Η Χάρη του Θεού, η Ευχή του Ιησού και τα Έθνη

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

The setting there is the psalm. This is the most accurate approach.

“Strengthen, O God, what You have established for us.” In other words, the leaven is there; the first seed is there. We ask God to strengthen it, increase it, make it grow, and bring it to completion. As the Apostle Paul says, God, who began a good work in you, will bring it to completion. He prays that Christians may be helped by God’s grace and brought to perfection, but something has already begun. Even when someone begins to say the Jesus Prayer, something has already begun.

The prayer could not even begin to be said if the leaven, the grace, were not already there.

Notice this pattern in ordinary, natural things too. Something has to be there for a beginning to be made. Think of the well we spoke about: to get the water flowing, we first have to pour in a little water. There is no other way to start it. But here, “We love Him because He first loved us.” It is God who pours His love into us, God who places His grace within us like a seed. No one can say, “Jesus is Lord,” except by the Holy Spirit. God has given us the Holy Spirit, and so we begin to call upon the Lord. “In Your light we shall see light.”

God has already given us a little light, and by that light we begin to see more light. A person comes to sense that he is sinful and fallen, but also that God loves him and will have mercy on him. So he begins to say, “Lord Jesus Christ, have mercy on me.” Otherwise, he is not offering Christian prayer. And if you are simply calling out, I do not know what kind of prayer you are offering. He begins with something already given, something that has already happened, because God always makes the first beginning. God begins precisely to set us in motion, because on our own we cannot. Even if we suppose we can do something, those other things are human concerns.

Take the Jesus Prayer. You could say that each prayer is linked to the one before it, which God granted me the grace to say. Yes, God granted me that grace, and I thank Him that I was able to say it. Now I say it again: “Lord Jesus Christ, have mercy on me.” If God granted me the grace to say it, He has already shown me mercy. Then, the next time, I say the Jesus Prayer again.

“Strengthen this which You have wrought...”

Is there anyone who does not have something within them? A person who starts as though there were nothing there, and goes about the work that way, is turning a blind eye. There is some great delusion, some darkness in the soul, that keeps that person from seeing what is already within. That is what must grow and increase. Without that leaven, nothing more will come.

Well...

When we are baptized, the person is born anew. All of that takes place. At the same time, especially through the Mystery of Chrismation, a seed of the Holy Spirit is placed within us. It waits, as any seed waits for the right conditions to sprout. The seed already holds life within it, whether it is a grain of wheat, a kernel of corn, or a bean. It simply needs the right conditions, and then the life within it springs up. Through Baptism, the grace of the Holy Spirit is in the human heart like a seed. That seed remains there, like a grain waiting for the right conditions.

As a person grows, he begins to become aware and to reason. A baby has the capacity for reason, but cannot yet use it. Later, a person becomes aware of his own existence and begins to think things through. He realizes that he is a Christian and, of his own free will, begins to create the right conditions for that seed of the Holy Spirit to grow—the seed placed in his heart through Baptism and especially through the Mystery of Chrismation.

So, if you begin to think

in a spiritual way and make a spiritual effort, you are beginning with something already given. If you begin to say the Jesus Prayer, and keep saying it again and again, you are beginning with something already given. Know this, understand it well, and let your prayer be something like this: “Strengthen what You have established.” Each time, God does a little more within your soul. Each time, this building grows a little more. And each time you say, “Strengthen, O God, what You have established for us,” the “what You have established” has surely grown.

Last year it was a; this year it may be a squared; next year, a cubed—and so on, to the nth power, as they say.

Then you move forward more rightly, more steadily, more naturally. There is safety in that too. You are not going blindly or taking random shots and seeing what you hit. You begin with something already given, something that comes from God and gives you a sure foundation.

You may be in a hurry to grasp something greater. No. Hold on to the little you have. Recognize it clearly and begin there. You could say that this is a sure way to move forward safely. It may seem that you are making little progress, that you are going slowly or taking too much time. But that is not so.

You may hurry and start repeating, “Lord Jesus Christ, Jesus Christ,” piling one repetition on another: “Lord Jesus Christ, Jesus Christ, Jesus Christ, Jesus Christ.” No. Your nous, your spiritual mind, should attend to the meaning of the words. As far as we can understand and do this, the nous should be completely free of every imagined scene, every image, every shape. We tend to cling to images and shapes, but the nous should hold only to the meaning, without giving that meaning a shape or picture in the imagination. Jesus Christ...

Jesus Christ... with a good conscience. Yes, one prayer follows another. It is not like drilling here and there for oil, or digging here and there for water, hoping by chance to find something. Our whole effort, whether in prayer or anything else, must be joined to what God has already done within us, to what He has already placed there. At first, as we said, we begin with faith. I believe that I have been baptized. I believe that, since I have been baptized and chrismated, I have the Holy Spirit within me. I believe this, and I begin from there. Later, experience comes: a person begins to feel the presence of the grace of the Holy Spirit within. But I want to stress that...

Our effort should not be like striking here and there to see what we happen to find. It must always be joined to that little we have within us, which truly comes from God and is sure and secure. We link each step to that little gift and go forward. “Strengthen, O God, what You have established for us.”

And of course, later, as it says here, a person can realize that God is working a miracle within him. God has worked a miracle within him; he realizes this. God has delivered him, and all those things that tormented him, that torment so many people, have disappeared. And he feels the need to say: “You know, yes, my God, what You have given me, You will give to my children, to my relatives, to those around me, and to that particular person who lives in such ignorance and suffers so much from his passions and his whole misguided way of life.”

Then he says, “Lord Jesus Christ,” as he says, “Lord Jesus Christ, have mercy on me.” And afterward he feels the need to say, “Lord Jesus Christ, have mercy on us.” “Lord Jesus Christ, have mercy on the whole world.”

“Because of Your temple at Jerusalem, kings will bring You gifts.” Now David moves beyond Israel, as we said, and speaks of the nations.

He is certainly speaking of the kings of his own people. But by speaking of kings in the plural, he also has kings farther afield in mind, as we shall see. “Because of Your temple at Jerusalem.” When David wrote this, he had not yet built the temple. There was no temple. His son Solomon would build it. God had blessed David, but He wanted Solomon to build the temple. David made the preparations and gathered the materials. So here, the place he means is probably Mount Zion.

