Συγχώρηση, ελεημοσύνη και νηστεία για τη Σαρακοστή

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

My dear Christians, in the times we live in, preaching the truth is a martyrdom. I mean the whole truth, not truth broken into pieces: the truth as our Lord Jesus Christ taught it, and as the Apostles and the great Fathers and teachers of the Church preached it. To proclaim that truth to young and old, to those in palaces and those in huts, to rich and poor alike, to proclaim it in this deceitful, corrupt age, is a martyrdom.

For sadly, the world delights in falsehood, especially when it is gilded and presented with great skill, as it is today. My dear ones, look at the family and at society. Look at how people live and conduct themselves, at how the much vaunted person of the twentieth century spends a single day. You will see that, though he can travel through space and walk among the stars, he is still swimming in lies.

That is why I repeat: when someone preaches the truth as our Lord Jesus Christ preached it, it is a martyrdom. That is why anyone who is conscious of his duty before God and other people must first think very carefully about whether he should ascend this pulpit and preach the truth. For this is an age that says, “Who has believed our report? And to whom has the arm of the Lord been revealed?” For this is an age to which the words of the Psalm apply.

They have turned aside; there is none who does good, not even one. For I ask you: who today does the will of our heavenly Father perfectly? Who does the will, not his own, not that of one person or another, but the perfect and holy will of our Lord Jesus Christ? They tell me that the Apostle is calling out to us today.

If we indulge the whims of our flesh, the whims of the moment, the whims of our feelings, and our various false notions, instead of doing what pleases our heavenly Father, His will, people nevertheless follow the desires of their hearts today.

Do these words sound exaggerated or too abstract? Well then, my dear ones, an angel comes from heaven today, and this is not fantasy but reality. Today, the last day before Great Lent, when all of us who are Christians should be preparing to enter it, rather than celebrate Clean Monday tomorrow as so many will, with nothing but material pleasures in mind, I see an angel in my mind’s eye. I see him flying down from high above the stars, entering our churches, taking up a golden pen, and writing on the tablet of our souls.

A teacher writes a few words on a board so that the pupils will learn and remember them. In the same way, the angel from heaven, the angel of Great Lent, descends from the heights of heaven to earth. And like a heavenly teacher, he writes three words on the tablet of our souls.

We do not need many things to be saved. We do not need endless talk and discussion. We need three words, three nails to hold on to. If the world believed these words and lived by them, this earth would become a paradise.

The angel writes in shining letters, like the illuminated signs on great shops, visible from far away. Those signs proclaim falsehood, deceit, commerce, and exploitation. But the angel’s letters are heavenly. They illuminate whole centuries and will never fade. However hard unbelief and atheism work with an eraser, they cannot write over or erase these heavenly words.

The first word he writes on the tablet of our souls is one that people today find deeply unwelcome. The selfishness and pride within them rebel against it; so does the whole outlook of twentieth-century people.

That word is forgiveness. Forgiveness, forgiveness! The false philosophers will cry out against it, as will the false intellectuals and all those who live in the darkness of hatred, deceit, social upheaval, and civil strife.

“Forgiveness? Impossible,” they say. “Forgiveness is a sign of weakness. No! We will use our fists, smash everything to pieces, and rule the earth.” That is what they say: forgiveness is for the weak.

No forgiveness. What then? What then? Revenge, revenge to the very end, revenge to the point that it has become a slogan today.

No, it is the words “Let us love one another.” We hear them with our eyes closed at every Divine Liturgy, and they are beautiful words. Yet one person yawns, another looks at his watch, and another is distracted. Nothing could be greater than loving one another as brothers and sisters in one great, boundless family under one Father, God. But people say they want none of it: no love, no forgiveness. No, his death is my sweet life.

Hatred and darkness kick against this heavenly call. Yet the angel dares to write a second word on the tablet of our souls. What is it? If the world believed it and put it into practice, there would be no one left poor, no social misery, and no cause for social upheaval or civil strife.

The word is almsgiving, as the Gospel tells us today. And yet how many objections are raised against almsgiving by people who think it matters little!

So they erase that word, and the devil writes something else on the board. What does he write? “No almsgiving! Grasping, theft, greed! Grab what you can to eat; steal so you will have enough.” But I told you he wrote a third word. What word? Fasting. Fasting! It is not like the first slogan, which might somehow find followers, or like the second slogan, that of almsgiving. When people of the twentieth century, enslaved to the belly and to sin in all its forms, hear that word, they say, “In our age, are we still to hear people preaching about fasting, even in the Gospel? Impossible! Impossible!” Come here, then. Who are you to stand before our Lord Jesus Christ, who taught that people must fast?

He himself gave us the example: he fasted for forty days in the wilderness and neither ate nor drank. Who are you, small as you are, to stand up against the words of Christ, which teach not only that we should fast, but how we should fast?

Who are you, I ask, to say that fasting is impossible? Look at that gentleman who says so. He will not fast on Wednesday or Friday, or even on Great Friday. “Impossible,” he says. He has money and enjoys himself, and fasting does not enter his mind. But the time will come when he is taken to the hospital on a stretcher and brought into surgery. Afterward the doctor will tell him, “You have been here once. Take care that you do not come back a second time, because if you do…”

“Well, doctor, what must I do? I will do whatever you tell me.” “Follow a diet,” says the doctor. And what is a diet? Medicine gives it many names, but if we put it into the language of the Church, it is the same thing: a strict fast, a very strict fast. No monk or spiritual father, however strict, prescribes a fast like the one a doctor may prescribe.

Of the twenty foods you used to eat, the doctor will forbid almost all of them. You will eat only one or two kinds of food, the same things for the rest of your life. Where is the meat now, or any of the other things you enjoyed? Fasting, he keeps the fast. My friend, when your own body is in danger, you listen to the doctor and submit to fasting for life. Yet when the Church and God ask you to fast on a Wednesday, a Friday, and Great Friday…

…you immediately open your mouth wide to insult everyone who upholds fasting. “Impossible!” cries one man, though he is strong enough to break stones on the road.

And yet he cries, “Impossible!” But, as I said, the hour will come when he will fast, even on Pascha. God punishes. He will sit at the table and see the food, but he will remember the doctor who told him, “If he eats, he should not come back to the hospital.”

Then someone else comes along and says, “Impossible!” Who is it? The fashionable lady from Kolonaki. She reads fashion magazines and all kinds of novels. Her head is full of them; she turns her mind into the devil’s balloon, rises high into the air, and pays no attention to anyone else.

She has done away with fasting, both in her meals and in her life of pleasure. “Impossible,” she says. But watch what happens if a neighbor tells her at one of those gatherings she attends, amid the entertainments and the passions of the devil, “You know, Mrs. Maria, Mrs. Eleni, I think you’ve put on a little weight.” She goes to the mirror, takes a look, and fashion tells her, “From now on, you must eat like a sparrow.”

For you see her growing thinner and thinner, weighing herself constantly and checking how fat she is, like animals for slaughter in butcher shops, so she can get the figure she is supposed to have, the figure. They wrote recently that in America, where this fashion prevails, an aristocratic woman in New York went to be weighed and was fifty-eight kilos. That frightened her, and the other aristocratic ladies mocked her.

She began fasting and eating like a sparrow until she was as thin as a toothpick. By the time she had fallen to about thirty kilos, she died of malnutrition. O satanic world, world, world, O satanic world, world! When Christ commands you to fast according to your strength, you do not fast.

