Αναμνήσεις από την Πάρο και πρόσκληση σε ευχαριστία

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

My dear fellow countrymen, I know that you are all here in this most beautiful church built by our forebears. You are here, and all of you, young and old, men and women, wish to hear a word from your fellow countryman, the elder bishop; to hear one of his few words.

God has granted me the grace, up to this day, to preach in different cities of Greece, especially in our long-suffering Macedonia, and even in Athens, the capital of Greece, where I spoke to large audiences for twelve years. But, as you can see, I hesitate; as you can see, I am deeply moved, for I remember one of the Lord’s sayings: “No prophet is accepted in his own country.” That is one reason. The other is that here in your village you have a devout priest.

God has given Father George, our fellow countryman, the gift of eloquence. He is an exceptional blessing to your village. So you often hear the word of God.

I have not come here as a speaker, a preacher of the Gospel, or a bishop. I have come as a sinner; I have come as a pilgrim to this village. My position brings to mind a saying of the psalmist: “I remembered the days of old, and I meditated on all Your works.” And from the depths of my sinful soul, I feel the need to say thank you.

I give thanks, as the Apostle Paul says: “Give thanks in all things.” At every moment, even if we live just one more moment, we must thank God. But all the more, if we live for about eighty-five years, as God says, we have a sacred duty to thank God.

I thank God for several reasons. Which should I mention first, and which second, my dear Christians?

I thank God because, in His great mercy, He let me be born on a blessed little island in the Aegean Sea. Its monuments, dating back to ancient times, proclaim that this island has been blessed.

This island was counted worthy to have a magnificent church built upon it: the church of the Ekatontapyliani. And if you count the churches on this little island, you will find more than a hundred. Our village alone has more than twenty churches, bearing witness to the piety of its inhabitants, the people of this island.

So I thank God that I was born in such a setting on my island. I thank God that I was counted worthy to be born.

As a little boy, I took to books. My father had little schooling, but he had great faith. He was also very strict. I remember one incident. I was a lively child, very lively and mischievous, and one day I did something wrong. He struck me and gave me a beating. He did it because he loved his child: a father who loves his son corrects him.

I spent that night beneath the covered stone bridge. My parents came out with a lantern, calling, “Andreas! Andreas! Andreas!” I was frightened too. I heard them calling from beneath the bridge.

I came out from under that bridge, and we went home. I also thank God that He counted me worthy to have an excellent teacher, Ioannis Gaitanos. Our dear Father Nikolaos has written a wonderful account of his life.

In those days, the glory of our village was its children. Count them: there were three hundred of us. How many are there now? You cannot gather even thirty. What a sorrow for us! In 1912, families in our village had many children, seven or eight each. Yesterday I visited Petros Panteleos, who came from such a family.

One of that family's children, the fifth, I think, was called Mitsos. In 1914 he saved King Constantine, and he was a brave man. Families had many children then. In 1912, Greece spread her wings, and her brave battalions reached as far as Constantinople.

Plastiras’s regiment reached Ankara, and the soldiers looked out from there. Ankara, Ankara, was on the point of falling. In those days, one person died; how many were born by evening? Eight were born. Eight were born, one died; eight were born. Now, the statistics say, one dies and only half as many are born. My God, my God! Half as many are born, half as many.

This historic nation is dying out and becoming a home for the aged. Murderers! Murderers! I say this to you here in church. Your grandparents had seven children, eight, nine, even ten. You have fewer children now. I do not blame you, but I do blame the conditions that hold you back.

Meanwhile, in Turkey next door, when one Turk dies, ten are born. The Turks have reached seventy-five million. Our historic nation is dying out, and that is its greatest sin. But I did not come today to rebuke the Greek people for their faults.

That was a digression. I thank God that I was born in this village. I had not only excellent teachers like Gaitanos, but excellent classmates too. Which of them should I remember first?

Father Nikolaos is here with me. Children, large families, grandchildren. The Chadakis father had ten children, fifteen children. You are filling in the details and correcting me, and rightly so. Fifteen children, poor fellow.

The Leftheris family had many children too, and the Kilipas family had fifteen. You will ask me, “How could we feed them? How could we feed them?” Everyone asks me that. And what do I answer? In those days, we ate meat at Christmas and Pascha.

When did we eat meat? At Christmas and Pascha we ate meat. On the other days we ate barley bread and we ate cornbread, and the children went barefoot, with constitutions of steel and cheeks red as poppies.

We live in a spoiled society. Children today are fed differently: milk, meatballs, meat, fish, all the good things. Even at night they go to the refrigerator and empty it. What is the result? Do not ask me; ask the pediatricians.

Two years ago, pediatricians gathered in Athens for a conference. And what did they establish? That, for the first time in Greece, heart disease was appearing in young children. A child's heart is like a new machine, a new car.

I have an irregular heartbeat now. I might not even make it down from this pulpit. I might fall from it, and may I die.

Listen to a child’s little heart beating. That little heart itself shows us that God exists: tick-tock, tick-tock. Yet children have developed heart disease from eating too much. Pediatricians warned the people that too much food had brought about this condition. I have seen case after case in my own district, in a society that has grown too accustomed to comfort. In earlier days, families raised five children. Ask Father Nikolaos, and he will tell you how they lived at home. Now there is nothing like it. Yet those young men went hungry from Bizani to Kilkis, toward Sofia and farther still. They went hungry.

And what does the army staff say now? In ten years, twenty soldiers took their own lives. These young men have grown accustomed to comfort, so the army feels obliged to cater to them. They have special meals, with their own trays, sweets and fruit. That is how things stand. I have wandered from my point again. Forgive me; let us return to it.

I thank God that I was born in this village. I thank God that I was born to devout parents. I thank God that I was counted worthy to learn from excellent teachers, including Ioannis Gaitanos. And I thank God that I had excellent classmates.

Which of my classmates should I mention first, and which second? This is important: we had a spirit of friendly competition. I was the worst of them; they were better than I was, both intelligent and orderly. Father Nikolaos in particular stood out for his diligence.

Father Nikolaos will remember one detail. My father trusted him to look after me.

Yes, because he was tough and was caught up in the quarrels among the other children.

I thank God, too, that He granted me the grace to be born on that blessed island, where a saintly man was living at the time. He ought to be recognized as a saint: Father Philotheos Zervakos.

I remember being a little boy, a boy of ten. My father took me, and we walked to the monastery. There I went to confession for the first time with Father Philotheos. I confessed. What an impression it made on me! Parents, have your children go to confession. In this way you will create a society as God wishes. I thank God. Then came my schooling, my schooling, my schooling, my schooling; and afterward, afterward, afterward came the great ordeal of the nation.

There were whole groups of people in Veria, Thessaloniki, Katerini, Kilkis, Florina, and everywhere else, with God's help. How can I tell you all their names? God saw me through the dangers and the hard days of the Occupation, especially there in the village of Leventochori.

With the help of those remarkable people, humble and despised, like the people Dostoevsky wrote about in Russia.

I was humbled on the first day. They helped me, and together we set up the largest meal service. We fed eight thousand children a day, not I, but Christ.

Then I fell into other adventures. Now I can scarcely move, but in those days I had a first-class car, my own two feet! I climbed the high mountains and fought, and our homeland was saved from servitude and slavery. Later, because of my sharp tongue, I went through many troubles. God rest her soul, she meant well. Father Nikolaos knows about those adventures. I stayed there, and she often asked me, “Are you going to become a bishop?” I would tell her, “If you see the sun rise in the west, then I will become a bishop.” Yet I became a bishop, though I had not wanted to, and I went back to Florina. To conclude, our homeland faces three great national problems. The first is Attila in Cyprus: he occupies a third of the island, and our Cypriot brothers and sisters groan under it. The second is Northern Epirus. These days I am hosting twenty refugees. They come to the bishop’s residence and weep, and I weep with them. My God! They too are our children.

They eat meat only rarely, perhaps twice a year, at Christmas and Easter. Yet they are very healthy and have many children, seven, eight, or nine. They endure hardship, and they have no freedom.

A few days ago, while I was in Florina, a young man came to the bishop's residence and told me what had happened. It was midnight, twelve o'clock. He climbed onto the electrified barbed-wire fence and dug with his fingernails, with his fingernails; they were bleeding.

He dug under the wire and crossed over. Once he was across, he smiled. What a precious thing freedom is! When a person is free, he has everything; without freedom, he has nothing. That is where we stand. The first issue is Cyprus.

The second issue is Northern Epirus. The third, my dear friends, is Macedonia, and it is the most serious of all. Sadly, those who have governed our nation over the past fifty years have had no idea of its importance. Only one man understood it, Eleftherios Venizelos: we have lost Macedonia; we will lose Greece.

Why? Because Macedonia lies there in the north. What is happening now? Greece does have a common national identity, as another Balkan nation acknowledges. Venizelos was right when he came before Parliament and said that losing Asia Minor was a terrible calamity, but we also thank God: without our refugee brothers and sisters, Macedonia would not be ours today.

Now we have a common national identity.

Greece has a unity that Bulgaria, Romania, Serbia, and Albania do not have. Yet the Macedonian issue remains. There is propaganda from Skopje, a great deal of propaganda, aimed at breaking us apart.

They have spread propaganda on a huge scale: booklets, leaflets, every means they can find. They have signs, publications, and maps that show all of Macedonia, including our Thessaloniki, as part of a new Macedonian state.

They threaten us, and we are in their sights and on their list of people to be executed. At the top of that list is the Bishop of Florina. He is first, marked for execution. I do not seek fame after death, and I put no faith in it. But I hope that hour will come. I would be glad to hear the funeral bell toll, for me, a bishop put to death in imitation of the great hierarchs of our faith who offered their lives, and to offer my own life for our dear homeland. They threaten us in letters.

I cannot describe the insults they hurl at us. That is where I live, among lions, tigers, and leopards, and still I go on living. If God grants me that hour, so be it. He has already given me many blessings.

I think, too, of the poet Mavilis, who went as a volunteer to Driskos in Epirus. He lay dying there. A priest gave him Holy Communion, and then Mavilis spoke. What did he say?

‘My homeland, you have given me many blessings. But the greatest blessing is that I am dying for you.’ So it is for us, living there on the frontier.

Coming from our blessed island, we are ready to do our part. We will do our part so that it may endure. And I say it and repeat it: I belong to no political party. Some people have misunderstood me. I belong neither to one party nor to another. Still, I belong to two camps. One is called Greece, Greece, Greece; the other, something higher even than Greece, is Christ. I serve Greece and Christ. And some people misunderstand. I do not belong to party A either. I appreciate whatever good is done; whatever bad is done, I do not appreciate. Papandreou came and insisted on seeing me. I had opposed him, attacked him, and rebuked him in the days of his glory. In the days of his glory, I attacked and rebuked him more sharply than anyone else. That is my way: when he is standing, I strike him; when he is standing, I do not strike him. That would be cowardly, cowardly! So I attacked him, and afterward he asked to come. He came humbled.

I said a few words to him: “Listen. Here is where you could be of service.” Everyone expected a discussion of the Slavs.

That is the little I had to say. I have opened my heart to you, my own people, a faithful people. But I want to ask you one thing, for I do not know whether I shall come again. What is the lesson? When I was a boy, I did well at school. I would show my father what I had learned, and he listened with pleasure. Then he said, ‘My child, you know many words, but there is one book you have not read. When you read it, you will understand life.’ ‘Father, what book is that? Is it in French or English?’ ‘No, my child. Years must pass before you can read it. I have read it myself and sprinkled its pages with my tears. It is the book of experience.’ A little child cannot yet understand what experience means.

We may have to go to London to learn Greek; we have forgotten our beautiful language. Even a little experience is a great teacher. The years I have lived have taught me certain lessons. What is the first? “If God is with us, who can be against us?” There were times when we faced execution, many times. Do not ask what we went through. We would wake in the morning without knowing whether we would live to see evening.

There were days when evening came and we did not know whether we would live to see the next one. Those were the days we lived through. There were nights when the doctors stood over me, waiting to see what would happen.

Yet by morning I was well, through the prayers of Christians, and I have reached this great old age. The lesson is this: we must thank God for everything.

What shall we give back to the Lord for all that He has given us? The air we breathe, the sun we see, the sea before us, our free homeland, your children, your wives, your fields and the land, all these belong to God.

Yet we do not say so. How many hours are there in a week? A hundred and seventy-eight, as Christ says. God lets us rest, go out and enjoy ourselves. What does He ask of us? One hour. Just one hour to come to Church and say thank You. And we do not even do that.

The Church is full today, and that makes me very glad. But I heard Father George grieving because on an ordinary Sunday, not even five percent come to Church. And some who do come are ready to criticize the priest. They do not come with reverence and faith.

There are villages near the border, small villages, large villages, ruined villages, poor people, very poor. In one of them, called Oxa, there were fifteen souls. We celebrated the Liturgy there, and the grandchildren carried an elderly grandmother into the church. Please, I beg you, do not lose Father George. He is gifted, qualified, a teacher and a catechist. Keep this treasure, gather more often as a congregation, and bring your children. Finally, one last lesson. A great and remarkable man will give us that lesson: Solomon. He had money, gold, vast estates, palaces, children, the most beautiful women in the world, wisdom, and learning.

Solomon, after all those years, what did you learn? He said, “Vanity of vanities; all is vanity.” Wealth is vanity, houses are vanity, trade is vanity, machines are vanity, glory and high office are vanity. Even learning and human wisdom are vanity. But Solomon says there is one thing that is not vanity. What is it?

“Fear God,” Solomon says. That is what we must hold on to. We do not belittle money, material things, science or learning. We can make use of them. But what matters most is to think greatly of Christ.

