Ο απόστολος Παύλος ως υπόδειγμα χριστιανικής ζωής

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

“It is no longer I who live, but Christ lives in me.” I would like these words to become the motto of us all. Let us all, young and old, strive to live by them. Then, in a year’s time, let us examine ourselves and ask whether we can say, “It is no longer I who live, but Christ lives in me.”

Beloved listeners, men, women, and children, I am deeply moved today. I am still under the spell of the memorial service we held in the Church of Saint Eleftherios in Stavroupolis.

There we spoke in a way meant to build people up. The basis of the sermon was: “As you did it to one of the least of these, you did it to Me.” I recalled the lives of missionaries, especially a more recent European missionary, Follereau, who wrote an important book asking: If Christ were suddenly to knock at our door, would we recognize Him? And we reflected on that.

Finally, a word about the memorial service. Tonight I am here again, in the hall of this dear brotherhood. I know that my preaching takes two forms: it either builds people up or calls them to account. This morning it was meant to build people up; only at the end did it become a rebuke. Would you like me to take a vote here?

Should sermons build us up, or should they call us to account?

I understand: you want a sermon that calls you to account. That is why you gather here. But is it easy to do that? It is very difficult. A doctor, a surgeon, must handle the scalpel with great skill when performing an operation.

Such correction is an operation, a painful one. People can be very proud and self-centered. Say one hard word to them and they may hate you. A preacher who calls people to account can become the object of fierce hatred, as I have been for so many years in our country.

So I fear preaching that calls people to account. I fear it for another reason too: it brings back a memory. I live with memories, my friend. Once I preached such a sermon in Grevena, and I found myself in grave danger.

Yes, and I met with Athanasios Frangopoulos, a very close friend of mine and a fellow student of many years. We discussed this very question, and he asked me, “How can we tell whether a sermon has benefited its listeners?”

That is a great question. He said, “Here is how we can tell. If people come out after a sermon that calls them to account and say, ‘He really told them what they needed to hear,’ then we have failed. That is the Pharisee speaking: ‘I am not like other men.’ But if they say, ‘He really told us what we needed to hear,’ then the sermon has succeeded.”

It is easy, then, to hear a sermon and say, “He told them what they needed to hear.” But the goal is to say, like the publican, “He told us what we needed to hear. God, be merciful to me, a sinner.” So although tonight I shall try to give a sermon that builds you up, even though many of you have come for a sermon that calls you to account, a sermon that builds us up also calls us to examine ourselves.

Today, believe me, I am making a public confession. When will we reach that blessed day again? In earlier times, people did not confess only to a spiritual father. They confessed publicly.

Now we do not even confess to our spiritual father. We are making a mockery of God. The people of the early Christian Church were so sincere that they confessed publicly; there were even those who stood weeping in repentance.

Where can we find such sincerity today? Allow me, then, to make a confession of my own, at least on one point. I have preached the Word of God for fifty-five years. Believe me, my dear brothers and sisters, I have always felt awe and a sense of my own weakness, because preaching is no small thing.

Deep in my conscience I hear these words calling me to account: “But to the sinner God said, ‘Why do you declare My statutes and take My covenant upon your lips?’” Who are you, then, to dare to preach the Word of God?

Are you perfect? Are you a saint? How dare you? Those words of Holy Scripture made a deep impression on Origen, a towering figure and a father of theology. He went up to the pulpit, opened Holy Scripture, and his eyes fell on the words, “But to the sinner God said…” He was shaken to the core. From childhood he had longed for martyrdom; his mother had to keep him at home to stop him going to it. He became a great teacher of the Church.

He is not counted among the Fathers, because some of his ideas were not accepted by the Church. Yet he is considered a towering figure, a father of theology. When he saw that verse, he began to weep and could not stop. His eyes streamed with tears, and he did not speak that day.

That was how he preached. The story says that this sermon of tears, in which he did not utter a single word, was the most powerful sermon that great teacher of the Church ever gave. If even he felt such unworthiness, how much more should I?

We used to step up to this pulpit easily. When you see a preacher or a theologian, pray to God to have mercy on him and enlighten him, so that he knows how to speak and what to say. Pray for me too. But today I shall not be the one speaking. Another teacher will speak, a great teacher, one of the greatest.

And we must remember the words of our Lord Jesus Christ, which we have forgotten: “Do not be called teachers, for you have one Teacher”, the Lord Jesus Christ Himself.

Besides that Teacher, there is another teacher, a unique teacher of the Church, whose greatness I shall set before you tonight. He will teach us. I hope that, as I sketch the life of this great man, this remarkable teacher of our Church, you will be edified by what we learn, my brothers and sisters.

And his name is Paul: the Apostle Paul. What can we say about him? John Chrysostom spoke his praises. Many have praised Paul, but no one praised this foremost Apostle to the nations more highly than John Chrysostom.

John Chrysostom loved him. There is even a story that one day, when someone came looking for Chrysostom at the bishop’s residence, his deacon said, “He is with someone else right now. He is talking with someone.”

An hour passed, then two, then three. Evening drew near and the stars were about to appear, but the conversation went on with the same person. Who could he be speaking with for so long? It was revealed that the one with whom he had been speaking from morning until night, and even past midnight, was the Apostle Paul.

No one explained Paul as fully or as wonderfully as John Chrysostom. That is why people say, “Paul is the mouth of Christ, and Chrysostom is the mouth of Paul.” Chrysostom praises Paul and compares him with the great figures of the Old Testament. He sees Paul rising higher than Jeremiah, higher than Isaiah, higher than them all, shining like the sun in the firmament of our Church.

And he says: If you want to see what a human being is, what a mystery a human being is, and how far a person can fall through corruption and wickedness, look at Judas. But if you want to see how high a person can rise, look at the Apostle Paul. Paul teaches us what great virtue a human being is capable of.

In him you can see every virtue. I can only touch on the subject and sketch his portrait with a poor brush. First of all, he was a man of faith, of profound faith. He gave us this definition: “Now faith is the assurance of things hoped for, the conviction of things not seen.” What does that mean? He believed. We too have faith. But what did he believe?

He believed in the unseen world. He believed that there is another world, that beyond the grave there is eternal life without end, that there is Paradise and there is Hell. He believed all this. How firmly? As firmly as we believe the sun exists.

Is there anyone who doubts that the sun exists? Not one person. We are completely certain of it because it shines. Only someone who closes his eyes can say, “I cannot see the sun.” In the same way, the Apostle Paul was completely convinced that Christ exists and that all the wonders of the faith are real.

His faith was unshakable. You can see Paul’s praise of faith in chapter eleven of the Epistle to the Hebrews. Read it: faith, faith, faith, again and again. But Paul’s faith was more than belief in the unseen world. He believed something else as well. The Gospel was only beginning to spread. Jews and idol worshippers opposed it, and rulers were trying to uproot the newly planted trees of our faith. Christianity was still in its infancy, and the conditions were hostile. Yet Paul believed that, through this struggle across the ages, the Crucified One would emerge victorious.

He also foretold that the Antichrist would come, but he said, “Do not be afraid.” Even if the Antichrist comes, even if the forces of Hell rise up, even if Satan musters his troops, as he is doing in our own time, do not be afraid. What a fearful age we live in! Christ will triumph in the end. That was the faith of the Apostle Paul. He was a great example of faith.

That was the Apostle Paul. But while he was a model of faith, he was also a model of love. Do you want to see how he portrayed love? No one else has pictured love as Paul did: like a maiden from heaven, a daughter of heaven, something unique and beyond our grasp.

Read chapter thirteen of his First Epistle to the Corinthians. Marvel at that wonderful chapter, where he describes what love is like. Love, my dear brothers and sisters, is what we were created for. Hatred has no place in the human heart.

The Apostle Paul was filled with that love. He loved his neighbor. He loved Jews and Greeks, people of every nation, women and children, white haired elders, the rich and the poor. He loved everyone.

His heart was wide. It was no narrow heart with room for only a few people, but a heart as wide as the sky. It had room for the whole world, even for those who pursued and persecuted him.

Such was the Apostle’s love. But above all, there was One he loved more than anyone else. His love reached its greatest depth in his love for our Lord Jesus Christ.

Here love rises to a great height. Here Paul’s love reaches its highest degree.

Allow me a digression. This is an age dominated by sex. Sexual desire reaches even little children. Indeed, there is talk at the ministry of abolishing religious education as something ancient and out of date, and making theologians teach sex education instead. Do not be surprised; we are living in the age of the Antichrist. Sex education, they say, will become a central subject for children. Sadly, even some younger theologians, gifted and intelligent men in many ways, are sowing the seeds of this obsession without realizing it.

Attraction holds the whole universe together. The heavenly bodies draw one another by an invisible, mysterious thread we call attraction; that is why they do not fall into chaos. We too are joined by an invisible thread called love, a great love. But love has its degrees. We begin with lesser loves, such as the love of money. Judas loved money. For thirty pieces of silver, he betrayed Christ. That is a small and unworthy love.

There are lesser things people set their hearts on, things I called pebbles this morning: football and sports, earthly glory and positions of honor. Then we climb the ladder of love: love of learning, a worthy love; love of art and science; and love of philosophy, for which the Greek people have been known.

There is also love of wisdom. And higher still is love of one’s homeland, dearer and more revered than mother, father, and all our ancestors. Where is that love of country that lived in the great souls of our forebears and heroes, in a man like Plastiras, whom Eleftherios Venizelos called a sun of patriotism?

What a flame it was! We no longer see such love of country.

Instead, base desires prevail, small and trivial loves. Yet above love of country stands a greater love. To be a Christian, you must love the Lord Jesus Christ above all else.

Love for Christ! And because that love is lacking, a great philosopher...

He calls our century an age without love, an age that does not know love. Yet there are monks, some here with us for the memorial service, who do know divine love. As the hymn says, “Blessed is the life of those in the wilderness, who soar on wings of divine love.”

Whoever does not love Christ has lived in this world in vain. And if anyone loved Christ with a burning heart, it was the Apostle Paul. He carried a divine love within his soul. He was so closely bound to Christ that he could say, “Who will separate me from Christ?”

Think of a faithful wife who does not leave her husband but remains devoted to him. The true love between husband and wife gives us an image of this love. As a woman loves her husband and a man loves his wife, so an even higher bond should unite Christ and the soul.

At this height of love, the Apostle Paul says, “Who shall separate us from the love of Christ? Hardship, afflictions, hunger, thirst, death, executions?” Who could separate him from Christ’s love? “I am convinced,” he says, “that neither life nor death, neither rulers nor powers, neither angels nor any other created thing can ever separate us from the love of Christ.” Christ was the center of his life.