For David, Mount Zion is the holy place. The tabernacle is there. He speaks of the hill as though it were already the temple in Jerusalem: “Because of Your temple at Jerusalem.” That is where Your sanctuary is, Your holy place, as he said in verse 25. Processions went toward that holy place, toward Mount Zion.

The kings will see that hill, that holy place in Jerusalem, and come to offer gifts. In other words, they will all come to worship God, the true God.

They want to serve God. He speaks of kings because, when a king worships God, his whole people follow. If I remember correctly, when Saints Methodius and Cyril went to the Slavic peoples, a ruler accepted Christianity first, and then all the people followed. Jerusalem, where God’s temple stands, is pictured here as the center of the whole earth. The kings will come there to worship and bring gifts.

The psalmist goes on: “Rebuke the beasts among the reeds.” Whom is God to rebuke? Those who are like beasts living among the reeds. The text is difficult, as I said, but I hope we can understand it. He surely means the Egyptians. The Nile is full of reeds, where crocodiles and hippopotamuses hid then, as they do even now. These beasts among the reeds symbolize the Egyptians, who

were like beasts toward the people of Israel. From ancient times, the Egyptians had been fierce enemies of Israel. So, rebuke these beasts—the Egyptians. Then he speaks of “the herd of bulls among the calves of the peoples, who would shut in those tested like silver.” Here the Greek translation by the Seventy is awkward. The command “rebuke” is understood again; it should read, “Rebuke the bulls.”

In the first phrase, “rebuke the beasts,” the word for beasts is in the dative case. Here “rebuke” is still understood, but “bulls” is in the genitive: “of bulls among the calves of the peoples, to shut in those tested like silver.” What does the passage mean? It asks God to rebuke the rulers of the various nations. These rulers are the bulls: as a bull dominates a herd, they lead and dominate the calves, the peoples under them. The word “δαμάλεσι” is plural and, again, in the dative case. Thank you.

They are the leaders, the kings of nations, with their peoples under their authority. Rebuke these rulers who draw their peoples along. What are they coming to do? He has chiefly the neighboring nations in mind—the Syrians and others—who come to surround, besiege, and finally capture Your people. Yet Your people have been tested like silver in a furnace. He could have said gold, too, in speaking of the Lord’s people.

That is the meaning here. The psalmist has first asked God to strengthen what He has established among His people. Now he asks that it spread farther, so that kings may come to worship God and offer gifts at His temple. For that to happen, he asks God to rebuke the enemies who are like beasts—the Egyptians—and the rulers of other nations who lead their peoples to besiege God’s people. He calls God’s people tested because they have passed through trial and been made pure. “Scatter the nations that desire wars.” And so he continues.

Here, we might say, he is praying for peace throughout the world: O God, scatter the nations that want war, so that peace may prevail everywhere. David writes by the Holy Spirit, sees by the Holy Spirit, and therefore prophesies. Many of his psalms contain prophecy. Here he foretells, in a way, what will happen when the Messiah comes: through His people, He will conquer the whole world, because ultimately everyone will receive the Lord through the preaching. “Scatter the nations that desire wars.”

Scatter the nations that love war, so that peace may prevail. “Envoys will come from Egypt; Ethiopia will hasten to stretch out her hands to God.” David goes on to say that Egypt will no longer be able to remain as it was and will send envoys. The Egyptians will be overcome and cease to be enemies. God will one day accomplish what He intends; David is prophesying that Egypt will become a friend and send envoys. “Ethiopia will hasten to stretch out her hands to God.”

Isaiah has a phrase there about Ethiopia. Ethiopia was, to people then, one of the most distant lands they knew. They knew nothing of America or the Far East. By naming nearby Egypt and faraway Ethiopia, David means that all the nations will come to worship God. Egypt will send envoys to seek friendship and peace. And Ethiopia? She will hasten to stretch out her hands. She will come eagerly, hurrying to be there.

She will come with her hands full of gifts, stretch them out and stretch out her hands to offer the gifts to God, here among Your people, here in the holy place, here where You dwell, O God.

“Kingdoms of the earth, sing to God; sing praises to the Lord.” Or rather, let me stop here and say a few more things. We have read the preceding verses, and we do not have time now to look at all the remaining verses. We shall look at them next time. So let me say a few more things, and then we shall finish for today.

No one should be surprised to hear this or say to himself, “What happened? Wars still take place. People are still enemies. The Gospel has not won everyone over; not everyone has accepted it.” Yes, but think carefully. If God had simply declared that all this should happen from one end of the earth to the other, solely because He wanted it, without any response from human beings, people would no longer be human. God would have abolished the human being as rational and free. A human being would be something else. What has happened now has truly happened; I have no doubt about it. It has truly happened that...

Anywhere in the world, a person who wishes to can find Christ, receive Christ, enter His Kingdom, and live eternally with Him. No one is forbidden or excluded. Christians can be found in China, Japan, throughout Asia, and among other nations. The Gospel has reached the far corners of the earth, whether through a leaflet, a printed text, or another means. As you know, it has been printed and circulated in more than a thousand languages and dialects.

It has circulated in most languages and dialects, if not all. No other book has spread in this way. What is foretold here has happened: wherever a person may be, they have the opportunity to become a Christian. A Chinese person can become a Christian; an Ethiopian can become a Christian; an Indian can become a Christian. For this cannot happen otherwise: God does whatever He does with the consent of human beings. When the missionaries from Thessaloniki, Saints Cyril and Methodius, went to the Slavic peoples and the people received the Lord, they all became Christians. They remain Christians to this day, including Russians and others.

In the end, only those who received Him became Christians. I want to say now that the Gospel can reach our whole being. More or less, something happened within us, as we said: we heard the Gospel. We made room in one corner of our soul for Christ, His Gospel, and His grace. But it has not spread through our whole being—not through everything within us. Everything within us should come, send an envoy, and come with outstretched hands to offer gold to God, to offer gifts to God. Everything. If we examine ourselves in this way, we will have no difficulty seeing that many corners of a Christian’s soul still worship other idols, other gods—many corners, many aspects of the soul. There is also a small corner that worships the true God, Christ.

