του ανθρώπου, όλη η ύπαρξή του, να δεχτεί τη χάρη του, να κυριευτεί από τη χάρη του. Και από αυτές τις απόψεις λοιπόν η Βασιλεία του Θεού, η Βασιλεία του Χριστού, του Μεσσία, έχει καθολικό χαρακτήρα.

Όχι μόνο να περιλάβει όλη την οικουμένη, να περιλάβει όλη την κτίση, αλλά να κυβερνήσει τα πάντα.

Λοιπόν, αν κανείς δεν δώσει όλο τον εαυτό του στον Χριστό, καταρχήν είναι ένας δυστυχισμένος. Γι’ αυτό πολλοί χριστιανοί είναι δυστυχισμένοι, πιο δυστυχισμένοι από κοσμικούς ανθρώπους, και γι’ αυτό ζηλεύουν τους κοσμικούς. Και βλέπει κανείς τους χριστιανούς με έναν περίεργο τρόπο, που από το ένα μέρος αγωνίζονται να είναι χριστιανοί και από το άλλο μέρος: «Γιατί να μην κάνω και εκείνο; Γιατί να μην κάνω και το άλλο; Γιατί να μην απολαύσω και το άλλο; Γιατί να μην απολαύσω και το άλλο; Αυτό δεν επιτρέπεται, εκείνο αν το κάνω είναι αμαρτία». Το μυαλό μου ξεφεύγει, η καρδιά μου εκεί, είναι στον Χριστό;

Μπορεί αυτός ο χριστιανός να είναι χριστιανός; Ο ίδιος προδίδει τον εαυτό του, ο ίδιος προδίδει την πίστη του. Αν πιστεύεις στον Χριστό, άμα πιστεύεις στον Χριστό, δίνεσαι ολόκληρος στον Χριστό. Αν πιστεύεις στον Χριστό, πιστεύεις στα λόγια του, πιστεύεις στις υποσχέσεις του, πιστεύεις σε όλα αυτά τα οποία είπε, όλα αυτά τα οποία κάνει ο Χριστός.

Δυστυχισμένοι λοιπόν είναι αυτοί οι χριστιανοί και δεν ξέρουμε, δυστυχισμένοι δηλαδή σ’ αυτόν τον κόσμο, και δεν ξέρουμε τι θα γίνει εν ώρα κρίσεως. Άραγε θα πει ο Θεός ότι τόσο μπορούσες, τόσο έκανες; Θα πει, καθώς θα μας ζυγίζει ας πούμε, θα μας βρει να μην ζυγίζουμε όσο πρέπει να ζυγίζουμε και να μπούμε στη βασιλεία Του; Και θα μείνουμε απ’ έξω.

Ενώπιον αυτού προπεσούνται οι Αιθίοπες και οι εχθροί αυτού χουν λείξουσιν. Θα έρθουν λοιπόν μπροστά στον βασιλιά αυτόν και θα πέσουν μπροστά του και θα δηλώσουν τα κολλήνι που θα γίνουν. Ναι, οι Αιθίοπες, είχαμε πει νομίζω και την άλλη φορά, ότι παίρνει έτσι αντιπροσωπευτικό τον τρόπο.

Την Αιθιοπία, λέει τους πάντας. Πάντα. Δηλαδή θα έρθουν και θα προσκυνήσουν. Θα υποταχθούν. Δεν υπάρχει δηλαδή κανείς ο οποίος δεν έχει ανάγκη να υποταχθεί και δεν υπάρχει κανείς ο οποίος μπορεί να το αποφύγει. «Οἱ ἐχθροὶ αὐτοῦ χοῦν λείξουσιν». Και οι εχθροί του, το ίδιο δηλαδή, επαναλαμβάνει την ίδια έννοια.

Και θα πέσουν μπροστά του μέχρι τη στιγμή που θα λείξουν το χώμα στο οποίο πατάει. Δεν υποθέτω ότι μας στενοχωρούν αυτές τις εκφράσεις, υποθέτω δηλαδή ότι καταλαβαίνουμε.

