Ο λόγος του Θεού και ο σπόρος της πίστεως

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

Here we are, my beloved Christian men, women, and children.

We are in Athens, not Florina. Here in Athens, in this famous city, the capital of Greece. The ancient Athenians were remarkable people, but they had one weakness. It has been passed down to Athenians today, and to Greeks more generally.

What was that weakness? They were intensely curious, especially about politics. What was new? They always wanted to hear the latest news. Every day they had this curiosity. And since there were no newspapers then, where do you think they found out what was happening in the city?

Do you know where they heard the news? At the barbershops. They went there to satisfy their desire to hear the latest. And that weakness is still with us today.

People still want news, especially political news. They open the newspapers, press their ears to the radio, and fix their eyes on the television. What did this political leader say? What did that one say? They take a great interest in it all.

But you who are here in this hall tonight have a different kind of curiosity. You are people of the Church, and you have an interest, a holy curiosity. You want to know about Church affairs. Yes, you want to know about our Church, our holy Church.

The Church. Our Church is not only the bishop. God forbid that we should diminish the worth of bishops or the Archbishop. We believe God has given them their place. But the Church is not only the bishop and the Archbishop. It also includes the priests, the monks, and the people.

The people, the Church, the people. But which people? We must make a distinction. We fought a great battle with the Archbishop at its head. It was a good battle against Tritsis and his proposed law.

What was the issue then? He said that the people should govern the Church, but there was a hidden purpose behind it. They wanted unbelievers appointed to positions in the Church, so they could do whatever they pleased there.

That is why we opposed bringing unbelievers into the Church to govern it: atheists, unbelievers, Freemasons, and heretics. We opposed having them rule it as happened in Russia, under the whip.

Here is the right distinction: the unbelieving people outside the Church, the faithful people within the Church. That is the great difference in our position, and sadly it is misunderstood. I repeat our watchword: the unbelieving people outside the Church, the faithful people within the Church.

I held to this watchword fifty years ago, and I still repeat it now in my old age. I have written here in this hall: “We seek a free and living Church.” And I will die holding to those words. I have no personal quarrel with anyone. I love them all.

But I hold to these convictions. They are not ideas of my own. They come from the Fathers and from the Church. They have been baptized in the waters of the immortal Gospel.

As things stand, you are looking for news, and there is news worth hearing, news that concerns us. But I ask you tonight to forgive me. I can see how eager you are, but I will not give you news about Church affairs this evening.

I will turn your lively interest in another direction and draw your thoughts elsewhere. Tonight I will not preach the kind of sermon that rebukes wrongdoing and stirs a storm of enthusiasm in this hall. We are not seeking applause. But I know what interests you, because the preaching here differs from that of other preachers.

We built this hall so that we could say things a preacher of the Metropolis cannot say. People come here to hear things that would not be tolerated, things that cannot be said inside the churches.

If preachers said them in church, they would face consequences the next day. That is the purpose of this hall. Today is a great feast of our Church. We commemorate the Seventh Ecumenical Council, whose Fathers fought like lions against the iconoclasts and won a great victory. But the Gospel will give us our subject. How did today’s Apostle reading begin? Let me test you. Who can tell me? Come on, take courage! Ah, so that is how it is.

You remember what you hear on the radio, but what about those beautiful, immortal words? Come, one of you stand up and tell me how the Apostle reading began. Come on, take courage! Yes, well done: “This is a faithful saying.” That means the saying is wholly true, one hundred percent true.

If you put an “if” before it, if you have doubts about it, you are not a Christian. You must be certain it is true: not merely one hundred percent, but a hundred and one, a hundred and ten percent! The word is true. “Amen, amen, I say to you.”

That is the confidence we must have in the Word of God. So the Apostle reading gives us our starting point, and above all the Gospel, which contains a wonderful parable. And tell me, which of our Lord’s parables is not wonderful? This is the Parable of the Sower.

The sower went out to sow his seed. That seed is the word of God, and so today we will speak briefly about the word of God. Please pay attention: there is a gift we have not thought about deeply enough.

This gift was given to human beings alone. It sets us apart from every other living creature, great or small. What is this gift that I am using right now? It is speech.

Have you ever thought about it? As John of Damascus says, the human being is a rational creature, capable of thought and knowledge. We can speak. What a tremendous gift that is! Without it, there would have been no progress at all.

Speech is the means by which we express, what? Tell me, what do we express? Our thoughts. An orangutan has a tongue, but it cannot think as we do; that is why it is silent, as the other animals are.

But the human being, what a computer! People talk about computers, but they are nothing beside this one here, the human brain. A computer does not simply spring up in a field. How, then, could we say that the human intellect, this wondrous thing, came about by itself?

Our thoughts are an unfathomable mystery. Tell me what you think about, even at two in the morning, and I will tell you who you are. Human thought is an astonishing thing. It takes flight as though borne on the wings of the wind.

You may be in Athens, sitting in a basement or locked in prison, yet your thoughts travel like a rocket. Nothing moves as quickly as thought. In an instant you are in Australia, among the Eskimos, at the South Pole, or among the stars. Thought flies beyond the stars, reaches toward heaven and the very fringes of the divine, and sings the Thrice-Holy Hymn with the angels.

What an astonishing thing! Human thought alone shows that we have a divine origin. Thought comes before speech; speech carries our thoughts and gives voice to the depths of our hearts. Think of a mother speaking to her child. How would they understand each other without speech? And what joy a mother and father feel when they hear their child’s first words! They worry when the child does not begin to speak.

They wait and hope the child will speak. And when the child begins to talk, the whole house rejoices: “The little one spoke!” At first, the child makes himself understood with a few words. Gradually his vocabulary grows; he grows up, speaks, and communicates. A teacher speaks with the children. Take speech out of the schools and you might as well close them. In the barracks, the officer speaks to the soldiers, and the soldiers speak to one another.

Theory comes first; then actions follow. People speak everywhere. Members of Parliament speak about the great issues that concern the Greek people. They speak and speak. Just imagine if, one day, speech were taken away from us, though God does not do such a thing.

You saw how humanity was alarmed recently, because some wicked people had found a way...

What a clear gift human speech is! Remarkable people, great minds, expressed their thoughts in remarkable words: Socrates, Plato, Aristotle, and others. Some admire the Parthenon, and rightly so. But one day it will be destroyed. Greece is more than marble. It is the intellect and the thoughts of our ancient forebears. Their minds soared. They put their thoughts into words, and those thoughts endure longer than marble. Think of each of their dialogues.

Those dialogues are a thousand times greater than the Parthenon. They are a wonderful creation, the work of remarkable people whose thought rose higher and higher, until it touched and embraced the Gospel.

But look how I have wandered! I did not mean to speak tonight about human speech, whether that of Cicero, Demosthenes, Socrates, or any other great orator. I came to speak about another Word, one worthy of a capital letter: the Word.

There are many human words. However great they may be, beside the divine Word we are speaking of tonight, they are only fireflies in the darkness. If the words of Socrates, Aristotle, Plato, and the other sages could have saved the world, Christ would not have come into it.

He came because the world needed to hear a word from the Word. ‘In the beginning was the Word, and the Word was with God, and the Word was God’; and the Word became flesh on earth. The Fathers say, and allow me a brief theological thought, that just as our thoughts lie deep within us, unseen, so the Word was within the Father, hidden from sight. This is what they call the inward Word.

That Word was Christ. And this inward Word took flesh and bones as Jesus Christ of Nazareth, who spoke to the world. He spoke, and He is the Word of God.

Yes, our thoughts... What a mystery this is. The Word, the Word of God, is of immeasurable worth.

Shall we speak of Him? Shall we praise the Word of God and the message Christ preached, which the Apostles went on preaching? Tonight I want to hold your attention, because I know the kind of audience I have before me.

You are used to fiery preaching, and you are ready to go out and act. But I am an elder now. The days when I could lead great crowds are behind me.

If I am forced to, I will bring the crowds down to the square, and there will be a great confrontation. But I do not want to provoke anyone. I prefer preaching that affirms what is good. I would rather play the flute than hold up a sling and hurl stones at this person or that. I love them all, I care about them all, and I pray that things will be better in the Church today. Now, let me ask you a question. Allow me a little test: what is our measure? The word of God is our measure.

The Psalter, the Psalter, it is the word of God. Athanasius the Great says you should read the Psalter every day. Now, who can tell me which is the longest psalm? Come on. Yes, yes, the hundredth. Well done! I can see that you read it.

I see you answered that one more readily. I will ask you questions like these, as Saint Kosmas did. We will have a dialogue tonight. It will give me a chance to catch my breath, since I am trying something different with this sermon.

Some people hear that psalm only at the end of a funeral. A man may live fifty or sixty years without ever reading it, and then it is read over him. Who can tell me its last verse? How does the psalm end?

Come on, come on. The last verse, the last verse! I will not tell you. Sit down, open your Psalter, and see how the psalm chanted at funerals ends: “I have gone astray like a lost sheep; seek Your servant,” and so on.

That whole psalm is a hymn of praise to the word of God. Holy Scripture speaks of it in so many ways. The psalm says that God’s words are sweeter than honey and the honeycomb. Honey is sweet, but Your words are sweeter.

“I have loved Your word more than great spoils, more than gold and silver.” Let those who love money cherish gold and precious stones. As for me, I love Your words more than gold and silver. Your word, he says, is also a light, a lamp. “At night my spirit rises early to seek You, O God, for Your commandments are a light upon the earth.” When do we hear that? When do we say it?

Yes, well done. We hear it during Holy Week: “Your word is a lamp to my feet.” The word of God is food. For little children it is milk. I mean those who are young in spiritual life; they cannot yet bear more. “I fed you with milk,” says the Apostle Paul. Later, the word becomes solid food.

You do not give meat to a small child. The child needs milk. A Christian must grow in the same way. To read the Epistle to the Hebrews, for example, one must be much further along.

That epistle has great depth and breadth, as does the Apocalypse. So at one time the word is milk; at another it is honey; at another it is substantial food. At another it is wine that gladdens the human heart. Let us be filled with the word of God and the teaching of our Lord.

At another time the word of God is bread, as Gregory the Theologian says: heavenly bread, the bread of angels. A day does not pass without bread. Whether you are a king, the president, or someone living in a humble hut, everyone needs bread.

A day might pass without ordinary bread, but can it pass without Scripture, without the word of God? No! This is heavenly bread, the bread of angels, which nourishes souls.

So it is bread. But there is another image: it is a trumpet. Those of us who served in the army in those terrible days and went up into the high mountains with Greece’s finest young men remember them. They gave their lives so that Greece might be a free and democratic homeland. Their memory moves me deeply.

The trumpet sounded: “Forward, forward, forward!” A trumpet, a trumpet: so too is the Word of God, His preaching. Think of the beautiful hymns we sang today in honor of the Fathers. They call them trumpets. These trumpets of the Word remind us of those trumpets as the Hebrews advanced. They could not capture the city. They were sorrowful and anxious because they could not take it. What was the city called? Who knows its name? Yes, well done! I am glad tonight. I shall have a dialogue so that we may learn, like a teacher who asks questions. I too will ask, and I am glad to hear your answers.

Jericho! It was Jericho, a city that seemed impossible to capture. How did it fall? God commanded Joshua to take trumpets and go around it seven times. The trumpets sounded and sounded, and the walls fell.

This is an image of the power of God’s word: even the walls of sin can fall. Jericho seemed an impregnable fortress, just as sin can seem to be. And God’s word also sustains the world. As a great theologian said, God’s sustaining care is continuous.

What does it mean to sustain something? Leave a house alone for a year or two and it falls into ruin. In the army we maintain our equipment; we maintain buildings everywhere. But who sustains this vast building, the universe? God’s sustaining care is continuous creation, continuous oversight, His providence.

And all of it obeys. What a wonder! The sun keeps its course; the moons, the stars, and the galaxies obey. The plants and trees obey; the animals and fish obey; the sea, the lakes, and the rivers keep their bounds. One creature disobeys: the human being, that unruly child, because he misuses his freedom.

So the word is a trumpet. Now, in the Epistle to the Hebrews, how else is the word of God described? What is the image? Can anyone tell me?

Perhaps you are a theology student? A sword, yes, a sword! It goes deeper and deeper, even to the marrow of the bones. It is like a surgeon’s scalpel, entering the body to perform an operation when medicine cannot bring healing.

Hippocrates says that what medicines cannot cure, iron cures. The blade goes in. There comes a time when the word of God becomes a scalpel: it goes deep and saves peoples and nations. It performs an operation within us. Scripture calls it a sword.

We could speak of it as we do in our national hymn: “I know you by the fearsome edge of your sword.” And in the Church, I would say with Solomos: “I know you, my Orthodoxy, by the sharp edge of your sword.”

Orthodoxy is a sharp sword. But let me finish these images; I have given you about ten simple ones. The most beautiful image of the word of God was given by the God-Man, Christ.

Christ gave it in today’s Gospel, which we heard: “The seed is the word of God.” That is the seed. It did not spring from the earth; this heavenly seed came down from above.

He compares the Word, the preaching of the Gospel, to a seed. There are many similarities, but I will not dwell on them, as I want to bring these brief remarks to a close. Still, think of a seed. What is it? A tiny little thing. Some seeds are much smaller than the head of a pin. Who would imagine that such a tiny thing holds a mysterious power? A mysterious power!

I think I have told this story before in this hall, but I will repeat it for the new listeners. Some forty years ago, in Egypt, the land of Cheops, archaeologists dug among the pyramids and found the tomb of a pharaoh, a king.

They found many different objects inside. Among them was a sealed golden jar full of wheat seed. The archaeologists brought it up, examined it, opened it, and found the wheat inside. It had lain in that tomb for some three thousand years, they said.

The archaeologists said, “Surely this seed is dead.” But they sowed it, and it sprouted. It sprouted, in spite of all the atheists and unbelievers.

And I ask you: who placed such tremendous power inside that seed, if not God? One seed is enough to show that God exists. Science will never, never be able to make a seed like that.

I could go further, for each of us also came from a seed. That seed has another name, which I hesitate to say. Yet nothing God has made is shameful; it is people who can be shameful. I mean a man’s seed. From something so small, all of us came. Think of the things God has placed within it.

Many years ago, an unbelieving German archaeologist traveled to Pontus and visited the Monastery of Soumela. An eagle’s nest! We left those places behind. They are still there, but without their eagles now. The land of Pontus is desolate.

There at Soumela he saw a little garden cultivated by a monk. It was full of flowers of every color. The German, though an unbeliever, looked at them in wonder.

How did all these flowers come to be? “Let me tell you,” he says. “Here is a little bag, a very small bag, and inside it are seeds. That whole garden came from this bag.” Is that not astonishing? “Can you imagine that these seeds came about by chance?” “No,” he says, “they could not have come about by chance.” So, a seed. That is why the Lord uses a seed as an image.

Yet God has placed a far greater power for the salvation of the human race within a brief word: the Word of God. This seed, this teaching, does not come from Plato or Aristotle or any other philosopher.

These words of our Christ fell upon the earth like golden rain, like manna from heaven, like heavenly seed. Wherever they were sown and found good soil, a good and receptive soul, the Word of God sprang up.

There is a passage I want you to read in Ezekiel. Have any of you read that great prophet? Read chapter 37. There is a wonderful passage there.

It used to be read on Great Friday. Who do you think read it? Things are not going well these days. Yesterday I heard that in Australia’s parliament, they do not begin a sitting without saying the Our Father.

They pray. All of them.

They do not begin with God. Now, who do you think used to read that passage from chapter 37 and weep? Eleftherios Venizelos, one of Greece’s greatest statesmen, read that chapter on Great Friday and wept.

I will not say why he wept. There is an image of Greece in that passage: from the sacred bones of the Greeks, our freedom arose.

This passage is read during the Hours on Great Friday. It is wonderful. What does it say? The voice of the Lord took Ezekiel and brought him to a plain, something like the plain of Thessaly. Ezekiel opened his eyes, and what did he see? He saw heaps, mountains of bones scattered across the whole plain. Perhaps a war had been fought there. Bodies and bones everywhere, mountains of bones. Then the voice of God asked him, “Can these bones live?” “I do not know, my God,” he answered. “Can these bones really live and become human beings again?”

