Η προσευχή του Δαβίδ για βοήθεια και η εμπιστοσύνη στον Θεό

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

Do you remember whether we finished Psalm 68?

Does anyone remember? Where is Mrs. Petropoulou? She hasn’t come yet. It seems we didn’t finish it, but I’m not sure.

I’m a little uncertain. I think we must have finished it, but I’m afraid we may have come intending to finish it, then something happened and we talked about something else. Well, since no one is saying anything, let’s go on to Psalm 69. It’s a short psalm, only six verses, and it’s the second psalm of Compline. The first is Psalm 50, “Have mercy on me, O God,” and the second is this one: “O God, attend to my help.”

Let’s go through it briefly. “O God, attend to my help; O Lord, make haste to help me. Let those who seek my life be put to shame and confounded; let those who wish me evil be turned back and put to shame. Let those who say to me, ‘Well done, well done,’ turn back at once in shame.” That is the psalm. Six verses. We leave out the first, which is the heading, so there are only five verses. It is divided into two short parts.

Verses two, three, and four make up the first part; verses five and six, the second. In the first part, David prays—this psalm is his too. Once again he is in trouble, threatened by enemies, and you might say he prays against them. In the second part, he prays for himself and for all those who belong to God, the righteous. “O God, attend to my help.”

My God, I need Your help. See my need and help me. “O Lord, make haste to help me.” This verse has two halves, and both say the same thing in different words: “O God, attend to my help; O Lord, make haste to help me.” Hurry to my aid. “Let those who seek my soul be ashamed and confounded.” Let those who seek my soul—my life—be put to shame.

That is, those who want to kill me. “Let them be turned back”—let them withdraw and retreat—“and let those who wish me evil be put to shame.” Let all who want to harm me, and who rejoice in my misfortune, turn back in disgrace. That is why he says, “Let those who say to me, ‘Well done, well done,’ turn back at once in shame.” Let those coming against me to take my life retreat immediately. Let them turn back in disgrace, all those saying, “Well done, well done,” as if to say, “Good! How wonderful!”

They see that he is about to fall into their hands. His life is in danger; this is his worst moment. And they gloat over it: “Wonderful! We’re going to catch you. Wonderful! We’re going to destroy you.” They rejoice not only because they are getting what they want, but because he is in danger. Those are the enemies David faces. So he prays for God to help him, to intervene and make them withdraw in disgrace.

We have seen this before with David. He is a man of God, yet God often lets him suffer these things, almost as though he were outside God’s protection. David does not stumble in his faith over it at all. This happens again and again; nearly all his psalms are written in this spirit. He is always in danger, under pressure, struggling, in great tribulation—sometimes because of Saul, sometimes because of Absalom, and sometimes because of other enemies.

God might seem unmerciful, harsh, without compassion, or even unable to protect His own. That is how it looks, yet David does not stumble in his faith. Many Christians do. It is a very great thing to remain firm in your faith in God, whatever happens. Keep this always in your soul: He knows. God knows. God is God. He does everything perfectly. He makes no mistakes. And to test us on this very point, God will allow trials to come.

He knows what each person needs: one is tested in this way, another in that, one more, another less. But God will allow a person to be tested at this sensitive point. Things may unfold in such a way that you are in danger of stumbling in your faith. You may wonder whether God has forgotten you, treated you unjustly, ceased to care for you, overlooked you, cast you aside. Remember what Christ Himself said: “Blessed is the one who does not stumble because of Me.” That struck me deeply when I first noticed it years ago, and I have never forgotten it.

A person should not let complaints rise up inside, or even begin wondering whether God has done such a thing. David has this trust. Of course, in pain, a person is still human. Even a man of God may cry out, just as someone being strangled cannot help crying, “Ah!” A word may escape him, but that is different. It can simply be the pressure building inside him until he takes a deep breath or lets out a sigh.

To go through all this without even questioning God—that is already to begin to be sanctified, to enter the path of holiness. Things are simple. We make them tangled, difficult, heavy, and hard to understand because we get tangled up in ourselves. Why? Because we put our hope in ourselves, rely on ourselves, and expect everything from ourselves. When a person holds fast to God, there is no such confusion. God is not as you are. God is without sin, while you are caught in sin. God is light and never darkness, while you are in darkness.

God bears no grudges and seeks no revenge. He is not swayed and confused by such things as we are. So when you go beyond yourself—there is nothing else to it; pay no attention to what you are, to what you are—and hold fast to God—the Holy God, all-wise, all-good, merciful, and loving toward mankind—things become simple. Even if you do nothing else, do this: before God, do not stumble in your faith. Not at all.

And still, a human being remains human. He does not become a ghost or an angel, especially when God lets him bear suffering. Yet we see other cases in the Old Testament: the three young men enter the furnace and are not burned; Daniel is thrown among the lions and they do not eat him. We see such things in the New Testament era too, in the lives of many saints and martyrs. A martyr is put on the wheel, where he should be crushed, and comes out completely unharmed. God does that. But when God lets a person bear a trial as a human being, watching over him and knowing when to intervene, that person feels it as a human being.

You see, “O God, attend to my help.” This is David: chosen by God, allowed to suffer, yet never stumbling in his faith. He has the courage, the closeness to God, to turn to Him like that. Think of a child whose father is nearby. The child calls out freely, without the slightest hesitation. You might call out to a stranger too, but you do not know how the stranger will respond. The child has no doubt that his father will come. He knows his father is his father.