Here the psalm says that kings have come, and that nations and envoys will come. We have said before that a person has tremendous strength within, but those powers work like people. Yet when it comes to this, we say, “I can’t, I can’t, I can’t.” What do you mean, you can’t? Of course you can’t, and you are telling the truth. Why? Because you are using your strength elsewhere. Suppose someone has a hundred workers...

You ask him to help you with a job, and he says, “I can’t.” He is not telling the truth. If ninety-nine of those workers are scattered among jobs they do not want to leave, naturally he has one worker available. But with just one worker...

The venerable ascetic does this, for example, and so do the martyrs. The martyrs had such endurance on the human side—God, of course, strengthened them too—but they had such endurance because they devoted all their strength to this contest. Yes, the venerable ascetic, too, devoted all his strength. And as we have said, when the war came in 1940, some people, whether they wanted to or not, found themselves on the front line. They stayed there not just for a day or a few hours, or even a short while, but for a long time—months—and forgot everything. They forgot wife, children, parents, work, amusements, social occasions—everything, everything. One thing stood before them: how to save their own lives and at the same time defeat the enemy. And so, having gathered all their strength, they accomplished things, first of all, with the strength they possessed as human beings...

They accomplished tremendous feats, great feats, and God helped them, but their human strength certainly played its part too, shall we say. This became clearer because one person could not bear the cold, another had stomach trouble, and another had some other illness. Up there, all of it disappeared. We have said this before, and it struck us as strange, though it is true: very often you are ill because, deep down, you want to be. Even if you fear illness—you fear it, but you also want it. Who knows what is going on inside? The human person is a mystery. We have seen this with our own eyes many times. What we find is that the other person is an unknown quantity.

Yes, because that way others will pay attention to him, because that way they will concern themselves with it, because that way you do not hear a single kind word.

We will stop here for today.

Το τοπίο εκεί είναι ο ψαλμός. Αυτή είναι η πιο σωστή προσέγγιση.

Δυνάμωσον, ο Θεός, τούτο ο κατηρτίσω ημίν. Δηλαδή υπάρχει η μαγιά, υπάρχει ο πρώτος σπόρος. Παρακαλούμε τον Θεό να ενδυναμώσει, να αυξήσει, να μεγαλώσει, να ολοκληρώσει. Όπως λέει και ο Απόστολος Παύλος, ο Θεός ο οποίος άρχισε ένα έργο μέσα σας, αυτός θα το ολοκληρώσει. Και εύχεται να βοηθηθούν οι Χριστιανοί από τη χάρη του Θεού και να τελειοποιηθούν, αλλά ήδη έχει αρχίσει κάτι. Ακόμη και όταν λέγει κανείς το «Κύριε Ιησού Χριστέ», λέει την ευχή.

Δεν μπορούσε να ξεκινήσει, να λέγεται δηλαδή, αν δεν υπήρχε η μαγιά, η χάρη.

Να το προσέξουμε αυτό το σύμβολο και σε άλλα έτσι ανθρώπινα πράγματα, σε φυσικά πράγματα. Πρέπει να υπάρχει κάτι για να γίνει αρχή, δεν γίνεται τελείως, όπως είπαμε για το πηγάδι που θα βγάλει νερό: πρέπει να ρίξουμε λίγο νερό για να γίνει το ξεκίνημα, δεν μπορεί να γίνει αλλιώς το ξεκίνημα. Αλλά εδώ αγαπώμεν αυτόν, ότι πρώτος ηγάπησεν ημάς. Ο Θεός είναι που ενσταλάζει μέσα μας την αγάπη Του, ο Θεός είναι που ενσταλάζει μέσα μας τη χάρη Του, τον σπόρο αυτόν. Δεν μπορούμε να πούμε «Κύριον Ιησούν» ει μη εν Πνεύματι Αγίω. Είναι το Πνεύμα το Άγιο που μας έδωκε ο Θεός και ξεκινούμε λοιπόν να καλούμε τον Κύριο. Εν τω φωτί σου οψόμεθα φως.

Ήδη μας έδωκε ένα φως ο Θεός και με το φως αυτό ξεκινούμε για να δούμε και άλλο φως. Έτσι, έχει κανείς μια συναίσθηση ότι είναι αμαρτωλός, ότι είναι πεσμένος, αλλά ότι τον αγαπά ο Θεός, ότι θα τον ελεήσει ο Θεός, και ξεκινάει και αρχίζει και λέει: «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με». Αλλιώς δεν κάνει κανείς χριστιανική προσευχή. Αλλιώς πάλι δεν ξέρω τι προσευχή κάνει όταν απλώς φωνάς. Ξεκινάει από ένα δεδομένο, από ένα κάτι το οποίο έχει γίνει, γιατί την πρώτη αρχή πάντοτε την έχει ο Θεός και αρχίζει ο Θεός ακριβώς για να μας βάλει σε αρχή, σε ενέργεια, γιατί εμείς μόνοι μας δεν μπορούμε. Αλλά κι αν υποθέσουμε θα κάνουμε κάτι, αυτό, τα άλλα είναι ανθρώπινα ενδιαφέροντα.

Την ευχή. Θα έλεγε κανείς ότι η αμέσως επόμενη ευχή δένεται με την προηγούμενη, που μ' αξίωσε ο Θεός να πω την προηγούμενη. Ναι, μ' αξίωσε ο Θεός και τον ευχαριστώ που μπόρεσα και είπα την προηγούμενη και τώρα λέγω και τη δεύτερη. «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με». Και σαν να με ελέησε ο Θεός, άμα με αξίωσε να το πω, είναι έλεος. Και ξαναλέω την άλλη φορά και ξαναλέω την ευχή.

Δυνάμωσον τούτο ὃ κατειργάσω...

Υπάρχει κανείς που να μην έχει ένα κάτι μέσα του; Και εθελοτυφλεί εκείνος ο οποίος ξεκινάει ως αν να μην έχει και το ασκεί. Και κάποια πλάνη μεγάλη έχει στην ψυχή του, κάποιο σκοτάδι έχει στην ψυχή του και δεν βλέπει ότι υπάρχει ένα κάτι μέσα του. Και ότι αυτό είναι εκείνο το οποίο πρέπει να μεγαλώσει, αυτό είναι εκείνο το οποίο πρέπει να αυξηθεί. Χωρίς αυτήν τη μαγιά δεν θα έρθει άλλο.