Όπως ξέρουμε, από παντού υπάρχουν, άλλο τώρα, όλοι οι άνθρωποι που θέλουν να πιστέψουν στον Χριστό, άλλο και είναι, αλλά από παντού υπάρχουν πιστοί. Και στην Αλάσκα θα βρει πιστούς κανένας, και στην Κίνα θα βρει πιστούς, και στην Ιαπωνία θα βρει πιστούς, και στην Ινδία θα βρει πιστούς, και σε όλη την Αφρική θα βρει πιστούς. Προσκυνούν τον Χριστό, πέφτουν μπροστά του και τον προσκυνούν και τον λατρεύουν.

Για να επανέλθουμε πάλι στους στίχους μας, μέσα μας υπάρχουν και εχθροί, όπως υπάρχουν και όλα αυτά που λέγαμε και χθες. Υπάρχει αντίδραση μέσα. Είναι φοβερό δηλαδή πώς, ενώ θέλεις να είσαι του Χριστού, μέσα σου παρουσιάζεται αντίδραση. Παρουσιάζεται άρνηση, παρουσιάζεται το όχι. Πώς γίνεται αυτό; Και όμως γίνεται, συμβαίνει αυτό το πράγμα, να υπάρχουν μέσα μας Αιθίοπες, να υπάρχουν μέσα μας εχθροί, αλλά όλοι αυτοί θα υποταχθούν. Δεν θα μείνει κανείς, βέβαια, εάν συμφωνήσουμε. Εάν δεν συμφωνήσουμε,

ποτέ να μην υποθέσεις υποθέσουμε ότι υπάρχουν ορισμένες δυνάμεις μέσα μας, ανεξέλεγκτες, που δεν θα υποταχθούν στον Χριστό. Αν τελικά δεν θα υποταχθούν, δεν θα υποταχθούν, διότι δεν θέλουμε γενικότερα να την υποταχθούμε. Αν όμως θέλουμε να υποταχθούμε, όλες οι δυνάμεις αυτές, οι εχθρικές, οι αντιδραστικές, θα υποταχθούν στον Χριστό. Θα προσκυνήσουν όλες. Και λίγο πολύ κάθε αγωνιζόμενος βρίσκει μέσα του καταστάσεις που δεν θέλουν να υποταχθούν στον Χριστό. Λοιπόν, να μην στενοχωρούμεθα, να μην έτσι απογοητευόμεθα. Θα έρθει η ώρα που όλα θα προσκυνήσουν τον Χριστό. Κάθε τι που σηκώνει κεφάλι μέσα μας θα ταπεινωθεί, θα πέσει κάτω, θα προσκυνήσει.

Πει και άλλες φορές ότι όλο το δράμα εδώ το βρίσκω. Ο Θεός θέλει να μας κυριεύσει με την έννοια να μας απελευθερώσει και εμείς αντιδρούμε. Όπως θυμάστε, είχαμε φέρει εκείνο το παράδειγμα: μπήκε ένα πουλάκι μέσα σε ένα δωμάτιο, στο δωμάτιό μας.

Η δική μας φροντίδα και προσπάθεια είναι να το πιάσουμε το πουλάκι και να το πετάξουμε έξω, να είναι ελεύθερο. Και αυτό, επειδή νομίζει ότι θέλουμε το κακό του, σκοτώνεται πετώντας από τοίχο σε τοίχο και μπορεί και να τραυματιστεί και τα λοιπά, και ακόμη και να σκοτωθεί εντελώς. Εάν αφεθεί να το πιάσουμε, σώθηκε.