“Preach to the bones!” He obeyed and preached the Word of God to the bones. Suddenly they began to creak, creaking and moving, joining together. How many bones does the human body have? Count them: another mystery! Three hundred and fifty-five to three hundred and sixty bones. Immediately the bones joined together and became skeletons. The prophet marveled at the skeletons. There was a shaking, and the skeletons were formed. “Will these bones now live?” “You know, Lord.” “Preach!” And he preached. The bones, those skeletons, took on flesh, flesh, nerves, arteries. What a great thing! Arteries, eyes, ears: they had all these. Yet now they were like dead bodies, corpses in a vast cemetery. “Preach!” And he preached.

This is, of course, a symbolic portrayal of the resurrection of the dead, and that is why the passage is read. But above all, it shows the power of the Word of God. A people may be like a spiritual cemetery; when the Word of God is preached to them, it will shake them awake.

I have many examples from fifty years of my life, and I know this: when the Word of God is preached in its fullness, with vigor, strength, and a call to change lives at their roots, it works wonders in society. Please do not think I speak from pride. I simply want to tell you something moving.

What did I have? A cassock and a pair of boots. And people were dying. It was a terrible situation. So I preached in the church of Saint Nicholas and told them, “My children, our brothers and sisters are dying. Tonight, give half your food to the poor. Tomorrow morning, Saint Nicholas will be waiting for your offering.” We gathered food, and the meals we served grew from fifty to eight thousand plates. That is the tremendous power of the word of God. Now I know what you will say: “When a Chrysostom or a Basil preaches, when the great Fathers preach, of course people listen. Give us a great preacher of the Gospel! Give us a Kosmas of Aetolia, a Gregory, a Chrysostom!”

Yet what do some people say? “I do not want to hear that man. I will not go to church.” Many stay away from the churches. “I do not want to hear him. I do not want to see him serve the Liturgy. I hate him; I cannot bear him.”

How shall we answer that? Allow me to answer with examples given by departed teachers of our people. One comes from Saint Theotokis, the writer. Who reads his writings, his Sunday homilies? They are full of wisdom. He was a great teacher of our people.

So Theotokis answers this objection. Some people say, “Give us good, saintly priests, and then we’ll come to Church. But with priests like these, how can we go?”

Here is his answer. Take a seed, he says, and let someone with clean hands sow it. He has washed his hands thoroughly, and he plants the seed. It will sprout. Yes, it will sprout.

Now let a leper take that same seed and sow it. It will still sprout. Even if we who preach are lepers, the word of God will sprout. The word of God has its power in itself; it does not depend on the worthiness of the preacher.

And Kallinikos of Aegina, another great preacher among our people, gives this example: a postman comes, and you are waiting for a letter from your child or your husband, perhaps a letter you are anxious to receive. You do not stop to examine whether the postman is well dressed or poorly dressed, handsome or plain.

You take the letter. All you care about is opening it and seeing what it says. In the same way, he says, the preacher who holds the Gospel holds a letter in his hands: a message from our Christ.

I do not mean some letter people claim Christ wrote. He holds the word of God, and that is what he passes on. The word of God has value in itself. And when you are thirsty, a gold cup would be fine. But if the cup is made of clay, you will drink from that too. A thirsty person does not insist, “I will only drink water from a gold cup.” Some elders here may remember crossing the Sangarios River with Plastiras. The men were so thirsty that they went down to the river and drank water in their cupped hands.

A thirsty person will drink water from a gold cup, a clay cup, or even his own cupped hands at the river. If you are waiting for news from Australia, you open the letter without caring whether the postman who brought it is handsome or plain. And the seed has value in itself.

And Saint Kosmas of Aetolia gives a charming example.

Listen to what Kosmas said. Kosmas was wise, and he spoke in the language of ordinary people. He came to a village where people were saying, “We will not set foot in church. The priest is immoral, wretched, a drunkard.” The church emptied. Kosmas looked at them closely and told them a charming story. Once, he said, a man was walking along the road, thirsty, when he saw a little stream. He bent down to drink and cried, “Water! Ah, I have never tasted water like this!”

Clear, sparkling water! “I have never tasted water like this,” he says. Like the water at Vitsa. Go up to Vitsa; there is a spring. Sparkling, clear, perfectly clear. Nowadays, the waters are polluted. With water like this, you want to know its source: “Where does the water come from?” You walk and walk until you reach it. But as soon as you arrive, you hold your nose: there is a dead dog there, and the clear water is coming out of the dead dog. Do you see what this means?

Even if the preacher were like a bloated, foul-smelling dead dog, the words of the Gospel coming from his mouth would still refresh you, though the place they pass through is unclean. That is what Saint Kosmas of Aetolia teaches us.

But why listen to Saint Kosmas of Aetolia? Let us listen to Christ. His word carries more authority than anyone else’s. In his day, Christ spoke against the scribes and Pharisees and called them hypocrites. Yet after saying all that, what did he tell the people?

“Whatever they tell you to observe, observe and do; but do not act as they do.” So listen to the word of God. If what you hear agrees with the Gospel, put it into practice. A coin keeps its value whether it is held by a leper, a sick person, or anyone else.

That is what the Lord says about their deeds. And I say the same to the Christians in my region. Some tell me, “We hear Augustinos, but he gets so angry and shouts so much that we cannot listen to him.”

So I tell them this: “Listen, my children. If what I say to you comes from the Gospel, from Holy Scripture, and from the Fathers of the Church, words that I too have drawn from those eternal storehouses, then listen to them.”

“If these words agree with the Gospel,” I tell them, “listen to them. Do not concern yourselves with whether Augustine raises his voice or lowers it, or whether he has this fault or that.” There is only one exception: if I preach against Orthodoxy. I am human. You have seen how even great Fathers have gone astray. If God should ever forsake me, may it never happen, I would rather die. Could I ever sink so low as to preach against our faith, our Church, and our doctrines? If that ever happens to me, and...

But if I preach against the Gospel, break up these chairs and chase me all the way to Agiafona! Preaching, then, is necessary. Let me give you one more image, and I will finish. To see how necessary preaching is, read the tenth chapter of the Apocalypse.

I think I explained that chapter once before. What did John the Evangelist see? “I saw,” he says, “a terrifying Beast coming up out of the sea”, a dragon, a serpent. It had seven heads, like another Lernaean Hydra, and ten horns, with crowns upon its horns.

What is this Beast? It is a symbolic picture of sin and of organized groups of sinners. Its horns, in particular, represent the power they wield, the power they possess.

And what about the crowns on those horns? Pay attention. They mean that a time will come when evil is crowned. Evil itself will be crowned.

Evil passes through three stages. The first stage is shame. A person does it secretly. He shuts himself away and draws the curtains. It is shame; he is ashamed, ashamed. He still has a sense of shame. He is not a dog. How many have become like dogs! He shuts himself away and thinks. Then he gathers a little courage. The second stage: little by little, he goes out into the world, onto the street. At first, he meets no opposition. There was a time when an adulterer or fornicator could not live in Greece even for one day, not for one day.

In those days, evil still stirred indignation, though people voiced it quietly here and there. But once evil has advanced far enough, it is paraded through the streets, whatever name it goes by. People applaud it and place a crown on its head.

That is the final stage of corruption. We are coming close to it now. Do you want examples?

A man grows old with his wife and children. Then, all at once, he sends away the wife with whom he has lived for thirty years. His children weep and are heartbroken. His daughter says, ‘Today, every value I lived by has fallen.’ And he goes off to live with another woman.

And what protest is there? None at all. Bishops, newspapers, everyone else: no protest. In the end, someone came forward, I will leave his name aside, and said that what the prime minister had done was nothing wrong. He called it a brave and admirable thing to do.

So the man living in sexual sin is hailed as fine and admirable. Crown him! It is a sign of decline, recalling the fall of the Roman Empire. I think of Nero, who took a young man as a spouse. We see such things in England now, and here too there is an association of homosexuals that has received support.

Nero appeared in the theatre, even here in Greece, and the applause he received was beyond description. The Greeks of that time were corrupt; they were no longer the Greeks of Marathon and Salamis. They made him a hundred and fifty golden crowns. They crowned him: the Beast crowned, the Beast crowned. Think what a state the world had come to.

Do you want another example? You see a man who is thoroughly cunning. He knows how to stay on top, builds up a fortune, and even gets special laws made for himself. Do you know what people call him?

They do not call him cunning. They call him capable. ‘He is a capable man, a clever man. He knows how to live.’ Meanwhile, the poor fellow who lives on his daily wages, his salary, or his pension is treated as a fool. The other man is called capable.

We have changed our vocabulary; we have changed the dictionary. Then there is a woman who wanders the streets trying to attract men. People do not call her a prostitute. They call her a girlfriend.

Change the word, and once again sexual immorality wears a crown. And if you want to see another evil wearing many crowns, what is it? The liar! I do not mean some poor soul who tells a lie now and then.

That poor soul may sometimes be forgiven for a lie. People who tell many lies are told to stop lying. “But if we stop lying, how will we live?” they ask me.

Yes.

The liars I mean are powerful people. They hold high positions, speak languages, and govern nations. They govern whole peoples, yet they are liars, the greatest liars of all.

One of our own leaders, I will not name him, even wanted to become president of the republic in his old age, and he did. Do you remember how, in his time, he blasphemed in his office, and no one rebuked him?

He would go into his office and blaspheme Christ every morning. And what did he say? Listen: ‘What we politicians do in secret cannot be spoken of.’

‘And what we speak of does not get done.’ There you have it: politics becomes falsehood. Read Theotokis. I am speaking of politics as it is conducted; politics guided by moral character deserves praise.

Politics without moral character, without faith, and without God is a disaster for the nation. So now a politician’s lying is called diplomacy. ‘What a great diplomat!’ they say. In other words, what a great liar, the greatest liar of them all.

And so in our days we see these evils wearing crowns; falsehood itself is crowned. Yet we all feel a certain joy and excitement when we see Gorbachev and Bush talking together like friends. They even embrace and kiss one another like lovers.

But this morning I met an ascetic whom I respect deeply. He has written many fine books. I asked him, ‘What do you make of this situation, of Gorbachev and all these embraces?’ ‘Lies,’ he said. ‘There will be war, a terrible war.’

When you hear people crying, ‘Peace, peace, peace,’ war is near. It is falsehood; there is no depth or sincerity in it. So today the Beast appears before us in all its terror, with its seven heads, its horns, and its crowns. Evil is crowned by young and old alike, while the virtuous person is driven out and persecuted. In these days the seven-headed Beast has entered our education, our economy, our trade, our army, our courts, everywhere. Evil reigns and is crowned.

In such days, who will expose the seven-headed Beast? Who will speak out against it? One thing alone: the Word of God will bring it into the open. It will call the prostitute a prostitute, the adulterer an adulterer, the thief a thief, and the liar a liar. That is why the Word of God is hated. For seventy-five years in Russia, they let people hold Liturgies and other services, but they forbade preaching to the people. Then Graham, a famous preacher from America, a Protestant and a powerful speaker, came to Leningrad. He asked permission to speak in the city square. ‘No,’ they told him. ‘I do not know what you do in America, but here we forbid preaching. If you want to celebrate the Liturgy, then…’

“But sir, that is forbidden. We will arrest you.” So what did Graham do? He was clever. He went into the church and said the Lord’s Prayer ten times. But he did not say it the way we priests often do. He said it from the heart, with tears.

Even a service, when it is said as it should be, can shake people’s hearts, because it too is a form of preaching. Everyone wept, and Graham moved them all. There he used a way of proclaiming the Gospel that can bear wonderful fruit.

But where do we see that here? Have you seen how Holy Matrimony is conducted today? When there are many weddings, each one is finished in ten minutes. It is a Mystery, a Mystery. Those responsible bear guilt for this too.

I mentioned something to you last week. I said I might need another five minutes. “All right, five minutes,” you said. Well, I had five visitors here, Albanians from a land of bondage, and we welcomed them as guests.

I asked one of them, “If I came to Tirana, or to Sarandë, and wanted to speak in the town square, what would happen?” He said, “Are you joking, Father? They would arrest you at once.” They say the devil fears preaching as a hare fears thunder: at the sound of it, the hare trembles and runs. And when preaching exposes wrongdoing, people say, “Bishop, leave us alone. Stop troubling us.” But why? If you steal, should I say nothing? If you commit adultery or lie day and night, should I say nothing? I would rather die than be silent. I will go on preaching the Word of God without holding back until my last breath.

Let me be clear: I hate no one. I pray for them. What I hate is the course they have chosen, because I do not find it faithful to the Gospel.

At the recent Synod, I spoke about the election. I said there was no need to proceed with it. I have nothing against the man who was elected. I do not concern myself with his private life. My differences with him are differences of principle, and only those.

I asked, “Why hold an election now? There is a bishop who has suffered a terrible injustice for fourteen years.” The other man is still young; he has time. His turn will surely come.

This was an opportunity sent by God. It was a sorrow that the previous bishop had died, but his passing gave them an opportunity to appoint the bishop who had been wronged.

The people would have accepted him. His holiness and his teaching had won their respect. I called him Myriel. And I said, “I have nothing against the man who was elected. Let me give you a detail that shows how fairly I judge him.” When he was a bishop, I had asked him for permission to preach. I had spent three years in Larissa. General Kalogeropoulos cared for me, and I built a beautiful church of the Holy Protection there. I had grown very close to the city.

So I asked him, “Would you let me speak one day in the church of Saint Achillios? I have such a bond with the city.” “No,” he said. “We want calm sermons, not sermons that stir people up.” I bowed and left.

You see, although he wronged me and would not let me preach in a city dear to me, I do not hate him. If even an enemy of mine is in the right, I will defend what is right. And if a friend of mine is in the wrong, I will oppose him.

I said, “Stop and wait. The Council of State is going to issue a decision. Please, wait.” I raised an objection, but it was rejected. No bishop supported me. Not one. I left alone, in tears.

And now I will finish. Thankfully, the Word of God is preached here in our homeland. But I must tell you of a fearsome prophecy. What does the prophet Amos say?

The prophet says a famine will come. What kind of famine? We have lived through famine. A hundred thousand, two hundred thousand children died. May the memory of those who perished under Hitler’s seven-headed Beast be eternal. I will never forget seeing little children in Kozani, cold and hungry, licking their fingers to pick up crumbs.

Now our rubbish bins are full of discarded food. What a shameful consumer society! Yet the prophet says a terrible famine is coming. This famine will be very different from the others.

How will it be different? It will not be a famine of bread or other food, but a famine of hearing the Word of the Lord. You will not hear preaching. For now, Glory to God, preaching can be heard throughout Greece.

The Word of God has been proclaimed widely. But a day will come when, just as preaching cannot be heard in Albania, it will no longer be heard here in Greece. That day is drawing near.

I do not know what colors those in power will wear, red, green, or something else. But there will be a famine of hearing the Word of the Lord. In Albania, when Kosmas of Aetolia came to preach, the villages emptied as people ran to hear him. “When will we have preaching?” they asked. “We have never heard it.” I once went to a district where no one had ever preached.

People there did not even know the word for “preacher.” They kept trying to say it, “yiouryiokirka, yiouryiokirka”, because it was a word they had never heard before.

You see, then, this famine of hearing the word of the Lord. But there is something worse even than that famine. Gregory Palamas says so, and he stands alongside the Fathers of the Church.

What does he say? It is one thing to be hungry and another to be disgusted by food. A hungry person will find something somewhere. In Russia, people opened old cupboards and found Gospels there.

They were old Gospels that had belonged to their grandparents. When you are hungry, you search. Hunger itself is a sign of life. But when food disgusts you and you say, ‘I do not want it,’ that is another matter.

That, he says, is worse. There is a great difference between the two. It is the well-trodden road.

Go into the city here and scatter sacks of wheat across all the squares. Will it sprout? No, it will not.

Now I want you to read the fiftieth chapter of Isaiah. Isaiah says that God commanded him to go to Jerusalem, a great city, and preach. So Isaiah went and preached for a month, then for two months.

