Η χριστιανική αγάπη και τα διδάγματα των ζώων

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

And here I am again at the lectern of the Brotherhood’s association, Saint Silouan.

But I am now the oldest of the bishops. I am approaching ninety, and I can no longer preach as I did throughout those sixteen years here in this hall. What shall I do? Shall I remember Paul? I will be silent.

Paul says, “But to the sinner God said: Why do you recite my statutes?” How dare you, a sinful man, preach the word of God when you yourself break His commandments? Even if I have only one day left on earth, I am a sinner. Only one was without sin; only one was holy: our Lord Jesus Christ.

Or shall I remember John the Evangelist? He wrote the most philosophical book in the world, which begins: “In the beginning was the Word, and the Word was with God, and the Word was God.” When he grew very old and could no longer give long sermons, his disciples would support him as he went before the people, and he would say just a few words.

“My little children, love one another.” When they asked, “Teacher, is that all?” he answered, “If this saying is put into practice, it is enough to make the world happy.” For Christianity equals, what does Christianity equal? Love. Love put into practice, love in three forms: love for ourselves, love for our neighbor, and love for God.

I feel small now, at this moment, before the Chrysostoms, the Basils, and the preachers of every age.

I am so small, or rather, small, beside the towering stature, the spiritual stature, of John Chrysostom. Somewhere Chrysostom says that a preacher must sometimes be a cook. He is a cook: just as a housewife takes food, cooks it well, and makes it appetizing even to the fussiest people, so too must a preacher cook. Preparing the word of God is a kind of cooking. This is a spiritual dining room, and the word must be varied, made up of different elements. So tonight I will follow John Chrysostom and give you an unusual sermon. It is the first time I have done this in this hall. Afterwards, you can add to it and make it even better.

As long as I live, I teach. I have told you before of a man who died here in Athens at the advanced age of ninety. Athens was small then, with twenty or thirty thousand people; now it has three million. It is a great evil for the provinces to empty out while everyone crowds into Athens.

Apostolos Makrakis, of blessed memory, was an enlightened man. He gave that great watchword, which he reminded you of. Where does it not exist? What do the teachers say they should prefer?

A kingdom, a dictatorship, a democracy, these, he said, are forms of government. The best system, the best way to govern in the world, that wise teacher answered, is Christocracy: Christ in the home, Christ in the family, Christ in the villages, Christ in the institutions of higher learning, Christ in the army, Christ in parliament, Christ everywhere, and above all, Christ in the Church.

The Church, the Church, so that the nation might prosper. And if the voice of that late man had been heard, today our nation would be the most glorious, the greatest, and the strongest nation in the world. Sadly, instead of Christocracy, under various forms that appear democratic and strong and the like, under various deceptive forms, I say, the rule of Satan prevails in depth, breadth, and length; it prevails.

The system under which we live has come to this. It is a sad truth: recently, a member of parliament proposed that blasphemy should no longer be a criminal offense, so that anyone would be free to blaspheme against the things of God. That is how it is. Blaspheme against Papandreou, Karamanlis, or other powerful people, and you may be imprisoned for two years. Apparently Karamanlis and the others are great, while Christ and the Most Holy Theotokos are very small. Yet if we went to Ankara, we would find that no Turk blasphemes against Allah.

Ah, sadly, as I told you before in another talk, blasphemy has become rampant among us. Makrakis, then, says there are two books. Blessed is the one who reads these books.

Creation, the world God made, is a book with countless tongues and countless pages. But we understand this book rightly through the little book: the New Testament. Small as it is, it contains a whole world. Today I will explain one aspect of it.

As I said, animals teach us. Which animals? All of them. Let us take one of the smallest creatures, the ant. What is this little ant? It has overturned Darwin’s theory. What did Darwin say? That the strongest animals would survive on our planet: the mammoths and the dinosaurs, three or four times larger than an elephant, which lived in the forests.

A dinosaur fossil of that kind was found on the plain of Ptolemaida.

The smaller and smaller little ants survived. And what does the ant teach us? Scripture says, “Go to the little ant, you sluggard.” You, see where you are idle and want to work and learn: work for six days...

You work; you must work, and so on. Go and see these things; learn lessons from the ant. A scientist who studied the ant saw a little ant carrying a load, a small load. It was trying to lift it, to raise it up high.

It tried seventy times and failed, but it did not give up. On the seventy-first attempt, it lifted the load up. That is how hardworking the ant is. Basil the Great also mentions a most important detail: the ant gathers seeds and fills its storehouse with them for the winter.

But the ant knows that if the seeds sprout, its store will be ruined. So what does it do? Who taught it? Who instructed it? With its jaws, crack, crack, crack, crack, it cuts the seeds in two.

And a seed cut in two will not sprout. Who taught the ant to do that? Is this not a mystery and a proof of God’s boundless wisdom? He gives us the ant as a model of diligence. A second example is the bee, that noble insect which flies among the flowers and gathers their nectar.

The nectar, and this nectar, this is the first stage, the bee turns the nectar into honey, sweet honey, and stores that honey in hexagonal honeycombs. Mathematics teaches that the hexagon is the strongest shape there is.

And in the hive, drones do not live as they do in Greek society. At the proper time, they are put to death. The bees have order and discipline, and they obey. Basil the Great says that we, too, should become like bees.

There was a view that Greek children and young people should not read the writings of the ancient philosophers. Basil says, “Yes, you are right from a certain point of view, but the philosophers, too, were prophets of the ancient world.”

Socrates, Plato, Aristotle, and others. So become like bees. Fly over the flowers of ancient poetry and gather whatever is choice and good. It will benefit you, because it does not conflict with Holy Scripture.

So much for the bee. A third example is the birds. The birds that fly through the world have much to teach us. Which shall I speak of first? Let me begin with the migratory birds. They do not stay here all year. As soon as they sense winter coming, they fly and fly until they reach other parts of Africa.

They stay there, and then they return. They come back here and build their nests in the same places where their earlier nests stood. Who taught them to make these journeys? At what school, or where, did they learn?

They learned it from God. Migratory birds show us God’s wisdom as they follow the course He has set for them. Let me mention a few of them. There are the turtledoves, those charming turtledoves.

What does it teach us? The turtledove has one mate. Male and female live together. If the male dies or is killed, the female does not mate again. Even her call changes; it becomes sorrowful, and so she lives on. The example says to you women: before your husband has even breathed his last, you are looking for another husband. Remember the turtledove, an example of devoted married life.

Recently I read in a newspaper that a couple died in Thessaloniki. They had been together for fifty years and had never exchanged an insult. The husband died in the morning, and a few days later the wife died too. They found her in an embrace.

And that is love. The animals teach us.

For example, there are the vultures. What are vultures? I remember, when I say the word “vultures,” I remember being a military priest in that terrible war Greece fought against black fascism, against red fascism, high in the mountains of Macedonia.

I was a military priest there. Makarios, the Archbishop of Cyprus, came to Greece: a wise hierarch, a fine speaker, and a patriot. The trouble came when we clergy entered politics. We should not have tried to direct political affairs.

We cannot be generals, priests, and kings all at once. No! The offices of bishop and president are enough for us. Well, the war had ended, and General Aimis Kalogeropoulos asked me to accompany him to the battlefields.

I went with him. What did I see? A dreadful sight. On the peaks of Vitsi, the sons of Greece had been killed. May their memory be eternal. As I have said before, the cemetery in Florina is full of them.

More than five hundred dead were buried there, far from home, men from every part of Greece. What had happened? They fell in battle, and the stretcher-bearers could not retrieve their bodies. Why? Because vultures came from Africa.