Yes. And Paul spoke those great words that make us long to say the same: “It is no longer I who live, but Christ lives in me.”

At those words John Chrysostom stopped and wept. He wept. For what lives within us? Read a little Russian book called The Spiritual Mirror. It has become remarkably widespread, and it portrays the inner life well.

It opens up your heart. Beside what is inside the human ego, a menagerie or a jungle is nothing. That ego takes one form after another: at times a ravenous pig, at times a fierce tiger.

It becomes a whole menagerie. The old man, the old Adam, still lives within us; he must die within us. “It is no longer I who live, but Christ lives in me.” Paul said that. John Chrysostom says, “I do not dare say it.” Does anyone among you dare say it? That is why I told you to make these words your watchword: “It is no longer I who live.” What lives within you? Small, empty loves? What lives within you?

Is it your ego? Where is it leading you? The human person is not wiped out. Rather, the human ego is ennobled and raised to great heights. Such was Paul. His love showed itself in resistance, in struggle against evil.

Paul loved Christ, and he would not compromise. He would not compromise. A doctor may try many remedies, but a moment comes when, despite his hesitation, he takes up the surgeon’s knife and cuts away what must be removed.

And where do we see this in Paul? In his letters. He sometimes uses sharp language. Paul, who spoke so much of love, calls the teachers who pressed circumcision upon others “dogs.” And to the Galatians, whom he loved dearly, he says, “O foolish Galatians!” We also see him in a bitter dispute with Barnabas, his beloved fellow worker.

They disagreed sharply because Barnabas wanted to take Mark with them, while Paul still considered him unready for the apostolic journey. Their disagreement became heated. We see Paul again when he hears of a grave scandal in the young Church at Corinth.

A man was living with his stepmother, a sin unheard of even among the Gentiles. Paul immediately says, “Hand this man over to Satan.” In other words, cut him off and put him out; do not even greet him, so that he may come to his senses.

This, too, was the Apostle Paul’s love. His love went even that far. As John Chrysostom, who praised him, says, Paul could do more good even with a rebuke than others could with what they call uplifting sermons.

Even when he called people “dogs” or “foolish,” even when he spoke in other harsh ways, the rebuke came from a heart full of mercy and love.

Even those sharp words were a saving medicine for the sickness of the soul. But let me make a digression. Paul lived in his own time and wrote those things then. Today, the world has become so refined that clergy hardly dare use stern language. Their preaching has lost the severity found in the sermons of the Holy Fathers, and an air of hypocrisy has taken hold. We must call things by their names. Imagine calling poison,

, a syrup. It is poison, and it kills. Yet that is what we have come to, even in speaking of grave sins.

Heinous sins are sometimes called mistakes, sometimes minor faults, and people avoid calling them by their name: mortal sins. These are wonderfully explained in The Salvation of Sinners. Precisely because of its blunt language, that book had reached many people. I ask you to read it, especially the first part; it calls things by their names. Let us use that blunt language, then. If you call a woman a prostitute, you can be taken to court for an insult, even if it is true. I am not saying we should wound women who have sinned. I want to make another point. Let me give you a better example from something strange happening in Athens these days.

...of the Antichrist. The millenarians have advanced so far that they are building an enormous complex outside Thebes, a supermarket, a vast international center. They are sweeping everything before them and have millions upon millions at their disposal. And no one seems surprised.

Some of these millenarians went around handing out leaflets. A woman came to the door and rebuked them. She called them “children of the devil”, words Paul himself used. This blessed woman is poor and has no taste for flattering language. She calls things what they are: darkness, darkness; light, light.

Under a new law, she was charged and imprisoned for calling them “children of the devil.” Apparently, she should have called them “children of angels.”

For those words, she has been sentenced to three months in prison, and she is there now. This is what we have come to. At this rate, the millenarians will have special standing in our nation. As I said this morning, our constitution is unique: it begins in the name of the Holy Trinity, consubstantial and undivided. Yet one might think our country were becoming millenarian.

The millenarians are gaining influence. They have become privileged, while Orthodox Christians face persecution. Consider this: a man in the army says, “For reasons of conscience, I will not swear an oath,” and he is excused. Meanwhile, the young men of Greece are left serving up on the Evros border.

When a millenarian is called to court to swear an oath, he says, “My conscience will not let me swear,” and he is excused. But what happens if a poor Orthodox Christian, faithful to the teaching of the Gospel, says the same? I have no time to go into the whole matter now. God willing, I will speak here about it another day. The Gospel forbids such oaths: “Let your ‘Yes’ be ‘Yes.’” The millenarian gives his reason of conscience, and the judge accepts it. But when a poor Orthodox believer comes before the court...

“I will tell you the truth, Your Honor, but I will not swear an oath.” And for that, he faces prison.

Three months for one Orthodox Christian because she called them “children of the devil.” And here is another case, involving a valued member of our community, one of its oldest members. I have known him for sixty years. He is a poor man with many children, a blessed man. Let us name him: George Intsepelis, a member of the Redemption society.

Give him a round of applause. I earnestly ask him and the Redemption society, of which he is one of the oldest and most valued members, to appeal. At the appeal, I will come as a witness in his defense. How long was he sentenced to? Three months? Three months. There you see what we have come to.

The Gospel is trampled underfoot at every turn.

Oh, oh, oh...

They reckon there are more than ten thousand, perhaps twenty thousand oaths sworn every day. It is dreadful. People swear oaths over the smallest matters. Yet no one is tried for perjury. No one.

Not even Koskotas is tried for it. No one is. But the poor man is put on trial. And our judges remain unmoved. Look what we have come to! You see, I have slipped away from my sermon and into a rebuke.

Ah, I nearly forgot my subject! Well, there they sit. In the old days, when someone took an oath, the judges would stand. They stood, and it inspired reverence. Now you see them lounging, especially during preliminary questioning, with a cigarette in hand as they administer the oath.

Just look at that. And the government, I am not accusing any particular party; you know very well this is not a matter of parties, has made enormous changes in our nation, so many that it is becoming unrecognizable. But there is one change it has not made.

The holiest change of all: abolishing the oath. That never occurred to them. And so the day has come when the Millenarians will have privileges in our nation, while Orthodox Christians face persecution.

Prepare for persecution!

Yes, that is where we are heading. I remember a venerable elder, a saintly man who inspired awe. Before he died, he used to say, “I do not see a good future for Greece, our homeland.”

“I see many demons entering this nation, this historic nation. I see that the day will come...”

Some will be Pentecostals, others Freemasons, Marxists, or atheists. There are three hundred sects in Greece today, three hundred! Their spread threatens spiritual life. If we do not rise up, if we do not sound the trumpet like the Apostle Paul and speak plainly, where will the Orthodox be?

Let me return to my subject. If we do not speak plainly, if we do not call darkness darkness, we will be in danger. That is why I said Paul was a model for us. Forgive this digression. Let me return to him, and look at the clock, for we have gone over our time.

Well, with an imperfect brush we are trying to paint a picture of the Apostle Paul. We have said that he is a model of faith and of love, a love shown in all its marks. The Apostle Paul is also a model of freedom from the love of money.

Read about it for yourselves. Go home and read Acts. At Miletus, Paul gave a farewell address to the priests. He had called them all together, and he foresaw that before long he would leave this world.

As he left, he said farewell to them in tears. And what did he say? He gave an account of his work: “I coveted no one’s silver or gold or clothing.” There was not a drachma in his pockets. Not a single drachma.

The love of money is a terrible sickness. But I am digressing again. I have said, and I say it again, that one reason Millenarianism has spread so widely is the money and gifts people expect to receive. On that point, they have a point.

We have turned the Church into a shop, and this is the worst kind of trade: trading in Christ. One could understand it to some degree when our priests received no salary. But they are paid now, and it still goes on. In my region, I cannot find priests. Who wants to go to historic Pisoderi, where the head of Pavlos Melas was buried? There are so few people there now. Weep for Greece: priests will not go to such places. But announce a desirable post in central Thessaloniki, Larissa, Volos, or Athens, and ten or fifteen men will seek it. Why? They see the Church as a shop. How did Paul live? John Chrysostom marvels at him.

A worker should have food to eat. Yet Paul himself worked. He was a tentmaker, weaving the heavy cloth used for soldiers’ tents and other things. “These hands provided for my needs,” he said. He asked for nothing.

Oh, I know what I am saying. One misfortune for the Church is that we bishops and priests have become paid employees, all of us. Cursed was the day when our priests and bishops became paid employees.

We became paid employees. It was not always so. “If we have food and clothing, we shall be content with these.” So Paul was a model of love, of faith, of freedom from the love of money, and of hard work. What hard work! What a height he reached! And he spoke those immortal words. What were they?

“If anyone is unwilling to work, let him not eat.” What a powerful saying! A university professor who knew Russian once told me that, many years ago, he visited the Kremlin, where the Tsar had lived. There, written in gold letters, he saw these words: “If anyone is unwilling to work, let him not eat.”

But they do not say where they got it. They stole it from us, because we proved unworthy of it. The heretics have taken our stirring Christian sayings, while we have forgotten all that is beautiful, noble, and great in our holy Church.

They have made that saying a foundation of their socialist, godless regime.

Let me finish. Allow me to take up my brush and show you one last picture, and then I will conclude.

There is a great virtue we have forgotten. We scarcely know it anymore: humility. I mean true humility, not humble talk. We say, “I am a sinner,” and say many things like it. But deep down, true humility is missing.

Thank you.

In Patras there was a Saint named Hierotheos. May I take ten more minutes? Ten, no more. Someone came to him every day, making a show of humility: “You know, I am a sinner; I am this and that.” But Saint Hierotheos, the bishop, saw through him. He knew it was false, and one day he found a clever way to show him.

He went to see him again early in the morning and said, “I’m troubled, Uncle Mitro.” “You’re troubled?” “Yes. I know what an exceptional man you are, but someone came and told me you’re a scoundrel.”

He flared up like a wild beast. “Tell me who it was! I’ll go and kill him!” “You poor man,” he replied, “all the things you’ve been saying about yourself mean that you are the old man within.” In everyday Greek, though, “old man” sounds like “scoundrel.”

And at the word “scoundrel,” he became a wild beast. So his humility was false. Paul’s humility, by contrast, was deep and kept growing. As a person advances in virtue, he grows deeper in humility.

Kosmas of Aetolia rightly says that a humble person is rare. “When you see a proud person,” he says, “it is like seeing the devil. And when you see a humble person, it is like seeing an angel.”

Paul was humble, deeply humble. At first he said, “I am the least of the Apostles.” He counted himself the least among them. As the years passed, his humility grew deeper.