Think greatly of Christ! What else can one think or say? I tell you this as a bishop, a man who came from a small village, studied books and the sciences, and whom God counted worthy to become a bishop: beneath the stars or above them, there is no one greater, no one higher than Christ.

Believe in Jesus Christ of Nazareth, our crucified God. Say to Him, “Remember me, Lord, when You come into Your Kingdom.” Where Christ is, there is truth; where He is absent, there is falsehood. Where Christ is, there is freedom; where He is absent, there is slavery. Where Christ is, there is love; where He is absent, there is hatred. Where Christ is, there is Paradise; where He is absent, there is Hell.

My dear fellow countrymen, when I return to Florina, I want to hear how many of you are going to Church. If thirty of you go now, let it become a hundred. Fill this church as you have today, and keep coming.

And when you enter the Church, kneel and say, “Remember me, Lord, when You come into Your Kingdom.” My dear fellow countrymen, men, women and children, and reverend fathers, you all know that God counted me worthy to set foot again on our blessed island.

I am deeply moved. Throughout the hours I spend here, everything I see and hear touches me, especially your dear faces. You are the grandchildren of the people of our town whom we remember with love. I am deeply moved, and I glorify God for showing me mercy and granting me the grace to visit you here in the village once again.

Here I am in this religious center. I do not want to praise myself, but when I first came here as a bishop, I saw that something was missing: a center for our spiritual life. There are many other kinds of centers. I wanted a place where the Church could gather her children like a hen gathers her chicks, where they could sing her beautiful hymns and hear Christian teaching of priceless value.

God counted me worthy to build such religious centers in many towns of Macedonia. Then one sleepless night, as I looked at the stars, the thought came to me: “My God, count me worthy to build something in my homeland too.” I did not want it for vain glory or pride. I felt it was a duty to my little homeland, my one homeland.

It was hard work, because it took a great deal of money. But people supported the idea, and this center was built. It is unique in the Cyclades. Many people helped bring this building into being; I did not do it alone.

I do not support the rule of the powerful and wealthy. The poor have always been close to my heart, including the very poor people of Athens. When I said that I wanted to build a center in my homeland like the one at 44 Zoodochou Pigis Street, they welcomed the idea with applause, and

People gave generously. With the help of these good people, who listened to the preaching of the Word, we built this center together. One remarkable young man also played a great part. He came from a large family near Thessaloniki and was devout, gifted and highly skilled at his work. He stayed by my side as a coworker and helped me with many projects.

If you go to Florina, you will see on the summit of its historic mountain, 1,020 meters high and twice the height of Stroumboulas here, an enormous Cross built by that young man. It is thirty-three meters high, corresponding to the years of Christ’s life. At night floodlights illuminate it, and it shines, calling to mind the words “In this sign, conquer.” It can be seen from as far away as Serbia.

Let me tell you something that happened about ten years ago. The wife of a general in the Yugoslav army dreamed that there was a Cross on the mountain above Florina. She did not believe it, so she came secretly to Florina. When she saw the Cross shining there, she was deeply moved. She climbed the mountain barefoot and embraced the Cross of our Lord.

Building that Cross was a struggle. No engineer built it, for it takes great courage. The Cross shines, and it is the tallest Cross. That young man built it. With a fine team beside him, he also built a home for older people, where I have gathered those who had been abandoned.

There were about a hundred Roma people in Florina, ninety-nine, to be exact.

They lived in huts scattered here and there. I went up to them and asked, “How long have you lived here?” Their fathers had lived there for a hundred years. People called them “Gypsies” wherever they went. So I asked, “In all the years you have lived in this country, have you ever heard anything about Christ?”

One little boy, as charming as the child Mr. Kontouras showed us, looked up at me with shining eyes and said, “Father, I have heard people in the town speak of Christ.”

“You have, my child? Did one of your teachers, a priest, or anyone else here speak to you about Christ?” “Father, I have heard His name many times,” he said. “How did you hear it?” “When people blaspheme Him.” O my God, my God.

That is when people remember Christ. This astonished me. They believed in Christ, and they baptized them there. The Sakoulevas River runs through our town, just as the Seine runs through Paris.

We baptized them all there in the name of the Holy Trinity and gave them Christian names. Then that young man, whose name I will tell you at the end, helped me and a fine group of young people with the work.

Together we built little houses for them, a whole neighborhood. A professor who came from America saw it and called it an experiment in bringing people to Christian faith. These people are very poor, very poor indeed. They have their faults; I know them better than anyone.

Some have a habit of stealing. Someone may snatch your wallet. But where that habit was once at a hundred, it has fallen to ninety, eighty, seventy. And let us say this too: when others steal twenty or thirty million, the world will not end over a stolen chicken.

You have come. Welcome.

So do not judge them all alike. I am not excusing theft; I scold them and correct them for it. But what matters most is something I spoke about this morning at Holy Trinity, and it moved me deeply.

I tell you, these large families need our help. They have many children, and they are desperately poor. They travel as far as Crete, and as far as the Peloponnese, to gather olives and whatever else they can harvest.

The newspaper Estia rightly said that grapes in the Peloponnese would be left unpicked. There are too few hands to harvest them. These people go and gather the grapes, the apples, the olives, and the other crops. They work hard, and their families are large: five, six, seven, eight, nine, even ten children living in tiny houses. We are now trying to build them a new neighborhood.

I baptized ninety-nine of them, about a hundred, in the Sakoulevas River. And think of the children: there are three hundred of them, three hundred! If we had a state that cared about children, should this neighborhood not receive an award for its many births?

If Greece had families like these throughout the country, we might have thirty million people today, as Egypt does. Then no one could mock Greece by boasting, ‘We have the numbers.’ Do you understand?

But I return to that young man. He helped build the neighborhood, and he built the home for older people. There I found an abandoned man. Mr. Kontouras has already spoken of such things, but I remember asking this man, ‘How are you getting on?’ ‘My child,’ he said, ‘I am dying with a grievance in my heart.’ ‘What grievance?’ He had seven children, and they had left him alone. What a generation, what a troubled generation!

And little Christina showed such generous love, an example for us all. We took that man in, and now he gives glory to Christ. In our home for older people, we care for those whom life has cast aside. And, as I said, that young man built the Cross.

He built the home for older people and the neighborhood, and he also built a wonderful children’s camp. His name is carved on its steps. It is one of the larger camps for children, and some children from your village have stayed there and enjoyed their time.

What is remarkable is that he was still a student himself at the time. He stayed and worked for about a year. And his pay? He received none. In the end he left with a grievance in his heart.

People would ask him, ‘Do you ever sleep at night?’ Father Nikola works around the clock.

He had to buy the materials, cement, timber, one thing after another. People asked him, ‘How much are you paid?’ That is how things are now: if you earn money, people think you have value; if you do not, they think you have none. In this struggle for material things, people have lost sight of a person’s worth. He would answer, ‘I receive nothing.’ And they would say, ‘You must be lying.’

They could not understand that even in this materialistic age there are people who serve an ideal, people of great character. Allow me to add one more thing. I have spoken often of our village, and I want to tell you an example that moves me.

Here is an example from our blessed village. It was a village devoted to ideals, not a village of wealth and luxury. Here was born an exceptional man, Dimitrios Panteleos. Dimitrios Panteleos had a brother named Petros. I visited the gravely ill man with a doctor. And I remember twenty-three years ago, when I did not want to become a bishop. I wanted to die. Hieronymos, whom I fought so hard, was my opponent. It was still the time of the monarchy, and the young King Constantine was there. He asked the bishops, one by one, where they came from. At the end I said, “I am from Lefkes, Paros.” “Lefkes, Paros? We have Mitsos here.” What was Mitsos like? He came from a large family, the Panteleos family from here. He worked at his father’s bellows.

His father made pickaxes for a living. I saw those pickaxes and sickles today in the museum you have made in Lefkes, and the sight moved me. We children were afraid of that young man. He was nearly six and a half feet tall and very strong. He worked barefoot and, as Father Nikolaos said, climbed trees like a goat or a cat. Sometimes he would tease us. What did he do? His hands were so hard...

His hands were like burning coals, yet he called us to come closer. How could we approach those hands? But listen to what he had done. In those days, when the nation had been united, the bitter division between the king and Venizelos became a disaster for our people.

When the nation was united, its forces had reached as far as Sofia and Ankara. Then we split into two great camps. Some supported the king; others opposed him, and the conflict between them was fierce. The opponents of King Constantine, the commander of the army, went there.

They went to Tatoi, where the king was staying while he recovered from an illness. A fire broke out there. His aides and officers were burned; only their rings remained.

The king fainted and fell to the ground. Fire surrounded him on every side. Then Mitsos, unafraid of the flames, went up to him. “Do not be afraid, Your Majesty,” he said. “I believe in the Most Holy Theotokos. Make the sign of the Cross.” He lifted the king onto his back and carried him through the fire.

There are rare examples like this, Father Nikolaos. He came out alive. The next day every newspaper wrote: “Dimitrios Panteleos of Lefkes, Paros: the king’s savior.” It brought great honor to our village. But that is not the most important thing. The king summoned him to the palace.

“You saved me, my son. What can I give you? Money, gold coins, dollars? Shall I build you a fine house, or make an exception and enroll you in the officers’ academy? What do you want, my son? Shall I find you a beautiful young woman from an aristocratic family to marry?” “I want none of those things.”

Ah, listen now, listen! “I want none of that.” What did this man from Lefkes want, Father Nikolaos? “I want to be near you, so that I can see you.” Ah, what an answer!

Think of a wife who loves her husband. What does she cherish most? To see him. And for a husband, it is to see his wife.

When a wife no longer wants to see her husband, divorce follows; nothing is left. This man wanted to be near the king. The king took him with him, even into exile. Then he entrusted him to George, and George entrusted him to Paul.

And Paul entrusted him to this man here. What heroic examples! I tell you this to make a point about our village. Not Marx, not capitalism, nor anything else. As our dear Ioannis said, Christianity is the greatest revolution.

There is no other like it. And this revolution will save us. Think of Gorbachev, after seventy-five years. Who taught him? Was it a schoolteacher, a professor? No. It was his grandmother.

His grandmother’s words had such a lasting effect that, after seventy-five years, he helped save all Europe. We too must hold fast to Christian teaching, both children and adults. Now, after that digression, let me return to this outstanding young man. He came here

with a team, and they worked for about a year. On the plot of land made available by the Church of the Holy Trinity, they built this building, this religious center. I will tell you the young man’s name in a moment. He became disillusioned with Greece and said, “I am leaving.” I said, “Stay, my son. There are still people here who believe in God.” They are few, says the prophet: one in a thousand will believe, one in a thousand will believe according to the Gospel of Christ.

I said, “Stay, my son.” Where did he go? He went down to Africa, to the Nile River, to Uganda and then to Zaire. There he worked and worked. With God’s help, he built a house, planted trees and set up a guesthouse.

He went on to baptize three thousand people. Three thousand! He said to me, “Father, what are you doing? Why stay in Greece? Your own countrymen will crucify you. Leave and come with me to Zaire.” Many times I thought of leaving Greece too, to live among people there who had not believed in Christ but had come to believe. While working to open a road, that young man was killed in a vehicle accident. The people there regard him as their God.

His name was Ioannis Aslanidis, from Lefkes.

The last time I saw him was the year before last. Someone had told him, “My son, Ioannis, all your labor on Paros was in vain. You built a religious center, and now it is a tavern.” “My son,” I said, “what are you saying? A tavern? Has it really become a tavern?”

No, my son, it is no tavern. It remains a religious center. I say this as a blessing for this place: this center will remain a religious center. Do you agree?

That is my prayer for this village. I had not intended to raise the matter, but since it has come up, I ask the whole village and its leaders, whatever your political differences or parties, to agree that it will remain a religious center.

For even the bones of Ioannis Aslanidis, lying in his grave in Zaire, would be troubled if it did not. That is all I have to say. Tomorrow morning, come with me. Please, come with me.

I need your prayers. I believe in prayer, I believe in the Gospel, and I believe in the Apocalypse, the Book of Revelation. As Father Nikolaos rightly said this morning, in a few wise words, it is God’s mercy that will save us. God’s mercy.

If I am anything at all, and I am nothing, it belongs to Christ. It belongs to Christ. Christ alone has strengthened me to this day to bear the weight of great responsibilities in my homeland and among my people.

And allow me to say this: I am a source of pride to you. Go wherever you like and ask anyone you like, and they will tell you that your bishop is a source of pride to you. I do not say this out of pride. I say it because I am a child of your village and of the spirit of the time in which I grew up. People come to your village, and it amazes me.

They come from Veria and Athens and other places to visit your village. They even go to my parents’ graves and say a prayer. I do not tell you this to boast. Forgive me for speaking of it.

I need your prayers. I said it this morning, and I will say it again as I close: whatever I am belongs to Christ. The Philokalia, that great book, tells a story. I am sorry that, though I brought you a thousand books, I saw them still lying where I put them.

Do you not read? Why do you not read? Read the Gospel of our Christ.

Let a day pass without food if it must, but never let a day pass without the Gospel. Read the Gospel, the eternal and immortal Gospel. From it come the great ideas that nourish all humanity like a clear, flowing river. Its greatness is beyond our grasp, as our dear Mr. Kontouras said. Now, the Philokalia tells of a young man condemned to death for a terrible crime, a crime whose details make you shudder. The day of his execution was set. The whole town came out and lined both sides of the road as they led him, bound, to the place of execution.

