Η Κυριακή των Βαΐων, τα δάκρυα του Χριστού και η πίστη

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

Esteemed members of our churches, today is the last Sunday of Holy and Great Lent. Today is a radiant feast, the feast of Palm Sunday. What is the history of this feast? Allow us to speak of it in a brief address.

A short distance outside Jerusalem lies a small village.

Outside Florina lies Proti, where there are camps. This blessed village is just as close.

Thank you.

A blessed family lived there, and Christ was a friend to families. That family was Lazarus and his two sisters, Mary and Martha. Christ went there one last time. Why? Because Lazarus had fallen ill, died, and been buried. Christ went to perform the miracle that was the greatest of all He had done up to that time.

Christ raised others from the dead as well, but there is a difference. What difference? They had not been buried, while Lazarus had been in the tomb for four days, buried. When Christ came to the village that day, He went to the tomb, stood before it, and prayed and entreated the Heavenly Father. Then He called out in a mighty voice, “Lazarus, come forth!” Come out, Lazarus. That was all it took.

Let unbelievers choose not to believe. I have said it a thousand times, and I say it again: that is their right. But we believe in the power of Christ. As soon as Christ spoke, Lazarus came out of the tomb.

And what happened that day is a prelude, it is a guarantee, it is a proof.

That same voice that cried, “Lazarus, come forth!” will be heard at every tomb of every age. It will be heard at our own tomb too: the voice of Christ, whom you hear even today, and the voice of the Archangels calling, “You who are dead, rise!” Then all the dead will rise from their tombs. It was an astonishing, unheard-of event: a man who had been dead four days was raised. Of course, the news spread far and wide.

There were no radios, televisions, or wireless transmitters to carry the news throughout the world. But each person’s mouth served as a radio and a television. The news spread by word of mouth throughout Judea.

So when Christ went to Jerusalem a few days later, the people prepared an enormous welcome, unlike anything seen before. Everyone came out to meet Him: men, women, and children. He rode neither in a chariot, as kings and emperors do, nor behind teams of fierce beasts. He sat on a young donkey. As He entered, the people spread their clothes along the road for Him. They held palm branches and cried out, “Hosanna! Blessed is He who comes in the name of the Lord!”

Yes, that was the welcome they prepared: an extraordinary, spontaneous welcome. Anyone else in Christ’s place might have thought that a day of such praise would be the happiest day of his life.

But Christ was not swept up by the welcome. He saw beyond the surface; He saw into people’s hearts and into the days ahead. What did He see? Before that week was over, Monday, Tuesday, Wednesday, Thursday, and then Friday morning, the very people who had shouted “Hosanna!” would cry, “Crucify Him! Crucify Him!”

As our beautiful Church sings, those ungrateful people who first praised Him with branches later seized Christ with clubs. Christ saw even farther ahead. He saw what would happen not just four days later, but thirty years later.

What would happen in thirty years? Jerusalem would be destroyed in a catastrophe unlike any it had known, its city laid waste from the foundations up.

And so Christ too saw all these things. Scripture says that He saw the city and wept. Christ wept today; Christ wept today. He saw the city, He saw the destruction that was to come, and He spoke those words: “O Jerusalem, Jerusalem, how often I wanted to gather your children together, as a hen gathers her own chicks, and you did not wish it.”

O Jerusalem, how many times I longed to gather you close to me, as a mother hen gathers her chicks, but you would not have it. “Your house is left to you desolate.” So today, on this day of His welcome, He wept; Christ wept.

But two joyful things eased Christ’s sorrow. What were they? The first was that among the crowd welcoming Him

were the children. They praised Him freely, these innocent little ones who had none of the malice of the scribes and Pharisees. The children sensed that someone loved them even more than their mothers and fathers did, more than anyone else: Christ loved them. In Christ they saw their dearest friend. So they came out and cried, “Hosanna!”, that is, “Long live Jesus Christ!”

But those innocent voices greatly upset the scribes and Pharisees. These enemies of Christ came up to Him and said, “Tell the children to be quiet.” The children bothered them; their innocent songs were too much for them.