Then he drew a wider circle and called himself the least of all Christians. And as he drew near to his martyrdom, he widened the circle again: “Christ came into the world to save sinners, of whom I am first.” My God, what a height of humility! This was the man who had been caught up to the third heaven, who had heard words no human being can utter, and who had entered Paradise while still alive.

What a man Paul was! I have offered you a few thoughts about Saint Paul as a model preacher and a model Christian. Let our watchword be: “It is no longer I who live, but Christ lives in me.” That is what I wanted to say about Paul.

Now, there is something else said about Paul, but I will leave it for another time. Yes, another time. No, no. What I mean is this: even the name Paul has several interpretations.

The most likely explanation is that the name itself expresses humility. Paul comes from the Latin name Paulus, which means “small.” He was small in stature, but that is not what matters here. It points to something else.

They looked down on him.

Who would have paid attention to such a little man? He was small in stature and humble in spirit, yet he was an angel. He reached up to heaven, to the very stars. Such was Paul. He was martyred in Rome around the year 67 or 68, one of those arrested under Nero.

The most likely account of his martyrdom comes from that time when many Christians were martyred. They were seized, covered with pitch and other flammable materials, and set alight at night to serve as torches in the streets. They burned while that monster Nero watched them become living candles.

How blessed he was! What are we beside him? As I draw near the end of my life, I live with memories. I look back fifty or sixty years and remember holy people. Our land had holy people. God granted me the grace to know one truly holy man: Archimandrite Eusebios Matthopoulos. Sixty years ago he wrote the remarkable book The Purpose of Man, which I especially recommend that you read. One day I heard him address a small, devoted group of theologians. He had noticed something in them and said, “Why do you boast of your printing presses?”

“Why do you boast of your books and writings, your talks and your eloquence? Gather all of us preachers and teachers together and wring us dry: we would not amount to the little fingernail of the Apostle Paul. Not even his little fingernail!” O my God, what a Church You had, with apostles and such outstanding teachers! All we have left, as John Chrysostom says, is the bottle. Imagine that I have a bottle.

Think of perfume: the moment you open the bottle, its fragrance fills the air. So it was with the Christians, not Paul alone. The Apostle Paul speaks of Christians as the fragrance of Christ. They gave off a sweet fragrance.

I said to someone, “How can you bear it? There is so much foulness now, so much decay rising from every part of life: personal life, family life, national life, and society.” I asked a man in a high position, “How do you endure it? How do you live amid such a stench? What good is it to become a governor or a minister if this is what surrounds you?”

Open it, and a stench comes out. That is what we have become. Think of the Christians of Thessaloniki. One of them was worth more than a million of us today. The Apostle called them the fragrance of Christ. We no longer give off that fragrance. What rises from us is a stench: our sexual immorality, our adultery, our false oaths, and the powerful taking advantage of the weak.

Our atheism and unbelief have made us a stench. Once there was a fragrance. Greece gave off a sweet fragrance that reached the ends of the earth. Christians were like trumpets carrying the glory of Greece and the glory of our Christian faith to the ends of the earth.

But Paul has not died. He lives, yes, he lives. How does he live? His spoken voice is gone, but he lives through his writing. He left us priceless treasures: his fourteen epistles. Fourteen. John Chrysostom calls those epistles an ark.

Noah, that holy man, cut boards and built an ark, and eight souls were saved inside it. In the same way, with his divine, God-inspired words, Paul built an ark in which, through the centuries, not eight souls but countless souls are saved.

In 1943 or 1944, I was in Berea.

One day, while I was walking in Berea, a German came up. Some of the soldiers were devout. I saw him speaking with someone else. One of them was from Austria. He said, “I want to see the platform where the Apostle Paul preached.” So I took him to the platform in Berea. He knelt and said his prayer. Then he opened the Gospel and read a passage from it.

When I was in Berea, not a single child was named Paul. Not a single one.

So they are arks, built of spiritual planks. John Chrysostom says they are even greater than Noah’s ark. Why? Oxen went into that ark and came out oxen. Ravens went in and came out ravens; lions, bears, and tigers came out just as they had entered. But whoever enters this ark and comes under the Apostle Paul’s spiritual care goes in a wolf and comes out a lamb. Augustine was one such person: a single passage he read changed him.

That passage changed him. One of the most corrupt men of his time became one of humanity’s great spiritual minds. Oh, what wonders our faith holds! It is alive, truly alive. Hold fast to it to the very end, and we shall prevail in Christ Jesus our Savior, who continues to intercede unseen. Now, there is something I would like to say, though I fear you may take offense and stone me.

But I hesitate. What do you say, Father Theophilos? Shall we say it? You may take offense; I don't know. Well, let me say it plainly. I honor all the Saints whom our Church recognizes.

But if you opened my heart, you would see what I feel when I remember his fourteen epistles. Count them on your fingers: six are addressed to Greeks. The first epistle he wrote was to the Thessalonians, and there are two to them.

There are two more to the Corinthians. That makes four. Another is to the Philippians, the Christians of Kavala, and one is to Titus, a bishop. Those six epistles made the name of Greece known.

And there is a historic day, a great day: the day the Apostle Paul set foot here in Macedonia.

Read it; it will help us all. And there he baptized the first convert. This matters: the first Christian in Europe was a woman, not a man. She was Lydia. Father Theophilos, whom we love, has honored her. His whole story speaks to us Greeks, and we, above all, ought to take it to heart.

We should read Paul's epistles. Yes, and there is something else I would tell you if I opened my heart. But I know you will take offense. Afterward you will question it and say I was wrong.

Still, forgive me, forgive me. If you ask me who ought to be the patron Saint of Thessaloniki, I would say Saint Paul. I do not belittle Saint Demetrios.

I served the Divine Liturgy there, and I wept. I wept a great deal. I do not belittle the Saints: more than a hundred, perhaps two hundred martyrs came from Thessaloniki. It was a holy city. I do not belittle Saint Demetrios. But allow me to say this: they are stars, while Paul shines like Sirius, a star of the first magnitude, lighting the whole world. He ought to be the patron Saint of this city.

Saint Paul is the patron Saint of Kavala and of Berea. The Apostle Paul is the patron Saint of London, yet here in Greece he is neglected. I remember it and I weep. I went to visit the little church dedicated to him. It stands in the grounds of a men's charitable brotherhood founded by my unforgettable teacher Louvaris, one of our country's modern philosophers.

Inside that little church, there are ten sayings written above, each more beautiful than the last.

I sent someone to photograph them. He chose those ten sayings as you might walk through a garden, pick its loveliest flowers, and make a bouquet. That philosopher who built the little church had the sayings written on its walls.

Ten sayings taken from the epistles to the Thessalonians. Ten, or about ten. And the first saying painted there is: “For not all have faith.”

That is, a time will come when perhaps only one in a thousand believes. “For not all have faith.” Faith is a privilege, a great gift, like winning the lottery. Whoever believes in Christ has won the greatest prize. I see that you agree, and you do not misunderstand me.

But Paul bears no ill will. He is humble, and he rejoices that his younger brother, Saint Demetrios, has a splendid church. He does not envy him; the Saints do not envy one another. We are simply saying who we think should be the patron Saint.

And now I come to this hall, which is called “Redemption.” That word, redemption, comes from the very heart of the Apostle Paul. It is a vast word. Perhaps I will have a chance to speak about it and unfold before you all the profound meanings it holds.

Redemption, redemption. Here in this hall, the Apostle Paul has a special place.

The Apostle Paul. God willing, I am glad to have seen you, and glad that you have all listened to this sermon, with both words of encouragement and words of correction. I believe you will discuss what you have heard so willingly. And I urge you, starting now, to read the two epistles.

There should not be a single Thessalonian who has not read them. You sit at night listening to speeches by politicians; listen also to the messages of the Apostle Paul. Let there be no woman or child who has not read these beautiful epistles.

Even in the Kremlin, they have taken our finest ideas and seek to put them into practice, not with God, but with the devil. Read these epistles at home, young and old alike. And if God wills, if He grants me the strength to be here, and if you will bear with me...

I am an old man now, bowed down under the weight of many tribulations known to God. I am bowed down under many tribulations and temptations. If God wills, and with the blessing of Saint Panteleimon, the bishop here, the angel of this Church, and the Bishop of Stavroupolis, if God grants me a little more time this year...

For at any moment I expect to depart on the express train, the express train to the next world. If God grants me time, I will come back and give five more sermons on the Apostle Paul.

I have one request. And to gladden your hearts, I am pleased to tell you that Thessaloniki is building a magnificent church dedicated to this man of God. It is being built with great labor, struggle, anguish, sacrifice, and much love.

My child, my child... far beyond, far beyond, far beyond.

Thank you. Is he here at the Metropolis? Which church? Thank you, the old Church of Saint Paul. Yes, good. And when you build the new church, will you be its parish priest?, if it is built, fill it with a hundred sayings of the Apostle Paul. Let people see his words as soon as they enter.

Now I ask you: when you go home and say your prayers, remember me. Paul himself asked Christians to pray for him. If Paul needed their prayers, what can we say? I need yours.

Please, among the names you remember in prayer, priests, bishops, fathers, brothers, our departed brothers, and all the world, remember also the humble, sinful Augustine, Bishop of Florina. Pray that God will release me and grant me metanoia, repentance, now at the end of my life.

Keep Christ in your hearts. Let your voices rise to the stars.

Παναγία Δέσποινα Θεοτόκε, Άγιοι Άγγελοι και Αρχάγγελοι, Τίμιε Πρόδρομε, Αποστόλων Δωδεκάς, Διδάσκαλοι και Πατέρες Εκκλησίας, Όσιοι και Μάρτυρες, οι καλώς αθλήσαντες και στεφανωθέντες, πρεσβεύσατε προς τον Κύριο του ελεηθήναι τας ψυχάς ημών. Αμήν.

Ζω ουκέτι εγώ, ζήδε εν εμί Χριστός Το ρητό αυτό θα ήθελα να γίνει σύνθημα όλων μας και να προσπαθήσουμε όλοι μας, μικροί και μεγάλοι, να το εφαρμόσουμε και ύστερα από ένα χρόνο να εξετάσουμε τον εαυτό μας εάν θα μπορέσουμε να πούμε: ζω δε ουκέτι εγώ, ζη δε εν εμοί Χριστός.

Προσφυλές Ακροατήριων Άνδρες, γυναίκες και παιδιά. Σήμερα είμαι πολύ συγκινημένος, διατελώ κάτω από τη συγκίνηση του Ιερού Μνημοσύνου που ετελέσαμε στο Ναό του Αγίου Ελευθερίου Σταυροπόλεως.