What did an ascetic do when he saw the condemned man? He knelt down and prayed. The others said, “Aren’t you ashamed? Why bow before that wretch, that criminal, that swindler and thief?” What did he answer? He gave two reasons. The first was this: “Despite all the corruption in his character, I see the image of Christ in him.”

Every human being is Christ.

For even the holiest person has a fault. The sun shines brightly, yet it has its spots; so even the holiest person has blemishes. There is no saint without faults, and no criminal without some goodness.

And there can be goodness in a person too. I remember going to Varkto. I saw a wonderful church there and asked, “Who built such a beautiful church in this village?” I kept asking, and I was told who it was. He said, “Whatever I received from the rich and from others, I gave to charity and to works of God.”

So even a criminal has something good within him. Do not forget that. And the ascetic gave a second reason. He said, “If God had not given me illumination, I would have done twice the evil this man has done.”

God holds us back from terrible crimes. It is God whom I want us to worship. Please pray for me. I shall go back up there, and I do not know how my life will end. I told you this morning: if the bell should ring for a child of Lefkes, let it ring with joy, not sorrow.

If I give my life, it will be for our beloved homeland and our immortal Macedonia, with its glorious name. Please pray for me. Your prayers will give me strength. I pray for you and give you my blessing. You have moved me deeply.

And it was not only the village here today. Where is Kyriakos? Is Kyriakos here tonight? Ah, there he is. You have moved me deeply. Please join me in prayer, and, if God wills, may He grant me a little more time.

Αγαπητοί μου συμπατριώτες, γνωρίζω ότι όλοι ευρίσκεστε εδώ, στον ωραιότερον αυτόν τον ναόν που έκανε η προγονή μας, ευρίσκεστε εδώ και όλοι έχετε επιθυμία, μικροί και μεγάλοι, άνδρες και γυναίκες, να ακούσετε λόγο από τον Γέροντα συμπατριώτη σας Επίσκοπο. Να ακούσετε ένα λόγο από τους μερικούς της λόγους.

Που με αξίωσε ο Θεός, μέχρι σήμερα, να κηρύξω σε διαφορετικές πόλεις της Ελλάδας, ιδιαίτερα στη μαρτυρική μας Μακεδονία, ακόμα δε και στην πρωτεύουσα της Ελλάδας, την Αθήνα, όπου επί δώδεκα έτη μιλούσα εις πυκνά ακροατήρια. Αλλά, όπως με βλέπετε, διστάζω, όπως με βλέπετε, ιδιαίτερα υπό το κράτος βαθιάς συγκινήσεως, διότι θυμούμαι έναν από τους λόγους που είπε ο Κύριος: «Ουδείς προφήτης δεκτός εν τη πατρίδι αυτού». Ένα αυτό. Το άλλο είναι ότι εδώ στο χωριό σας έχετε ιερέα ευλαβή.

Θεός του έδωσε το χάρισμα της ευγλωττίας, τον πάτερ Γεώργιο, τον συμπατριώτη μας, που είναι μια εξαιρετική ευλογία για το χωριό σας. Ακούετε λοιπόν συχνά το Λόγο του Θεού.

Εγώ δεν ήρθα εδώ ως ομιλητής, ως κήρυκας του Ευαγγελίου, ως αρχιερέας. Ήρθα ως ένας αμαρτωλός, ήρθα ως προσκυνητής του χωρίου εδώ πέρα, και μάλλον η θέση μου με κάνει να ενθυμηθώ ένα ρητό που είπε ο ψαλμωδός: «Εμνήσθην ημερών αρχαίων και εμελέτησα εν πάσι τοις έργοις σου». Και αισθάνομαι την ανάγκη μέσα από τα βάθη της αμαρτωλής μου ψυχής να πω ένα ευχαριστώ.

Ευχαριστώ, όπως λέγει ο Απόστολος Παύλος, ότι «εν παντί ευχαριστείτε». Πάσα στιγμή, και μια στιγμή ακόμα να ζήσουμε, πρέπει να πούμε ευχαριστώ στο Θεό. Αλλά πολύ περισσότερο, όπως λέει ο Θεός, να ζήσουμε 85 περίπου έτη, έχουμε ιερό καθήκον να πούμε ευχαριστώ στο Θεό.

Ευχαριστώ τον Θεό για μερικούς λόγους. Ποιον πρώτον και ποιον δεύτερον, ω αγαπητοί μου χριστιανοί;

Ευχαριστώ τον Θεό διότι με ηλέησε κατά το μέγα του έλεος να γεννηθώ σε ένα νησάκι ευλογημένο του Αιγαίου Πελάγους, να γεννηθώ σε ένα νησάκι που από αρχαιοτάτης εποχής τα μνημεία του αποδεικνύουν και βοούν και κράζουν ότι το νησί αυτό ήταν ευλογημένο.

Ότι αξιώθηκε το νησί αυτό να κτίσει, να έχει ναόν περίλαμπρον, τον ναόν της Εκατονταπυλιανής. Και ακόμα το νησάκι αυτό, αν μετρήσετε τις εκκλησίες που έχει, είναι πάνω από εκατό εκκλησίες. Το χωριό μας έχει πάνω από 20 εκκλησίες που μαρτυρούν την ευσέβεια των κατοίκων του, της νήσου ταύτης.

Ευχαριστώ λοιπόν τον Θεό διότι γεννήθηκα μέσα σε ένα τέτοιο περιβάλλον του νησιού μου. Ευχαριστώ τον Θεό διότι αξιώθηκα να γεννηθώ.

Μόλις η γηθή πέφτει στο νερό, έτσι και εγώ μικρός μικρός έπεσα μέσα στα γράμματα. Ο πατέρας μου ήταν ολίγων γραμμάτων άνθρωπος, αλλά ήταν πολύ πιστός. Ήταν ακόμα και πολύ αυστηρός, πάρα πολύ αυστηρός. Θυμούμαι ένα επεισόδιο, ότι κάποτε ήμουν ζωηρό παιδί, πολύ ζωηρό παιδί. Φτιάχνει το παιδί του και μια μέρα λέγει τα χτίσα, κάτι έκανα, με μονότιμη και μονάχρη μου, με εκτύπησε, με έδιρε, διότι ο οποίος μισήτωρα, ο οποίος αγαπάει το παιδί του, ο οποίος δεν αγαπάει το παιδί του, δεν φίλεται τσεράγω μισήτωρα από τον Ιώνα.

Πού είναι εκεί τώρα, πού δεν πήγε το γεφύρι, είναι πλακοστρωμένο, είναι σκεπασμένο. Εκεί στο γεφύρι έμεινα και βγήκαν οι γονείς μου τη νύχτα με φανάρι και φώναζαν: «Ανδρέα, Ανδρέα, Ανδρέα!» Πού σαν να είμαι, είχα πλησμό στην εγώ και άκουσα κάτω από το πηγάδι.

Μητέρα μου, σιωτές, γιατί όταν ήρθες το παιδί, έβλεπε το σχερό να βγω έξω από το γεφύρι εκείνο και έκτοτε ήρθαμε στο σπίτι μέσα. Ευχαριστώ τον Θεό διότι με αξίωσε να έχω λαμπρό διδάσκαλο, του οποίου θαυμάσια βιογραφία έγραψε ο αγαπητός μας πάτερ Νικόλαος, των αγαπητών και τους σεβαστών της πάσης διδάσκαλων Ιωάννιου Γαϊτάνου,

Τότε η δόξα του χωριού, ήμασταν, μετρήστε, διαμετρήστε, 300 παιδιά ήμασταν. Τώρα πόσα παιδιά ήμασταν; Ούτε 30 παιδιά δεν μαζεύονται. Ω, δυστυχία μας, δυστυχία μας. Το 2012 στο χωριό μας ήταν πολύτεκνοι, μέχρις με 7 to 8 παιδιά. Χθες επισκέφθηκα τον Πέτρο τον Παντελέο, που ήταν πολύτεκνη οικογένεια.

Και γεννήθηκε ένας από αυτούς, πέμπτος, δεν ξέρω ποια σειρά είχε, ο λεγόμενος Μίτσος, που το 1914 έσωσε τον βασιλέα Κωνσταντίνο και ήταν ένας ηρωικός άνθρωπος. Πολύτεκνοι ήταν τότε, το 1912, που η Ελλάδα μας άπλωσε τα φτερά της και έφτασε μέχρι την Κωνσταντινούπολη και έφτασε με τα ηρωικά τάγματα.

Σύνταγμα του Πλαστήρα μέχρι Άγγερα και από το Καλεγκρότο κοιτάζαν οι στρατιώτες. Άγγερα και άγγερα, από στιγμή σε στιγμή θα έπεφτε. Την εποχή εκείνη ήτανε τότε το δεκατότε. Ένας πέθανε, ένας πέθανε μέχρι το βράδυ. Γεννιότανε, πως γεννιότανε, οχτώ γεννιότανε. Οχτώ γεννιότανε, ένας πέθανε, οχτώ γεννιότανε. Τώρα επιλέγει στατιστική, ένας πεθαίνει και γεννιέται. Θεέ μου, Θεέ. Ζύνομαι, ζύνομαι. Ευχαριστώ. Τώρα επιλέγει στατιστική. και έφτασε με τα αεροϊκά τάγματα σύνταγμα του Πλαστήρα μέχρι Άγκυρα και από το Καλεγκρότο κοιτάζανε οι στρατιώτες και η Άγκυρα και η Άγκυρα από στιγμή σε στιγμή θα έπεφτε την εποχή εκείνη ήτανε τότε το δεκατότε ένας πέθανε ένας πέθανε μέχρι το βράδυ γεννιούντανε πως γεννιούντανε γεννιόντανε, πώς γεννιόντανε οχτώ γεννιόντανε οχτώ γεννιόντανε, ένας πέθανε οχτώ γεννιόντανε τώρα επιλέγει στατιστική ένας πεθαίνει και γεννιέται θεέ μου θεέ ζύνομαι μισός γεννιέται μισός γεννιέται

Φύγει το ιστορικό αυτό έθνος και είναι απέναντι το γεροκομείο, γεροκομείο ομαδικό. Δολοφόνοι! Δολοφόνοι! Εδώ μέσα στην εκκλησία είστε. Οι παππούδες σας, 7 παιδιά, 8 παιδιά, 9 παιδιά, 10 παιδιά. Λοιπόν, εσείς όμως που λιγοστέψατε, δεν σας κατηγορώ, κατηγορώ, όμως την δάση είναι αυτή η οποία τη κρατεί.

Ενώ στην Τουρκιά, δίπλα μας, ένας Τούρκος πεθαίνει, 10 γεννιώνται. Φτάσανε οι Τούρκοι 75 εκατομμύρια μέσα. Σβήνει το ιστορικό έθνος και είναι το μεγαλύτερο αμάρτημά του. Αλλά μη, εγώ δεν ήθελα σήμερα να ελέγξω κακία κερατώματα του ελληνικού λαού.

Παρέκβαση είναι αυτό. Ευχαριστώ τον Θεό. Διότι γεννήθηκα στο χωριό αυτό. Δεν είχα μόνο δασκάλους, λαμπρούς δασκάλους όπως τον Γαϊτάνο, αλλά είχα ακόμα και λαμπρούς συμμαθητάς. Συμμαθητάς, ποιον πρώτο και ποιο δεύτερο να μνημονέψω;

Εδώ, με στρατησία, έχω τον Πάτερ Νικόλαο. Τέκνο, πολύτεκνο εγγονιές. Δέκα παιδιά ο πατέρας, το χαδάκι. Δεκαπέντε παιδιά. Συμπληρώνεις, με διορθώνεις, καλά κάνεις. Δεκαπέντε παιδιά, πτώχο.

Η Λευθερία, η Λευθερία έχει τέλει. Στο κιλιπά, δεκαπέντε παιδιά. Ε, θα μου πείτε, πώς θα τα ζήσουμε, πώς θα τα ζήσουμε; Αυτό μου λένε όλοι. Και εγώ απαντώ. Τι απαντώ, τι απαντώ; Ότι τότε την εποχή εκείνη το κρέας το τρώγαμε Χριστούγεννα και Πάσχα.

Πότε τρώγαμε το κρέας; Χριστούγεννα και Πάσχα τρώγαμε το κρέας. Τις άλλες ημέρες κριθαρένιο ψωμί τρώγαμε και μπομπότα τρώγαμε, και τα παιδιά ήταν ξυπόλυτα και είχαν υγεία χαλύβδινη και στα μάγουλά τους παπαρούνες.

Ζούμε στην κακομαθημένη κοινωνία. Δεν τρέφονται πλέον έτσι μέσα στην κοινωνία μας, έτσι, έτσι δεν τρέφονται. Το γάλα τους, τους κεφτέδες τους, τα κρεατά τους, τα ψάρια τους, όλα τα καλά. Και τη νύχτα ακόμα, τα παιδιά πάνε στο ψυγείο και αδειάζουν το ψυγείο. Το αποτέλεσμα; Εμένα ρωτάτε; Ρωτάτε τους παιδιάτρους.

Παιδίατροι που μαζευθήκανε προ δύο ετών στην Αθήνα και κάνουν συνέδριο. Και τι απέδειξαν; Ότι πρώτη φορά στην Ελλάδα στα μικρά παιδιά παρουσιάζονται καρδιοπάθειες. Η καρδιά του παιδιού είναι καινούργιο μηχάνημα, καινούργιο αυτοκίνητο.

Εγώ τώρα έχω αρρυθμίες, μπορεί και τώρα να μην κατεβώ από τον άμβωνα, να πέσω από τον άμβωνα και μακάρι να πεθάνω.

