Το Τριώδιο, η ταπείνωση, η μετάνοια και η κρίση

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

Today, as our people say, the Triodion begins. What is the Triodion? It is a long season in the life of the Church, lasting seventy days. It begins today and takes us all the way to Holy Saturday.

On the morning of Holy Saturday, as I said, I think, last Sunday too, the priest puts on his most splendid vestments. In his hands he holds a basket full of laurel leaves.

Laurel leaves are a sign of victory and triumph: Christ lives and reigns forever, victorious over all. As the priest scatters the leaves in every direction, north and south, right and left, the Church sings: “Let God arise, and let His enemies be scattered.”

How beautiful the hymns of the Triodion are! They are gathered in a beautiful book called the Triodion. Today we open that book.

This is what the Triodion means in the Church. But what does it mean to the world, to a world of atheism and unbelief, where people have kept only the name “Christian” and nothing more?

They are like a bottle that was once full of perfume and now has absolutely nothing left inside. For them, the Triodion means something else: revelry, amusement, drunkenness, debauchery, sexual immorality, adultery, and carnivals. We have protested against the excesses of those carnivals, even as far as Patras.

Let me use an image from Holy Scripture. Do you know what the Triodion is like? It is like a ladder, or, to speak in modern terms, a kind of elevator. It is like the ladder Jacob saw in the Old Testament. While he slept, he had a vision of a ladder reaching from the earth up to the stars of heaven. It had countless steps, and angels and archangels went up and down them, singing a hymn to the eternal God.

The first step touched the earth. So it is with the Triodion: a ladder of seventy steps. Come, then, let us begin to climb. Today we stand before the first step. What is this first step on the ladder of virtues? The Church has arranged all this with wisdom.

What is the first step that all of us must take, the young and the old, men and women? It bears a word of which scarcely a trace remains today: humility. We must come to know ourselves. As the ancient saying inscribed at Delphi puts it, “Know yourself.” People do not know themselves.

The Gospel, most of you do not hear it. I have told you: you come late to Church, and that is a sin. You arrive after the Gospel. You hear neither the Apostle reading nor the Gospel, and that is a sin.

Would it be such a hardship to come a little earlier and stand here? The Divine Liturgy with our Lord lasts an hour. Would that be too much? What you are doing is a sin. You must come earlier to the Church of Christ.

So most of you did not hear the Gospel that the hierodeacon read so clearly. What does it say? It gives us a beautiful parable: the parable of the Publican and the Pharisee.

Have you read it? Have you taken it to heart? What does it say? It shows us two men who look alike outwardly but are vastly different in their souls. Christ presents them to us at one of the noblest moments in a person's life: the moment of prayer.

The hour of prayer is a heavenly hour, a great hour. Woe to the person who knows nothing of prayer or of its greatness. A remarkable book was published in Russia and made a great impression. It was translated into many languages: The Way of a Pilgrim.

A person who does not pray is no longer living as a Christian. Now, the parable shows us these two men, the Publican and the Pharisee, who looked alike on the outside. Both went up to the temple to pray. Going to the temple was a worthy thing to do. But how did they pray? The Pharisee was proud and full of himself. He thought himself a great man and imagined that the little scraps of alms he gave were worth a great deal. He was filled with pride.

From the height of his pride, he looked down on other people as though they were mosquitoes or worms crawling in the filth of wickedness. He considered himself the only holy person. And so he began to pray.

Listen to his prayer. He began with a word that deserves praise, not blame.

“Thank You.” God gives us freely the most important things we need to live. What is one of them? Light. Imagine if God were stingy with it, like an electric company that cuts the power whenever it pleases. He is not stingy. As I have said before, all the power companies in Europe, indeed in the whole world, could not provide the light of a single day if the sun went out. God gives it freely.

The light shines on you so generously, and it costs you nothing. Will you not say even one “thank You”? And is light the only gift? He also gives you water, cool and crystal clear. Let it be taken away, and you will understand. One day the water went out here in the city, and everyone cried out for it. That cool, clear water!

Say, “Thank You.” See that little bird? It drinks a drop of water and lifts its head, as if to say, “Thank You, my God, for giving me water.” Yet we say nothing. How ungrateful and brutish we can be! And beyond light and water, there is another gift even more necessary than either of them.

And that is the air, the air. There is no air on the other planets. Here we have air in abundance, oxygen in abundance. If God commanded the air to cease for just a few minutes, five minutes, not one of us would survive.

We would suffocate. So thank God for the sun He sends you. Thank Him for the water that refreshes you, for material blessings, and for your very life. Thank Him for your wife, your children, a free homeland, for everything. All these things belong to God. He has given them to us.

And thank Him, too, for your health. What is health? It is a gift from God. If we have eyes and can see, ears and can hear, lungs and can breathe, feet and can walk, and hands and can work, all of it comes from God.

One tiny clot in the brain, one stroke, and a person lies helpless. What is man? Vain man, what are you boasting about? Everything is God’s gift. So it was right for the Pharisee to say, ‘I thank You.’ But he went wrong when he compared himself with others: ‘I am not like that Publican. I am no thief, swindler, adulterer, or fornicator.’

‘I am a good man.’ Do you hear that? This is a grave sin. ‘I am good, I am good.’ Hell will be filled with people who thought themselves good. No one feels the weight of his own sin.

And so he thanked God because, as he said, ‘I am not like the Publican.’ He came into the Church full of pride and stood there stiff as a post, imagining that his presence brought honor and glory to the Church.

But the other man, the Publican, came in with a different spirit. He did not dare raise his eyes to heaven. His eyes filled with tears, and he beat his breast, striking the heart he knew was sinful.

He wept and said, ‘O God…’ What did he say? Just a few words, worth more than thousands of prayers. You may stand in Church for ten hours, yet your prayer may be worth nothing. His prayer came from the depths of his heart.

His prayer was: ‘O God, be merciful to me, a sinner.’ We hear those words in the Divine Liturgy. The Divine Liturgy we have celebrated today is filled with the spirit of the Publican’s humility.

Before the Holy Gifts are brought out in the Great Entrance, the priest says, ‘O God, be merciful to me, a sinner.’ And before we receive the Holy Gifts, he says it three times. These words express a contrite heart and metanoia, repentance.

What was the result? One man came in with pride; the other came in with humility. The Publican was justified, while the proud man’s prayer was rejected. The parable tells us: ‘Everyone who exalts himself will be humbled, and he who humbles himself will be exalted.’

I have said this before, and I will say it again, because a story helps us see it clearly. We, too, have come into the Church today. How did we come, as Pharisees or as Publicans? If we came as Pharisees, woe to us. ‘I go to Church. I receive Holy Communion. I go to confession.’ If we say these things while looking down on our brothers and sisters who are far from Christ’s Church, that is the spirit of the Pharisee.

There is a story I have often told from the old books. It tells of a Saint, an ascetic with the gift of spiritual sight. Some Saints are given the grace to see things others cannot.

This Saint stood by the door of a Church, as he might stand by the door of Saint Panteleimon’s here, and watched the Christians going in.

And as they came out, he kept saying, ‘They came out dark. They came out dark. They came out dark.’

Only one came out white. He had gone in dark, but came out white as a dove’s wings, white as snow. He was asked how this had happened. He had been a great sinner, guilty of fornication, adultery, and all kinds of crimes.

For years he had not gone to Church. But when he heard the bell, he remembered his grandmother and went inside. He stood there, heard the Gospel, and wept: ‘My God, why does the earth not open and swallow me for my sins? Why do the stars not fall from heaven?’

My beloved, let us take care to acquire a humble spirit. The first step on the ladder is this: ‘Humble yourselves under the mighty hand of God.’ Today is the first day of our great journey through the Triodion.

I pray that we pass through these seventy days with this feeling of deep humility, reach Holy Saturday and the Resurrection of our Christ, and celebrate that great feast as Christians, in humility. Then we, too, may sing, ‘Your Resurrection, O Christ our Savior…’

‘…the angels praise in heaven. Count us on earth worthy to glorify You with a pure heart.’

He squandered his property in reckless living.

My devout brothers and sisters, we are in a deeply prayerful season of the year. As people say, we are in the Triodion. Last Sunday was its first Sunday, the Sunday of the Publican.

Today, the second Sunday, is called the Sunday of the Prodigal Son. It has this name because today our Holy Church has appointed a wonderful passage from the Gospel according to Luke to be read.

You heard that passage read so clearly that you all paid attention to it. It is the parable of the Prodigal Son, the most beautiful parable Christ ever told. As one philosopher said, this parable is the diamond of world literature.

Search all the literature of the world, and you will not find another parable with so many profound truths. Someone else said that even if Christ had said nothing else at all, this parable alone would be enough to show that the one who told it was no ordinary man, but God: the God-Man, Christ.

To interpret it fully would take a long explanation, and you may not wish to listen for so long. Nor am I, an elder, able to reach the depths of all the rich meanings in this holy parable.

So I will say only this, to give you a simple picture of the prodigal whom the parable shows us today. There was a father, such a loving father that you could hardly find another like him. He was full of compassion. He had two sons, and they lived happily in his home.

But one of them, the younger son, was influenced by various ideas. He regarded his home as a prison and his father’s authority as tyranny, as an oppressive establishment. He wanted to break those bonds and live a free life. He demanded that his father give him half his property. His father did not want to keep him by force, but left him free to experience the evils of his choice. He sold his share of the inheritance, houses, fields, and whatever else his father owned, and turned it into cash. He filled his purse with gold coins and went far away, to a distant country. There he fell in with bad company and spent money every day amusing himself with prostitutes and mistresses, until at last there was not a single gold coin left in his purse.

Not one gold coin. The purse that had been full of money was empty. He had nothing left. Terrible hunger overtook him, and this son of his father was forced to become a swineherd. He tended pigs and tried to satisfy his hunger with the carob pods they ate.

When he had fallen into such misery, he remembered his father's house and returned. His father welcomed him with open arms, and the son said, 'I have sinned against heaven and before you, and I am no longer worthy to be called your son.'

That, in brief, is the story, the picture the parable gives us.

But do you think there are not many prodigals today? There are very many. I will give three or four examples and then finish. Here is one. Just a few days ago, I received a letter from a fine woman who had emigrated to Canada, married there, and raised a family.