With your own father, when things are as they should be, you never stop to wonder how he will take it. You call out freely, certain that nothing will hold him back: he will rush in to save you as you drown. “O God, attend to my help.” That is the closeness and trust with which David turns to God in his trouble: “My God, I need Your help. Look upon me and help me. O Lord, make haste to help me.” Look upon me and hurry; there is no time to lose. It sounds almost as though he is giving God orders, though that is not what he is doing.

It sounds like an order. But not everyone can speak this way. David can, because he holds nothing back for himself. He belongs entirely to God. We, on the other hand, still hold things back. We have not surrendered ourselves to God’s guidance. Each person has his own reasons. Some have not yet come to know Him and surrender to Him.

One person has not surrendered because, like that very rich man, he has many possessions. How could he give them up? Another holds back for personal reasons, caught in all sorts of fears and difficulties that keep him from surrendering to God. Without that surrender, how can a person speak as David does? David speaks to God freely, almost as if giving orders: “Attend,” he says, and “make haste.” They sound like commands.

If someone has not gone beyond himself and reached the point where he can address God with such closeness, but speaks this way anyway—as some people do—it is presumption, sheer insolence. What terrible harm sin has done to the human being.

A person could be like an angel, a child of God, God’s friend, someone close to Him and loved by Him. And the difficulty does not lie with God. Once God gave up His Son for us, He broke down every barrier that stood between Him and us. On God’s side, there is no longer any barrier as there was before.

Christ became incarnate, was crucified, and rose again. There is no barrier on God’s side. The barrier comes from us. The way we live is as though we keep putting obstacles between ourselves and God. Then we struggle and suffer just trying to live. Poor man. How unhappy he is! How happy he could be, and how unhappy he is. How free, how redeemed, how joyful, how fully human he could be. Yes, this is what sin has done. It has darkened the person, and now makes him feel, think, and see everything through that darkness. He no longer has a right relationship with God.

But something remains for a person to do: to become aware of this condition and see it. That is why we have books, why we have the Church, why we have all these things: to shed light on our condition so we can see it. Once you see it and humble yourself, God will come and lift the darkness from you and your whole being. You will no longer see through darkness, feel through darkness, or move through darkness, and so on.

Let those who seek my life be ashamed and confounded.

Let those who wish me harm turn back and be put to shame.

So David has this closeness to God, as we said. He asks God for help; he does more than plead. He almost seems to demand it, yet there is no trace of insolence or presumption in his words. Such is his closeness to God. Let them be ashamed and confounded. In other words, David asks God to intervene so that all those who want to kill him, to take his life, are put to shame. “Those who seek my soul.” As we have said before, in Holy Scripture the word “soul” usually means “life.” There are a few places where it means what we generally mean by “soul” today, in both the New Testament and the Old Testament.

But chiefly it means life, as it does here. They seek my soul, my life; they want to kill me. “Let those who wish me harm turn back and be put to shame.” Let all who seek my harm and take pleasure in it retreat in shame. We meet this many times.

There is something else I would like us to notice in David’s psalms, something we may not have noticed until now. It has just come to mind: David is often at the very end of his strength. He is under such pressure, so hemmed in, with danger so close, that it is as though the knife is already at his throat.

He is at the very end of his strength.

You can hear it in the way he pleads with God and turns to Him: “Hasten!” Yet even as David faces the possibility that his life is about to end, he speaks to God as though, at the very last second, someone will stop it from happening. This certainty is always there beneath his prayer and pleading. It is more than trust that God is there; it is a conviction that God will act. Of course, God may hear his prayer and still will that David suffer and die.

That would not mean God had failed to hear or protect him. Such an hour comes even for Christ Himself, much more for David. Yet David seems to have an intuition, and indeed he was saved every time. Deep down, he is certain that God will save him at the very last instant. That certainty shows in the way he prays and pleads, and in the words he uses. He prays knowing that God is there, and he is saved.

It is a gift from God. I called it intuition, and I think intuition can sometimes be a gift. Of course, it can also be a natural gift. There are natural abilities and there are spiritual gifts. Some people seem to have this natural ability, just as God gives one person extraordinary strength, or another the ability to jump very high.

Or to jump so far that the rest of us would need twenty steps to cover the distance. Some people have this gift of intuition. But in people of God it is a spiritual gift. David seems to have had it both as a natural ability and as a spiritual gift. It is a great thing to sense certain things in life. That sense shapes a person’s actions, words, whole manner, and way of life. David says things that anyone might say, as we do when we read the psalm. But his words are filled with the deeper gift he carries.

That, then, is David’s certainty. He senses that however close the end may be, it has not yet come. How much of that can we have? I think the best thing for us is to trust God. He knows what He will do. David went a little further: in a way, he knew what God would do. Deep within, he was certain that God would save him. Most of us do not know. But whether we know or not matters little if we entrust ourselves to God. He knows what is best for us, and we accept what He does because He knows it is best. “Let those who say to me, ‘Aha, aha!’ turn back at once in shame.”

“At once”: let those who gloat over me turn their backs and leave immediately. They say, “Aha, how wonderful! Serves you right. Yes, serves you right. How long are you going to keep acting like you’re somebody? Well, your time has come!” They rejoice and say, “Wonderful, wonderful.” Yes, “let them turn back at once.” The words “at once” are used here, and I would say David’s certainty comes through even more strongly. The knife has already touched his neck; perhaps it has even begun to cut into it. Yet David—what did you say?—David believes that they will all stop there and that he will ultimately be saved.

Perhaps we could think of a calm driver applying the brakes. Things may be going badly: the car is skidding, heading downhill, and who knows what else. Yet the driver keeps his attention on what he needs to do. He remains calm despite what is happening around him and handles the steering wheel, the brakes, and the gears as he should. I do not know how drivers

manage to stay so calm. I remember someone telling me about an accident he had. He has since died. He was driving somewhere in the snow, I think, when his car slid away. It went completely out of control, left the road, and headed toward a ravine.