Μοιάζει, μην νομίζετε, όσο κι αν τυχόν φαίνεται παράξενο. Ο Θεός απλώνει το χέρι με όλους τους τρόπους για να πιάσει την ψυχή μας, για να τη λυτρώσει, να την ελευθερώσει από όλα αυτά τα οποία την παγιδεύουν, την δένουν, την κάνουν να μην είναι ελεύθερη. Αλλά σαν να φοβόμαστε τον Θεό. Αυτό θα πει που λέμε και ξαναλέμε, να έχουμε εμπιστοσύνη στον Θεό, με πίστη. Μα μην τον φοβάσαι καθόλου τον Θεό. Τον φοβάσαι με την έννοια να τον σέβεσαι, να τον ευλαβείσαι, να ξέρεις ότι αυτός είναι Θεός και εσύ είσαι το πλάσμα του και μη σηκώνεις το κεφάλι. Αλλιώς όμως μην φοβάσαι που θα σε πάρει στα χέρια του, μην φοβάσαι που θα σε αναλάβει, μην φοβάσαι που θα κανονίσει αυτός τη ζωή σου, μην φοβάσαι. Ελεύθερο θα σε κάνει, ελεύθερο, άγιο θα σε κάνει, τα πάντα θα σου δώσει.

Δεν θα στερηθείς, γιατί φοβάσαι; Πιο πολύ εσύ θα κάνεις κουμάντο για τον εαυτό σου; Πιο πολύ εσύ θα καταφέρεις να βοηθήσεις τον εαυτό σου; Κι όμως στην πράξη έτσι κάνουν οι άνθρωποι. Φοβούνται να αφεθούν στα χέρια του Θεού, να εμπιστευτούν εις τον Θεό, να τους αναλάβει ο Θεός. Και τελικώς πληγώνονται και τον Θεό λυπούν και την ψυχή τους την ταλαιπωρούν και την πληγώνουν.

Θαρσίς και νήσοι, δώρα προσοίσουσι, βασιλείς Αράβων και Σαβά, δώρα προσάξουσι. Δεν ξέρω αν το είχαμε και αυτό. Εδώ η Θαρσίς είναι πόλη ισπανική. Και λέγει ο Ψαλμωδός, ας πούμε, και ακόμη και αυτοί οι βασιλείς που είναι εκεί στην Ισπανία, γι' αυτό λοιπόν δώρα προσοίσουσι, θα φέρουν δώρα στον βασιλέα αυτόν, στον Χριστό. Και αυτοί δηλαδή θα υποταχθούν, θα προσκυνήσουν, θα υπακούσουν, θα γίνουν δικοί του. Οι βασιλείς της Θαρσίς και επίσης και τα νησιά, ενώ οι πιο πολλοί της Μεσογείου. Αλλά όλα αυτά σημαίνουν, επαναλαμβάνω, αν πάρουμε την έννοιά τους, σημαίνουν οι πάντες, τα πάντα, όλος ο κόσμος ολόκληρος θα έρθει να προσκυνήσει.

Βασιλέα Χριστό, θα φέρει δώρα εις τον Βασιλέα Χριστό. Βασιλείς Αράβων και Σαβά δώρα προσάξουσι. Οι βασιλείς της Αραβίας, του αραβικού κόσμου, και ακόμη από την Σαβά. Λοιπόν οι βασιλείς και των Αράβων και Σαβά θα φέρουν δώρα, προσάξουσι.

Το ίδιο είναι εκεί, λέει θα προσκυνήσουν, εδώ λέει θα φέρουν δώρα. Ας πούμε, έχει αυτή την ποικιλία, λέει τα ίδια πράγματα αλλά έτσι κατά ποικίλο τρόπο. Όμως έχει και διαφορά το πράγμα. Εκεί ναι, θα προσκυνήσουν, οι πάντες θα υποταχθούν. Εδώ θα φέρουν και δώρα. Δηλαδή, τόσο ας πούμε χαίρεται ο άνθρωπος όταν τον ανακαλύψει ο Θεός, όταν τον κυριεύσει ο Θεός, όταν φανερωθεί ο Θεός, τόσο πολύ χαίρεται. Όχι που δεν αισθάνεται καθόλου ότι κατακτήθηκε, αλλά ότι εντελώς ελεύθερα προσφέρει τον εαυτό του στον Θεό, προσφέρει τον εαυτό του δώρο. Δηλαδή, ενώ ο Κύριος, όπως λέγει