She had seven children, whom she loved dearly, and she worked in factories to support them. Then one night her eldest child left a note and disappeared from home.

They searched and searched, but found nothing. 'Since then,' she writes, 'my life has been dark. I live with one hope: that one day my prodigal son will return.' And is he the only one? No. Ask the police. In Athens, hundreds of young people have disappeared from their homes, though they had every comfort and everything they needed.

But these young people had come to believe that they could not live within the limits of a family. They went looking for joy and happiness outside it. The police keep searching, but cannot find those hundreds of missing young people.

Thousands of children have run away from home. And is that all? Would you like another example? A few days ago, a woman from a Cretan village in our diocese, near the border, came to see me. She wept and wept. What had happened? She was a mother of five. One day her husband, the prodigal, abandoned her to live with a prostitute as his mistress. Now she and her children are hungry and suffering.

She asks for mercy and looks for any work she can find, so that she can earn bread for her children. And they are not the only ones. There are hundreds, thousands of prodigals who have begun living with someone outside Holy Matrimony.

Do you want another example of a prodigal?

Here is another way: extortion. These young men are fed; their bread, milk, eggs, sweets, everything is provided for them. Yet it is still not enough. One says, 'Father, you must send me at least sixty thousand drachmas.' His father is poor, desperately poor. 'You are driving me to steal,' the father says. And today, each soldier costs his father sixty to a hundred thousand drachmas.

And they squander the money with prostitutes, with Muslim prostitutes up by the Evros River. Is this what our soldiers have come to? Do you see what is happening? This is a terrible waste, the work of prodigals who exhaust all their money.

These, then, are prodigals. Do you want another example? Night falls, the sun sets, the stars appear. Children should go home to their mother and father and hear a few words from them. Instead, they hurry off to entertainment clubs, which have sprung up like mushrooms amid the filth of human society.

They sit in those clubs for one hour, two hours, and by the early morning they leave drunk, reduced to wrecks, barely recognizable as human beings. Then they go home. Prodigals, prodigals! What else can we call them?

One father told me, ‘My child did not get into university here, so I sent him to Italy. Do you know how much I spend on him? And now I hear that he is living a prodigal life in Milan.’

He became involved with an Italian woman, and his studies should have been finished four years ago. Eight years, nine years: perpetual students, living as prodigals. Shall I go on? We have no time. Prodigals!

But let me sum up what I am teaching: in a wider sense, every person is a prodigal. A prodigal is someone who squanders the material and spiritual gifts that Providence has given him. And everyone has received such gifts.

There is one especially precious gift we have: time. How valuable time is! Even a single second matters. Our life passes away. Even if we live a hundred years, our life is like a drop in the Atlantic Ocean. Yet this time matters greatly. We waste it; we kill time. What else can we say?

Someone calculated that a person spends twenty-five thousand hours watching, watching all sorts of shameful things. Yet that person will not give even one hour to come to the Church.

He arrives at the very end, when the service is almost over, with only ten or fifteen minutes left before everyone goes home. He will not give it an hour, though he squanders precious time in entertainment clubs and everywhere else. Wasteful people, prodigals, we are all prodigals. Do you want to see more? Families can be prodigal, communities can be prodigal, towns can be prodigal. Even Greece has become prodigal. God help us!

There was even a debate in the Greek Parliament about how much it cost to keep a cat to catch the mice in the Ministry of Finance. They spent an hour discussing it. There had been a small allowance for feeding the cat.

And now look at what we waste! How far we have fallen, like prodigals. We might say of Greece, ‘She squandered her wealth in reckless living.’ If Greece had lived with thrift, simplicity, and honesty, she would have been lending money instead of borrowing it.

Lending instead of borrowing! But now the treasury is like the Prodigal Son. He had a purse full of gold coins, yet in the end he had not even a drachma to buy bread. Greece, too, has come to this.

Greece’s treasury is empty, as the country’s prime minister says. The money is gone. There is even a question whether there will be enough to pay salaries in April. And the prodigal sons are unmoved. What are we doing? Money, money, money, where are you wasting it, my friend?

They have calculated what is spent on smoking alone. Smoking is another form of wastefulness. It brings cancer, ruin, destruction, and the loss of health.

Among the Balkan countries, we consume a tremendous amount of tobacco. If we saved only what we spend on that useless habit, think how many people that money could support. We say we cannot afford to raise children, yet the money squandered on smoking could support a hundred thousand children.

We are wasting away; we have become prodigals. So what is the answer? Are we to lose heart? Someone here said something wise to me last night: we may be troubled, but we must not despair. So let us erase the word ‘despair’ and write ‘hope.’ And where is our only hope? Our hope is not in political parties, or money, or theories that have failed. Our hope is Christ. Our hope lies in one word that answers despair.

It is a word worth as much as heaven and earth. There is only one such word. If we all put it into practice, speaking it from the depths of our hearts and not merely with our lips, we can set a new course and begin again. That is what ‘perestroika,’ a rebuilding, should mean.

When people hear ‘perestroika,’ they take notice. But when we speak in the language of the Church, they pay no attention. Yet under heaven there is nothing more beautiful, more exalted, or more holy than the Gospel.

What, then, is that word? It is what the Prodigal Son said: ‘I have sinned.’ Let women say it: ‘I have sinned.’ Let men say it. Let our members of parliament say it, and our rulers and officials. Let our clergy say it. Let children and young people say it from the depths of their hearts, because we are all prodigals.

Only when we say it from the depths of our hearts will better days dawn for us with Christ. Amen. ‘And these will go away into eternal punishment in Hell, but the righteous into eternal life.’

My devout brothers and sisters, we are in the season of the Triodion, the most moving season of the Church year. It is a time when Christians, all who believe in Christ, prepare for the great feast of His Resurrection, so that they too may pray: “The angels praise You in heaven; count us sinners worthy to glorify You with pure hearts.”

So this is a time of preparation, a time of repentance and a contrite heart.

The first Sunday of the Triodion is the Sunday of the Publican and the Pharisee. The second is the Sunday of the Prodigal Son. Today is the Sunday of the Last Judgment.

In the Gospel readings of those two previous Sundays, we see a rainbow. We see a sun shining over humanity, and that shining sun is love.

What love? Boundless love, an ocean of love: the love of the heavenly Father for humanity. For whom? For every person, but especially for the one who believes in God, sincerely repents of his sins, weeps over them, and says from the depths of his heart, like the Publican, “God, be merciful to me, a sinner”; and like the Prodigal Son, “I have sinned against heaven and before you, and I am no longer worthy to be called your son.”

Yes, that is love. But today’s Gospel is different. The Gospel you heard today, my dear Christians, differs from the other Gospel readings of the year. Its tone is very different.

How is it different? Anyone who reads or hears this Gospel feels as though the sky has filled with dark clouds. Lightning flashes and thunder rolls. The earth seems to shake to its foundations, and the birds flee in terror to hide in the clefts of the mountains.

Fear grips the human soul, because in this Gospel the Lord gives us a solemn warning. What is He warning us about? Those who do not believe may choose not to believe. But we believe the Gospel.

What does the Lord warn us of in today’s Gospel? That He will come. He will come, yes, He will come! Who will come? The One who came to this earth and taught humanity for three full years.

The crucified Redeemer of the world will come. He will come no longer humble and despised, but as the King of angels and archangels. Before Him, the precious Cross will shine like the sun, and “they will look upon Him whom they pierced.”

He will come among angels and archangels. We do not know when He will come, but His coming is certain. As surely as Monday will dawn tomorrow, so surely will that fearsome day come, and with it the Lord.

Then, Scripture says, the dead will rise at the sound of the trumpet. The earth will open its graves and give up its dead. The sea will give up its dead. All this will happen, and a judgment seat will be set up.

Before that judgment seat every human being will appear, without exception, from Adam to the last person born. Millions, billions of people, a vast sea of humanity. Adam and Eve will be there, Abraham and Isaac, the righteous and the sinners, little children and grown people, white-haired elders and women. The unknown will be there, along with kings and princes; ordinary soldiers along with generals; the poor along with the rich. Everyone will be there.

He will judge us according to the Gospel and all His commandments. And the Lord’s commandments are summed up in one great commandment, the commandment of love: “You shall love the Lord your God, and your neighbor as yourself.” He will judge us.

He will judge all our offenses. He will judge our deeds, our actions, and our words.

And He will even judge, please, think about this, even our thoughts. Yet here in this world we do things and commit sins that we are not ashamed of. What sort of Christians have we become? Someone is urged to go to Confession, but refuses. He will not go and confess his own sins to his spiritual father.

He will say nothing. Some even lie during the Mystery of Holy Confession. What a terrible deception before God! Yet the Lord calls us to confess to our spiritual father, before another human being.

If we will not speak of our sins even before one person, think of the sins your husband does not know, the sins your wife does not know, the sins society does not know, the sins for which you have never been called to account. Whatever people may call you, even a saint, the Lord will judge all those sins.

For we must believe this: there is an eye that sees everything. Everything! It is the all-seeing eye of the Lord. There is a hand that records everything, and an ear that hears everything.

We will face a fearsome judgment. We will be judged and divided into two groups: those on the right and those on the left. The judgment will be terrible, and two pronouncements will be heard.

One voice will call us to Paradise; the other will speak of Hell. To those who kept the Lord’s commandments, especially the commandment of love, he will say, “Come, you who are blessed by my Father, and inherit the Kingdom of Heaven.”

But what will he say to the others, who did no good in their lives and did only evil? What words will come from the lips of our Christ? During the three years he lived here on earth, Christ never once spoke the word “curse.” Never once.

Now he says it: “Depart from me, you who are cursed, into the eternal fire.” Who are these people? The sexually immoral, adulterers, thieves, cheats, murderers, the unjust, those who exploit others, and liars, all those who refuse to repent. For the first time he says, “Depart from me, you who are cursed, into the eternal fire.”

Ah, I can hear the objection. What do they say? “Come on, Father! In this age, when we fly among the stars, when astronauts see the wonders and vast reaches of the heavens, you come telling us tales about an eternal Hell?”

“And who has seen Hell?” they ask. I have much I could say in reply, but I do not want to take too much of your time. There are many testimonies. Yet one witness is enough, and his testimony cannot be dismissed. One person bears witness that Hell exists.

