Η ευημερία των δολίων και ο πόνος των ευσεβών

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

But evil people and impostors will go from bad to worse, deceiving and being deceived. Today, my dear Christians, is the first Sunday of the Triodion. Today we hear the Apostle reading you have just heard.

This Apostle reading contains two prophecies from the Apostle Paul. The first is that those who want to live by the Gospel, to keep its commandments to the letter and to live devoutly, will be persecuted.

That is the first prophecy. And what is the second? The Apostle Paul says that wicked people and deceivers will prosper. The wicked and the deceivers will prosper! What a mystery. Does that seem strange? Does it not seem like a contradiction?

So, my dear Christians, allow me to speak to you in very simple words about the second part of the Apostle Paul’s prophecy: that the wicked, the deceivers and impostors, will prosper.

I want to explain this mystery by asking first who these wicked people are, and then what sort of prosperity they enjoy.

Who are these wicked people? A wicked person is the opposite of someone who is straightforward and sincere. What is in a sincere person’s heart is also on his lips. His rule is: let your yes be yes and your no be no.

He calls things what they are. He calls day day and night night. The wicked person, by contrast, says one thing while keeping another in his heart. He is one thing and appears to be another. He is like a deep well: you cannot see what lies at the bottom.

The wicked person is like a muddy river: you do not know what it hides beneath the surface. He is like a sea with hidden rocks that a passing ship can easily strike. He hides his faults and vices while putting a false show of virtue on display.

The wicked person is a hypocrite; the wicked person is a Pharisee, just like the Pharisee in the Gospel. He hid his vices and displayed his supposed virtues for everyone to see. He considered himself a saint and wanted others to regard him as a saint, to venerate him as a saint, for people and angels alike to fall down and venerate him as a saint. But he was anything but. As Christ said, such people were like a cup that is spotless on the outside but full of rot and filth within.

The wicked person has more than a double tongue; he has more than one mask. During this season of the Triodion, some people, sadly, cover up their faces, smear them with paint and put on masks. But at least they wear a mask only once a year.

The wicked person wears many masks and shows many faces. He is like a chameleon, that reptile whose skin changes colour. Put it among green grass, and its skin turns green.

Put it among yellow grass, and its skin turns yellow. Put it among poppies, and its skin turns red. The one colour it never turns is white. That is the chameleon, and wicked people are chameleons too.

Among religious people, they act religious: they make prostrations and venerate every icon. Among patriots, they act like the greatest patriots of all. Among modern people, they act modern.

Among conservative people, he acts conservative. You cannot make him out. He keeps changing colour. But he is never white and pure; he lacks simplicity and innocence. In his cunning, the wicked person resembles an animal that seems to embody cunning itself.

He resembles the fox. What tricks the fox uses to trap its prey! Sometimes it lies stretched out on the ground, pretending to be dead, so that foolish chickens will come close enough for it to devour them.

The wicked person is just like that. He makes use of everything. He presents himself as a friend, as someone who shares your pain, feels for you and grieves with you. He goes along with your every whim, all for one purpose: to win your favour and affection so that he can pursue his own interests.

A fox! Yes, whom did Christ call a fox? Some poor fellow? Poor people are generally straightforward. Whom did Christ call a fox? Every detail in the Gospel matters. Look it up; read it. The higher a person rises, the more cunning he is.

Without cunning, a person cannot hold on to a position of power, however great it may be. The lower his position, the more straightforward he is. The higher he climbs, the more craftiness he needs to keep his position.

So Christ, the most gracious Christ, Christ who knew people better than anyone, once found it necessary to call a man a fox. Whom did he call a fox? Someone living in a hut, someone living out in the open, a villager, a shepherd? No. He called the king of that time, Herod, a fox.

It was Herod, that king who used every trick to deceive his people. Cain was wicked too. He pretended to love Abel, then said to him, “Brother, shall we take a walk out in the fields?” And while Abel walked along unsuspectingly, Cain killed him there.

They treated their brother Joseph, who loved them, with courtesy, and one day they threw him into a pit, into a well. Saul was exceedingly cunning toward David, as Jezebel was toward the prophet Elijah. So was Haman, who was about to hang Mordecai on a wooden gallows. And Judas too was wicked and deceitful. The hymns for Holy Tuesday and Holy Wednesday also sing of his wickedness and deceit. Wicked and deceitful was Judas: he played the part of a disciple; he pretended to be one.

Judas even had the shamelessness to kiss his Teacher. He placed a traitor’s kiss on the holy cheek of the Lord. And the Lord said, “Friend, why have you come? And do you betray the Son of Man with a kiss?” Judas is now the embodiment of wickedness and deceit.

But why should I weary you, my brothers and sisters? Why turn to history and the Gospels to find the image of a deceitful, wicked person? We need not open the Gospels, Holy Scripture, or a history book.

The wicked are right before us. Ah, our society is full of them. It is rare to find someone straightforward. You would have to leave the city and go high into the mountains.

...where they have put up their huts, to meet a simple villager or a simple shepherd, talk with him, and feel your heart rejoice. Wickedness has bred. The world is full of wickedness. Wickedness, let me give one or two examples, and then I will finish my talk.

Take a wealthy household. There is a daughter there, and since her parents are rich, she has a large dowry. Suppose a poor young man knocks on their door, a good, hardworking man who works in a factory, with soot on his hands and face. They will send him away.

“A country boy like that? How dare he ask for our daughter?” But suppose another man knocks at the door. He has never worked and does not know what work means. Yet he wears the latest fashions, curls his hair, keeps a handkerchief in his pocket, and shows off his French and English while forgetting his Greek. He has a car and all the trappings that make an impression. When he knocks, they throw the door wide open and invite him upstairs.

Everyone in that house takes him for an angel sent by God, a prince from heaven who has supposedly come to bring them good fortune.

They think an angel has arrived. He marries the daughter; they are crowned. He takes the plot of land, the apartment, the whole building, and thousands upon thousands of pounds. Then, for days on end, the entire household is in mourning, as though it were Great Friday.

The wonderful young man they thought worthy of joining that wealthy family turns out to be an ordinary scoundrel: thoroughly wicked, a fraud.

The prospective groom is wicked, scheming in every way to deceive wealthy, respectable young women. But can a woman be wicked too? Think of all the means and tricks a wicked woman uses to draw a man into her net and entangle him. Once she has him caught, there is no greater calamity.