Ε...

Που βαπτιζόμαστε και αναγεννάται ο άνθρωπος, γίνεται όλο αυτό, αλλά συγχρόνως όμως εναποτίθεται εις τον άνθρωπο, κυρίως με το μυστήριο του χρίσματος, εναποτίθεται σπόρος εκεί του Αγίου Πνεύματος, ο οποίος περιμένει, όπως ένας σπόρος περιμένει κατάλληλες συνθήκες για να φυτρώσει, έχει μέσα ο σπόρος, έχει μέσα το περιεχόμενο. Ας πούμε, σπόρος, ο κόκκος του σιταριού, κόκκος του καλαμποκιού, ο κόκκος του φασολιού. Λοιπόν, έχει μέσα τη ζωή. Απλώς χρειάζονται κατάλληλες συνθήκες. Και αμέσως πετάγεται αυτό που είναι εκεί μέσα, η ζωή δηλαδή. Μέσα στην καρδία του ανθρώπου, δια του βαπτίσματος, είναι η χάρις του Αγίου Πνεύματος σαν σπόρος. Και μένει εκεί ο σπόρος αυτός όπως μένει ο κόκκος και περιμένει τις κατάλληλες συνθήκες.

Λοιπόν, θα αρχίσει κανείς να έρχεται δηλαδή σε συναίσθηση, θα αρχίσει να γίνεται λογικό, γιατί το μωρό είναι λογικό αλλά δεν είναι. Θα μεγαλώσει ο άνθρωπος και θα αρχίσει να συνειδητοποιεί την ύπαρξή του και να αρχίσει να σκέφτεται λογικά κλπ. Θα σκεφτεί ότι είναι Χριστιανός και θα αρχίσει με όλη την ελευθέρα βούλησή του, θα αρχίσει λοιπόν να δημιουργεί κατάλληλες συνθήκες για να αυξηθεί ο σπόρος αυτός του Αγίου Πνεύματος που είναι μέσα στην καρδία δια του βαπτίσματος και κυρίως δια του μυστηρίου του χρίσματος.

Επομένως, εάν αρχίζεις να σκέπτεσαι

πνευματικά και να κάνεις προσπάθεια πνευματική, ξεκινάς από ένα δεδομένο. Αν αρχίσεις να λες την ευχή και να ξαναλές την ευχή και να ξαναλές την ευχή και να λες και να ξαναλές την προσευχή, ξεκινάς από ένα δεδομένο. Και να το ξέρεις αυτό, να το συνειδητοποιήσεις καλά αυτό και η προσευχή σου να είναι έτσι περίπου: «Δυνάμωσον τούτο ο κατηρτίσω». Και κάθε φορά ο Θεός όλο και κάτι περισσότερο κάνει μέσα στην ψυχή σου, κάθε φορά όλο και περισσότερο μεγαλώνει αυτό το οικοδόμημα και κάθε φορά που λέει κανείς «Δυνάμωσον τούτο ο κατηρτίσω ημίν», αυτό το «τούτο», τούτο το «ο κατηρτίσω», κάθε φορά είναι και περισσότερο ασφαλώς.

Πέρυσι ήταν άλφα, φέτος μπορεί να είναι άλφα εις το τετράγωνο, του χρόνου να είναι άλφα εις τον κύβο και λοιπά, πώς τα λέει, στην νιοστή.

Κινείται κανείς πιο σωστά, πιο ομαλά, πιο φυσιολογικά. Ναι, και είναι και μια ασφάλεια αυτό. Δεν πας στα τυφλά. Δεν πας έτσι σαν ελεύθερος σκοπευτής και ό,τι πιάσεις. Όχι, ξεκινάς από ένα δεδομένο, από ένα κάτι, το οποίο είναι του Θεού, το οποίο το δικαιολογεί.

Βιάζεσαι να πιαστείς από άλλα μεγάλα. Όχι, πιάσε αυτό το λίγο. Συνειδητοποίησέ το καλά αυτό το λίγο και ξεκίνα με αυτό. Θα έλεγε κανείς ότι σίγουρα θα προχωρήσεις έτσι, με ασφάλεια θα προχωρήσεις. Μπορεί να φαίνεται ότι δεν προχωρείς πολύ. Μπορεί να φαίνεται ότι σαν να αργοπορείς, σαν να κάνεις χρόνο. Όχι, δεν είναι.

Είναι να βιάζεσαι και να αρχίσεις να λες «Κύριε Ιησού Χριστέ, Ιησού Χριστέ», έτσι, σαν να τοποθετήσεις τη μια φορά πάνω στην άλλη φορά, «Κύριε Ιησού Χριστέ, Ιησού Χριστέ, Ιησού Χριστέ, Ιησού Χριστέ, Ιησού Χριστέ». Όχι, ο νους σου είναι στο νόημα των λέξεων και είναι τελείως γυμνός ο νους, όσοι μπορούμε τώρα να το καταλάβουμε αυτό και το πιάσουμε, τελείως γυμνός ο νους από οποιαδήποτε φαντασία, από οποιαδήποτε εικόνα, από οποιοδήποτε σχήμα, που έχει την τάση ο άνθρωπος να πιάνεται από εικόνες και από σχήματα, τελείως γυμνός ο νους και είναι μόνο πιασμένος από το νόημα, χωρίς το νόημα να έχει σχήματα και εικόνες και παραστάσεις και φαντασίες. Ιησού Χριστέ...