At that moment, there was nothing he could do as a driver. What could he do? But something else was at work in him. He was certain that, yes, the car was heading for the ravine, but it could not end that way. And the car stopped, hanging over the edge of the ravine. That is how he told it to me.

Sometimes we experience something like this in a dream, though of course it is a dream. You are certain you will not fall. Or you struggle with a snake and are certain that, whatever happens, you will kill it—in the dream. That is all for today. We will continue next Monday. We have gone a little over time today; forgive me. I hope we will keep better time next time.

Θυμάστε αν είχαμε τελειώσει τον 68ο ψαλμό;

Θυμάται κανείς; Πού είναι η κυρία Πετροπούλου; Δεν ήρθε ακόμα. Φαίνεται δεν τον είχαμε τελειώσει, αλλά δεν ξέρω.

Το έχω έτσι λίγο αμφίβολο, γιατί φοβούμαι, δηλαδή πρέπει να τον έχουμε τελειώσει, αλλά φοβούμαι μήπως είχα έρθει να τον τελειώσουμε και κάτι συνέβη και μήπως έγινε κάτι τέτοιο. Μήπως δηλαδή αφήσαμε τον ψαλμό και είπαμε τίποτε άλλο. Λοιπόν, πάμε στον 69ο, αφού δεν λέτε τίποτα. Ο 69ος ψαλμός είναι σύντομος, μικρός δηλαδή, 6 στίχοι, και είναι ο δεύτερος ψαλμός του Αποδείπνου. «Ελέησόν με, ο Θεός» είναι ο πρώτος, ο πεντηκοστός, και ο δεύτερος ψαλμός είναι αυτός, «Ο Θεός, εις την βοήθειά μου πρόσχες».

Να περάστε λίγο σύντομα, τέλειωσαν. Ο Θεός, εις την βοήθειά μου πρόσχες, Κύριε, εις το βοηθήσαί μοι σπεύσον. Αισχυνθήτωσαν και εντραπήτωσαν οι ζητούντες την ψυχή μου, αποστραφήτωσαν εις τα οπίσω και καταισχυνθήτωσαν οι βουλόμενοί μοι κακά. Αποστραφήτωσαν παραυτίκα αισχυνόμενοι οι λέγοντές μοι, εύγε, εύγε. Αυτός είναι ο ψαλμός. Έξι στίχοι. Αφαιρούμε τον πρώτο, που είναι είναι η επιγραφή, επομένως είναι μόνο πέντε στίχοι. Βρίσκεται σε δύο μικρά τμήματα.

Δεύτερος, τρίτος και τέταρτος στίχος το πρώτο τμήμα. Πέμπτος και έκτος στίχος το δεύτερο τμήμα. Στο πρώτο τμήμα προσεύχεται ο Δαβίδ, του Δαβίδ είναι και αυτός ο ψαλμός, πάλι δυσκολεύεται και κινδυνεύει από εχθρούς και προσεύχεται εναντίον των εχθρών, θα έλεγε κανείς. Στο δεύτερο τμήμα προσεύχεται για τον εαυτόν του και για όλους αυτούς οι οποίοι είναι του Θεού, για τους δικαίους. «Ο Θεός, εις την βοήθειά μου πρόσχες».

Θεέ μου, έχω ανάγκη της βοήθειάς Σου και πρόσεξε αυτήν την ανάγκη που έχω και βοήθησέ με. «Κύριε, εις το βοηθήσαί μοι σπεύσον». Αυτός είναι ένας στίχος που έχει τα δυο ημιστίχια και το πρώτο και το δεύτερο λένε το ίδιο πράγμα με άλλο τρόπο, με άλλες λέξεις. «Ο Θεός, εις την βοήθειά μου πρόσχες· Κύριε, εις το βοηθήσαί μοι σπεύσον», σπεύσε να με βοηθήσεις. «Αισχυνθήτωσαν και εντραπήτωσαν οι ζητούντες την ψυχήν μου». Ας εντραπούν και ας αισχυνθούν, καταισχυνθούν, αυτοί που ζητούν την ψυχή μου, τη ζωή μου.

Δηλαδή να με θανατώσουν. «Αποστραφήτωσαν εις τα οπίσω», να απομακρυνθούν, να φύγουν πίσω, να φύγουν προς τα πίσω, «και καταισχυνθήτωσαν οι βουλόμενοί μοι κακά», καταντροπιασμένοι ας πούμε, να φύγουν προς τα πίσω αυτοί όλοι που θέλουν το κακό μου και που χαίρουν για το κακό μου και για τη δυστυχία μου. Γι' αυτό λέει, «αποστραφήτωσαν παραυτίκα αισχυνόμενοι οι λέγοντές μοι, εύγε, εύγε». Αμέσως, γρήγορα να οπισθοχωρήσουν αυτοί που έρχονται κατ' επάνω μου για να μου αφαιρέσουν τη ζωή. Καταντροπιασμένοι λοιπόν να γυρίσουν πίσω, να απομακρυνθούν όλοι αυτοί οι οποίοι λένε «εύγε, εύγε», με την έννοια, θεωρεί, ωραία.