There is a saying in Holy Scripture with great force: when God wishes to punish someone, He lets him fall into the net of a wicked woman. What greater calamity could befall a fine young man, a man of ideals who carries his family’s traditions within him, than to fall into such a woman’s net? Outwardly she looks like a doll, an ideal bride, an angel. Yet a few days after the wedding, the young man is downcast, melancholy, troubled, even ready to take his own life.

A wicked prospective groom, and a prospective bride who is every bit as wicked.

A candidate for office, ah, you have seen him!

Then there is the candidate for parliament, the candidate for mayor, or anyone seeking public office in our country. See him on the balcony before an election, or in the newspapers, making promise after promise. All you hear is “I will”: “I will do this, I will do that, I will turn Greece into a paradise on earth.”

Once those promises win him office and lift him to the highest positions, he forgets them all and casts them aside, while the people wait for him to fulfill their hopes and dreams.

He is the wicked one, the most wicked member of parliament, the most wicked man there is. But for such a man to exist, my brothers and sisters...

Do you want to see human wickedness in all its glory, at its very height, or rather, in its deepest abyss?

Do you want to see the wicked one in all his glory and splendor? There is a profession that shows him so. Accursed is that profession. Accursed, truly accursed, is that profession. What profession is it? There are wicked prospective bridegrooms. There are wicked prospective brides. There are wicked candidates for parliament and for mayor. But above all, as I said, the profession that embodies wickedness to the highest degree is accursed: the most devilish of devilish arts. It has cost humanity rivers of blood and whole pyramids of human bones. That is the profession that must be abolished. Diplomats are the embodiment of hypocrisy, wickedness, and deceit.

Diplomacy has become nothing but a school of the devil. Look at the ambassadors of Russia, England, America, and the other great nations, with all their impressive bearing. I would sooner kiss the feet of a shepherd from my village, who tends his sheep and whose yes is yes and whose no is no, than approach these great beasts, these diplomats and ambassadors. They mock small countries from the heights of their own conceit and have made lying a science.

They see who can tell the most lies and offer the most compliments to draw others into the net of this shameful diplomacy, which is a source of evil in the world. Diplomats, then, are thoroughly wicked. Diplomats are instruments of the devil. Diplomats are people who trample nations, small and great, underfoot.

And I have forgotten one more example of someone thoroughly wicked. I ask you to pay close attention. Who is he? My brothers and sisters, another deceiver has appeared in our country in recent years. His words are sweet as honey. He is exceedingly polite; you will never hear a harsh word from his mouth.

You will admire the refinement of his speech, his courteous manners, his tact. You will admire his knowledge. Honey drips from his lips.

But what lies in his heart? Christ is on his lips; he speaks constantly of Christ. And now these schoolgirls are coming into the Church. The teachers mean well, but I disagree. If you asked each of the schoolgirls here, you would find that neither her father nor her mother is here.

It would be better to let the children come to their Church freely, instead of bringing them in at the most solemn moment of the Divine Liturgy, when they disturb us. Take them to the cinema, though, and their eyes are wide open and their ears are pricked up!

Well, my dear girls, instead of your coming in, how much lovelier was the beautiful custom in our homeland, down in Crete, on the islands, and in the Morea: the mother would get up very early, knowing nothing of the piano, knowing nothing of music, knowing nothing of all those contraptions of the devil. She would get up very early, it was Sunday, and wake her children. The father went in front, the mother behind, and all the children with them.

The teacher did not have to drive them there with a stick. They went of their own accord. Show me a family like that today! Ah, these accursed times, these times of the devil! Today the whole family goes to the tavern.

The whole family goes to the cinema. The whole family goes to the stadium. But no one goes to Church as a family. Children come under threat of the stick. That is no way to do it. Let the good order of our Church return. If you are a father, bring your wife and children here to Church. And be sure of this: when you die in this world one day, your children will forget many things.

But they will never forget that you brought them here to Church and set them an example of reverence and faith.

What disorder it causes when children come into the Church like a cavalry troop, a squadron of charging cavalry, like charging Cossacks, and disturb its most sacred moment! But we cry out that we have no church, and we make accusations.

But will the day ever come when the ideas we preach become flesh and blood, and our Church has a church with order and reverence, so that everywhere and always the holy name of the Lord Jesus Christ, exalted above the heavens, may be praised?

And now, after that digression, I will finish. I said there was one last person, cunning beyond measure. Who is this person who constantly has the name of Christ on his lips, while the devil sits deep in his heart?

Who is he, my child? I mean Jehovah’s Witnesses. I believe their teachings mislead people, even as they themselves are misled. The words of Holy Scripture apply to them especially: they deceive and are deceived. From darkness into darkness, they are blind guides leading the blind.

My brothers and sisters, I do not want to weary you any longer. I only wanted to show you the meaning of this passage, this prophecy of the Lord: in the last days, when the great bell of the Second Coming is about to sound, the devout will be persecuted, while the wicked, deceivers, and fraudsters will prosper.

‘Yes, Father,’ you may say, ‘that is all very well. But we are realists. We live in the real world. What good are virtue and honesty to me? What good is it to be devout, to go to Church, light my candle, and believe in Christ?’

At the very moment when we see evil being crowned in this world, do we not...

‘Look at that scoundrel. He never sat long enough at a school desk to become a scholar, yet now he is a wealthy bourgeois strolling through the streets of Kolonaki. Can’t you see that he married the richest young woman in our town?’

Don’t you see that other woman, the shameless one? She has never cared about virtue or right and wrong, and she breaks up marriages. Don’t you see her rushing about? She has never lifted a finger at home to wash a dish or sweep the floor, yet look at her manicured nails. Don’t you see how that shameless woman managed to marry the finest man in our town? And don’t you see the other one? That man who began with nothing in his village and now has...

Through fraud and injustice and theft and forgery and tax evasion and every other illicit means, don’t you see that he has a shop in the city center, on Stadiou Street, Aiolou Street, and Ermou Street? Don’t you see that other man, a charlatan, who through lies and deceit managed to rise to the highest offices, whether in the Church or in politics? Don’t you see, then? I see all these things, I see them, my brothers and sisters.

But let not your heart be troubled, neither let it be afraid. Pay attention to Paul’s words, to the words of Scripture. Pay attention: not a single word, not even a punctuation mark, is out of place. What does it say? Listen closely: ‘They will make progress,’ it says. But how? ‘Toward the worse.’