Το παιδί είναι παίζει η καρδούλα του παιδιού. Μια καρδούλα παιδιού αποδεικνύει ότι υπάρχει Θεός: τικ τακ, του τακ, του τακ. Λοιπόν, τότε έπαθαν καρδιοπάθειες τα παιδιά από το πολύ φαΐ και έκαναν άγγελμα στο λαό οι παιδίατροι και είπανε ότι το πολύ φαΐ δημιούργησε αυτή την κατάσταση. Και εγώ μόνο από την περιφέρειά μου, εγώ στις 15 στον Χροντίνο μέρα, καρδιοπάθειες, καρδιοπάθειες, καρδιοπάθειες από το πολύ φαΐ της κακομαθημένης κοινωνίας. Πέντε παιδιά ζούσανε, ναι, πέντε παιδιά ζούσανε. Ρωτήστε τον πατήρ Νικόλα, θα σας πει λεπτομέρειες πώς ζούσανε μέσα στο σπίτι του, στο πλεονεκτό σπίτι του. Τίποτα τώρα απολύτως. Είναι αυτό και το αποτέλεσμα. Νηστικά τα παιδιά φτάσανε από το Μπιζάνι, νηστικά τα παιδιά πήγαν από το Κιλκίς, νηστικά τα παιδιά πήγαν από έξω από τη Σόφια. Νηστικά τα παιδιά φτάσανε μέχρι το καλαγρότο. Νηστικά τα παιδιά φτάσανε μέχρι το νομπούλι. Νηστικά.

Τώρα, τι λέει το επιτελείο; Στα δέκα χρόνια, είκοσι αυτοκτόνησαν, είκοσι αυτοκτόνησαν στρατιώτες, διότι είναι κακομαθημένα παιδιά, και αναγκάζεται το επιτελείο να τους φέρεται με αμερικάνικο τρόπο διαγωγής, με αμερικανικό τρόπο. Τους έχει κουζίνα ιδιαίτερη, με το δίσκο, το γλυκό τους, το γλυπίδες τους, το φρούτο τους, το αυτοτός, τίποτε απολύτως. Αυτή είναι η κατάσταση. Πάλι έκανα παρέκβαση, με συγχωρείτε, επανερχόμαστε.

Ευχαριστώ τον Θεό που γεννήθηκα στο χωριό αυτό. Ευχαριστώ τον Θεό που γεννήθηκα από ευσεβείς γονείς. Ευχαριστώ τον Θεό που αξιώθηκα από λαμπρούς διδασκάλους, τον Ιωάννη Γαϊτάνο. Ευχαριστώ τον Θεό ακόμα διότι είχα λαμπρούς συμμαθητάς.

Ποιον πρώτο και ποιον δεύτερο να μνημονεύσω; Και έχει μεγάλη σημασία, είχαμε άμιλλα. Εγώ ήμουν ο χειρότερος, αυτοί ήταν καλύτεροι από εμένα, και ευφυείς και τακτικοί. Ιδίως ο Πάτερ Νικόλαος διακρινόταν για τη σκραβογία του.

Και μάλιστα μια λεπτομέρεια θα τη θυμηθεί ο Πάτερ Νικόλαος. Όμως καλύτερα, ο πατέρας μου με εμπιστεύτηκε σε αυτόν να με φυλάει.

Ναι, γιατί ήταν σκληρός και ήταν από τις μέσες φιλονικίες των άλλων παιδιών.

Ευχαριστώ λοιπόν το Θεόν ακόμα, διότι με εξήωσε να γεννηθώ, γεννηθώ στο ευλογημένο νησί που υπάρχει, που ζούσε τότε Άγιος άνθρωπος, Άγιος, πρέπει να γίνει Άγιος αυτός, λένε ότι αυτό εγώ είναι Άγιο Τάκοστο, ήταν ο Πάτερ Φιλόσφαιρος του Ζερμάκου.

Θυμόμαι μικρό παιδί, δέκα χρονών παιδί, με πήρε ο πατέρας μου και με τα πόδια πήγαμε στο μοναστήρι και πήγα και ξεμολογήθηκα για πρώτη φορά στον Πάτερ Φιλόθεο, ξεμολογήθηκα. Και με εγκαλείς μόλιτος. Η εντύπωση που μου προξένησε. Γονείς, τα παιδιά σου να ξεμολογούν. Αυτέτερα δημιουργήσετε μια κοινωνία όπως θέλει ο Θεός. Ευχαριστώ τον Θεό. Μετά στα γράμματα τα γράμματα, τα γράμματα, τα γράμματα μετά, μετά, μετά να κυριώνουμε ο έπαιρνας της μεγάλης περιπέτειας του έθνους.

Κομπολόια ολόκληρα, και Βέροια και Θεσσαλονίκη και Κατερίνη και Κιλκίς και Φλώρινα και παντού, με τη βοήθεια του Θεού. Πώς να σας εκρηγηθώ το όνομα αυτών όλων Μέσα από το κίνδυνος σε σκληρά σημέρα κατοχής και ημερέες ο Θεός Εμένα εκεί στο χωριό, στη Λεμβοζάνη ιδίως.

Με τη βοήθεια του εξαιρετικού λαού, είναι πολύ εξαιρετικός λαός. Ταπεινός και κατεφρονεμένος όπως τον πεέλαψε ο Ντοστογέφτης τους Ρώσους

Ταπεινώθηκα την πρώτη μέρα, με βοήθησαν και φτιάξαμε το μεγαλύτερο συσσίτιο. 8.000 παιδιά εθρέψαμε την ημέρα, όχι εγώ αλλά ο Χριστός.

Ανάληψη, Ευαγγελισμός, Ευαγγελ Από την ουλία και τη σκλαβιά. Τώρα μετά, μετά λόγω της γλώσσης μου, η καυτερά γλώσσα, η Αγία Αρκερίσσα, αιωνία της η μνήμη, καλό μου κάνανε, δεν έγινε ποτέ. Ξέρει ο Πάπελης πολλές περιπέτειες αυτές. Έμεινα εκεί και πολύ με ρωτούσε: «Μα θα γίνεις δεσπότης εσύ;» Και εγώ της έλεγα: «Αν δείτε τον ήλιο να ανατέλλει κλεισμά, τότε θα γίνω Επίσκοπος». Και έγινα Επίσκοπος χωρίς να το θέλω. Και πήγα πάλι στη Φλώρινα και έχω περαι Για τελειών, τρία είναι τα μεγάλα εθνικά προβλήματα τα οποία αντιμετωπίζει η πατρίς μας. Ο ένας είναι ο Αττίλας της Κύπρου, που κατέλαβε το ένα τρίτον της Κύπρου, το ένα τρίτον το κατέχει ο Αττίλας. Και αναστενάζουν οι Κύπριοι, οι αδερφοί μας. Το δεύτερο είναι το βορειοηπειρωτικό, που εκεί ακούει, υποθέτω να ακούει περισσότερο. Αυτές τις ημέρες στην πρόοδο να πληροξενώ είκοσι και είκοσι βιγάλες. Έχοντας τη μητρόφωση και κρέμε μαζί κρέμε. Ω Θεέ μου, τι ήταν αυτό; Τι ξεχωράει; Αυτή είναι. Όλοι αυτά είναι παιδιά. Κρέας. Όχι εγώ, αλλά ο Χριστός. Μετά έπεσα σε άλλη περιπέτεια, με άλλη περιπέτεια. Ανέβηκα, τώρα μόλις και με τα βίας κινούμαι πλέον. Είχα τότε αυτοκίνητο, πρώτης τάξης όχι. Πρώτης τάξης, το πρωταϊκό αυτοκίνητο στα πόδια μου. Πρώτης τάξης, δεν είχε ανάγκη όμως αυτά. Και βάρισα τα ψηλά και ανέβηκα πάνω στα ψηλά βουνά και δώσα εμάχρες. Και σώθη η πατρίς μας από την ουλία και την σκραβιά. Τώρα μετά, μετά λόγω της γλώσσας μου, η καυτερά γλώσσα, η Άγια Αρκερίσσα στην αιωνία του σε μνήμη, καλό μου κάναμε. Δεν έγινε ποτέ, ξέρει ο Πάτερ Νικόλαος τις περιπέτειες αυτές. Έμεινα εκεί και πολύ με ανοτούσε, μα είχα γίνει δεσπότης εσύ. Και εγώ της έλεγα, αν δείτε τον ίδιο να ανατέλει εκκλησμάν, τότε θα έγινε επίσης καθόλου. Και ναι έγινε εκκλησμάν. Και έγινε επίσης χωρίς να τελειώνω. Και πήγα πάλι στην πόρτα και έχω περάσει τ Τρία είναι τα μεγάλα εθνικά προβλήματα τα οποία αντιμετωπίζει η πατρίς μας. Ο ένας είναι ο ατύχας. Το εν τρίτον της Κύπρου, το εν τρίτον το κατέχει ο ατύχας. Και ρασθενάζουν οι Κύπροι οι αδερφοί μας. Το δεύτερο είναι το βοληβητικό. Που εκεί ακούει, υποθέτω να ακούει περισσότερο. Αυτές τις ημέρες στην πρόοδο να πληροξενώ είκοσι και είκοσι μιχάλες. Έχονται στη Μητρόφου και κρέμε, μαζί κρέμε. Ω Θεέ μου, τι ήταν αυτό. Αυτή είναι, όλοι αυτά είναι π το κατέχειο ατύχας και ρασθενάζουν οι Κύπροι οι αδερφοί μας. Το δεύτερο είναι το βορειοβουητικό που εκεί ακούει, υποθέτω να ακούει περισσότερο. Αυτές τις ημέρες στην πρόοδο να πληροξενώ 20 βιγάλες. Έχονται στη Μητρόφου και κρέμε, μαζί κρέμε. Ω Θεέ μου, τι ήταν αυτό, τι ξεχωράει. Όλοι αυτά είναι παιδιά, κρέας σπάνια το τρώνε, σπάνια, σπάνια.

Σπάνια το τρώνε, σπάνια, σπάνια, τα Χριστούγεννα, δυο φορές τον χρόνο τρώνε του Χριστού. Και είναι υγιέστατοι και πολλά παιδιά, 7 παιδιά, 8 παιδιά, 9 παιδιά. Είναι και έρχονται, αλλά στερούνται, δεν έχουν ελευθερία, δεν έχουν.

Και μάλιστα πρωιμερών που ήμουν επάνω στην πλώνα να έχει ήθερας νέος Ήταν στη Μητρόπολη και μου διηγήθηκε ότι ήταν μεσάνυχτα, 12 η ώρα. Ανέβηκε πάνω σειρματοπλέγματα, ηλεκτρονικά, ηλεκτρικά σειρματοπλέγματα Και έσκαψε με τα νύχια του, με τα νύχια του· ήταν ματωμένα τα νύχια του.

Έσκαψε κάτω από τα συρματοπλέγματα και πέρασε, και όταν πέρασε χαμογέλασε. Χαλό πράγμα, αλληλευθερία Όλα τα έχει ο άνθρωπος αν είναι ελεύθερος, δεν έχει τίποτε καμία να ξεκινήσει. Εκεί λοιπόν βρισκόμαστε. Το πρώτο πρόβλημα είναι το Κυπριακό.

Το δεύτερο πρόβλημα είναι το Βορειοηπειρωτικό και το τρίτο πρόβλημα, αγαπητέ μου, είναι το Μακεδονικό, το και σπουδαιότερο, το και σπουδαιότερο, για το οποίο δεν έχουν δυστυχώς καμία ιδέα, καμία ιδέα, όσοι επί τα τελευταία χρόνια, κατά 50 χρόνια, κυβέρνησαν το έθνος μας. Μόνο ένας το συνέλαβε, ο Ελευθέριος Βενιζέλος: η Μεγάλη Ακτιδιάνια, χάσαμε τη Μακεδονία, θα χάσουμε την Ελλάδα.

Γιατί; Διότι εκεί είναι πάνω, η Μακεδονία είναι. Τι γίνεται τώρα; Βέβαια ομοιογένεια έχουμε, και ένα άλλο έθνος των Βαλκανίων λέει ότι η ομοιογένεια την οποία έχει η Ελλάς, μάλιστα είναι ομογενής μετά την... Έχει δίκιο ο Ελευθέριος Βενιζέλος, όταν ήρθε μια μέρα στη Βουλή: δυστυχία είναι, συμφορά μεγάλη, πρώτα χάσαμε τη Μικρά Ασία, αλλά και ευχαριστούμε τον Θεό, διότι χωρίς τους πρόσφυγες αδελφούς μας δεν θα υπήρχε σήμερα Μακεδονία.

Η μεταράχευση στη Φίκαρε και έχουμε ομοιογένεια.

Ευαγγέλια, την οποία δεν έχει ούτε η Μουργαρία, ούτε η Ρωμανία, ούτε η Σερβία, ούτε και η Αρμπανία έχει βιβλιογένεια. Μη σε έχουμε βιβλιογένεια. Τότε προσθέτει το Μακεδονικό, ξάχνει προπαγάνδα, απέσχει προπαγάνδα, των Σκοπίων οι προπαγάνδες, ως φίνα προσπαθεί να μας διαλύσει.

Και έχει κάνει, και έχουν κάνει τεράστια προπαγάνδα, βιβλιάρια, προκηρύξεις, πάσα προσπάθεια να εισβάλλει. Και έχει πινακίδια, έχει βιβλιογραφία, έχει με διανύμη χάρτες, στην οποία ολόκληρη η Μακεδονία με τη Θεσσαλονίκη μας ανήκει πλέον στο νέο κράτος, το Μακεδονικό κράτος.