But when the devil commands it, when fashion commands it, you fast every day of your life. How can we reach a world like this? This is why I tell you that people today have shut their ears tight so as not to hear the voice of Christ.

Yet they obey when the same demands come from a doctor, a dietitian, a fitness instructor, an athlete, or fashion. I have no time to show you all the examples from worldly life. There is a fast imposed by the devil, there is a worldly fast, and there is the fast of the Church.

But now, you may say, I must also be fair. I strain my ear and hear the burly young man shout, “Impossible!”, the one who can break stones on the road. And I listen, straining my ear toward Kolonaki.

And I hear the ladies saying, “We cannot fast.” I listen in that direction, but I strain my ear and also hear a frail man weeping. He says, “I cannot fast.” These are people who do not despise our Church.

They live under difficult circumstances. One says with tears in his eyes, “I am ill. I have just come out of the hospital, and the doctors have told me to follow a particular diet, including foods that the fast ordinarily excludes.”

Another says, “I am old, and my legs tremble. If I do not drink a little milk or some broth, how will I stay on my feet?” And another woman says, her question is more, more, more reasonable, “I am a mother nursing an infant. How can I fast, Father?”

Another says, “I am a laborer. I work ten or fifteen hours in a factory and breathe its filthy air.” Another says, “I am a sailor crossing the oceans. There are no restaurants out there; we have to live on canned food.”

Another says, another one, “I do not live in, I do not dwell in palaces or large houses with every amenity and comfort. But come, Father, and see where I live. Down in a basement I live, I breathe, I live; I do not live in my village.”

“I no longer live in my village, where I breathed clean air, because clean air is better than a meat patty, better than butter, better than... The breeze that blows over the high mountains is better than all those things. I live amid exhaust fumes, amid the stench down here in society.”

“How can I fast?” What shall we say to these people? Let us answer them: we spoke sternly there, but we cannot answer these people sternly. Our Church is not a murderer; our Church is not a harsh mother; our Church is not a stepmother; our Church is full of tenderness and love.

She considers each of these situations. This is not merely my judgment as a sinful hieromonk. The Rudder, the Canons, and the Fathers who faithfully interpreted the spirit of our Church teach that great leniency is given in such cases. The Fathers did not found the Church; Christ founded her with His blood.

A mother nursing her child is exempt from the rule of fasting, an elderly man who staggers is exempt, and a sick person is exempt. The laborer who works in foundries and factories, breathing that air, must drink his milk because his lungs are breathing in poison. He does not live like Saint Anthony in the wilderness, who breathed clean air.

And someone else traveling the seas has no opportunity to fast; he cannot. All these people are exempt from the rule. I do not exempt them, because I have no right to do so. They are exempted by the love, tenderness, and boundless goodness of our holy Church, which looks upon this world with sympathy and compassion. But now, as I draw to a close, my beloved, I tell you that today I hear this heavenly call to fasting. I have no time to examine it from every side and show you how wise our Church is, how everything in her has been set in its place with order and precision.

Yes, then, just as in the Parthenon you cannot find a single little stone that does not have its place, so too our Church is a Parthenon of the Spirit. You can find something out of place in the Parthenon, architects have found something out of place even there, but in our Church, a spiritual Parthenon, a building of the Spirit, you will find nothing that does not have its place and its proper order.

Let the dogs bark and say whatever they please. Our Church will remain forever, an eternal spiritual building, despite the corruption, scheming, and scandalous lives of some of us clergy.

And so our Church will endure, as surely as the heights and the stars of heaven. Now let me say something else. When I hear this call to fast, I tell you this: no one is exempt from fasting. I stress it: no one.

Have you gone mad, Father? Well, isn't that crazy? A little while ago you told us that people are exempt, exempt: the sick are exempt, the elderly are exempt, mothers are exempt, women who have just given birth are exempt, and sailors are exempt. What are you telling us now? Now you're saying something contradictory; you say one thing and then the opposite. You say yes, and then you say, ‘I repeat, no one is exempt from the rule of fasting.’ Bah!

Pay attention and see how this fits together, because I have come to the most important point about fasting. Yes, even the person lying in bed, groaning and in danger of dying at any hour; the woman who has just given birth and is nursing her child; the worker in the factory; the traveler, all of them, without exception, are called to fast.

We can all fast, old and young alike. What kind of fast? Fasting is more than this. Giving up meat, butter, milk, and eggs is the lesser fast. Of course, that is difficult for some people. But there is something harder still, a labor worthy of Hercules, an act of heroism. The Church sings about it.

Shall I tell you what it is? Or shall I leave it as a question for you to work out: how can I say that everyone, without exception, is called to fast? My dear people, there is more than bodily fasting. There is another fast, more beautiful and greater, and I call all of you to it.

To see, to act, to give... As the Gospel says, I have no time to explain it all in detail. Let your eyes fast during Great Lent. Do not cast them right and left, making them nets of the devil; let them open to the light. My dear lady, Mr. Spinis, and my dear sir, do not laugh at me: you must keep your eyes from going into the devil’s den to watch.

At night, for hours on end, at the cinemas... I said it: we have no state. Will we have a state, if we are Christians, if we are Christians? For films like these are shown neither in Moscow, nor in London, nor in New York.

What good does it do you, then, to go there and stare? You fix your eyes on the screen, where actors parade before you, and I am ashamed to say more out of respect for this holy place...

I do not want to sully this holy atmosphere or give anyone occasion to say that Augustine speaks harshly. So I turn away from the temptation to call things by their proper names, and I say to you, my dear people, thank you.

I tremble at the thought of hearing confessions. To hear a confession, you need discernment. You must weigh people's sins as you should, instead of taking a cleaver to one person after another.

But if I were hearing confessions, my dear people, and someone came to me and said, “Father, temptation overcame me, and in my weakness I drank milk on Great Friday,” I would let that person receive Holy Communion. But if someone else came and said, “Father, I fasted from meat and butter and milk,” I would ask a question.

“Did you go to the cinema, madam? Then I will not give you Holy Communion.” I would sooner have you eat a little meat on Great Friday than spend the week feasting your eyes on the flesh of prostitutes and indecent scenes. That is how the Church would set such matters right, if there were a Church.

But where is the Church in all this? Let us leave that subject alone. Let us leave it, or we will find ourselves in a sea of enormous questions.

If the Church were dealing with this as it should, it would show leniency about bodily fasting but be strict about spiritual fasting. You have eyes; make them fast. Make those eyes of yours fast. You cannot go to the cinema and feed your eyes on the devil's filth.

You have ears; do not hand them over to such things. Here is another matter. Once, to hear obscene talk, you had to go to disreputable places, to taverns, to hear it. See how the devil has arranged things in our age.

An age of deception, lies, and corruption, worse than Sodom and Gomorrah. See what the devil has done: he has brought a little box right into your home. You turn on the radio and hear every kind of filth from countries across Europe. You listen and listen, and it defiles you. You have ears: turn off that radio, with its lies, deceit, and obscenities, which the lady of the house and the little children hear. You are defiling your home! Would you throw manure into your house?

But the devil has brought manure into your home by the shovelful, my fellow Christians, manure by the shovelful, and you sit there listening to it. What am I to do with you, what am I to do with you? Fast with your eyes; fast with your ears. I will tell you something difficult: all of you, fast. With what? With your tongue, which has no bones and yet breaks bones. Keep your tongue from lies, malice, idle chatter, and the political talk into which we have descended.