They will make progress, there is no doubt; they will show some progress. But this progress, this progress, I see, you must look at its other side too. Do not look only at this worldly progress; turn it over, as you would a sheet, just as a piece of cloth has two sides.

In the same way, you must see what lies behind their cunning. What is there? Have you not seen or heard the ancient saying: ‘Call no one happy before the end’?

Let him appear to prosper for now. You look up and see a perfectly clear sky. Then, all at once, lightning strikes. Do you see? All those who seem to prosper now will face a moment when the lightning falls.

Yes, the hour will come when they, too, will face judgment. Tell me, did the money taste sweet to Judas when he took the thirty pieces of silver, counted them again and again, and held them in his hands?

Yes, he felt joy and delight when he received that money. But look at his end: he hanged himself from the branch of a fig tree. And Cain, did he not take pleasure in seeing his brother lying on the ground, struggling for life?

But Cain was groaning and trembling upon the earth. As a leaf shakes on a tree, so he shook in the world. Do you not see those others who boast and grow proud? Their time comes afterward. Where are those great dictators now? Where are the generals who climbed over corpses to reach the highest offices? Where are all those who used cunning and deceit? Call no one happy before the end.

It is a fact, and I put it in writing: this progress is toward the worse, not toward the better, as the saying goes. What Holy Scripture says is a fact. And what does Holy Scripture say? “The wicked, the wicked shall be destroyed.”

God’s law cannot change. The wicked shall be destroyed. Read sacred history; read world history. Look even at society today. Endure patiently in this world, and you will see that the end of the wicked is the end of Judas, the end of Cain, the end of all traitors and evildoers.

No, brothers and sisters. Even if the devil offered us a world filled with gold, even if he offered us the whole earth, we must never make terms with him. Let us stand firm and unshaken. Let us stand aright.

Young woman, do not look at the shameless woman and envy her. Young man, do not look at the scoundrel who seems to prosper. And you who work hard, do not envy the idler. No, brothers and sisters. Better to be an honest soldier, an honest corporal, than a dishonest general.

Better to be a devout church caretaker than a dishonest Patriarch. Better to be poor than a wealthy bourgeois who dishonors everything. Better to be an honest, sincere washerwoman than a lady of high society.

Better to be poor with Christ than rich with the devil. Better to live in this world with poverty, honesty, and devotion to God. Hold your head high; be honest and sincere, rather than deceitful and hypocritical.

For the wicked shall be destroyed. And the wicked, the wicked, and impostors will go from bad to worse, being deceived and deceiving others.

Πονηροί δε άνθρωποι και γόητες προκόψουσιν επί το χείρον, πλανώντες και πλανώμενοι. Σήμερα, αγαπητοί μου χριστιανοί, είναι η πρώτη Κυριακή του Τριωδίου. Σήμερα αναγινώσκεται ο Απόστολος τον οποίο ηκούσατε.

Ο Απόστολος αυτός περιέχει δύο προφητείας. Προφητείας του Αποστόλου Παύλου. Η μία προφητεία είναι ότι όσοι θέλουν να ζήσουν με το Ευαγγέλιο, όσοι θέλουν στη ζωή τους να εφαρμόσουν κατά γράμμα τας εντολάς του Ευαγγελίου, όσοι θέλουν να ζήσουν ευσεβώς, αυτοί θα διωχθούν.

Αυτή είναι η μία προφητεία. Η δε άλλη προφητεία ποια είναι; Ότι αντιθέτως όσοι είναι πονηροί άνθρωποι και απατεώνες, αυτοί, λέγει ο Απόστολος Παύλος, αυτοί θα προκόψουν. Θα προκόψουν λοιπόν οι πονηροί και οι απατεώνες. Μυστήρια πράγματα. Δεν είναι άτοπα αυτά; Δεν είναι αντιθέσεις αυτές;

Ακριβώς λοιπόν, επάνω στο δεύτερο σκέλος της προφητείας του Αποστόλου Παύλου, που λέγει ότι οι πονηροί και οι απατεώνες, οι γόητες, θα προκόψουν. Θα μου επιτρέψετε, αγαπητοί μου χριστιανοί, με πολύ απλά λόγια να σας ομιλήσω.

Να εξηγήσω αυτό το μυστήριο, ερευνώντας πρώτον μεν ποιοι είναι αυτοί οι πονηροί και ποια είναι η προκοπή των.

Ποιοι άραγε είναι αυτοί οι πονηροί; Πονηρός είναι ο αντίθετος του χαρακτήρος εκείνου ο οποίος λέγεται απλούς και ειλικρινής. Ο απλούς και ειλικρινής, ό,τι είναι στην καρδιά, είναι και στα χείλη. Ο απλούς και ειλικρινής έχει ως δόγμα το ναι ναι και το ου.

Τα σύκα σύκα και τη σκάφη σκάφη. Την ημέρα ημέρα και τη νύχτα νύχτα. Ενώ αντιθέτως, ο πονηρός άλλο έχει μέσα στην καρδιά και άλλο εκφράζεται. Άλλο είναι και άλλο φαίνεται. Ο πονηρός είναι πηγάδι βαθύ που δεν ξέρεις τι έχει κάτω στο βυθό του.

Ο πονηρός είναι ποτάμι θολό που δεν γνωρίζεις τι κρύβει, τι λάσπους βρίσκεις. Ο πονηρός είναι θάλασσα που κάτω κρύβει βράχους, που είναι εύκολο να προσκρούσει ένα πλοίο που ταξιδεύει. Ο πονηρός κρύβει τα ελαττώματά του και τις κακίες του και παρουσιάζει την ψευδή αρετή του.

Ο πονηρός είναι υποκριτής, ο πονηρός είναι φαρισαίος. Όπως ακριβώς ο φαρισαίος στο σύμπνευμα του Ευαγγελίου. Έκρυβε τις κακίες του που είχε και παρουσίαζε πάνω στην επιφάνεια τις δήθεν αρετές του και θεωρεί τον εαυτόν του άγιο και ζητεί να τον θεωρήσουν άγιον, να τον προσκυνήσουν άγιο, να πέσουν άνθρωποι και άγγελοι και να τον προσκυνήσουν ως άγιο. Μα ήτανε κάθε άλλο. Όπως είπε ο Χριστός, μοιάζανε αυτοί σαν ένα ποτήρι που απ' έξω είναι πεντακάθαρο, αλλά μέσα είναι γεμάτο από σαπρία και ακαθαρσία.