Who is that person? He is the one who never told a lie. All of us have lied, but there is one who never did. He spoke the truth and only the truth: our Lord Christ. He assures us absolutely that Hell is eternal and real.

But you may ask me, “What is this Hell? Is it fire? Is it unending darkness? What is it?” These are images and examples. Let me tell you this: even here on earth, we can have a foretaste of Paradise or a foretaste of Hell. What is this foretaste of Hell? Where do we find it?

You do something evil, sexual immorality, adultery, or any other sin. A voice within you says, “Do not do it.” But you do it anyway, seeking that moment of pleasure, that sweet pleasure. And afterward? Afterward comes Hell.

A voice speaks. It is not the voice of a police officer, a prosecutor, or a judge. It is the voice of conscience, which bears witness that God exists. As a great philosopher said, two things convince us that God exists.

One is the stars in the heavens: who made them? The other, greater still, is the voice of my conscience. Who has never felt it deep within? Your wife may know nothing, your child may know nothing, no one else may know. But you know, and that voice cries out, “Cain, Cain, Cain, where is your brother?” We all hear that mysterious voice in the depths of our hearts.

And a Father of the Church says that it would be better to be stung by a scorpion. A scorpion’s sting hurts terribly. Yet it would be better to suffer that sting than to feel your conscience sting you.

What a fearful thing conscience is! Its sting is a small foretaste of Hell even now. But look at Paradise: when you do good, you feel joy and gladness within. We have proof of both here in this life. When you sin and do not repent, you feel the pangs of conscience. They are like the Furies of ancient mythology, pursuing the sinner and giving him no rest. But when you do good, you feel joy.

For now, conscience may be asleep. But it will awaken. When? In the life to come. Then the conscience that stings the sinner will be his eternal Hell.

My dear people, these are the few things I wanted to say to you. I am a sinner, and I fear Hell. You are saints, and you do not fear Hell. But I fear it. You are saints, and you do not fear it.

I tremble when I think that God will judge not only my deeds and my words, but even my thoughts and the innermost depths of my heart. You are saints, and you do not fear Hell. John Chrysostom says, “I wish there were no Hell.”

“Because I am a great sinner.” This is John Chrysostom, who composed the Divine Liturgy we celebrate every Sunday. It is the work of this great Father of our Church. And in one of his homilies, he says, “I fear Hell, because I am a sinner, and I wish there were no Hell.”

And yet Hell exists. So let us not play games with our consciences. Now, during the short time we have in this life, the door stands open to us. The door of our Church is open. The door of metanoia, of repentance, is open.

Come in, sinners. Come in, murderers, criminals, the sexually immoral, adulterers, liars, and cheats. All who have trampled on the Gospel, come in. The door is open to every sinner. Christ welcomed the Publican; he welcomed the Pharisee.

Christ welcomes everyone. Come: the door of repentance is open. But the door will close. It will close, and however long you knock, however long we knock, it will no longer open.

As long as we live, there is still a way to repent, as I have told you before. God will judge us because we refuse to repent, not because we have sinned.

A thief was the first to enter Paradise. Oh, the greatness of God! Oh, the ocean of His love! He welcomed into the Kingdom of Heaven a thief whose hands were stained with blood, because the man said, “Remember me.” May the Lord count us all worthy, young and old, to say those words too: “Remember me, Lord, when You come into Your Kingdom.”

Σήμερα λέει ο λαός μας ότι ανοίγει το Τριώδιο. Τι είναι αυτό το Τριώδιο; Είναι μία περίοδος, μία περίοδος στις εκκλησίες μας, μία μακρά εκκλησιαστική περίοδος που διαρκεί, παρακαλώ, 70 ημέρες. Από σήμερα αρχίζει και φτάνει μέχρι το Μεγάλο Σάββατο φτάνει.

Όταν το πρωί, όπως είπα και νομίζω και την προηγουμένη Κυριακή, το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου ο ιερεύς, ενδεδυμένος την λαμπροτέρα στολή του, κρατάει στα χέρια του ένα πανέρι, ένα κάνιστρο γεμάτο από δάφνη.

Τα δεφύλα της δάφνης είναι σύμβολο νίκης και τριμάνβο ότι ο Χριστός ζει και βασιλεύει τους αιώνας και νικά τους πάντα ζητά πάντα Και ψάλλει η Εκκλησία τότε, και σκορπίζοντας τα φύλλα αυτά δεξιά και αριστερά, βορρά και νότο, παντού σκορπίζοντας τα φύλλα της δάφνης, ψάλλει: «Αναστήτω ο Θεός και διασκορπισθήτωσαν οι εχθροί αυτού».

Όσα ωραία δεν υπάρχουν, έχουν μεταφραστεί τα ωραία τροπάρια, τα ίδια πολιτική, οι ύμνοι που υπάρχουν όλοι αυτοί του Τριωδίου είναι σε ένα ωραίο βιβλίο το οποίο ονομάζεται Τριώδιον. Ανοίγει Τριώδιον σήμερα.

Ταύτα μένει η Εκκλησία, αλλά ο κόσμος, τι είναι το Τριώδιον; Τριώδιον, τι είναι το Τριώδιον στον κόσμο της αθεΐας και απιστίας που διατήρησαν μόνο το χρίσμα, το όνομα, τίποτε άλλο από το όνομα και λέγονται χριστιανοί;

Ομοιάζουν με μια φιάλη η οποία ήταν γεμάτη άρωμα και τώρα δεν έχει τίποτα μέσα απολύτως. Και ναι φιάλε, αυτοί που είναι και ναι φιάλε, το Τριώδιον έχει άλλη σημασία Γλέντι, Διασκέδαση, Μεθύσα, Ασωτίε, Πορνίε, Μυχίε, Καρναβάλια Τα δε καρναβάλια, όπως απαιτήσαμε από κύριων άρθρων και φτάσαμε μέχρι την Πάτρα, διαμαρτυρόμενοι εναντίον του οργίου, το οποίο διότι είναι επιστημονικός.

Για να μιλήσω με μια εικόνα παρμένη από την Γραφή, το Τριώδιο ξέρετε πώς ομοιάζει; Με μια σκάλα, με ένα είδος ασανσέρ, να μιλήσω με σύγχρονη γλώσσα, μια σκάλα που είδε ο Ιακώβ στην Παλαιά Διαθήκη, μια σκάλα που εκεί, όταν κοιμάτο, είδε όραμα, είδε μια σκάλα που άρχισε από τη γη και έφτανε μέχρι τα άστρα του ουρανού επάνω ψηλά, με αναρίθμητα σκαλιά, και πάνω στα σκαλιά ανέβαιναν και κατέβαιναν άγγελοι και αρχάγγελοι και έψαλλαν τον ύμνο του αιώνιου Θεού.

Και άγγιζε το πρώτο σκαλί τη γη. Έτσι είναι και το Τριώδιο, μια σκάλα με 70 σκαλοπάτια. Λοιπόν, μπρος, αναβαίνουμε στα σκαλιά, μπρος σήμερα το πρώτο σκαλοπάτι. Και επάνω στο πρώτο σκαλοπάτι, σκαλοπάτι της κλίμακας αυτής των αρετών, ποιο υπάρχει; Ποια είναι; Όλα η Σοφία τα έχει η Εκκλησία.

Τι είναι η πρώτη βαθμίς, το πρώτο σκαλοπάτι που πρέπει να το πατήσουμε όλοι μας, μικροί και μεγάλοι, άνδρες και γυναίκες; Το πρώτο σκαλοπάτι, παρακαλώ, φέρει, τι φέρει; Μία λέξη που δεν υπάρχει, ίχνος τώρα δεν υπάρχει πλέον, είναι η λέξη ταπείνωσις, ταπείνωσις, ότι πρέπει να είμαι θεματή, ή για να εκφραστώ με την γλώσσα της αρχαίας γλώσσας μας, είναι το «γνώθι σαυτόν» που είναι γραμμένο στο μαντείο των Δελφών. Γνώθι σαυτόν. Οι άνθρωποι αγνοούν τον εαυτ

Ευαγγελισμός, Ευα Περισσότεροι από εσάς δεν το ακούτε. Σας το είπα ότι έρχεστε αργά στην Εκκλησία και είναι αμαρτία. Μετά το Ευαγγέλιο έρχεστε. Ούτε Απόστολο ακούτε, ούτε Ευαγγέλιο, και είναι αμαρτία.

Θα κοπιάσετε αν έρθετε λίγο νωρίτερα και σταθείτε εδώ πέρα; Μια ώρα διαρκεί η Θεία Λειτουργία με τον Κύριό μας. Θα κοπιάσετε; Είναι αμαρτία αυτό που κάνετε. Πρέπει να έρθετε γρηγορότερα στην Εκκλησία του Χριστού.

Συνεπώς οι περισσότεροι από εσάς δεν ακούσατε το Ευαγγέλιο που ανέγνωσε τόσο ευκρινώς ο Άγιος Ιεροδιάκονος. Τι λέει το Ευαγγέλιο; Είναι μια παραβολή. Ποια παραβολή; Μια ωραία παραβολή, είναι του Τελώνου και Φαρισαίου.

Τη διαβάσατε, την αισθανθήκατε; Τι λέει; Δύο άνθρωποι παρουσιάζονται. Δύο άνθρωποι που μοιάζουν σωματικώς αλλά διαφέρουν ψυχικώς τεράστια. Δυο άνθρωποι τους οποίους η Εκκλησία, ο Χριστός τους παρουσιάζει στην πιο ευγενέστερη ώρα του ανθρώπου, είναι όταν προσεύχεται.

Η ώρα της προσευχής είναι ουράνιος ώρα, μεγάλη, και αλίμονο στον άνθρωπο που αγνοεί την προσευχή, το μεγαλείον της προσευχής. Εξεδόθη ένα βιβλίον μεγάλο στη Ρωσία, που έκανε μεγάλη καταπληκτική κίνηση, μετεφράσθη σε όλες τις γλώσσες, «Η περιπέτεια ενός προσκυνητού».