Then he heard a voice: ‘What have you done, Isaiah?’ ‘I went as You commanded me,’ he said, ‘but there was not one person, not a single person.’ ‘But how can that be?’ John Chrysostom asks. ‘There were thousands of people there.’

‘Lord, was there no one there?’ What did Isaiah mean? John Chrysostom says that a person is someone whose ears are open to the word of God. Someone who has ears but will not hear God’s word, listening instead to every word of the devil, falls short of how a person ought to live. A person is one who hears the word of God.

So in all Jerusalem there was not one person willing to hear God. And the day is coming when, even in Athens, you may hardly find one person willing to hear the word of God.

People will close their ears to God and listen to television and radio day and night. This is a prophecy, a terrible prophecy. Let me finish with a charming story I heard in my childhood from an archimandrite, a preacher of an earlier generation. Once, a king was walking down a street through a poor neighborhood where laborers lived. There was a bakery there, baking bread.

Cornbread, the sort you may have eaten. Have you ever eaten barley bread? It was that kind of bakery. The king looked up and saw a sign over it: ‘Whoever eats my bread will never die.’

‘What nonsense is this?’ he thought. ‘What is this man saying?’ A year passed, then two, then three, and the king fell ill. He took to his bed. Distinguished doctors came and went, bringing medicines and the finest foods.

Nothing helped. He became so ill that he could no longer eat anything at all. Then he said to his aide, ‘Do you remember the bakery we passed on that street? Please go and bring me a piece of the bread advertised on its sign.’ The aide went by carriage, stopped outside the bakery, and said, ‘The king would like some of your bread.’

“Certainly,” said the baker. He took a fresh, golden loaf of bread, held it against his chest, and went to the king, who was waiting for him. They spoke of the king’s illness and the claim that whoever ate this bread would never die. Could he eat it? He did not eat that bread; he had cooks. “That is why you will die, because you do not eat.” So we say too: whoever does not hear the Word of Jesus of Nazareth, our crucified God, whom we preach, imperfect and sinful though we are, whoever does not hear Him will die.

He will die a terrible death and go into eternal darkness.

But you, my dear friends gathered here, are not like that king. You have an appetite for the word of God. The proof is that you have come from many places. I am moved to see you here in this hall: from the far ends of the city, from every parish, and even from other towns. Some of you have come from Corinth, the city where the Apostle Paul preached.

I, your elder bishop, have one thing to say to you. If you are virtuous, and there are virtuous people; we do not deny it, then stand firm. “Let us stand aright.” Work out your own salvation with fear and trembling. If you are saints, hear what the holy Evangelist says: “Let the holy become holier still.” Your holiness is still very small. Keep growing toward perfection; keep becoming holy.

With fasting, prayers, vigils, almsgiving, and a great longing, keep walking toward the summit. And what is that summit? Holiness. If you are already holy, then become holier still.

There is still a long road ahead. And if you are sinners, as I am, then let us hear the word of God: repent, repent, repent. These are the few things I wanted to say to you, or perhaps they were many, since I have spoken at length, including words of correction.

That is what I wanted to say. I pray that you will take the word I have sown here in your city and sow it yourselves. There are two thousand of you here; let each seed reach twenty more. In the name of Jesus of Nazareth, I urge you to speak of Christ and sow the word of God. Then a day will come when a new Greece will arise, and we will glorify Jesus Christ of Nazareth.

Now, all together, all together! Who can sing that wonderful hymn of the Holy Fathers of the Church? When it comes to chanting, I sound like a crow, but we have nightingales here. Who will sing it for us? Come!

Next Sunday, at seven o’clock, you will all be here.

Αγία Δέσποινα, Άγιοι Άγγελοι και Αρχάγγελοι, Τίμοι Ευρώδρομε, Αποστρούντον Δεκάς, Διδάσκαλοι και Πατέρες Εκκλησίας, Όσοι και Μάρτυρες, εκτενώσει και τεύσατε του ελευθύνητας ψυχάς εμάς. Ευρισκόμεθα, αγαπητοί μου χριστιανοί άνδρες, γυναίκες και παιδιά.

Ευρισκόμεθα στην Αθήνα, όχι στη Φλώρινα, στην Αθήνα εδώ, στο κλεινόν άστυ. Στην πρωτεύουσα της Ελλάδος. Οι αρχαίοι Αθηναίοι, σπουδαίοι άνδρες, είχαν και μία αδυναμία. Η οποία μεταδόθηκε στους σημερινούς Αθηναίους, στους σημερινούς Έλληνες γενικότερα.

Η ίδια αδυναμία των ήτανε ποια; Είχανε μεγάλη περιέργεια. Περιέργεια, πολιτική περιέργεια. Τι καινούργιο; Ήθελαν να μαθαίνουν τι το νεότερον, να μάθουν κάτι το νεότερον. Κάθε ημέρα είχαν τέτοια περιέργεια. Και επειδή τότε δεν υπήρχαν εφημερίδες, ποιοι νομίζετε είχαν τα νέα, ποιοι κατείχαν τα νέα της πόλεως;

και ξέρετε ποιο ήταν τα νέα, πότε τα μαθαίναν τα νέα, στα κουρία. Εκεί πήγαιναν και μαθαίναν και ικανοποιούσαν την επιθυμία τους, τι νεότερο να μάθουν, τι νεότερο. Και αυτή η αδυναμία υπάρχει και μέχρι σήμερα.

Και οι άνθρωποι ζητούν νέα, νέα πολιτικά νέα. Ανοίγουν τις εφημερίδες, κολλούν το αυτί τους στο ραδιόφωνο, τα μάτια τους στην τηλεόραση να μάθουν νέα. Τι είπε ο Α, τι είπε ο Β, τι είπε ο Γ πολιτικός αρχηγός; Μεγάλα ενδιαφέροντα.

Αλλά εσείς που βρίσκεστε στην Εύσονα αυτήν απόψε δεν έχετε τη αυτήν περιέργεια Είστε άνθρωποι της Εκκλησίας και ως άνθρωποι της Εκκλησίας έχετε ενδιαφέρον, έχετε περιέργεια, αγία περιέργεια. Να μάθετε εκκλησιαστικά, ναι, θέλετε να μάθετε για την Εκκλησία μας, την Αγία μας Εκκλησία.

Εκκλησία. Η Εκκλησία μας δεν είναι μόνο ο επίσκοπος, αλλοίμονο, δεν μειώνουμε την αξία των επισκόπων και αρχιεπισκόπου. Όχι, τέτοιο πράγμα δεν είμεθα. Φρονούμε ότι έχουν τη θέση τους από τον Θεό. Αλλά δεν είναι μόνο η Εκκλησία ο επίσκοπος και ο αρχιεπίσκοπος, είναι και οι πρεσβύτεροι, είναι και οι μοναχοί, είναι και ο λαός.

Ο λαός, η Εκκλησία, ο λαός. Ποιος λαός; Όχι απλώς ο λαός. Εγώ να δώσω μια διάκριση. Δώσαμε μια μεγάλη μάχη με επικεφαλής τον Αρχιεπίσκοπο. Βέβαια ήταν ωραία μάχη αυτή εναντίον του Τρίτση, εναντίον του νομοσχεδίου.

Τότε όμως τι ήτανε; Λέγαμε, αυτός έλεγε ο λαός να διοικεί την Εκκλησία, αλλά ήταν πονηρό το θέλημά του. Ήθελαν να διοικούν οι άπιστοι, να διοριστούν μέσα οι άπιστοι, να κάνουν ό,τι θέλουν μέσα στην Εκκλησία.

Και ήμασταν τότε εναντίον του να εισέλθει ο άπιστος λαός, οι άθεοι και οι άπιστοι και οι μασόνοι και οι αιρετικοί και οι άθεοι να εισέλθουν στην Εκκλησία. και να δικούνων τρόπον εδική το η Ρωσία, η Αφέραντος πρώτο κορμπάζο.

Έτσι ήταν. Αλλά εμείς έχουμε το ορθόν. Όχι, ο άπιστος λαός έξω από την Εκκλησία, ο πιστός λαός μέσα στην Εκκλησία. Αυτή είναι η μεγάλη διαφορά μας, με την οποία δυστυχώς παρεξηγούμεθα. Επαναλαμβάνω το σύνθημά μας: ο άπιστος λαός έξω από την Εκκλησία, ο πιστός λαός μέσα στην Εκκλησία.

Αυτό το σύνθημα είχα προ 50 ετών και συνεχώς και μέχρι τώρα στα γεράματά μου το επαναλαμβάνω, το σύνθημα αυτό. Και έχω γράψει εδώ στην αίθουσα: ζητούμεν ελευθέραν και ζώσαν Εκκλησίαν. Και με αυτό το σύνθημα θα αποθάνω. Προσωπικά διαφοράς δεν έχουμε. Όχι, με κανένα. Όλους αγαπώ.

Αλλά έχω τις ιδέες μου, τις ιδέες μου, οι οποίες δεν είναι ιδέες δικές μου, είναι ιδέες πατερικές, είναι ιδέες εκκλησιαστικές, είναι ιδέες που έχουν βαφτιστεί μέσα στην κολυμπήθρα των Αθανάτων του Αθανάτου Ευαγγελίου.

Όπως έχουν τα πράγματα, νέα ζητάτε και υπάρχουν νέα, αξιόλογα νέα, συμφέροντα νέα. Αλλά θα σας παρακαλέσω απόψε, και βλέπω έχετε ηλεκτριστεί. Δεν θα σας μεταδώσω εκκλησιαστικά νέα. Όχι, θα με συγχωρέσετε απόψε.

Θα κάνω μια εκτόνωση του ζωηρού ενδιαφέροντός σας και θα στρέψω τη διάνοιά σας αλλού. Θα κάνω όχι ελεγκτικό κήρυγμα που προκαλεί θύελλα ενθουσιασμού εδώ στην αίθουσα. Δεν ζητούμε τα χειροκροτήματα, αλλά ξέρω ότι έχετε ενδιαφέροντα, διότι εδώ το κήρυγμα διαφέρει από τα κηρύγματα των άλλων ιεροκηρύκων.

Και εδώ στην αίθουσα, τη χτίσαμε την αίθουσα να λέμε εκείνα τα οποία δεν μπορεί να πει ο ιεροκήρυκας της Μητροπόλεως. Αυτό υπάρχει, αυτοί έρχονται εδώ να ακούνε πράγματα τα οποία δεν ανέχονται, δεν μπορούν να ακουστούν στους ναούς μέσα.

Στους ναούς μέσα, διότι την επόμενη μέρα θα πάθουν οι ιεροκήρυκες. Αυτός είναι ο προορισμός. Εορτή, μεγάλη εορτή της Εκκλησίας μας. Εορτάζει σήμερα η Εβδόμη Οικουμενική Σύνοδος, οι οποίοι αγωνίσθηκαν ως λέοντες εναντίον των εικονομάχων και πήραν νίκη σπουδαία και μεγάλη. Αφορμή θα μας δώσει το Ευαγγέλιο. Ο Απόστολος πώς αρχίζει; Για να δω τώρα, να κάνω ένα τεστ, να σας εξετάσω ποιος από εσάς θα μου πει πώς άρχιζε ο Απόστολος σήμερα. Ποιος είναι; Μπρος, μπρος, μπρος, κουράγιο, κουράγιο, κουράγιο. Α, έτσι λοιπόν.

Λοιπόν, αυτά που λένε τα ραδιόφωνα τα θυμάστε, αλλά τα ωραία λόγια, τα αθάνατα λόγια; Πώς λοιπόν; Για σηκωθείτε, ένας από εσάς να μου πει πώς είναι η αρχή του Αποστόλου. Μπρος, μπρος, μπρος, κουράγιο, κουράγιο, κουράγιο. Έτσι, μπράβο: πιστός ο λόγος. Δηλαδή θα πει πιστός ο λόγος, ότι 100% είναι αληθινός.

Εάν πεις, βάλεις ένα εάν, εάν δεν είσαι χριστιανός, δεν είσαι χριστιανός. Εκατό ότι είσαι, όχι εκατό της εκατώ, εκατόν ένα της εκατώ, εκατόν δέκα της εκατώ. Είναι αληθινός ο λόγος. Αμήν, αμήν, λέγω υμίν.

Τέτοια πεποίθηση πρέπει να έχουμε στον Λόγο του Θεού. Λοιπόν, αφορμή μας δίνει ο Απόστολος, αφορμή μας δίνει προπαντός το Ευαγγέλιο, το οποίο περιέχει μια θαυμασία παραβολή. και πία παρακαλώ παραβολή του Κυρίου μας δεν είναι θαμασί, θαμαστή, είναι η παραβολή του Σπύροντος Γεωργού.

Εξήθε ο Σπύροντος πήρε τον λόγο αυτού μάλιστα και συνεπώς και εμείς θα μιλήσουμε σήμερα συντόμως Το θέμα μας θα είναι ο Λόγος του Θεού. Προσοχή, παρακαλώ, υπάρχει ένα προνόμιο που δεν το έχουμε συλλογιστεί καλά.

υπάρχει ένα προνόμιο το οποίο είναι δόθη στον άνθρωπο, μόνο στον άνθρωπο είναι δόθη το προνόμιο και διακρίνεται ο άνθρωπος από όλα τα όντα του ζωολογικού κλίμακος, όλα, από τα μικρά και τα μεγάλα. Ποιο είναι το προνόμιο, την ώρα αυτή που ομιλώ; Ποιο είναι; Ο λόγος είναι.

Το σκεφτήκατε ποτέ; Το μόνο ζώο το οποίο ομιλεί, λογικό ζώο, δεκτικό νου και επιστήμης, λέει ο Δαμασκηνός, είναι ο άνθρωπος. Ομιλεί. Το σκεφτήκατε αυτό τι προνόμιο είναι; Τι μεγάλο προνόμιο είναι! Χωρίς το προνόμιο αυτό, Αυτό χωρίς το προσώνα, αυτό το προνόμιο δεν θα υπήρχε πρόοδος, καμία πρόοδος δεν υπήρχε.

Είναι ο λόγος, είναι το μέσον δια του οποίου ο άνθρωπος τι εκφράζει; Πέστε μια λέξη, τι εκφράζει; Πέστε, Τι εκφράζει; Τη σκέψη του, τη σκέψη του. Ο ουρακοτάγκος έχει γλώσσα αλλά δεν έχει μυαλό, γι' αυτό σιωπά και τα ζώα σιωπούν.

Αλλά ο άνθρωπος, πω πω πω πω, τι κομπιούτερ! Να μιλούν για κομπιούτερ; Μηδέν τα κομπιούτερ. Κομπιούτερ είναι τούτο εδώ, φοβερό κομπιούτερ. Και όπως δεν μπορούμε να πούμε ότι ένα κομπιούτερ φυτρώνει στα χωράφια, έτσι ακαταμίζονται, δεν μπορούμε να πούμε ότι η διάνοια του ανθρώπου, θαυμαστό φαινόμενο...

Ανεξιχνίαστο μυστήριο των μυστηρίων είναι οι σκέψεις. Σκέφτεσαι; Πες μου τι σκέφτεσαι να σε ποτίσε. Πες μου τι σκέφτεσαι και δύο στα μεσάνυχτα. Να σου πω ποιος είσαι. Η σκέψη του ανθρώπου. Φοβερό πράγμα! Πτέρυγας, επί πτερύγων ανέμων φεύγει η σκέψη του ανθρώπου.

Και είσαι στην Αθήνα και κάθεσαι σε ένα υπόγειο και είσαι στη φυλακή και η σκέψη σου ταξιδεύει, πύραυλος. Δεν υπάρχει άλλο μέσον που να ταξιδεύει τόσο γρήγορα όσο η διάνοια. Αυτοστιγμή είσαι στην Αυστραλία, αυτοστιγμή είσαι στους Εσκιμώους, αυτοστιγμή είσαι στον Νότιο Πόλο, αυτοστιγμή είσαι στα άστρα, υπεράνω των άστρων, πετάει, περνάει τα άστρα, εγγίζει τον ουρανό, τα κράσπεδα της Θεότητας και ψάλλει με τους Αγγέλους το Τρισάγιο.