And what did Christ say? “If they keep silent, the very stones will cry out.” Even the stones will proclaim, “One is Holy, one is the Lord, Jesus Christ, to the glory of God the Father. Amen.”

So one joyful part of this great welcome today is the welcome given by the children. But something else happened on Palm Sunday, something of special concern to us. What was it?

And yet, before the sun had even set, thousands, two million people, mostly Jews, had gathered in Jerusalem from every part of the world to celebrate the great feast of Palm Sunday.

Among them were Greeks, who had come from their distant homeland, from faraway Athens. They too heard the name of Christ. They went to Philip, Christ’s disciple, and said, “Please introduce us to Christ. Bring us to Him.” They wanted to see Christ.

Philip went to Christ and said, “Greeks are asking for You. Greeks!” They were Greeks. And Christ rejoiced greatly. What did He say? Words beyond price, words that are the greatest honor for our people.

“Now the Son of Man is glorified,” He said. Now that the Greeks are coming to worship Me and believe in Me, My hour of glory has come. They were the first signs that the Gentiles would come to Him. And indeed, the Greeks glorified Christ. Our long-suffering homeland glorified Christ.

She glorified Him because Greece gave rise to Greek teachers and Fathers of the Church, and to Greek martyrs. No other nation has offered as many martyrs and holy people as our Greece. Thousands of Greek martyrs gave their lives.

One of the greatest things we have come to disregard is this: of all the thousands of languages in the world, God chose the Greek language. The Gospel, Paul’s epistles, and the Apocalypse were written in Greek, and the Gospel of Christ spread in Greek.

For this reason, Christ too, by grace, foresaw the future of the homeland and says, “So that the Son of Man may be glorified.” With these few words, my dear friends, let us finish. Can we, today’s generation of the twentieth century, say of ourselves that we are the glory of Christ? That would take a long discussion, and I do not want to tire you on this holy day. So I will say just a few brief things. We are no longer the glory of our Christ. On the contrary, much shows that, as a whole, we have ceased to be so. I am not speaking of individual people and families, but of the great majority: we have gone far from God. We no longer love Christ as our Greek forebears loved Him. Well, what should I mention first, and what second?

They wanted the children to praise God.

And today, in our generation, atheists, atheists, atheist educators, unbelieving atheists who believe in Marx, have succeeded in this. They forbade children to attend church. Do you see a child anymore? Search inside the church now and see for yourselves.

Look and see whether there is a child here. The atheists forbade it, scribes and Pharisees of our own day, who believed only in Marx, Lenin, and communism. It has not been many years, yet children now rarely set foot in church. Many churches do not have even one child to carry the liturgical fans. They forbade that too. They also forbade morning prayer. There is no prayer at all. They forbade all these things. They even forbade religious writing.

And they wrote atheistic and materialistic things in their books, all of it to be given to the children. They forbade things and did so many other things, so many others, and they even erased the Greek language, which is known throughout the world. As I have said a thousand times, we will have to go to London and New York to learn Greek.

Look, the other night, around two or three o’clock, someone called me. The telephone rang; I went to answer it and heard a Greek voice. I said, “Where are you, where are you, where are you?” “Are you calling from Greece?” I asked. “Where are you? What part of Greece are you in?” “Romania, Bucharest.” The caller spoke fluent Greek.

I wept. We have made a disgrace of ourselves, a disgrace. And I am deeply afraid that, through these offenses of ours, we have become worse than the scribes and Pharisees.

Another idea, let me not mention his name on this holy day. Others said, “Before long, they say, we who have Albania will make it Albania, we will turn Athens into Albania here in Greece.” They wanted to erase it, to keep people from hearing the name of Christ. Such hatred they harbored within our own nation. They wanted to wipe the name of Jesus Christ from the world, so that the name of our Christ would no longer exist in Greece, the Greece of martyrs and heroes. I want to hope that...

I hope this wave will pass, and that our Greece will rise again. Yet here is another sign of what is happening: all the parties agreed to hold elections on this holy day. In France, Italy, Germany, England, and America, they never hold elections on a Sunday. Never!