Εκεί ομιλήσαμε εποικοδομητικώς. Ως βάση του κηρύγματος είχαμε το «Εφόσον επίησατε ενίτου των αρχίστων, εμείς επίησατε». Υπενθύμησα ιεραποστολικάς μορφάς, ιδίως δε ένα από των νεωτέρων Ευρωπαίων ιεραποστόλων, τον Φολερό, που έγραψε ένα σπουδαίο βιβλίο, που γράφει ότι αν χτυπήσει ξαφνικά ο Χριστός την πόρτα μας, θα τον αναγνωρίζουμε; Και εξηγήσαμε αυτά τα πράγματα.

Τέλος, η τελευταία μνημόσυνα. Σήμερα, απόψε πάλι, βρίσκομαι εδώ, στην αίθουσα της προσφιλούς αδελφότητος. Αντιλαμβάνομαι ότι το κήρυγμά μου είναι δύο ειδών: είναι εποικοδομητικό ή ελεγκτικό. Το πρωί ήταν εποικοδομητικό, μόνο στο τέλος ήταν ελεγκτικό. Θέλετε να κάνω τη φοβολία εδώ;

Εποικοδομητικών ή ελεγκτικών;

Μα το καταλαβαίνω αυτό, ότι θέλετε ελεγκτικό, γι' αυτό μαζεύεστε εδώ πέρα. Ναι, να δούμε όμως ότι είναι εύκολος ο έλεγχος; Είναι πολύ δύσκολος ο έλεγχος και όπως ο γιατρός, ο χειρουργός, πρέπει να χειρίζεται θαυμάσια το νυστέρι για να κάνει εγχείρηση.

Είναι μια εγχείρηση αυτή, επώδυνος εγχείρηση, και ο κόσμος είναι πολύ εγωιστής, πολύ εγωιστικός και μία να έχει κακούς είναι μισέ-μισήσουση και ο πρωθονόμενος έγινε αντικείμενο αγρίου μίσους επί τόσα έτη μέσα στην πατρίδα μας.

Λοιπόν φοβούμαι τον έλεγχο, τον φοβούμαι και από άλλη πλευρά τον έλεγχο γιατί, διότι ενθυμούμαι την ώρα αυτή. Εγώ, γέροντα, ζω με αναμνήσεις. Είχα κάνει ένα ελεγκτικό κήρυγμα στα Γρεβενά και κινδύνεψα τα μέγιστα.

Ναι, και συναντήθηκα με έναν πολύ φίλο μου, επιστήθιο φίλο μου, συμφοιτητή μου χρόνια πολλά, συμφοιτητή μου, τον Αθανάσιον Φραγκόπουλο και συζητούσαμε πάνω στο θέμα αυτό και μου έλεγε: Πώς θα καταλάβουμε ότι ένα κήρυγμα ωφέλησε;

Ένα μεγάλο θέμα είναι αυτό. Και μου έλεγε το εξής: Πώς θα το καταλάβουμε; Από το εξής: Εάν βγουν Από η αλληλεκτικό κήρυγμα Αν βγουν λέει Έχωσαν μετά το κήρυγμα Και λένε «Καλά τους τα είπε», Πάει χαθήκαμε Αυτή είναι η Φαρισέ Η Φαρισέ Όπως η Φαρισέ Δεν είμαι ως περιλυπή των ανθρώπων Εάν όμως πούνε «καλά μας τα είπε», τότε πέτυχε το κήρυγμα.

Εύκολα λοιπόν να ακούμε «καλά τους τα είπε». Ναι αλλά καλά μας τα είπε είναι το τελόν, λάστι με το μαρτωρό Συνεπώς, μολονότι απόψε θα προσπαθήσω να μην το κάνω ελεγκτικό, Προσδίπινο όλων εκείνων οι οποίοι συνέρευσαν για ελεγχτικό κηρύγμα εν τούτοις όμως το εποικοδομητικό κατά βάθος έχει τον έλεγχο, μέσα τον έλεγχο.

Σήμερα, πιστέψατέ με, κάνω μια δημόσια εξομολόγηση. Πότε θα φτάσω, είδες προσβουλεύσετε, πότε θα φτάσει η Αγία ημέρα που στα παλιά τα χρόνια δεν εξαιμολογούνται ως έναν πνευματικό πατέρα. Εξομολογούνταν δημοσία.

Εμείς τώρα ούτε στον πνευματικό μας πατέρα δεν εξομολογούμεθα. Περιπέζω με το Θεό. Πρώτο ήτανε τόσο οι εικληνήσοι άνθρωποι, η πρώτη χριστενική εκκλησία, ώστε δημοσίως εξομολογούντο και ήταν οι προσκλαίοντες κλπ.

Πού αυτό το μέγεθος της εικληνίας. Ας μου επιτραπεί λοιπόν να κάνω μακρόθεν μια εξομολόγηση σε ένα σημείο. Κηρύττω τώρα 55 χρόνια, κηρύττω τον Λόγο του Θεού. Πιστέψατέ με, αγαπητοί μου αδελφοί, ότι πάντοτε με κατέχει ένα δέος, Πάντοτε αισθάνομαι την αδυναμία μου, διότι δεν είναι μικρό πράγμα το κήρυγμα.

Σαν ακούω κι εγώ έναν έλεγχο βαθιά μέσα στη συνείδησή μου: το δε αμαρτωλό, είπε ο Θεός, η νατίση εκδηλεί τα δικαιώματά μου και αναβάνεις τον όμομο δι' των χιλέων σου. Πώς, ποιος είσαι εσύ που τολμάς να κηρύξεις τον Λόγο του Θεού;

Είσαι τέλειος; Είσαι άγιος; πώς τορμάς. Αυτό το ρητό της Γραφής έκανε ιδιαίτερη εντύπωση σε έναν κολοσσό, σε έναν πατέρα της θεολογίας, τον Οργένη, που ανέφτυσε στον Άμβωνα και άνοιξε την Αγία Γραφή και έπαιζε το μάτι του επάνω στο λιτό αυτό, το διαμαρτωλό είπε ο Θεός και τόσο συνεκλονίστη αυτός ο οποίος εκ μικράς ηλικίας η μητέρα του η Αγία τον εκράτησε να πάει στο μαρτύριο και τον έδεσε και τον κράτησε στο σπίτι, και είναι μεγάλος διδάσκαλος της Εκκλησίας.

Πατέρας δεν είναι, γιατί έχει ορισμένες ιδέες που δεν τις ενέκρινε η Εκκλησία. Κολοσσός, πατήρ της θεολογίας θεωρείται. Λοιπόν, το είδε αυτό το ρητό και ήρθε να κλάει, να κλάει, γόνωρος Τα μάτια του έγινε κομός δακρύων Και δεν ομίλησε την ημέρα εκείνη.

Έτσι ομιλήσε Και λέγει η ιστορία ότι το κήρυγμα αυτό με δάκρυα, χωρίς να πει ούτε μια λέξη, ήταν το ευλογότερο κήρυγμα από όλα τα κηρύγματα που έκανε ο μεγάλος αυτός διδάσκαλος της Εκκλησίας. Εάν εκείνος, πόσο μάλλον η Μίχη Σαζεφίου

Εύκολα ανεβαίναμε το βήμα τούτο. Όταν βλέπετε ιεροκήρυκα, θεολόγο, να προσεύχεστε στον Θεό, να τον ελεήσει ο Θεός, να τον φωτίσει ο Θεός, ώστε πώς δει λαλήσει, τι να πει. Έτσι λοιπόν κι εγώ, αλλά σήμερα δεν θα μιλήσω εγώ, δεν θα μιλήσω· θα μιλήσει ένας άλλος διδάσκαλος, μεγάλος διδάσκαλος, κορυφαίος διδάσκαλος.

του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, ο οποίος είπε ένα μεγάλο λόγο που τον λησμονήσαμε: «Εμείς δε μην κληθείτε διδάσκαλοι καθηγητές, εις όμως ο ημών ο διδάσκαλος και καθηγητής, αυτός ο ίδιος ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός.

Εκτός του διδασκάλου εκείνου, ένας άλλος διδάσκαλος, της Εκκλησίας μοναδικός διδάσκαλος, Αρθάς το Μεγαλείο, είναι αυτόν τον οποίο θα προβάλλω απόψε. Και αυτός θα μας διδάξει και θέλω να πιστεύω ότι από τη σκιαγραφία του μεγάλου τούτου, του ανδρός αυτού, του διδασκάλου της Εκκλησίας μας, του μοναδικού διδασκάλου της Εκκλησίας μας, θα ωφεληθείτε ορισμένα διδάγματα, αδελφοί.

Και το όνομά του είναι ένα: Παύλος, Παύλος Απόστολος, μάλιστα. Τι θα είπαμε περί του Αποστόλου Παύλου; Λέγει ο Ιερός Χρυσόστομος, που τον εγκωμίασε. Πολλά εγκώμια έχει ο Παύλος. Αλλά εκείνος που έπλεξε το μεγαλύτερο εγκώμιο Δια των κορυφαίων των Απόστρωνα των Εθνών είναι ο Ιερός Χρυσόστομος.

Τον ηγάπησε ο Ιερός Χρυσόστομος. Λένε μάλιστα έναν έκδοτο ότι μια μέρα, λέει, στο επισκοπείο του τον ζήτησε κάποιος άνθρωπος και ο διάκονος του λέγει: «Τώρα έχει κάποιον άλλο», λέει, «κουβεντιάζει με κάποιον άλλο».

Πέρασε μια ώρα, πέρασαν δύο ώρες, πέρασαν τρεις ώρες, η βράδια συγκοντευόταν να βγουν τα άστρα, τίποτε, δεν είχε διακόψει, συνομιλούσε με το ίδιο πρόσωπο. Μα λέει τόσο πολύ. Τότε απεκαλύφθη στον εαυτό, ότι αυτός με τον οποίο από το πρωί μέχρι τη νύχτα και τα μεσάνυχτα κουβέντιαζε ήταν ο Απόστολος Παύλος.

Κανείς άλλος δεν ερμήνευσε τόσο σπουδαία και εμπληθώς όπως ερμήνευσε τον Παύλο ο Χρυσόστομος. Γι' αυτό λένε: «Στόμα Χριστού Παύλος, στόμα δε Παύλου Χρυσόστομος». Αυτός λοιπόν εγκωμιάζει και τον συγκρίνει τον Παύλο με μεγάλες προσωπικότητες, με μεγάλους άνδρας της Παλαιάς Διαθήκης, και τον βλέπει να είναι σε ένα ανώτερο ύψος και από τον Ιερεμία και από τον Ισαΐα και από όλους, και σαν ήλιος να λάμπει στο στερέωμα της Εκκλησίας μας.