Τι τρομερό πράγμα είναι! Και μόνο η σκέψη του ανθρώπου αποδεικνύει ότι ο άνθρωπος έχει θεία προέλευση. Προϋπόθεση λοιπόν του λόγου είναι οι σκέψεις. Ο λόγος είναι το όχημα για το οποίο εκφράζεται η σκέψη του ανθρώπου και μετά εκφράζει ο άνθρωπος τα βάθη της καρδίας του. Και βλέπεις, η μάνα μιλάει με το παιδί. Για να φανταστείτε να μην υπήρχε ομιλία, πώς θα συνεννοείται με το παιδί; Και το παιδί πάλι, πόση χαρά αισθάνεται η μητέρα όταν ακούσει το παιδί να λέει τις πρώτες λέξεις. Χαρά η μάνα και ο πατέρας όταν αρχίζει να μιλάει. Στενοχωριέται, δεν μιλάει το παιδί.

Μήπως τυχόν και μιλήσει το παιδί και μιλάει, και η μέρα που αρχίζει το παιδί να ομιλήσει, χαρά είναι μες στο σπίτι. «Μίλησε το μικρό!» Και ο μικρός συνεννοείται με ολίγες λέξεις, και όσο πάνε πλουτίζονται οι λέξεις του λεξιλογίου του μικρού, και γίνεται μεγάλο, ομιλεί, συνεννοείται. Ο δάσκαλος μιλά με τα παιδιά. Αφαιρέσετε την γλώσσα, την ομιλία, μέσα από τα σχολεία, κλείστε τα σχολεία. Μέσα εις τον στρατώνα ομιλεί ο αξιωματικός, στρατιώτας και στρατιώτης.

Η θεωρία, έπονται οι πράξεις. Ομιλούν παντού, ομιλούν εις την Βουλή βουλευτές πάνω στα σπουδαία θέματα που συγκινούν τον ελληνικό λαό. Ομιλούν, ομιλούν, ομιλούν. Αφαιρέσατε, υποθέσατε ότι μια μέρα αφαιρείται ο λόγος. Που δεν το κάνει ο Θεός αυτό.

Είδες τώρα τελευταίως ανησύχησε η ανθρωπότης, διότι έβρικαν οι σατανάδες έβρικαν κάποιο μέσο.

Διάβγερο λόγος των ανθρώπων. Υπέροχοι άνθρωποι, υπέροχα πνεύματα διατύπωσαν τις σκέψεις των με υπέροχον λόγο. Αυτοί, ο Σοκράτης, ο Πλάτων, ο Αριστοτέλης και λοιπά. Μερικοί θαυμάζουν τον Παρθενώνα. Δεν θα θαυμάζουν τον Παρθενώνα; Αυτός μια μέρα θα καταστραφεί. Δεν είναι τα μάρμαρα. Κάτι άλλο είναι η Ελλάς: είναι η διανόηση, οι σκέψεις των αρχαίων προγόνων μας. Πετάξανε, πετάξανε, πετάξανε. Διατύπωσαν και οι σκέψεις έχουν διάρκεια, στερά από το μαρμαρόν. Έχει διάρκεια. Ορθός είμαι, κάθε ένας διάλογος.

Οι διάλογοι είναι χίλιες φορές ανώτεροι από τον Παρθενώνα. Είναι δημιουργία, θαυμαστή δημιουργία που έφτασαν όλοι οι υπέροχοι που υψώσαν ψηλά, ψηλά, ψηλά και άγγισαν το Ευαγγέλιο, αγκάλιασαν το Ευαγγέλιο.

Λοιπόν, αλλά εγώ τι έπαθα; Δεν ήθελα απόψε να μιλήσω για τον λόγο των ανθρώπων. Είτε Κικέρων λέγεται, είτε Δημοσθένης, είτε Σωκράτης, είτε υπέροχων ρητόρων κλπ. Δεν ήρθα να μιλήσω για τους λόγους των ανθρώπων, αλλά ήρθα να μιλήσω για έναν άλλο, για έναν λόγο άλλον, που αξίζει να γράφεται με λάμδα κεφαλαίο, ο Λόγος.

Λόγοι είναι πολλοί, αλλά όσο σπουδαίοι και να είναι, σε σύγκριση με τον Λόγο, του οποίου θα μιλήσουμε απόψε, με τον Θείο Λόγο, είναι πυγολαμπίδες, πυγολαμπίδες μέσα σε ένα σκοτάδι. Εάν μπορούσε να σωθεί ο κόσμος με τον λόγο του Σωκράτους, με τον λόγο του Αριστοτέλους, με τον λόγο του Πλάτωνα και των άλλων σοφών, δεν θα ερχόταν ο Χριστός στον κόσμο.

Ήρθε διότι είχε ανάγκη να ακούσει ο κόσμος τον λόγο, από τον Λόγο. Εν αρχή ην ο λόγος, και ο λόγος ην προς τον θεόν, και θεός ην ο λόγος, και ο λόγος σάρξ εγένετο επί της γης. Λένε μάλιστα οι πατέρες, ας μου επιτρέψετε να κάνω μια πτήση θεολογική, όπως οι σκέψεις του ανθρώπου είναι μέσα βαθιά, μέσα στην ύπαρξή του, μέσα στην βαθιά είναι μέσα στην ύπαρξή του οι σκέψεις, είναι αόρατες οι σκέψεις, έτσι μέσα στην Αγία Τριάδα, μέσα στον Πατέρα ήταν κρυμμένες οι σκέψεις, οι δε σκέψεις ήταν ο λεγόμενος ενδιάθετος λόγος.

Ήταν ο Χριστός, και ο Χριστός ήταν ενδιάθετος. Και η ενδιάθροσα αυτής της σκέψης έλαβε σάρκα και ωστά Ενδιά του Ιησού Χριστού του Ναζωραίου Ο οποίος ελάλησε εις τον κόσμο. Ελάλησε, είναι ο Λόγος του Θεού.

Σκέψεις, μάλιστα. Το μυστήριον αυτό. Ο λόγος Έχει ο λόγος Ο Λόγος του Θεού. Ανεκτιμήτου αξίας είναι. Αξίας

Θέλετε να μιλήσουμε; Να πλέξουμε τα εγκώμια; Ευαγγέλια του Λόγου του Θεού, του Λόγου που εκήρυξε ο Χριστός και συνεχίζουν οι Απόστολοι κλπ. Σας συνιστώ, θα σας κάνω απόψε, για να κεντρίζω το ενδιαφέρον σας, διότι καταλαβαίνω ότι είστε εδώ ένα ακροατήριο.

Το οποίο συνηθίζετε και ξέρω τι θα γινόταν εδώ πέρα, τα νάμπα με φωτιά μεγάλη και είστε έτοιμοι για εξόρμηση. Αλλά εγώ είμαι γέρων πλέον και δεν είμαι πλέον εις εποχή κατά την οποία κατέβαζα τα στίφη.

Αν με αναγκάσουν, θα κατεβάσω τα στίφη στην πλατεία, κατεβάσω, και θα γίνει σκληρό μεγάλο. Αλλά εγώ δεν θέλω να είμαι προκλητικός. Λοιπόν, δεν θέλω να είμαι προκλητικός. Και μ' αρέσουν τα επιβεβαιωτικά κηρύγματα περισσότερα από τα άλλα. Μ' αρέσει να παίζω φλογέρα και όχι να κρατώ πάνω τη σφενδόνα και να εκσφενδονίζω λίθους εναντίον του Α ή του Β. Διότι όλους τους αγαπώ και για όλους ενδιαφέρομαι και εύχομαι να είναι η Εκκλησία καλύτερα σήμερα. Λοιπόν, θέλω να κάνω μια ερώτηση, επιτρέψτε μου ένα τεστ. Ποιο είναι το κριτήριο; Ο λόγος του Θεού είναι το κριτήριο.

Ψαλτήριο, Ψαλτήριο, Λόγος του Θεού είναι. Ποιος από εσάς πρέπει να το διαβάζετε, λέγει ο Μέγας Αθανάσιος, κάθε μέρα το Ψαλτήριο. Ναι, ποιος από εσάς θα μου πει ποιος είναι ο μεγαλύτερος ψαλμός; Έλα μπρος, ναι, ναι, μάλιστα, μάλιστα, είναι ο εκατοστός, μπράβο, μπράβο, βλέπω διαβάζετε.

Βλέπω εδώ είχατε περισσότερο, απαντήσατε ευκολότερα. Θα σας κάνω και αυτά τα ερωτήματα, όπως και ο Άγιος Κοσμάς έκανε ερωτήματα. Και εγώ θα σας κάνω διάλογο. Να σας δώσω να αναπνεύσω απόψε, εφόσον κάνω πειραματικό κήρυγμα, θα σας κάνω και μερικά ερωτήματα.

Και μερικοί τον ακούν τον ψαλμό μόνο όταν γίνεται κηδεία, στο τέλος. Ο νεκρός που δεν το διάβασε ποτέ, 50 χρόνια, 60 χρόνια, το διάβασε. Ποιος θα μου το πει, τον τελευταίο στίχο; Πώς τελειώνει ο ψαλμός;

Μπρος, μπρος, μπρος, άλλο τέστη, άλλο τέστη. Ο τελευταίος στίχος, ο τελευταίος στίχος, μπρος. Δεν σας τον λέω. Καθίστε, ανοίξτε το Ψαλτήριό σας και δείτε ποιος είναι ο τελευταίος ψαλμός που ψάρετε εις τα σκηδεία, ψάρετε Απολώσε βοημεί, προβολέται, πώς του λέει, πρόβατον απολώσε με Ελέησόν με και λοιπά.

Λοιπόν, εκεί ο ψαλμός ολόκληρος αυτός είναι έπαινος του Θεού λόγου, επενήτων θεολόγων, με πολλά συγχώρες και με πολλά συγχώρες η Αγία Γραφή. Πώς λέει; Άξετε λέει, ότι αγάπησα τον λόγο σου λέει, λέει ο ψαλμός, υπέρ μέλι και κηρίον λέει. Γλυκό είναι το μέλι λέει, αλλά γλυκύτερα τα λόγια σου.

Αγάπησα τον λόγο σου υπέρ σκύλα πολλά, υπέρ χρυσίων και αργύριων. Οι φιλάργυροι, λέει, ας αγαπούν τα χρυσάφια, ας αγαπούν τα πολύτιμα πετράδια. Εγώ, η αγάπη των λόγων σου είναι παραπάνω από χρυσίων και αργύριων. Ο λόγος σου, λέγει, είναι ακόμα, είναι φως, λύχνος. Εκ νυκτός ορθρίζει το πνεύμα μου προς σε, ο Θεός, ότι φως τα προστάγματά σου επί της γης. Πότε το ψάχνουμε, πότε το λέμε αυτό;

Έτσι, μπράβο, τη Μεγάλη Εβδομάδα, έτσι, φως, ή φως, λύχνος τοῖς ποσί μου. Ο Λόγος του Θεού είναι τροφή, τροφή είναι. Τι είναι τροφή; Παίρνει διαφόρους ιδιότητας. Για τα μικρά παιδιά είναι γάλα, δεν αντέχουν να ακούσουν, δηλαδή τα μικρά από πνευματικής ηλικίας εννοώ, γάλα. Επότισα εσάς γάλα, λέει ο Απόστολος Παύλος. Ο Λόγος γίνεται τροφή στερεά.

Αν δώσεις στο μικρό παιδί κρέας, πρέπει γάλα, γάλα, τροφή μοναχή. Έτσι πρέπει να προχωρήσει και ο χριστιανός. Για να διαβάσει λόγου χάριν την προς Εβραίους επιστολή, πρέπει να είναι πολύ προχωρημένος.

Είναι μια επιστολή, μεγάλη φιλοσοφία μέσα, βάθος, πλάτος και λοιπά, όπως και την Αποκάλυψη επίσης. Άλλοτε λοιπόν είναι γάλα, άλλοτε είναι μέλι, άλλοτε είναι υπομεστεριά τροφή, άλλοτε είναι ήνος μεθύσκονιος κράτηστον, κρασί ήνος που εφαίνει την καρδία του ανθρώπου Μεθύσκεστε, μη μεθύσκεστε, εις τον Λόγο του Θεού και τη διδαχή του Κυρίου μας.

Άλλοτε ο Λόγος του Θεού είναι άρτος, ψωμί, ψωμί, όπως λέει ο Γρηγόριος ο Θεολόγος, ότι είναι ο άρτος ο επουράνιος, άρτος Αγγέλων. Άρτος Αγέλο Και όπως δεν περνάει η μέρα χωρίς ψωμί, δεν πάει η μέρα χωρίς ψωμί, είτε βασιλιάς είσαι, είτε πρόεδρος της Δημοκρατίας, μέχρι την καλύβα, μέχρι παντού, ψωμί όλοι έχουμε.

Όπως δεν περνάει η μέρα, μπορεί να περάσει η μέρα χωρίς ψωμί, αλλά χωρίς Γραφή, χωρίς λόγο Θεού; Όχι! Είναι άρτος επουράνιος. Άρτος των αγγέλων, με τον οποίον τρέφονται ψυχαί των Θεοθεών, διό Αυπινός.

Άρτος είναι, ακόμα όμως είναι κι άλλη εικόνα. Είναι σάλπιγγα, σάλπιγξ. Όσοι κάναμε στρατηγότητες οι ημέρες φοβερές και να μπήκαμε στα ψηλά βουνά με τα εκλεκτά παιδιά της Ελλάδος, πάνω στην κλαίο θυμούμαι αυτά τα παιδιά που θυσιαστήκανε απόλυτη την Ελλάδα για να είναι Ελλάς ελευθέρα και δημοκρατική πατρίδα, συγκινούν βαθύτατα.

Ευχή, Και ήταν περίλυπη και στενοχωρημένη, ότι μπορούσε να καταλάβουν την πόλη. Πώς λεγόταν αυτή; Τι ξέρεις, πώς λεγόταν; Έτσι, μπράβο, είστε βαθυσμένοι, χαίρομαι απόψε. Να, θα κάνω διάλογο, να μαθαίνω, σαν τον δάσκαλο που ρωτά, θα ρωτώ κι εγώ και χαίρομαι να ακούω απαντήσεις. και η δημοκρατική πατρίδα συγκινούν βαθύτατα. Σάλπιζε το σάλπισμα. Προχωρείτε, προχωρείτε, προχωρείτε. Σάλπιγγα, σάλπιγγα. Έτσι είναι και ο λόγος του Θεού, το κύριο του Θεού. Σάλπιγγα. Βλέπετε σήμερα τα τροπάρια που ψάλαμε, τα ωραία τροπάρια προς τη μήν των πατέρων. Σάλπιγγες τις ονομάζουν. Και μας πεθυμίζουν οι σάλπιγγες αυτές του λόγου, τις σάλπιγγες που οι Εβραίοι, οι Εβραίοι προχωρούσαν, προχωρούσαν, προχω Δεν μπορούσα να την κυβερνήσω. Καταλάβω ότι στα δίβατο σταθήκανε. Και ήτανε περίληπη και στενοχωρεμένη ότι δεν μπορούσα να καταλάβω την πόλη. Πώς λεγότανε αυτοί. Τι ξέρεις πώς λεγότανε. Έτσι πράγμα. Είστε βαθημένοι. Χαίρομαι απόψε. Να θα κάνω διάλογο να μαθαίνω. Σαν το δάσκαλο που ρωτά. Θα ρωτώ και εγώ. Και χαίρομαι να ακούω απαντήσεις. Ιαριχώ. Ιαριχώ ήτανε. Απόρθωτος πόλης. Έπεσε. Πώς έπεσε.

Ιαρυχώ, ιαρυχώ ήταν, απόρθωτος πόλης, έπεσε, πώς έπεσε, διάταξε ο Θεός, Διέταξε τον Ιωσή, τον Αβί τον διέταξε να πάρει σάλπιγγες και να περάσει 7 φορές, 7 φορές και να σαλπίζουν οι σάλπιγγες, και σάλπιζαν και σάλπιζαν και πέσανε τα τείχη.