Και απειλούν και στο στόχαστρο και στον κατάλογο των εκτελεστέων. Στον κατάλογο των εκτελεστέων, πρώτος είναι ο επίσκοπος Φλωρίνης. Πρώτος είναι. Εκτελεστέος. Δεν ζητώ υστεροφημία. Δεν πιστεύω σε υστεροφημία. Αλλά μακάρι να έρθει η ώρα αυτή. Και θα είμαι ευτυχής να χτυπήσει νεκρικά η καμπάνα και το Ιετριάδος, ο εκτελεσθείς, που είναι επίσκοπος, μιμητής των μεγάλων ιεραρχών της πίστεώς μας, και προσέφεραν και εγώ και ζωή μου υπερτυπητάδες πατρίδες μας. Μας απειλούν με γράμματα.

Να σας πω ότι τα υβρεολόγια που μας λένε δεν περιγράφονται. Εκεί ζω, εν μέσω λεόντων και τίγλεον και παρδάλεον και ζω και ζω. Και μακάρι σε μένα να μου δώσει τη στιγμή. Πολλές ευλογίες μου έδωσε ο Θεός.

Αλλά, για να πω και εγώ τον Μαβίλη, τον ποιητή, ο οποίος εθελοντής ανέβηκε στον Δρίσκο της Ηπείρου. Απέθανε ο Μαβίλης ο ποιητής, απέθανε. Και τον μισιάζει ο Παπάς και κοινωνόγησε τον Αχάδο Μυστερίων Και είπε το μυστητή μου και μετά είπε, είπε, τι είπε;

Πατρίδα, πολλές ευλογίες μου έδωσες. Αλλά η πιο μεγάλη ευλογία είναι ότι πεθαίνω για σένα. Έτσι και εμείς λοιπόν εκεί στα άκρα που βρισκόμαστε.

Είμαστε προερχόμενοι από το ευλογημένο νησί μας, είμαστε έτοιμοι να δώσουμε το παρόν. Το παρόν θα δώσουμε για να μείνει. Και το λέγω και το επαναλαμβάνω και επεσκεφθεί: δεν ανήκω σε κόμματα. Μερικοί παρεξηγηθήκανε. Εγώ δεν ανήκω ούτε στο άλφα ούτε στο βήτα. Ακόμα, ανήκω σε δύο παρατάξεις. Μία παράταξη λέγεται Ελλάς, Ελλάς, Ελλάς, και άλλη παράταξη, ακόμη και κάτι άλλο ανώτερο από την Ελλάδα, είναι ο Χριστός. Ελλάδα και Χριστό υπηρετώ. Και μερικοί παρεξηγούν. Δεν ανήκω ούτε στον άλφα. Ό,τι καλό γίνεται το εκτιμώ, ό,τι κακό γίνεται δεν το εκτιμώ. Ήρθε, ζήτησε επιμόνως να με δει ο Παπανδρέου. Τον πολέμησα, τον εκτύπησα, τον ήλεγξα τις ημέρες της δόξας του. Τις ημέρες της δόξας του τον εκτύπησα, τον ήλεγξα δριμύτερα όσο κανένας άλλος, διότι συγχυθίζω το καλά μου: όταν είναι όρθιο το εκτυπώ, όταν είναι όρθιο δεν το χτυπώ, το θέλω άναγρον, άναγρον! Τον εκτύπησα λοιπόν και έπειτα ζήτησε να έρθει. Ήρθε ταπεινωμένος.

Είπα μερικά λόγια, του λέω: «Άκουσε εδώ που είδες να προσφέρεις μια υπηρεσία». Όλοι περιμένουν επειδή έχει ιδέα δημοκρατικά ότι θα μιλήσει περί των Σλάβων.

Ευαγγελισμός, Ευα Ταύτα τα ολίγα είχα να ειπώ, δεν έχω άλλο περισσότερα, εξομολογήθηκα σε εσάς, μια εξομολόγηση έκανα, εδώ στο λαό μου, το λαό εδώ, το πιστό λαό, αλλά θα σας κάνω μια παράκληση, δεν ξέρω αν θα ξανάρθω πλέον, το συμπέρασμα, ποιο είναι το συμπέρασμα; Η ζωή μας, ήμουν μικρός και ήμουν στα γράμματα αριστούχος και μάθαινα γράμματα και έκανα επίδειξη στον πατέρα μου και μ' άκουε ευχαριστημένος ο πατέρας μου, πολλά λέξεις ξέρεις παιδί μου, αλλά δεν διάβασες, πο Ένα βιβλίο λέει ακόμα δεν διάβασες, παιδί μου. Πατέρα, ποιο το βιβλίο; Λέει, αυτό, ένα βιβλίο δεν το διάβασες. Όταν το διαβάσεις το βιβλίο εκείνο, τότε θα μάθεις την ίδια ζωή. Παιδί μου, πατέρα, ποιο το βιβλίο είναι αυτό; Είναι στα Γαλλικά, στα Αγγλικά; Όχι παιδί μου, λέω, θα περάσουν χρόνια να γράψεις και τότε το βιβλίο είναι αυτό που έχω διαβάσει εγώ και το έχω ραντίσει με τα δάκρυά μου, είναι το βιβλίο της πείρας. Τώρα ό,τι σε ένα μικρό παιδί θα πει πείρα, δεν θα πούμε τίποτα, δεν ξέρουμε.

Ελληνικά, πρέπει να πάμε στην Αγγλία, στο Λονδίνο, να μάθουμε ελληνικά. Λησμονήσαμε την ωραία γλώσσα. Η πείρα, το λίγο της πείρας, είναι μεγάλος διδάσκαλος. Και η πείρα λοιπόν αυτή, και η ζωή αυτή των 8 ετών, με δίδαξαν μερικά διδάγματα. Το ένα ποιο είναι; Το ένα δίδαγμα είναι: ο Θεός μεθ' ημών, ουδείς καθ' ημών. Ήταν στιγμές που ήμασταν για εκτέλεση. Εκτελέσμα για σταπό, καραμπυραρίες, πάθη, άπιστη, μη ρωτάτε τι, πολλές φορές. Ήταν οι μέρες που ξυπνούσαμε και δεν ξέραμε αν θα βραδιάσουμε.

Ήταν ημέρες που εβράδιαζε και δεν ξέραμε αν θα βραδιάζαμε, αν θα φτάσουμε τώρα. Τέτοιες ημέρες ήταν. Ήταν ημέρες που υπέρστηκε η χείριση και οι γιατροί περίμεναν από πάνω και καθόταν και πειράγανε τη νύχτα.

Και το πρωί μου καλά με τις προσευχές των Χριστών και έφτασα στο βαθύ γήρας, το οποίο να βρίσκομαι κλπ. Ευαγγελισμός, Ευα Είναι το δίδαγμα εκείνο, ότι πρέπει να ευχαριστούμε τον Θεό για όλα αυτά, τα ευχαριστήρια.

Τι να αποδώσουμε τον Κύριο περί πάντων; Ο Άντα, ο Καντοκενημήν, ο αέρας που αναπνέαμε, ο ήλιος που βλέπουμε, τα πρόβλημα που ζούμε, η θάλασσα που αντικρίζουμε, η πατρίδα η ελευθέρα, όλα αυτά τα παιδιά που έχετε, οι γυναίκες που έχετε, τα χωράφια, η γη, αυτά τα πάντα του Θεού είναι.

Αυτό δεν το λέμε. Πόσες ώρες έχει; Η εβδομάδα έχει 178 ώρες. Έτσι λέει ο Υιός Χριστός. 178 ώρες έχει η εβδομάδα. Και μας αφήνει ο καλός Θεός να ρημαστούμε, να πάμε, να διασκεδάσουμε, να πάμε παντού. Τι ζητεί ο Θεός από εμάς; Μια ώρα. Μια ώρα ζητάει ο Θεός. Να δούμε στην Εκκλησία, να πούμε ευχαριστώ. Ούτε αυτό το λέμε.

Η Εκκλησία σήμερα είναι γεμάτη, χαίρομαι πολύ, αλλά εγώ ήκουσα τον πατέρα Γεώργιο και έκλαιγε ο πατέρας Γεώργιος ότι δεν εκκλησιάζεται κάθε Κυριακή ούτε 5%, ούτε 5% είναι. Και όσοι έρχονται στην Εκκλησία έχετε μια διάθεση να επικρίνετε τον παπά, τον παπά και λοιπά, δεν έχετε με το αίσθημα εκείνο της ευλαβίας, της επιστήμης.

Τα σύνορα σε μικρό χωριό, σε πολλά μεγάλα χωριά, γλουδιμένα χωριά, πτωπαδάκια, πολύ πτωχοί, τα σύνορα κοντά τα αγωνικά πουλίδα, σε ένα χωριό, όχι σαν το λέμε. Ξέρετε πόσοι είχαμε, πόσοι είχατε, δεκαπέδες και λειτουργήσαμε και μια αγριάτη σηκώσαν οι εγγονείς την ημέρα στην εκκλησία, παρακαλώ παρακολουθήστε. Μην αγκάσετε τον πατέρα Βεκεφύνητο ότι είναι ταλαντούχος, έχει δίπλωμα, θα είναι και δάσκαλος ή πισίνε κλπ. Κρατήσετε τον θησαυρόν και πυκνώσετε το επισύετμά σας και να έχετε τα κλικά. Τέλος, το τελευταίο δίδαγμα. Έναν τον Ρώσο Αγωτοβουλίτη, πέραχος άνθρωπος, έναν σιωγητέρο σοφούς, τον ερώτησα, κοίρασε, ήταν ο Σολομών, είχε λεπτά αστέρ, κτήματα απέραντα είχε, παιδιά είχε, γυναίκες, της πιο όμορφης γυναίκης του κόσμου είχε, είχε, είχε, είχε, και σοφία και επιστήμη είχε. Ο παπά, κλπ, δεν είχε με το αίσθημα εκείνο τη σεουλαβία της επιστήμησης. Τα σύνορα σε μικρό χωριό, σε πολλά μέτρα χωριά, γλουδιμένα χωριά, πτωπαδάκια, πολλοί πτωχοί. Τα σύνορα κοντά, τα γλουδιμένα χωριά, σε ένα χωριό, οξά το λέμε. Οξά, πόσοι σκητές, πόσοι σκητές, δεκαπέντε. Και λειτουργησαν. Και μια γριάτη, τη Κώσανη, η Εγγονή, την Βέρα, την Εκκλησία, παρακαλώ. Μην αγκάσετε τον ποι Κρατήσατε τον θησαυρό και πυκνώσατε το επισύγμα σας για να έχετε τα χρυκά. Τέλος, το τελευταίο δίδαγμα. Ένα τελευταίο δίδαγμα, ένα τελευταίο δίδαγμα, ένα τελευταίο δίδαγμα, ένα τελευταίο δίδαγμα, ένα τελευταίο δίδαγμα, ένα τελευταίο δίδαγμα, ένα τελευταίο δίδαγμα, ένα τελευταίο δίδαγμα, ένα τελευταίο δίδαγμα, ένα τελευταίο δίδαγμα, Σας παρακαλώ, σας παρακαλώ, μην αγκάσετε τον Πάτερ Γιώργο και πείτε ότι είναι ταλαντούχος, έχει δίπλωμα, και δάσκαλος είναι και κάθε πίστη είναι και λοιπά. Κρατήσετε τον θησαυρό και πυκνώσετε το επίσημα και ανεξαρτικά. Τέλος, το τελευταίο δίδαγμα, θα το δώσω εγώ το τελευταίο δίδαγμα, το τελευταίο δίδαγμα θα το δώσει ένας μεγάλος και υπέροχος άνθρωπος, Ένας Ιησούς Ιησούς είναι ο Ιησούς που είναι ο Ιησούς που είναι ο Ιησούς που είναι ο Ιησούς. Ήταν ο Σολομών, ο Σολομών, είχε λεπτά στέρνες χρυσάφι, είχε κτήματα αφέραντα, είχε ανάφορα, είχε παιδιά, είχε γυναίκες της πιο όμορφης γυναίκης του κόσμου, είχε, είχε, είχε, είχε, είχε και σοφία και επιστήμη, είχε.