Και λέγει: αν θες να δεις τι είναι ο άνθρωπος, τι μυστήριον είναι ο άνθρωπος, εάν θες να δεις σε ποιο βάθος πέφτει ο άνθρωπος δια φθοράς και κακίας, ίδε τον Ιούδα· αν πάλι θες να δεις σε ποιο ύψος φτάνει ο άνθρωπος, ίδε τον Απόστολο Παύλο. Πόσο επιδεκτικός αρετής είναι ο άνθρωπος, μας το διδάσκει ο Απόστολος Παύλος.

Στο πρόσωπό του βλέπει κανείς όλας τας αρετάς. Προπαντός δεν θίγω απλώς το θέμα και γράφω απλώς με πενιχρό χρωστήρα την Ιωάννου εικόνα. Πρώτα ήταν ο άνθρωπος της πίστεως, βαθύτατης πίστεως. Είναι εκείνος που μας έδωσε τον ορισμό και μας είπε: «εστιν δε πιστις ελπιζομενων υποστασις, πραγματων ελεγχος ου βλεπομενων». Τι θα πει αυτό; Επίστευε. Εμείς έχουμε πίστη. Τι επίστευε;

Επίστευε στον αόρατο κόσμο, επίστευε ότι υπάρχει άλλος κόσμος, ότι υπάρχει πέραν του τάφου ζωή αιωνία και ατελεύτητος, ότι υπάρχει παράδεισος και κόλασις. Επίστευε αυτά. Πόσο επίστευε; Όσο εμείς πιστεύουμε, παραδεχόμεθα ότι υπάρχει ήλιος.

Υπάρχει κανείς που αμφιβάλλει ότι υπάρχει ήλιος; Ούτε ένας, ούτε ένας. Όπως λοιπόν η μισή μεταβεύει 100% ότι υπάρχει ίδιος και αν θέλουμε αποδείξεις περί της ύπαρξης του ήλιου, γιατί λάμπει, και μόνο αν κλείσει κανείς τα μάτια του μπορεί να πει «δεν βλέπω τον ήλιο», έτσι και ο Απόστολος Παύλος ήταν πεπεισμένος 100% ότι υπάρχει ο Χριστός, υπάρχουν όλα αυτά τα μεγαλεία της πίστης.

πίστης ακράδαντος για αυτό βλέπεις το εγκόμιον της πίστης στο έψελο Απόστολος Παύλος διαβάστε το εν δέκα των κεφάλαιων της προσευρέως επιστολή Τριάντα φορές πίστη, πίστη, πίστη. διαπίστη ως αυτής της μόνος Αλλά η πίστη στον Παύλο δεν ήταν μόνο η πίστη στον υπερφυσικό κόσμο, αλλά ήταν και πίστη ειδικώς σε ένα σημείο: ότι μόνο τότε ήταν στην αρχή του Ευαγγέλιο Μόνο ότι πολεμείτο από Ιουδαίος και Ιδωλάτρας, μόνο ότι στρατηγοί και άρχοντες έσυγαν να ξεριζώσουν των νεοφύτευτων δέντρων της πίστεώς μας ή το ριάξιον στην αρχή ο Χριστιανισμός, μόνο ότι λοιπόν συνθήκη ήταν επολίτισμενης εντούτοις όμως επίστευε ότι από την πάλη αυτή των αιώνων θα εξέλθει νικητής ο Εσταυρωμένος.

Προφήτευσε ακόμα ότι θα έρθει ο Αντίχριστος, αλλά λέγει ότι μη φοβηθείτε. Και αν έρθει ο Αντίχριστος και αν κάτω από την κόλαση βγούνε, κάνει επιστράτευση ο Σατανάς, και κάνει στην εποχή μας επιστράτευση ο Σατανάς. Έχει καλή παραστρατιά, είναι φοβερό πράγμα σε ποια εποχή να ζούμε. Και αν εμφανιστεί, λέει, ο Αντίχριστος, μη φοβηθείτε· τελικώς θα νικήσει ο Χριστός. Αυτή είναι η πίστη του, η πίστη του Αποστόλου Παύλου, υπόδειγμα πίστης ως μεγάλος.

Ήταν ο Απόστολος Παύλος. Αλλά ενώ ήταν υπόδειγμα πίστεως, ήταν συγχρόνως υπόδειγμα αγάπης. Θέλετε να δείτε την αγάπη πώς την ζωγράφισε; Κανείς άλλος δεν ζωγράφισε την αγάπη ως μιαν ουράνια κόρη, ως θυγατέρα του ουρανού, ως κάτι μοναδικό και ασύλληπτο, όπως ο Απόστολος Παύλος.

Διαβάστε το 13ο κεφάλαιο της πρώτης προς Κορινθίους επιστολής για να θαυμάσετε εκείνο το κεφάλαιο, εκείνο το υπέροχο κεφάλαιο που δίνει τους χαρακτήρες της αγάπης. Αγάπης, διότι, αγαπητοί μου, ο άνθρωπος επλάσθη να αγαπάει. Το μίσος είναι έξω από την καρδιά του ανθρώπου.

Ήτο λοιπόν αγάπη. Την αγάπη αυτή είχε ο Απόστολος Παύλος. Αγαπούσε τον πλησίον, αγαπούσε τους Ιουδαίους, αγαπούσε τους Έλληνες, αγαπούσε τα έθνη, αγαπούσε τις γυναίκες, αγαπούσε τα παιδιά, αγαπούσε τους ασπρομάλληδες γέροντες, αγαπούσε τους πλουσίους, αγαπούσε τους φτωχούς, αγαπούσε τους πάντας, αγαπούσε.

Καρδιά του με πλάτηντε, είχε μια παρδιά στενή, όχι στενή καρδιά που χωρεί μόνο λίγος, αλλά μια πλατιά καρδιά σαν τον ουρανό Και χωρούσε τον κόσμο και αυτούς ακόμα, αυτούς οι οποίοι τον δίωκαν και τον κατεδίωκαν.

Τέτοια αγάπη είχε ο Απόστολος. Αγάπη, τέτοια αγάπη. Και έφτασε η αγάπη, αλλά προπαντός εκείνο που ήτανε, που τον αγαπούσε περισσότερον από όλους, η αγάπη του είχε φτάσει μεγάλο βάθος και λοιπά. Αγαπούσε τον Κύριον ημών Ιησού Χριστό.

Εδώ πλέον είναι αγάπη σε ένα μεγάλο ύψος. Εδώ η αγάπη του πλέον παίρνει βαθμούς μεγάλους.

τρόπον την αέρος πλέον, τον κατήχε αέρος, αέρος, πάρος, με από πέραντος αέρος. Είναι μια εποχή, επιτρέψτε μου μια παρέκβαση, είναι εποχή κατεξοχήν πανσεξουαλισμός. Ο έρως, ο έρως, ο έρως έχει φτάσει πλέον μικρά παιδιά. Μάλιστα, σκέφτονται από ώρα σε ώρα να καταργήσουν, μη σας φαίνεται παράξενο, γιατί ζούμε σε εποχή του Αντιχρίστου, σκέπτονται στο Υπουργείο να καταργήσουν το μάθημα των θρησκευτικών ως παλαιοντολογικών, ως αρχαίων, ως απαρχαιωμένων και να εισαγάγουν και να υποχρεώσουν τους θεολόγους να διδάξουν σεξολογία. Σεξολογία θα διδάσκουν τα παιδιά, τι αυτή είναι. Θα γίνει κεντρικό μάθημα, μάθημα η σεξολογία, μπρεαξολογία, και δυστυχώς και μερικοί θεολόγοι νεότεροι, κατά πάντα έτσι εκλεκτοί άνδρες ως ευφυείς και λοιπά, ρίχνουν ένα και ούτων σπέρμα χωρίς το καταλαβαίνουν ενός πανσεξουαλισμού έρως.

Έλξις, όπως είναι τα παγκόσμια, το σύμπαν ολόκληρο ελκύεται, υπάρχει σύμπαν διότι ελκύονται με μια μυστηριώδη αόρατον κλωστή που λέγεται έλξις. Όπως λοιπόν τα ουράνια σώματα ελκύονται με μια αόρατον κλωστή, φοβερό φαινόμενο η έλξις, και δεν πέφτουν μέσα στο χάος, όλοι οι άνθρωποι συνδεόμεθα διά της μυστηριώδους αυτής κλωστής, της αοράτου αυτής κλωστής που λέγεται αγάπη, έρως, μεγάλος έρως. Ναι, αλλά είναι έρως όμως, υπάρχει κλίμακα ερώτων, αρχίσαμε τα μικρά, έρως, έρως, ο έρως των χρημάτων, έρως βλέπει χρημάτων εραστά, εραστά τον λέει, εραστή τον λέει, ο Ιούδας είχε έρωτα, αγάπησε τα χρήματα, τα τριάκοντα αργύρια και πρόδωσε, έρως μικρών.

Αντικείμενα έρωτος μικρά πράγματα, τα οποία εγώ το πρωί τα ονόμασα χαλίκια: έρως φουτμπόλ, αθλητισμού, έρως δόξης επιγείου, αξιωμάτων, έρως ακόμα. Προχωρούμε, αναβαίνουμε την κλίμακα του έρωτος: έρως γραμμάτων, είναι σπουδαίος έρως αυτός, έρως παραπάνω τέχνης και επιστήμης, έρως φιλοσοφίας, που διακρίθη το γένος των Ελλήνων.

Αγαπούσε την Σοφία, έρος, έρος, έχεις βίσκετος ο έρος, είναι ο έρος της πατρίδος, μητρός και πατρός και απάντων προγόνων, τιμιότερον και σεμνότερον η πατρίδα. Πού εκείνος ο έρως που κατοικούσε μέσα σε μια μεγάλη ψυχή των προγόνων μας, των ηρώων, του Πλαστήρα, τον οποίον Ελευθέριος Βενιζέλος αποκαλούσε ήλιον πατριωτισμού.

Και μάθος φλόγα. Δεν υπάρχουν πλέον τέτοιοι έρωτες πατρίδος.

Επικρατούν ζωώδεις έρωτες, μικροί και ασήμαντοι έρωτες. Και πάνω από τον έρωτα της πατρίδος, δεν θα είσαι πλέον χριστιανός, για να αγαπάς την πατρίδα μια φορά, πρέπει να αγαπάς παραπάνω από όλα εκείνον, να αγαπάς τον Κύριον ημών Ιησούν Χριστόν.