We do nothing but argue politics, right and left, in every color and shade. Close your mouth. Keep your tongue from gossip, judging others, and false oaths.

Make your tongue fast. O my God, what a struggle this has been for the devout, for the Saints, for the holy ascetics! And what else? Make your mind fast from shameful images. Tell me what you think about through the night, and I will tell you what you are. So take a sieve. Just as a housewife sifts flour to make prosphora, take up the sieve of fasting.

And sift your tongue, your eyes, and your thoughts. If you spend the night thinking of God, with great thoughts that reach toward heaven, then I too will say that you have fasted. Shall I go on? I will not go on; I will stop.

The subject is vast. With the little I have said, my dear people, I have tried to show you that if weakness prevents you from keeping the bodily fast...

The Ascension, the Annunciation... Things are not going well. They are not going well for our families, our society, our nation, the Church, or the world. Dark clouds gather, and black ravens circle. O my Christians, those of you with children, those of you with families, those who lead a household: today, on this very day, go home and kneel down.

I fear these are the last days of Carnival we will know, my Christians. But remember what I say; write it down: I will die, and remember this, something terrible will happen in the world. The world, this sinful and deceitful world, will pay terribly.

It will pay, with interest upon interest, for all the sins it commits during these holy days. Yes, my dear people, something terrible, something still more terrible is coming. Can you not fast on Wednesday and Friday? Remember, remember, those of you whose hair has now turned white, the years of the Occupation. Not just Wednesday and Friday, even at Pascha! Pascha would come, and where was the meat? A few boiled greens without oil and a thin soup made from legumes. Even at Pascha, even at Pascha. Bread was measured out by the dram; there was not even enough for antidoron, the blessed bread distributed after Liturgy. Those years passed, and now we have forgotten them. Feasts and entertainments.

Drunken revelry, fornication, divorces, a dark river of the devil, with people swimming in it. You ask me what will happen? Take a look, all of you who can see; take a look down toward India.

Ten million people in India are dying in the streets. They raise black flags and cry out, “Give us a handful of rice, or kill us.” And we, ungrateful as we are, have forgotten the hard years we lived through. We have food in our mouths and still blaspheme God. What will become of us? Days will come when food is plentiful. There will be fish in the market, butter, milk, everything, and you will not dare touch it. Will it be too expensive? No. It will be very cheap.

There will be fish, butter, and milk in abundance, flowing like a river, yet you will not dare touch them. “What strange things you are telling us!” You will not dare touch them. Why? Because dust will fall, dust, dust, radioactive dust, and God will poison the milk, the vegetables, and the meat you eat, ungrateful as you are, with nuclear energy.

And you will not dare taste anything. And with little soldiers, sinful humanity will be swept away. My fellow Christians, even if I am speaking to only five of you, if I did not believe, if I did not believe what I am saying, I would rather be a shoeshiner.

I believe these things. I preach them, and I am ready to give my life for what I preach to this world. So I warn you and tell you: I have explained these things to you. Let us repent while there is still time, clergy and people alike. Let us fall to our knees. Let us love almsgiving, love one another and be reconciled, and above all, let us embrace fasting. In this way, my brothers and sisters, fasting bodily and genuinely, let us walk through Great Lent.

And if God should ever count us worthy to celebrate Holy Week, the venerable Passion of the Lord and His glorious Resurrection, let us not...

Στα χρόνια, αγαπητοί μου χριστιανοί, στα χρόνια που ζούμε, το να κηρύξει κανείς την αλήθεια, την αλήθεια όπως, όχι κομματιασμένη, κομμάτια-κομμάτια, αλλά το να κηρύξει την αλήθεια ακέραια, ακομμάτιαστη, το να κηρύξει κανείς την αλήθεια όπως την είπε ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός και όπως την εκήρυξαν οι Απόστολοι και οι μεγάλοι Πατέρες και οι Δάσκαλοι της Εκκλησίας, το να κηρύξει, λέω, κανείς την αλήθεια προς τους μικρούς και προς τους μεγάλους και σε αυτούς που κατοικούν στα παλάτια αλλά και σε αυτούς που κατοικούν στις καλύβες, στους φτωχούς και στους πλουσίους, το να κηρύξει, λέγω, την αλήθεια στον αιώνα αυτόν, τον απατεώνα αιώνα, τον διεφθαρμένο αιώνα, είναι, το να κηρύξεις, επαναλαμβάνω, την αλήθεια στην εποχή μας, είναι μαρτύριο.

Διότι, δυστυχώς, ο κόσμος αρέσκεται εις το ψεύδος, και μάλιστα όταν το ψεύδος είναι επιχρυσωμένο και προσφέρεται με τρόπο, με μαεστρία πολύ στην εποχή μας. Ή αν, αγαπητοί μου, ρίξετε μια ματιά μέσα εις την οικογένεια, μέσα εις την κοινωνία και εξετάσετε τον τρόπο με τον οποίο ζουν και πολιτεύονται οι άνθρωποι, ή αν ρίξετε μια ματιά πώς περνάει ένα 24ωρον ο άνθρωπος του 20ου αιώνα που τόσο πολύ εκαυχήθη, θα δείτε ότι ο άνθρωπος αυτός του 20ου αιώνα μπορεί να κολυμπάει πάνω στο διάστημα και να κάνει βηματισμούς επάνω στα άστρα, εντούτοις κολυμπά μες στην ψευτιά και παθεωνία.

Γι' αυτό επαναλαμβάνω και λέγω, όταν κηρύξει κανείς την αλήθεια όπως την εκήρυξε ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός, είναι μαρτύριο. Γι' αυτό όποιος έχει συνείδηση του καθήκοντός του απέναντι του Θεού και των ανθρώπων, πρέπει προηγουμένως να σκεφτεί πολύ εάν πρέπει να ανεβεί στο βήμα αυτό και να κηρύξει την αλήθεια. Διότι είναι εποχή που λέγει ότι «Τις επίστευσε τη ακοή ημών και ο βραχίων Κυρίου τίνι απεκαλύφθη;» Διότι είναι εποχή κατά την οποία αρμόζει το ψαλμικό.

Εξεκλίθησαν, ουκ έστι ποιών χρηστότητα έως ενός. Διότι σας ερωτώ: ποιος σήμερα εκτελεί στην εντέλεια το θέλημα του Επουρανίου Πατρός; Ποιος κάνει το θέλημα, όχι το ιδικόν του, όχι το θέλημα του Α ή του Β, αλλά το τέλειον και άγιον θέλημα του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού; Μου λένε ότι ο Απόστολος σήμερα μας φωνάζει.

Αν κάνουμε τα κέφια της σαρκός μας, τα κέφια της στιγμής, τα κέφια των συναισθημάτων μας και των διαφόρων ψευδών αντιλήψεών μας, αντί να κάνουμε το κέφι, το θέλημα του ουρανίου Πατρός, εντούτοις οι άνθρωποι πορεύονται σήμερα κατά την επιθυμία της καρδίας αυτών.