Σολομών, τι καταλαβαίνεις; Δεκατοχρόνια που έσαι και ο Σολομών είπε, ματαιότης, ματαιοτήτων, τα πάντα ματαιότης, ματαιότης το φρούτο, ματαιότης τα χρήματα, ματαιότης τα σπίτια, ματαιότης τα εμπόρευα, το εμπόριο, ματαιότης τις μηχανές, ματαιότης τη δόξα και τα αξιώματα, ματαιότης η επιστήμη και η ισοποία του κονουθού του, ματαιότης, ένα μόνο δεν είναι ματαιότης, λέγει Σολομών. Ποιος δεν είναι ματαιότης;

Λέει σε ροβόν, για ανεματεώτηση, τον Θεόν φοβού, να σωθεί αυτό το λεπτό, έρινε τώρα και το απαραίτητο. Δεν υποτιμούμε τον οικονομικό παράγοντα, δεν υποτιμούμε την ύλη, δεν υποτιμούμε τις επιστήμες, δεν υποτιμούμε τα γράμματα, δεν υποτιμούμε οτιδήποτε, αλλά εάν τα χρησιμοποιήσουμε, το ύψιστο, το μέγιστο είναι, να μην έχεις μικρά ιδέα για τον Χριστό, να έχεις μεγάλα ιδέα για τον Χριστό,

Μεγάλα να σκέψεις για τον Χριστό! Τι να σκέφτεσαι, τι να λέγεται! Ενώσε τη χρήα! Το δεν είναι ο Χριστός! Μάλιστα! Μάλιστα! Δεν υπάρχει! Δεν υπάρχει! Δεν υπάρχει! Δεν υπάρχει! Σας το λέω εγώ, επίσκοπος, που από μικρά χωριά, από μικρό χωριό έπεσα στα γράμματα, στις επιστήμες και με αξίωσε ο Θεός να ανεβώ και στα αξιώματα του επισκόπου. Λέω λοιπόν πως δεν υπάρχει! Κάτω από τα άστρα και πάνω από τα άστρα δεν υπάρχει, κάτω από τα άστρα και πάνω από τα άστρα δεν υπάρχει άλλο ανώτερο, υψηλότερο, υψηλότερο,

Λιότερο από τον Ιησού Χριστό του Ναζωραίου, τον Εσταυρωμένο Θεό, Υπότιτλη Πολυγύρια, ο Τράνας και την Βασιλεία Σου! Αυτό να πιστεύουμε. Όπου είναι ο Χριστός, είναι αλήθεια. Όπου λείπει ο Χριστός, είναι το ψέμα. Όπου είναι ο Χριστός, είναι ελευθερία. Όπου λείπει ο Χριστός, είναι η σκλαβιά. Όπου είναι ο Χριστός, είναι η αγάπη. Όπου λείπει ο Χριστός, είναι το μίσος. Όπου είναι ο Χριστός, είναι ο παράδεισος. Όπου λείπει ο Χριστός, είναι η κόλαση. Και κόλαση.

Αγαπητοί μου συμπατριώτες, αυσταταλείγω με πολιτική συνάμπο, και θέλω να πιστεύσω και να πληροφορηθώ, να μάθω, θα ρωτήσω στο σπίτι κερδονικός από την Φλώρινα, πόσοι εκκλησιάζετε; Οι τριάντα που πηγαίνετε, τριάντα, τριάντα, τριάντα, τριάντα, θα γίνετε εκατό όλοι σας, στον αέρα αυτών των νοών που έρθαν οι προβολοί μας, τον ναό να πυκνώσετε, και όπως σήμερα είναι ο γνωστός κατάμεστος, έτσι να είστε πάντοτε.

Και όταν μπαίνετε στην εκκλησία, να γονατίσετε, να λέτε: «Είστε η τιμότητα που θα έρθετε στη βασιλεία σας». Οι μου συμπατριώτες, άνδρες, γυναίκες και παιδιά και δεσιμότητοι πατέρες είναι αντιληπτόν σε όλους σας ότι από τη στιγμή που με αξίωσε ο Θεός να πατήσω το ευλογημένο μας νησάκι, είναι, λέω, γνωστό σε όλους σας

ότι διατελώ κάτω υπό το κράτος μιας βαθιάς συγκινήσεως. Όσες ώρες μένω εδώ συγκινούμαι βαθιά. Ό,τι βλέπω, ό,τι ακούω, όταν ιδίως βλέπω τα προσφιλή σας πρόσωπα που είστε εγγόνια αειμνήστων κατοίκων της κωμοπόλεώς μας, συγκινούμαι βαθιά. Συγκινούμαι βαθιά και δοξάζω τον Θεό που μ' ελέησε για μια ακόμη φορά να σας επισκεφθώ εδώ στο χωριό.

που βρίσκομαι εδώ στο θρησκευτικό αυτό κέντρο. Δεν θέλω να περιαυτολογήσω, αλλά όταν για πρώτη φορά ως επίσκοπος ήρθα εδώ, αντελήφθηκα ότι υπάρχει μια έλλειψη θρησκευτική, που τονίζω, υπογραμμίζω: κέντρο. Διότι κέντρα άλλα υπάρχουν πολλά, αλλά και ένα κέντρο θρησκευτικό, που η εκκλησία μας σαν κλώσσα να μαζεύει τα παιδιά της και να ψάλλει τα ωραία τραγούδια της, τα υπέροχα τραγούδια της, και να ακούει τα λόγια χριστιανικά, που είναι ανεκτιμήτου αξίας.

Ο Θεός είναι τη άφτα σπάνια. Με αξίωσε ο Θεός σε πολλές πόλεις της Μακεδονίας να χτίσω αυτά τα θρησκευτικά κέντρα. Και συνέλαβα και έριψα την ιδέα, έτσι αιφνιδίως μια νύχτα που δεν κοιμούμουν και έβλεπα τα άστρα. Λέω: «Θεέ μου, αξίωσέ με να χτίσω και στην πατρίδα μου κάτι, όχι για κενοδοξία, όχι για περηφάνια, αλλά διότι το θεωρούσα ως ένα χρέος προς τη μικρά μου πατρίδα, την μόνη μου πατρίδα».

Και είναι ο κόπος μεγάλος, διότι χρειάζονται χρήματα πολλά. Και η ιδέα αυτή συμπαραστάθηκε, εκτίστηκε αυτό το διοικητικό κέντρο, το οποίο είναι μοναδικό μέσα στις Κυκλάδες. Δεν υπάρχει άλλο τέτοιο διοικητικό κέντρο, ο οποίος είναι το κέντρο αυτό που εκτίστηκε με την επιθυμία να χρησιμεύσει ως κέντρο Συνετέλεσαν δε σε αυτό το κτίριο πολλοί παράγοντες, όχι μόνο εγώ.

Δεν είμαι υπέρ του ισχυροκρατικού καπιταλισμού, ο οποίος είναι ο μονάς, αλλά πάντοτε κοντά μου είναι τα φτωχαδάκια. Και φτωχαδάκια των Αθηνών, πολύ πτωχοί. Όταν το είπα αυτό το πράγμα, ότι θέλω στην πατρίδα μου να χτίσω ένα κέντρο παρόμοιο με το κέντρο που υπάρχει, στην Ζωοδόχου Πηγής 44, το εδέχθησαν μετά χειροκροτημάτων, την ιδέα αυτή, και

Χρήματα, πολλά χρήματα έδωσαν, και έτσι με τη βοήθεια αυτών των εκλεκτών προσώπων, των ακροατών του κηρύγματος του λόγου, συνεκτίστη αυτό το κέντρο. Ακόμα στο κέντρο αυτό συνετέλεσε σπουδαίως και ένα έξοχο παιδί, νέος, νεότατος, ευφυέστατος, ικανότατος, τέκνο πολυτέκνου οικογενείας, καταγόμενος από την Ράμπόλη Θεσσαλονίκης του Αγίου Δημητρίου, ευλαβέστατος, τεχνίτης, έξοχος, ευφυέστατος. Συνετέλεσε, ήταν κοντά μου, ως συνεργάτης μου ήταν και με βοήθησε στα πολλά έργα.

Αν πάτε στη Φλώρινα, θα δείτε επάνω στο βουνό, το ιστορικό βουνό, το 1020 βουνό, που είναι διπλάσιο στο ύψος από ό,τι είναι ο Στρούμπουλας εδώ, επάνω στην κορυφή εκείνο επάνω, που μόνο να ετυπισιάζουνε επάνω στο ύψιο εκείνο, αυτό το ιστορικό παιδί ύψωσε τερό ή πιακτήσε τεράστιο σταυρό μήκους 33 μέτρων, όσα είναι τα χρόνια του Χριστού μας, και τη νύχτα με προβολή φωτίζεται και λάμπει και υπενθυμίζει το «εν τούτω νίκα» και φαίνεται μακριά από τη Σερβία.

Μάλιστα, έχω να σας πω το εξής, μια λεπτομέρεια: Μια μέρα προ δέκα ετών, που εκεί στην Σερβία είναι άθεη και άπιστη, μια γυναίκα στρατηγού του γιουγκοσλαβικού στρατού είδε στο όνειρό της ότι στο βουνό της Φλώρινας υπάρχει σταυρός. Δεν το πίστεψε και σηκώθηκε και ήρθε κρυφά στην Φλώρινα, και όταν ήρθε στην Φλώρινα και είδε το σταυρό να λάμπει, συγκινήθηκε βαθύτερα και ξυπόλητη ανέβηκε επάνω και αγκάλιασε το σταυρό του Κυρίου μας.

Αγώνας. Τον σταυρόν αυτόν δεν τον έκτισε κανένας μηχανικός, διότι χρειάζεται τόλμη μεγάλη. Και φωτίζει ο σταυρός αυτός, είναι ο υψηλότερος σταυρός. Έκτισε αυτό το παιδί αυτό. Το αιωνάιος αυτός με επιτελείο εκλεκτό, έκτισε επίσης γεροκομείου, στο οποίο έχω μαζέψει τους απόκληρους.

Εκεί πέρα ήτανε στη φλόγα 100 γύφτη, 99 ακρίβεια.

Μία αδερφή ζωή, ζούσαμε μέσα στις καλύβες, μέσα από εδώ δεξιά αριστερά. Τους επλησίασα, τους είπα το εξής: λέγαμε, «Πόσα χρόνια ζείτε;» Εκατό χρόνια ζούσανε εκεί οι πατεράδες τους, γύφτες τους φωνάζανε, «Γύφτε από εδώ, γύφτε από εκεί». Και δεν μου λέτε, λέω, τόσα χρόνια που μένετε μέσα στη χώρα, να ακούσατε ποτέ για τον Χριστό τίποτα;

Εγώ, μικρό αγοράκι, όπως είναι το Χριστινάκι που μας έδειξε ο αγαπητός κύριος Κοντουράς, χαριτωμένο παιδί, ευχαριστέ, λάμπανε τα μάτια του, λέει: «Εγώ, πάτερ μου, άκουσα για τον Χριστό να μιλάνε στην πόλη».

«Άκουσες», λέω, «παιδί μου, εδώ; Σου μίλησε κανείς από τους καθηγητάς, από τους δασκάλους, από τους παπάδες, από το λαό αυτό; Θα σου μίλησε κανείς για τον Χριστό». «Μα, πάτερ, το άκουσα πολλές φορές», μου λέει. «Μα πώς το άκουσες;» «Όταν τον βλαστημούνε». Ω Θεέ μου, Θεέ μου, ω Θεέ μου, Θεέ μου.

Τότε θυμούνται το Χριστό οι άνθρωποι. Μου έκανε κατάπληξη το γεγονός αυτό. Επίστευσαν στον Χριστό, τους εβάπτισαν εκεί πέρα, και έγινε ο Σηκουάνας ποταμός που διασχίζει την πόλη μας, όπως ο Σηκουάνας διασχίζει το Παρίσι.

Εκεί λοιπόν τους βαφτίσαμε όλους στο όνομα της Αγίας Τριάδος, τους δώσαμε χριστιανικά ονόματα, ονόματα, χριστιανικά ονόματα. Και κατόπιν εκεί το παιδί αυτό, από το όνομά του στο τέλος, το όνομα του παιδιού αυτού, εβοήθησε και εκτίσαμε μαζί με επιτελείο εκλεκτών παιδιών.

Εκτίσαμε τα σπιτάκια τους, έναν συνοικισμό που είδε από την Αμερική ένας αυτός καθηγητής ως πείραμα χριστιανίσεως. Όσο να την κάνουν, το εχαρακτήριζε ο επίσημος καθηγητής εκεί πέρα στα σπιτάκια αυτά. Και το άλλο, πάμπτωχοι είναι, πάμπτωχοι. Έχουν τα ελαττώματά τους, τα γνωρίζω καλύτερα απ' παντός άλλου.

Έχουν βοηθάει την κλοπή μακριά, σας άρπαξε τον πορτοκόλλι ο γύφτος, δεν λιτώνεται. Αν και από τότε, από 100 βαθμούς κλοπής που έχουν, τώρα 90, 80, 70. Έπειτα, ας πούμε και κάτι: την ώρα που κλέβουν άλλοι 20, 30 εκατομμύρια, αν κλέψουν και καμιά κότα, δεν χάθηκε ο κόσμος.

Ήρθατε, καλώς ήρθατε.

Λοιπόν, μην πάσχετε όλους, δεν τους αμνηστεύω, γιατί τους μαλώνω και τους επιπλήττω. Είναι δε επίέστατη. Το δε σπουδαιότερο ποιο είναι; Εν συνεχεία του κηρύγματος που σας έκανε το πρωί στην Αγία Τριάδα και συγκινήθηκε βαθύτερα.

Λοιπόν, σας λέγω ότι οι πολύτεκνοι αυτοί χρειάζονται. Αυτοί είναι πολύτεκνοι. Αν πάτε να τους δείτε, πάμπτωχοι είναι, πάμπτωχοι. Σκοπιούλια μέχρι Κρήτης πηγαίνουν. Μέχρι Πελοποννήσου μαζεύουν ελιές, μαζεύουν αυτά ανεκτίμητα.

Ορθώς είπε μια εφημερίδα, η Εστία, η σοβαρότερη εφημερίδα της Ελλάδος, ότι τα τσαμπιά, τα σταφύλια στην Πελοπόννησο θα ήταν, λέει, ατρύγητα, θα μέναν. Δεν υπάρχουν χέρια, δεν υπάρχουν χέρια. Αυτοί πηγαίνουν και τα μαζεύουν, τα μήλα και τις ελιές και τους καρπούς εκεί πέρα και λοιπά. Αυτοί λιφτοί, εργατικοί, λοιπόν πολύτεκνοι, στα σπίτια μέσα, 5, 6, 7, 8, 9, 10, και κάτι σπιτάκια, μικρά σπιτάκια κατοικούν μέσα, που τώρα προσπαθούμε να τους χτίσουμε έναν καινούριο συνοικισμό, συνοικισμό.