Έρως Χριστού! Και επειδή ο έρωτας αυτός λείπει, δι' αυτό ένας μεγάλος φιλόσοφος

Αποκαλεί τον αιώνα μας ανέραστον αιώνα, ανέραστον, δεν έχει έρωτα, δεν έχει έρωτα. Αν εξαιρέσουμε κάτι καλογέρους που είναι και εδώ ανάμεσά μας εις το ναό και βρίσκονται εδώ εξ αφορμής του μνημοσύνου, που υπάρχει έρως, μακαρία η ζωή των ερημικών, θείω έρωτι πτερουμένων.

Όποιος δεν αγαπάει τον Χριστό, ματαίως έζησε στον κόσμο αυτόν. Και αν υπάρχει ένας που αγάπησε με φλογεράν καρδίαν τον Χριστό, είναι ο Παύλος ο Απόστολος. Να, έρωτα θεϊκόν είχε μέσα στην ψυχή του και είπε εκείνον τον λόγον, ότι ήταν τόσο συνδεμένος με τον Χριστό, τόσο ώστε έλεγε: Ποιος θα με χωρίσει από τον Χριστό;

Σαν μια πιστή γυναίκα που δεν χωρίζεται από τον άντρα της, αλλά είναι πάντα αφοσιωμένη. Μια εικόνα αγάπης είναι του έρωτος αυτού είναι η γνησία ζυγική αγάπης Τον τρόπον που η γυναίκα αγαπάει τον άντρα και ο άντρας αγαπάει τη γυναίκα, ένας τέτοιος ανώτερος δεσμός πρέπει να υπάρχει μεταξύ του Χριστού και της ψυχής.

Λοιπόν, μέσα σ' αυτό το ύψος της αγάπης, και λέγει ο Απόστολος Παύλος: Τις ημάς χωρίσει από της αγάπης του Χριστού; Θλίψις ή στενοχωρία ή διωγμός ή λιμός ή γυμνότης ή κίνδυνος ή μάχαιρα; Τις με χωρίσει από τις αγάπης του Χριστού, πέπισμα λέει, μεμπεπισμένος Ότι ούτε ζωή, ούτε θάνατος, ούτε αρχαία, ούτε εξοχεία, ούτε άγγελη, ούτε αρχάγγελη, ούτε κόλασης, ούτε τίποτα, ούτε χτίσεις εταίρα Θα μπορέσεις ποτέ να μας χωρίσει από τις αγάπης του Χριστού, τούτος ήταν το κέντρον του, ήταν ο Χριστός.

Μάλιστα. Και δίνα και είπε τον λόγο εκείνο τον σπουδαίο λόγο, τον σπουδαίο που ζηλίζει Ζωουχέτη εγώ, ζήδενε μη Χριστός.

Σ' αυτό το σημείο σταμάτησε ο Χρυσόστομος και έκλαιγε. Έκλαιγε. Γιατί εμάς ζει όλο σε ζωολογικό σκύφο ζει μέσα. Διαβάστε ένα βιβλιαράκι το οποίο ρωσικό είναι, αλλά έχει μια καταπληκτική διάδοση και ζωγραφίζει καλά ο πνευματικός καθρέφτης.

Ανοίγει την καρδιά σου, τίποτε δεν είναι το θηροτροφείο και η ζούγκλα μπροστά μέσα στο εγώ του ανθρώπου, όλο αυτό το εγώ, όλο αυτό το καντήραβέρον εγώ που άλλοτε παρουσιάζεται ως φράγος, πάλι παρουσιάζεται ως χοίρος αδηφάγος, άλλοτε παρουσιάζεται ως τίγρη σε κριτική.

Υπότε παρουσιάζεται θηροτροφείον, ζει μέσα ο παλαιός άνθρωπος, ο παλαιός Αδάμ, τον αποθάνει μέσα. Ζω ουκέτι εγώ, δεν ζω πλέον εγώ, αλλά ζει ο Χριστός. Το είπε ο Παύλος, λέει αυτό, λέει ο Χρυσόστομος. Εγώ δεν τολμώ να το πω. Μήπως είναι κανείς από εσάς που τολμά να το πει; Γι' αυτό σας είπα να το κάναμε σύνθημα αυτό: ζω ουκέτι εγώ. Τι ζει μέσα σου; Τι ζει μέσα σου; Μικροί έρωτες, μάταιοι; Τι ζει μέσα σου;

Είναι το εγώ σου, πού προσανατολίζει το εγώ σου; Όχι ότι εκμηδενίζεται η ανθρωπίνη προσωπικότης, αλλά εξευγενίζεται το εγώ του ανθρώπου και φτάνει σε μεγάλα ύψη. Αυτός ήταν ο Παύλος. Αγάπη. της οποίας αναγνώρισμα είναι αντίστασις, είναι μάχη, αγών εναντίον του κακού.

Μέσα δεν χρειάζεται την αγάπη. Ήταν και ο Παύλος, ο οποίος αγαπούσε τον Χριστό, ήταν ασυμβίβαστος. Ασυμβίβαστος. Μολονότι ο γιατρός χρησιμοποιούσε ποικιλία φαρμάκων, αλλά έρχεται το στιγμή κατά την οποία παρόλο στους δισταγμούς τους τους οποίους είχε, ελάμβανε τη χειρουργική μάχαιρα και απέτεμνε.

Και βλέπουμε τον Παύλο, τον Παύλο πού τον βλέπουμε; Τον βλέπουμε τον Παύλο εκεί στις επιστολές του να λέγει εκεί μέσα, να μεταχειρίζεται τη γλώσσα, δριμεία γλώσσα, να λέει «σκυλιά», σκυλιά ο Παύλος, ο οποίος μιλούσε περί αγάπης, περί ευγενούς και λοιπά, ονομάζει σκυλιά τους δασκάλους, τους ψευδοπροφήτες οι οποίοι δέσκονται την περιτομή και διαβάζομαι εκεί προς Γαλάτας Σε οποίους αγαπούσε πολύ, να τους λέει ο Ανώλη τη γαλάτα, ο βλάκης, ο ηγήτη, τι κάνατε και λοιπά και λοιπά Τον βλέπουμε τον Απόστολο Παύλο εκεί ακόμα σε μια σκληράν διαμάχη που είχε με τον Βαρνάβαν, τον προσφιλή των συναδέλφων του,

που διαφώνησαν ριζικώς, διότι ήθελε να συμπεριλάβει μαζί τον Μάρκο, τον οποίο θεωρούσε ανώριμον ακόμα. Δι' αποστολικάς εκκινήσεις και εκεί πάλι παροξυσμός εγένετο. Τον βλέπεις τον Παύλο, να βλέπουμε επίσης στους Κορινθίους που ήκουσε ένα σκάνδαλο, ότι στην νεανεκίνη εκκλησία στην νεόφυτο εκκλησία, προσέχθηκε σκάνδαλον, μεγάλο σκάνδαλον.

ότι ένας ζούσε με τη μητριά του. Αμάρτημα το οποίο ούτε μεταξύ εθνικών. και αμέσως λέει παραδώσατε αυτόν τον Σατανά Λέει, εκόψατε, διώξατε τον, μην τον έχετε καλημέρα, ούτε καλησπέρα, για να έρθει στη συναίσθηση.

Και αυτή ήταν η αγάπη του Αποστόλου Παύλου. Αγάπη, η οποία έφτανε μέχρι εκεί. Και έτσι, είπε ο Παύλος, όπως λέει ο Χρυσόστομος, ο εγκωμιαστής του. Και υβρίζων ωφελεί περισσότερο από τα λεγόμενα εποικοδομητικά κηρύγματα.

Και όταν ακόμα έλεγε σκυλιά, και όταν έλεγε ανόητους, και όταν έλεγε το ένα και το άλλο. Και αυτή ακόμα η ύβρις έβγαινε από μια καρδιά γεμάτη έλεος και αγάπη.

Ήταν και αυτή σωτήριον ηρωικών φαρμάκων προς θεραπεία των ψυχικών νόσων. Μάλιστα, εδώ έκανα μια παρέκβαση. Ζούσε τότε ο Παύλος και τα έγραφε αυτά τα πράγματα, αλλά σήμερα ο κόσμος έγινε πολύ εξευγενισμένος, πολύ εξευγενισμένος, μέχρι απίστευτο σημείο. Δεν τολμάνε οι κληρικοί ακόμη να μεταχειριστούν γλώσσα σκληρά, αλλά χρησιμοποιούν μια γλώσσα η οποία δεν έχει πλέον την αυστηρότητα την οποία είχαν τα κηρύγματα των Αγίων Πατέρων και δημιουργείται ένα κλίμα υποκριτικότητος και λοιπά. Ξέρεις πώς είναι, το πράγμα πρέπει να ονομάζεται με το πράγμα. Για φανταστείτε, όπως λέει κάποιος διάσημος εδώ, κύριε Ξερμιρώντου, να ονομάζεις το δηλητήριο το

Το πάει, το πέθανε, δεν σιρόπι το δηλητήριο. Έτσι καταντήσαμε τώρα, αμαρτήματα μεγάλα.

Ανάληψη, Ευαγγελισμός, Ευαγγελ Αυτό και λοιπά, αν την πεις πόρνη, πόρνη, δικάζεται, δικάζεσαι, θεωρείται ύβρις, μόνο ότι είναι μια αλήθεια. Δεν λέγω να πληγώνουμε τας αμαρτωλάς γυναίκας, αλλά θέλω να τονίσω κάτι άλλο ή να σας φέρω ένα άλλο καλύτερο παράδειγμα. Αυτές τις ημέρες κάτω στην Αθήνα, τι περίεργα φαινόμενα. Απέσια τα αμαρτήματα ονομάζονται άλλοτε με λάθη, άλλοτε μικρά σφάλματα και αποφεύγονται να ονομαστούν με το όνομα ότι είναι αθανάσιμα αμαρτήματα όπως θαυμάσια τα αναπτύσσει η στραματρών σωτηρία που ακριβώς λόγω της σκευότητας της γλώσσης είχε έσει σε πολλούς ανθρώπους στραματρών σωτηρία. Πολλούς ανθρώπους, εσείς το να το διαβάσετε, ιδίως το πρώτο μέρος και το ονομάζει με το όνομά του λοιπόν, αυτό σκευά γλώσσα να μεταχειριστούμε. Εάν μια γ Την πεις, υπάρχει μια γυναίκα την ονομάσεις είναι αυτό και λοιπά. Την πεις πόρνη, πόρνη τι κάνεις. να αναπτύσσει εις την αμαρτρών σωτηρία που ακριβώς λόγω της σκευότητας της γλώσσης είχε έρθει σε πολλούς ανθρώπους η αμαρτρών σωτηρία πολλούς, θα το ζητώ να το διαβάσετε ιδίως το πρώτο μέρος και το ονομάζει με το όνομά του λοιπόν αυτή η σκευά γλώσσα να μεταχειριστούμε

Αντίχριστου, είναι το ότι προόδευσαν οι χιλιαστές και έφτασαν σε τοιούτον σημείον προόδου ώστε χτίζουν απέξω από τας Θήβας τεράστιο συγκρότημα, σούπερ μάρκετ, τεράστιο διεθνές κέντρο, τα σαρώνουν τα πάντα και διαθέτουν εκατομμύρια των εκατομμυρίων, δεν κάνει καν σε καμιά εντύπωση.