They have a remarkable sense of smell and fed on the bodies. They are the desert’s gravediggers. Without them, the ground would have been polluted and the air contaminated; there would have been disease and destruction. But vultures smell the bodies, hurry to them, and soon consume them.

They are consumed. Ah, Makarios came there too. Look at that strange sight. Then he addressed the glorious division. If it had advanced just a little farther from that point, but the authorities stopped it, it would have reached Tirana, and Tirana would be free today. It had momentum,

It was a strong force, but they did not permit it to advance. As we looked upon that scene, Makarios spoke wise words. We saw him, and he said, “You soldiers have no need of statues. These high mountains of Macedonia are your monuments.”

Then he bent down with a little bag and filled it with soil from the land of Macedonia. He said, “I shall take this bag to Cyprus and fill the flowerpots at the bishop’s residence with it, so that flowers may grow from the undying soil of Macedonia.”

So those are the vultures. But besides the vultures, the king of birds is the eagle. And there are eagles too. The swiftest eagle is the golden eagle. Villagers in the Pindus mountains told me that in early October they saw a golden eagle circling in the sky above the peaks of the Pindus, where Davakis and Karavias won glory. Is anyone here from Acarnania? Is no one here from Acarnania? Acarnania. Who is from there? Well, there, there glory was won, and there the golden eagle flew around the peaks of the Pindus, heralding the victory of the Greek troops.

The eagle loves its young. If anyone dares approach its nest high above, it dives straight down and kills the intruder. At the forestry office there, they had caught an eagle when, hungry, it had swooped low.

It went to tear apart a young goat and eat it. What a fearsome beak! And the Psalmist says, “Your youth shall be renewed like the eagle’s.” In summer the eagle comes to life again, grows new feathers, and becomes strong and formidable.

Well, that eagle, and the Apocalypse says that the day will come when the Church, the great eagle, will go out into the wilderness. How will it go out into the wilderness? With two great wings. Who are the great eagles? Christians are like eagles, eagles that fly through this world. And who are the two eagles? They are the two wings.

Each of us, including all of you here, needs two great wings. One is Orthodoxy, right faith. Faith alone is only one wing. The other wing is Orthopraxy, right action. Applaud the first one, go on, applaud! There is another bird, the stork. How much the stork teaches us! It loves its young; that is, its young love the stork. When the stork grows old, they do not abandon it. They feed it, bring it food, and cover it with its own wings in winter.

This virtue of the storks is called caring for those who once cared for you. I gave instructions for storks to be pictured in the mosaic floor of the home for the elderly in Florina. What a great lesson, especially for today’s generation.

In Florina, in a village near the border, I learned that an elderly man was living in a storeroom in a house. I approached him, saw him, and felt sorry for him. He had six children, all in Australia. Not one of them even wrote him a letter; they did not write to him. They abandoned him completely, and he died with that deep sorrow.

Sadly, that is how some children behave. I heard of something similar here in Athens. A young scholar asked a woman to marry him, but their engagement was broken off. Why? She foolishly asked him, “Do you have any old furniture?” He replied, “I do.” What did he mean by old furniture? His parents. She said, “I have no wish to care for elderly parents.” Do you understand? So the engagement ended. Poor parents! Mother and father work and struggle to raise their children.

Parents raise their children, and then their ungrateful children abandon them. Let them learn from the stork. What lessons these are! Let us go on now. We turn from eagles and the other birds to one of the faithful animals.

We come down to the countless creatures God has made. One of them is the dog. How grateful a dog can be!

A friend sent word to the dog’s master.

“Give this precious gift,” he said, “to your faithful companion.” So the man gave it to his wife, whom he believed to be faithful. But the other man told him, “You made a mistake. Your wife is unfaithful to you every day, and you are foolish enough not to see it. Your faithful companion is your dog. Give a dog something to eat, and it wags its tail as though it were saying thank you.” Is anyone here a professor, or...

Is anyone here from the university? Anyone at all, young or old? I ask a few questions to keep you awake. In the Odyssey, that immortal poem, Odysseus returns to the island of Ithaca in ragged clothes after the long ordeal of war.

No one recognized him. Only one recognized him: the dog. His name was Argos, his name was Argos. He wagged his tail and died.

Also, the sheep, the sheep, is an image of Jesus Christ: “He bears our sins and suffers for us, yet we thought him to be in pain, wounded, and afflicted.” The sheep is a model of gentleness, and so on.

“The sheep,” said Dasis, “the sheep has studied at university.” Take a university professor who studies botany and put him in a field. He cannot tell which plants are suitable and which are unsuitable.

Some of these plants are poisonous. The sheep senses this with its tongue and leaves them alone. Who taught it? Who taught it? And there is more: the sheep lives in community. If it is alone in a meadow and another sheep comes, it does not say, “Go away! This is mine.” Ten come, then twenty, then thirty, forty, fifty, whole flocks, and it does not drive them away.

But a greedy person drives others away and wants to create a system, because, as I have said before, Panankaro, communal life, is the best, the best, the finest, finest form of social order, as with a husband and wife. Husband and wife: how does a quarrel begin?

When the wife begins to say, “This is mine.” A marriage cannot live that way. Everything is shared. Life in community, as we see it in the monasteries on the Holy Mountain, was also the way the first Christians lived together.

But Marxism wanted something else. What was Marxism’s sin?

A philosopher of our time wrote this: communism first made people atheists and then asked them to share everything in common. That cannot work. There is a great contradiction there, especially when we look at creatures living together in the forests and meadows.

There is another animal too: cattle, cattle that give milk and love their beautiful calves. When a wolf attacks, they defend themselves by forming a circle, with their horns pointing outward, ready to strike. The calves are safe inside, so the wolf cannot harm them.

They defend themselves with their horns, as I said just now. Well, the oxen, and Scripture says: “The ox and the donkey knew their owner, but Israel did not know the Lord.” Shall I go on? We are nearly finished. What? This great book called the world has endless pages, but it is rightly interpreted with a key, and that key, as I have said, is the New Testament.

Finally, I will give an example: the donkey. What is the donkey, the donkey, the donkey, the little donkey? What is it? It is wise. In what way is it wise? As it goes along the road, if it stumbles or falls into a pit, it does not go that way again. Or, if it does, it takes a detour and goes away from there.

The wise British prime minister during the First World War, George, Lloyd George, gave this example. What did he say? “We do not have,” he said, “the wisdom of a donkey.” The world fell into war, war, and enough blood was shed to fill a vast lake.

A great catastrophe, an unprecedented catastrophe. And now we await another war. According to the Apocalypse, Armageddon will come: the last war, the most powerful of all, because man has become the most savage beast. There is none like him. A lion can eat at most a hundred people; it cannot eat any more.

But man has made machines and airplanes, now equipped with atomic power, like the weapons that destroyed two cities in Japan. He has the means to wipe out the earth, until no human being remains upon it.

We are living in the times of Armageddon. The millenarians exploit this. These millenarians expect to triumph there. This is a grave and terrible delusion in our nation, for the Antichrist is coming into the world in a dangerous guise.

So that is how things stand. The little donkey teaches us; everything teaches us. But how can I forget a bird mentioned by the Lord? The Church speaks of it in the wonderful Lamentations of Great Friday, sung before the Epitaphios.

The inspired hymn writer drew images from all of nature. Later, he drew on this image: “Like a pelican, wounded in Your side,” You gave life, letting drops of Your life-giving blood fall.

There is a tradition that, while the pelican is away, snakes come and bite its young. When it returns, the pelican wounds its own breast and feeds them with its blood. That blood has the power to save them from death.

I must also say more about the dove. What does the Lord say? I am not saying this; the Lord says, “Be wise as serpents and innocent as doves.” What does the serpent mean? Even the serpent teaches me.

