Γνῶμαι Ἁγίων (Α′)

Περίληψη

Ὁ Δημήτριος Παναγόπουλος ἐκθέτει τὴν διδασκαλίαν τοῦ Μεγάλου Ἀντωνίου ἐν τῇ Φιλοκαλίᾳ περὶ τοῦ ἀληθῶς λογικοῦ ἀνθρώπου. Ἡ λογικότης δὲν ταυτίζεται μὲ τὴν συσσώρευσιν γνώσεων, ἀλλὰ μὲ ψυχὴν ἡ ὁποία διακρίνει τὸ καλὸν ἀπὸ τὸ κακόν, φεύγει τὸ βλαπτικὸν καὶ ζητεῖ ὅ,τι ἀρέσκει τῷ Θεῷ. Ὁ Ἀντώνιος ὁρίζει ὡς ἀληθινὸν ἄνθρωπον ἢ τὸν οὕτως λογικῶς ζῶντα ἢ τὸν πλανηθέντα ποὺ δέχεται διόρθωσιν καὶ μετανοεῖ· ἡ ἄρνησις διορθώσεως χαρακτηρίζεται θηριώδης. Ἡ ὁμιλία διακρίνει ἔτι τὴν ἀληθῆ ἐλευθερίαν ἀπὸ τὴν ἀσυδοσίαν, παρουσιάζει τὴν κυριαρχίαν ἐπὶ τῶν παθῶν ὡς ἐλευθερίαν, καὶ προειδοποιεῖ ὅτι παιδεία χωρὶς Θεὸν δύναται νὰ γίνῃ κοινωνικῶς καταστροφική.