They changed this holy day so they could hold elections. I speak as a bishop: I belong to no party, absolutely none. You are free to vote for whichever party you choose. If anyone says that I lied, even if someone from the Metropolis says these things, I do not approve of him.

If anyone from the Metropolis tells you to vote for party A or party B, they do not speak for me. For twenty-two years I have said that everyone must be free. As a bishop, I love them all. Christ spoke of a hen gathering her chicks, and a bishop must care for his people in that same way.

I love them all as a hen loves her chicks, whether they are red, green, blue, or white. She loves them all. And I love all Greeks, whether they support party A, B, or C. What I ask, what I want, what I insist upon with all my heart, is that they be Greeks and Christians.

And you are here before me today. On a day such as this, a feast day, it is to your credit that you chose as your first duty not to go to the polling stations, though you must go there to vote. In Athens, some fanatical Christians distributed leaflets saying, “Liturgy, liturgy, liturgy, liturgy.” I do not condemn them.

But I do not make that appeal. On the contrary, I believe the vote is sacred and that voting is a sacred duty. And your first duty is to consider who is going today. Are there a thousand? How many are there? A thousand candidates.

Now I would wager: if I went to church today, I would wager whether even one of them had gone to church. We did not begin with God, though our ancient forebears said, “Begin with God.” All that is gone now; we have kicked it all aside and become a people, a herd, an uncouth herd.

Our people no longer have faith in God. But I want to believe that, despite all this, despite our sin, a voice will be heard again.

I believe we have buried Greece, buried her in atheism, unbelief, corruption, and every kind of wrongdoing. We have become like birds of prey, trying to devour her flesh. Even so, though Greece lies in the tomb like Lazarus, I want to believe that a voice will be heard: “Greece, come forth! Greece, come forth!” And Greece will come out again, bearing the Cross, and write a new page of honor and glory, to the glory of God. Amen. God be with us.

Thank you.

Σεβαστές εκκλησίες μας, σήμερον είναι η τελευταία Κυριακή της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Σήμερον είναι εορτή λαμπρά, είναι εορτή των Βαΐων. Ποιο είναι το ιστορικό της εορτής αυτής; Θα επιτρέψετε σε μια σύντομη ομιλία να είπομε.

Έξω από τα Ιεροσόλυμα, σε μια μικρά απόσταση, είναι ένα μικρό χωριό.

Έξω από τη Φλώρινα είναι η Πρώτη, όπου είναι κατασκηνώσεις. Τόσο κοντά είναι και το χωριό αυτό το ευλογημένο.

Ευχαριστώ.

Εκεί υπήρχε μια ευλογημένη οικογένεια και ο Χριστός ήταν ο φίλος των οικογενειών. Η οικογένεια αυτή ήταν ο Λάζαρος και οι δύο αδερφές του, η Μαρία και η Μάρθα. Τώρα τελευταία, πήγε για τελευταία φορά. Γιατί; Γιατί ο Λάζαρος αρρώστησε και απέθανε και ετάφη, και πήγε ο Χριστός εκεί πέρα να κάνει το θαύμα του, που είναι το μεγαλύτερο θαύμα του από τα θαύματα που έκανε μέχρι τότε.

Ανέστησε κι άλλους νεκρούς ο Χριστός, αλλά υπάρχει διαφορά. Ποια διαφορά; Εκείνοι δεν είχανε ταφεί, ενώ ο Λάζαρος ήταν τέσσερες μέρες μέσα στο μνημείο, θαμμένος. Και ο Χριστός την ημέρα αυτή, την ημέρα που πήγε στο χωριό, πήγε στο μνήμα και στάθηκε μπροστά στο μνήμα και προσευχήθηκε και παρεκάλεσε τον Ουράνιον Πατέρα και είπε κατόπιν με βροντεράν φωνή: «Λάζαρε, δεύρο έξω». Έλα έξω, Λάζαρε, με τόσο.