The serpent does not guard the rest of its body; it does not consider it so necessary. If it is cut on the head, if it is struck on the head and killed, the serpent does not live. And the dove is innocent and pure. No bird loves cleanliness as much as the dove. The proof is Noah’s flood: they mocked Noah then, just as they mock today. Dare to tell anyone that judgment is coming upon the world, who believes it?

“I look for the Resurrection of the dead and the life of the age to come. Amen.” They mocked him. “Listen to him,” they said, “claiming there will be a flood!” But the flood came, and the waters rose high, reaching the Himalayas and Ararat. There was terror and fear.

The waters beat against the Ark, but inside it were only certain animals. Ravens entered the Ark and ravens came out; doves entered and doves came out. Saint John Chrysostom says that the Ark is an image of our Church, with one difference.

The difference is this: a raven enters and a dove comes out; a wolf enters and a sheep comes out. Such is the great transforming power of Christ’s Church. When the flood ended, Noah sent out the raven, but it did not return. It had found food, plenty of food. Then he sent out the dove. It returned; it would not settle anywhere on the dreadful waters, which were full. A little later he sent the dove out again, and it returned carrying an olive branch, the symbol of peace. And we see a dove at the Lord’s baptism in the Jordan.

A two-volume book called The Wonderful World of Animals came out, describing the animals.

The Annunciation, the Annunciation, the Annunciation.

God made everything and gives it to us from morning until evening. And what does John Chrysostom ask? Do we pay rent for it? We do not. The power company charges us dearly for a little light at night. How often women come to me in my diocese, in Florina, which is the poorest city in Greece, and say, “Father, they have cut off our electricity. We cannot pay the bill.” Imagine if we had to pay the power company for the light of the sun! Scientists speak of that light, yet the power company of heaven gives it freely.

Even the Germans who hated Greece depended on the air: if we could remove it, they would all die of suffocation. Everything is given freely. Our dwelling has it all: birds that sing, flowers that spread their fragrance, fish in the sea before us, and so much more. God gave it all.

And we pay no rent. What rent do we owe? Simply to say thank you.

Consider the wonderful miracle Christ performed when He cleansed the ten lepers.

Of the ten, only one returned to say thank you. The others did nothing, not even a thank-you. O my God, my God! How does God put up with us? Two villages were destroyed by an earthquake. And another earthquake is coming, to Patras with its Carnival celebrations, and here to our city with its lawlessness and impiety. Humanity will suffer many calamities unless it repents. Everyone, clergy and laity alike, needs repentance. What is repentance? I have no time to explain it now; perhaps I will another time. It is a revolution. It is a holy revolution against ourselves, against the self that lives in sin. God came into the world.

I must tell you that I will have to return to Florina. There are some problems there, and I need to be present. I would have resigned from that diocese if there were a proper way to choose my successor. In the old days, bishops were chosen by the vote of clergy and people. That was the way. Thank you.

Well, there in our diocese, ten archimandrites, ten clergymen, are at work, each better than the next. If I close my eyes, none of them will be chosen. Instead, someone from here in Athens will be chosen, I will not name him, who waits and prays for me to die so that he can go up to Florina, as here in Athens.

And that is the situation. For fifty years we have lived, moved, worked, labored, and written. We ask for a free and living Church.

I hope you will help. I say this openly: I am a sinful and unworthy servant of the Lord. Whatever good we have done in these sixteen years here and in the other dioceses is God’s doing. Whatever wrong I have done is my own.

I ask forgiveness from you all. Perhaps this is the first and last time I will see you, and I pray that our Lord Jesus Christ will always be with you. And where are you, little one? Come here, little one, come forward.

Άγιε Παύλε Ασκητά και Ιωάννη Καλυβίτη, διδάσκαλοι και Απόστολοι της Εκκλησίας, πατέρες μεγάλοι και ένδοξοι, άγγελοι και αρχάγγελοι, Παναγία Δέσποινα, ποιήστε πρεσβεία προς τον Κύριο, του ελεηθήναι και σωθήναι τας ψυχάς ημών.

Και πάλιν εδώ στο βήμα του Συλλόγου της Αδελφότητος ο Άγιος Σιλουανός.

Αλλά είμαι ο γεροντότερος πλέον των Επισκόπων, πλησιάζω τα 90 έτη και δεν δύναμαι πλέον να κηρύττω όπως εκείνα τα 16 ολόκληρα χρόνια εδώ στην αίθουσα του Συλλόγου. Τι να κάνω; Να ενθυμηθώ τον Παύλο; Θα σιωπήσω.

Λέγει ο Παύλος: «Τῷ δὲ ἁμαρτωλῷ εἶπεν ὁ Θεός, ἱνατί σὺ ἐκδιηγῇ τὰ δικαιώματά μου;» Πώς τολμάς, αμαρτωλέ άνθρωπε, να κηρύξεις τον λόγο του Θεού, αφού είσαι και εσύ παραβάτης; Δεδομένου ότι και μία ημέρα να μείνω επί της γης, είμαι αμαρτωλός. Εις υπήρξεν αναμάρτητος, εις υπήρξε ο Άγιος, ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός.

Να θυμηθώ τον Ιωάννη τον Ευαγγελιστήν, ο οποίος έγραψε το φιλοσοφικότερο βιβλίο του κόσμου, που αρχίζει: «Εν αρχή ην ο λόγος και ο λόγος ην προς τον Θεό και Θεός ην ο λόγος», ο οποίος, όταν πλέον εγέρασε και δεν ήταν δυνατό πλέον να εκφωνεί μακρούς λόγους και εγέρασε πολύ, υποβασταζόμενος από τους μαθητάς του, μετέβαινε στο ακροατήριο και έλεγε πέντε λόγια, πέντε λέξεις.

Τεκνία μου, αγαπάτε αλλήλους. Και όταν ρώτησαν: «Διδάσκαλε, αυτά και μόνο;», απήντησε: «Φτάνει αυτός ο λόγος για να εφαρμοστεί, να γίνει ευτυχής ο κόσμος». Διότι ο χριστιανισμός ίσον, τι είναι ο χριστιανισμός ίσον; Αγάπη. Αγάπη εφαρμοσμένη, αγάπη τρισσίδιος, αγάπη προς τον εαυτό μας, αγάπη προς τον πλησίον και αγάπη προς τον Θεό.

Είμαι μικρή εγώ τώρα την ώρα αυτή των Χρυσοστόμων, των Βασιλείων, των ιεροκηρύκων όλων των αιώνων.

Τόσο είμαι μικρή, ή μάλλον μικρή, απέναντι του πελωρίου αναστήματος, του πνευματικού αναστήματος του Χρυσοστόμου. Ο Χρυσόστομος λέει κάπου ότι ο ιεροκήρυκας πρέπει κάποτε κάποτε να κάνει το μάγειρο. Είναι μάγειρος και όπως η νοικοκυρά παίρνει το φαγητό και το μαγειρεύει και το κάνει καλά, και ούτω τρόπω ώστε να προκαλέσει και την όρεξη και των πλέον αντιότροπων ανθρώπων, έτσι και ο ιεροκήρυκας πρέπει να μαγειρεύει. Μαγειρικό μαγείρεμα είναι ο λόγος του Θεού και εδώ είναι εστιατόριο πνευματικό και πρέπει να είναι ο λόγος ποικίλος, από διάφορα στοιχεία να αποτελείται. Μάλλον θα μιμηθώ τον Ιερό Χρυσόστομο και το κήρυγμά μου απόψε θα είναι περίεργο κήρυγμα. Πρώτη φορά το κάνω εδώ στην αίθουσα και μπορείτε να το συμπληρώσετε κατόπι για να το κάνετε ακόμη καλύτερο.