Και έτσι τους εβάπτισα 99, 100 τους εβάπτισα στον Σακουλέβα, σε κουβέρνες, παρακαλώ, αμπάτη πόσοι είναι, 300 είναι, 300 είναι. Βραβείο, αν υπήρχε έθνος, αν υπήρχε κράτος που να ενδιαφέρεται για τα παιδιά, δεν έπρεπε ο συνοικισμός αυτός να πάρει βραβείον γεννητικότητας;

Που εάν η Ελλάς μας, ξέρετε, όπως η Αίγυπτος, η αιγυπτιακή αυτή κοινωνία, θα είχε σήμερα 30 εκατομμύρια. Και δεν θα μας κορόιδευε ο Ζαλ να λέει: «Τι είναι Ελλάς; Εμείς έχουμε τα εκατομμύρια». Θα μας ανέφεζε. Κατάλαβε;

Αυτά ήταν τα εντάγματα. Επανέρχομαι στο θέμα ότι το παιδί αυτό, εκλεκτός νέος, εβοήθησε να χτίσει τον συνοικισμό. Έχτισε το γηροκομείο. Εκεί, εγκαταλειμμένο, πήγα σε έναν γέροντα. Μεταξύ, είπε ορισμένα πράγματα ο αγαπητός κ. Κονδουράς, λέω και εγώ ότι εκεί πήγα σε μια, πήγα και βρήκα έναν γέρο εγκαταλειμμένο, μέσα σε ένα χερόνα, Ρώμα και Εισοδία. «Γέροντα», λέω, «τι γίνεσαι;» «Αχ, παιδί μου, πεθαίνω με το παράπονο». «Ποιο παράπονο;» 7 παιδιά είχε, 7 νιβάδες είσαι, τον αφήσανε. Ω γενιά, γενιά, γενιά διαστραμμένη γενιά.

Και το Χριστινάκι που έδειξε μια τέτοια πλούσια αγάπη με δίδαγμα για όλους. Τον πήρα μέσα και δοξολογεί τον Χριστό. Έχουμε γηροκομείο που φιλοξενούμε και εμείς τους αποκλήρους της ζωής. Το παιδί αυτό έφτιαξε το σταυρό, επαναλαμβάνω.

Ο νέος αυτός έφτιαξε το γηροκομείο, ο νέος αυτός έφτιαξε τον συνοικισμό, ο νέος αυτός έφτιαξε επίσης και μια θαυμάσια κατασκήνωση. Έχει χαράξει το όνομά του επάνω στα σκαλοπάτια. Και η κατασκήνωση αυτή που είναι μια από τις μεγαλύτερες κατασκηνώσεις των παιδιών, έχουν φιλοξενήσει και από το χωριό σας μερικά παιδιά που ήρθαν και έμειναν ευχαριστημένα εκεί πέρα στην κατασκήνωση.

Και το περίεργο αυτό είναι ότι έκτισε και το ίδιο μαθητό. Τόσο είχε τότε. Εκάθισε περίπου ένα χρόνο και εργάστηκε. Πληρωμή! Έφυγε παραπονεμένος, έφυγε. Όχι από το χωριό εδώ, ήταν πρεσβύτερος από το χωριό, έναν πρεσβύτερος από την χώρα να έφυγε.

Διότι τον ρωτούσανε: «Μα σύ τόσο πολύ δεν κοιμάσαι τη νύχτα;» Επί 24ώρου βάσεως εργάζεται ο Πάτερ Νικόλα. Λοιπόν εργάζεται εκεί πέρα νύχτα, δεν κοιμάσαι και πίνε κάπως του πολύ στο χωριό, στη Ρημβόλη.

Να αγοράσεις τα υλικά, τσιμέντο, ξύλα, το ένα το άλλο. Και του λέγανε πόσα παίρνεις Τι είναι τώρα; Παίρνεις λεφτά, έχεις αξία μεγάλη. Δεν παίρνεις λεφτά, δεν έχεις καμία αξία. Ο άνθρωπος πλέον μέσα στον υλιστικόν αυτόν αγώνα έχασε την αξία του και αυτός θα λέει: «Δεν παίρνω τίποτα». «Ψέματα μας λες».

Δεν μπορούσαν να καταλάβουν ότι στον αιώνα αυτό της ύλης υπάρχουν και πρόσωπα τα οποία είναι ιδεολογικά πρόσωπα, μεγάλα πρόσωπα. Και επιτρέψατέ μου να το συμπληρώσω. Θα αναφέρω πολύ το χωριό μας. Που λέει σωστά και κάνει συγκίνηση.

Ένα παρόνιμο παράδειγμα, δεν ήταν εποχή ποσοπέρνηδες, και εδώ στην πόλη το χωριό απευλογημένο που ήταν ένα υλολογικό χωριό, δεν ήταν ευχοχωριό του Προύτου και της Αβρούς, εδώ μέσα στην πόλη έκανα μια παρέμβαση, γεννήθηκε ένα εκλεκτό παιδί, ο Δημήτριος Παντελέως, που αδερφός του ο Πέτρος τον επισκέφθηκε, είναι σοβαρός, ασθενής σοβαρά, και με τον γιατρό τον επισκέφθηκα και συνέσει ο γιατρός στα δέοντα εκεί και πέρα, και ενθυμούμαι όταν και εγώ προ 23 χρόν Ανάληψη, Αγία Γραφή, Αυτοκτήρης, Ευχή, Βασιλεία των Ουρανών, Γέννηση της Θεοτόκου, Διάδοξη της Θεοτόκου, Ευχή. Θα αναφέρω πολύ το χωριό μας, πολλές φορές και κάνει συγκίνηση, ένα παρόνιμο παράδειγμα. Δεν ήταν εποχή που σαφέρνει δες. Και εδώ στην πόλη το χωριό απευλογημένο, που ήταν ένα υλολογικό χωριό, δεν ήταν εχοχωριό του Προύτου και της Αυρούς, εδώ μέσα στην πόλη έκανα μια παρέμβαση, εγεννήθηκε ένα εκλεκτό παιδί, ο Δημήτριος Παντελέος, που ο αδερφός του, ο Πέτρος, τον επεσκέφθηκαν σοβαρός, αστελή σοβαρά, και με τον γιατρό τον επεσκέφθηκαν και συνέ Και ενθυμούμαι όταν και εγώ πριν 23 χρόνια που δεν ήθελα να γίνω επίσκοπος, εγώ ήθελα να πεθάνω. Ήταν ο εχθρός μου, εκείνος τον οποίον πολέμησα πολύ ο Ερώνυμος και κατώ προσαρστήκαμε στον Άνθρωπο, ήταν βασιλεία εκεί και ήταν ο νεαρός ο Κωνσταντίνος εκεί ο βασιλέψης και μας ρωτούσε εδώ δεκαδισποτάδες, που είσαι εσύ, που είσαι εσύ. Λέω λοιπόν στο τέλος ότι εγώ λέω είμαι από τις Λεύκες Πάρου. Λεύκες Πάρου, εδώ έχουμε τον Μίτσο. Τι ήταν ο Πολύτες, πολυτεκνοικογενείας. Από εδώ, παντελέως. Εργαζόταν στο Βυσερό, του πατέρα του εργαζότανε. Αξίνες έκανα που τσίδε στο μουσείο. Σήμερα στο μουσείο τα είδατε εδώ πάλι. Ένα παρόνιμο παράδειγμα. Δεν ήταν εποχή πως απέραγγελες. Και εδώ στην πόλη το χωριό απευλογημένο που ήταν ένα υλολογικό χωριό. Δεν ήταν εχοχωριό του Προύτου και της Αυρούς. Εδώ μέσα στην πόλη έκανα μια παρέμβαση. Εγεννήθηκε ένα εκλεκτό παιδί ο Δημήτριος Παντελέος που αδερφός του ο Πέτρος τον επεσκέφθηκαν σοβαρός ασθενής σοβαρά και με τον γιατρό τον επεσκέφθηκαν και συνέσσερε γιατρό στα δέοντα. Είμαι από τις Λεύκες Πάρου. Τις Λεύκες Πάρου. Εδώ έχουμε τον Μίτσο. Τι ήταν ο Μίτσος αυτός. Το χαδάκι. Πολίτε. Πολίτε. Πολιτέκλο οικογενείας. Από εδώ. Παντελέως. Εργαζόταν στο Βυσερό. Του πατέρα του εργαζόταν.

πατέρα του εργαζότανε, αξίνες έκανε που τις είδα στο μουσείο. Σήμερα στο μουσείο τα είδα τα δρεπάνια, τα αξίνα, και συγκινήθηκα που είδα αυτά τα πράγματα στο μουσείο των Λευκών που έχετε κάνει και είναι προσέπερων εδώ. Λοιπόν, το χαδάκι ήτανε και εμείς το φοβούμεθα. Ήτανε μεγάλος, δύο μέτρα ήτανε ψηλός και ο δύναμος εργάζεται, ξυπόλυτος, όπως τον είπε ο πάτερ Νικόλαος, είπε που σκαρβαλώνανε σαν κατσίκια και σαν γάτες επάνω στα δέντρα κλπ. Και καμιά φορά μας κορόιδευε. Τι έκανε; Ήταν τα χέρια του τόσο σκληρά.

Κάρβουνα. Και μας προκαλούσε, ελάτε, πού να πλησιάσουμε εμείς, να πλησιάσουμε τα χέρια αυτά που ήταν ημά, κάρβουνα. Ακούστε όμως τι έκανε. Ποιοι στρατιώτες του 14 τότε που η Ελλάς ήταν ηνωμένη, αυτή η διχόνοια Βασιλέως και Βενιζέλου ήταν η κατάρρωτο έθνος.

Ηνωμένο το έθνος. Έφτασε μέχρι Σόφια και μέχρι Αγκύρας έφτασε. Διχαστήκαμε και χωριστήκαμε σε δυο μεγάλα κόμματα. Άλλοι αγαπούσαν τον Βασιλέα, άλλοι δεν αγαπούσαν τον Βασιλέα και ήταν σε μεγάλη ρήξη. Και τότε πήγανε οι αντίπολοι του βασιλιά του Κωνσταντίνου, του στρατηρά του.

Πήγανε ξύνες γύρω από το πατατόι που έμεινε εκεί. Που αναρρώνει από την ασθένεια που είχε Αρτός. Εκεί λοιπόν που ήταν αυτό το ντίνας και κάηκαν οι πασπιστές του. Οι υπασπιστές του, οι αξιωματικοί καήκανε και μόνο τα δαχτυλίδια τους μείναν.

Θεόδητος ο Βασιλέας. Λιποθύμησε, έπεσε κάτω, η φωτιά τον είχε περικυκλώσει, τον είχε περικυκλώσει γύρω γύρω και τότε ο Μίτσος που δεν φοβήθηκε τη φωτιά με τον Βισαρό, τον φτωχαράκι αυτόν τον Λευκόν, τον Λευκόν επλησίασε τον Βασιλέα, μην φοβάσαι Βασιλέα λέει, μην φοβάσαι, εγώ πιστεύω στην Παναγιά, κάνε τον σταυρό σου λέει, τον βάλει στην πλάτη του, ζουμμμμ, μέσα από τη φωτιά πέρασε.

Υπάρχουν και αυτά σπάνια παραδείγματα, Πάτερ Νικόλαε, που λέει και ο Απόστολος Φάρος, ο ως διαπειρός εκεί πέρα, ζωντανός βγήκε έξω. Και την άλλη μέρα όλες εφημεριδράφανε, Δημήτριος, Παντελέος, Εκλευκόν Πάρου, Ο Σωτήρ του Βασιλέου Δόξα τον κολλιό μας, μεγάλη δόξα απ' έτσι το κολλιό μας Δεν είναι αυτό το σπουδαίο, το σπουδαίο ποιο είναι; Τον εκάλεσε ο Βασιλεύς στα ανάκτορα.

Με έσωσας παιδί μου. Τι θέλεις να σου δώσω; Λεπτά, χρήματα, λίρες, δολάρια, τι θέλεις; Να σου κτίσω σπίτι μεγάλο, κατ' εξαίρεση να σε εγγράψω εις σχολήν αξιωματικών να γίνεις αξιωματικός και λοιπά, τι θέλεις παιδί μου; Να σου δώσω μια κοπέλα ωραία από τις αριστοκράτισσες κοπέλες που καμιά καταστή παρουσιαστήκαν και τον θέλουν να τον κάνουν γαμπρό; Τίποτα από αυτά δεν θέλω.

Αχ, τώρα ακούτε, ακούτε, ακούτε τώρα. Τίποτα από τα άλλα δεν λέω. Τι θέλω; Πω, πω. Τι λέει ο λευκός κόσμος, πάτερ Νικόλαε; Τι λέει; Θέλω να είμαι κοντά σου, να σε βλέπω. Πω, πω, πω, πω.

Είσαι γυναίκα. Η γυναίκα που αγαπάει τον άντρα, το ωραιότερο πράγμα που έχει, δεν είναι ο ίδιος, είναι η γυναίκα να βλέπει τον άντρα της. Και το ωραιότερο πράγμα του ανδρός είναι να βλέπει τη γυναίκα του.

Άμα της δεις να μην βλέπει πλέον τον άντρα, πάει διαζύγιο, δεν υπάρχει πλέον τίποτα. Αυτός που να είναι κοντά του και τον πήρε ο βασιλεύς και πήρε στην εξορία. Και τον παρέδωσε στον Γεώργιο και ο Γεώργιος τον παρέδωσε στον Παύλο.