Ας μην πιστεύουν οι άπιστοι. Το είπαμε χιλιάδες, επαναλαμβάνομαι, δικαίωμά τους είναι να μην πιστεύουν οι άπιστοι. Εμείς πιστεύουμε στην δύναμη του Χριστού και ότι μόλις το είπε ο Χριστός, βγήκε από τον τάφο ο Λάζαρος.

Και αυτό που έγινε την ημέρα εκείνη είναι ένα προοίμιον, είναι μία εγγύηση, είναι μία απόδειξη

ότι η ίδια φωνή αυτή, «Λάζαρε, δεύρο έξω», θα ακουστεί σε όλα τα μνήματα όλων των αιώνων, και στο δικό μας μνήμα θα ακουστεί η φωνή του Χριστού που ακούς και σήμερα, η φωνή των Αρχαγγέλων που θα λέει: «Νεκροί, αναστηθείτε», και οι νεκροί όλοι θα αναστηθούν μέσα από τα μνήματα. Το γεγονός αυτό ήταν καταπληκτικό, πρωτοφανές, ότι ένας τεταρταίος νεκρός αναστήθηκε και διαδόθηκε, πολύ διαδόθηκε βέβαια τότε.

Δεν υπήρχαν ραδιόφωνα και τηλεοράσεις και ασύρματοι να το μεταδώσουν σε όλο τον κόσμο. Αλλά ραδιόφωνο και τηλεόραση ήταν το στόμα, ραδιόφωνο ήταν το στόμα του κάθε ανθρώπου. Από στόμα σε στόμα διαδόθηκε σε όλη την Ιουδαία.

Και αποτέλεσμα ήταν ότι όταν σε λίγες μέρες ο Χριστός πήγε στα Ιεροσόλυμα, τότε ο λαός αυτός προετοίμασε μια τεραστία διαδήλωση, πρωτοφανή. Τον υπεδέχθηκε όλος ο λαός, άντρες, γυναίκες, παιδιά, όλοι έβγηκαν να υποδεχθούν το Χριστό, ο οποίος εκάθεται όχι επί άρματος, όπως εκάθονται οι βασιλείς και αυτοκράτορες που τα άρματά τους εσύρονται από άγρια θηρία, αλλά εκάθεται πάνω σε ένα πώλον, σε ένα πώλον, σε ένα επί πώλον όνου, και εισήλθε κι έστρωναν τους δρόμους των με τα ρούχα τους για να περάσει και εκράτουν βάγια και κλάδους, κλάδους, και φώναζαν το «ωσαννα, ευλογημενος ο ερχομενος εν ονοματι κυριου».

Μάλιστα, αυτή ήταν η υποδοχή που ετοίμασαν. Και κάθε, κάθε μια υποδοχή πρωτοφανής, αυθόρμητος. Και θα ενόμιζε κανείς, αν ήταν κανένας άλλος στις θέσεις του Χριστού, θα ενόμιζε, θα έλεγε ότι αυτή η μέρα που τόσο πολύ εδοξάζει το Χριστό θα ήταν η πιο ευτυχισμένη μέρα της ζωής του.

Αλλά ο Χριστός όμως δεν επηρεάζεται από αυτή την υποδοχή, Όπως επηρεάζεται ο Πασκόλ Διότι δεν έβλεπε την επιφάνεια, έβλεπε το βάθος, έβλεπε το βάθος και έβλεπε μακριά. Τι έβλεπε; Ότι δεν θα περνούσανε τέσσερις ημέρες, Δευτέρα, Τρίτη, Τετάρτη, Πέμπτη, Παρασκευή το πρωί, αυτοί οι ίδιοι που φωνάξανε «ωσαννά» θα εφωνάζανε τώρα το «σταύρωσον, σταύρωσον αυτόν».

Και όπως ψάλλει η ωραία εκκλησία μας, οι μετά κλάδων υμνήσαντες πρότερον, μετά ξύλων συνέλαβον ύστερον οι αγνώμονες Χριστόν. Έτσι λοιπόν ο Χριστός, και μάλιστα, έβλεπε ακόμα μακρύτερα· όχι ύστερα από τέσσερις μέρες, έβλεπε ο Χριστός ύστερα από τριάντα χρόνια τι θα συνέβαινε.