Μα είναι υπερβολικά αυτά ή και αφηρημένα; Ορίστε, αγαπητοί μου, σήμερα άγγελος από τα ουράνια, δεν είναι αυτό φαντασία αλλά πραγματικότης, σήμερα που είναι η τελευταία ημέρα των Απόκρεων, σήμερα που όλοι μας προετοιμαζόμεθα, όσοι είμεθα χριστιανοί, να μην εορτάσουμε υλολατρικώς όπως θα εορτάσουν αύριο οι πολλοί την Καθαρά Δευτέρα, σήμερα που όλοι μας πρέπει να προετοιμαστούμε για να εισέλθουμε στην Μεγάλη Τεσσαρακοστή, σήμερα βλέπω με τα μάτια της φαντασίας άγγελο να πετάει από ψηλά, πολύ ψηλά από τα άστρα του ουρανού, να κατεβαίνει εδώ κάτω στη γη, να μπαίνει μέσα σε εκκλησίες, να παίρνει κοντύλι χρυσό και να γράφει επάνω στον πίνακα της ψυχής μας.

Όπως ο δάσκαλος γράφει επάνω στον πίνακα μερικές λέξεις για να τις αποστηθίσουν οι μαθητές, για να τις θυμούνται, κατά παρόμοιον τρόπο και ο άγγελος εξ ουρανού σήμερα, ο άγγελος της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, κατέρχεται από τα ανώτατα στρώματα του ουρανού και πλησιάζει εδώ κάτω στη γη και, επαναλαμβάνω, γράφει στον πίνακα της ψυχής μας, σαν ουράνιος δάσκαλος γράφει τρεις λέξεις.

Δεν χρειάζονται πολλά πράγματα να σωθούμε, δεν χρειάζονται φλυαρίες και συζητήσεις, τρεις λέξεις, τρία καρφιά που μπορείς να στηριχθείς, τρεις λέξεις είναι αυτές που αν ήθελε ο κόσμος να τις πιστεύσει, να τις εφαρμόσει, αυτή η γη θα γινότανε παράδεισος.

Ο άγγελος με φωτεινά γράμματα, σαν τις φωτεινές επιγραφές που είναι στα μεγάλα καταστήματα και λάμπουν από μακριά, αλλά κηρύττουν το ψεύδος και την απάτη και το εμπόριο και την εκμετάλλευση. Αλλά αυτά τα γράμματα είναι ουράνια, γράμματα που φωτίζουν αιώνες ολόκληρους, γράμματα που ποτέ δεν θα σβήσουν. Οσοδήποτε και αν μοχθεί η απιστία και η αθεΐα με τη γομολάστιχα, τα ουράνια αυτά πράγματα δεν θα μπορέσει να τα γράψει, να τα σβήσει.

Και η πρώτη λέξη που γράφει στον πίνακα της ψυχής μας είναι μια λέξη που είναι τόσο σήμερον αντιπαθής, τόσο, εναντίον της οποίας κλωτσάει μέσα ο εγωισμός και η περηφάνεια του ανθρώπου και η όλη ψυχοσύνθεση του σημερινού ανθρώπου του 20ού αιώνα.

Η λέξη αυτή είναι η λέξη συγχώρεση. Συγχώρεση, συγχώρεση. Θα φωνάξουν οι ψευτοφιλόσοφοι, θα φωνάξουν οι ψευτοδιανοούμενοι, θα φωνάξουν οι άνθρωποι οι οποίοι ζουν μες στο σκοτάδι του μίσους και της απάτης και των διαφόρων κοινωνικών επαναστάσεων και εμφυλίων σπαραγμών.

Λοιπόν, συγχώρεση; Αδύνατο, σου λέει. Η συγχώρεση είναι αδυναμία του ανθρώπου. Όχι, έξω με τη γροθιά μας, να τα κάνουμε όλα θρύψαλα και να κυριαρχήσουμε πάνω στη γη. Συγχώρεση, αδυναμία των ανθρώπων είναι.

Όχι συγχώρεση. Τι λοιπόν; Τι λοιπόν; Εκδίκηση, εκδίκηση μέχρι τέλους, εκδίκηση μέχρι το σημείο ώστε να υπάρχει σύμφωνα σήμερα.

Όχι, που αγαπήσουμε αλλήλους, που τα ακούμε έτσι με κλειστά τα μάτια, που είναι το ωραιότερο που κάθε στη λειτουργία ακούμε και λέμε «αγαπήσουμε αλλήλους», αλλά ο άλλος χασμουριέται, άλλος κοιτάει το ρολόι, άλλος αυτά, που δεν θα υπάρχει τίποτα ανώτερο, ότι πρέπει να στον άλλον να τον αγαπήσουμε σαν αδέρφια μιας μεγάλης απεράντου οικογενείας υπό έναν Πατέρα, τον Θεόν. Λοιπόν, δεν θέλουμε αυτά, σου λέει, αγάπη, συγχώρεση. Όχι, ο θάνατός του, γλυκιά μου ζωή.

Μίσος και το σκότος κλωτσάει στο ουράνιο αυτό σύνθημα. Αλλά πάλι ο Άγγελος τολμάει και γράφει στον πίνακα των ψυχών μας μια δεύτερη λέξη. Ποια είναι αυτή η δεύτερη λέξη, που εάν ο κόσμος την πίστευε, την εφήρμοζε, φτωχός στον κόσμο δεν θα υπήρχε, δεν θα υπήρχε δυστυχία κοινωνική και δεν θα υπήρχε αφορμή για κοινωνικές επαναστάσεις και εμφυλίους σπαραγμούς.

Είναι η λέξη ελεημοσύνη, λέει σήμερα το Ευαγγέλιο. Και όμως, εναντίον και αυτής της ελεημοσύνης πόσα σχόλια εκ μέρους όλων που νομίζουν ότι η ελεημοσύνη είναι κάτι το οποίο δεν πρέπει να έχει σημασία.

Αλλά σβήνουν λοιπόν τη λέξη αυτή και γράφει απάνω στον πίνακα ο διάβολος κάτι άλλο. τι γράφει ελεημοσύνη όχι αρπαγή κλοπή ρεωνεξία άρπαξε να φας και κλέψε να έχεις Και τρίτη λέξη σας είπα έγραψε, άλλη λέξη. Ποια λέξη; Είναι η λέξη νηστεία. Νηστεία πλέον. Όχι όπως το πρώτο σύνθημα που κάποιος κάπως θα έχει οπαδούς, όχι όπως το δεύτερο σύνθημα της ελεημοσύνης, αλλά όταν ακούσουν σήμερα οι άνθρωποι του 20ού αιώνα που δουλεύουν στην κοιλία και στην όλη την αμαρτία, όταν ακούσουν νηστεία, σου λέει, στον 20ό αιώνα, στην εποχή αυτή, να ομιλεί, να υπάρχει Άρχιν σήμερα κύριοι και στο Ευαγγέλιο να ομιλήσουν περί νηστείας; Όχι, σου λέει, αδύνατο, σου λέει, αδύνατο, αδύνατο. Έλα εδώ εσύ, ποιος είσαι εσύ που τολμάς και υψώνεις το σπιθαμιαίο σου ανάστημα μπροστά στον Κύριον ημών Ιησού Χριστό, που εκήρυξε αυτό, ότι πρέπει ο άνθρωπος να νηστεύει,

που έδωσε ο ίδιος το παράδειγμα, που ενήστευσε 40 μέρες στην έρημο και δεν έφαγε και δεν έπιε. Ποιος είσαι εσύ, το σπιθαμιαόν αυτό ανάστημα, που σηκώνεσαι και λέγεις ότι τα λόγια του Χριστού που κηρύττουν σήμερα όχι μόνο των θεσμών της νηστείας αλλά και των τρόπων κατά τον οποίο πρέπει να νηστεύει ο άνθρωπος;

Ποιος, λέγω, είσαι εσύ ο οποίος λέγεις ότι είναι αδύνατον; Τον βλέπεις αυτόν τον κύριο; Τον βλέπεις που λέγει αδύνατο και όμως δεν νοεί να νηστεύσει, ούτε Τετάρτη, ούτε Παρασκευή, ούτε τη Μεγάλη Παρασκευή νηστεύει αυτός. Αδύνατο, σου λέγει. Λεφτά έχει, διασκεδάζει, δεν νοεί να νηστεύσει. Ε, το βλέπεις, θα έρθει η ώρα που θα τον πάρουν και θα τον πάνε στο νοσοκομείο, θα τον βάλουν επάνω στο φορείο, θα τον οδηγήσουν μέσα στην εγχείρηση και κατόπιν ο γιατρός θα του λέγει: Ήρθες μια φορά εδώ, πρόσεξε να μην ξανάρθεις για δεύτερη φορά, γιατί αν έρθεις για δεύτερη φορά...