Την έννοια, τον βλέπουν ας πούμε ότι όπου να είναι θα πέσει στα χέρια τους και επομένως κινδυνεύει, επομένως είναι η χειρότερη στιγμή της ζωής του. Και χαιρεκακούν γι' αυτό. Α, ωραία, πολύ ωραία. Πολύ ωραία που θα σε πιάσουμε, πολύ ωραία που θα σε εξοντώσουμε, αλλά όχι απλώς ωραία με την έννοια ότι επιτυγχάνουμε αυτό που θέλουμε, αλλά χαίρονται, χαιρεκακούν δηλαδή, που εκείνος είναι σε κίνδυνο και χαίρουν αυτοί γι' αυτό. Με τέτοιους εχθρούς έχει να κάνει ο Δαβίδ και γι' αυτό προσεύχεται. Προσεύχεται να βοηθήσει ο Θεός και προσεύχεται, ας πούμε, ο Θεός να επέμβει κατά τέτοιο τρόπο να απομακρυνθούν αυτοί οι καταντροπιασμένοι κλπ.

Και άλλες φορές ότι ο Δαβίδ, αυτός ο άνθρωπος του Θεού, που ο Θεός συχνά τον αφήνει να παθαίνει όλα αυτά τα πράγματα σαν να μην τον έχει υπό την προστασία του, και δεν σκανδαλίζεται καθόλου γι' αυτό ο Δαβίδ. Δεν είναι μια φορά, δεν είναι δύο φορές, όλοι οι ψαλμοί του σχεδόν είναι γραμμένοι με αυτό το πνεύμα. Πάντοτε είναι σε έναν κίνδυνο, πάντοτε πιέζεται, πάντοτε δυσκολεύεται, πάντοτε είναι σε θλίψη μεγάλη. Πότε από τον Σαούλ, πότε από τον Αβεσσαλώμ, πότε από τους άλλους εχθρούς.

Να είναι άσπλαχνος δηλαδή ο Θεός, σαν να είναι σκληρός, σαν να είναι άπονος, σαν να είναι αδύναμος, σαν να μην μπορεί να προστατεύσει τους δικούς του ο Θεός. Έτσι μοιάζει και δεν σκανδαλίζεται ο Δαβίδ καθόλου από αυτό. Αυτό. Κάτι δηλαδή που το παθαίνουν πολλοί οι Χριστιανοί. Ναι, και είναι μεγάλη υπόθεση, πολύ μεγάλη υπόθεση να μην σκανδαλισθείς με τον Θεό. Να μην σκανδαλισθείς, όπως και να 'ναι τα πράγματα. Ναι, πάντοτε να μένει μέσα στην ψυχή σου: ξέρει αυτός. Ο Θεός ξέρει. Ο Θεός είναι Θεός. Τα κάνει όλα τέλεια. Δεν πέφτει έξω. Και μάλιστα, για να δοκιμαστεί κανείς σε αυτό το σημείο, ο Θεός θα επιτρέψει.

Ανάλογα, εκείνος ξέρει, δηλαδή σε άλλον έτσι, σε άλλον αλλιώς, σε άλλον περισσότερο, σε άλλον λιγότερο, αλλά θα επιτρέψει ο Θεός να δοκιμαστεί ο άνθρωπος σε αυτό το λεπτό σημείο. Θα επιτρέψει ο Θεός να έρθουν τα πράγματα, όμως, και να έχει το όλο θέμα, να έρθουν έτσι τα πράγματα που να κινδυνεύει ο άνθρωπος να σκανδαλιστεί. Μήπως δηλαδή ο Θεός τον ξέχασε, μήπως ο Θεός τον αδικεί, μήπως ο Θεός δεν προνοεί γι' αυτόν, τον παραβλέπει, τον πετάει πέρα. Και μακάριος, θυμάστε που το είπε ο ίδιος ο Χριστός. Έτσι μου έχει κάνει μεγάλη εντύπωση πριν από χρόνια που το πρόσεξα για πρώτη φορά και πάντοτε ενθυμούμαι που λέει «και μακάριος εκείνος που δεν θα σκανδαλιστεί μαζί μου», είπε κάποτε ο Χριστός.

Να μην βγάλει ο άνθρωπος από μέσα του έτσι, τι, παράπονα και λοιπά, ούτε καν να αρχίσει να διαλογίζεται μήπως και τα λοιπά, τίποτα. Ε, ο Δαβίδ το έχει αυτό. Άσχετα αν μερικές φορές, δηλαδή, μέσα στον πόνο, μέσα στο αυτό, όπως είναι ο άνθρωπος, άνθρωπος ό,τι και να είναι, είναι άνθρωπος. Άνθρωπος, φαίνεται δηλαδή ότι είναι άνθρωπος, δεν είναι φάντασμα, όπως δηλαδή έναν που τον στραγγαλίζουν, μόνο του θα βγει το «αχ», έτσι καμιά φορά μπορεί να βγει κάποια λέξη από έναν άνθρωπο του Θεού, αλλά είναι άλλο και ούτε βγαίνει από... Απλώς που φουσκώνει, φουσκώνει ο άνθρωπος και αναπνέει βαθιά ή βγάζει ένα ξεφύσημα ας πούμε. Αλλιώς...

Άνθρωπος, να μην είναι καθόλου, να, να, να, ούτε, ούτε καν να διερωτηθεί, ενώ όποιος το κάνει αυτό, ήδη αγιάζει, αγιάζει, μπαίνει δηλαδή στον δρόμο της αγιότητας. Είναι απλά τα πράγματα, σε εμάς γίνονται έτσι μπερδεμένα τα πράγματα, δύσκολα, βαριά, ακατανόητα και λοιπά, γιατί μπερδευόμαστε από τον ίδιο τον εαυτό μας. Και γιατί μπερδεύεις τον ίδιο τον εαυτό σου; Γιατί ελπίζεις στον εαυτό σου, στηρίζεις τον εαυτό σου, περιμένεις τον εαυτό σου. Όταν ο άνθρωπος πιαστεί από τον Θεό, εκεί δεν έχεις να μπερδευτείς, διότι ο Θεός δεν είναι όπως είσαι εσύ. Ο Θεός είναι αναμάρτητος, ενώ εσύ είσαι μέσα στην αμαρτία. Ο Θεός είναι φως, δεν είναι σκοτάδι ποτέ, ενώ εσύ είσαι μέσα στο σκοτάδι.