Τι θα σημαίνει με τα τριάντα χρόνια; Ότι τα Ιεροσόλυμα θα κατεστρέφοντο σε μια καταστροφή πρωτοφανή στην ιστορία, καταστροφή εκ θεμελίων, μέσα η πόλη σε αυτή.

Και συνεπώς τα έβλεπε αυτά και ο Χριστός. Λέει, είδε την πόλη, έκλαψε. Σήμερα έκλαψε ο Χριστός, έκλαψε ο Χριστός σήμερα. Είδε την πόλη, είδε την καταστροφή που θα υπάρξει και είπε εκείνα τα λόγια ότι: «Ιερουσαλήμ, Ιερουσαλήμ, ποσάκις ηθέλησα επισυναγαγείν τα τέκνα σου, ως η όρνις τα εαυτής νοσσία, και ουκ ηθελήσατε».

Ω Ιερουσαλήμ, πόσες φορές που επιθύμησα να σας μαζέψω κοντά μου, όπως μαζεύει η κλώσσα τα πουλιά της, και εσείς δεν θελήσατε. Αφίεται ο οίκος υμών έρημος. Έκλαυσε λοιπόν σήμερα, την ημέρα αυτή της υποδοχής του, έκλαυσε ο Χριστός.

Αλλά τη λύπη του Χριστού τη μετριάζουν, είναι δυο γεγονότα, ευχάριστα γεγονότα. Ποια είναι τα γεγονότα; Το ένα ήταν ότι μέσα στο πλήθος που τον υπεδέχετο ο Χριστός

ήταν και τα παιδιά που έκαναν μία αυθόρμητη διαδήλωση, τα παιδιά που αισθάνονται τα αθώα αυτά πλάσματα, που δεν είχαν την πονηρία των Γραμματέων και Φαρισαίων. Αλλά εκδηλώνοντο αυθορμήτως. Τα παιδιά αυτά κατάλαβαν ότι ένας τα αγαπάει παραπάνω και από τη μάνα και από τον πατέρα τους και από κάθε άλλον. Τα αγαπάει ο Χριστός τα παιδιά. Αυτά στο πρόσωπο του Χριστού είδαν τον γλυκύτερο φίλο τους, και αυτά λοιπόν τα παιδιά έκαναν διαδήλωση και εφώναζαν το «Ωσαννά», δηλαδή «ζήτω ο Ιησούς Χριστός».

Αλλά αυτές οι αθώες φωνές επείραξαν πολύ τους Γραμματείς και Φαρισαίους, τους επείραξαν πάρα πολύ τους Γραμματείς και Φαρισαίους. Και επλησίασαν αυτοί οι Γραμματείς και Φαρισαίοι, οι εχθροί του Χριστού, και του είπανε: «Πες, λέει, στα παιδιά να σιωπήσουν.» Είναι πολύ ενοχλητικά τα παιδιά, μας ενοχλούν τα παιδιά με τις αθώες μελωδίες των.

Και ο Χριστός τότε τι είπε; «Και αν αυτά σιωπήσουν, και οι λίθοι κεκράξονται.» Και τα λιθάρια ακόμα θα φωνάξουν ότι «Εἷς Ἅγιος, εἷς Κύριος, Ἰησοῦς Χριστός, εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρός. Ἀμήν.»

Ένα λοιπόν ευχάριστο γεγονός σήμερα στην μεγάλη αυτή υποδοχή είναι η υποδοχή των παιδιών, και το άλλο γεγονός, που είναι, μας ενδιαφέρει εμάς εξαιρετικώς, συνέβη την ημέρα των Βαΐων. Ποιο είναι το γεγονός που συνέβη την ημέρα των Βαΐων;

Και όμως, προτού ακόμα βασιλεύσει ο ήλιος, στα Ιεροσόλυμα είχαν μαζευτεί χιλιάδες, δύο εκατομμύρια άνθρωποι από όλα τα σημεία του κόσμου, Ιουδαίοι επί το πλείστον, για να εορτάσουν τη μεγάλη εορτή των Βαΐων.