Λοιπόν αυτοί πήγανε, κάτι τέτοιοι χιλιαστές, και μοιράζανε φυλλάδια. Βγήκε λοιπόν στην πόρτα αυτή και τους μάλωσε. Τους είπε παιδιά του διαόλου. Κουβέντα του Παύλου είναι αυτή, παιδιά του διαόλου. Λοιπόν, επειδή τους είπε παιδιά του διαόλου, η ευλογημένη αυτή γυναίκα, πτωχαδάκι, αυτό που δεν ξέρει να μεταχειρίζεται γλώσσα κολακείας, αλλά ονομάζει το πράγμα πράγμα, το σκότος σκότος, το φως φως, τα σύκα σύκα,

εμηνύθη με νέο νόμο και φυλακίστηκε διότι τα είπε παιδιά του διαόλου, έπρεπε να πει παιδιά των Αγγέλων.

Επειδή λοιπόν τα είπε παιδιά του διαόλου, τιμωρείται τρεις μήνες φυλακή, είναι μέσα τώρα. Αυτού φτάσαμε, σε αυτό το σημείο φτάσαμε. Και όπως πηγαίνουν τα πράγματα, οι χιλιαστές σε αυτό το έθνος που, όπως είπα το πρωί, έχει το μοναδικό σύνταγμα, σε κανένα άλλο έθνος δεν έχει τέτοιο σύνταγμα, είναι στο όνομα της Αγίας και Ομοουσίου και Αδιαιρέτου Τριάδος, δημιουργείται λες και είναι χιλιαστικό.

Στας εκδηλώσεις του, επικρατούν οι χιλιαστές, και αν θα γίνουν οι χιλιαστές, χιλιαστές θα γίνουν προνομιούχοι, έγιναν προνομιούχοι, και οι Ορθόδοξοι υπό διωγμό, υπό διωγμό. Προσέξτε, ένας σε στρατό, εγώ διά λόγους συνειδήσεως, συνειδήσεως δεν ορκίζομαι, τον απαλλάσσουν. Ας είναι τα κορόιδα, τα παιδιά της Ελλάδος, τα κορόιδα επάνω στον Έβρο.

να υπερασπίσουν τον Πατριονέδεφος, είναι επάγια, έχει λόγο συνειδήσεως. Τον καλούν στο δικαστήριο να ορκιστεί, λέει ο χιλιαστής: «Εγώ δεν ορκίζομαι». Πάλι απαλλάσσεται. Αν παροχθρασθήκανε σε Ορθόδοξος, Χριστιανός, Πιστός, το Χαδάκι, μέσα σε πεντακόσιους, χίλιους, δύο χιλιάδες, τρεις χιλιάδες, διότι δεν έχω καιρό, θα σας κάνω μια ομιλία, αν θέλει ο Θεός, εδώ, περί Τρυποντοόκου, Εδώ, περί τρυποντρόκου που είναι απαγορεύεται απολύτως από το Ευαγγέλιο, δες το λόγο σημών ναι ναι Ιού Εάν λοιπόν χιλιαστής παρουσιαστεί διαλόγος συνήθειας απαλλάσσεται, το λέει ο πρόεδρος, καλά που λέει λόγος συνήθειας Εάν παρουσιαστεί ένα φτωχαδάκι, ο Ορθόδοξος πιστός που ακολουθεί τα διδάγματα του Ευαγγελίου,

«Θα σας πω την αλήθεια, κύριε Δικαστέ, αλλά δεν ορκίζομαι». Δεν ο Κύριος Ζακίς είναι μόνος φυλακής.

Τρεις μήνες ο ένας, ο Ορθόδοξος, διότι είπε «παιδιά του διαόλου». Και άλλος πάλι εδώ, και είναι εκλεκτό μέλος, εκλεκτό εδώ μέλος, αρχαίο, τον γνώριζα από 60 ετών, φτωχαδάκι, πολύτεκνος, ευλογημένος, ας τον πούμε, είναι ο Γεώργιος Ιντσέπελης, μέλος Απολυτρώσεως.

Χειροκροτήσα τέτορτον. Τον παρακαλώ πολύ και την Απολύτρωση, που είναι εκλεκτό μέλος, από τα αρχαιότερα μέλη, να κάνουν έφεση. Και στην έφεση θα έρθω εγώ μάρτυς υπερασπίσεως του ανθρώπου αυτού. πόσο καιρό, πόσο έτοιμο ρίχνει, πόσο, τρεις μήνες, τρεις μήνες Λοιπόν, ορίστε πού καταντήσαμε, ορίστε πού καταντήσαμε.

κάθε στιγμή παλαμίζεται το Ευαγγέλιο

Πω, πω, πω...

Υπολόγισαν ότι απάνω από δέκα χιλιάδες, είκοσι χιλιάδες όρκοι κάθε μέρα. Φρικτό πράγμα, για τα μικρότερα πράγματα, για τα σύντομα. Και κανένας δεν δικάζεται ως ψεύδορκος, κανένας δεν δικάζεται ως ψεύδορκος.

Ούτε αυτός ο Κοσκωτάς ακόμα δεν δικάζεται, κανείς. Μάλιστα, δικάζεται όμως το φτωχαδάκι. Και ασυγκίνητη κύριε δικαστέ μας, άρε που καταντήσαμε Να βλέπετε, εγγίστρησα τώρα έφυγα από το επικοινοβουλικό κήρυγμα Και εγλίστρησα στο ελεγκτικό μου.

Αχ, πως κοντέ μου να ξεχάσω το θέμα μου. Λοιπόν, έκαθαν εκεί, τους βλέπεις. Παλαιότερα ορκίζανε και σηκώνονταν όρθιοι οι δικαστές, όρθιοι οι δικαστές σηκώνονταν. Δημιουργούσαν δέος, δέος. Τώρα τους βλέπεις ξαπλωμένους, ιδίως στην προανάκριση, με το τσιγάρο, που τους δικαστές ορκίζουν.

Και μόνο κοιτάζει αυτό, και ενώ η κυβέρνηση, δεν κατηγορώ, δεν είναι 20 κόμματα, το ξέρετε πολύ καλά, δεν είναι 20 κόμματα. Λοιπόν, και ενώ έκανε αλλαγές, τεράστιες αλλαγές στο έθνος μας, εις τρόπον ώστε αυτό να γίνει αγνώριστο, μία αλλαγή δεν έκανε.

Την πιο αγία αλλαγή, να καταργήσει τον όρκο, δεν το κατέβησε. Και μόνο βρίσκω. Ιδού λοιπόν ότι φτάσαμε οι μέρες κατά τις οποίες οι Χιλιαστές θα είναι οι προνομιούχοι μες στο έθνος μας και οι άλλοι Ορθόδοξοι είναι υπό διωγμόν.

Ετοιμαστείτε για διωγμόν!

Μάλιστα, έτσι θα καταντήσουμε. Και αν θυμούμε ένα σεβάσμιο γεροντά, φοδείς που δέος, άγιος άνθρωπος, που προτού να πεθάνει έλεγε το εξής: «Δεν βλέπω καλά το μέλλον της Ελλάδος, της πατρίδος μας», λέει.

«Βλέπω ότι πολλά δαιμόνια θα εισέλθουν στο έθνος αυτό, το ιστορικό έθνος. Βλέπω ότι θα έρθει η μέρα...»

Θα είναι Πεντηκοστιανοί, άλλοι θα είναι Μασόνοι, άλλοι θα είναι Μαρξιστές, άλλοι θα είναι Άθεοι, άλλοι θα είναι... Τριακόσιες αιρέσεις είναι στην Ελλάδα σήμερα, τριακόσιες αιρέσεις, επιδρομή ακρίδων της Αποκαλύψεως που θα ξεκάνουν πάσα χλωρίδα πνευματική και λοιπά. Άλλοι θα είναι και δεν θα υπάρχουν Ορθόδοξοι πλέον, εκεί βέβαια. Εάν δεν ξεβγήσαμε, εάν δεν σαλπίσαμε σαν πίνκα Αποστόλου Παύλου και μιλήσαμε την γλώσσα

Επανέρχομαι στο θέμα, επανέρχομαι στο θέμα και δεν πούμε κυριας, κυρία, παιδιά του διαβόλου. Αν δεν τα πούμε τη γλώσσα την ευστερά, να ονομάσουμε το σκότο σκότος, τότε θα κινδυνεύσωμε. Γι' αυτό είπαμε, ήταν υπόδειγμα. Επανέρχομαι μετά την παρέκβαση αυτή, με συγχωρείτε, για να δούμε το ρολόι τώρα που πάμε, γιατί περάσαμε την ώρα τώρα.

Λοιπόν, είπαμε και γράφουμε με χρωστήρα ατελή την εικόνα του Αποστόλου Παύλου. Είπαμε ότι είναι υπόδειγμα πίστεως, υπόδειγμα αγάπης, αρχιβδήλου αγάπης, με όλα τα γνωρίσματα, είναι υπόδειγμα ακόμα ο Απόστολος Παύλος, ο Απόστολος Παύλος είναι αφιλαργυρίας.

Εγώ τον διαβάζω αυτό. Διαβάσατε, πηγαίνετε στο σπίτι και διαβάζετε τις Πράξεις. Μια αποχαιρετιστήρια ομιλία του στους ιερείς, τους ιερατείων, εν Μιλήτω, τους κάνασε όλους. Και προέβλεπε ότι με το λίγο θα φύγει από τον κόσμο αυτόν.

Έφευγε και με τα δακρύον τους χαιρότησε Και τι είπε; Έκανε απολογισμό της εργασίας του. Τους είπε: «Αργυρίου ή χρυσίου ή ιματισμού ουδενός επεθύμησα». Τα θυλάκια του δεν είχανε δραχμή, δεν είχανε, δεν είχανε δραχμή.

Μεγάλη νόσος, φοβερά νόσος η φιλαργυρία. Μα κάνω παρέκβαση, εφώναξα, φωνάζω, μια αιτία που διαδίδεται, πήρε μεγάλας διαστάσεως ο χιλιασμός, Ο χιλιασμός είναι το ότι είναι τα τυχερά, τα τυχερά. Μαγαζί έχουν δίκιο.