Έως ζω διδάσκω. Σας είπα κι άλλοτε ότι, προχωρημένων ετών, 90 ετών, απεβίωσε εδώ στην Αθήνα, τη μικρή Αθήνα, που και τότε 20.000, 30.000, τώρα έχει 3 εκατομμύρια. Και είναι μεγάλο κακό αυτό, να αδειάζουν οι επαρχίες και να συνωστίζονται όλοι εδώ στις Αθήνες.

Ο Μακράκης, ο Απόστολος, ο αείμνηστος, που ήταν φωτισμένος άνθρωπος, είπε το σύνθημα εκείνο, το μεγάλο σύνθημα, το οποίο το υπενθύμισε στην αγάπη σας. Που δεν υπάρχει; Τι λένε να προτιμήσουν οι δάσκαλοι;

Βασιλεία, Δικτατορία, Δημοκρατία, σχήματα λέει αυτά. Το άριστο, καλύτερο σύστημα, το καλύτερο πολίτευμα στον κόσμο, απήντησε εκείνος ο σοφός διδάσκαλος, είναι η Χριστοκρατία. Χριστός στο σπίτι, Χριστός στην οικογένεια, Χριστός στους χωρίους, Χριστός στα εκπαιδευτήρια τα ανώτερα, Χριστός στο στρατό, Χριστός στη βουλή, Χριστός παντού, Χριστός προπαντός στην Εκκλησία.

Η Εκκλησία, η Εκκλησία, εις τρόπον ώστε να προοδεύσει το έθνος. Και αν ηκούετο η φωνή αυτή του αειμνήστου ανδρός, σήμερα το έθνος θα ήταν το ενδοξότερο και η μεγαλύτερη και ισχυρότερο έθνος του κόσμου. Δυστυχώς, αντί Χριστοκρατία, υπό ποικίλα σχήματα, τα οποία φαίνονται ως δημοκρατικά και ως ισχυρά και ως αυτά, υπό ποικίλα, λέγω, σχήματα απατηλά, επικρατεί κατά βάθος και πλάτος και μήκος, επικρατεί η σατανοκρατία.

Αυτό το σύστημα το οποίο διοικούμεθα, δυστυχώς είναι μια θλιβερά αλήθεια, αφού τώρα τελευταίως κάποιος βουλευτής επρότεινε να μη διώκεται πλέον ποινικώς η βλασφημία, δηλαδή κάθε άνθρωπος να είναι ελεύθερος να βλαστημάει τα θεία, τα θεία να τα βλαστημάει. Έτσι είναι. Βέβαια, να βλαστημήσεις τον Παπανδρέου, τον Καραμανλή, τους μεγάλους και υψηλούς, φυλακίζεσαι, δύο χρόνια φυλακή, αλλά βλέπεις ο Καραμανλής είναι μεγάλος και μεγάλος είναι άλλος και μεγάλη είναι η άλλη, και μικρός, πολύ μικρός είναι ο Χριστός και η Παναγιά, ενώ αν πάμε στην Άγκυρα κανείς Τούρκος δεν βλαστημάει τον Αλλάχ.

Αχ, εμείς δυστυχώς, επεκράτησε, όπως σας είπα και σε άλλη ομιλία πριν, η βλασφημία στο έπακρον. Ο Μακράκης λοιπόν λέγει ότι υπάρχουν δύο βιβλία. Μακάριος όποιος τα διαβάζει τα βιβλία αυτά.

Η δημιουργία, ο κόσμος τον οποίο δημιούργησε ο Θεός, που είναι άπειρες γλώσσες και άπειρες σελίδες, είναι το βιβλίον αυτό. Αλλά το βιβλίον αυτό ερμηνεύεται ορθώς με το μικρό βιβλίον. Μικρό βιβλίον είναι η Καινή Διαθήκη, αυτό το μικρό βιβλίον. Το οποίο βιβλίον, αυτό το μικρό, περιέχει κόσμο ολόκληρο. Εγώ σήμερα μία άποψη θα εξηγήσω.

Όπως είπα, τα ζώα διδάσκουν. Ποια ζώα; Όλα. Ας πάρουμε το μικρότερο ζώο, είναι τα έντομα, είναι το μυρμήγκι. Τι είναι το μυρμηγκάκι; Κατέρριψε τη θεωρία του Δαρβίνου. Τι έλεγε ο Δαρβίνος; Ότι πάνω στον πλανήτη μας θα επιζήσουν τα ισχυρότερα των ζώων, και τα ισχυρότερα των ζώων είναι τα μαμούθ, είναι οι δεινόσαυροι, που είναι τρεις και τέσσερις φορές μεγαλύτεροι από τον ελέφαντα και ζούσαν μέσα εις τα δάση.

Ένατι ούτω λείψανο δεινωσάβρου ευρέθη στην παιδιάδα της Πτρομαϊδος

Εις την αιτία βρέθηκε το λείψανο αυτό.

Επέζησαν τα μικρότερα και μικρότερα μυρμηγκάκια. Και τι μας διδάσκει; Λέγει η Γραφή: «Ύπαγε προς το μυρμηγκάκι, ω οκνηρέ». Εσύ δείτε πού είσαι οκνηρός και θέλεις να εργαστείς και να μάθεις έξι ημέρες εργά.

Εργάζεσαι, πρέπει να εργάζεσαι, λοιπά. Αυτά πήγαινε να δεις, να λάβεις μαθήματα από τον μύρμηγκα. Ο επιστήμονας που μελέτησε τον μύρμηγκα είδε ότι ένα μυρμηγκάκι σήκωνε ένα βάρος, μικρό βάρος. Προσπαθούσε να το υψώσει, να το ανεβάσει ψηλά.

Επιχείρησε 70 φορές, απέτυχε, αλλά δεν απέκαμε. Η 71η φορά το ανέβασε. Τόσο εργατικό είναι το μυρμήγκι. Ακόμα δε ο Μέγας Βασίλειος αναφέρει μια λεπτομέρεια, σπουδαιοτάτη λεπτομέρεια. Το μυρμήγκι μαζεύει σπόρους και γεμίζει την αποθήκη του για το χειμώνα.

Αλλά το μυρμήγκι, να ξέρει το μυρμήγκι, άμα οι σπόροι φυτρώσουν, καταστρέφεται η αποθήκη του. Και τι κάνει το μυρμήγκι; Ποιος το δίδαξε; Ποιος το κατήγησε; Με τις δαγκάνες του, κραπ, κραπ, κραπ, κραπ, κόβει τους σπόρους σε δύο.

Και ο κομμένος σπόρος δεν φυτρώνει. Ποιος τον δίδαξε; Δεν είναι μυστήριο αυτό και μια απόδειξη της πανσοφίας του Θεού, που δείχνει το μυρμήγκι ως υπόδειγμα εργατικότητας; Άλλο, δεύτερο παράδειγμα είναι η μέλισσα, η μέλισσα, το ευγενές αυτό έντομο, το οποίο πετάει απάνω από τα άνθη και συλλέγει τον ανθό.

Τον ανθό, και τον ανθό αυτό, πρώτο στάδιο είναι αυτό, τον ανθό το κάνει μέλι, γλυκύ το μέλι, και το μέλι αυτό το φυλάζει μέσα σε κηρήθρες που έχουν το σχήμα εξάγωνο. Το εξάγωνο σχήμα που διδάσκει η μαθηματική επιστήμη είναι το στερεότερο σχήμα που υπάρχει.

Και μέσα στην κυψέλη δεν ζουν κηφήνες όπως ζουν μέσα στην ελληνική κοινωνία. Αλλά εκτελούνται εν καιρώ καταλλήλω. Και έχουν τάξη και ακρίβεια και υπακούν εις πάντας. Μέλισσα. Ο δε Μέγας Βασίλειος λέει ότι πρέπει να γίνουμε μέλισσες.