Ο άνθρωπος ο οποίος δεν προσεύχεται δεν είναι πλέον χριστιανός. Λοιπόν, παρουσιάζει αυτούς τους δύο ανθρώπους, τον Τελώνη και Φαρισαίο, που ομοίαζαν εξωτερικώς. Παρουσιάζει στην ευγενέστερη ώρα της προσευχής ότι και οι δύο ανέβησαν στο ναό να προσευχηθούν, να πάνε στο ναό. Άξια πράξη είναι αυτή. Μετέβησαν στο ναό να προσευχηθούν, αλλά με ποιον τρόπο; Ο Φαρισαίος, εγωιστής και υπερήφανος, νόμιζε ότι είναι μια μεγαλειότης, νόμιζε ότι τα ψίχουλα εκείνα τα μικρά και ασήμαντα της ελεημοσύνης του έχουν μεγάλη αξία. Υπερηφανεύτηκε, είχε περηφάνια μεγάλη.

Και από το ύψος της περηφάνιας του έβλεπε τους άλλους ανθρώπους σαν κουνούπια, σαν σκουλήκια που κυλιούνται μέσα εις τον βόρβορον της κακίας και μοχθηρίας. Και αυτός ήταν ο μόνος Άγιος, εθεωρούσε αυτόν τον μόνον Άγιο, και γι' αυτό προσεύχεται.

Άκουσε την προσευχή του. Καταρχάς είπε μια λέξη, μια λέξη η οποία δεν είναι άξια κατηγορίας αλλά είναι άξια επαίνου.

Ευχαριστώ. Δωρεάν, τα σπουδαιότερα αγαθά με τα οποία είναι αναγκαία για να ζήσει ο άνθρωπος μας τα δίνει δωρεάν, δωρεάν. Το ένα τι είναι; Το φως. Αλίμονο αν μας προλογούσε, αν ήταν ΔΕΗ, αν ήταν ΔΕΗ τσιγκούνα, που το σβήνει όποτε θέλει το φως. Δεν είναι τσιγκούνα. ΔΕΗ μυριάδες, όπως είπα και άλλοτε, χιλιάδες όλες οι ΔΕΗ της Ευρώπης, του κόσμου, δεν φτάνουν να δώσουν το φως μιας ημέρας. Έσβησε ο ήλιος, δεν φτάνουν όλοι οι ΔΕΗ να δώσουν. Δωρεάν.

Το φως, Κύριε Ιησού, σε φωτίζει, δωρεάν πλούσιον το φως. Και ένα ευχαριστώ δεν λες; Και μόνο το φως είναι; Σου δίνει ακόμα το νεράκι. Το δροσερό, το κρυστάλλινο. Πρέπει να λείψει το νερό. Και θα λείψει. Είδες, μια μέρα έλειψε εδώ στην πόλη το νερό και όλοι φώναζαν. Το νεράκι το δροσερό νεράκι, το κρυστάλλινο νερό.

Ευχαριστώ. Βλέπεις το πουλάκι; Πίνει μια σταλαγματιά νερό και το κεφάλι του ψηλά: «Σε ευχαριστώ, Θεέ μου, που μου δίνεις το νεράκι». Τίποτα. Αχάριστος, αχάριστος, το μαριστής, κτηνώδης άνθρωπος. Και παραπάνω από το φως και το νερό είναι κάποιο άλλο στοιχείο το οποίο είναι αναγκαιότερο από όλα.

Και είναι ο αέρας, ο αέρας. Δεν υπάρχει αέρας στους άλλους πλανήτες. Αέρας άφθονος, οξυγόνο άφθονο. Μια μόνο, μια λέγω, λίγα λεπτά, πέντε λεπτά να διατάξει να πάψει ο αέρας να φυσάει, ούτε ένας δεν θα ζήσει. Ούτε αέρας.

Ασφυξία και εμπροταφή ο Θεός. Ευχαρίστησε λοιπόν τον Θεό για τον ήλιο που σου στέλνει, ευχαρίστησε τον Θεό για το νερό που σε δροσίζει, ευχαρίστησε τον Θεό για τα υλικά αγαθά, ευχαρίστησε δι' όλη την ύπαρξή σου, για τη γυναίκα που έχεις, για τα παιδιά, για όλα, για πατρίδα ελευθέρα, και όλα τα ευχαριστείς στον Θεό. Του Θεού είναι, ο Θεός τα έχει.

Και δηλαδή πακαλίζουμε την προσκλητή, και ευχαρίστησε ακόμα, διότι έχεις και υγεία. Η υγεία, τι είναι υγεία; Τι είναι υγεία; Του Θεού είναι η υγεία. Αν έχουμε μάτια και βλέπουμε, αν έχουμε αυτιά και ακούμε, αν έχουμε πνεύμονες και αναπνέουμε, αν έχουμε πόδια και περπατούμε και χέρια και εργαζόμεθα, του Θεού είναι.

Μια σταλαγματιά στον εγκέφαλο, εγκεφαλικό επεισόδιο, φυτό ο άνθρωπος. Φυτό ο άνθρωπος. Τι είναι ο άνθρωπος; Άνθρωπε μάταιε, τι καυχάσαι; Του Θεού είναι όλα, δώρα του Θεού. Ευχαριστώ, καλώς λοιπόν είπες, αλλά δεν είσαι καλός, διότι ευχαριστείς τον Θεό για τα υλικά αγαθά, αλλά έκανε σύγκριση με τους άλλους ανθρώπους και έλεγε: Εγώ δεν είμαι σαν τον Τελώνη, δεν είμαι κλέφτης, λωποδύτης, απατεώνας, μοιχός και πόρνος.

Εγώ είμαι άνθρωπος καλός άνθρωπος. Τα ακούμε; Αυτή είναι η μεγαλύτερη αμαρτία. Καλός, καλός, θα γεμίσει η κόλαση από καλούς. Καλός, καλός, καλός, καλός. Κανείς δεν αισθάνεται την αμαρτωλότητα. Θα γεμίσει η κόλαση από τους καλούς.

Μέσα η κόλαση. Λοιπόν, και ευχαριστούσε τον Θεό γι' αυτό και «δεν είμαι», λέει, «σαν τον Τελώνη». Αυτός μπήκε λοιπόν με εγωισμό και σαν παλούκι στάθηκε μέσα στην εκκλησία, νομίζοντας ότι προσθέτει τιμή και δόξα στην εκκλησία με την παρουσία του, και κοίταζε αυτό.

Αλλά ο άλλος όμως, ο Τελώνης, είχε διαφορετικό πνεύμα, δηλαδή μπήκε μέσα και δεν τολμούσε να υψώσει τα μάτια του στον Ουρανό. Και τα μάτια του γέμισαν από δάκρυα και τα χέρια του χτυπούσαν το στήθος του. Αμαρτωλό, την καρδιά του αμαρτωλή, χτυπούσε την καρδιά του.

Και έκλαιγε και ανεστρέφετο και έλεγε: «Ο Θεός...» Έλεγε, πώς έλεγε; Τέσσερις λέξεις είναι. Τέσσερις λέξεις είναι αυτές. Οι τέσσερις λέξεις έχουν αξία από χιλιάδες προσευχών. Μπορεί να έρθεις στην εκκλησία και να στέκεσαι δέκα ώρες και να μην έχει καμία αξία η προσευχή σου, διότι η προσευχή αυτή ήταν γεμάτη περιεχόμενο, είχε περιεχόμενο.

Λοιπόν, η προσευχή αυτή, ο Θεός, τέσσερις λέξεις, ο Θεός συλλάστε με τον Αντωλό, ο Θεός λέξεις που τις ακούμε στη Θεία Λειτουργία, είναι μέσα στη Θεία Λειτουργία. Η Θεία Λειτουργία που κάναμε είναι διαποτισμένη από το πνεύμα της ταπεινοφροσύνης του Τελώνου σήμερα.

Πρωτού να βγουν τα Άγια, πρώτης μεγάλης εξόδου που κάναμε μεγάλη έξοδο, μικρά και μεγάλη έξοδος, ο Ιαραύς λέγει ο Θεός συλλάστε με τον Αντωλό. και όταν πάλι πρώτο να κοινωνήσουμε τα άγρα μυστήρια, πάλι τρεις φορές λέει ηλάσθη ο Θεός, ηλάσθη το αμαρτωλό, το αίσθημα της συντρεβής και της μετανοίας.

Το αποτέλεσμα ήταν: ο ένας μπήκε με περηφάνεια, ο άλλος μπήκε με ταπείνωση. Το αποτέλεσμα; Εδικαιώθη ο Τελώνης και απερίφθει το αίτημα του εγωιστού και υπερηφάνου και κρύει η παραβολία αυτή ότι ο ταπεινών εαυτών υψωθήσετε ενώ οι ψώνα εαυτών ταπεινωθήσετε.

Και κάποτε άλλοτε είπα και το επαναλαμβάνω, διότι είναι ωραίο ένα ανέκδοτο το οποίο δίνει μια εικόνα. Και εμείς εδώ στην Εκκλησία ήρθαμε. Πώς ήρθαμε μέσα στην Εκκλησία, ερωτώ; Ήρθαμε ως Φαρισαίοι ή ως Τελώναι; Αν ήρθαμε ως Φαρισαίοι, ουαί και αλλοίμονο. «Α, εγώ εκκλησιάζομαι, εγώ κοινωνώ, εγώ εξομολογούμαι». Φαρισαϊκό πνεύμα. Και περιφρονούμε τους αδελφούς μακρά της Εκκλησίας του Χριστού μας. Είναι φαρισαϊκό πνεύμα αυτό.

Και λέγει για ένα ανέκδοτο το οποίο πολλάκις έχω διηγηθεί, ότι στα παλιά βιβλία υπήρχε ένα ανέκδοτο, ότι ένας ασκητής Άγιος που είχε το προορατικό χάρισμα, υπάρχουν Άγιοι που προβλέπουν πολλά πράγματα, βλέπουν.

Λοιπόν, ήταν ένας Άγιος, ένας ασκητής που πήγε και στάθηκε και έβλεπε από την πόρτα, σαν να πούμε από τον Άγιο Παντελεήμονα, και κοίταζε τους Χριστιανούς που μπαίναν στην Εκκλησία.

Και τους έλεγε πάλι: «Μαύροι, μαύροι βγήκανε, μαύροι βγήκανε, μαύροι βγήκανε, μαύροι βγήκανε».