Και ο Παύλος τον παρέδωσε εδώ στον Αυτόν. Τι αυτά ηρωικά παραδείγματα, όχι ως ο παρός της ανθρώπινης βασιλείας της Δημοκρατίας. Όχι, αλλά το είπα για να υποστηρίξω μια ιδέα ότι το χωριό μας είναι λογικό χωριό. Δεν θα συμβαίνει το χωριό εγώ. Ούτε Μαρξ, ούτε καπιταλισμό, ούτε τίποτα και όπως είπε ο αγαπητός Ιωάννης, ο χριστιανισμός είναι η επανάσταση, η μεγαλύτερη επανάσταση.

Δεν υπάρχει άλλη. Δεν υπάρχει άλλη. Και αυτή η επανάσταση θα σώσει την Ευθυτορέπεται του Γκορμπατσόφ. 75 χρόνια είναι, ποιος τον δίδαξε; Τον δίδαξε ο δάσκαλος, ο καθηγητής, η καθηγητέκη, η βαδισμόνα; Τίποτα, η γιαγιά, η γιαγιά πανωβάπισε η Μιχάλη.

Και τα λόγια της γιαγιάς είχαν την άφη επίδραση, ώστε αυτός μετά 75 χρόνια να σώζει την Ευρώπη ολόκληρον. Και να παραθώμεθα εις τα χριστιανικά διδάσματα, παιδιά και γη. Λοιπόν, μετά την παρέκβαση αυτή, λέγω ότι μετά ήρθε εδώ το παιδί αυτό, ο νέος αυτός εκλεκτός.

Επιτελείου και εργαστήκανε περίπου ένα χρόνο και επάνω στο οικόπεδο το οποίο τότε παρεχώρησε, επέτρεψε ο Ιερός Ναός της Αγίας Τριάδος, εκεί εδώ εκτίστη αυτό το κτίριο, αυτό το θρησκευτικό κέντρο. Επαναλαμβάνω, το όνομα αυτού του παιδιού, το τέλος, Μαρτυρικών, Λεολόγος, δεν έμεινε ευχαριστημένος από την Ελλάδα, είδε ότι η Ελλάδα σκαταλέει. Θα φύγω. Μωρέ κάτσε παιδί μου κοντά, υπάρχουν και άνθρωποι ακόμα που πιστεύουν. Ο προφήτης ο Ησαΐας, ημέρα με στους χείρους. Σύμφωνα με το Ευαγγέλιο του Χριστού. αλλά ας καταλέει θα φύγω μωρέ κάτσε παιδί μου κοντά υπάρχουν και άνθρωποι ακόμα που πιστεύουν στον Θεό ολίγοι είναι λέει ο προφήτης ο θάνατος ημέρα μες τους χίλιους ένας θα πιστεύει μες τους χίλιους ένας θα πιστεύει συμφωνώ με το Ευαγγέλιο του Χριστού κάτσε παιδί μου όχι δεν θα φύγω από πάνω

Κάτσε παιδί μου, όχι, δεν θα φύγω από πάνω. Και πού επήγε; Επήγε κάτω στην Αφρική, στον Νείλο ποταμό, στην Ουγγάντα επήγε, στην Ουγγάντα επήγε, στον Ζαΐρ κάτω, και εκεί εργάστηκε, εργάστηκε, εργάστηκε και με τη βοήθεια του Θεού και σπίτι έφτιασε και δέντρα και επίδρα εφύτευσε και ξενώνα έκανε και ξανοχή έκανε.

Και λοιπά, και εβάπτισε πόσους; Τρεις χιλιάδες εβάπτισε, τρεις χιλιάδες εβάπτισε. Και μου λέει: «Τι κάνεις πάτερ μου; Γιατί κάθεσαι στην Ελλάδα; Θα σε σταυρώσουν οι πατριώτες σου.» «Φύγε, έλα μαζί μου, πήρα κάτω στον Ζαΐρο.» Πολλές φορές το σκέφτηκα, που έρθω να φύγω κι εγώ από την Ελλάδα και να πάω κάτω στον Ζαΐρο να καθίσω εν μέσω των αγρίων εκείνων που δεν πίστευαν στον Χριστό και επίστευσαν αυτοί. Και το κέντρο στο μαθηρικό, πάνω στην προσπάθειά του να διανοίξει κάποιο δρόμο να προχωρήσει, έπαθε αυτοκινητιστικό δυστύχημα και φονεύτηκε, και οι άγριοι τον έχουν Θεό τους.

Ονομάζεται Σικοδιτόρθιο, ονομάζεται Ιωάννης Ασνανίδη, Σικοδιτόρθιο, προς τη Μήντρο.

Σαν η Πάτερ Νικόλα, αιωνία αυτή είναι.

Τελευταία φορά το είδα πρόπερσι. κάποιος του είπε παιδί μου λέει, Γιάννη λέει Αδίκως σκοπίασες λέει, κάτω στην πάρο λέει, έφτασες ένα κέντρο θρησκευτικό, είναι ταβέρνα, παιδί μου λέω, παιδί μου τι είναι αυτό που λες, ταβέρνα, πράγμα γίνει ταβέρνα

Όχι παιδί μου, δεν είναι ταβέρνα, εξακολουθεί να είναι θρησκευτικό κέντρο. Τονίζω, το δίνω ως ευλογία μέσα στο χώρο, θα μείνει το κέντρο αυτό θρησκευτικό. Είστε σύμφωνοι;

Ευχή μου στο χωριό αυτό. Δεν ήθελα να το θίξω το θέμα αυτό. Άρα ήρθε ο λόγος και το θίγω και παρακαλώ ότι έχω σύμφωνο ολόκληρο το χωριό, την πρωτοβουλία του χωριού, ασχέτως πολιτικών διενέξεων και κομμάτων, ότι θα μείνει θρησκευτικό.

Διότι τα κόκκαλα ακόμα του Γιάννη, του Αλζανίδου, θα ταραχθούν κάτω στα μνήματα εκεί της Ζαΐρ που είναι. Τα αυτά έχω να είπω, δεν έχω τίποτα άλλο να σας πω. Αύριο το πρωί συνοδεύσατέ με, συνοδεύσατέ με, συνοδεύσατέ με.

Με τας προσευχάς σας, έχω ανάγκη των προσευχών σας. Πιστεύω στην προσευχή, πιστεύω στο Ευαγγέλιο, πιστεύω στην Αποκάλυψη. Πιστεύω, εάν ζω, ορθώς είπε ο Πάτερ Νικόλαος το πρωί. Λίγα λόγια είπε, αλλά σοφά λόγια είπε, ότι το έλεος του Θεού θα μας σώσει, το έλεος του Θεού.

Αν κάτι είμαι, δεν είμαι τίποτα, δεν είμαι. Εάν κάτι είμαι, του Χριστού, του Χριστού είναι και μόνο ο Χριστός με ενίσχυσε μέχρι σήμερα να κρατήσω ένα βάρος μεγάλων υποχρεώσεων μέσα στην πατρίδα μου και μέσα στο λαό.

Και επιτρέψτε με να πω, είμαι το καύχημά σας, πάτε όπου θέτε, ερωτήστε όπου θέτε και θα λέει ότι ο Επίσκοπός σας είναι το καύχημά σας. Δεν το λέγω αυτό, δεν το λέγω αυτό για να υπερηφανευτώ, αλλά το λέγω από άλλη πλευρά, ότι τέλος πάντων το χωριό σας, στην εποχή εκείνη είμαι εγώ και τέκνον της ιδεολογικής εκείνης εποχής μέσα στην οποία ευρίστε θέση, ευρίστε θέση και έρχονται στο χωριό σας, έρχονται και μου κάνει κατάπληξη.

Από την Πρόεδρε, από την Βέροια, από την Αθήνα έρχονται και επισκέπτονται το χωριό σας και πάνε και στα μνήματα των γονέων μου και κάνουν την προσευχή. Δεν τα λέγω για να περηφανευτώ, με συγχωρήσατε που σας τα λέγω αυτά.

διότι έχουν άγγιτον προσευχό σας. Είπα από το πρωί και το τελειώνω σήμερα, ότι του Χριστού είναι ό,τι είναι. Κάποτε, λέγει η Φιλοκαλία, ένα σπουδαίο βιβλίο, λυπούμαι διότι σας έφερα χίλια βιβλία. Αλλά τα είδα τα βιβλία, όπως τα έβαλα είναι κει.

Δεν διαβάζετε; Γιατί δεν διαβάζετε; Διαβάζετε το Ευαγγέλιο του Χριστού μας.

Να περάσει η μέρα χωρίς φαΐ, χωρίς φαΐ να περάσει η μέρα, η μέρα χωρίς Ευαγγέλιο να μην περάσει. Διαβάζεται το Ευαγγέλιο, αιώνιον και αθάνατο Ευαγγέλιο, και από εκεί προέρχονται όλες οι ιδέες, οι μεγάλες ιδέες, οι οποίες ως ένας γάργαρος ποταμός τροφοδοτούν την ανθρωπότητα ολόκληρη. Είναι ασύλληπτον το μεγαλείον, όπως είπε ο αγαπητός κύριος Κοντουράς. Λοιπόν, εδώ, εκεί πέρα, ήταν λέει λοιπόν η Φιλοκαλία ότι ήταν μια με ένας νέος, όπως τον περιέγραψε αυτό, καταδικάσθη εις θάνατον. Ειδεχθές έγκλημα, ειδεχθές έγκλημα λέγεται, ένα έγκλημα που οι λεπτομέρειές του προκαλούν φρίκη. Τον καταδικάσθη εις θάνατον. Και ορίστηκε η μέρα καταδίκης και βγήκε όλη η πόλη και δεξιά και αριστερά παρετάχθη ο όλος ο λαός και περνούσαν δεμένο, τον πήρανε να τον πάρουν στον τόπο της εκτελέσεως.

Ένας ασκητής, τι έκανε; Τον έφτυσε, τον ύβρισε, τον ήλεγξε. Γονάτισε, τι γονάτισε; Γονάτισε και έκανε την προσευχή του. Οι άλλοι: «Δεν ντρέπεσαι», λέει, «εσύ αυτό το κάθαρμα, αυτό τον κακούργο, αυτό τον λωποδύτη, τον απατεώνα, τον κλέφτη, εσύ να τον προσκυνάς;» Τι απήντησε εκείνος; Δύο πράγματα που δεν ζηλίζονται. Το ένα ποιο είναι; Ότι μέσα σε αυτόν, παρόλη τη διαφθορά του χαρακτήρα του, βλέπω την εικόνα του Χριστού.

Κάθε άνθρωπος είναι ο Χριστός.

Όταν έπαιρνε ο ανθρώπιος η χαρά μου, η χαρά μου είναι, διότι και ο πιο άγιος έχει το ψεγάδι του, και όπως ο ήλιος είναι λαμπρός αλλά έχει τις κηλίδες του, έτσι και ο πιο άγιος χαρακτήρας έχει τις κηλίδες του. Δεν υπάρχει άγιος χωρίς ψεγάδια και δεν υπάρχει κακούργος χωρίς κάποιον.

Και αρετή. Θυμούμαι στο Βάρκτο που πήγα, επάνω στην περιβάλλοντα του Βάρκτου. Πάω και βλέπω μια εκκλησιά θαυμάσια, θαυμάσια μια εκκλησιά, ένα μυστήριο. Ποιος την έκτισε εδώ στο χωριό, μια εκκλησιά θαυμάσια; Ρωτώ, ρωτώ, ρωτώ, μου λέει ο ιστής, καλείστε. Και ό,τι έπαιρνα από τους πλουσίους, τους αστούς και αυτούς, τα διέθεσα για τη φιλανθρωπία και δι' έργα του Θεού.

Λοιπόν, και ο κακούργος ακόμα κάτι έχει μέσα του. Συνεπώς μην κακομαθάτε δι' αυτό, δι' αυτό. Και το άλλο που είπε, ότι αν δεν με φώτιζε ο Θεός, λέγει αυτός, έλεγε αυτός, αν δεν με φώτιζε ο Θεός, τότε ο ασκητής είπε, ο ασκητής, αν δεν με φώτιζε ο Θεός, αυτά που έκανα θα έκανα διπλάσια εγώ, διπλάσια, διπλάσια κακά θα έκανα από αυτόν.

Μας κρατάει ο Θεός, μας κρατάει ο Θεός από τα μεγάλα εγκλήματα και ο Θεός θέλω αυτόν λοιπόν να λατρεύουμε. Παρακαλώ να προσεύχεστε. Θα πάω πάνω στην αυτοί, δεν ξέρω το τέλος μου. Σας το είπα, προφήτευσα το πρωί, και να χτυπήσει η καμπάνα λυπητερά, όχι λυπητερά, χαρμόσυνα, για ένα παιδί των Λευκών.

Η θυσία για τη ζωή του χάριν της γλυκιάς μας πατρίδος και της αθανάτου Μακεδονίας μας, με το υπέροχο όνομα. Παρακαλώ να προσεύχεστε και αν προσεύχεστε θα είμαι ισχυρός, ισχυρός, και εύχομαι και σας δίνω και την ευλογία μου. Με συγκινήσατε πολύ.

Ήταν όχι μόνο το χωριό σήμερα. Πού είναι ο Κυριάκος; Είναι απόψε εδώ ο Κυριάκος; Πώς το έπαθε να είναι, πώς να είναι; Λοιπόν, είναι ο Κυριάκος εδώ; Ναι, λοιπόν, λοιπόν είναι εδώ. Συνεπώς με συγκινήσατε πολύ. Παρακαλώ, συμπροσεύξτε, και αν θέλει ο Θεός και με αφήσει ο Θεός προθεσμία.