Λοιπόν, τι θα κάνω, γιατρέ; Ό,τι μου πεις θα κάνω. Δίαιτα, του λέει. Μα τι είναι η δίαιτα; Η δίαιτα μεταφραζομένη είναι πολλά πράγματα στην ιατρική επιστήμη που αν τα μεταφράσωμε στη γλώσσα εδώ της Εκκλησίας, τα ίδια πράγματα είναι. Η δίαιτα που συνιστά ο γιατρός δεν είναι τίποτα άλλο παρά μια αυστηρά νηστεία, αυστηρότατη. Κανένας καλόγερος ή κανένας πνευματικός, οσονδήποτε αυστηρός είναι, δεν συνιστά τέτοια νηστεία που συνιστά ο γιατρός.

Από τα είκοσι φαγητά που τρως θα τα απαγορεύσει. Μόνο ένα ή δυο φαγητά θα φάει, και μονότονα όλη τη ζωή του. Πού πια κρέας, πού το ένα, πού το άλλο; Νηστεία, τηρεί τη νηστεία. Άνθρωπε, για το τομαράκι σου όταν κινδυνεύει, ακούς τον γιατρό και υποβάλλεσαι σε νηστεία ολόκληρη τη ζωή σου. Και όταν σου λέγει εδώ η Εκκλησία και ο Θεός να νηστεύσεις μια Τετάρτη και μια Παρασκευή και μια Μεγάλη Παρασκευή.

Αμέσως ανοίγεις το στόμα σου πελώριο για να καθυβρίσεις τους πάντας οι οποίοι συνιστούν τον θεσμό της νηστείας. Αδύνατο, φωνάζει ο ένας που είναι τόσο δυνατός ώστε μπορεί να σπάει χαλίκι στον δημόσιο δρόμο.

Και όμως φωνάζει: «Αδύνατο». Αλλά όπως είπα, θα έρθει η ώρα που θα νηστεύσει, και το Πάσχα ακόμα. Θα κάθεται στο τραπέζι, η άλλη τιμωράει ο Θεός, θα κάθεται στο τραπέζι και θα βλέπει τα φαγητά, αλλά θα σκεφτεί το γιατρό που του είπε: «Αν θα φάει, να μην ξανάρθει πια στο νοσοκομείο». που είναι τόσο δυνατός ώστε μπορεί να σπάει χαλίκι στο δημόσιο δρόμο και όμως φωνάζει αδύνατο, αλλά όπως είπα θα έρθει η ώρα που θα νηστεύσει και το Πάσχα ακόμα θα κάθεται στο τραπέζι η άλλη, τιμωράει ο Θεός. Θα κάθεται στο τραπέζι και θα βλέπει τα φαγητά, αλλά θα σκέφτεται το γιατρό που του είπε αν θα φάει να μην ξανάρθει πια στο νοσοκομείο. Λοιπόν έρχεται ο άλλος, αδύνατο, ποιος είναι, είναι η μοντέρνα κυρία του Κολουνακίου.

Λοιπόν έρχεται ο άλλος. Αδύνατο. Ποιος είναι; Είναι η μοντέρνα κυρία του Κολωνακίου. Είναι η μοντέρνα κυρία η οποία διαβάζει τα φιγουρίνια, διαβάζει τα διάφορα μυθιστορήματα. Και έχει μέσα το μυαλό της, κάνει μπαλούνι του διαόλου και ανεβαίνει ψηλά και δεν κοιτάζει τον άλλο κόσμο.

Αυτή λοιπόν έχει καταργήσει στα μενού της και στις διασκεδάσεις της, έχει καταργήσει τη νηστεία. Αδύνατον, σου λέει. Τη βλέπεις όμως; Εάν πει όμως, αν της πει όμως η γειτόνισσα στα σαλόνια που πηγαίνει, στις διασκεδάσεις, στα πάθη του διαόλου, αν της πει η γειτόνισσα: «Μα ξέρεις, κυρία Μαρία, κυρία Ελένη, βλέπω έχεις χοντρύνει λιγάκι», θα πάει και στον καθρέφτη, θα κοιτάξει και μετά θα διατάξει η μόδα, θα της πει η μόδα: «Τώρα πρέπει να τρώγει σαν σπουργίτι».

Γιατί βλέπεις να αδυνατίζει, να αδυνατίζει, να ζυγίζεται συνεχώς και κατά πάχος, σαν τα σφαχτά μέσα στα κρεοπωλεία, για να αποκτήσει τη σιλουέτα που πρέπει να αποκτήσει τη σιλουέτα. Γράφανε τις ημέρες αυτές ότι στην Αμερική, που επικρατεί αυτή η μόδα, μια κυρία της αριστοκρατίας στη Νέα Υόρκη, που όταν πήγε ζυγίστηκε και ήτανε 58 κιλά, την εφόβη, την κορόιδευαν οι κυρίες της αριστοκρατίας.

Και έβαλε μπροστά νηστεία και έτρωγε σαν το σπουργίτι, για να καταντήσει οδοντογλυφίδα, και επιτέλους, όταν πλέον έφτασε περίπου καμιά τριανταριά κιλά, απέθανε από τον υποσιτισμό του. Κόσμε σατανικέ, κόσμε, κόσμε, κόσμε σατανικέ, κόσμε. Όταν διατάσσει ο Χριστός νηστεία σύμμετρο με τις δυνάμεις σου, δεν νηστεύεις.

Όταν διατάζει ο διάβολος, όταν διατάζει, διατάζει η μόδα, τότε νηστεύεις και όλες τις ημέρες της ζωής σου. Λοιπόν, πού να πιάσεις τον κόσμο αυτόν; Γι' αυτό σου λέγω ότι σήμερα κλείσανε τα αυτιά τους οι άνθρωποι μου ολοκαίρι, να μην ακούν τη φωνή του Χριστού.

Αλλά όταν τα ίδια πράγματα τα διατάσσει ο ιατρός, τα διατάσσει ο διαιτολόγος, τα διατάσσει η γυμναστική, τα διατάσσει ο αθλητισμός, τα διατάσσει η μόδα. Δεν έχω καιρό να σας δείξω το δειγματολόγιο των κοσμικών. Υπάρχει νηστεία του διαόλου, υπάρχει νηστεία κοσμική και υπάρχει νηστεία.

Αλλά τώρα θα μου πεις, εγώ όμως τώρα πρέπει να είμαι και δίκαιος. Τεντώνω το αυτί μου και ακούω το αδύνατο που το φωνάζει ο μαντράχαλος που μπορεί να σπάσει το χαλί και στο κέντρα, και ακούω, τεντώνω το αυτί μου προς το Κολωνάκι.