Συμβολική παράσταση της δυνάμεως του Θεού Λόγου για να πέσουν τα ερεχούνται άχιφε. Η διαφορά μας είναι μεγάλη, η Ιεριχώ είναι φρούριον απόρθητον, φαίνεται η αμαρτία. Ευαγγελισμός, Ευα Αλλά και συντηρεί τον κόσμο που συντήρησε, και αυτή είναι, όπως είπε ένας μεγάλος θεολόγος, είναι συντήρησις.

Συντήρησις τι είναι; Αφήσει το σπίτι ένα χρόνο, δύο χρόνια, ρήμαξε. Η συντήρηση, στο στρατό έχουμε συντήρηση, παντού, συντήρηση των κτιρίων. Αυτό το κτίριο, το απέραντο σύμπαν, ποιος το συντήρησε; Η συντήρηση είναι συνεχής δημιουργία, συνεχής εποπτεία, πρόνοια του Θεού.

Λοιπόν, όλα αυτά υπακούν, υπακούν. Υπακούν, τι μεγαλείο, υπακούν την ώρα, στο δρομολόγιο ο ήλιος, στο δρομολόγιο υπακούν οι σελήνες, υπακούν τα άστρα, υπακούν οι γαλαξίες, υπακούν τα φυτά, υπακούν τα δέντρα, υπακούν τα ζώα, υπακούν οι ιχθύες, υπακούν η θάλασσα, υπακούν οι λίμνες, υπακούν οι ποταμοί, υπακούν τα όρια. Ένας δεν υπακούει, ένας δεν υπακούει, ο άνθρωπος, ο άνθρωπος το άτακτον αυτό παιδίον, λόγω κακής χρήσεως της ελευθερίας του.

Λοιπόν, σάλπιγγα, ο δε Απόστολος Παύλος ονομάζει, τώρα θα μας πάτε στις ερωτήσεις πάνω, να ρωτήσω πώς παρομοιάζει στην προς Εβραίους επιστολή, είναι αυτή η εικόνα, ότι ο Λόγος του Θεού είναι, πώς είναι, πώς τη λέει; Ένας, ποιος το είπε κάποιες εποχές;

φοιτητής του, μήπως είναι φοιτητής θεολογίας ή φοιτητής θεολογίας; Μάχαιρα, μάχαιρα, μάχαιρα, μαχαίρι, προχωρεί, προχωρεί, προχωρεί, μέχρι, μέχρι, μέχρι μυελού οστέων, προχωρεί, ξεκινεί, όπως το χειρουργικό νυστέρι, που προχωρεί το νυστέρι μες στα σπλάχνα του ανθρώπου και κάνει εγχείρηση, διότι πολλά πάθη δεν θεραπεύονται, θεραπεύονται με τα φάρμακα.

Λέει ο Ιπποκράτης, α, εκείνα λέει, εκείνα τα οποία δεν θεραπεύουν, δεν θεραπεύουν τα φάρμακα, θεραπεύει ο σίδερος, σίδερος, προχωρεί μέσα, έρχεται η στιγμή που ο λόγος του Θεού γίνεται νυστέρι και προχωρεί και προχωρεί και προχωρεί και σώζει λαούς και έθνη, ο λόγος, η εγχείρηση μέσα, είναι σπαθί, λέει.

Σε αυτό μπορούμε να πούμε, όπως λέμε και εμείς, σε γνωρίζω από την κόψη του σπαθιού την τρομερή. Και στην Εκκλησία μου, λέγω κι εγώ σαν τον Σολωμό, σε γνωρίζω, Ορθοδοξία μου, από την κόψη του σπαθιού την κοφτερή.

Σπαθί κοφτερό είναι η Ορθοδοξία. Δεν είναι μόνο πνευματικός, βλέπετε, να πού να τελειώσουμε τις εικόνες. Καμιά δεκαριά εικόνες σας ανέφερα τώρα, απλές εικόνες. Η ωραιότερη εικόνα για τον Λόγο του Θεού, την είπε ο Θεάνθρωπος.

Την είπε ο Θεάνθρωπος, την είπε σήμερα, την ακούσαμε. Ο σπόρος εστιν ο λόγος του Θεού. Αυτός είναι ο Σπόρος. Μια Σπόρος που δεν εφύτρωσε στη γη από τον ουρανό, ήρθε αυτή η Σπορά, η ουράνιος Σπορά, μάλιστα.

Παρομοιάζει με σπόρο τον Λόγο, το κήρυγμα του Ευαγγελίου. Και έχει πολλές ομοιότητες, αλλά δεν θέλω να διατρίψω πολύ. Ευχαριστώ πολύ γιατί σπεύδω να τελειώσω το σύντομο αυτοκίνημα το οποίο κάνω προς χάριν σας επικοινωνητικών, αλλά θέλω να σας πω ότι πάρτε ένα σπόρο. Τι είναι ένας σπόρος; Ένα μικρό τσίκρο πραγματάκι είναι. Υπάρχουν σπόροι που είναι μικρότεροι από το κεφαλάκι της καρφίτσας. Πόσο μικρότεροι; Πολύ μικρότεροι. Ποιος να φαντάζεται ότι σε ένα τέτοιο μικρό πραγματάκι εμπλέκεται μυστηριώδης δύναμη! Μυστηριώδης δύναμη!

Λένε, το έχω πει και άλλοτε νομίζω εδώ στην αίθουσα, άμα το επαναλάβω και πάλι γιατί βλέπω και νέους ακροατάς, ότι δεν είναι καμιά σαρανταριά χρόνια που κάτω στην Αίγυπτο ή στην χώρα του Χέοπος, στις πυραμίδες, σκάψανε, σκάψανε και βρήκανε τον τάφο ενός φαραώ, ενός βασιλέως.

Βρήκανε πολλά μέσα, αντικείμενα διάφορα. Μεταξύ των άλλων αντικειμένων βρήκανε ένα βάζο, κλειστό βάζο, χρυσό βάζο, που ήταν γεμάτο μέσα, σπόρος ήταν, σπόρος σιταριού, κλειστός. Οι αρχαιολόγοι το έβγαλαν επάνω, το εξετάσανε, το ανοίξανε, το είδαν ότι είναι σιτάρι μέσα, λέει περίπου το πράγμα λέει, τρεις χιλιάδες χρόνια κάτω μες στον τάφο.

Είπανε οι αρχαιολόγοι, μπα, λέει, θα είναι νεκρός ο σπόρος αυτός. Να το σπείραμε! Το σπείραμε και εφύτρωσε, και εφύτρωσε εις πείσμα όλων των αθέων και απίστων.

Και ρωτώ, ποιος μέσα στον σπόρον αυτόν έκλεισε μια τεράστια δύναμη, ποιος άλλος παρά ο Θεός; Φτάνει, φτάνει, φτάνει ένας σπόρος να αποδείξει ότι υπάρχει Θεός. Δεν θα μπορέσει ποτέ, ποτέ, ποτέ, ποτέ η επιστήμη να φτιάξει, να φτιάξει τέτοιο σπόρο.

Αδύνατο να τον σπάρει, θα προχωρούσε περισσότερο, διότι κι όλοι μας ήμεθα από ένα σπόρο ήμεθα, με τη διαφορά ότι ο σπόρος αυτός παίρνει άλλο όνομα, το οποίο δεν θέλω να πω, ό,τι είναι σόι, αισχρό, αισχρά δεν υπάρχουν, αισχρά δεν υπάρχουν, αισχροί άνθρωποι υπάρχουν, είναι το σπέρμα του ανδρός, σπόρος είναι, από μια μίξα, μια μίξα είναι, και από τη μίξα όλοι αυτοί προήλθαμε, από τη μίξα αυτοί προήλθαμε, μέσα, να μην συμπαγκάλει ό,τι πράγματα του Θε

Κάποτε, πάνε τώρα πολλά χρόνια, που ένας Γερμανός αρχαιολόγος, άπιστος, ταξίδευε, έκανε, πήγε στον Πόντο και επισκέφτηκε τη Μονή του Σουμελά. Αετοφωλιές! Αετοφωλιές! Τους αφήσαμε κάπου, υπάρχουν ακόμα, χωρίς αετούς πλέον. Έρημος ο τόπος του Πόντου.

Πήγαν λοιπόν στον Σουμελά και εκεί βλέπουν ένα κηπάριο, έναν κήπο. Ένας μοναχός καλλιεργούσε, να θαυμάσει το κηπάριο. Λουλούδια, όλα τα λουλούδια, πολύχρωμα και όλα τα λουλούδια. Τα κοίταζε αυτός και θαύμαζε ο Γερμανός, ο άπιστος.

Πώς δεν προήλθανε αυτά; Λέει, ξέρεις πώς προήλθανε; Πήρε λοιπόν... Κάτσε να σου πω, λέει, πώς προήλθανε. Λέει λοιπόν, ένα σακουλάκι, ένα μικρό σακουλάκι. Μέσα στο σακουλάκι αυτό είναι σπόροι. Και από αυτό το σακουλάκι προήλθε ο κήπος. Δεν θαύμασε; Λέει, μπορείς να φανταστείς ότι αυτοί οι σπόροι είναι τυχαία δημιουργήματα; Όχι, λέει, δεν μπορεί να είναι τυχαία δημιουργήματα. Λοιπόν, σπόρος. Γι' αυτό και ο Κύριος παρομοιάζει. Εάν λοιπόν σε

Ανάληψη, Ευαγγελισμός, Ευαγγελ Πολύ περισσότερον μέσα σε ένα λόγο μικρό και σύντομο, λόγο, έκλεισε ο Θεός τεραστίαν δύναμιν σωτηρίας του ανθρωπίνου γένους. Ο λόγος του Θεού, σπόρος, μέρος, διδασκαλία, ούτε του Πλάτωνος, ούτε του Αριστοτέλους, ούτε του φιλοσόφου, ούτε του νεοτέρου και πολλοτέρων έξω από τον κόσμο.

Αυτά τα λόγια του Χριστού μας, που σαν βροχή χρυσή, σαν μάννα ουράνιον, σαν σπόρος ουράνιος έπεσε πάνω στη γη. Και όπου εσπάρηκε, βρήκε χώμα καλό, χώμα καλό, χώμα, γη καλή, ψυχή καλή, εκλεκτή, εκεί εφύτρωσε ο Λόγος του Θεού.

Υπάρχει μια εικόνα θέλω να διαβάσετε, να διαβάσετε τον Ιεζίλη Δεβάστη, Ποιος διάβασε από εσάς; Εκεί να το διαβάσετε, ένας σπουδαίος, μεγάλος προφήτης. Μεγάλη Προφήτε Εκεί λοιπόν στο 37. Υπάρχει μια περικοπή θαυμάσια.

Που τη διάβαζε. Τη Μεγάλη Παρασκευή, ποιος νομίζετε; Πατάνε τώρα ποτέ να. Δεν πάμε καλά. Δεν πάμε καλά. Χθες άκουσα ότι στην εκκλησία. Στο κοινοβούλιο. Στην πολίτη Αυστραλίας Δεν αρχίζει συνεδρίαση. Χωρίς να πουν το Πάτερ ημών.

Προσεύχονται. Όλοι

Δεν αρχίζουν από το Θεό. Λοιπόν, θέλω να πω ότι εκεί αυτή την περικοπή, 37 κεφάλαιο, τη διάβαζε και έκλαιγε ποιος νομίζετε; Ο μεγαλύτερος πολιτικός της Ελλάδας, τη Μεγάλη Παρασκευή, ο Βενιζέλος, Ελευθέριος, διάβαζε αυτό το κεφάλαιο και έκλαιγε.

Δεν θέλω να πω γιατί έκλαιγε, διότι έχει μια εικόνα της Ελλάδος είναι μέσα εκεί πέρα: από τα κόκαλα βγαλμένη των Ελλήνων τα ιερά, βγήκε η ελευθερία μας.

Τη Μεγάλη Παρασκευή διαβάζεται στις ώρες, διαβάζεται αυτή η περικοπή. Θαυμάσια. Τι λέει; Λέει, φωνή Κυρίου, λέει, τον άρπαξε τον Ιεζεκιήλ, τον πήγε σε έναν κάμπο σαν τον Θεσσαλικό κάμπο. Και τι να δει; Άνοιξε τα μάτια του ο Ιεζεκιήλ και τι είδε; Είδε σωρούς, βουνά από κόκαλα σπαρμένα σ’ όλη την πεδιάδα. Τι είδε; Κάποιος πόλεμος θα είναι εκεί. Κορμιά, κόκαλα, κόκαλα, κόκαλα, κόκκαλα, βουνά, βουνά. Του λέει η φωνή του Θεού: «Θα ζήσουν τα κόκκαλα αυτά;» «Δεν ξέρω», λέει, «Θεέ μου. Είναι δυνατόν τα κόκκαλα αυτά να ζήσουν, να γίνουν άνθρωποι;»

Ανάληψη, Ευαγγελισμός, Ευαγγελ Ευαγγελισμός, Ευα Όλα αυτά, πήραν τα μάτια, τα αυτιά και προσεύχησαν. Τώρα είναι σαν νεκρά, σαν πτώματα. Πτώματα να πέραν το νεκροταφείο. Κήρυξε κρέο! Και κηρύττει ένα κρέο! Είναι δυνατόν τα κόκκαλα αυτά να ζήσουν, να γίνουν άνθρωποι. Λάγεσαι, εκεί ρίξες τα κόκκαλα. Υπήκουσε όμως. Εκεί ρίξες τα κόκκαλα των λόγων του Θεού. Και ξαφνικά άρχισαν τα κόκκαλα να τρίζουν. Τρίζουν, τρίζουν, τρίζουν. Και φεύγανε, φεύγανε. Και ενώντανε. Γιατί το ανθρώπινο σώμα πόσα κόκκαλα έχει. Αν μετρήσουμε τα κόκκαλα. Άλλο μυστήριο είναι αυτό. 355 to 360 κόκκαλα έχει. Αμέσως λοιπόν τα κόκκαλα χθορμήτως ενωθήκανε και έγινε σκελετή. Σκελετή γίνηκανε και θάμασε ο προφήτης. Σκελετή. Έγινε σεισμός και έγινε ασκελετία αυτή. Λέει, τώρα θα ζήσουν τα οστά αυτά. Λέει, εσύ κυρία ξέρεις. Κυρίξε κλαίο. Και κυρίτι. Και τα οστά αυτά, η ασκελετία αυτή, πήραν σάρκες. Σάρκες, νεύρα, αρτηρίες. Τι μεγάλο πράγμα αυτό πάλι. Αρτηρίες, όλα αυτά. Πήραν τα μάτια, τα αυτιά. Τώρα είναι σαν νεκρά, σαν πτώματα. Πτώματα, ένα πέραντο νεκροταφείο. Κυρίξε κλαίο. Και κυρίτι, ένα κλαίο. Είναι βέβαια μια συμ

Είναι βέβαια μια συμβολική παράσταση αυτή, όχι μόνο της αναστάσεως των νεκρών, γι’ αυτό και διαβάζεται, Αλλά είναι προπαντός συμβολική παράσταση του Λόγου του Θεού. Ότι ο λαός που κηρύσσεται ο Λόγος του Θεού, νεκροταφείο πνευματικό, θα το σείσει ο Λόγος του Θεού.

Έχω πολλά παραδείγματα από τα 50 μου χρόνια στη ζωή μου και ξέρω: ο Λόγος του Θεού, όταν κηρύσσεται ατόφιος, ακμαίος, ρωμαλέος, ριζοσπαστικός, φέρνει θαύματα μέσα στην κοινωνία αυτή. Ας μη μου καταλογίσετε υπερηφάνεια, απλώς αναφέρω ένα συγκινητικό.

Είχα τίποτα άλλο; Ράσο και άρβυλα είχα. Και πέθαναν οι άνθρωποι. Φοβερή κατάσταση. Και εκήρυξα μέσα στον ναό του Αγίου Νικολάου κήρυγμα και τους είπα: «Παιδιά, πεθαίνουν τα αδέρφια μας. Τα μισά τρόφιμα στους φτωχούς απόψε. Αύριο το πρωί ο Άγιος Νικόλαος περιμένει το τάμα του». Και μαζέψαμε εκεί και φτάσαμε σε συσσίτιο που άρχισε από 50 και φτάσαμε, παρακαλώ, σε 8 χιλιάδες πιάτα. Ο δύναμος είναι γι' αυτό ότι και μισείτε πολύ ο λόγος του Θεού, τρομερά ο λόγος του Θεού. Άνθρωπο, πείτε, ξέρετε, μου πείτε τώρα, ξέρω τι θα πείτε. Καλά, όταν κηρύττει ένας Χρυσόστομος, ένας Βασίλειος, όταν κηρύττουν μεγάλοι πατέρες, δώστε μας, λέει, δώστε μας ένα μεγάλο κήρυκα του Ευαγγελίου, δώστε μας ένα Κοσμά Αιτωλό, δώστε μας ένα, ένα Γρηγόριο και Χρυσόστομο και λοιπά, να είστε.