Μεταξύ αυτών ήταν και Έλληνες, από τη μακρινή τους πατρίδα, από την Αθήνα, μακριά, και άκουγαν και αυτοί το όνομα του Χριστού και πήγαν στον Φίλιππο, τον μαθητή του Χριστού, και του λένε: «Σε παρακαλούμε πολύ να μας γνωρίσεις τον Χριστό, να μας φέρεις σε επικοινωνία με τον Χριστό.» Οι θέλησαν να ιδούν τον Χριστό.

Και πάει ο Φίλιππος και λέει, λέει: «Έλληνες σε ζητούν, Έλληνες, σε ζητούν Έλληνες.» Ήταν Έλληνες. Και τότε ο Χριστός χάρηκε, χάρηκε χαρά μεγάλη. Και τι είπε; Λόγια ανεκτίμητα, λόγια που είναι ο μεγαλύτερος τίτλος της τιμής μας, του γένους μας.

Τώρα λέει δοξάστη ο Υιός του ανθρώπου Τώρα που έρχονται οι Έλληνες να με προσκυνήσουν, να πιστεύσουν, τώρα ήρθε η δόξα μου. Ήταν τα προοίμια των ειδωλολατρών. Και πράγματι οι Έλληνες εδόξασαν τον Χριστό. Η μαρτυρική μας πατρίς εδόξασε τον Χριστό.

Τον εδόξασε, δόξα, γιατί από την Ελλάδα παρουσιαστήκανε Έλληνες, ήσαν οι δάσκαλοι και πατέρες Εκκλησίας, Έλληνες ήσαν οι μάρτυρες. Κανένα άλλο έθνος δεν προσέφερε τόσους μάρτυρες και τόσους ιερούς όσο η Ελλάς μας. Χιλιάδες είναι οι μάρτυρες που θυσιαστήκανε, Έλληνες μάρτυρες.

Από τα σπουδαιότερα, τα οποία έχουμε περιφρονήσει, το σπουδαίο είναι ότι από όλες τις γλώσσες του κόσμου, και υπάρχουν χιλιάδες γλώσσες, ο Θεός εξελέξατο την ελληνική γλώσσα. Στην ελληνική γλώσσα γράφτηκε το Ευαγγέλιο, οι επιστολές του Παύλου και η Αποκάλυψη, και στην ελληνική γλώσσα διεδόθη και το Ευαγγέλιο του Χριστού.

Γι' αυτό και ο Χριστός σε χάρη προείδε το μέλλον της πατρίδος, τα συμπερισσίες προσέφερε και χάρη λέει: «Ίνα δοξαστεί ο Υιός του ανθρώπου». Ταύτα τα ολίγα, αγαπητοί μου, να τελειώσουμε. Άραγε εμείς, η σημερινή γενεά του 20ού αιώνος, δυνάμεθα για εμάς τον Χριστό να πούμε ότι είμεθα η δόξα του Χριστού; Θα είναι μακρός ο λόγος, δεν θέλω να σας κουράσω την Άγια αυτή μέρα. Λοιπόν, αλλά λέγω μόνο επιγραμματικώς ολίγα τινά. Δεν είμαστε πλέον η δόξα του Χριστού μας. Τουναντίον, πολλά πράγματα δείχνουν ότι εμείς πλέον πάψαμε εν τω συνόλω. Δεν λέγουμε μεμονωμένα άτομα και οικογένειες, αλλά στο σύνολο, το μεγάλο σύνολο, έχουμε φύγει μακριά από τον Θεό. Δεν αγαπούμε πλέον τον Χριστό όπως τον αγάπησαν εκείνοι οι προγονοί μας, οι Έλληνες. Λοιπόν, ποιο πρώτο και ποιο δεύτερο;

Ήθελαν τα παιδιά να υμνούν τον Θεό.