Και μόνο ένας βγήκε άσπρος. Μπήκε μαύρος και βγήκε άσπρος, σαν τα φτερά του περιστεριού. σαν το χιόνι που σκεπάζει τις κορυφές των ουρανών, απόρρισε τον πύρη ιδιαίτερος, λέει: «Μας είπε ότι είσαι μαύρος μέσα. Πώς βγήκες;» Τι ήτανε; Ήταν πολύ αμαρτωλός, και πορνεία και μοιχεία και εγκλήματα και όλα τα έκανε.

Αλλά είχε χρόνια να εκκλησιαστεί. Αλλά όταν άκουσε την καμπάνα, θυμήθηκε τη γιαγιά του που τώρα είχε περίοδο να πάει στην εκκλησία, τη γιαγιά σου και μπήκε μέσα στην εκκλησία και μπήκε μέσα και στάθηκε και άκουσε το Ευαγγέλιο και έκλαψε: «Θεέ μου, πώς δεν ανοίγει η γη να με καταπιεί; Πώς δεν ανοίγει η γη να με καταπιεί για τα αμαρτήματα; Πώς δεν πέφτουν τα άστρα από τον ουρανό;»

Να προσέξουμε, αγαπητοί μου, και να αποκτήσουμε φρόνημα ταπεινών. Η πρώτη σκάλα είναι η πρώτη σκάλα, η πρώτη σκάλα είναι: ταπεινωθείτε, ταπεινωθείτε, ταπεινωθητε ουν υπο την κραταιαν χειρα του θεου. Ελπίζω μπαίναμε στο στάδιο το μεγάλο το τριο δύο, πρώτη ημέρα αυτή.

Εύχομαι στον Θεό με αυτό το συναίσθημα της ταπεινώσεως, της βαθιάς ταπεινώσεως να περάσουμε τις 70 ημέρες και να φτάσουμε το Μεγάλο Σάββατο και να φτάσουμε την Ανάσταση του Χριστού μας και να εορτάσουμε χριστιανικώς εν ταπεινώσει την εορτή τη μεγάλη και να πούμε κι εμείς, Χριστέ, την Ανάστασή Ιησού Χριστέ σωτεύει.

Άγγελοι οι μνούστεροι ουρανοί, κοιμάσαι σε πηγής καταξίωσον, εγκαθαρά καρδία σε δοξάζει.

Διεσκόρπισε την ουσίαν αυτού ζων ασώτως.

Ευρισκόμεθα ευσεβές εκκλησίες μας στη βιοκατανυχτική περίοδο του έτος. Ευρισκόμεθα, όπως λέγει ο λαός, στο Τριώδιο. Η δε πρώτη Κυριακή του Τριωδίου ήταν η περασμένη Κυριακή που ονομάζεται η Κυριακή του Τελώνου.

Σήμερα δε, Δευτέρα Κυριακή, είναι η Κυριακή η οποία ονομάζεται Κυριακή του Ασώτου. Ονομάστε δεύτερο τρόπος ως Κυριακή του Ασώτου διότι σήμερα η Αγία μας Εκκλησία όρισε να διαβάζεται μια θαυμασία περικοπή από το Ευαγγέλιο, το κατά Λουκάν Ευαγγέλιο.

Η δε περικοπή αυτή, την οποίαν ηκούσατε, τόσο ευκρινώς ανεγνώσθη, ώστε όλοι την προσέξατε. Η περικοπή αυτή είναι η παραβολή του Ασώτου. Είναι η ωραιότερη παραβολή που είπε ο Χριστός. Ως δε είπε φιλόσοφός τις, η παραβολή αυτή αποτελεί, είναι ο αδάμας της παγκοσμίου λογοτεχνίας.

Να ψάξουμε όλη την παγκόσμια λογοτεχνία, δεν θα βρούμε τέτοια παραβολή με τόσα σπουδαία νοήματα που έχει της αλήθειας. Άλλος δε τις είπε ότι κι αν ακόμα τίποτα άλλο δεν έλεγε ο Χριστός, απολύτως τίποτα άλλο δεν έλεγε, Αλλά μόνον έλεγε την παραβολή αυτή, έφτανε η παραβολή αυτή να αποδείξει ότι αυτός που είπε την παραβολή δεν είναι απλός άνθρωπος, αλλά είναι ο Θεός, ο Θεάνθρωπος.

Να την ερμηνεύσουμε, να την εξηγήσουμε, ούτε εσείς δεν έχετε τόση διάθεση να ακούσετε μακρά εξήγηση. Αλλ' ούτε και εγώ, γέρων, είμαι ικανός να εμβαθύνω μέσα στα πυκνά νοήματα τα οποία έχει η Αγία αυτή παραβολή.

Τόσο μόνο λέγω, να δώσω μια απλή εικόνα του ασώτου που ζωγραφίζει η παραβολή σήμερα. Ότι ήταν ένας πατέρας, τι πατέρας, στοργικός, τέτοιος πατέρας δεν υπήρχε άλλοτε. Σπλάχνα οικτιρμών, είχε δύο υιούς και έζουν ευτυχισμένοι μέσα στο σπίτι του.

Αλλ' ο ένας εξ αυτών, ο νεότερος, επηρεασμένος από διάφορες ιδέες όπως είτο, το μερίδιόν του το εξερευστόν, σπίτια, χωράφια, ό,τι άλλο είχε ο πατέρας του τα εξερευστόν, εγέμισε το βαλάντιόν του με χρυσά νομίσματα και ανεχώρησε μακράν, πολύ μακράν, εις χώραν μακρινήν. Και εκεί στη μακρινή χώρα έμπλεξε με διάφορες κακές παρέες και κάθε ημέρα εσπαταλούσε διάφορα χρηματικά ποσά για να διασκεδάζει με τας πόρνας και παλλακίδας και έφτασε σε ένα σημείο που τότε το βαλάντιον δεν είχε πλέον ούτε ένα χρυσό νόμισμα. Υπότιτλοι AUTHORWAVE Εθεώρη το σπίτι του φυλακή και η πατρική εξουσία το έφερε ως τυραννίδα, ως κατεστημένος, ως φοβωρό κατεστημένος και δι' αυτό ήθελε να διασπάσει τα δεσμά αυτά και να ζήσει μια ζωή ελεύθερη. Και απίτησε τον πατέρα του να του δώσει το ίμισι της περιουσίας του και ο πατέρας δεν ήθελε δια της βίας να κρατήσει, να τον άφησε ελεύθερο να δοκιμάσει τα κακά της εκλογής του. επώλησε το μεριδιόν του το εκνερευστόν, σπίτια, χωράφια, ό,τι άλλο είχε ο πατέρας του το εκνερευστόν, εγέμισε το βαλάντιόν του με χρυσά νομίσματα και ανεχώρησε μακράν, πολύ μακράν η χώρα μακρινή. Και εκεί στη μακρινή χώρα έβλεξε με διάφορες κακές παρέες και κάθε ημέρα εσπαταλούσε διάφορα χρηματικά ποσά για να διασκεδάζει με τα πορνών και παλακίδων. και έφτασα σε μία σημεία που το Βαλάντιον δεν είχε πλέον ούτε ένα χρυσό νόμισμα. Ούτε ένα χρυσό νόμισμα είχε. Πάει το Βαλάντιον. Το πλήρες χρημάτων...

Ούτε ένα χρυσό νόμισμα είχε, πάει το βαλάντιον. Το πλήρες χρημάτων έμεινε, τίποτα δεν είχε πλέον. Και πείνα μεγάλη τον κατέφαγε και αναγκάσθη να γίνει αυτός του πατρός να γίνει χοιροβοσκός, να βόσκει χοίρους και να προσπαθεί να στομώσει την πείνα του τρώγων τα ξυλοκέρατα με τα οποία τρέφονται οι χοίροι.

Και σε δεινή πλέον κατάσταση τότε πλέον θυμήθηκε το πατρικό του σπίτι και επέστρεψε και ο πατέρας τον εδέχθη με τα αγκάλας και αυτός είπε «Ήμαρτος των ουρανών κοινοποιών σου και ο κοιμιάξιος κριθινιός σου».

Αυτή είναι σχεδόν συντόμως η περίληψη, η εικόνα της παραβολής.

Αλλά η παραβολή αυτή, μην νομίζετε ότι υπάρχουν πολλοί άσωτοι σήμερα; Πάρα πολλοί. Παραδείγματα ασώτων, θα αναφέρω τρία-τέσσερα παραδείγματα και τελειώνω τον λόγο. Ο ένας άσωτος, μία άσωτος, δεν είναι πολλές ημέρες από τον Καναδά πήρα μια επιστολή μιας εκλεκτής μετανάστου γυναικός, η οποία παντρεύτηκε εκεί πέρα, δημιούργησε οικογένεια.

Έκανε εφτά παιδιά, τα οποία αγαπούσε στοργικώς και δούλευε στα εργοστάσια να τα συντηρήσει αυτή και ξαφνικά μια νύχτα ένα σημείωμα άφηκε το παιδί της, ο μεγαλύτερος, το μεγαλύτερο παιδί της και το έφυγε από το σπίτι.

Ψάχνανε, ψάχνανε, τίποτα. Μα ζω, λέει, από τότε η ζωή μου είναι σκοτεινή και μαύρη. Και ζω με μια ελπίδα, να επιστρέψει μια μέρα ο άσωτος υιός, έτσι μου γράφει, να επιστρέψει. Και είναι μόνος, όχι σε παρακαλώ, ρωτήστε την αστυνομία κάτω ή διότι στην Αθήνα Εκατοντάδες νέων έχουν ξεφανιστεί από τα σπήρια των, οι οποίοι απελάμβαναν όλα τα αγαθά, τα παιδιά αυτά, όλα ό,τι είχαν το είχαν.

Αλλά τα παιδιά αυτά εθεωρούσαν η θεωρία του κατεστημένου, ότι εμείς δεν μπορούμε να ζήσουμε μέσα στα περιορισμένα όρια μιας οικογενείας και ζητούν να βρουν χαρά και αγαλλίαση εκτός της οικογενείας. Και η αστυνομία ερευνά, ερευνά και δεν μπορεί να βρει τα εκατοντάδες.

Είχαμε χιλιάδες παιδιά τα οποία υποτάκτησαν από το σπίτι. Και είναι μόνο αυτό; Θέλετε άλλο παράδειγμα; Δεν είναι πολλές ημέρες που στη Μητρόπολή μου ήρθε μια γυναίκα από ένα κρητικό χωριό της περιφέρειάς μας κοντά στα σύνορα. Κλάμα, κλάμα, κλάμα. Τι ήτανε; Μάνα ήτανε με πόσα παιδιά; Πέντε παιδιά. Και μια ωραία ημέρα ο σύζυγός της, ο άσωτος, την εγκατέλειψε και ζει με μια πόρνη παλλακίδα, και πεινάει και δυστυχεί.