Τότε παραδεχόμαστε, τι έχουμε να απαντήσουμε; Εγώ δεν θέλω να τον ακούω αυτόν. Εγώ ότι στην εκκλησία δεν πάω. Πολλοί δεν πάνε στις εκκλησίες. Δεν θέλω να τον ακούω. Δεν θέλω να τον βλέπω να λειτουργάει. Τον μισώ, τον αποστρέφομαι.

Τι να απαντήσουμε σε αυτό τώρα εμείς; Θα επιτρέψετε να απαντήσω. Θα απαντήσω με παραδείγματα τα οποία αναφέρουν αείμνηστοι δάσκαλοι του γένους μας. Θα απαντήσω με το παράδειγμα που αναφέρει ο Θεοτόκης, ο Άγιος Θεοτόκης, ο συγγραφέας. Ποιος διαβάζει τα συγγράμματα, τα κυριακοδρόμια του Θεοτόκη; Σοφία είναι, μεγάλος διδάσκαλος του γένους. Σοφία μεγάλη.

Λέει λοιπόν ο Θεοτόκης, απαντών στην απορία αυτή, που θέλουν: «Δώσ' μας», λέει, «σπουδαίους αγίους ανθρώπους, παπάδες, και εμείς θα πλησιαστούμε να πάμε στην Εκκλησία». Μα τώρα με αυτούς τους παπάδες, με τέτοιο παπαδαριό θα πάμε στην Εκκλησία;

Γιατί απαντά. Σπόρος. Εάν τον σπόρο τον πάρει, τον σπόρο, λέει ο Θεοτόκης, πάρεις έναν σπόρο και τον πάρει και τον σπείρει ένας με καθαρό χέρι. Καθαρό χέρι, το έχει πλύνει το χέρι του καθαρά, καθαρά-καθαρά το χέρι του, και παίρνει ένα σπόρο και τον σπέρνει το σπόρο. Θα φυτρώσει, θα φυτρώσει.

Εάν τον πάρει το σπόρο αυτό ένας λεπρός, λέει, θα φυτρώσει, θα φυτρώσει. Και λεπρός να σπείρει το σπόρο, θα φυτρώσει. Και λεπροί αν είμαστε, θα φυτρώσει ο Λόγος του Θεού. Δεν έχει αξίαν ο Λόγος του Θεού τόσο από τον κήρυκα, όσο να έχει αυτό σε αυτόν αξίαν μέσα τους.

Ο δε Καλλίνικος ο Αιγίνης, ο ιεροκήρυκας του γένους μας, και αυτός μεγάλος ιεροκήρυκας, λέει: όταν λες ο στέλνος, έρχεται ο ταχυδρόμος και περιμένεις γράμμα από το παιδί σου, περιμένεις γράμμα από τον άντρα σου, περιμένεις ένα αγωνίο σε ένα γράμμα, δεν κοιτάζεις εάν αυτός ο ταχυδρόμος που φέρνει το γράμμα είναι ντυμένος όμορφα, είναι άσχημος, είναι όμορφος, είναι αυτά.

Παίρνεις το γράμμα και η προσοχή σου είναι να το ανοίξεις, το γράμμα, να δεις τι γράφει. Αυτό σε ενδιαφέρει. Έτσι λοιπόν, λέει, και εκεί εις το Ευαγγέλιο κρατάει στα χέρια του γράμμα, κρατάει την επιστολή του Χριστού μας.

Όχι αυτή την επιστολή που λένε η Προεπιστολή του Χριστού, κρατάει το Λόγο του Θεού. Αυτός θα μεταδώσει, θα ακουστεί ο Λόγος του Θεού, να έχει αξία αφ' εαυτού. Και πάλι όταν διψάς, όταν διψάς, καλό βέβαια το ποτήρι, ήταν χρυσό το ποτήρι, μα κι αν δεν είναι χρυσό το ποτήρι και είναι πήλινο, πήλινο θα πιεις, είτε άμα διψάς θα πιεις, άμα διψάς λοιπόν δεν θα κάνεις διακρίσεις για αν είναι χρυσό. Εγώ θέλω να πιω νερό από χρυσό. Δεν υπάρχουν εδώ γέροντες να σας πούνε όταν περνούσαμε με τον Πλαστήρα τον Σαγγάριο ποταμό και ήταν διψασμένα τα παιδιά και πέσανε στο ποτάμι, με τις φούχτες τον πίνανε τα νερά εκεί.

Αυτός που διψάει θα πιει νερό, είτε με χρυσό ποτήρι είτε με πήλινο ποτήρι είτε και με τις φούχτες του ακόμα, θα πιει στο ποτάμι να ρωτήσει. Διψάς, θα πιεις, περιμένεις αγγελία από την Αυστραλία, θα ανοίξεις την επιστολή, αδιαφορών αν είναι ωραίος ή άσχημος αυτός που κρατάει τα γράμματα, ο ταχυδρόμος, και ο σπόρος έχει αξία αφ' εαυτού.

Ο δε Κοσμάς ο Αιτωλός, δεν είναι χαριτωμένο, ένα χαριτωμένο παράδειγμα.

Πολύ ό,τι είπε ο Κοσμάς. Ήταν σοφός ο Κοσμάς. Σε λαϊκή γλώσσα μιλούσε. Λοιπόν, ήταν επίσης σε ένα χωριό και λέγανε: «Δεν πατούσε κανείς στο χωριό. Παρπόρνος, ελεεινός, μέθυσος. Δεν πατάμε στην εκκλησία». Άδειασε η εκκλησία. Ο Κοσμάς τους κοίταξε καλά καλά και τους είπε ένα ωραίο ανέκδοτο, χαριτωμένο ανέκδοτο. Κάποτε, λέει, ένας περπατούσε στο δρόμο και διψούσε και βλέπει ένα ριάκιο, ένα μικρό ριάκιο, ποταμάκι, και λέει, έσκυψε και είπε: «Νερό! Αχ», λέει, «τέτοιο νερό δεν το ξανά πια», λέει.

Γάργαρο καθαρό νερό. Και το νερό δεν το ξαναπιάλε. Όπως είναι το νερό του Βίτσα. Να βγείτε στο Βίτσα πάνω, μια πηγή. Γάργαρη η πηγή, καθαρό, πεντακάθαρο. Πρώτο, τα νερά είναι μολυσμένα. Τι το νερό; Θέλουμε να μάθουμε την πηγή του. Πού βγαίνει το νερό; Πήρε λοιπόν, βάδισε, βάδισε, βάδισε. Φτάνει στην πηγή. Μόλις έρχεται στην πηγή, Έπισε τη μύτη του Ήταν ένας σκύλος ψόφιος και από το σκύλο το ψόφιο έβγαινε το νερό το καθαρό. Δεν είναι να ξυπνήσετε, δεν είναι να ερμηνεύσουμε. Και λέει έσκυψε και είπε νερό. Αχ λέει τέτοιο νερό δεν το ξανάπια λέει. Γάργαρο καθαρό νερό. Τέτοιο νερό δεν το ξανάπια λέει. Όπως είναι το νερό του Βίτσα. Να βγείτε στο Βίτσα πάνω μια πηγή. Γάργαρο η πηγή. Καθαρό. Πεντακάθαρο. Τώρα τα νερά είναι ομολυσμένα. Τέτοιο νερό θέλουν να μάθουν την πηγή του. Πού βγαίνει το νερό. Πήρε λοιπόν βάδισε βάδισε βάδισε βάδισε. Φτάνει στην πηγή.

Κι αν ακόμα αυτός που κηρύττει είναι σκύλος, τυμπανιαίος, βρομόσκυλο, αλλά από το στόμα του όμως βγαίνουν τα λόγια του Ευαγγελίου, αυτά τα λόγια δροσίζουν, έστω και αν η πηγή είναι ακάθαρτος, είναι πηγή. Αυτά μας διδάσκει ο Κοσμάς ο Αιτωλός.

Αλλά γιατί να ακούσουμε τον Αιτωλό; Να ακούσουμε τον Χριστό. Παραπάνω από όλους έχει αξία ο Λόγος του Χριστού. Τι λέει ο Λόγος του Χριστού, λέει ο Χριστός, ήταν στην εποχή εκείνη η Φαρισάη, διαβάστε ανταναμισμό τα εννέα χεραβούς Έρεψε ο Άιμιν γραμματής και Φαρισάη υπόκριται, ο Άιμιν σκορόγος φραγιάδιο, εναντίον του ότι μεγάλη τρίτο ακούμε νομίζω, δεν είναι έτσι Αφού λοιπόν είπε, μετά τι έκανε ο Χριστός; Τι είπε ο Χριστός;

Όσα ανέγωση λέει, πράτετε, κάμνετε, καταδέργα αυτόν μη ποιείτε Εσύ άκουσε το Λόγο του Θεού. Και αν ο Λόγος αυτός είναι σύμφωνος με το Ευαγγέλιο, να τον εφαρμόσεις. Έχει αξία το νόμισμα, ή το κρατά ένας λεπρός ή το κρατά ένας ασθενής ή ένας οτιδήποτε άλλος.

Αυτά λέει ο Κύριος, κατά τα έργα. Αυτό και εγώ επιτρέψατε με, το λέγω στον Χριστίνη Περιφερειά μου. Μου λέει, ακούμε τον Αυγουστίνο, θυμώνει πολύ, οργίζεται πολύ, φωνάζει, δεν μπορούμε να τον ακούμε κλπ.

Λέω, εγώ τους λέω το εξής: άκουσε, λέω, παιδιά, λέω, εάν αυτά που σας λέω είναι λόγια του Ευαγγελίου, λόγια της Γραφής, λόγια των Πατέρων της Εκκλησίας, λόγια τα οποία τα παίρνω και εγώ τα δανείζομαι από τις αποθήκες, τις αιώνιες αποθήκες,

Εάν αυτά τα λόγια είναι σύμφωνα με το Ευαγγέλιο, θα τα ακούσετε, λέω. Και μην εξετάζετε εάν ο Αυγουστίνος υψώνει τη φωνή του, εάν τη χαμηλώνει τη φωνή του, εάν έχει το Α ή το Β ελάττωμα. Και μόνο σε μια περίπτωση, λέω, εάν κηρύξω εναντίον της Ορθοδοξίας, άνθρωπος είμαι. Είδατε πόσοι εσφάλησαν, πατέρες σας μεγάλοι. Εάν καμιά φορά, μη γένοιτο, με εγκαταλείψει ο Θεός, προτιμώ να πεθάνω. Πρέπει να φτάσω σε τέτοιο κατάντημα να κηρύξω εναντίον της πίστεώς μας, εναντίον της Εκκλησίας μας, εναντίον των δογμάτων μας; Εάν καμιά φορά, λέω, πάθω τέτοιο πράγμα και

κηρύξω εναντίον του Ευαγγελίου, να διαλύσετε τις καρέκλες και να με κυνηγήσετε μέχρι τον Αγιάφωνα. Το κήρυγμα λοιπόν είναι αναγκαίο, το κήρυγμα. Μια εικόνα ακόμα και τελειώνω. Πόσο αναγκαίο είναι; Αν θέλετε να δείτε πόσο αναγκαίο είναι το κήρυγμα, να διαβάσετε το δέκατο κεφάλαιο της Αποκαλύψεως.

Κάποτε, νομίζω, διαπλάκτηνια Μακρόν που εξήγησε το δέκατο κεφάλαιο της. Είναι εκεί στο δέκατο κεφάλαιο. Τι είδε; Είδα, λέει ο Ιωάννης ο Ευαγγελιστής, από τη θάλασσα να βγαίνει ένα θηρίο, ένα φοβερό θηρίο, δράκοντας, όφις, όχι με ένα κεφάλι, σαν άλλη Λερναία Ύδρα, με 7 κεφάλια, με 10 κέρατα και με 10 στεφάνια στα κέρατα επάνω.

Ποιο είναι αυτό το θηρίον; Το θηρίον αυτό είναι συμβολική παράσταση της αμαρτίας, των αμαρτωλών συγκροτημάτων. Μάλιστα τα κέρατα είναι η συμπίπλωση στις δυνάμεις που έχουν, δυνάμεις χαραστίας που έχουν αυτά.

Μάλιστα και τα κέρατα πάνω και τα στεφάνια, τι είναι αυτό; Προσέξτε. Θα έρθουν χρόνια, δηλαδή αυτό σημαίνει, θα έρθουν χρόνια που το κακό θα στεφανώνεται. Το κακό θα στεφανώνεται.

Κατεβάσει τις κουρτίνες, το ένα, η ντροπή, ντρέπεται, ντρέπεται, έχει ένα, ντρέπεται, έχει εδώ, η ντροπή, είναι σκύλος, πόσα σκυλιά γίνεκαν, κλείνεται, κλείνεται, σκέφτεται, μετά παίρνει λίγο θάρρος, δεύτερος κύκλος, και βγαίνει σιγά σιγά στην πλάση, στον δρόμο, στον δρόμο, δεν συναντά απλό, πρώτα αντίδραση, πρώτα μοιχός και πόνος, δεν μπορούσε. Να ζει στην Ελλάδα ούτε μια μέρα, ούτε μια μέρα. Έχει τρεις κύκλους. Ο πρώτος κύκλος, ντρέπεται. Το κάνει ο άνθρωπος μυστικά. Κλείνεται, κατεβάζει τις κουρτίνες. Το ένα, η ντροπή, ντρέπεται. Ντρέπεται, έχει ένα, ντρέπεται. Έχει εδώ, η ντροπή. Δεν είναι σκύλος. Πόσα σκυλιά γίνεκαν. Κλείνεται, κλείνεται, σκέφτεται. Μετά παίρνει λιγοθάρρος. Δεύτερος κύκλος. Και βγαίνει σιγά σιγά στην πλάση, στον δρόμο. Στον δρόμο. Δεν συναντά πρώτα αντίδραση. Πρώτα μοι πρώτα μοιχός και πόλνος δεν μπορούσε να ζει στην Ελλάδα ούτε μια μέρα ούτε μια μέρα

Προκαλούσε και εκείνη την αγανάκτηση στα κρυφά, δεξιά, αριστερά. Αλλά όταν πλέον το κακό προχωρήσει, τότε πλέον όχι απλώς βγαίνεις στους δρόμους και περιπλονάς δεξιά το κακό, οτιδήποτε όνομα και να έχει, αλλά και χειροκροτείται και στεφανώνεται.

Έσχατο σημείο διαφθοράς. Είναι πλέον, εγγίζονται πλέον διαφθορά. Και θέλετε παραδείγματα;

Ευχή, Χρονώ, πάρει στα χρόνια του, πάει και ξαφνικά έχει γυναίκα και έχει παιδιά και ξαφνικά λοιπόν διώχνει τη γυναίκα του που έζησε 30 χρόνια, παίρνει τα παιδιά του, τα παιδιά του κλαίνε και να σπαράζουν και λέει η κόρη του ότι σήμερα πέσανε όλες οι αξίες της ζωής και ζει με μία παλλακίδα εκεί πέρα και λοιπά.

Λοιπόν, καμία διαμαρτυρία, τίποτα. Επίσκοποι το ένα, το άλλο, διαμαρτυρία, τίποτε απολύτως, εφημερίδες και λοιπά, αυτά, αυτά και στο τέλος λοιπόν, στο τέλος, τι γίνεται; Βρέθηκε κάποιος, κάποιος, ας μην αναφέρω το όνομά σας, είπα την αρχή μου, κάποιος που βγήκε και είπε ότι αυτό που έκανε ο Παππώ, αυτό που έκανε ο Πρωθυπουργός, αυτό δεν είναι, λέει, τίποτα κακό, αυτό, λέει, είναι λεβεντιά, λεβεντιά.