Και ακούω τας κυρίας να λένε: «Δεν μπορούμε να νηστεύσουμε». Ακούω προς τα εκεί, αλλά τεντώνω το αυτί μου και ακούω και έναν αδύνατο που κλαίει, σου λέει: «Δεν μπορώ να νηστεύσω». Είναι οι άνθρωποι οι οποίοι δεν περιφρονούν την Εκκλησία μας.

Είναι οι άνθρωποι οι οποίοι ζουν κάτω από καταθλιπτικάς ανάγκας διαφόρους. Είναι αδύνατον, σου λέει αυτός με δάκρυα στα μάτια. Εγώ είμαι άρρωστος, βγήκα από το νοσοκομείο και μου είπαν οι γιατροί να κάνω μια ορισμένη τροφή, να τρώω που είναι καταλύσιμη.

Εγώ, σου λέω, ότι είμαι γέρος και τρέμουν τα πόδια μου. Αν δεν πιω λίγο γάλα, λίγο ζουμί, πώς θα σταθώ στα πόδια μου; Εγώ, άλλη λέγει, πιο, πιο, πιο εύλογος η απορία της, εγώ είμαι μάνα και θηλάζω νήπιο βρέφος, πώς θα νηστεύσω, πάτερ μου;

Εγώ, σου λέει άλλος, είμαι εργατικός άνθρωπος και δουλεύω 15 ώρες κάτω, 10 ώρες μέσα στα εργοστάσια και αναπνέω όλη την ατμόσφαιρα τη βρομισμένη. Εγώ, σου λέει ο άλλος, είμαι ναυτικός και ταξιδεύω στους ωκεανούς που δεν υπάρχουν εκεί εστιατόρια, αλλά είμαστε υποχρεωμένοι να τρεφόμαστε με κονσέρβες.

Εγώ, σου λέει ο άλλος, ο άλλος είναι, δεν ζω μέσα, δεν κατοικώ στα παλάτια και σε μεγάλα σπίτια που έχουν όλα τα μέσα και όλα τα κομφόρ, αλλά έλα, πάτερ μου, να δεις πού κάθομαι. Κάτω σε ένα υπόγειο κάθομαι, αναπνέω, ζω, δεν ζω στο χωριό μου.

Στο χωριό μου δεν ζω που ανέπνευα τον αέρα τον καθαρό, γιατί ο αέρας ο καθαρός είναι καλύτερος από το μπιφτέκι, καλύτερος από το βούτυρο, καλύτερος από το κρα... Το αεράκι που πνέει πάνω στα ψηλά βουνά είναι καλύτερο από αυτά τα πράγματα. Ζω μέσα στα καυσαέρια, μέσα σε μια βρωμακιά κάτω κοινωνία.

Πώς να νηστεύσω; Τι να απαντήσουμε σε αυτούς; Να απαντήσουμε σε αυτούς, εκεί ομιλήσαμε αυστηρά, μα σε αυτούς δεν μπορούμε να απαντήσουμε αυστηρά. Η Εκκλησία μας δεν είναι δολοφόνος, η Εκκλησία μας δεν είναι μια μάνα σκληρή, η Εκκλησία μας δεν είναι μια μητριά, η Εκκλησία μας είναι γεμάτη στοργή και αγάπη.

Λοιπόν, κοιτάζει τις περιπτώσεις αυτές, και όχι εγώ, αμαρτωλός ιερομόναχος, αλλά αυτό το Πηδάλιον, αυτοί οι κανόνες, αυτοί οι πατέρες που φτιάσανε την Αγία μας, όχι, τι φτιάσανε; Την έφτιασε ο Χριστός με το αίμα του, αλλά αυτοί που ερμηνεύσαν αυθεντικώς το πνεύμα της Εκκλησίας μας λέγουν ότι στις περιπτώσεις αυτές γίνεται κάποια επιείκεια μεγάλη.

Και η μάνα που θηλάζει εξαιρείται από τον κανόνα της νηστείας, και ο γέρος που τρικλίζει εξαιρείται, και ο άρρωστος εξαιρείται, και ο εργατικός που δουλεύει μέσα στα μαντέμια και μέσα στα εργοστάσια και αναπνέει πρέπει να πιει το γάλα του, γιατί θα πει τα πνεμόνια του αναπνέων δηλητήριο, και δεν ζει όπως ο Άγιος Αντώνιος μέσα στην ερημιά που ανέπνεε τον καθαρόν αέρα.

Και ο άλλος που ταξιδεύει στα πελάγη δεν έχει ευκαιρία, δεν μπορεί. Εξαιρούνται όλοι αυτοί από τον κανόνα. Δεν τους εξαιρώ εγώ, γιατί δεν έχω κανένα δικαίωμα να τους εξαιρέσω. Τους εξαιρεί η αγάπη και η στοργή και η απέραντη καλοσύνη της Αγίας μας Εκκλησίας, που ρίχνει ένα βλέμμα συμπάθειας, συμπόνιας στον κόσμο αυτόν. Αλλά τώρα εγώ, μια και τελειώνω, αγαπητοί μου, σας λέγω ότι ακούω σήμερα αυτό το ουράνιον σύνθημα της νηστείας, που δεν έχω καιρό να το εξετάσω από όλες τις πλευρές για να σας παρουσιάσω πόση σοφία έχει η Εκκλησία μας, πόσο είναι όλα με τάξη και ακρίβεια βαλμένα στη θέση τους.

Ναι, λοιπόν, και όπως ακριβώς στον Παρθενώνα, στον Παρθενώνα δεν μπορείς να βρεις ένα πετραδάκι που να μην έχει τη θέση του, έχει και η Εκκλησία μας είναι Παρθενώνας του Πνεύματος. Στον Παρθενώνα μπορείς να βρεις ένα άτοπο, και βρεθήκαν αρχιτέκτονες που βρήκαν ένα άτοπο και στον Παρθενώνα, αλλά στην Εκκλησία μας, που είναι ένας πνευματικός Παρθενώνας, ένα κτίριο του Πνεύματος, δεν θα βρεις τίποτα που να μην έχει τη θέση, την τάξη του.

Και ας γαβλίζουν τα σκυλιά και ας λένε ό,τι θέλουν. Θα μείνει αιώνια η Εκκλησία μας, πνευματικό οικοδόμημα αιώνιο, ανεξαρτήτως από τη φαυλότητα και τη μηχανότητα και τη σκανδαλώδη ζωή μερικών εξ ημών των κληρικών.

Έτσι θα μείνει η Εκκλησία μας, τα ύψη και τα άστρα του ουρανού. Λοιπόν, τώρα έρχομαι και λέγω κάτι άλλο. Ακούω το σύνθημα αυτό της νηστείας, σας λέγω κάτι άλλο. Δεν εξαιρείται, το τονίζω, δεν εξαιρείται κανένας από τη νηστεία.

Τρελάθηκες, ρε παππούλη; Καλά, σαν δεν είναι τρελό; Προ λίγο μας είπες ότι εξαιρούνται, εξαιρούνται οι άρρωστοι, εξαιρούνται οι γέροι, εξαιρούνται οι μάνες, εξαιρούνται οι λεχώνες, εξαιρούνται οι ναυτικοί. Τώρα τι μας λες; Τώρα λες κάτι αντιφατικό, φάσκεις και αντιφάσκεις. Λες ναι και λες, επαναλαμβάνω, δεν εξαιρείται κανείς από τον κανόνα της νηστείας. Βα!