Και ζητάει έλεος και ζητάει να βρει κάποια δουλειά, να δουλέψει κάπου, κάπου να δουλέψει για να βγάλει το ψωμί των παιδιών της. Και δεν είναι μόνο αυτοί, εκατοντάδες, χιλιάδες άσωτοι, άσωτοι, οι οποίοι έχουν δημιουργήσει παράνομες συμβιώσεις.

Θέτε άλλον άσωτο, άσωτο.

Άγικο τρόπο τον εκβιασμό, έχω δίσκο με δίσκο τρέφονται, το ψωμί τους, το γάλα τους, το αυτό τους, το γλυκό τους, τα πάντα μέχρι όντων των κλειφίδων και δεν μένουν. Λέει, πατέρα, θα μου στέλνεις τουλάχιστον 60.000 δραχμές. Πτωχός ο πατέρας. Με κάνει να κλέψω, λέει, να κλέψω. Πτωχός πατέρας, πάμπτωχος. Πατέρα, ζήτουμε να κλέψω. Και κάθε πατέρα, κάθε στρατιώτη στοιχίζει σήμερα 60 to 100 χιλιάδες δραχμές.

Και τα σπαταλούν μετά πορνών, με μουσουλμανίδες πόρνες επάνω στον Έβρο. Στρατός τώρα αυτός, κατάλαβες τι γίνεται; Αυτή είναι η φοβερά οικούν την οποία είναι άσοτη ή οι οποίοι εξαντλούν τα χρήματά τους.

Και λοιπόν και λοιπά, αυτοί είναι άσωτοι. Θέτε άλλος αισθός, νυχτώνει, βασιλεύει, φαίνονται τα άστρα, πάνε τα παιδιά στο σπίτι κοντά στη μάνα, κοντά στον πατέρα, Να ακούσω πέντε λόγια, όχι δά, σπέρδων που στα κέντρα της Δευτοράς που σαν μανιτάρια φύτρωσαν επάνω στη βρωμιά της ανθρώπινης κοινωνίας.

Και μέσα στα κέντρα κάθονται μια ώρα, δύο ώρες και κατά τις πρωινές ώρες πλέον μεθυσμένα, ράκη, ράκη, όχι πλέον άνθρωποι, ράκη. Φεύγουν μέσα και φεύγουν και πάνε στα σπίτια τους και λοιπά. Άσωτοι, άσωτοι, μέσα, τι ούτως είναι;

Θέλετε και άλλους; Ένας από τους πατέρες μού έλεγε: Δεν επέτυχε το παιδί μου στο Πανεπιστήμιο εδώ και τον έστειλα στην Ιταλία, λέει. Ξέρεις πώς εξοδεύω, λέει, πώς εξοδεύω, και ζει τώρα, μαθαίνω, άσωτος, στο Μιλάνο, λέει, ζει άσωτη ζωή.

Έσμιξε μια Ιταλίδα και τώρα τέσσερα χρόνια είχε τελειώσει τις σπουδές. Οχτώ χρόνια, εννέα χρόνια, άσωτοι, αιώνιοι φοιτητές, άσωτοι. Θέτε να συνεχίσουμε τον λόγο; Δεν έχουμε καιρό να συνεχίσουμε τον λόγο, άσωτοι.

Αλλά για να συνοψίσουμε τη δασκαλία μας λέω άσωτη είναι γενικός, είναι ο πας άνθρωπος Είναι ο άσωτος εκείνος ο οποίος σπαταλάει τα υλικά, τα πνευματικά αγαθά τα οποία του έδωσε η Πρόνοια. Και όλοι έχουν υλικά και πνευματικά αγαθά κλπ.

Και αν ακόμα ένα δε πολύτιμον αγαθόν, ένα πάρα πολύτιμον αγαθόν το οποίο έχουμε εδώ, είναι ο χρόνος, ο χρόνος. Τι αξία μεγάλη έχει ο χρόνος! Ο χρόνος και ένα δευτερόλεπτο ακόμα έχει μεγάλη αξία. Φεύγουμε. Μια σταγόνα η ζωή που θα ζήσουμε εδώ εκατό χρόνια, είναι μια σταγόνα όπως είναι μια σταγόνα από τον ωκεανό, από τον Ατλαντικόν Ωκεανό είναι και η ζωή μας. Αλλά ο χρόνος αυτός έχει μεγάλη σπουδαιότητα. Τον σπαταλούμε, τον σκοτώνουμε τον χρόνο, τον σκοτώναμε, τι θέλετε;

Πόσο χρόνο; Κάποιος έκανε μέτρηση και είδε ότι 25 χιλιάδες ώρες ξοδεύει κανείς να βλέπει την ώρα, 25 ώρες. Τι να βλέπει τα αισχράκια κατά νά μας θέλουν. Και μια ώρα, μια ώρα δεν έρχεται στην εκκλησία.

Θα έρθει τελευταία, τελευταία, όταν τελειώνει πλέον η εκκλησία, όταν τελειώνει το μυστήριο, να το, είναι 15 to 10 λεπτά να φύγει. Μια ώρα δεν σπαταλάει. Το χρόνο τον πολύτιμο τον σπαταλάει μες στα κέντρα των διασκεδάσεων παντού δεξιά. Σπάταλοι, άσωτοι και άσωτοι, άσωτα άτομα, άσωτα όλοι κατ' ομάδων είμεθα άσωτοι, άσωτοι. Θέλετε να δείτε άσωτοι; Λοιπόν, άσωτοι, άσωτοι είναι οι οικογένειες, άσωτοι είναι οι κοινότητες, άσωτοι δήμοι, άσωτοι, άσωτοι, άσωτος είναι και η Ελλάς, ο Θεός, ο Θεός.

Άλλωστε στη Βουλή των Ελλήνων εγινόταν συζήτηση για πόσο στοιχίζει μια γάτα που ήταν τα ποντίκια του Υπουργείου των Οικονομικών. Συζήτηση μια ώρα για αν πρέπει να έχουμε να ζούμε. Είχε ένα κονδύλιο μικρό, ένας υπουργός αείμνηστος, δαπανούσε για να τρώει το χτώνα.

Τώρα σπατάει Πού φτάσαμε, άσοτες Διασκορπίσαμε σε εμάς, εφαρμόζεται να πούμε η Ελλάς διεσκόρπισε την ουσία αυτής ζώσα. Η Ελλάδα, αν είχε οικονομία, αν είχε λιτότητα, αν είχε τιμιότητα, αν ζούσε όπως έλεγε, έπρεπε να δανείζει και όχι να δανείζεται.

Να δανείζει και όχι να δανείζεται. Και τώρα έφτασε πλέον το Ταμείο, όπως ο Άσωτος, δεν είχε πλέον δραχμή, ενώ πήρε ένα πουγκί γεμάτο χρυσά νομίσματα, μετά δεν είχε μια δραχμή να αγοράσει το ψωμί και αναγκάζεται να τρέφεται έτσι και η Ελλάδα.

Το Ταμείο της Ελλάδας άδειασε, όπως λέει ο τίμιος Πρωθυπουργός της χώρας. Τελείωσε, δεν έχει. Ζήτημα αν έχουμε τον Απρίλιο να πληρώσουμε τους μισθούς, τον Τεμπροχανείο του απέναντον, των ασώτων υιών, οι οποίοι δεν συγκινούνται. Αυτά θα κάνουμε; Λεπτά, λεπτά, λεπτά, πού τα σπαταλάς, κύριε;

Υπελόγισαν μόνο ότι μόνο στο κάπνισμα, η ανεποθεσία, ασωτεία είναι το κάπνισμα, καρκίνωση είναι, διάλυση, καταστροφή, απώλεια υγείας.

Από όλα τα Βαλκάνια, κατανάλωση τεράστια του καπνίσματος, που αν έκανε μόνο οικονομία στο άχρηστο αυτό, θα έφταναν τα χρήματα του καπνίσματος να συντηρήσουμε πόσο. Δεν κάνουμε παιδιά, δεν μπορούμε να ζήσουμε παιδιά, παιδιά δεν μπορούμε, και στο κάπνισμα τα λεφτά που ξοδεύουν στο κάπνισμα είναι, σε παρακαλώ, οι άσωτοι μπορούν να ζήσουν εκατό χιλιάδες παιδιά.

Τέβοτα σβήνουμε, σβήνουμε, άσωτοι καταντήσαμε. Λοιπόν, συνεπώς ποια είναι η λύση; Να απογοητευτούμε; Κάποιος μου έλεγε κάποιο σοφόν λόγο, μου είπε χθες το βράδυ κάποιος, εδώ, εδώ, ότι ναι, να στενοχωρούμε, θα λέει, να μην απελπιζόμεθα, και συνεπώς σβήνουμε τη λέξη απελπισία και γράφουμε ελπίδα. Και ποια είναι η μόνη ελπίδα; Αλλά ελπίδα δεν είναι τα κόμματα, ελπίδα δεν είναι τα οικονομικά μέσα, ελπίδα δεν είναι θεωρίες οι οποίες εναυάγησαν, ελπίδα είναι ο Χριστός, ελπίδα είναι μια λέξη που αντιπολεμεί τη λέξη.

Μια λέξη που αξίζει όσο ο ουρανός και η γη, μια λέξη σαν εκτιμή του σημασίας. Προείναι μία μόνο, εάν εφαρμοστεί από όλους μας, όχι στα χείλη, όχι στη γλώσσα, αλλά μέσα από τα βαθιά. Χαράξουμε νέο πρόγραμμα και αρχίσουμε, αυτό είναι, το περεστρόικα αυτό σημαίνει.

Αλλά όταν πούμε περεστρόικα, ααα, οι μλάκες. Αλλά όταν πούμε μέσα στη γλώσσα της Εκκλησίας, δεν λέμε τίποτα. Εννοώστε, ό,τι ωραίο, ό,τι ψηλό, ό,τι άγιο, κάτω από τον ουρανό δεν υπάρχει άλλο πιο άγιο, πιο μεγάλο, πιο ψηλό από το Ευαγγέλιο.