Ο πονηρός δεν είναι δίγλωσσος. Ο πονηρός δεν έχει ένα προσωπείο. Τώρα την περίοδο του Τριωδίου, κακώς κάκιστα, μερικοί εξαφανίζουν το δικό τους πρόσωπο, το μουτζουρώνουν και φορούν μάσκες. Αλλά αυτοί τουλάχιστον φορούν τη μάσκα μια φορά τον χρόνο.

Ενώ ο πονηρός έχει πολλές μάσκες, παρουσιάζεται με πολλά προσωπεία, μοιάζει σαν ένα ερπετό που το ονομάζουν χαμαιλέοντα. Αυτός ο χαμαιλέων έχει την ιδιότητα να αλλάσσει χρώματα η επιδερμίς του. Είναι μέσα σε πράσινα χορτάρια, θα γίνει πράσινο το δέρμα του.

Είναι μέσα σε κίτρινα χορτάρια, θα γίνει κίτρινο το δέρμα του. Είναι μέσα σε παπαρούνες, θα γίνει κόκκινο το δέρμα του. Μόνο άσπρο δεν γίνεται. Αυτός είναι ο χαμαιλέων. Χαμαιλέοντες είναι και οι πονηροί.

Ευρίσκονται μέσα σε έναν κύκλο θρησκευτικών ανθρώπων, θα κάνουν τον θρήσκο, θα κάνουν μετάνοιες, θα προσκυνούν τις εικόνες όλες. Ευρίσκεται μέσα σε έναν κύκλο πατριωτών, θα κάνει τον υπερπατριώτη. Ευρίσκεται μέσα σε έναν κύκλο μοντέρνων, θα κάνει τον μοντέρνο.

Ευρίσκεται μέσα εις κύκλον συντηρητικών ανθρώπων, θα κάνει τον συντηρητικό. Δεν μπορείς να τον μοιάσεις. Αλλάζει χρώματα. Μόνον άσπρο, λευκός δεν είναι, μόνο την απλότητα και αθωότητα δεν έχει. Ο πονηρός ομοιάζει ως προς την πονηρία με ένα ζώο το οποίο είναι η ενσάρκωση της πονηρίας.

Ομοιάζει με την αλώπεκα, με την αλεπού. Πόσα τεχνάσματα δεν μεταχειρίζεται η αλεπού για να παγιδεύσει τα θύματά της. Πολλές φορές η αλεπού κάνει την ψόφια και ξαπλώνεται κατά γης για να εξαπατήσει τα ορνίθια, τα ανόητα, και να την πλησιάσουν και να γίνουν καταβρόχθισμά της.

Έτσι ακριβώς είναι. Ο πονηρός εκμεταλλεύεται όλα, παρουσιάζεται φίλος, παρουσιάζεται συμπάσχων και συμπονών και συλλυπούμενος και συμμορφούμενος προς όλες τις ιδιοτροπίες του άλλου με ένα μοναδικό σκοπό: πώς να αποκτήσει την εύνοιά του, πώς να αποκτήσει την αγάπη του, για να επιδιώξει τα ατομικά του συμφέροντα.

Αλεπού, ναι, αλεπού ονόμασε ο Χριστός ποιον; Κάνα φτωχαδάκι; Τα φτωχαδάκια ως επί το πλείστον είναι απλά. Ποιον ονόμασε αλεπού ο Χριστός; Έχουν όλα σημασία μέσα στο Ευαγγέλιο. Για ψάξτε, για διαβάστε. Όσο πιο ψηλά πηγαίνει ο άνθρωπος, τόσο πονηρότερος είναι.

Διότι δεν μπορεί χωρίς πονηρία να κρατηθεί στα αξιώματα, οσοδήποτε μεγάλα και να είναι. Όσο κατώτερος είναι ο άνθρωπος, τόσο απλούστερος είναι. Όσο υψηλότερο αναβαίνει, τόσο έχει ανάγκη της πανουργίας για να κρατηθεί στα αξιώματα.

Λοιπόν, αλεπού ο Χριστός ο ευγενέστατος, ο Χριστός ο οποίος εγνώριζε τους ανθρώπους υπέρ πάντα άνθρωπον, ο Χριστός ηναγκάσθη μια φορά να ονομάσει έναν άνθρωπο, να τον ονομάσει αλεπού. Ποιον αλεπού; Αυτόν που καθόταν στις καλύβες, αυτόν που καθόταν έξω εις το ύπαιθρο, τον χωρικό, τον βοσκό; Όχι. Εκάλεσε αλεπού τον βασιλέα της εποχής εκείνης, τον Ηρώδη.

Ήταν ο Ηρώδης, ο βασιλεύς εκείνος, ο οποίος τα πάντα επιτηδεύεται για να εξαπατήσει τον λαόν του. Πονηρός ήταν ο Κάιν, ο οποίος προσποιείτο ότι αγαπούσε τον Άβελ, εφόνευσε τον Άβελ και του είπε: «Αδελφέ, κάνουμε έναν περίπατο στην πεδιάδα;» Και ενώ αφελώς περιπατούσε ο Άβελ, αυτός τον εφόνευσε στην πεδιάδα.

Με ευγένειαν απέναντι του αδερφού τους Ιωσήφ, που τους ηγάπα, και αυτοί μια μέρα τον έριξαν μέσα στον λάκκο, στο πηγάδι. Πονηρότατος ήταν ο Σαούλ απέναντι του Δαβίδ, πονηροτάτη ήταν η Ιεζάβελ απέναντι του προφήτου Ηλία, πονηρότατος ήταν ο Αμάν, ο οποίος ήταν να κρεμάσει επί ξύλου τον Μαρδοχέα. Αλλά πονηρός και δόλιος, έτσι τον ψάλλει επίσης για τη Μεγάλη Τρίτη, Μεγάλη Τετάρτη, πονηρά και δόλια, πονηρός και δόλιος ήταν ο Ιούδας, που έκανε τον μαθητή, προσποιείτο τον μαθητή.