Βα, περίεργα πράγματα μας... Δες τώρα πώς συμβιβάζονται, συμβιβάζονται. Για δώστε σημασία, γιατί μπήκα στο σπουδαιότερο σημείο της νηστείας. Ναι, και εκείνη ακόμα, και εκείνος που είναι στο κρεβάτι και αναστενάζει και από ώρα σε ώρα κινδυνεύει να πεθάνει, και εκείνη η γυναίκα που είναι λεχόνια και βυζαίνει το παιδί της, το αίμα της, και εκείνος ο εργατικός που είναι μέσα στα εργοστάσια, και εκείνος ο άλλος που ταξιδεύει, και όλοι, όλοι τους ανεξαιρέτως, οι δραμικράτες,

Όλοι μπορούμε να νηστεύσουμε, και οι γεροί και οι νέοι. Τι νηστεία; Δεν είναι αυτή η νηστεία μόνο. Αυτή είναι η μικρή νηστεία, το να μην φας κρέας, το να μην φας βούτυρο, το να μην πιεις γάλα, το να μην φας αβγά, είναι δύσκολο βέβαια για ορισμένους οργανισμούς, αλλά πιο δύσκολο και άθλος του Ηρακλέως και ηρωισμός είναι κάτι άλλο, μα τα ψάλλει η Εκκλησία.

Εγώ να σας τα πω; Να τα αφήσω σε αυτόν σαν τεστ, να τα αφήσω σαν ένα γύμνασμα και μια άσκηση να το λύσετε εσείς, πώς συμβιβάζεται αυτό το οποίο λέω από την ώρα ότι όλοι ανεξαιρέτως υπάγονται στο νόμο της νηστείας; Δεν υπάρχει, αγαπητοί, μόνο σωματική νηστεία, υπάρχει και μια άλλη νηστεία πιο ωραία, πιο μεγάλη, και σε αυτή τη νηστεία σας καλώ όλους.

Για να βλέπεις, να κάνεις, να δώσ' άμα... Που λέει το Ευαγγέλιο, δεν έχω καιρό να σας τα κάνω, Λιάννα. Αν τα ματάκια σου θα νηστέψουν τη Μεγάλη Σαρακοστή, αν τα ματάκια σου δεν θα τα ρίχνεις δεξιά και αριστερά, να τα κάνεις δίχτυα του διαόλου, να απλώνεις μες στο φως. Μα τα ματάκια σου, κυρά μου, κύριε Σπινής μου και κύριέ μου, και ας μη μου γελάς, θα είσαι υπογραφής, να μην πας μες στο μανδύ του διαόλου και να κοιτάζεις.

Από τη νύχτα, νύχτα ώρες ολόκληρες, επάνω στους κινηματογράφους, το είπα, δεν έχουμε κράτος, θα βγιάσουμε κράτος, αν είμαστε χριστιανοί, αν είμαστε χριστιανοί, γιατί αυτές οι ταινίες ούτε στη Μόσχα, ούτε στο Λονδίνο, ούτε στη Νέα Υόρκη.

Όταν λοιπόν, τι να σε κάνω που πας και κοιτάζεις, τα ματάκια σου τα καρφώνεις επάνω εκεί στο πανί και παρελαύνουν απάνω τους ηθοποιοί που ντρέπομαι και σέβομαι το ιερό του το τόπο και

Και θέλω να μη μολύνω την αγία ατμόσφαιρα, και μη βρεθεί κανείς να χρησιμοποιεί ότι είναι σκληρόλογος ο Αυγουστίνος. Λοιπόν, φεύγω από τον πειρασμό της πραγματικής ονομασίας των πραγμάτων και σας λέω, αγαπητοί μου, σας ευχαριστώ.

Εγώ τρέμω και φοβούμαι την εξομολόγηση. Για να εξομολογήσεις πρέπει, να έχεις δικαιοκρισία, να ζυγίζεις τα αμαρτήματα των ανθρώπων όπως πρέπει και όχι με τη χαντζάρα να κόβεις τον ένα και να κόβεις τον άλλο.

Εγώ όμως, αγαπητοί μου, αν είχα εξομολόγηση και έρχονταν εκεί, μου λέει «Παππούλη, με νίκησε ο πειρασμός και από αδυναμία ήπια γάλα τη Μεγάλη Παρασκευή». Θα τον αφήσω να κοινωνήσει τη Μεγάλη Παρασκευή. Αν έρθει όμως μια και έρθει ένας και μου πει ότι «Εγώ ενήστευα, παππούλη, και το κρέας και το βούτυρο και το γάλα», θα της κάνω ερώτημα.

Επήγες στον κινηματογράφο, κυρά μου; Δε σε κοινωνώ. Προτιμώ τώρα να τρως κρεασκούλη τη Μεγάλη Παρασκευή και όλη την αυτοί πρέπει να τρως με τα μάτια σου σάρκες πορνών και ακροκαλύφιας. Έτσι η Εκκλησία, αν υπήρχε η Εκκλησία, θα τα τακτοποιούσε με τα πράγματα.

Αλλά πού Εκκλησία; Ας τα αφήσουμε αυτή την ιστορία. Ας την αφήσουμε αυτή την ιστορία, γιατί θα μπούμε σε ένα πέλαγος μεγάλων και πελωρίων ερωτημάτων.

Τα οποία όντως οι πράγματος είναι κορίζοδο.

Αν ήταν Εκκλησία, αυτό θα έκανα. Θα ήταν επιεικής στη σωματική νηστεία, αλλά θα ήταν αυστηρά στην πνευματική νηστεία. Έχεις τα ματάκια σου, θα τα νηστέψεις. Θα τα νηστέψεις τα ματάκια σου. Δεν μπορείς να πας στον κινηματογράφο, να τρως με τα μάτια σου την κοπριά, τα κόπρια του διαβόλου.

Έχεις αυτάκια, δεν πρέπει να δεν δώσεις τα αυτάκια σου, άλλο μυστήριο. Κάποτε, για να ακούς τα αισχρά, έπρεπε να πας στα καταγώγια. Να πας στα καταγώγια, στις ταβέρνες, να ακούς το ρε Νάνικη, πώς τα έφερε ο διάλος. Και μέσα είναι όντως εποχή.

Αιών απαταιώνος, ψευτιάς και διαφθοράς. Πιο μεγάλης από τα Σόδομα και τα Γόμορρα. Πώς τα κάτωρσε ο διάλος, μέσα στο σπίτι σου, σου έβρενα κουτάκι Σε ένα ραδιόφωνο το γυρίζεις και ακούς όλες τις βρομιές και από όλα τα διάφορα ευρωπαϊκά κράτη, μέχρι και ακούς, και ακούς και μολύνεσαι. Έχεις αυτιά, θα κλείσεις το ραδιόφωνο που θέλει τίναγμα στον αέρα με τις ψευτιές και με τις απατεωνιές και με τις αισχρότητες που ακούει η κυρία Μπέμπι και τα μικρά παιδιά μέσα στο σπίτι. Μολύνεις! Ρίχνεις κοπριά στο σπίτι σου; Αν έπρεπε να χρειαστείς μια κοπριά στο σπίτι σου να κάνεις.