Διότι υπήρχε αντίληψη ότι δεν πρέπει να διαβάζουν τα παιδιά των Ελλήνων οι νέοι, τα συγγράμματα των αρχαίων φιλοσόφων. Και λέγει, ναι, λέει, έχετε εκ τινος απόψεως δίκαιον, αλλά και οι φιλόσοφοι υπήρξαν προφήτες του παλαιού κόσμου.

Σωκράτης, Πλάτων, Αριστοτέλης και άλλοι. Λοιπόν, εσείς να γίνετε μέλισσες. Πετάτε πάνω στα άνθη αυτά της αρχαίας ποιήσεως και συλλέγετε ό,τι είναι εκλεκτό και άγιο. Και αυτά θα είναι ωφέλιμα, διότι δεν συγκρούονται με την Αγία Γραφή.

Η μέλισσα λοιπόν. Τρίτο παράδειγμα είναι τα πτηνά. Μέσα στον κόσμο είναι και ένα σπουδαίο θέμα τα πτηνά που πετούνε. Ποιο πρώτο και ποιο δεύτερο αναφέρομαι; Αναφέρομαι εν πρώτοις στα λεγόμενα αποδημητικά πτηνά, τα οποία δεν μένουν διαρκώς στον τόπο μας, αλλά μόλις αντιληφθούν ότι έρχεται ο χειμώνας, πετούν, πετούν, πετούν, πετούν και φτάνουν εις άλλα μέρη της Αφρικής.

Και εκεί μένουν και πάλι επανέρχονται, εδώ έρχονται και χτίζουν τις φωλιές τους στο ίδιο μέρος που ήταν οι προηγούμενες φωλιές τους. Ποιος τους δίδαξε αυτά τα ταξίδια να κάνουν; Σε ποια σχολή ή κάπου εμαθήτευσαν;

Τα μαθήτευσαν από τον Θεό και διδάσκουν λοιπόν αυτή τη σοφία του Θεού, τα αποδημητικά πτηνά, και βαδίζουν την πορεία του Θεού. Είναι αυτά και μερικά από αυτά θα αναφέρομαι. Είναι τα τρυγόνια, τα τρυγόνια των χαριτωμένων αυτών.

Τι μας διδάσκει αυτό; Είναι μονόγαμον. Ζει το αρσενικό και το θηλυκό μαζί. Πέθανε το αρσενικό, σκοτώθηκε το αρσενικό, το θηλυκό δεν ζευγαρώνει πλέον. Αλλάζει και φωνή ακόμα, λυπητερά φωνή και ζει ούτω. Έτσι λέει αυτό το παράδειγμα: μιμηθείτε εσείς οι γυναίκες που δεν προλαβαίνει να ξεψυχήσει ο άντρας, ζητείτε νέο άντρα και πάλι άντρα. Θυμηθείτε το τρυγόνι, που και αυτό είναι υπόδειγμα εκλεκτής συζυγίας.

Τώρα τελευταίως διάβασα σε εφημερίδα ότι στη Σαλονίκη πέθανε ένα ζευγάρι. Πενήντα χρόνια ήταν ενωμένοι, ποτέ δεν αντήλλαξαν ύβρη. Πέθανε το πρωί ο σύζυγος, ύστερα από λίγες μέρες πέθανε και η γυναίκα. Τη βρήκανε αγκαλιασμένη.

Κι αυτή είναι η αγάπη. Μας διδάσκουν τα ζώα.

Παρά παρά παράδειγμα είναι οι γύπες. Τι είναι οι γύπες; Ενθυμούμαι, όταν αναφέρω τη λέξη γύπες, ενθυμούμαι που ήμουν στρατιωτικός ιερεύς στον φρικτό εκείνο πόλεμον που διεξήγαγε η Ελλάς εναντίον του μαύρου φασισμού, του κόκκινου φασισμού, επάνω στα ψηλά όρη της Μακεδονίας.

Στρατιωτικός ιερεύς. Εκεί λοιπόν ήρθε στην Ελλάδα ο Μακάριος, ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου, σοφός ιεράρχης και ρήτορας σπουδαίος και πατριώτης. Αλλά το κακό, όταν εμείς στην πολιτική, δεν έπρεπε να κατευθύνουμε την πολιτική.

Δεν μπορούμε να γίνουμε και στρατηγοί και ιερείς και βασιλείς. Όχι! Φτάνει σε εμάς το αξίωμα του Επισκόπου και του Προέδρου. Έγινε! Λοιπόν, είχε τελειώσει ο πόλεμος και μας παρεκάλεσε ο στρατηγός Αίμης Καλογερόπουλος να τον συνοδεύσω στα πεδία των μαχών.

Τον συνόδευσα, πήγα. Τι είδα; Θέαμα φρικτό, θέαμα! Πάνω στις κορυφές του Βίτσι σκοτωνόταν τα παιδιά της Ελλάδος. Ας είναι αιωνία των η μνήμη. Το νεκροταφείο, όπως είπα και άλλοτε, το νεκροταφείο της Φλωρίνης είναι πλήρες από αυτούς.

Πάνω από 500 νεκροί ενταφιάστηκαν εκεί στα άκρα της γης, από όλα τα μέρη της Ελλάδος. Λοιπόν, τι συνέβη; Πέφτανε, σκοτωνότανε και δεν μπορούσαν οι τραυματιοφορείς να συλλέξουν τα πτώματά τους. Γιατί ποιοι έρχοντανε; Οι γύπες από την Αφρική.

Έχουν όσφρηση φοβερά και κατέτρωγαν τα σάρκα των, και είναι νεκροθάφτες ερήμου αυτές. Θα είχε ρυπανθεί το έδαφος, θα είχε μολυνθεί ο αέρας, θα υπήρχε θάνατος, μολυσμός, χολέρα και καταστροφή, αλλά οι γύπες οσφραίνονται τα πτώματα και τρέχουν και εντός ολίγου τα καταστρέφουν.

Καταστρέφονται. Α, εκεί εις αυτό ήρθε και ο Μακάριος. Κοίτα το περίεργο φαινόμενο. Και μετά εξεφώνησε στην μεραρχία, την ένδοξη μεραρχία, η οποία από τότε, αν προχωρούσε ακόμα λίγο, αλλά την εμπόδισαν οι αρμόδιοι, θα έφτανε μέχρι τα Τίρανα και τα Τίρανα σήμερα θα ήταν ελεύθερα. Ήταν ορμή,

Ήταν γραμμή δύναμης ισχυρά, αλλά δεν επέτρεψε, επετράπηκε αυτό το πράγμα. Και εκεί κοιτάζαμε αυτό το θέμα και ομίλησε ο Μακάριος και είπε σοφά λόγια. Τον είδαμε και είπε: «Εσείς, λέει, οι στρατιώτες δεν έχετε ανάγκη από ανδριάντες. Ανδριάντες είναι τα βουνά αυτά τα υψηλά της Μακεδονίας».

Και μετά έσκυψε και είχε ένα σακουλάκι και πήρε χώμα από την γη της Μακεδονίας. Και το γέμισε το σακουλάκι. Είπε: «Το παίρνω το σακουλάκι αυτό, θα το πάω κάτω στην Κύπρο και θα γεμίσω τις γλάστρες της Μητροπόλεως για να φυτρώσουν λουλούδια που θα έχουν ανατραφεί από το χώμα της Μακεδονίας το αθάνατο».