Ο Θεός δεν έχει ούτε μνησικακία έχει, ούτε εκδικητικότητα έχει, ούτε, όπως ο άνθρωπος ας πούμε, επηρεάζεται από όλα αυτά και μπερδεύεται εκεί μέσα. Όταν λοιπόν ξεπερνάς τον εαυτό σου, δεν έχει τίποτε άλλο, μη δίνεις σημασία ότι είσαι, είσαι. Και πιάνεσαι από τον Θεό, τον Άγιο Θεό, τον Πάνσοφο Θεό, τον Πανάγαθο Θεό, τον Ελεήμονα Θεό, τον Φιλάνθρωπο Θεό. Όταν πιάνεσαι από εκεί, δεν μπερδεύεσαι, όλα γίνονται απλά τα πράγματα. Και τίποτα άλλο να μην κάνεις, αυτό. Έτσι, ενώπιον του Θεού, να μην σκανδαλιστείς καθόλου. Καθόλου.

Και πάλι ο άνθρωπος είναι άνθρωπος, ούτε φάντασμα γίνεται ούτε άγγελος γίνεται, άνθρωπος είναι, μάλιστα εφόσον τον αφήνει ο Θεός. Αλλά ο Θεός, όπως έχουμε τέτοιες περιπτώσεις και στην Παλαιά Διαθήκη, επίσης τρεις παίδες μπαίνουν μέσα στην κάμινο και δεν καίγονται. Ο Δανιήλ στα θηρία και δεν τον τρώνε. Και άλλα τέτοια. Αλλά και έπειτα στην Καινή Διαθήκη, στη χριστιανική πλέον εποχή, που βλέπουμε εκεί πολλούς αγίους, πολλούς μάρτυρες, να μην παθαίνουν τίποτε, ενώ τον βάζουν στον τροχό και εκεί πρέπει να λιώσει, να συντριβεί, και βγαίνει υγιέστατος από εκεί. Είναι ο Θεός που το κάνει αυτό, αλλά όταν ο Θεός όμως αφήνει τον άνθρωπο να σηκώσει το καθετί ως άνθρωπος και απλώς παρακολουθεί ο Θεός, ξέρει πότε θα επέμβει, ο άνθρωπος τότε είναι άνθρωπος, είναι άνθρωπος.

Εγώ, βλέπεις... «Ο Θεός, εις την βοήθειάν μου πρόσχες». Ο Δαβίδ αυτός, ο Δαβίδ που καθόλου δεν είναι σκανδαλισμένος με τον Θεό, που είναι ο εκλεκτός του Θεού, που παρ' όλα αυτά ο Θεός τον αφήνει να υποφέρει, αλλά δεν σκανδαλίζεται, λοιπόν ο Δαβίδ αυτός έχει ας πούμε αυτό το κουράγιο μέσα του, έχει αυτήν την οικειότητα, αν θέλετε, όπως το είπαμε και άλλη φορά, να καταφεύγει στον Θεό και... Ε, πώς ένα παιδί ας πούμε που είναι δίπλα του ο πατέρας και φωνάζει ανεπιφύλακτα, εντελώς ανεπιφύλακτα, χωρίς τον παραμικρό ενδοιασμό. Ενώ όταν έχεις να κάνεις με έναν ξένο θα φωνάξεις, αλλά... Το παιδί χωρίς τον παραμικρό ενδοιασμό, όχι μόνο με την έννοια να φωνάξει, αλλά και με την έννοια ότι θα επέμβει ο πατέρας. Δεν έχει τον παραμικρό ενδοιασμό ότι ο πατέρας είναι πατέρας. Είναι ένας ξένος, δεν ξέρει πώς θα το πάρει, δεν ξέρεις, πνίγεσαι και φωνάζεις, δεν ξέρεις πώς θα το πάρει.

Και τον πατέρα σου ποτέ δεν θα διερωτηθείς έτσι, καλώς εχόντων των πραγμάτων, πώς θα το πάρει, πώς δεν θα το πάρει. Άνευ ενδοιασμού, τελείωσε, ανεπιφύλακτα και φωνάζεις, αλλά και ξέρεις ότι δεν υπάρχει τίποτε να τον εμποδίσει και να τον συγκρατήσει. Λοιπόν, θα ορμήσει μέσα εκεί να σε σώσει καθώς πνίγεσαι. «Ο Θεός, εις την βοήθειάν μου πρόσχες». Ναι, με αυτή την οικειότητα, με αυτή την εμπιστοσύνη, με αυτή την αίσθηση, με αυτή την έννοια ο Δαβίδ που καταφεύγει στον Θεό καθώς δυσκολεύεται και λέει «Θεέ μου, που έχω ανάγκη της βοήθειάς σου, πρόσεξέ με και βοήθησέ με. Κύριε, εις το βοηθήσαί μοι σπεύσον». Πρόσεξε και σπεύσε, όχι, δεν υπάρχουν περιθώρια. Ναι, σαν να δίνει εντολές εδώ στον Θεό, ενώ δεν είναι καθόλου αυτό.