Μα ήρθε με το φτυάρι κοπριά, Χριστιανοί μου, με το φτυάρι κοπριά ο διάβολος μες στο σπίτι σου και κάθεσαι τ' ακούς. Τι να σε κάνω, τι να σε κάνω; Νήστεψον τα μάτια σου, νήστεψον τα αυτιά σου. Θα σας πω κάτι δύσκολο: νηστέψετε όλοι. Ποιο; Τη γλώσσα, που κόκκαλα δεν έχει και κόκκαλα... Νήστεψε τη γλώσσα από το ψεύδος, από την πονηρία, από τη φλυαρία, από την αμάς, την πολιτικολογία που κατέληξε με την αιτία της γνώσης μας.

Που δεν κάνουμε τίποτα άλλο, παρά πολιτικολογούμε δεξιά και αριστερά, όλων των χρωμάτων και αποχρώσεων. Κλείσε το στόμα σου. Νήστευσε τη γλώσσα σου από το κουτσομπολιό, από την κατάκριση, από την ψευδορκία.

Να νηστεύσεις τη γλώσσα. Ω Θεέ μου, το μαρτύριον των ευσεβών, το μαρτύριον των Αγίων, το μαρτύριον των Οσίων. Ποιο; Νήστευσε το μυαλό σου, το μυαλό σου νήστευσε από τις αισχρές εικόνες. Όλη νύχτα, πες μου τι σκέπτεσαι τη νύχτα να σου πω τι είσαι. Πάρε λοιπόν, πάρε λοιπόν κόσκινο. Όπως παίρνει κόσκινο η νοικοκυρά και κοσκινίζει το αλεύρι να το κάνει πρόσφορο, πάρε κι εσύ το κόσκινο της νηστείας.

Και κοσκίνισε τη γλώσσα, τα μάτια, τη σκέψη σου. Και άμα περάσεις τη νύχτα με τη σκέψη του Θεού, με μεγάλες ουρανογείτονες σκέψεις, τότε θα πω κι εγώ ότι ενήστευσες. Να προχωρήσω; Δεν προχωρώ, σταματώ.

Το θέμα είναι πελώριο. Με όσα λίγα είπα, προσεπάθησα, αγαπητοί μου, να σας αποδείξω ότι αν δεν μπορείς να νηστεύσεις τη σωματική νηστεία δι' λόγους αδυναμίας,

Ανάληψης, Ευαγγελισμός, Ευαγγε... Δεν πάμε καλά. Δεν πάμε καλά. Ούτε οικογενειακώς, ούτε κοινωνικώς, ούτε εθνικώς, ούτε εκκλησιαστικώς, ούτε παγκοσμίως πάμε. Μαύρα σύννεφα και κοράκια μαύρα. Ω χριστιανοί μου, όσοι έχετε παιδιά, όσοι είστε οικογένειες, όσοι είστε κεφαλές, ας σήμερα, τέτοια μέρα, άντε στα σπιτάκια σας, χριστιανέ μου, γονάτισε μπροστά.

Φοβάμαι, είναι οι τελευταίες Απόκριες που περνάμε, χριστιανοί μου. Μα εγώ, να θυμάστε, γράψτε το: εγώ θα πεθάνω, να το θυμάστε, κάτι φοβερό θα γίνει στον κόσμο. Φοβερό θα πληρώσει ο κόσμος, ο αμαρτωρός και ψεύτης κόσμος.

Θα πληρώσει με τόκον και επιτόκιον όλα τα αμαρτήματα που διαπράττει τέτοιες άγιες αυτές ημέρες. Ναι, αγαπητοί μου, κάτι φοβερό, πιο φοβερό. Δεν μπορεί να νηστέψεις Τετάρτη και Παρασκευή. Για θυμάστε, για θυμάστε εσείς οι γέροι τώρα που άσπρισαν τα μαλλιά, τα χρόνια της Κατοχής. Όχι Τετάρτη και Παρασκευή, βρε, Πάσχα. Ερχότανε Πάσχα, πού κρέατα και σφαχτά; Λίγα χορτάρια βρασμένα χωρίς λάδι και μια σούπα, νερόσουπα από όσπρια. Και το Πάσχα, και το Πάσχα. Και δράμια το ψωμί, ούτε αντίδωρο το ψωμί. Περάσανε, τα ξεχάσαμε τώρα. Γλέντια, διασκεδάσεις.

Σπάρκη, μεθύσια, Φρικμιχίε, πορνείες, διαζύγια, μαύρος ποταμός του διαβόλου, που κολυμπούνε μέσα στον ποταμό Ακτονιάνθου. Τι θα γίνει, με ρωτάτε; Για ρίξτε μια ματιά, όσοι που βλέπετε, ρίξτε μια ματιά κάτω στην Ινδία.

Δέκα εκατομμύρια Ινδιάνοι πεθαίνουν στον δρόμο, μαύρες σημαίες υψώνουν και φωνάζουν: Ή δώστε μας μια φούχτα ρύζι ή σκοτώστε μας. Αχάριστοι. Και εμείς περάσαμε τα χρόνια, τα λησμονήσαμε οι αχάριστοι και έχουμε την μπουκιά στο στόμα και βλαστημάμε τον Θεό. Τι θα γίνει, τι θα γίνει, τα άτιμα; Θα έρθουν μέρες, θα έρθουν μέρες και θα είναι άφθονα. Θα υπάρχουν και ψάρια στην αγορά, θα υπάρχουν και βούτυρα και γάλατα και όλα θα υπάρχουν. Δεν θα τολμάς να τα αγγίξεις. Γιατί δεν θα τολμάς να τα αγγίξεις; Μα ακριβά θα είναι; Δεν θα είναι ακριβά. Πάμφθηνα.

Θα υπάρχουν ψάρια και βούτυρο και γάλα άφθονο, ποτάμι, μα δεν θα τολμάς να τα αγγίξεις. Περίεργα πράγματα μας λέτε. Δεν θα τολμάς να τα αγγίξεις. Γιατί; Γιατί θα ρίξει σκόνη, σκόνη, σκόνη ραδιενέργειας, και το γάλα και τα χόρτα και το κρέας, αχάριστε, αυτό που τρως, θα τα φαρμακεύσει ο Θεός με την πυρηνική ενέργεια.

Και δεν τολμάς τίποτα να γευτείς. Και με στρατιωτάκια θα γίνει το σάρωμα της αμαρτωλής ανθρωπότητας. Χριστιανοί μου, που μιλάω σε πέντε, αν δεν πίστευα, αν δεν πίστευα αυτά που λέγω, θα προτιμούσα με λούσπρος. Δεν θα είχα πούτα.

Τα πιστεύω, τα κηρύττω και είμαι έτοιμος τη ζωή μου να θυσιάσω για αυτά που κηρύττω στον κόσμο αυτόν. Λοιπόν, σας ειδοποιώ και σας λέγω, σας τα ερμήνευσα, να μετανοήσουμε νωρίς, κλήρος και λαός, να πέσουμε στα γόνατα, να αγαπήσουμε την ελεημοσύνη, να αγαπήσουμε την αγάπη και τη συνδιαλλαγή, να αγαπήσουμε προπαντός τη νηστεία. Έτσι, αδέρφια μου, νηστεύοντες σωματικώς και πραγματικώς, να περπατήσουμε την Αγία Τεσσαρακοστή.

Και αν ποτέ ο Θεός να μας αξιώσει να εορτάσουμε τη Μεγάλη Εβδομάδα, τα σεπτά Πάθη του Κυρίου και την ένδοξή Του Ανάσταση, να μην...