Ποιο είναι λοιπόν; Να είπες τη λέξη αυτή που είπε ο Άσωτος Υιός. Τι είπε; Ήμαρτον, ήμαρτον, ήμαρτον να το πούνε οι γυναίκες, ήμαρτον να το πούνε οι άντρες, ήμαρτον να το πούνε οι βουλευτές μας. Ήμαρτον να το πούνε οι αρχοάρχοντες, οι υπάλληλοι όλοι, ήμαρτον να το πούνε οι κληρικοί μας, ήμαρτον να το πούνε τα παιδιά, οι νέοι, ήμαρτον με όλη τη βαθιά, διότι όλοι είμαστε άσωτοι.

Και όταν το πούμε από βαθιά, τότε μόνο θα ξημερώσουν καλύτερες ημέρες εν εις με τον Χριστό, ον πέδες είνων εμνείται και περιψούνται εις πάντα στους ώρας. Αμήν. και απελευσονται ουτοι εις κολασιν αιωνιον, οι δε δικαιοι εις ζωην αιωνιον.

Ευρισκόμεθα, ευσεβείς εκκλησίας μας, ευρισκόμεθα εις την περίοδο του Τριωδίου. Το δε Τριώδιον είναι η πιο κατανυχτική περίοδος του εκκλησιαστικού έτους, μια περίοδος που οι χριστιανοί, όσοι πιστεύουν στον Χριστό, προετοιμάζονται για τη μεγάλη εορτή της Αναστάσεως, ώστε και αυτοί να είπαν την Ανάσταση στους Χριστές ότι «Άγγελοι υμνούσιν ουρανοίς, ημάς δε τους αμαρτωλούς καταξίωσον εν καθαρά καρδία σε δοξάζειν».

Προετοιμασία λοιπόν είναι. Είναι περίοδος μετανοίας και συντριβής.

Η πρώτη Κυριακή Τριωδίου είναι η Κυριακή του Τελώνου και Φαρισαίου. Η Δευτέρα Κυριακή είναι η Κυριακή του Ασώτου και η σημερινή Κυριακή ονομάζεται Κυριακή των Απόκρεων.

Εις μεν τας δύο Κυριακάς, τας προηγουμένας Κυριακάς, όταν εγνώστη το Ευαγγέλιο, τα σχετικά Ευαγγέλια, εκεί βλέπουμε το ουράνιον τόξο, εκεί βλέπουμε έναν ήλιο να λάμπει μέσα στην ανθρωπότητα και ο ήλιος αυτός που λάμπει είναι η αγάπη.

Ποια αγάπη; Η άπειρος αγάπη, ο ωκεανός αγάπης. Η αγάπη του ουρανίου Πατρός προς τον άνθρωπο, προς ποιον άνθρωπο; Προς πάντα άνθρωπο, αλλά ιδιαιτέρως προς τον άνθρωπο εκείνο που πιστεύει εις το Θεό, μετανοεί για τα αμαρτήματά του ειλικρινώς, θρηνεί και, όπως ο Τελώνης, λέγει από τα βάθη της καρδιάς του, το «ιλάσθητί μοι τω αμαρτωλώ» και, όπως ο Άσωτος, λέγει το «ήμαρτον εις τον ουρανόν και ενώπιόν σου και ουκ ειμί άξιος κληθήναι υιός σου».

Μάλιστα, αυτή είναι η αγάπη. Αλλά το σημερινό Ευαγγέλιο διαφέρει. Το σημερινό Ευαγγέλιο που ακούσατε, αγαπητοί χριστιανοί μου, διαφέρει από όλα τα Ευαγγέλια του έτους. Διαφέρει διότι, ενώ στα άλλα Ευαγγέλια, το ύφος του είναι πολύ διαφορετικό.

Τι ποιο είναι τη διαφορά Ότι στο Ευαγγέλιο αυτό, όποιος το διαβάζει, όποιος το ακούει, νομίζει ότι ο ουρανός γέμισε από σύννεφα μαύρα και σκοτεινά. Νομίζει ότι αστράφτει και βροντά, νομίζει ότι η γη σείεται εκ θεμελίων, νομίζει ότι τα δέντρα, τα δάση, ότι τα πουλιά κυνηγημένα τρέμουν τρομαγμένα, πηγαίνουν να κρυφτούν στα σχίσματα των ορέων.

Τρόμος και φόβος καταλαμβάνει την ψυχή του ανθρώπου, διότι στο Ευαγγέλιο αυτό ο Κύριος μας προειδοποιεί, μία φοβερά προειδοποίηση. Τι μας προειδοποιεί; Δεν πιστεύουν οι άπιστοι, δικαίωμά τους δεν πιστεύουν, εμείς όμως πιστεύουμε στο Ευαγγέλιο.

Τι πιστεύουν; Τι μας προειδοποιεί ο Κύριος στο σημερινό Ευαγγέλιο; Ότι θα έρθει, θα έρθει, ναι, θα έρθει, θα έρθει, ναι, θα έρθει. Θα έρθει, ναι, θα έρθει. Ποιος; Εκείνος ο οποίος ήρθε εδώ στη γη και τρία ολόκληρα χρόνια δίδασκε την ανθρωπότητα και λοιπά.

Θα έρθει ο Σταυρωμένος Λυτρωτής του Κόσμου, θα έρθει πλέον ως ταπεινός και καταφρονημένος, θα έρθει ως Βασιλεύς των Αγγέλων και Αρχαγγέλων, θα έρθει και θα προηγείται αυτού, ως ήλιος θα λάμπει, ο Τίμιος Σταυρός, και όψονται αυτόν ον εξεκέντησαν.

Θα έρθει εν μέσω Αγγέλων και Αρχαγγέλων, θα έρθει και όσο είστε βέβαιοι, μόνο το πότε θα έρθει αγνοούμε, αλλά ότι θα έρθει είναι βέβαιον, και όσο είστε βέβαιοι ότι αύριο θα ξημερώνει η Δευτέρα, τόσο να είστε βέβαιοι ότι θα έρθει η φοβερά εκείνη ημέρα, η τρομερά ημέρα, ο Κύριος.

Και τότε, λέει, αναστήσονται, διά σάλπιγγος θα αναστηθούν, λέει. Η γη, θα ανοίξουν τα νεκροταφεία και θα δώσουν τους νεκρούς των. Η θάλασσα θα δώσει τους νεκρούς της. Τα πάντα θα γίνει και όλοι, και θα στηθεί κριτήριο, δικαστήριο.

Και στο κριτήριο αυτό θα παρουσιαστούν όλοι ανεξαιρέτως οι άνθρωποι, από του Αδάμ μέχρι του τελευταίου ανθρώπου. Εκατομμύρια, δισεκατομμύρια, μια θάλασσα. Εκεί θα είναι ο Αδάμ, εκεί θα είναι η Εύα, εκεί θα είναι ο Αβραάμ, εκεί θα είναι ο Ισαάκ, εκεί θα είναι οι δίκαιοι, εκεί θα είναι οι αμαρτωλοί, εκεί θα είναι τα μικρά παιδιά, εκεί θα είναι οι μεγάλοι, εκεί οι ασπρομάλληδες γέροντες, εκεί οι γυναίκες, εκεί θα είναι όλοι ανεξαιρέτως οι άνθρωποι, εκεί οι άσημοι, οι άσημοι αλλά και οι βασιλείς και οι πρίγκιπες και οι μονοπρεπισιακοί στρατιώτες αλλά και οι στρατηγοί, εκεί οι πτωχοί αλλά και οι πλούσιοι, εκεί οι πάντες.

Αυτός θα μας κρίνει βάσει του Ευαγγελίου, όλων των εντολών Του. Ιδιαιτέρως δε, οι εντολές του Κυρίου συνοψίζονται, εκφράζονται σε μίαν εντολή μεγάλη, την εντολή της αγάπης: αγαπήσεις Κύριον τον Θεόν σου και τον πλησίον σου ως σεαυτόν. Θα μας κρίνει.

Θα κρίνει όλα τα παραπτώματά μας, θα κρίνει τα έργα μας, τις πράξεις μας, θα κρίνει τους λόγους μας.

Θα κρίνει ακόμα, παρακαλώ, παρακαλώ, παρακαλώ, το σκεφτήκατε; Και τις σκέψεις μας ακόμα. Και τον εδώ κόσμο μας κρίνει και πράγματα και αμαρτήματα που δεν τα ντρεπόμεθα. Τι χριστιανίμαθα εμείς, τι χριστιανίμα Τους λένε να πάει αν όχι να ομολογηθεί και δεν πάει Δεν πάει να καταγγείλει τον εαυτό του στον Πνευματικό Πατέρα.

Δεν πάει να πει τίποτα. Σπάνια είναι τα φαινόμενα εκείνα γυναικών, ψεύδονται και κατά το μυστήριο της Ιεράς Εξομολογήσεως. Κροεδέ μου Θεομπερτε, Θεομπεξία μεγάλη Λοιπόν, μας καλεί ο Κύριος να εξομολογηθούμε στον Πνευματικό Πατέρα ενώπιον ενός ανθρώπου.

Και ενώπιον ενός ανθρώπου δεν λέγαμε τα αμαρτήματά μας, να προσπαθούμε κατά ποικίλους τρόπους. Αμαρτήματα λοιπόν τα οποία δεν τα γνωρίζει ο άντρας σου, αμαρτήματα που δεν γνωρίζει η γυναίκα σου, αμαρτήματα που δεν γνωρίζει η κοινωνία, τα οποία δεν καταδιώχθησες, έστω και ονομάζεσαι Άγιος, έστω και ονομάζεσαι Αυτός, τα αμαρτήματα αυτά όλα θα τα δικάσει ο Κύριος ένα πόλεμο.

Διότι πρέπει να πιστεύουμε: υπάρχει, ναι υπάρχει. Τι υπάρχει; Υπάρχει, ναι υπάρχει ένα μάτι που τα βλέπει όλα, όλα τα βλέπει, όλα τα βλέπει. Ο παντεπόπτης οφθαλμός του Κυρίου. Υπάρχει ένα χέρι που τα γράφει όλα και υπάρχει ένα αυτί που τα ακούει όλα.