Σαν να δίνει εντολές. Δεν μπορεί να το κάνει ο καθένας αυτό. Να, ο Δαβίδ το κάνει. Να, ο Δαβίδ, γιατί δεν έχει τίποτε δικό του. Αυτός ανήκει στον Θεό πια και επομένως... Εμείς όμως επειδή έχουμε τα κρατούμενα τα δικά μας, δεν έχουμε παραδοθεί να μας κυβερνήσει ο Θεός και δεν έχουμε παραδοθεί, άλλος έτσι, άλλος αλλιώς. Άλλος δεν παραδόθηκε ακόμη στον Θεό, δεν γνώρισε ας πούμε.

Δεν παραδόθηκε ακόμη, διότι ο πάμπλουτος εκείνος είχε κτήματα πολλά. Πώς θα τα χάσει; Άλλος δεν παραδόθηκε για λόγους ψυχολογικούς, χίλια δυο ας πούμε, κόμπλεξ και τέτοια πράγματα που έχουν οι άνθρωποι και δεν τους αφήνουν να παραδοθούν στον Θεό. Δεν παραδόθηκε κανείς στον Θεό, πώς θα πει; Ο Δαβίδ όμως άνετα, άνετα ας πούμε, μιλάει στον Θεό σαν να δίνει εντολές. «Πρόσχες», έτσι, βλέπετε, σαν προστακτική, «σπεύσον», «πρόσχες».

Δηλαδή, αν δεν έχει ξεπεράσει κανείς έτσι τον εαυτό του και δεν έχει φτάσει στην κατάσταση που μπορεί έτσι με τέτοια οικειότητα να απευθυνθεί στον Θεό και το κάνει, κάποια φορά το κάνουν μερικοί, είναι θράσος, αναίδεια, αναίδεια. Τέλος πάντων, έχει κάνει η αμαρτία στον άνθρωπο. Τι κακό μεγάλο έχει κάνει.

Ο άνθρωπος να είναι σαν άγγελος, να είναι σαν παιδί του Θεού, να είναι ο φίλος του Θεού, ο οικείος του Θεού, ο αγαπητός του Θεού. Και το θέμα δεν είναι από την πλευρά του Θεού. Ο Θεός άπαξ και παρέδωκε τον Υιόν Του για μας. Ο Θεός, τελείωσε, έσπασε, εγκρέμισε όλα τα εμπόδια που μας χώριζαν από Αυτόν, που είναι ανάμεσα σε Αυτόν και σε εμάς. Δεν υπάρχει δηλαδή από τον Θεό κανένα εμπόδιο όπως υπήρχε πριν.

Σαρκωθεί ο Χριστός και σταυρωθεί και αναστηθεί. Δεν υπάρχει κανένα εμπόδιο. Το εμπόδιο είναι από εμάς. Όλη η στάση μας, ας πούμε, είναι τέτοια που σαν να ορθώνουμε εμπόδια μεταξύ μας και του Θεού. Και τυραννιόμαστε και πασχίζουμε να ζήσουμε τη ζωή. Καημένος άνθρωπος. Τι δυστυχής που είναι ο άνθρωπος. Πόσο ευτυχής μπορούσε να ήταν και πόσο δυστυχής είναι. Πόσο ελεύθερος, πόσο λυτρωμένος, πόσο χαρούμενος, πόσο άνθρωπος μπορούσε να είναι. Και τι είπε τώρα; Ναι, αυτό έχει κάνει η αμαρτία. Δηλαδή όχι μόνον, όχι μόνον τον μαύρισε τον άνθρωπο ας πούμε, αλλά τον κάνει τον άνθρωπο τώρα και να αισθάνεται μαύρα και να σκέπτεται μαύρα και να βλέπει μαύρα. Είναι και αυτό δηλαδή, και δεν έχει σωστή σχέση με τον Θεό, δεν έχει σωστή αναφορά με τον Θεό.

Μένει όμως κάτι στον άνθρωπο, μένει να συναισθανθεί την κατάσταση αυτή, να τη δει. Γι' αυτό υπάρχουν τα βιβλία, γι' αυτό υπάρχει η Εκκλησία, γι' αυτό υπάρχουν όλα αυτά, να μας διαφωτίζουν, να βλέπουμε την κατάσταση. Και άμα δεις την κατάσταση και ταπεινωθείς, θα έρθει ο Θεός και θα σε ξεμαυρίσει και την όλη ύπαρξή σου και δεν θα βλέπεις πια μέσα από μαυρίλα, δεν θα αισθάνεσαι μέσα από μαυρίλα, δεν θα κινείσαι μέσα από μαυρίλα κλπ.

Ασκηθείτε σαν κεντραπήτους να ζητούντε στην ψυχή μου.

Αποστραφή της ανισθόφυσης και κατεσχεθήθες ανεβολόμενη μη κακά.

Και έχει λοιπόν, έχει αυτήν την οικειότητα, είπαμε, ο Δαβίδ, να ζητά από τον Θεό, όχι απλώς παρακαλεί αλλά σαν να απαιτεί, χωρίς αυτή η απαίτηση να έχει ίχνος θράσους και αναίδειας μέσα, είπαμε έχει αυτήν την οικειότητα ο Δαβίδ. Ας αισχυνθούν και ας εντραπούν όλοι αυτοί, εσύ δηλαδή ο Θεός να επέμβεις και να κάνεις έτσι τα πράγματα να εντραπούν και να καταισχυνθούν όλοι αυτοί που θέλουν να με φονεύσουν, να αφαιρέσουν τη ζωή μου. «Ζητούντες την ψυχήν μου». Ψυχή εδώ, είπαμε και άλλη φορά, στην Αγία Γραφή η λέξη ψυχή κατά κανόνα σημαίνει ζωή. Υπάρχουν περιπτώσεις που ψυχή σημαίνει αυτό που λέμε εμείς σήμερα, αλλά είναι ελάχιστες περιπτώσεις, ευτυχώς και στην Καινή Διαθήκη σε κανένα δυο σημεία ψυχή σημαίνει αυτό που λέμε και εμείς σήμερα, και στην Παλαιά Διαθήκη.