Ο πόρνος είναι λεβέντης, ωραίος λεβέντης, σπουδαίος λεβέντης, στεφανώσατέ τον. Σημείο παρακμής, το οποίο υπενθυμίζει παρακμή ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Υπενθυμίζω τον Νέρωνα που αυτός ήταν ομοφυλόφιλος και πήρε έναν νεαρόν, έναν νεαρόν ως σύζυγον, όπως είναι στην Αγγλία τώρα, και εδώ έχουμε και σωματείον ομοφυλοφίλων που το ενίσχυσε προηγουμένως.

Ο Νέρων παρουσιάστηκε στο θέατρο, δυστυχώς στην Ελλάδα, παρουσιάστηκε με το δίπλαμα του εαυτόν, υπερδίπλαν, το τύχηρο κλωτήματα άκουσε, δεν περιγράφεται. Οι Έλληνες, οι Γρακύλη, οι διεφθαρμένοι Έλληνες πλέον που δεν ήταν Έλληνες του Μαραθώνος και της Σαλαμίνος, του φτιάξανε 150 στεφάνια χρυσά, του κάνανε, εστεφανά, το θηρίον στεφανωμένο, το θηρίον στεφανωμένο, όχι απλώς χαίρετα, και ουράτουλε εσύ τον κόσμο σε τέτοια προχήματα.

Θέτε άλλο παράδειγμα; Ποιο είναι το άλλο παράδειγμα; Βλέπεις ένα που είναι πολύ πονηρός, πάρα πονηρός και καταλαβαίνει και επιπλέει και δημιουργεί περιουσίες και φτιάχνει νόμους, ειδικούς νόμους, ξέρετε πώς τους ονομάσανε;

Λοιπόν και μετά, και τι λένε κατόπιν; Δεν τον λένε πονηρό, τον λένε καπάτσο. Είναι καπάτσος άνθρωπος, έξυπνος άνθρωπος, έξυπνος άνθρωπος αυτός, ξέρει να ζήσει, ενώ εκείνος ο άλλος ο ταλαίπωρος που ζει με το μερομίσθιό του και με το μισθό του και με τη σύνταξή του δεν είναι τίποτε, είναι βλάκας, είναι βλάκας, ο άλλος είναι καπάτσος.

Αλλάξαμε λεξιλόγιο, αλλάξαμε λεξικό. Εκεί υπάρχει άλλη που γυρίζει στους δρόμους σαν σουράδα και προσπαθάει να ελκύσει τους άνδρες. Ενώ είναι, λοιπόν, τη λένε, αυτοί δεν τη λένε πόρνη, τη λένε φιλενάδα.

Αλλάξε με το λέξη. Πάλι το κεφάλι της πορνείας στεφανωμένο. Και αν θέλετε να δείτε και ένα άλλο στεφάνι, που αυτό πλέον έχει πολλά στεφάνια, πολλά στεφάνια, ποιο είναι; Τον ψεύτη! Όχι τον ψεύτη, αυτό το πτωχαδάκι, τα καημένα τα πτωχαδάκια.

Τον ψεύτη, αυτό το πτωχαδάκι, για να λέει και κάνα ψέμα. Κάποια φορά συγκεχωρημένος, έχουν τους γύφτους που λένε πολλά ψέματα, λένε, πάνω. Τους λέω να κόψουμε το ψέμα, μα αν δεν κόψουμε το ψέμα πώς θα ζήσουμε, μου λέει. Τον ψεύτη, όχι τον ψεύτη αυτό το πτωχαδάκι, τα καημένα τα πτωχαδάκια. Τον ψεύτη, αυτό το πτωχαδάκι για να λέγει κάνα ψέμα. Κάποια φορά συγκεχορημένος έχουν τους γύφτες που λένε πολλά ψέματα λένε πάνω. Τους λένε να κόψουν το ψέμα, μα αν δεν κόψουν το ψέμα πώς θα ζήσουν μου λένε. Ναι, λοιπόν, αυτοί δεν είναι πτωχαδάκια.

Ναι,

Λοιπόν, αυτοί δεν είναι πτωχαδάκια, είναι μεγάλοι άνθρωποι, υψηλοί άνθρωποι, κατέχουν μεγάλες θέσεις, ξέρουν γλώσσες, κατέχουν, είναι κυβερνήτες λαών, κυβερνήτες λαών, λαών, κυβερνούν λαούς και είναι ψεύτες, οι μεγαλύτεροι ψεύτες.

Ένας δικός μας, να μην πω το όνομά του, ο οποίος πάλι στα γεράματά του ήθελε να είναι πρόεδρος Δημοκρατίας, μας τα έκανε πρόεδρος Δημοκρατίας, θυμάστε την εποχή του που βλαστημούσε στο γραφείο του, κανείς δεν τον ήλεγχε.

Υπήρχε μέσα και βλαστημούσε. Κάθε πρωί βλαστημούσε τον Χριστό. Αυτός τι είπε; Ακούστε τι είπε. Όσα κάνουμε, λέει, εμείς οι πολιτικοί, όσα λέγουμε εμείς εγώ εκεί, όσα κάνουμε, λέει, στα κρυφά, δεν λέγονται.

Και όσα λέγονται, δεν γίνονται. Αυτή είναι. Η πολιτική είναι ψεύδος. Διαβάστε τον Θεοτόκη. Μια τελευταία μεγαλύνια. Είναι εσχαφόνη. Η πολιτική όπως ασκείται δεν είναι εντύπωσης πολιτικής. Πολιτική με ήθος είναι αξία βραβεύσεως.

Η πολιτική χωρίς ήθος και χωρίς θρησκεία και χωρίς Θεό είναι συμφορά του έθνους. Λοιπόν, έτσι είναι αυτός. Τον βλέπεις λοιπόν, ο πολιτικός τον λένε, τον λένε το ψεύδος ονομάζεται τώρα πλέον διπλωματία, διπλωμάτης μεγάλος, δηλαδή μεγάλος ψεύτης, αρχιψεύταρος, αρχιψεύταρος.

Λοιπόν, έστει το τριό προσιάζετε στις ημέρες μας εστεφανωμένων, εστεφανωμένων, μάχηστε εστεφανωμένων το ψέφασα. Και τώρα βέβαια ζούμε όλοι με μια, βλέπουμε, αισθανόμεθα μια χαρά, μια αγαλλίαση. Είμαστε ότι ο Γκορμπατσόφ και ο Μπους ανταλλάσσουν, κουβεντιάζουν, σαν φίλοι κουβεντιάζουν, μόνο που φιλιούνται κιόλας, φιλιούνται κιόλας, μάτσ μουτς, ναι, σαν ερωμένες, ερωμένες.

Αλλά σήμερα το πρωί συνάντησα έναν ασκητή, τον οποίο σέβομαι, έναν ασκητή, πολύ ασκητή, πολλά και ωραία βιβλία έγραψε, ασκητής. Λέω, τι λες, πώς βλέπεις την κατάσταση αυτή, αυτά τα αγκαλιάσματα; Γκορμπατσόφ; Ψέματα, λέει, θα γίνει πόλεμος, θα γίνει πόλεμος και πόλεμος φρικτός.

Όπου ακούτε ειρήνη, ειρήνη, ειρήνη, εκεί πόλεμος. Ψέματα, δεν υπάρχει βάθος και ειλικρίνεια. Έτσι λοιπόν το θηρίον σήμερα στα σημαίνες μας, τα φοβρά σημαίνες μας παρουσιάζεται φοβερόν με τα εφτά κερατά του, με τα σκεφαλάς του και με τα στεφάνια του, των στεφανών σου σήμερα μικροί και μεγάλοι και ο ενάρτητος καταδιώκεται ή υποδιωγμόνων, υποδιωγμόνων κυριολογώς Εις αυτές τις ημέρες, κατά τις οποίες το θηρίον το επτακέφαλον έχει εισέλθει στην παιδεία μας, στην οικονομία μας, στο εμπόριό μας, στο στρατό μας, στα δικαστήριά μας, παντού, και βασιλεύει και εστεφανώνεται το κακό και λοιπά.

Τις ημέρες αυτές ποιος θα ξεγυμνώσει, ποιος θα φωνάξει το επτακέφαλο κυρίως θηρίον; Ένας και μόνος: ο Λόγος του Θεού θα το θεατρίσει. Θα το θεατρίσει, την πόρνη θα την πει πόρνη, τον μοιχό θα τον πει μοιχό, τον κλέφτη θα τον πει κλέφτη, τον ψεύτη θα τον πει ψεύτη, και η γλώσσα του λόγου σήμωνε ναι, και μόνο ο λόγος του Θεού. Γι' αυτό και μισείται ο λόγος του Θεού, μισείται, τίποτε άλλο. Δεν έβρισκε η Ρωσία, 75 χρόνια, αφήνανε, αφήνανε, τους αφήνανε να κάνουν λειτουργίες, να κάνουν αυτά, κήρυγμα δεν επέτρεπαν στο λαό, δεν επέτρεπαν στο λαό κήρυγμα, ήθε Ήρθε στην Πετρούπολη, στην αυτή, στην Πετρούπολη, ναι, στο Λένινγκραντ, ήρθε ο μεγαλύτερος ιεροκήρυκας της Αμερικής, Γκράχαμ λέγεται, σπουδαίος, χρυσόστομος είναι, δύναμις τεράστια, προτεστάντης, πήγε παντού, πήγε αυτό, πήγε και στην Ρωσία. Λέει, ζητώ άδεια να ομιλήσω εις την πλατεία της πόλεώς σας. Όχι, λέει, μα εμείς δεν ξέρω τι κάνετε στην Αμερική, εμείς εδώ απαγορεύουμε το κήρυγμα. Αν θέλετε να λειτουργήσετε, λει

Αλλά κύριε μου δεν επιτρέπω, θα σας συναμβούμε. Τότε λοιπόν αυτός αναγκάστηκε, αναγκάστηκε, και τι έκανε; Ήταν ευφυής, πήγε στην εκκλησία και είπε δέκα φορές το Πάτερ ημών. Αλλά το είπε το Πάτερ ημών όχι όπως το λέμε εμείς οι παπάδες. Το είπε με καρδιά, με δάκρυα, με δάκρυα.

Γιατί μπορεί και μια λειτουργία, όταν γίνεται, απαγγέλλεται όπως πρέπει, δημιουργεί σεισμό μες στις καρδιές των ανθρώπων, γιατί κήρυγμα είναι. Και έκλαιγαν όλοι και αυτός τους ενεκλόνισε όλους. Εκεί μεταχειρίστηκε ο Γκράχαμ τη μέθοδο της Ευαγγελίας, η οποία έχει θαυμάσια αποτελέσματα όταν γίνεται αυτό.

Μα εδώ πού είναι αυτό μέσα; Είδες ο γάμος σήμερα πώς τελειώνει; Σε δέκα λεπτά άμα έχουν πολλούς γάμους που απάντησαν, σε δέκα λεπτά τελειώνουν όλοι. Είναι μυστήριο, μυστήριο. Έχουν και αυτή την αμαρτία τους.

Επίσης, εγώ κάτι σας είπα την προηγούμενη εβδομάδα, σας είπα σε επιρρόφη ώρα, μήπως θα ήταν ακόμα πέντε λεπτά. Καλά, πέντε λεπτά, πέντε λεπτά, πέντε λεπτά, πέντε λεπτά. Λοιπόν, εδώ είχα αυτούς τους ξένους, φιλοξενούμε τους ξένους, τους πέντε Αλβανούς από τη χώρα της δουλείας και σκλαβιάς.

Εκεί λέω, δεν μου λες, λέω, αν έρθω εγώ, αν έρθω, λέει, στα Τίρανα, λέω, Αν έρθω, ρώτησα έναν από αυτούς, αν έρθω στους Αγίους Σαράντα και θελήσω να μιλήσω στην πλατεία τους; Λέει, αστειεύεσαι, πάτερ μου; Σε πιάσαν αμέσως, λέει, σε πιάσαν, σε πιάσαν αμέσως. Γι' αυτό λέει, όσο φοβάται ο διάβολος, όπως φοβάται ο λαγός τη βροντή, άμα ακούσει βροντή ο λαγός τρέμει, φεύγει, σκορπίζεται, πεθαίνει, όσο φοβείται λοιπόν ο λαγός τη βροντή, φοβάται ο διάβολος το κήρυγμα. Όπου κήρυ Είμαι δέσποτα, δέσποτα, καλά, μη μας πειράζεις, μη μας ενοχλείς. Γιατί; Εγώ σε ενοχλώ; Εσύ κάνεις, εσύ κλέβεις, εγώ να μην σε ελέγχω; Εσύ μοιχεύεις, εγώ να μην σε ελέγχω; Εσύ λες ψέματα μέρα νύχτα, εσύ τούτο, εσύ εκείνο, εκείνο, να μισιοποιήσω, δεν το... Προτιμώ να αποθάνω, παρά να σιγήσω. Θα εξακολουθήσω να κηρύττω τον Λόγο του Θεού απερίτμητον μέχρι τελευταίας πνοής στη ζωή μου.

Είναι χαρακτηριστικό, δεν το λέω αυτό, δεν μισώ ούτε το σαφράμι, κανέναν δεν μισώ. Προσεύχομαι γι' αυτούς. Μισώ την τακτική, μισώ τη γραμμή την οποία ακολουθούν, την οποία δεν τη βρίσκω σύμφωνη με το Ευαγγέλιο.

Στη Σύνοδο, την άλλη προχθές που ήταν Σύνοδος, να επανέλθουμε στον εκλογικό λόγο, έτσι απλώς, απροθύμως. Λοιπόν, υποστήριξα μια θέση και είπα ότι δεν είναι ανάγκη, όχι διότι έχω τίποτα διαφορές με τον εκλεγέντα, δεν έχω καμιά διαφορά, δεν ασχολούμαι με τον ιδιωτικό του βίο, εγώ δεν ασχολούμαι με τα κάτω των φαλού πράγματα, έχω θέση σαφή, δεν ασχολούμαι, δεν έχω διαφορές, έχω διαφορές ιδεολογικές, ιδεολογικές διαφορές έχω, μόνο διαφορές.

Λοιπόν, και είπα, προς τι εκλογή, προς τι εκλογή; Υπάρχει, υπάρχει, υπάρχει 14 χρόνια αδικημένος, τρομερά αδικημένος ένας Άγιος Επίσκοπος. Όλος νέος είναι, έχει καιρό, έχει καιρό, δεν πειράζει, θα γίνει οπωσδήποτε.

Αλλά αν πάσουμε τόσο εδώ, να ήταν μια ουρανόπεμπτος ευκαιρία από το Θεό. Να αποθάνει, κρίμα, σ' είδε ο επίσκοπος εκείνος ο προηγούμενος. Και να μένει και ό,τι θες. Ήταν μια ευκαιρία να τοποθετηθεί ο άλλος.

Να το δεχθεί όλοι οι πόλεις Είχε επιβληθεί η αγιότητά του, η διδασκαλία του. Μυριλ τον έλενε, Μυριλ τον ομάζω. Και είπα, δεν έχω τίποτα. Μάλιστα, να σας πω και να δείτε πόσο αντικειμενικά κρίνω. Λέω, θα σου πω μια λεπτομέρεια, ότι ζήτησα όταν ήταν επίσκοπος, λέω θα με επιτρέψεις, λέω επειδή έκανα στη Λάρισσα, έκανα τρία χρόνια, τρία χρόνια έχω χτίσει ο στρατηγός Καλογερόπουλος, με αγαπούσε και έχτισα ένα ναό της Αγίας Σκέπης, ένα ωραίο το ναό εκεί μέσα και είχα συνδεθεί με την πόλη, πάρα πολύ με την πόλη.

Τότε που ήταν στα πράγματα, λέω, θεολόγοι, δεν με αφήνεις καμιά μέρα να μιλήσω και εγώ στο ναό του Αγίου Αχιλλίου που συνδέομαι με την πόλη; Όχι, λέει, εμείς, λέει, της ζωής. Εμείς, λέει, είμαθα, λέει, ήρεμα κηρύγματα θέλουμε, όχι ταραχώδη κηρύγματα. Έκανα μια υπόκλιση και έφυγα.