Και ακόμα έφτασε μέχρι του σημείου της αναιδείας να ασπαστεί τον διδασκαλόν του και φίλημα προδοτικόν να θέσει επί την αγίαν παρειάν του Κυρίου. Και είπε ο Κύριος: «Εταίρε, εφ' ό πάρει; Και φιλήματι προδίδεις τον Υιόν του ανθρώπου;» Ο Ιούδας πλέον είναι η ενσάρκωση της πονηρίας και της δολιότητος.

Αλλά γιατί, αδερφέ μου, να σας κουράζω; Γιατί να τρέξουμε να ανοίξουμε ιστορίες και Ευαγγέλια για να βρούμε μέσα στα Ευαγγέλια την εικόνα του δολίου και πονηρού ανθρώπου; Δεν είναι να ανοίξεις Ευαγγέλια και Αγία Γραφή και Ιστορία.

Μπροστά μας έχουμε τους πονηρούς, γέμισε, αχ, αυτή η κοινωνία. Σπάνιο πράγμα είναι να βρεις κανένα απλό. Πρέπει να βγεις μέσα από την πόλη, να πας πάνω στα βουνά, ψηλά βουνά.

...εκεί που έχουν στήσει τις καλύβες τους, για να συναντήσεις κάποιον απλό χωρικό και κάποιον απλό τσοπάνο, να κουβεντιάσεις μαζί του και να χαρεί η καρδιά σου. Η πονηρία γέννησε. Πλήρης πονηρίας είναι ο κόσμος. Πονηρία, να αναφέρω ένα-δύο παραδείγματα και θα τελειώσω τον λόγο.

Υπάρχει ένα παράδειγμα: υπάρχει ένα σπίτι πλούσιο. Στο σπίτι μέσα αυτό υπάρχει μια κοπέλα που, αφού ο πατέρας είναι πλούσιος, οι γονείς είναι και αυτοί πλούσιοι βέβαια και έχει προίκα μεγάλη. Εάν χτυπήσει το σπίτι αυτό της πλουσίας κόρης ένα πτωχαδάκι, ένα ευλογημένο πτωχαδάκι, ένας εργατικός άνθρωπος που εργάζεται στο εργοστάσιο και έχει τα χέρια του μουτζουρωμένα και το πρόσωπό του μουτζουρωμένο, εάν χτυπήσει κάποιος τέτοιος νέος στο σπίτι, θα τον διώξουνε.

Τέτοιο χωριάτη; Πώς τολμάει και ζητάει το κορίτσι μας; Εάν όμως χτυπήσει στην πόρτα κάποιος άλλος που δεν δουλεύει καθόλου, που δεν γνωρίζει τι θα πει εργασία, αλλά ο οποίος είναι ντυμένος με το σικ, ο οποίος είναι ντυμένος με την τελευταία λέξη του συρμού, ο οποίος έχει τα μαλλιά του κατσαρωμένα, ο οποίος έχει το μαντιλάκι στην τσέπη του, ο οποίος παρουσιάζεται με γλώσσες, γαλλικά, αγγλικά, λησμόνησε τα ελληνικά, ο οποίος έχει τέλος πάντων αυτοκίνητο και έχει τα μέσα αυτά της επικοινωνίας, ο οποίος έχει όλα αυτά τα μέσα τα εμφανίσιμα, εάν παρουσιαστεί αυτός στο σπίτι και χτυπήσει την πόρτα, τότε θα ανοίξει διάπλατα η πόρτα και θα ανεβεί αυτός επάνω

και θα τον νομίζουν μέσα στο σπίτι αυτό, θα τον νομίζουν ότι είναι ένας άγγελος θεόπεμπτος, ένας πρίγκιπας του ουρανού που ήρθε τάχατε στο σπίτι τους για να τους κάνει καλό.

Άγγελος περιμένεται. Παντρεύτηκε, στεφανώθηκε, επήρε το οικόπεδο, επήρε το διαμέρισμα, επήρε την πολυκατοικία, επήρε τις χίλιες δυο χιλιάδες λίρες. Ύστερα πολλές μέρες το σπίτι ολόκληρο είναι πένθος, Μεγάλη Παρασκευή.

Αυτός που θεωρείται ως ένας υπέροχος νέος, άξιος να συνδεθεί με το πλούσιο εκείνο σπίτι, αυτός τώρα αποδεικνύεται ένας κοινός τύπος, αποδεικνύεται ένας πονηρός πονηρότατος, αποδεικνύεται ένας απατεών.

Πονηρός ο υποψήφιος γαμπρός, ο οποίος τα πάντα μηχανεύεται για να εξαπατήσει πλουσίας και καλάς νύμφας. Αλλά μήπως πονηρά δεν είναι και η γυνή εκείνη; Πόσα μέσα, πόσα μηχανήματα, τι τρόπους δεν μηχανεύεται η πονηρά γυνή διά να πλέξει μέσα στα δίκτυά της, να τυλίξει τον άνθρωπο. Και όταν τον τυλίξει τον άνθρωπο, δεν υπάρχει μεγαλύτερη συμφορά.

Λέγει μέσα η Αγία Γραφή, λόγιον έχει μεγάλη σημασία, όποιον λέει ο Θεός θέλει να τιμωρήσει, θα τον ρίξει στα δίκτυα πονηράς γυναικός. Δεν υπάρχει πιο μεγάλη συμφορά από έναν νέον ευγενή, έναν νέον υπέροχον, έναν νέον με ιδανικά, έναν νέον ο οποίος έχει μέσα του τα οικογενειακάς παραδόσεις της φυλής, δεν υπάρχει να πέσει στα δίκτυα μιας τέτοιας πονηράς γυναικός, ενός τέτοιου κοριτσιού, το οποίο εξωτερικώς φαίνεται ότι είναι μία κούκλα, είναι μία ιδανική κόρη, ένας άγγελος, και όμως όταν παντρευθεί, μετά ολίγας ημέρας ο νέος είναι κατηφής, μελαγχολικός, σκεπτικός, έτοιμος να αυτοκτονήσει.

Υποψήφιος γαμπρός πονηρός, υποψήφια νύφη πονηρά πονηροτάτη.

Υποψήφιος, α, τον είδατε!