Ιησού Χριστέ, καλή συνείδηση. Καλά, το ένα κατόπιν του άλλου πάει έτσι, όχι όπως χτυπάει κανείς, χτυπάει να βρει πετρέλαιο, να χτυπάει εδώ, να χτυπάει εκεί, ή χτυπάει να βρει νερό, να βρει εδώ, να βρει εκεί, στην τύχη, να επιτύχει κάτι. Δεν είναι έτσι. Η όλη προσπάθειά μας, είτε είναι προσευχή είτε οτιδήποτε άλλο, πρέπει να είναι δεμένη με αυτό το οποίο ήδη έχει κάνει ο Θεός μέσα μας, με αυτό το οποίο ήδη έχει βάλει μέσα μας. Στην αρχή ξεκινούμε, όπως είπαμε, με την πίστη. Πιστεύω ότι είμαι βαπτισμένος, πιστεύω ότι αφού βαπτίστηκα και χρίστηκα έχω μέσα μου το Άγιο Πνεύμα, το πιστεύω αυτό και ξεκινώ με αυτό το δεδομένο. Μετά αρχίζει κανείς και είναι κάποια πείρα πλέον. Αρχίζει και αισθάνεται αυτή την παρουσία της χάρης του Αγίου Πνεύματος μέσα. Αλλά θέλω να τονίσω ότι...

Όχι σαν αυτή, χτύπα εδώ και χτύπα εκεί για ό,τι πιάσω, αλλά πάντοτε δεμένη η προσπάθειά μας με αυτό το λίγο που έχουμε εκεί, το οποίο είναι όντως του Θεού και το οποίο είναι σίγουρο και ασφαλές. Με αυτό το λίγο να δένουμε την αλυσίδα μας και να προχωρούμε. Δυνάμωσον τούτο, ο Θεός, ο κατηρτίσω ημίν.

Και φυσικά μπορούμε ύστερα, και όπως το λέγει εδώ δηλαδή, καθώς διαπιστώνει κανείς ότι ο Θεός κάνει κάποιο θαύμα μέσα του, ο Θεός έκανε κάποιο θαύμα μέσα του, το διαπιστώνει κανείς αυτό, τον λύτρωσε ο Θεός και εξαφανίστηκαν όλα εκείνα τα πράγματα που τον τυραννούσαν, που τυραννούν τόσους ανθρώπους. Και αισθάνεται την ανάγκη κανείς να πει: «Ξέρεις, ναι, αυτό, Θεέ μου, αυτό που έδωκες σε μένα, θα το δώσεις στα παιδιά μου, θα το δώσεις στους συγγενείς μου, θα το δώσεις στους γύρω μου, θα το δώσεις σε εκείνον τον συγκεκριμένο άνθρωπο που τόσο ζει σε μια άγνοια, τόσο υποφέρει από τα πάθη του και από όλη αυτή τη λαθεμένη ζωή του». Στ’ αδέλφια πρέπει να συμμετέχετε στο ΡΑΚΑ.

Θα πει έπειτα «Κύριε Ιησού Χριστέ», ενώ λέει «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με». Και ύστερα αισθάνεται την ανάγκη να λέει «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησον εμάς». Μας και το Βελτισσόν. «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησον τον κόσμο όλον».

Του ναού σου, επί Ιερουσαλήμ, οίσουσι βασιλείς δώρα. Ναι, τώρα προχωρεί ο Δαβίδ, προχωρεί, όπως είπαμε, πιο πέρα από το Ισραήλ, προχωρεί στα έθνη.

Ομιλεί ασφαλώς για τους βασιλείς του δικού του λαού, αλλά και έτσι όπως το λέει στον πληθυντικό, εννοεί και τους πιο πέρα βασιλείς, όπως θα το δούμε πιο κάτω στη συνέχεια. «Από του ναού σου επί Ιερουσαλήμ». Τώρα, όταν τα γράφει αυτά ο Δαβίδ, ο Δαβίδ ακόμα δεν έχει κάνει τον ναό. Επομένως δεν υπάρχει ναός. Τον ναό θα τον κάνει ο Σολομών, ο γιος του, και θα τον κάνει έτσι, ενώ ο Θεός ευλόγησε τον Δαβίδ, όμως δεν ήθελε να τον κάνει τον ναό ο Δαβίδ, και τον έκανε ο Σολομών, που εκείνον ήθελε. Ο Δαβίδ έκανε την προετοιμασία, μάζεψε υλικά κλπ. Επομένως εδώ μάλλον είναι πάλι ο λόφος Σιών.

Είναι ο Άγιος Τόπος για τον Δαβίδ, ο λόφος Σιών, εκεί είναι η σκηνή του μαρτυρίου. Και σαν να είναι ναός τώρα ο λόφος εκεί, σαν να είναι ναός της Ιερουσαλήμ, και αυτό λέει, «Από του ναού σου επί Ιερουσαλήμ». Δηλαδή εκεί είναι ο Ναός σου, εκεί είναι το Ιερό σου, είναι ο Άγιος Τόπος, όπως είχε πει στον 25ο στίχο. Προς τον οποίο Άγιο Τόπο, προς τον λόφο Σιών δηλαδή, γίνονταν πομπές.

να Λοιπόν, εκεί λοιπόν θα δουν αυτόν τον λόφο, θα δουν αυτόν τον ιερό τόπο που είναι ο Ναός Ιερουσαλήμ, και θα έρθουν οι βασιλείς να προσφέρουν δώρα. Δηλαδή όλοι θα έρθουν να προσκυνήσουν τον Θεό, τον αληθινό Θεό.

Θέλουν να υπηρετούν τον Θεό, και λέει εδώ οι βασιλείς, διότι όταν προσκυνεί ο βασιλιάς, και όλος ο λαός, όπως ξέρουμε τώρα, αν θυμάμαι καλά, όταν οι Άγιοι Μεθόδιος και Κύριλλος πήγαν προς τους σλαβικούς λαούς, ο βασιλιάς ήταν εκείνος ο οποίος εδέχθη πρώτος τον Χριστιανισμό και ακολούθησε έπειτα όλος ο λαός. Εδώ λοιπόν έρχονται, σαν να είναι κέντρο δηλαδή, σαν να είναι κέντρο της οικουμένης, της γης, όλου του κόσμου, σαν να είναι κέντρο ολόκληρης της γης. Εκεί που είναι ο Ναός του Θεού, η Ιερουσαλήμ, και εκεί θα έρθουν να προσκυνήσουν οι βασιλείς και να φέρουν δώρα.