Θα βρεθούμε προ φοβεράς καταστάσεως, θα κριθούμε και θα διαιρεθούμε σε δύο παρατάξεις. Η μεν δίκαιη, η δε προς τα δεξιά, η δε προς τα αριστερά και οι κρίσεις θα είναι φοβερά και τρομερά και εμέν δύο φωνές θα ακουστούν.

Μία φωνή παράδεισος, η άλλη φωνή κακόλασης. Η μία φωνή θα ειπεί στους ανθρώπους που εξετέλεσαν τας εντολάς του Κυρίου και ιδιαίτερα την εντολή της αγάπης ότι αδέφτε προς μένα από ό,τι ευλογημένοι του Πατρός μου και ονομήσετε την Βασιλεία των Ουρανών.

Προς δε τους άλλους τι θα ειπεί, που δεν έκαναν το καλό ποτέ στη ζωή τους, αλλά έκαναν μόνο το κακό; Προς αυτούς θα ειπεί ο Κύριος, θα ειπεί από τα χείλη του Χριστού μας. Ποτέ, ποτέ, τα τρία χρόνια που ήταν εδώ στη ζωή του, ο Χριστός δεν είπε ποτέ μια λέξη, δεν είπε «Κατάρα!» Δεν την είπε ο Χριστός ποτέ τη λέξη κατάρα.

Την λέει τώρα. Πορεύεστε που μου οι κατηραμένοι Στο πύρτο αιώνιων Κατηραμένοι ποιοι είναι; Οι πόρνοι, οι μοιχοί, οι κλέφτες, οι απατεώνες, οι φονείς, οι δολοφόνοι, οι άδικοι, οι εκμεταλλευτές, οι ψεύτες, Οι απαταιώνες, όλοι αυτοί, πρώτη φορά, αυτοί που δεν μετανοούν, είπε δια πρώτη φορά, κατάρα, πορεύεστε από μου οι κατυραμέλοι στο πύρτο αιώνιο.

Α, ακούμε αντίρρηση. Ποια αντίρρηση λένε; Αντίρρηση ποια είναι; Α, λέει, άσε ρε τώρα παπά, άρα δεν σου πω τι. Τώρα λοιπόν, στα χρόνια που πετούμε στα άστρα και είναι αστροναύτες και βλέπουμε τα μεγαλεία, τα ύψη των ουρανών, έρχεσαι τώρα εσύ με παραμύθια να μας λες ότι θα υπάρχει κόλαση αιώνιος και λοιπά;

Και ποιος είδε την κόλαση και λοιπά; Έχω πολλά να απαντήσω σε μένα, δεν θέλω να απασχολήσω πολύ. Αξίζει μια μαρτυρία, πολλές μαρτυρίες, αλλά μια μαρτυρία είναι απειλήτος. Υπάρχει ένας που μαρτυρεί ότι υπάρχει κόλαση.

Και ο ένας αυτός είναι ποιος; Είναι εκείνος που δεν είπε ποτέ ψέματα, όλοι ψέματα. Αλλά είναι ένας που ποτέ δεν είπε ψέματα. Είπε την αλήθεια και μόνο την αλήθεια, και αυτός είναι ο Κύριος ημών ο Χριστός που μας βεβαιώνει απολύτως ότι όπως υπάρχει νύχτα και άραγος και σκότος, υπάρχει κόλαση αιώνιος.

Ναι, αλλά θα μου πείτε, τι είναι αυτή η κόλαση; Είναι φωτιές; Είναι σκοτάδι που δεν σβήνει; Είναι, είναι, τι είναι; Είναι αυτά, είναι ποικίλες εικόνες και λοιπά παραδείγματα. Εγώ θα σας δώσω, και εδώ στη γη υπάρχει κόλαση. Υπάρχει ένα προοίμιον παραδείσου και ένα προοίμιον κολάσεως. Ποια είναι η κόλαση, ποια είναι η κόλαση, πώς ποια είναι η κόλαση, απόδειξης, ποια είναι;

Κάνεις ένα κακό, ή πορνεία, ή μοιχεία, ή οιονδήποτε κακό. Μέσα σου ακούεται φωνή: μην το κάνεις, αλλά όμως το κάνεις για να δοκιμάσεις ηδονήν, τη γλυμμένη ηδονήν. Μετά, μετά, μετά, μετά, κόλαση, κόλαση.

Μια φωνή ακούεται, δεν είναι η φωνή του αστυνόμου, δεν είναι η φωνή του εισαγγελέως, δεν είναι η φωνή των δικαστών, είναι η φωνή της συνειδήσεως, που αποδεικνύει ότι υπάρχει Θεός. Όπως είπε ένας φιλόσοφος μεγάλος, δύο πράγματα μας πείθουν ότι υπάρχει ο Θεός.

Το ένα είναι τα άστρα του ουρανού, ποιος τα έφτιασε, και ένα άλλο ακόμα ανώτερο, η φωνή της συνειδήσεώς μου. Και ποιος παρακαλώ δεν αισθάνεται ποτέ στα βάθη της υπάρξεώς του, ας μην το ξέρει η γυναίκα, ας μην το ξέρει το παιδί, ας μην το ξέρει κανένας, αρκεί να το ξέρεις, φωνάζει: Καϊν, καϊν, καϊν, που είναι ο αδελφός σου Αυτή τη μυστηριώδη φωνή την ακούμε όλοι μες τα βάθη της καρδίας μας.

Και αυτή, και λέγει κάποιος πατέρας της Εκκλησίας: Προτιμότερο να σε κεντήσει σκορπιός. Σκορπιός σας, κέντησε σκορπιός. Πονάει πολύ ο σκορπιός. Προτιμότερο να σε κεντήσει σκορπιός. Πρέπει να σε κεντήσει η συνείδησή σου.

Πουδωρό πράγμα η συνείδηση σου Αυτή λοιπόν η συνείδηση είναι μια μικρά κόλαση σήμερα. Δες παράδεισο, κάνεις το καλό, κάνεις το καλό, το καλό, αισθάνεσαι μέσα χαρά και αγαλλίαση. Χαρά και αγαλλίαση είναι. Υπάρχει λοιπόν εδώ μια απόδειξη. Όταν αμαρτάνεις και δεν μετανοείς, αισθάνεσαι μέσα τύψη συνειδήσεως. Είναι Ερινύες της αρχαίας μυθολογίας που κυνηγούν τον αμαρτωλό για να τον αφήνουν να ησυχάσουν, και όταν κάνεις το καλό.

Λοιπόν αυτό το οποίο, αλλά τώρα κοιμάται η συνείδηση, κοιμάται η συνείδηση, θα ξυπνήσει, θα ξυπνήσει πότε; Τότε, όταν στον άλλο κοινό κόσμο θα ξυπνήσει η συνείδηση. Και αυτή η συνείδηση που θα τύπτει τον αμαρτωλό άνθρωπο θα είναι η κόλαση σε αιωνία, η κόλαση.

Τα αυτά, αγαπητοί μου, τα ολίγα είχα να πω εις την αγάπη σας. Εγώ είμαι αμαρτωλός και φοβούμαι την κόλαση, εσείς είστε άγιοι και δεν φοβείστε την κόλαση. Εγώ την φοβούμαι την κόλαση. Εσείς είστε άγιοι και δεν φοβάστε την κόλαση.

Τρέμω όταν σκέπτομαι ότι ακόμα όχι μόνο οι πράξεις, όχι μόνο οι λόγοι μου, όχι μόνο οι σκέψεις μου, όχι ο ενδόμυχος κόσμος μου θα κριθεί από τον Θεό. Εσείς είστε άγιοι και δεν φοβάστε την κόλαση. Ο Ιερός Χρυσόστομος λέει, θα ήθελα, λέει ο Χρυσόστομος, να μην υπάρχει κόλαση.

Γιατί είμαι αμαρτωλός πολύ. Χρυσόστομος που έφτιαξε τη Θεία Λειτουργία που κάνουμε κάθε Κυριακή, είναι έργο του μεγάλου αυτού πατρός της Εκκλησίας μας. Και αυτός λέγει σε ένα σημείο της ομιλίας του ότι εγώ φοβούμαι την κόλαση, γιατί είμαι αμαρτωλός και θα ήθελα να μην υπάρχει κόλαση.

Και όμως υπάρχει κόλαση. γι'αυτό να μην παίζομαι με τις συντησίες μας Και γι' αυτό παρακαλώ ότι τώρα που βρισκόμαστε στην ζωή μας Στον ολίγον αυτόν χρόνον της ζωής μας, η πόρτα, η πόρτα μας δέχεται. Είναι ανοιχτή η πόρτα, η πόρτα της Εκκλησίας μας, η πόρτα της μετανοίας είναι ανοιχτή.

Ελάτε μέσα αμαρτωλοί, ελάτε φονείς, εγκληματίες, πόρνες, μοιχοί, ψεύτες, απατεώνες. Που καταπατήσατε ένα Ευαγγέλιο, ελάτε όλοι αμαρτωλοί, είναι ανοιχτή η πόρτα. Μας δέχεται μέσα, εδέχθηκε τον Τελώνη, εδέχθηκε τον Φαρισαίο.

Δέχεται όλους ο Χριστός, ελάτε, ανοιχτή η πόρτα της μετάνοιας. Θα κλείσει, η πόρτα θα κλείσει, η πόρτα θα κλείσει. Και θα κλείσει πλέον, και οσοδήποτε να χτυπάτε και οσοδήποτε να χτυπούμε, δεν θα ανοίξει πλέον.

Όσο ζούμε υπάρχει τρόπος για να αφαιρέσεις τη μετάνοια, όπως σας είπα και άλλοτε. Δεν θα μας δικάσει ο Θεός διότι αμαρτάνουμε, θα μας δικάσει ο Θεός διότι δεν μετανοούμε.

Που πρώτον ληστής επήγε μες στον Παράδεισο. Ω Μεγαλεία, Ω Κιανός Αγάπης, Ω Μεγαλεία του Θεού, Εδέχθηκε πρώτον στην Βασιλεία των Ουρανών ένα ληστή που το έστασε τα χέρια του αίμα με το «μνήσθητί μου». Είθε ο Κύριος να μας αξιώσει όλους, μικρούς και μεγάλους, να πούμε και εμείς: «Μνησθητι μου, κυριε, οταν ελθης εν τη βασιλεια σου».»