Είναι ο υποψήφιος βουλευτής, ο υποψήφιος δήμαρχος, ο υποψήφιος ο οποίος θέλει να καταλάβει κάποιο αξίωμα στην πατρίδα μας. Να τον δείτε πάνω στα μπαλκόνια τις παραμονές των εκλογών, να τον δείτε να παρουσιάζεται από τας εφημερίδας και να υπόσχεται και να λέγει: Όλο «θα», εάν καθίσεις από κάτω, όλο «θα»: θα κάνω εκείνο, θα κάνω τούτο, θα κάνω εκείνο, θα μεταβάλλω την γην σε παράδεισον της Ελλάδος.

Και μετά, όταν κατορθώσει με αυτές τις υποσχέσεις του να καταλάβει το αξίωμα και να ανέλθει στα ύπατα αξιώματα, τότε όλα αυτά θα τα λησμονήσει, θα τα γράφει στα παλιά του παπούτσια και ο κόσμος θα περιμένει από αυτόν την πραγματοποίηση των ονείρων και των πόθων του.

Είναι ο πονηρός, ο πονηρότατος βουλευτής, ο πονηρότατος άνθρωπος ο οποίος είναι. Αλλά, για να υπάρχει, αδελφοί μου.

Θέλετε να δείτε την πονηρία εις το ύψος της, εις την ολοπρέπειά της, εις το ζενίθ ή μάλλον εις την άβυσσο της πονηρίας ανθρωπίνης, εάν θέλετε;

Θέλετε να δείτε τον πονηρόν εις όλην την αίγλην του και εις όλη την ολοπρέπειάν του; Είναι αυτό ένα επάγγελμα. Κατηραμένον είναι το επάγγελμα αυτό. Κατηραμένον και όντως κατηραμένον είναι το επάγγελμα αυτό. Ποιο είναι το επάγγελμα αυτό; Υπάρχουν πονηροί υποψήφιοι γαμπροί. Υπάρχουν πονηρές υποψήφιες γυναίκες. Υπάρχουν οι πονηροί υποψήφιοι βουλευτές και δήμαρχοι. Αλλά προπαντός εκείνο που, όπως είπα, ενσαρκώνει στο ύψιστον ύψος των βαθμών την πονηρία και είναι το κατηραμένο επάγγελμα και η τέχνη δαιμονική των δαιμονικών, η οποία εστοίχισε στην ανθρωπότητα ποταμούς αιμάτων, ολοκλήρους πυραμίδας ανθρωπίνων οστέων, εκείνο το επάγγελμα είναι που πρέπει να εξαλειφθεί. Είναι η ενσάρκωση υποκρισίας και πονηρίας και δολιότητας. Είναι η διπλωματία.

Η διπλωματία πλέον δεν είναι τίποτα άλλο παρά σχολή του διαβόλου, εις την οποίαν οι άνθρωποι μέσα στα βάθη της καρδίας των απάνω, αν τους πλησιάσεις στους πρεσβευτάς της Ρωσίας, αν της Ρωσίας, της Αγγλίας, της Αμερικής, των μεγάλων εθνών, όλους αυτούς τους βλέπεις με όλη την εμφάνισή τους, αλλά προτιμώ να φιλήσω τα πόδια ενός τσοπάνου του χωριού μου, που βόσκει τα πρόβατά του και το ναι ναι είναι όχι, παρά πλησιάσω αυτά τα μεγάλα θηρία, τους διπλωμάτες και πρεσβευτές, οι οποίοι εμπαίζουν τα μικρά κράτη και από το ύψος της θεωρίας των και έχουν πλέον το ψεύδος επιστήμη.

Και όποιος μπορέσει περισσότερα ψεύδη και περισσότερα κομπλιμέντα να τυλίξει τον άλλο μέσα στα δίκτυα μιας αισχράς διπλωματίας, η οποία είναι η πηγή του κακού εν τη ανθρωπότητι. Διπλωμάται λοιπόν ίσον πονηροί πονηρότατοι, διπλωμάται ίσον όργανα του διαβόλου, διπλωμάται ίσον άνθρωποι οι οποίοι κατορθώνουν να πατούν και να ξεπατούν τα μικρά και τα μεγάλα έθνη.

Και ένα ακόμα εξέχασα να σας παρουσιάσω, ένα ακόμη πονηρόν πονηρότατον. Και θα προκαλέσω να προσέξετε τον πονηρόν αυτόν. Ποιος είναι; Είναι, αδελφοί μου, ένας άλλος πονηρός που παρουσιάστηκε τα τελευταία χρόνια στην πατρίδα μας, ο οποίος έχει στα χείλη του τη λέξη, μέλι στάζει, ευγενέστατος είναι, δεν θα ακούσετε από το στόμα του κακιά λέξη.

Θα τον θαυμάσετε για την ευπρέπειαν της γλώσσης του, για την ευγένεια των τρόπων του, για την διπλωματικότητά του. Θα τον θαυμάσετε για τις γνώσεις του, στάζει το χείλιο του, το χείλιο του, τα χείλια του, το στόμα του στάζει μέλι, μέλι.

Αλλά μέσα η καρδιά του εκβητηρίων, στα χείρια του, Χριστός, Όλο περί Χριστού μιλάει και μέσα στην καρδιά του έρχονται οι μαθήτρες στην Εκκλησία. Καλώς πράττουν οι δάσκαλοι, εγώ όμως διαφωνώ, γιατί αν πιάσεις αυτές τις μαθήτρες όλες που είναι εδώ πέρα του σχολείου και ρωτήσεις κάθε μια από δαύτες, καμιά από αυτές ούτε ο πατέρας της ούτε η μητέρα της είναι εδώ.

Τα παιδιά, μάλλον να τα αφήσουμε ελεύθερα να έρχονται στην εκκλησία τους, αντί να έρχονται στην πιο κρίσιμη ώρα της λειτουργίας και να μας διαταράσσουν. Αν τις πηγαίνεις στον κινηματογράφο, ω, εκεί τα μάτια τους γουρλωμένα, τεντωμένα τα αυτιά τους, παρακαλώ.

Λοιπόν, αντί να έρχεστε, καλές μου κορίτσες, εσείς, πόσο ωραιότερο ήταν το ωραίο έθιμο στην πατρίδα μας, κάτω στην Κρήτη, στα νησιά, στο Μοριά, που σηκωνόταν η μάνα πρωί-πρωί, που δεν ήξερε πιάνο, που δεν ήξερε μουσική, που δεν ήξερε όλα αυτά, τα σύνεργα του διαβόλου, και σηκωνόταν πρωί-πρωί, είναι Κυριακή, και ξυπνούσε τα παιδιά της, μπροστά ο πατέρας, πίσω η μάνα, όλα τα παιδιά.