Ουκ εστέ εαυτών, ηγοράσθητε γαρ τιμής. Δεν ανήκουμε στον εαυτό μας, μας αγόρασε ο Χριστός με τιμή και ανήκουμε στον Χριστό. Τελικά όμως, όταν γίνουμε του Χριστού, θα μοιάζει ότι δώσαμε δώρο τον εαυτό μας σ' Εκείνον. Μολονότι εκείνος μας αγόρασε, πλήρωσε τίμημα, το ίδιο του το αίμα. Αλλά όμως δεν παίρνει κατά δικαιωματικό τρόπο την ύπαρξή μας, δεν ωφελούμεθα έτσι. Αλλά τελικά πρέπει να δώσουμε εμείς τη μυστική μας, να δώσουμε τον εαυτό μας ως δώρο. Δηλαδή και τον ίδιο τον εαυτό του κανείς τον δίνει δώρο, έτσι αισθάνεται τελικά, ευχαρίστως δίνει όλο τον εαυτό του δώρο στον Θεό. Αλλά και τα πάντα, ό,τι κι αν έχει, είδατε.

Ότι εκδηλώνουμε τη χαρά μας, την ευχαρίστησή μας, την αγάπη μας και τα λοιπά με το να δώσουμε δώρο. Και το πιο φθηνό δώρο, εφόσον αυτό έχουμε, δεν είναι, όμως εκδηλώνουμε με το, σύμφωνα και άλλη φορά, ένας ερημίτης, ένας ασκητής στο Άγιον Όρος, δεν έχει τίποτε άλλο εκεί στην έρημο, δεν έχει τίποτε άλλο και προσφέρει μια μπουκιά ξερό ψωμί, κατάξερο.

Αυτή είναι, και εκείνος που το παίρνει αισθάνεται ότι πήρε το καλύτερο δώρο στη ζωή του. Καθώς, δια της οικονομίας αυτής, με το μικρό του δώρο εκδηλώνεται όλη η αγάπη και όλη η χαρά του ανθρώπου που το προσφέρει. Αισθάνεται κανείς, λοιπόν, την ανάγκη, όταν είναι χαρούμενος, όταν έχει αγάπη, να δώσει δώρο, δώρα. Τα πάντα δηλαδή, να τα κάνει ευχαρίστηση και να κουραστεί και να εξοδευτεί και να παιδευτεί και να μη στάξει και τα πάντα να κάνει, να δώσει την αγάπη του. Να δώσει και τον ίδιο τον εαυτό του. Και προσκυνήσουσιν αυτώ πάντες οι βασιλείς της γης, πάντα τα έθνη δουλέψουσιν αυτώ. Και θα προσκυνήσουν, λοιπόν, όλοι οι βασιλείς της γης, θα προσκυνήσουν τον βασιλέα και όλα τα έθνη

γίνουν δούλοι. Είσαι δούλος του Χριστού, είσαι ελεύθερος. Παύλος Απόστολος, δούλος Ιησού Χριστού. Δούλος Ιησού Χριστού. Όταν γίνεσαι δούλος του Χριστού, ελευθερώνεσαι και από τον διάβολο και από τον εαυτό σου και από τα πάθη και από τα πάντα. Όταν είσαι δούλος του Χριστού. Θα πει, λοιπόν, όλοι που θα γίνουν δούλοι του βασιλέως αυτού,

Δουλέψουν σε αυτόν, όλοι θα πειθαρχήσουν σε αυτόν, όλοι θα πειθαρχήσουν.

Θα μου επιτρέψετε όμως να σταματήσουμε εδώ, αλλά ελπίζω να θυμηθούμε την άλλη φορά ότι θα πάμε από εδώ και κάτω, να είναι πανεύθυνοι πάλι στα ίδια. Ήταν όμως απαραίτητο να τα πούμε για να συνδεθούμε με τα παλιά. Θα σταματήσουμε εδώ γιατί θα κάνουμε αγρυπνία απόψε στις 9 η ώρα τώρα στον Άγιο Αθανάσιο και πρέπει να ετοιμαστούμε. Αυτά.