Τι είναι αυτά λοιπόν, οι γύπες, αλλά εκτός των γυπών ο βασιλιάς των πτηνών είναι ο αετός. Και ζουν τίποτα αετοί. Ο γοργότερος αετός είναι ο χρυσαετός. Μου λέγανε οι χωρικοί της Πίνδου ότι αρχάς τον Οκτωβρίου είδαν στον ουρανό ένα χρυσαετό να διαγράφει πάνω στις κορυφάς της Πίνδου, όπου εδοξάστη ο Δαβάκης και ο Καραβίας. Είναι κανείς από την Ακαρνανία; Από εδώ δεν είναι από την Ακαρνανία κανένας; Ακαρνανία. Ποιος από τα αυτά, από εκεί. Λοιπόν εκεί, εκεί λοιπόν εδοξάστη και εκεί ο χρυσαετός φτερούγιζε γύρω από τις κορυφάς της Πίνδου, προμηνύων την νίκη των ελληνικών στρατευμάτων.

Λοιπόν, ο αετός αγαπάει τα παιδιά του. Και απάνω στα ύψη που είναι, αν τολμήσει κανείς να πλησιάσει, κάνει μια κατακόρυφη πτήση και σκοτώνει τον επιδρομέα των παιδιών του. Είχαν πιάσει εκεί στο δασαρχείο έναν αετό, την ώρα κατά την οποία χαμήλωσε, πειναλέος όπως ήταν.

Και πήγε να ξεσχίσει ένα κατσίκι να το φάει. Μύτη φοβεράν, ράμφος τρομερόν, και λέγει ο Ψαλμωδός, «ανακαινισθήσεται ὡς ἀετοῦ ἡ νεότης σου». Ζωντανεύει ο αετός κατά το καλοκαίρι, βγάζει νέα φτερά και είναι ισχυρός και ακαταμάχητος.

Λοιπόν, εκείνος ο αετός, και η Αποκάλυψη λέγει ότι θα έρθει η μέρα που η Εκκλησία, ο μεγάλος αετός, θα εξέλθει στην έρημο. Πώς θα εξέλθει στην έρημο; Με δύο μεγάλες φτερούγες. Ποιοι είναι οι μεγάλοι αετοί; Οι χριστιανοί είναι όπως αετοί, αετοί που πετούν μέσα στον κόσμο αυτόν. Και ποιοι είναι οι δύο αετοί; Είναι οι δύο φτερούγες.

Και κάθε ένας από εμάς, και εσείς που είστε εδώ πέρα, χρειάζεται δύο πτερούγες μεγάλες. Και δύο πτερούγες μεγάλες είναι η μία, είναι η ορθοδοξία, ορθή πίστη. Η δύο ορθοδοξία είναι η πίστη, αλλά όχι χωρίς, είναι μια πτερούγα. Η άλλη πτερούγα είναι η ορθοπραξία. Χειροκροτήσετε στο πρώτο, χειροκροτάτε. Υπάρχει και ένας πτηνός, λέγεται πελαργός. Πόσο μας διδάσκει ο πελαργός. Αυτός αγαπάει τα παιδιά του. Δηλαδή τα παιδιά αγαπάνε τον πελαργό. Και όταν γηράζει ο πελαργός, δεν τον εγκαταλείπουν, αλλά τον ταΐζουν, φέρνουν τροφή και τον σκεπάζουν το χειμώνα με τα φτερά του.

Και αυτή η αρετή των πελαργών ονομάζεται αντιπελάργηση. Και διέταξα εγώ στο γεροκομείο πάνω της Φλώρινας να το ζωγραφίσουν κάτω στο δάπεδο με μωσαϊκά των πελαργών. Δίδαγμα μεγάλο, ιδίως στην γενεά τη σημερινή.

Στην Φλώρινα, σε ένα χωριό που είναι κοντά στα σύνορα, έμαθα ότι μέσα σε ένα σπίτι, σε μια αποθήκη, ζούσε ένας γέρος. Τον επλησίασα, τον είδα, τον λυπήθηκα. Έξι παιδιά γέννησε, όλα στην Αυστραλία. Κανένας δεν του έγραψε ούτε γράμμα, δεν του έγραψε, τον κατελείψανε τελείως. Και πέθανε με το μεγάλο παράπονο.

Έτσι είναι δυστυχώς τα παιδιά. Και εδώ ακόμα στην Αθήνα είχα μάθει το εξής: Ότι ένας νέος επιστήμων ζήτησε μια κοπέλα να την πάρει σε γάμο. Διαλύθη ο γάμος, διαλύθη ο γάμος η μνηστεία. Γιατί; Διότι είχε την ανοησία η κοπέλα να ρωτήσει τον νέον: «Έχεις, λέει, έπιπλα, παλαιά έπιπλα;» Και τι απήντησε εκείνος; «Έχω παλαιά έπιπλα». Τι εννοείς παλαιά έπιπλα; Εννοεί τους γονείς. «Δεν έχω διάθεση να γεροκομήσω γονείς», κατάλαβες; Και διαλύθη ο γάμος. Δεν είχε διάθεση να γεροκομήσει τους γονείς. Ταλαίπωροι οι γονείς, κοπιάζουν, μοχθούν, η μητέρα και ο πατέρας.

Ανατρέφει ο άνθρωπος και μετά τον εγκαταλείπουν, αχάριστοι. Ας διδαχθούν λοιπόν τον πελαργό. Τι αυτά διδάγματα. Προχωρούμε τώρα παρακάτω. Ένα από τα πιστά ζώα, πάμε στα ζώα τώρα, αφήνουμε τους αετούς, τα πουλιά, τα πάντα.

Και κατεβαίνουμε, μύρια όσα δημιούργησε ο Θεός. Είναι ο σκύλος. Πόσο ευγνώμων είναι ο σκύλος.

Ένας φίλος έστειλε στον αφεντικό του σκυλιού.

Δώρο πολύτιμο, λέει, εις τον πιστόν συντροφό σου. Και αυτός το έδωσε στη γυναίκα του, τη θεωρούσε πιστή. Οπότε του λέει ο άλλος: «Λάθος έκανα, έκανες. Δεν είναι πιστή η σύζυγός σου, σε απατά καθημερινώς. Εσύ είσαι ο βλάκας που κοιμάσαι. Πιστός σύντροφός σου είναι το σκυλί. Το σκυλί, διότι ο σκύλος, κάτι να του δώσεις να φάει, κουνάει την ουρά του, σαν να σου λέει ευχαριστώ». Ποιος από εσάς εδώ είναι καθηγητής ή

Στο Πανεπιστήμιο είναι κανείς από εσάς; Κανένας νέος, μικρός, μεγάλος, είναι εδώ πέρα; Κάνω και τίποτα ερωτήματα να ξυπνήσουν. Λέει λοιπόν στην Οδύσσεια, το ποίημα του αθάνατου, ότι ο Οδυσσεύς επέστρεψε με ρακώδη περιβολή ύστερα από μεγάλη περιπέτεια του πολέμου εις την νήσον Ιθάκη.

Κανείς δεν τον εγνώρισε, ένας μόνος τον εγνώρισε: το σκυλί. Το έλεγαν Άργος, το έλεγαν Άργος. Εκούνησε την ουρά του και ψόφησε.

Επίσης το πρόβατον, το πρόβατον, εικών του Ιησού Χριστού, ούτος τας αμαρτίας ημών φέρει και περί ημών οδυνάται, εμείς δε ελογισάμεθα αυτόν εν πόνω και εν πληγή και εν κακώσει. Το πρόβατον, τύπος πραότητος, λοιπά.

Το πρόβατο, είπε ο Δάσης, το πρόβατο έχει σπουδάσει στο πανεπιστήμιο. Να πάρεις έναν καθηγητή πανεπιστημίου που σπουδάζει βοτανική, να τον βάλεις σε ένα χωράφι, δεν διακρίνει ποια χορτάρια είναι κατάλληλα και ποια είναι ακατάλληλα.