Προχωρεί ο ψαλμωδός: «Επιτίμησον τοις θηρίοις του καλάμου». Να επιπλήξεις. Ποιους να επιπλήξεις; Αυτούς που μοιάζουν, θα λέγαμε, σας είπα είναι δύσκολο το κείμενο αλλά ελπίζω να το καταλάβουμε, να επιπλήξεις αυτούς που μοιάζουν με τα θηρία που μένουν στα καλάμια. Και εδώ οπωσδήποτε εννοεί τους Αιγυπτίους, που ο Νείλος ποταμός είναι γεμάτος καλάμια μέσα στα οποία κρύβονταν τότε και τώρα ακόμη κροκόδειλοι και ιπποπόταμοι. Και τρόπον τινά τα θηρία αυτά που κρύβονται στα καλάμια συμβολίζουν τους Αιγυπτίους, οι οποίοι

έναντι του ισραηλιτικού λαού ήταν σαν θηρία. Ανέκαθεν δηλαδή οι Αιγύπτιοι ήταν εχθροί του ισραηλιτικού λαού και εχθροί θηρία. Να επιπλήξεις λοιπόν αυτά τα θηρία, δηλαδή τους Αιγυπτίους. «Η συναγωγή των ταύρων εν ταις δαμάλεσι των λαών του εγκλεισθήναι τους δεδοκιμασμένους τω αργυρίω». Τώρα, μετέφρασαν εδώ οι Εβδομήκοντα, ας πούμε, δεν πρόσεξαν ίσως και έπρεπε, ας πούμε, οπωσδήποτε εννοείται εδώ πάλι το «επιτίμησον», αλλά θα έπρεπε να πει «επιτίμησον τους ταύρους».

Εεεε... Στο πρώτο αυτό λέει «επιτίμησον τοις θηρίοις», σε δοτική. Εδώ υπονοείται το «επιτίμησον», αλλά το έχει σε γενική. Ταύρων εν δαμάλεσι των λαών, του εγκλεισθήναι τους δεδοκιμασμένους τω αργυρίω. Τι θα πει αυτό; Αυτό θέλει να πει να επιπλήξεις επίσης όλους εκείνους τους άρχοντες των διαφόρων εθνών και κρατών και τα λοιπά, οι οποίοι, ταύροι οι άρχοντες, οι οποίοι όπως οι ταύροι σε μια αγέλη, λοιπόν, κυριαρχούν ας πούμε και τα δαμάλια, όπως θα λέγαμε εδώ. Η δαμάλεσι είναι στον πληθυντικό, σε δοτική πάλι. Λοιπόν, οι ταύροι είναι εκείνοι οι οποίοι, πώς να πούμε, οδηγούν όλη την αγέλη και τα δαμάλια, πώς θα πούμε... Σας ευχαριστούμε.

Αρχηγοί, ας πούμε, οι βασιλείς των εθνών, οι οποίοι έχουν υπό την εξουσία τους τους λαούς των. Ναι, επιτίμησον λοιπόν αυτούς τους άρχοντες που σέρνουν πίσω τους τους λαούς για να κάνουν τι; Πάλι εννοεί εδώ τώρα οπωσδήποτε τα γειτονικά έθνη, πρωτίστως και κυρίως, τους Συρίους, τους άλλους, τους άλλους εκεί, οι οποίοι έρχονται, «του εγκλεισθήναι», λέει, «τους δεδοκιμασμένους τω αργυρίω», οι οποίοι έρχονται να εγκλωβίσουν, να πολιορκήσουν, να αιχμαλωτίσουν τελικά ποιους; Το λαό το δικό σου, ο οποίος δικός σου λαός είναι δοκιμασμένος όπως ο άργυρος, ναι, στο χωνευτήρι εκεί. Θα μπορούσε να πει και ο χρυσός για τον Κύριο.

Είναι η έννοια εδώ. Λοιπόν, ο Ψαλμωδός παρακαλεί τον Θεό, αφού πρώτα είπε «ενδυνάμωσον αυτό που είναι μέσα μας, που έχεις φτιάξει εσύ μέσα μας», να επεκταθεί αυτό και πιο πέρα, αλλά για να γίνει αυτό, καθώς θα 'ρθουν οι βασιλείς και θα σε προσκυνήσουν και θα προσφέρουν δώρο εκεί στο ναό, για να γίνει λοιπόν αυτό, επιτίμησον, βάλε στη θέση τους, κανόνισέ τους, βγάλε απ' τη μέση δηλαδή τους εχθρούς που είναι σαν θηρία, τους Αιγυπτίους, αλλά να επιτιμήσεις και να επιπλήξεις και τα άλλα έθνη, τους άρχοντες άλλων εθνών, οι οποίοι οδηγούν τους λαούς των να έρθουν να πολιορκήσουν το λαό σου, ο οποίος λαός σου είναι δοκιμασμένος. Θέλω να πει δηλαδή ότι δοκιμάστηκε και είναι τώρα καθαρός, εννοεί αυτήν την έννοια. «Διασκόρπισον έθνη τα τους πολέμους θέλοντα». Και έτσι στη συνέχεια λοιπόν...

Κυρίες και κύριοι, εδώ θα έλεγε για την παγκόσμια ειρήνη: εσύ, ο Θεός, λοιπόν, να διαλύσεις τα έθνη εκείνα τα οποία θέλουν πολέμους για να επικρατήσει η ειρήνη σε όλο τον κόσμο. Εδώ θα λέγαμε ο Δαβίδ, διότι ο Δαβίδ γράφει εν Πνεύματι Αγίω και επομένως βλέπει και εν Πνεύματι Αγίω και επομένως προφητεύει, γιατί πολλοί από τους ψαλμούς του Δαβίδ έχουν προφητείες. Εδώ λοιπόν προφητεύει τρόπον τινά ο Δαβίδ αυτό το οποίο θα γίνει όταν θα έρθει ο Μεσσίας, ο οποίος διά του λαού του θα κατακτήσει όλον τον κόσμο, διότι όλοι τελικώς θα δεχθούν τον Κύριο με το κήρυγμα. «Διασκόρπισον έθνη τα τους πολέμους θέλοντα».