Δεν ήταν ανάγκη να τους πάρει με τη βέργα ο δάσκαλος. Μόνοι τους πηγαίνουν. Για δείξατέ μου σήμερα. Αχ, χρόνια κατηραμένα, αχ, χρόνια του διαβόλου. Πάνε οικογενειακώς στην ταβέρνα σήμερα η οικογένεια.

Πάει οικογενειακώς στον κινηματογράφο, πάει οικογενειακώς στο γήπεδο, οικογενειακώς στην εκκλησία δεν πάει κανένας. Λοιπόν, έρχονται με τη βέργα, όχι έτσι, να επανέλθει η ωραία τάξη της εκκλησίας μας. Είσαι πατέρας, να πάρεις τη γυναίκα σου και τα παιδιά σου και να έρθεις εδώ στην εκκλησία και να είσαι βέβαιος ότι μια μέρα πεθάνεις στον κόσμο αυτόν, πολλά θα ξεχάσουν τα παιδιά σου.

Ένα δεν θα ξεχάσουν, ότι τα έφερες στην εκκλησία εδώ πέρα και να είσαι το παράδειγμα της ευλαβίας και της πίστεως.

Μεγάλη αταξία μέσα στην εκκλησία, να έρχονται σαν είδος ιππικού, ή ίλης ιππικού επελαύνοντος, Κοζάκων επελαυνόντων, μέσα στην εκκλησία και να διαταράσσουν την πιο ιερά στιγμή. Αλλά δεν έχουμε εκκλησία, φωνάζομε, κατηγορούμε νήματα.

Αλλά θα έρθει άραγε ημέρα που οι ιδέες που κηρύττωμε θα γίνουν σάρκα και οστά, να αποκτήσει η εκκλησία μας μια εκκλησία με τάξη και πρέπει, εις τρόπον ώστε παντού και πάντοτε να υμνείται το Άγιο και υπερουράνιο όνομα του Κυρίου Ιησού Χριστού;

Και τώρα, ύστερα από την παρέκβαση τελειώνω. Είπα ότι υπάρχει ένας τελευταίος πονηρός πονηρότατος. Και αυτός ο πονηρός πονηρότατος ποιος είναι, ο οποίος στα χείλη του έχει διαρκώς τη λέξη Χριστός; Και μέσα στην καρδιά του διπλοπόδι, μα διπλοπόδι, μα διπλοπόδι.

Κάθεται ποιος ο διάβολος, ποιος είναι, παιδί μου; Είναι ο Ιεχωβάς, είναι οι Κυριαστές, αυτοί πλέον είναι πονηροί πονηρότατοι που ξαπλώνουν τα δίχτυα τους και αρπάζουν, πλανώντες και πλανώμενοι. εις αυτούς ο οποίος αρμόζει κατά εξοχή περισσότερο από όλους ο λόγος της Αγίας Γραφής ότι πλανούν και πλανώμενοι Από σκοτάδι σε σκοτάδι, τυφλοί τυφλούς οδηγούντες.

Αδελφοί μου, δεν θέλω να σας κουράσω περισσότερο. Ήθελα μόνο να σας δείξω αυτό, την ερμηνεία του χωρίου αυτού, της προφητείας του Κυρίου, ο οποίος είπε ότι της εσχάτης χρόνης, όταν πλησιάζει πλέον να σημάνει το μεγάλο σήμαντρο της Δευτέρας Παρουσίας, ότι τότε, λέει, οι μεν ευσεβείς θα διωχθούν, οι δε πονηροί και γόητες και απατεώνες θα προκόψουν.

Ναι, καλά αυτά θα πεις, πάτερ μου, αλλά εμείς είμαστε ρεαλιστές. Εμείς είμαστε πραγματιστές, εμείς δεν ζούμε στα όνειρα, εμείς βλέπουμε την πραγματικότητα. Τι να την κάνω την αρετή, τι να την κάνω την τιμιότητα, τι να κάνω να είσαι καλός, ευσεβής και να πηγαίνεις στην εκκλησία και να ανάβεις το κερί σου και να πιστεύεις στον Χριστό;

Την ώρα κατά την οποία βλέπουμε το κακό να στεφανώνεται στον κόσμο, δεν

Βλέπεις εκείνον τον αλήτη, ο οποίος ποτέ του δεν κάθισε πάνω στο θρανίο να μαλλιάσει η καρέκλα να γίνει επιστήμων, αλλά ο οποίος έγινε ένας μπουρζουά και περιφέρεται μέσα στα σοκάκια του Κολωνακίου; Δεν τον βλέπεις αυτόν ότι παντρεύτηκε και πήρε την πλουσιότερη κόρη της πόλεώς μας;

Δεν βλέπεις εκείνη την άλλη, την ξετσίπωτη, η οποία ποτέ της δεν γνώρισε αρετή και κακία, αλλά η οποία είναι ανδροχωρίστρα; Δεν την βλέπεις αυτή που τρέχει; Ποτέ της δεν έπιασε τα χέρια της μέσα στο σπίτι πιάτο να καθαρίσει και να σκουπίσει, αλλά την βλέπεις με τα νύχια της. Δεν την βλέπεις αυτή πώς κατόρθωσε, ξετσίπωτη αυτή, να πάρει τον καλύτερο άνθρωπο της πόλεώς μας; Και δεν βλέπεις τον άλλο; Δεν βλέπεις τον άλλο, εκείνον τον άλλον, εκείνον άνθρωπο, τον άνθρωπο ο οποίος ξεκίνησε ένας μικρός, ένας μικρός στο χωριό του, και τώρα έχει με

Με τις απάτες και με τις αδικίες και με τις κλοπές και με τις πλαστογραφίες και με τις φοροδιαφυγές και με όλα τα μέσα τα αθέμιτα, δεν τον βλέπεις ότι έχει κατάστημα μέσα στο κέντρο, οδού Σταδίου και οδού Αιόλου και οδού Ερμού; Δεν βλέπεις τον άλλο, εκείνος ο οποίος, σαλτιμπάγκος, με τα ψεύδη της απάτας κατόρθωσε να ανέλθει στα ύψιστα, ή εκκλησιαστικά ή πολιτικά, αξιώματα; Δεν βλέπεις λοιπόν; Όλα αυτά τα βλέπω, τα βλέπω, αδελφοί μου.