Μερικά από αυτά είναι φαρμακερά, με τη γλώσσα το καταλαβαίνει, δεν τα πειράζει. Ποιος το δίδαξε; Ποιος το δίδαξε; Και ακόμη περισσότερο, ζει κοινοβιακόν βίον. Είναι στο λιβάδι μόνο του, έρχεται ένα πρόβατο, δεν του λέει «φύγε, δικό μου είναι». Έρχονται 10, έρχονται 20, έρχονται 30, 40, 50, κοπάδια ολόκληρα, δεν τα διώχνει.

Ενώ ο άνθρωπος, ο πλεονέκτης, διώχνει τους άλλους και θέλει να δημιουργήσει ένα σύστημα, γιατί, όπως είπα και άλλοτε, το Παναγκάρο, το κοινόβιον είναι η αρίστη, η αρίστη, το άριστο, άριστο πολίτευμα, όπως το ανδρόγυνο. Το ανδρόγυνο, πώς αρχίζει η φιλονικία;

Όταν αρχίζει η γυναίκα, λέει «αυτό είναι δικό μου», δεν υπάρχει τέτοιος γάμος. Κοινά είναι. Το κοινόβιον, όπως υπάρχει στο Άγιον Όρος, στα μοναστήρια, είναι και η πρώτη κοινωνία χριστιανική, το κοινόβιον.

Αλλά ήθελε ο μαρξισμός, το αμάρτημα του μαρξισμού ποιο είναι;

Φιλόσοφος της εποχής μας έγραψε το εξής: ότι αφού ο κομμουνισμός έκανε τον άνθρωπο άθεο, αφού τον έκανε άθεο, ζητεί από αθέους, τον έκανε διάβολο, ζητεί από διαβόλους κοινοκτημοσύνη. Δεν γίνεται κοινοκτημοσύνη. Αυτή είναι η μεγάλη αντίφαση την οποία παρουσιάζει το πρόγραμμα της κοινοβιακής ζωής μέσα εις τα δάση, μέσα εις τους λειμώνες.

Λοιπόν, επίσης έχουμε ένα άλλο ζώο, είναι το βόδι, το βόδι που κάνει γάλα, αγαπάει τα όμορφα μοσχαράκια και, όταν επιτεθεί ο λύκος, αμύνονται, σχηματίζουν κύκλο και τα κέρατά του είναι προς τα έξω, έτοιμα να επιτεθούν, και ενώ τα μοσχάρια είναι μέσα ασφαλισμένα, γι' αυτό δεν μπορούν να πειράξουν τα μοσχάρια του.

Αμύνονται με τα κέρατά των, είπε τώρα αυτού. Λοιπόν, τα βόδια και η Γραφή, η Γραφή: «Έγνω βούς και όνος τον κτησάμενον αυτού, ο δε Ισραήλ ουκ έγνω τον Κύριον». Διδάσκω να συνεχίσω, τελειώναμε. Τι; Αυτό άπειρες σελίδες έχει, το μεγάλο βιβλίο που λέγεται κόσμος, το οποίο ερμηνεύεται όμως κανονικώς με την κλείδα, η δε κλείς της ερμηνείας είναι, όπως είπα, η Καινή Διαθήκη.

Τέλος, θα αναφέρω ένα παράδειγμα, τον όνο θα αναφέρω. Τι είναι ο όνος, ο όνος, ο όνος, το γαϊδουράκι; Τι είναι; Σοφό είναι. Τι είναι σοφό; Ότι πηγαίνει στον δρόμο, ή αν σκοντάψει, ή αν πέσει μέσα σε λάκκο, δεν ξαναπερνάει από εκεί, ή αν ξαναπεράσει, κάνει παρακαμπτήριο και φεύγει από εκεί.

Το παράδειγμα αυτό το έφερε ο σοφός πρωθυπουργός της Αγγλίας του πρώτου πολέμου, ο Τζορτζ, ο Λόιντ Τζορτζ. Τι είπε; «Δεν έχουμε», λέει, «τη σοφία του όνου», που εμείς επέπεσε ο κόσμος στον πόλεμο, πόλεμο, γεμίσαν μια λίμνη μεγαλύτερη από τη λίμνη από αίμα.

Καταστροφή μεγάλη, άνευ προηγουμένου καταστροφή. Και τώρα περιμένουμε ένα πόλεμο. Κατά την Αποκάλυψη θα γίνει ο Αρμαγεδών, ο οποίος θα είναι ο τελευταίος πόλεμος, ο ισχυρότερος πόλεμος, διότι ο άνθρωπος έγινε το αγριότερο θηρίο. Δεν υπάρχει. Ένα λιοντάρι μπορεί να φάει το πολύ 100 ανθρώπους. Παραπάνω δεν μπορεί να φάει.

Είναι ο άνθρωπος, εφηύρε μηχανές, εφηύρε αεροπλάνα, τα οποία τώρα εφοδιάζονται με ατομικές ενέργειες, όπως κατέστρεψαν δύο πόλεις της Ιαπωνίας, διότι να εξαφανίσουν τη γη και να μην υπάρχει άνθρωπος επί της γης.

Σε τούτους τους χρόνους ευρισκόμεθα του Αρμαγεδδώνος, που εκμεταλλεύονται οι χιλιαστές, οι απαίσιοι αυτοί οι χιλιαστές που μισούν τον Χριστιανισμό και λέγουν ότι εκεί θα νικήσουν οι χιλιαστές για να καθιδρύσουν τον σιωνισμό. Πλάνη μεγάλη και φοβερά μέσα στο έθνος μας, διότι έρχεται ο Αντίχριστος υπό επικίνδυνη μορφή στον κόσμο.

Λοιπόν, έτσι έχουν τα πράγματα, το γαϊδουράκι μας διδάσκει, τα πάντα μας διδάσκουν. Αλλά πώς να λησμονήσω ένα πτηνόν, το οποίο μας αναφέρει ο Κύριος; Μας αναφέρει η Εκκλησία στα εγκώμια, στα θαυμάσια εγκώμια, εγκώμια της Μεγάλης Παρασκευής, στον επιτάφιο θρήνο.

Είναι αούρα που ο ποιητής ο εμπνευσμένος εδανείσθη εικόνες από όλη τη φύση. Αργότερα εικόνα που εδανείσθη είναι πια ότι «ως περ πελεκάν, τετρωμένος την πλευρά σου», εζώωσας, επιστάξας ζωτικούς χυμούς, το αίμα σου.

Λένε μία παράδοση, ότι ο πελεκάνος όταν απουσιάζει και πηγαίνουν τα φίδια και δαγκώνουν τα παιδιά του πελεκάνου, ο πελεκάνος όταν έφτασε ανοίγει εδώ την καρδιά του και τα ταΐζει με το αίμα του. Και το αίμα έχει την ιδιότητα να εξουδετερώνει τον κίνδυνο του θανάτου.

Ακόμα δε περισσότερο πρέπει να μνημονεύσω με την περιστερά. Τι λέγει ο Κύριος; Δεν το λέγω εγώ, το λέει ο Κύριος, ότι να είσθε, λέει, φρόνιμοι ως οι όφεις και ακέραιοι ως αι περιστεραί. Τι σημαίνει το φίδι; Και το φίδι με διδάσκει.