Διαλύσεις και να διασκορπίσεις τα έθνη που είναι πολεμοχαρή για να επικρατήσει έτσι η ειρήνη. «Ήξουσι πρέσβεις εξ Αιγύπτου, Αιθιοπία προφθάσει χείρα αυτής τω Θεώ». Και προχωρώντας λοιπόν λέει ο Δαβίδ: ναι, έτσι θα γίνουν τα πράγματα που η Αίγυπτος δεν θα έχει να κάνει τίποτε άλλο, δεν θα μπορεί να σταθεί διαφορετικά και επομένως θα στείλει πρέσβεις. Θα έρθουν λοιπόν πρέσβεις εξ Αιγύπτου. Ναι, θέλει να πει με αυτό ότι θα νικηθούν οι Αιγύπτιοι, ότι θα πάψουν να είναι οι εχθροί και αυτό που θέλεις εσύ, ο Θεός, να κάνεις, θα το κάνεις, θα το κάνεις μία ημέρα, προφητεύει εδώ, και οι Αιγύπτιοι θα γίνουν φίλοι, θα στείλουν πρέσβεις. «Αιθιοπία προφθάσει χείρα αυτής τω Θεώ». Ευχαριστώ.

Αιθιοπία, όπως λέγει ο Ησαΐας, έχει μια φράση εκεί. Τι είναι άλλο πιο μακρινό από την Αιθιοπία, ας πούμε; Την αναφέρει εδώ, το πιο μακρινό, ας πούμε, έθνος, έτσι όπως τότε μπορούσαν να ξέρουν. Λοιπόν, δεν ήξεραν τότε ούτε Αμερική, ούτε, ξέρω εγώ, Άπω Ανατολή και τέτοια. Και ήταν η πιο μακρινή χώρα, τρόπον τινά, η Αιθιοπία. Λοιπόν, αναφέρει εδώ την Αιθιοπία για να πει ότι όλα τα έθνη, θα λέει και το πιο κοντινό που είναι η Αίγυπτος και ένα από τα πιο μακρινά που είναι η Αιθιοπία, για να πει ότι όλα τα έθνη θα έρθουν και θα προσκυνήσουν τον Θεό. Τι θα κάνει η Αιθιοπία; Η Αίγυπτος θα στείλει πρέσβεις για να ζητάει, να ζητήσει λοιπόν φιλία και ειρήνη. Η Αιθιοπία τι θα κάνει; «Προφθάσει χείρα αυτής». Λοιπόν, θα έρθει με πολλή σπουδή, τρέχοντας θα έρθει, βιαστικά θα έρθει να προλάβει.

Θα έρθει με γεμάτα τα χέρια, λοιπόν, δώρα, να είναι να τα απλώσει και να απλώσει τα χέρια, να δώσει τα δώρα εκεί στον Θεό, εδώ στον λαόν σου, εδώ στον Άγιο των τόπων, εδώ που κατοικείς εσύ ο Θεός.

Αι βασιλείαι της γης, άσατε το Θεό, ψάλατε το Κύριο. Ή μάλλον, ας μην προχωρήσω εδώ να πω μερικά ακόμη. Διαβάσαμε τους προηγούμενους στίχους και δεν προλαβαίνουμε τώρα να δούμε όλους τους υπόλοιπους στίχους, να τους δούμε την άλλη, την πρώτη φορά. Λοιπόν, να πω λίγα ακόμη και να τελειώσουμε σήμερα.

Να μην παραξενεύεται κανείς όταν ακούει αυτά, να μην λέει από μέσα του ότι τι έγινε, τι έγινε πάλι, οι πόλεμοι γίνονται, πάλι οι άνθρωποι είναι μεταξύ τους εχθροί, πάλι το Ευαγγέλιο δεν κέρδισε όλους τους ανθρώπους, δεν το δέχτηκαν όλοι οι άνθρωποι. Ναι, προσέξτε, αν ήταν έτσι να πει ο Θεός και να γίνει αυτό από τη μια άκρη της γης ως την άλλη, απλώς διότι το είπε ο Θεός και απλώς διότι το θέλει ο Θεός, ερήμην των ανθρώπων, τότε οι άνθρωποι δεν θα ήταν. Διότι θα καταργούσε ο Θεός τον άνθρωπο ως λογικό, ως ελεύθερο όμως, να τον καταργήσει. Θα ήταν κάτι άλλο. Εκείνο που έγινε τώρα, όντως έγινε, δηλαδή εγώ δεν έχω καμία αμφιβολία μέσα μου, όντως έγινε ότι...

Όλο τον κόσμο μπορεί κανείς να βρει το Χριστό, άμα θέλει, μπορεί να δεχθεί το Χριστό, να μπει στη Βασιλεία του Χριστού, να ζήσει αιώνια με τον Χριστό, αν θέλει, σε όποια γωνιά της γης. Σε κανέναν δεν απαγορεύεται, κανείς δεν αποκλείεται, κανείς δεν μένει απ' έξω και λίγο πολύ, εδώ που τα λέμε, παντού υπάρχουν, παντού και στην Κίνα υπάρχουν, στην Ιαπωνία υπάρχουν και σε όλη την Ασία, ας πούμε, υπάρχουν και σε άλλα έθνη υπάρχουν και παντού υπάρχουν. Πάντως δεν υπάρχει γωνιά της γης που δεν ακούστηκε το Ευαγγέλιο, που δεν κυκλοφορεί ένα φυλλάδιο, ας πούμε, ένα έντυπο που να έχει το Ευαγγέλιο. Όπως ξέρετε, το Ευαγγέλιο έχει τυπωθεί, ας πούμε, και κυκλοφορήσει σε πάνω από χίλιες γλώσσες και διαλέκτους, με ζήλο.

Βιβλίο που έχει κυκλοφορήσει στις περισσότερες, αν όχι σε όλες, τις γλώσσες και τις διαλέκτους. Κανένα άλλο βιβλίο δεν έχει αυτή τη διάδοση. Αυτό το οποίο προβλέπει εδώ, δηλαδή, έγινε. Όπου και αν είναι κανείς. Κινέζος να είναι, μπορεί να γίνει χριστιανός. Αιθίοπας είναι, μπορεί να γίνει χριστιανός. Οι Άφωλες είναι, μπορεί να γίνει χριστιανός. Ινδός μπορεί να γίνει χριστιανός. Πως όπως υπάρχουν. Υπάρχονται. Αυτή είναι η ιερή. Γιατί, γιατί αυτό άλλο δεν γίνεται, διότι ο Θεός ό,τι κάνει, το κάνει με τη συγκατάθεση των ανθρώπων. Όταν πήγανε οι ιεραπόστολοι από τη Θεσσαλονίκη, ο Άγιος Κύριλλος και ο Μεθόδιος, πήγανε προς τους σλαβικούς λαούς και δέχθηκαν τον Κύριο, έγιναν όλοι χριστιανοί. Και είναι μέχρι σήμερα χριστιανοί, επέρανται Ρωσοί κλπ. Αλλά όχι, δεν δεύτερα έφυγα.