Και σήμερα στη γενεά μας άθεοι, άθεοι, παιδαγωγοί άθεοι, άπιστοι άθεοι, που πιστεύουν στον Μαρξ, την κατόρθωσαν. Απαγορεύσαν στα παιδιά να εκκλησιάζονται. Είδατε πλέον παιδί; Να ψάξει τώρα μες στην εκκλησία, να το δείτε.

Ψάξτε να δείτε παιδί μέσα. Απηγόρευσαν οι άθεοι, οι γραμματείς και οι φαρισαίοι, άθεοι που πιστεύαν μόνο στο Μαρξ και στο Λένιν και στην Κομμούνα. Απηγόρευσαν, και τώρα δεν είναι πολλά χρόνια που τα παιδιά πλέον δεν πατάνε στην εκκλησία, σπανίως, και πολλές εκκλησίες δεν έχουν ούτε παιδί να σηκώσει τα εξαπτέρυγα. Τα απηγόρευσαν. Επίσης απηγόρευσαν να κάνουν προσευχή το πρωί. Δεν κάνουν προσευχή, κάνουν τίποτα προσευχή, τίποτα. Όλα τα απηγόρευσαν αυτά. Απηγόρευσαν ακόμα να γράφονται πράγματα θρησκευτικά.

Και γράψανε μέσα στα βιβλία τους άθεα και υλιστικά πράγματα να δίνονται για αυτούς όλα αυτά, και απηγόρευσαν και έκαναν τόσα άλλα, άλλα, και σβήσανε και τη γλώσσα την ελληνική που είναι παγκόσμια. Και όπως είπα χιλιάκις, πρέπει να πάμε στο Λονδίνο, να πάμε και στη Νέα Υόρκη να μάθουμε ελληνικά.

Να, προχθές με πήρε νύχτα η ώρα, κατά τις 2 to 3 η ώρα. Χτυπάει το τηλέφωνο, πάω, ακούω ελληνικιά φωνή. Λέω: «Πού είσαι, πού είσαι, πού είσαι;» Πού τηλεφωνείς, λέω, από την Ελλάδα; Α, πού είσαι, ποιο μέρος της Ελλάδας είσαι; Ρουμανία, Βουκουρέστ. Άπταιστα ελληνικά, σε αρκετές ελληνικά μιλούσε.

Έκλαψα, έκλαψα, ήμαθα το ρεζί, γίνηκαμε το ρεζί, το ρεζί γίνηκαμε. Και φοβούμαι πολύ μήπως με αυτά τα εγκλήματα, τα οποία κάναμε χειρότερα από τους γραμματείς και φαρισαίους.

Άλλη ιδέα, ας μην αναφέρω το όνομά του την άγια αυτή ημέρα. Άλλοι είπανε ότι εντός ολίγου, λέει, εμείς πρώτοι που έχουμε την Αλβανία, θα κάνουμε την Αλβανία, την Αθήνα θα την κάνουμε Αλβανία εμείς στην Ελλάδα. Να σβήσουν, να μην ακούν το όνομα του Χριστού. Τέτοιο μίσος είχανε μέσα, μέσα εις το έθνος μας. Να εξαλείψουν το όνομα του Ιησού Χριστού από τον κόσμο και να μην υπάρχει πλέον το όνομα του Χριστού μας μέσα στην Ελλάδα, την Ελλάδα των μαρτύρων και των ηρώων. Θα θέλω να ελπίζω ότι...

Προσωρινό είναι το κύμα αυτό, θέλω να ελπίζω ότι πάλι η Ελλάδα μας θα αναστηθεί, ότι πάλι η Ελλάδα μας θα δούμε και θα έρθει ένα ακόμα δείγμα. Όλα τα κόμματα συμφωνήσανε, την Άγια ημέρα, την Άγια ημέρα κάνουν εκλογές, δήλωσης, Γαλλία, Ιταλία, Γερμανία, Αγγλία, Αμερική, ποτέ δεν κάνουν εκλογές την Κυριακή, ποτέ!