Κυρίως όμως σημαίνει ζωή όπως εδώ. Ζητούν την ψυχή μου, τη ζωή μου, να με θανατώσουν. «Αποστραφήτωσαν εις τα οπίσω και καταισχυνθήτωσαν οι βουλόμενοί μοι κακά». Ας πάνε λοιπόν καταντροπιασμένοι, ας οπισθοχωρήσουν όλοι αυτοί που σκέπτονται και ζητούν το κακό μου και χαιρεκακούν. Αυτό το συναντούμε πολλές φορές.

Στους ψαλμούς του Δαβίδ, θα ήθελα κάτι ακόμα να προσέξουμε, που ίσως μέχρι σήμερα δεν το έχουμε προσέξει, μια και τώρα αυτή τη στιγμή ήρθε στο μυαλό μου, ότι ο Δαβίδ, όπως έχουμε δει πολλές φορές, είναι στο αμήν. Δηλαδή τόσο πιέζεται, τόσο είναι στριμωγμένος, τόσο τον πλησιάζει ο κίνδυνος, τόσο σαν να είναι το μαχαίρι πλέον στο λαιμό.

Είναι στο αμήν.

Αυτό φαίνεται από τον τρόπο με τον οποίο παρακαλεί τον Θεό, καταφεύγει στον Θεό, σπεύσον. Παρ' όλα αυτά όμως, ενώ δηλαδή από το ένα μέρος ζει αυτή την πραγματικότητα ο Δαβίδ, ότι όπου να είναι τελειώνει η ζωή του, από το άλλο μέρος όμως, ναι, ομιλεί ο Δαβίδ έτσι και καταφεύγει έτσι στον Θεό, σαν να... Ναι, έτσι είναι τα πράγματα, αλλά ακριβώς το τελευταίο δευτερόλεπτο κάποιος θα τα σταματήσει και δεν θα γίνουν. Δηλαδή μέσα στην προσευχή του και μέσα στην παράκλησή του υποκρύπτεται πάντοτε αυτή η βεβαιότητα. Όχι απλώς η εμπιστοσύνη στο Θεό ότι ο Θεός είναι, αλλά μια βεβαιότητα ότι ο Θεός... Γιατί μπορεί να ακούσει ο Θεός την προσευχή του, αλλά ο Θεός τελικά θέλει να πάθει ο Δαβίδ, να θανατωθεί.

Χωρίς να σημαίνει αυτό ότι δεν τον άκουσε ο Θεός ή δεν τον προστάτευσε ο Θεός. Έρχεται και αυτή η ώρα, που έρχεται για τον ίδιο το Χριστό η ώρα αυτή. Πόσο μάλλον για τον Δαβίδ. Και όμως, ο Δαβίδ πάντοτε, θα έλεγε κανείς ότι έχει και μια διαίσθηση, διότι όντως όλες τις φορές σώθηκε. Έχει μια διαίσθηση δηλαδή και έχει αυτήν την βεβαιότητα ότι το τελευταίο κλάσμα του δευτερολέπτου ο Θεός θα τον σώσει. Και με αυτήν την βεβαιότητα, η οποία υποκρύπτεται βαθιά μέσα του, αλλά φαίνεται όμως από τον τρόπο με τον οποίο προσεύχεται, παρακαλεί, και φαίνεται στις λέξεις που χρησιμοποιεί και τα λοιπά, με αυτήν τη βεβαιότητα λοιπόν προσεύχεται ότι ο Θεός είναι εκεί και σώζεται.

Είναι ένα χάρισμα, το δίνει ο Θεός, είναι ένα χάρισμα, το είπα εδώ διαίσθηση. Ναι, νομίζω μερικές φορές η διαίσθηση είναι χάρισμα. Βέβαια υπάρχουν και περιπτώσεις που η διαίσθηση είναι ένα φυσικό, ας πούμε, φυσικό χάρισμα. Υπάρχουν φυσικά χαρίσματα, φυσικά προσόντα ας πούμε, και πνευματικά χαρίσματα, πνευματικά προσόντα. Ναι, είναι ένα φυσικό αυτό και φαίνεται πως το έχουν ορισμένοι άνθρωποι. Ο Θεός όπως δίνει στον άλλο δύναμη, ας πούμε, τέτοια που δεν κατανικάται από καμιά άλλη ανθρώπινη δύναμη, ή στον άλλο κάτι άλλο, να πηδάει πολύ ψηλά.

Να πηδάει άλμα εις μήκος, τόσο που εμείς πρέπει να κάνουμε καμιά εικοσαριά βήματα για να το... Αυτό το διάστημα. Και λοιπόν, έτσι λοιπόν μερικοί έχουν το χάρισμα αυτό της διαίσθησης. Αλλά οι άνθρωποι του Θεού όμως το έχουν ως χάρισμα, δεν είναι χάρισμα δηλαδή φυσικό αλλά χάρισμα πνευματικό. Και ο Δαβίδ φαίνεται ότι το είχε και ως φυσικό χάρισμα και το είχε και ως πνευματικό χάρισμα αυτή τη διαίσθηση, και είναι μεγάλο πράγμα να έχει κανείς στη ζωή του κάτι τέτοιο, να διαισθάνεται μερικά πράγματα. Και αυτά φορτίζουν ανάλογα τις εκδηλώσεις του, τους λόγους του, την όλη κατάστασή του, τη βιωτή του. Λοιπόν, ο Δαβίδ το λέει για αυτά που θα μπορούσε να τα πει ο καθένας όπως τα λέμε και εμείς όταν διαβάζουμε. Αλλά είναι φορτισμένο όμως με αυτό το χάρισμα που έχει βαθύτερα ο Δαβίδ.