Για έναν Χριστιανό τελικά μόνο σε δέχτηκαν και θα ήθελα τώρα να πω ότι το Ευαγγέλιο μπορεί να κατακτήσει όλη την ύπαρξή μας. Λίγο πολύ εμείς, κάτι όπως είπαμε, κάτι έγινε μέσα, θα ακούσαμε το Ευαγγέλιο. Αφήσαμε μια γωνιά της ψυχής μας εκεί να θρονιστεί ο Χριστός και τα λοιπά, μια γωνιά με το Ευαγγέλιό του, με τη χάρη του, αλλά δεν απλώθηκε σε όλη μας την ύπαρξη. Όχι το παν μέσα μας. Να έρθει να στείλει πρέσβη στροποντινά και να έρθει με απλωμένα χέρια να προσφέρει χρυσία εις τον Θεό, να προσφέρει δώρα εις τον Θεό. Το παν. Άμα έτσι ερευνήσουμε, δεν θα δυσκολευτούμε να διαπιστώσουμε ότι πολλές γωνιές του χριστιανού ανθρώπου προσκυνούν άλλα είδωλα, προσκυνούν άλλους θεούς. Πολλές γωνιές, πολλές πτυχές της ψυχής. Υπάρχει εκεί και κάποια γωνίτσα που λατρεύει τον αληθινό πρώτο Χριστό.

Πώς εδώ που λέει ήρθανε οι βασιλείς και θα έρθουν τα έθνη και θα έρθουν οι πρέσβες και θα έρθουν όλη η άχνα που υπάρχει μέσα στον άνθρωπο να υποταχθεί στον άνθρωπο. Όλη η ζωή, όλες οι δυνάμεις θα πρέπει να υποταχθούν στον άνθρωπο. Είπαμε και άλλη φορά ότι ο άνθρωπος μέσα στον άνθρωπο έχει τεράστιες δυνάμεις, αλλά δουλεύουν σαν άνθρωποι. Και όταν είναι γι' αυτό, «δεν μπορώ, δεν μπορώ, δεν μπορώ». Τι, δεν μπορείς; Δεν μπορείς φυσικά, λες την αλήθεια, δεν λες ψέμα. Γιατί; Γιατί διαθέτεις αλλού τις δυνάμεις σου. Όταν, ας πούμε, κάποιος έχει 100 εργάτες.

Και ζητήσεις να σε βοηθήσει σε ένα έργο και σου πει «Δεν μπορώ». Δεν λέει την αλήθεια. Αν οι 99 από αυτούς τους εργάτες είναι επισκορπισμένοι σε δουλειές που δεν θέλουν να τις αφήσουν, φυσικά διαθέτει έναν εργάτη. Μα με έναν εργάτη όμως.

Το κάνει ο Όσιος, ας πούμε, και οι μάρτυρες, μάρτυρες που είχαν τέτοια αντοχή από την ανθρώπινη πλευρά, που συνίσχυε βέβαια ο Θεός, αλλά από την ανθρώπινη πλευρά είχαν τέτοια αντοχή, γιατί όλες τις δυνάμεις τους προσέφεραν σε αυτό το παιχνίδι. Ναι, ο Όσιος μετά, όλες τις δυνάμεις τους. Και έχουμε πει, κάποτε έγινε ο πόλεμος το 1940 και ορισμένοι, ήθελαν δεν ήθελαν, βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή. Όχι μόνο μια μέρα, όχι λίγες ώρες, όχι ξέρω εγώ λίγο καιρό, αλλά πολύ καιρό, μήνες, στην πρώτη γραμμή, και ξέχασαν τα πάντα. Ξέχασαν γυναίκα, ξέχασαν παιδιά, ξέχασαν γονείς, ξέχασαν δουλειές, ξέχασαν διασκεδάσεις, περιστάσεις, τίποτε, τίποτε. Ένα πράγμα ήρθε μπροστά τους: πώς θα σωθεί το κεφάλι τους και συγχρόνως πώς θα νικήσουν τον εχθρό. Και γι' αυτό, καθώς όπως συγκέντρωσαν όλες τις δυνάμεις, έκαναν με τις δυνάμεις τους καταρχήν που διέθεταν σαν άνθρωποι.

Έκαναν τεράστια κατορθώματα, μεγάλα κατορθώματα, και βοήθησε ο Θεός, αλλά οπωσδήποτε και οι ανθρωπίνες, θα μου το πούμε. Και αυτό φάνηκε πιο καλά, διότι άλλος δεν άντεχε στο κρύο, άλλος δεν άντεχε το στομάχι, άλλος είχε άλλη αρρώστια. Εκεί πάνω όλα εξαφανίστηκαν. Αν ευκαιρούσε ο εαυτός του να δώσει και λίγο, είπαμε άλλη φορά και μας φάνηκε παράξενο, ενώ είναι αλήθεια αυτό δηλαδή. Στις πιο πολλές φορές είσαι άρρωστος γιατί κατά βάθος θέλεις. Ας φοβάσαι την αρρώστια. Τη φοβάσαι την αρρώστια, αλλά τη θέλεις. Ποιος ξέρει τι είναι εκεί μέσα; Είναι μυστήριο ο άνθρωπος. Πάρα πολλές φορές δηλαδή το είδαμε με τα μάτια μας. Το διαπιστώσεις είναι ότι είναι άγνωστος ο άλλος. Διότι δεν θέλει κανένας.

Ναι, διότι έτσι θα τον προσέξουν οι άλλοι, διότι έτσι θα ασχοληθούν με αυτό, διότι έτσι δεν ακούς κανέναν καλό λόγο.

Σταματούμε εδώ για σήμερα.