Αλλάξανε την Άγια αυτή ημέρα να κάνουν εκλογές που αποτελούν μιλού από περιοπής. Δεν ανήκω σε κανένα κόμμα, απολύτως κανένα. Είστε ελεύθεροι να ψηφίσετε σε οποιοδήποτε κόμμα. Και όποιος πει ότι εγώ είπα ψέματα, και αν είναι κανείς από τη Μητρόπολη μέσα που λέει αυτά, εγώ δεν τον επιδοκιμάζω.

Εάν είναι άνθρωπος της Μητροπόλεως ο οποίος λέει να ψηφίσουμε το Α ή το Β, εγώ δεν είμαι. Εγώ έδειλω σε εικοσιλία χρόνια, δεν ανήκω, είσαι ελεύθερη. Εγώ σαν επίσκοπος αγαπώ όλα τα πότα που είπε ο Χριστός, κλώσσα είναι ο Χριστός, κλώσσα είναι και ο επίσκοπος.

Και αγαπώ όλα τα, όπως η κλώσσα αγαπάει τα παιδιά της, είτε κόκκινα είναι, είτε πράσινα είναι, είτε μπλε είναι, είτε άσπρα είναι, τα αγαπάει όλα η κότα. Και εγώ αγαπώ όλους τους Έλληνες, είτε στο Α, είτε στο Β, είτε στο Γ, εκείνο που ζητώ, εκείνο που θέλω, εκείνο που τονίζω, εκείνο που πεθαίνω, να είναι Έλληνες και Χριστιανοί.

Να είστε μπροστά σας. Σήμερα λοιπόν, τέτοια ημέρα, και βεβαίως, και ο κόσμος σήμερα, και είναι προς έπαινόν σας, ότι μολονότι ο κόσμος σήμερα είναι εορτή, εντούτοις όμως προτιμήσατε ως πρώτο καθήκον σας να μην πάτε στα εκλογικά τμήματα, που πρέπει να πάτε να ψηφίσετε, αν και κάτω στην Αθήνα ρίψανε προκηρύξεις, φανατικοί χριστιανοί, δεν τους καταδικάζω: «Λειτουργία, λειτουργία, λειτουργία, λειτουργία».

Αλλά εγώ τέτοιο σύνθημα δεν ρίπτω. Αντιθέτως, φρονώ ότι η ψήφος είναι ιερά, ότι είναι ιερό καθήκον, και είσαστε εσείς πρώτο καθήκον να θεωρήσετε ποιος πάει σήμερα. Είναι χίλιοι; Πόσοι είναι; Χίλιοι υποψήφιοι.

Τώρα βάζω στοίχημα: αν πήγαινα στην εκκλησία σήμερα, βάζω στοίχημα αν βρέθηκε ένας να πάει στην εκκλησία. Δεν αρχίσαμε από το Θεό, ενώ οι αρχαίοι πρόγονοί μας είπαν «ἐκ Θεοῦ ἄρχεσθε». Τίποτα πλέον, τα κλωτσήσαμε όλα, γινήκαμε ένας λαός, μια αγέλη, μια αγέλη αγενής.

Ρε μα αυτό που δεν έχει πλέον πίστη στο Θεό, αλλά θέλω να πιστεύω ότι παρόλα αυτά, τα ζωή λόσης, παρόλα της αμαρτίας μας, πάλι αλλάζει, θα ακουστεί πάλι η ελέαξη.

Πιστεύω ότι έχουμε θάψει την Ελλάδα, θάψει την Ελλάδα, μέσα στην αθεΐα, μέσα στην απιστία, στη διαφθορά, σε όλα τα εγκλήματα. Σαν αρπακτικά όρνεα γίναμε και προσπαθούμε να καταφάγουμε τις σάρκες της. Παρ' όλα αυτά, μολονότι η Ελλάδα βρίσκεται μέσα στον τάφο σαν τον Λάζαρο, θέλω να πιστεύω ότι θα ακουστεί η φωνή: «Ελλάς, δεύρο έξω! Ελλάς, δεύρο έξω!» Και θα εξέλθει πάλι η Ελλάς με το σταυρό και θα γράψει νέα σελίδα τιμής και δόξης προς δόξαν Θεού. Αμήν. Ο Θεός μεθ' ημών.

Σας ευχαριστώ.