Επομένως αυτή είναι η βεβαιότητα, διαισθάνεται δηλαδή ο Δαβίδ ότι όσο και να ήρθε το τέλος, δεν ήρθε το τέλος. Και έχει αυτή τη βεβαιότητα. Τώρα πόσο εμείς μπορούμε να το έχουμε; Νομίζω για μας το καλύτερο είναι να εμπιστευόμαστε στον Θεό. Και ο Θεός ξέρει τι θα κάνει. Ναι, ο Δαβίδ δηλαδή πήγε και λίγο πιο πέρα, ότι ήξερε τι θα κάνει κατά έναν τρόπον τινά, ήξερε ότι είχε αυτή τη βεβαιότητα βαθύτερα ότι ο Θεός όντως τελικά θα τον σώσει. Εμείς οι πολλοί δεν ξέρουμε, αλλά όμως ξέρουμε δεν ξέρουμε, δεν έχει πολύ σημασία αφού αφηνόμεθα στον Θεό. Ξέρει εκείνος ποιο είναι το καλύτερο για μας και συμφωνούμε με αυτό που θα κάνει εκείνος, διότι αυτός ξέρει ότι είναι το καλύτερο. Αποστραφήτωσαν παραυτίκα αισχυνόμενοι οι λέγοντές μοι· εύγε, εύγε.

Αυτό το παραυτίκα πάλι, να ευθύς αμέσως λοιπόν να στρέψουν τα νώτα τους και να φύγουν, να απομακρυνθούν αυτοί που μου λένε, χαιρεκακούν δηλαδή και λένε: «Α, τι ωραία, καλά να πάθεις». Λένε «καλά να πάθεις, ναι, έτσι, ως πότε θα μας κάνεις τον όποιον όποιον; Λοιπόν, ήρθε η ώρα σου» και χαίρονται γι' αυτό και λένε «ωραία, ωραία». Ναι, αποστραφήτωσαν παραυτίκα, χρησιμοποίησαν εδώ το παραυτίκα, δηλαδή θα έλεγα ότι ακόμη πιο πολύ φαίνεται αυτή η βεβαιότητα εδώ, ότι ναι μεν το μαχαίρι ήδη κιόλας έχει ακουμπήσει στον τράχηλο, ίσως έχει αρχίσει να χαράζει τον τράχηλο, αλλά ο Δαβίδης, τι είπατε; Δαβίδης πιστεύει ότι εκεί θα σταματήσουν όλοι, θα σωθεί τελικά.

Δεν ξέρω τι άλλο να πούμε, δηλαδή θα μπορούσαμε εδώ να θυμηθούμε τον οδηγό, τον ψύχραιμο οδηγό που πατάει το φρένο. Ναι, μπορεί δηλαδή τα πράγματα να μην πάνε καθόλου καλά, να γλιστράει το αυτοκίνητο, να έχει πάρει την κατηφόρα, να, δεν ξέρω τι, και αυτός που όλη του την προσοχή εκεί, να κάνει αυτό που πρέπει να κάνει ο οδηγός ψύχραιμα. Και να μην επηρεάζεται καθόλου από την εξωτερική κατάσταση, αλλά να προσέχει ακριβώς να κάνει αυτό το οποίο χρειάζεται σύμφωνα με τους γενικότερους κανόνες, αυτό που πρέπει να κάνει εκεί στο τιμόνι του, στο φρένο του, στις ταχύτητές του κλπ. Δεν ξέρω πώς οι οδηγοί

έχουν αυτήν την ψυχραιμία. Θυμάμαι μου έλεγε κάποιος που πέθανε τώρα, οδηγούσε και είχε χιόνι νομίζω κάπου που είχε βρεθεί έξω και το αυτοκίνητο του έφυγε. Έφυγε δηλαδή, εντελώς, πώς το λένε, γλίστρησε και πήγε, όχι απλώς έφυγε από τον δρόμο, πήγε σε γκρεμό.

Την ώρα εκείνη όμως, σαν οδηγός δεν μπορούσε να κάνει τίποτα. Τι να κάνει; Αλλά δούλεψε, σαν πώς να πούμε, δούλεψε κάτι άλλο εκείνη την ώρα. Την ώρα εκείνη είχε μια βεβαιότητα ότι δεν... Ναι, πάει στον γκρεμό, αλλά δεν μπορεί αυτό, δεν μπορεί να γίνει, δεν μπορεί να γίνει. Είχε μια βεβαιότητα και το αυτοκίνητο σταμάτησε, κρεμασμένο στο χείλος του γκρεμού, έτσι μου είπε.

Στα Μαρτυσσίκη, και σωστά.

Παθαίνει κανείς το όνειρο καμιά φορά, αλλά και είναι όνειρο. Ναι, έχει τη βεβαιότητα δηλαδή ότι δεν θα πέσει, έχει τη βεβαιότητα ότι παλεύει κανείς με φίδι ας πούμε και έχει τη βεβαιότητα ότι και να γίνει τελικά θα το σκοτώσει το φίδι, θα το σκοτώσει στο όνειρό μας. Αυτά για σήμερα, θα συνεχίσουμε την άλλη Δευτέρα. Πέρασε λίγο η ώρα σήμερα, με συγχωρείτε. Την άλλη φορά ελπίζω να είμαστε πιο εντάξει.