Το άλλο του δεν το φυλάει, δεν το θεωρεί τόσο αναγκαίο. Κόπηκε στο κεφάλι, σκοτώθηκε στο κεφάλι, δεν ζει το φίδι. Και ακέραιος, η περιστερά καθαρή. Κανένα πτηνό δεν αγαπά την καθαριότητα όσο αγαπάει η περιστερά. Απόδειξη είναι όταν έγινε ο κατακλυσμός του Νώε, που τον κοροϊδεύανε τον Νώε, όπως και τώρα κοροϊδεύουν. Τολμάς να πεις σε κανέναν ότι θα έρθει η κρίση του κόσμου; Ποιος πιστεύει;

Ο Κανάς σε νεκρών και ζωή του Μαναδού σε γόνος, αμήν, κοροϊδεύανε, τον κοροϊδεύανε, άκουλα έτσι λέει, θα γίνει κατακλυσμός, και έγινε ο κατακλυσμός, και υψώθησαν τα ύδατα μέχρι των Ιμαλαΐων, μέχρι Αραράτ, ψηλά, τρόμος και φόβος.

Και χτυπούσανε την Κιβωτό, αλλά μέσα στην Κιβωτό ήταν ορισμένα μόνο ζώα. Και μέσα στην Κιβωτό κοράκια μπήκανε, κοράκια βγήκανε, περιστέρια μπήκανε, περιστέρια βγήκανε. Ο Ιερός Χρυσόστομος λέει: είναι μια εικόνα η Κιβωτός της Εκκλησίας μας, με μία διαφορά.

Διαφορά: μπαίνει κόρακας, βγαίνει περιστέρι, μπαίνει λύκος, βγαίνει πρόβατο. Είναι η μεγάλη δύναμη, η μεταμορφωτική δύναμη την οποία έχει η Εκκλησία του Χριστού. Όταν λοιπόν έπαψε ο... όταν ετελείωσε ο κατακλυσμός, έστειλε τον κόρακα, αλλά ο κόρακας δεν επέστρεψε. Βρήκε φαΐ, άφθονο φαΐ και ατρογιά, είναι ίδιος λοιπόν και αυτές. Αλλά έστειλε το περιστέρι, επέστρεψε, δεν ήθελε να σταθεί πουθενά πάνω στα φοβερά ύδατα που ήταν γεμάτα. Μετά από λίγο ξαναέστειλε την περιστερά και επέστρεψε η περιστερά και έφερε κλάδον ελαίας, το σύμβολο της ειρήνης. Και περιστερά βλέπουμε κατά τη βάπτιση του Κυρίου στον Ιορδάνη, του Λόγου του.

Ο οποίος θα τα συλλέξω πάντα χώρες είναι ο Θαυμάσιος Κόσμος των Ζώων. Βγήκε ένα βιβλίο δίτομο, περιγραφή.

Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός.

Ο Θεός, τον έκανε ο Θεός τα πάντα, από πρωί μέχρι εσπέρας. Και ρωτάει ο Χρυσόστομος, τι ρωτάει; Δωρεάν ενοίκιο, δεν πληρώνουμε. Δεν είναι όπως η ΔΕΗ που για λίγο φως μέσα τη νύχτα, ακριβά. Πως φορέστη μετρόπολή μου στην Κτωτσά, Φλώρινα που είναι πτωχοτέρα πόλης της Ελλάδας, έρχονται γυναίκες: «Πάτερ, μας έσβησαν το φως, δεν έχουμε να πληρώσουμε». Φαντάσαι αν η ΔΕΗ, που όπως λένε οι επιστήμονες, οι επιστήμονες, συναντήτετον να αναπηρώθει το φως του ηλίου, η ΔΕΗ του ουρανού δωρεάν.

Γερμανοί που μισούσαν στην Ελλάδα, αν μπορούσαμε να βρούμε μηχάνημα να αφαιρέσουμε τον αέρα, θα πέθαιναν όλοι από ασφυξία. Τα πάντα δωρεάν. Το οίκημά μας λοιπόν τα έχει όλα, και πουλιά που κελαηδάν και λουλούδια που σκορπίζουν το άρωμά τους και ψάρια μέσα στη θάλασσα απέναντα και λοιπά. Όλα τα έδωσε ο Θεός.

Και νοίκι δεν πληρώνουμε. Ποιο είναι το νοίκι μας; Να πούμε ευχαριστώ.

Ωραία, το θάμα που έκανε ο Χριστός, δέκα λεπροί που τους καθάρισε.

Από τους δέκα μόνο ένας επέστρεψε να πει ευχαριστώ. Ο άλλος τίποτα. Όχι μόνο ευχαριστώ. Ω Θεέ μου, ω Θεέ μου! Πώς μας ανέχεται ο Θεός; Λίγον τι να σε κλείσει απ' έξω, δύο χωριά κατεστράφησαν. Σεισμός. Και έρχεται σεισμός. Και στην Πάτρα έρχεται σεισμός με τα καρναβάλια και εδώ στην πόλη μας, την ανομία και τις ασέβειες. Έρχεται και πολλά δεινά θα υποφέρει η ανθρωπότητα αν δεν μπορέσει να μετανοήσει. Και οι πάντες, κληρικοί και λαϊκοί, έχουν ανάγκη μετανοίας. Μετάνοια είναι μία... Τι είναι μετάνοια; Δεν έχω καιρό να το εξηγήσω, ίσως να το εξηγήσω άλλη φορά. Είναι μία επανάσταση, αγία επανάσταση που διαφέρει, επανάσταση εναντίον του εαυτού μας, ο οποίος ζει μέσα στην αμαρτία. Και στον κόσμο ήρθε ο Θεός. Σας ευχαριστώ που είστε εδώ να ακούσετε τον Γέροντα Επίσκοπο. Και αν θέλει ο Θεός, θα συνεχίσει το κήρυγμα. Τα ζωδιδάσκων των ανθρώπων. Διδάγματα, σπουδές.

Σας πληροφορώ ότι θα αναγκαστώ να επιστρέψω στη Φλώρινα, γιατί ήταν προβληματάκια και πρέπει να βρίσκομαι εκεί. Θα είχα παραιτηθεί από την πόλη αυτήν, από την περιφέρεια, εάν υπήρχε ένας τρόπος εκλογής. Ο παλαιός τρόπος εκλογής των αρχιερέων ήταν ψήφω κλήρου και λαού. Αυτό ήταν. Ευχαριστώ.

Λοιπόν, εκεί στην επαρχία μας εργάζονται δέκα αρχιμανδρίτες, δέκα κληρικοί, ο ένας καλύτερος του άλλου. Αν κλείσω τα μάτια, κανείς από αυτούς δεν εκλέγεται. Θα εκλεγεί κάποιος, να μην πω το όνομά του, από εδώ, από την Αθήνα, ο οποίος περιμένει και δέεται πότε να αποθάνω, για να πάει αυτός επάνω στη Φλώρινα, όπως εδώ στην Αθήνα.

Και αυτή είναι η κατάσταση. Ζούμε και κινούμεθα και εργαζόμεθα και κοπιάζουμε και γράφουμε 50 χρόνια. Ζητούμεν ελευθέραν και ζώσαν Εκκλησίαν.

Θέλω να ελπίζω ότι συνδράμετε. Ό,τι καλόν το δηλώνω φανερά, είμαι αμαρτωλός και ανάξιος δούλος του Κυρίου. Ό,τι καλόν κάναμε 16 χρόνια που είμαστε εδώ και στις επαρχίες που κάναμε είναι του Θεού και ό,τι κακό έκανα είναι δικό μου.

Ζητώ συγγνώμη από όλους σας. Ίσως για πρώτη και τελευταία φορά σας βλέπω και εύχομαι ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός να είναι πάντα μαζί σας. Πού είσαι κι εσύ, ο μικρός; Έλα εδώ, μικρέ, έλα μπρος.

Όλοι μαζί κανονικά, δι' ευχών των Αγίων.