Βλέπετε από αυτό, μολονότι με αδίκησε και δεν μου επέτρεψε να κηρύξω στην πόλη που συνδεόμουν, εντούτοις δεν τον μισώ. Βλέπω ότι έχει δίκιο και εχθρός μου να είναι θα το υποστηρίξω το δίκαιο και φίλος μου να είναι θα το καταδιώξω.

Λέω, σταματήστε, περιμένετε, το Συμβούλιο Επικρατείας θα βγάλει μια απόφαση, περιμένετε ρε παιδιά, περιμένετε. Και έκανα μια ένσταση, απερρίφθη, απερρίφθη, κανένας αρχιερεύς δεν με υποστήριξε. Κανένας αρχιερεύς. Έφυγα μόνος μου κλαίγοντας, κλαίγοντας έφυγα.

Λοιπόν, συνεπώς τώρα τελειώνω. Ευτυχώς ο Λόγος του Θεού κηρύττεται εδώ στην πατρίδα μας. Αλλά θα σας πω τώρα μια προφητεία, φοβερή προφητεία. Τι λέει ο αμός, ο αμός το προφήτης, ένας πόλος ήταν αυτός.

Τι λέει ο προφήτης; Θα έρθει πείνα. Ποια πείνα; Τη ζήσαμε την πείνα. Τι πείνα ήτανε; 100.000, 200.000 παιδιά. Αιωνία των εμνήμων οι μάρτυρες, ποιοι εξαντώθησαν από το 7 κέφρον θερίον του Χίτλερ. Ναι, δεν θα ξεχάσω ποτέ στην Κοζάνη που είδα μικρά παιδιά που κρυώνανε και εσάλιωναν τη γλώσσα τους, το χέρι τους, το δάχτυλό τους, εσάλιωναν το δάχτυλό τους και μαζεύανε τα ψίχουλα.

Και τώρα οι ντενεκέδες είναι γεμάτοι, γεμάτοι, πεταμένες τροφές, αισχρά καταναλωτική κοινωνία. Λέει λοιπόν, θα έρθει πείνα, φοβερά πείνα και έρχεται πείνα. Αλλά τι πείνα λέει; Αυτή η πείνα θα είναι πολύ διαφορετική από τις πείνες τις άλλες.

Γιατί θα είναι διαφορετική από τις άλλες πείνες; Κατά τούτο θέμα. Δεν θα είναι πείνα, λιμός, ουχί άρτου, ούτε τροφής, αλλά λιμός του ακούσαι Λόγο Θείο. Δεν θα ακούετε κήρυγμα. Τώρα δόξα στον Θεό στην Ελλάδα, πέρα ως πέρα, παντού ακούεται το κήρυγμα.

Επικνώθη ο Λόγος του Θεού. Θα έρθει η μέρα που, όπως στην Αλβανία δεν ακούετε κήρυγμα, έτσι και στην Ελλάδα μας δεν θα ακούετε κήρυγμα. Μάλιστα, είναι η μέρα, συμβαίχονται και εδώ, για όλοι θα χορεύονται μέσα εδώ, για όλοι θα χορεύονται.

Κόκκινοι, πράσινοι, δεν ξέρω τι χρώματα θα έχουν. Θα έρθει λοιπόν λιμός του ακούσαι λόγον Κυρίου, όπως ήταν στην Αλβανία που είχαν ακούσει κήρυγμα τον Κοσμά τον Αιτωλό. Και όταν πήγε ο Κοσμάς ο Αιτωλός, αδειάζαν τα χωριά, τρέχανε. Πότε, λέει, έχουμε; Δεν ακούσαμε ποτέ κήρυγμα. Εγώ είχα πάει σε μια επαρχία και δεν είχε κηρύξει ποτέ κανείς.

Και μου λέγανε, ποιος είναι αυτός λέει, Γιουργιοκήρκα, δεν ξέραν να μπουν τη λέξη Γιουργιοκήρκα, Γιουργιοκήρκα, Γιουργιοκήρκα, πώς θα του προφέρουν τη λέξη, τι θα πει Γιουργιοκήρκα, είχε ένα άγνωστο συλλέξι Γιουργιοκήρκα.

Βλέπετε λοιπόν ότι αυτή η πείνα του ακούσαι λόγον Κυρίου, αλλά υπάρχει και από την πείνα αυτή του ακούσαι λόγον Κυρίου κάτι χειρότερο. Το λέει ο Γρηγόριος ο Παλαμάς, εφάμιλος των Πατέρων της Εκκλησίας είναι ο Γρηγόριος ο Παλαμάς.

Λοιπόν, τι λέει; Υπάρχει από αυτό, ότι άλλο να πεινάς και άλλο να αηδιάζεις, άλλο υπάρχει μεγάλο, άλλο αυτός που πεινά κάπου θα βρει. Όπως στη Ρωσία ανοίξανε ντουλάπια, ανοίξανε αυτά και βρήκανε Ευαγγέλια.

Παλαιά Ευαγγέλια των παππούδων. Όταν πεινάς, ψάχνεις. Η πείνα λοιπόν είναι κι αυτός ένα αίσθημα ευγενές ζωής, ότι υπάρχει ζωή. Αλλά όταν το αηδιάζεις την τροφή, όταν τα αηδιάζεις, δεν θέλω. Πάντως πάλι να είναι το θέλω.

Λοιπόν, είναι χειρότερο, λέγει, αυτό το πράγμα. Και το να φέρει αυτό είναι τελεία διαφορά. Είναι η οδός, η πεπατημένη οδός.

Οποία να πάτε μέσα στην πόλη εδώ και πάρτε σακιά σιτάρι να το σπείρετε μέσα σε όλες τις πλατείες. Θα φυτρώσει; Δεν φυτρώνει.

Λοιπόν, λέγει αυτός, θέλω να διαβάσετε το πεντηκοστό κεφάλαιο του Ισαΐου. Λέει ο Ισαΐας ότι πήρε διαταγή από τον Θεό να πάει στα Ιεροσόλυμα, σε πόλη μεγάλη, να κηρύξει. Επήγε λοιπόν ο Ισαΐας και κήρυξε ένα μήνα, δύο μήνες κήρυξε.

Μετά άκουσε φωνή, τι έκανες λέει η Ισαΐα. Επήγα, λέει, κατά εντολή σου, αλλά ούτε ένας άνθρωπος, ούτε ένας άνθρωπος, δεν υπάρχει άνθρωπος. Μα καλά, ρωτάει ο Χρυσόστομος, μα καλά, τόσοι άνθρωποι είναι, χιλιάδες άνθρωποι.

Κύριε, δεν υπήρχε άνθρωπος; Τι εννοούσε, λέει ο Χρυσόστομος; Άνθρωπος είναι αυτός που έχει τα αυτιά του για να ακούει το λόγο του Θεού. Άνθρωπος που έχει αυτιά και δεν ακούει το λόγο του Θεού αλλά ακούει όλους τους λόγους του διαβόλου, αυτός δεν πρέπει να λέγεται άνθρωπος. Άνθρωπος λέγεται αυτός που ακούει τον Λόγο του Θεού.

Εφόσον λοιπόν μέσα στα Ιεροσόλυμα δεν υπήρχε άνθρωπος να ακούσει τον Θεό, ούτε ένας άνθρωπος. Και σήμερα θα έρθει η μέρα, έρχεται κατηνοποιεί, και μέσα στην Αθήνα ζήτημα αν υπάρχει ένας άνθρωπος να ακούσει τον Λόγο του Θεού.

Θα κλείσουν τα αυτιά τους στον Θεό και θα ακούσουν μέρα νύχτα τις τηλεοράσεις και τα ραδιόφωνα. Είναι προφητεία αυτή, σκυράτερα προφητεία. Και επιτρέψατέ με να είπω ότι τελειώνω με ένα χαριτωμένο ανέκδοτο, το οποίο νίκουσα από ένα βλαβές από τον Αρχιμανδρίτη, από έναν κήρυκα παλαιότερο στα παιδικά μου χρόνια, ότι κάποτε, λέει, ένας βασιλιάς περπατούσε στον δρόμο και περνώντας από μια συνοικία, φτωχιά συνοικία που ήταν εργάτες, φτωχοί εργάτες, ήταν ένα αρτοποιείο που έψηνε ψωμιά.

Καλαμπόκια από αυτά, φάγατε καλαμπόκι, φάγατε κριθαρένιο ψωμί; Λοιπόν, ήταν και τέτοιο ψωμάδικο ήταν. Οπότε κοιτά στα πάνω και έβλεπε το αρτοποιείο, το αρτοψωμάδικο είχε μια επιγραφή: «Όποιος τρώει από το δικό μου ψωμί δεν πεθαίνει ποτέ».

Είναι παράλληλο πράγμα αυτό, τι βλάκαση είναι αυτός, τι λέει αυτός ο πράγμα Πέρασε ένας χρόνος, δύο χρόνια, τρία χρόνια, να τον και αρρώστησε. Έπεσε στο κρεβάτι, από εδώ από εκεί ήρθαν οι γιατροί, σπουδαίοι, φάρμακα, μπάνια, τροφές εκλεκτές.

Τίποτα, αυτός είχε φτάσει σε αυτήν την κατάσταση ώστε δεν μπορούσε πλέον να φάει τίποτε απολύτως. Τότε λέει στον υπασπιστή του: «Θυμάσαι, λέει, που περάσαμε τον τάδε δρόμο και είδαμε ένα αρτοποιείο;» Σε παρακαλώ πολύ λέει, πίνε να του πεις μαθαίνω ένα κομμάτι ψωμί από εκείνο που λέει Πάει λοιπόν ο υπασπιστής με τη μάξα, άμα σταματάει απ' έξω από το αρτοποιείο, κατεβαίνει κάτω, λέει: «Σε παρακαλώ, θέλει ο βασιλιάς το ψωμί σου να φάει».

«Πολύ καλά», λέει, παίρνει λοιπόν ένα φρέσκο χρυσαρένιο ψωμί, φρέσκο ψωμί, το βάζει στον κόλπο και πάει στον βασιλιά. Να την τον περίμενε ο βασιλιάς, λέει βασιλιά μου λέει τι, λέει είμαι άρρωστος, άρρωστος είσαι, μα εσύ λες ότι είσαι ένα ψωμί που δεν πεθάνει ποτέ. «Ε, μα γι' αυτό θα πεθάνεις». «Γι' αυτό θα πεθάνεις. Από δεντρός θα πεθάνεις». Και έτσι λέμε κι εμείς, όποιος δεν ακούει τον Λόγο του Ιησού του Ναζωραίου, του Εσταυρωμένου Θεού, τον οποίο κηρύττουμε, να τελείσει και αμαρτωλοί άνθρωποι και λοιπά, όποιος δεν τον ακούει θα πεθάνει. σταματάει απ' έξω από το αρτοπείο, κατεβαίνει κάτω, λέει, σε παρακαλώ, μου θέλει ο βασιλιάς το ψωμί σου, λέει, να φάει. Πολύ καλά, λέει, παίρνει λοιπόν ένα φρέσκο, φρέσκο χρυσαρένιο ψωμί, φρέσκο ψωμί, το παίρνει στον κόλπο και πάει στον βασιλιά. Να, τον περίμενε ο βασιλιάς, λέει, βασιλιά μου, λέει, τι, λέει, είμαι άρρωστος, λέει, άρρωστος είσαι. Μα εσύ, λέει, λες ότι είσαι ένα ψωμί που δεν πεθάνει ποτέ Πού να φάει. Αυτός μα τη σπάνια δεν έτρωγε. Αυτός είχε τους κέντρες μάγεινα. Ε μα για αυτό θα πεθάνεις. Για αυτό θα πεθάνεις. Από που δεν τρώς θα πεθάνεις. Και έτσι λέμε και εμείς. Όποιος δεν ακούει τον Λόγο του Ιησού του Ρεζοραίου, του Εσταυρωμένου Θεού, τον οποίον κηρύττουμε να τελείσει και αμαρτωλεί, άνθρωποι κλπ. Όποιος τον ακούει θα πεθάνει. Θα πεθάνει θάνατον, νυχτρών και απέσιων. Και η σκόλωση αιώνιων θα υπάγει.

Θα πεθάνει θάνατον νυχτρών και απέσεων. και η σκόλωση αιώνια θα υπάγει.

Αλλά εσείς, αγαπητοί μου, όσοι είστε εδώ, εδώ δεν κατατάσσεστε στην κατηγορία αυτή του βασιλέως. Εσείς έχετε όρεξη και απόδειξη ότι ξεκινήσατε από τα διάφορα σημεία και συγκινούμαι που σας βλέπω εδώ στην πόλη, μέσα εδώ στην αίθουσά μας, και είστε από τα άκρα της πόλεως, από όλες τις ενορίες, είστε ακόμα και μακριά, είστε και από διάφορες πόλεις, και ιδίως είναι και από την Κόρινθο εδώ, την πόλη στην οποία εκήρυξε ο Απόστολος Παύλος.

Ένα έχω να σας πω εγώ, ο Γέρων Επίσκοπος: είναι η κατηγορία των ανθρώπων. Εάν είστε ενάρετοι, και υπάρχουν ενάρετοι, δεν το αρνούμεθα, εάν είστε ενάρετοι, σταθείτε, στώμεν καλώς, στήτε καλώς, μετά φόβου και τρόμου την εαυτών σωτηρίαν κατεργάζεστε. Εάν είστε Άγιοι, ακούστε τι λέει ο Άγιος Ευαγγελιστής: αγιασθήτω έτι. Η αγιότητά σας είναι πολύ μικρά, πολύ μαλάια. Τέλειοι γίνεστε, άγιοι γίνεστε.

Με νηστείες, με προσευχές, με αγρυπνίες, με ελεημοσύνες, με αισθήματα μεγάλα και βιανή. Βαδίζετε, βαδίζετε να φτάσετε την κορυφή, η δε κορυφή που είναι οι αγιώτης, οι ατέλαιστρος αγιώτης Μάλιστα, αν είστε λοιπόν άνθρωποι στόμεν καλός, αν είστε άγιοι, αγιασθήτω έτι.

Υπολείπεται πολύς δρόμος, αν είστε αμαρτωλοί όπως είμαι εγώ. Τότε, τότε, τότε, τότε, ας ακούσουμε τον Λόγο του Θεού. Μετανοείτε, μετανοείτε, μετανοείτε. Αυτά τα ολίγα τα οποία σας είπα, ή και πολλά, ότι πέραν του δέοντος κάνουμε μια έκταση του ελεγκτικού κηρύγματος, αν και δεν αποφύγαμε και ελεγκτικό κήρυγμα.

Αυτά είχα να είπω και εύχομαι ο λόγος που έσπειρα εδώ μέσα, εδώ στην πόλη σας, τα λόγια αυτά να τα πάρετε κι εσείς, γιατί σπόρος αυτός είστε δυο χιλιάδες, ο σπόρος να πέσει σε είκοσι. Σας υποχρεώνω εν ονόματι του Ναζωραίου να μιλάει το στόμα σας για τον Χριστό, να σπέρνετε τον Λόγο του Θεού, και θα έρθει μια μέρα κατά την οποία θα βγει μια Ελλάδα, καινούργια Ελλάδα, και θα δοξάζουμε τον Ιησού Χριστό τον Ναζωραίο.

Τώρα όλοι μαζί, όλοι μαζί, όλοι μαζί. Ποιος μπορεί να μας πει αυτό το θαυμάσιο των Αγίων Πατέρων της Εκκλησίας εδώ οι αιρέσεις; Εγώ είμαι κόρακας στην ψαλτική, αλλά έχουμε και αηδόνια εδώ πέρα. Ποιος θα μπορέσει να μας ψάλλει εδώ; Έλα του!

Αγίων Πατέρων ο χορός εκ των της οικουμένης.

Θεολογίας

Άλλη Κυριακή, εφτά η ώρα, εδώ θα είστε όλοι.

όλοι μαζί διευκόν των Αγίων Πατέρων.