Αλλά μη ταρασσέσθω υμών η καρδία, μηδέ δειλιάτω. Προσέξτε ο λόγος του Παύλου, ο λόγος της Γραφής. Προσέξτε, ούτε ένα, ούτε μια τελεία δεν είναι έξω. Τι λέγει; Για προσέξτε, θα προκόψουν, λέγει. Αλλά πώς το λέει; Επί το χείρον.

Θα προκόψουν, δεν υπάρχει αμφιβολία, θα παρουσιάσουν μια πρόοδο, αλλά αυτή η πρόοδος, η πρόοδος, βλέπω, θα πρέπει να δεις και το άλλο φύλλο, να μην δεις μόνο την πρόοδο, αυτήν την κοσμική, αλλά να γυρίσεις όπως το φύλλο, όπως το ύφασμα έχει δυο όψεις.

Έτσι και κατά παρόμοιον τρόπον πρέπει να δεις ότι πίσω από την πονηρία υπάρχει και κάποια άλλη επιφάνεια. Ποια επιφάνεια; Δεν βλέπεις, δεν ξέρεις, δεν ακούς; Ότι εκείνο που είναι αρχαίο: μηδένα προ του τέλους μακάριζε.

Άστον, άστον να τον βλέπεις τώρα αυτόν να προοδεύει. Θα βλέπεις εκεί που βλέπεις ο ουρανός. Τον ουρανό εκεί, είναι πεντακάθαρος. Ξαφνικά παρουσιάζεται ο κεραυνός. Δεν βλέπεις; Όλοι αυτοί οι οποίοι φαίνονται τώρα να προοδεύουν, θα έρθει μια στιγμή που θα πέσει ο κεραυνός.

Ναι, θα έρθει η ώρα κατά την οποία θα τιμωρηθούν και αυτοί. Δεν μου λες, ο Ιούδας, ήταν γλυκά τα χρήματα όταν στα χέρια του ο Ιούδας έπαιρνε τα τριάκοντα αργύρια και τα μετρούσε και τα ξαναμετρούσε και τα χάιδευε.

Ναι, όταν έπαιρνε τα χρήματα αυτά είχε χαρά και αγαλλίαση. Αλλά δες το τέλος του. Στο τέλος του κρεμάστηκε από ένα κλαδί συκιάς. Δεν βλέπεις τον Κάιν; Ευχαριστούνταν την ώρα που έβλεπε κάτω τον αδελφό του να σπαρταράει.

Αλλά αν δώσω λίγο όμως αυτός, ήτο ο Κάιν στένων και τρέμων επί της γης, όπως το φύλλο σείεται επάνω στο δέντρο, έτσι και αυτός εσείετο μέσα εις τον κόσμο. Δεν βλέπεις αυτούς τους άλλους, οι οποίοι καυχώνται και υπερηφανεύονται, και έρχεται κατόπι η στιγμή; Πού είναι αυτοί οι μεγάλοι δικτάτορες; Πού είναι αυτοί οι μεγάλοι στρατηγοί, οι οποίοι πατήσανε πάνω σε πτώματα και ήρθανε στα ύπατα αξιώματα; Πού είναι όλοι αυτοί οι οποίοι με τις πονηρίες και με τις απάτες; Μηδένα προ του τέλους μακάριζε.

Είναι γεγονός, σας το δίνω γραμμένο, γραμμένο, ότι η πρόοδος αυτή είναι εφαρμογική. Είναι πρόοδος επιτοχήρων και όχι επιτευρευτείων, όπως λέγει. Είναι γεγονός αυτό το οποίο λέγει η Αγία Γραφή. Τι λέει η Αγία Γραφή; Πονηροί, πονηροί εξολοθρευθήσονται.

Δεν μπορεί να αλλάξει ο νόμος του Θεού. Πονηροί εξολοθρευθήσονται. Διαβάστε την Ιεράν Ιστορία, διαβάστε την παγκόσμια ιστορία, ρίψατε μια ματιά μέχρι τη σύγχρονη κοινωνία, έχετε υπομονή εν τω κόσμω τούτω και θα δείτε ότι το τέλος των πονηρών είναι, ναι, είναι τέλος Ιούδα, είναι τέλος Κάιν, είναι τέλος όλων των προδοτών και όλων των κακοποιών στοιχείων.

Όχι, αδελφοί, και αν ακόμα ο διάβολος μας δώσει τη γη με χρυσάφι και να μας δώσει ολόκληρη τη γη. Όχι, ποτέ, ποτέ εμείς να μην συνθηκολογήσουμε με τον διάβολο, να είμαστε σταθεροί, ακλόνητοι, στώμεν καλώς.

Εσύ, κοπέλα μου, μην βλέπεις την ξετσίπωτη γυναίκα, και εσύ, νέε μου, μην βλέπεις τον αλήτη ο οποίος προοδεύει. Και εσύ, ο άλλος εργατικός, μην βλέπεις τον άλλο ο οποίος είναι αλήτης. Όχι, αδελφοί μου, προτιμότερο να είσαι στρατιώτης, δεκανέας τίμιος, παρά στρατηγός άτιμος.

Προτιμότερο να είσαι νεωκόρος ευσεβής, παρά πατριάρχης άτιμος. Προτιμότερο να είσαι πτωχαδάκι, παρά πλούσιος μπουρζουάς, ατιμάζοντας τα πάντα. Προτιμότερο να είσαι μία πλύστρα, τίμια και ειλικρινής, παρά να είσαι μία κυρία των μεγάλων και των υψηλών.

Προτιμότερο να είσαι πτωχός με τον Χριστό, παρά πλούσιος με τον διάβολο. Προτιμότερο να ζήσεις με την πτωχεία, με την τιμιότητα, με την ευσέβεια μέσα εις τον κόσμον αυτόν. Με το μέτωπον ανοιχτό, να είσαι τίμιος και ειλικρινής, παρά να είσαι δόλιος και υποκριτής.

Διότι οι πονηροί εξορετρέφτησονται, πονηροί δε, πονηροί δε, και εγώ και σ' άνθρωποι, προκόψε μου τον Κύριο, πλανώνται και πλανώνουν.