Καταντήσαμε την εκκλησία μαγαζί, και είναι το χειρότερο εμπόριο. Χριστεμπόριο είναι αυτό, που κάπως δικαιολογείτο όταν οι ιερείς μας δεν είχαν μισθό. Αλλά τώρα, αυτή τη στιγμή, συγγίνηκαν μισθό και πάλι γίνεται. Εγώ πάνω δεν έχω παπάδες. Φεύγουν, πού να πάνε; Το Πισοδέρι, το ιστορικό Πισοδέρι, που ήταν εκεί ενταφιά στην κεφαλή του Παύλου του Μελά. Από τρεις χιλιάδες, πόσοι έχει παιδιά; Κλάψατε, κλάψατε. Δεκαπέντε σημαίνει η Ελλάς και παπάδες δεν υπάρχουν, δεν προσιάζονται. Αλλά όταν προσταστεί μια θέση στη Θεσσαλονίκη, κεντρική και μεγάλη, αν προσταστεί μια Θεσσαλονίκη, στη Λάρισα, στο Βόλο, αν προσταστεί κάτω στην Αθήνα, ω, σε λιοντάρια Πανέμων, 10 to 15, να καταλάβουν τι δες. Τι έτια; Το μαγαζί, το μαγαζί, το μαγαζί, το μαγαζί. Ναι, δεν ήταν. Πώς έζει ο Παύλος; Το θαυμάζει ο Χρυσόστομος.

Να έχει την τροφή του, αυτός που είπε, λοιπόν, την τροφή του. Εν τούτοις αυτός εργάζεται, εργάζεται ως σκηνοποιός, έπλεκε καραβόπανα, μα τα αυτά τα οποία φτιάχνουν τα σκηνά στους στρατιώτες και άλλοι, και άλλα, για χείρες χάφτε με έθρεψαν, τίποτα.

Ω, το είπα, το καταλαμβαίνω, ότι μια συμφορά της Εκκλησίας είναι ότι γεννήκαμε εμείς οι επίσκοποι και οι ιερείς, όλοι μας γεννήκαμε μισθωτοί. Είδαμε μισθωτοί ουμέλιποι των πρωμάτων, ότι μισθωτώσαστε. Και είναι κατηραμένη η μέρα κατά την οποία οι ιερείς μας και οι αρχιερείς μας γεννήκαμε μισθωτοί.

Μισθωτοί γεννήκαμε. Δεν ήταν έτσι. Έχοντες δε διατροφάς και σκεπάσματα, τούτοις αρκεσθησόμεθα. Λοιπόν, ήταν υπόδειγμα αγάπης, υπόδειγμα πίστεως, υπόδειγμα αφιλαργυρίας, υπόδειγμα εργατικότητος. Τι εργατικότητας, πω, πω, άγγελος, ύψος μεγάλο, τιούτος, μέσα και είπε εκείνο το αθάνατον, το αθάνατον, τι είπε το αθάνατον.

Είτες που θέλει εργάζεσαι μη δουλεύεις, όποιος δεν θέλει να δουλεύει να μην τρώει. Ρήτρα, ρήτρα φοβερά, μου έλεγε ένας καθηγητής του Πανεπιστημίου. Ο οποίος ήξερε ρωσικά, πήγε προ πολλών ετών στο Κρεμλίνο, εκεί που καθόταν ο Τσάρος, και επάνω, με χρυσά γράμματα, στο Κρεμλίνο, οι άφιοι σωστές δεν κράψανε το ρητό αυτό «Όποιος δεν θέλει να εργάζεται, μην τρώει».

Αλλά δεν λέει πού το πήρανε, το κλέψανε. Το κλέψανε, φανήκαμε ανάξιοι. Για τα συνθήματα, τα ηρωικά συνθήματά μας τα πήραν οι αιρετικοί, και εμείς έχουμε λησμονήσει ό,τι ωραίο και ό,τι ψηλό και ό,τι μέγα και ό,τι προαισθατικό έχει η Αγία μας Εκκλησία.

Εκεί είναι αυτό το ρητό, έχουν αυτοί ως βάθρον του σοσιαλιστικού του καθεστώτος, του αθέου καθεστώτος.

Να τελειώσω. Επιτρέψατέ με να λάβω τον χρωστήρα και να σας παρουσιάσω μία τελευταία εικόνα και τελειώνω.

Είναι μια αρετή που τη λησμονήσαμε. Δεν υπάρχει γνώση αυτής της αρετής. Είναι μια αρετή, μεγάλη αρετή. Είναι η αρετή της ταπεινοφροσύνης, της ταπεινώσεως, όχι της ταπεινολογίας. Εγώ είμαι αμαρτωλός, ξέρεις, είναι τούτο, εκείνο, αμαρτωλός. Τέτοια πολλά λέμε, τέτοια πράγματα, αλλά στην ουσία δεν υπάρχει βαθιά ταπεινολογία.

Ευχαριστώ.

Κάτω στην Πάτρα που ήταν ένας Άγιος, Άγιος, θα παρατείνω δέκα λεπτά, επιτρέπετε; Δέκα, δέκα, όχι παραπάνω. Ήτανε ο ένας Άγιος Ιερόθεος λεγότανε, αυτός που επήγαινε κάθε μέρα κάποιος και έκανε τον ταπεινό, ξέρεις, εγώ είμαι αμαρτωλός, είμαι τούτο, είμαι εκείνο. Έβλεπε όμως, τον ζύγιζε ο Άγιος Επίσκοπος Ιερόθεος, ότι ήτανε ψευδολογία αυτή και μια μέρα μεταχειρίστηκε έξυπνο τρόπο του.

Του λέει, πήγε πρωί πρωί, τον είδε πάλι: «Είμαι στενοχωρημένος», λέει, «μπαρμπα-Μήτρο». «Στενοχωρημένος είσαι;» «Είμαι στενοχωρημένος. Ενώ σε ξέρω τι εξαιρετικός άνθρωπος είσαι», λέει, «ήρθε κάποιος και μου είπε ότι είσαι παλιάνθρωπος».

Πω, αγρίεψε, θεριό. «Να βγάζεις τον πισάνα, πες μου ποιος είναι, πάω να τον σκοτώσω». «Βρε», λέει, «άθλιε, άθλιε, όλα αυτά που μου λες, κοίνω, κοίνω, ίσον, ίσον, ίσον, παλαιός άνθρωπος». Παλαιός άνθρωπος, παλαιός άνθρωπος στη δημοτική γλώσσα, παλιάνθρωπος.

Και ποιος είναι ο παλιάνθρωπος μέσα, έγινε θερίο Άρα λοιπόν, ψευδής η ταπείνωση. Ενώ του Παύλου η ταπείνωση ήταν βαθιά και ήταν αυξανόμενη κατά κύκλους. Τον πρώτο καιρό ήψανε η ταπείνωση. Ωστόσο προχωρεί ο άνθρωπος αρέτη, τόσο βαθίζεται στην ταπείνωση.

Και ορθώς λέει ο Κοσμάς ο Αιτωλός: σπάνιο πράγμα ταπεινός άνθρωπος. Λοιπόν, όταν δεις, λέει, υπερήφανο άνθρωπο, λέει ο Κοσμάς ο Αιτωλός, είναι σαν να βλέπεις διάβολο. Και όταν βλέπεις ταπεινό άνθρωπο, σαν να βλέπεις άγγελο.

Ταπεινός ήτανε, πολύ ταπεινός. Και λέγει στην αρχή των πρώτων ότι είμαι ο χειρότερος των Αποστόλων. Μέσα στους δώδεκα Αποστόλους θεωρούσε τον εαυτόν του χειρότερο. Προχώρησε, με τα λίγα χρόνια αυξάνει ο κύκλος σταπεινός σε όστο.

Και τι λέει; Διαγράφει ευρύτερο κύκλο και μέσα στον κύκλο λέγει ότι είμαι ο χειρότερος των Χριστιανών. Ήβρινε τον κύκλο. Και όταν πλέον έφτασε πλησίον του μαρτυρίου του, του, Ήβρενε των Κύκλων, ότι ο Χριστός είδες τον κόσμο αμαρτωλούς σώσε, ο πρώτος είμαι εγώ, ο Θεέ μου, ποιο ύψος, γιατί αυτό έφτασε μοναδικό παράδειγμα, ότι έφτασε μέχρι τρίτου ουρανού και ήκουσα ρήματα, α ούτε ξών ανθρώπου να λύσει, μετέβη στον Πράδησον ζωντανός πέρα εκεί πέρα.

Τι ότος ήταν ο Παύλος Έδωσα Ολίγα τεινά περί του Αγίου Παύλου ως υποδείγματος κήρυκος και ως υποδείγματος χριστιανού. Τον αιώνα τούτων της αυτής. Και το σύθυμά μας ζω και έτσι εγώ Ζήτανε μη Χριστός Ταύτα περί του Παύλου.

Τώρα ο Παύλος, Λένε μάλιστα Αλλά δεν θέλω τώρα να Ας το παραλείψω αυτό, άλλοτε να σας το πω. Άλλοτε, άλλοτε. Όχι, όχι. Λοιπόν, το θέμα είναι το εξής: Ότι και το όνομα Παύλος Παύλος έχει ποικίλες ερμηνείες.

Αλλά η πιθανότερη ερμηνεία είναι ότι αποταπίνωσε το πυρητό όνομα. Διότι Παύλος είναι παραφθορά της λατινικής λέξεως Παύλος. Παύλος θα πει μικρός. Ήταν μικρός στο ανάστημα, δεν ήταν σημασία. Ήταν κάτι άλλο, ο κύριος είχε ψηλή.

Τον πληρονούσαν.

Τι πάρουσανε, έναν ανθρωπάκι, λέγει, ποιος του δίνει σημασία; Και είχε φρόνημα λοιπόν μικρόν, ταπεινός, ο μικρός αυτός, μικρός μεν το δέμας, μικρός στην εμφάνιση, μικρός στην ταπείνωση, αλλά ήταν άγγελος. Έφτασε μέχρι τον ουρανό, μέχρι τα άστρα του ουρανού. Διούτος ήταν ο Παύλος, μάλιστα, ναι, και εμαρτύρησε, εμαρτύρησε στη Ρώμη κατά 67 to 68. Μαρτύριον, ήταν κι αυτός ένας από τους συλληφθέντες υπό τον

Και η πιθανότερη εκδοχή είναι του μαρτυρίου του, ότι τότε μαρτύρησαν πολλοί χριστιανοί, τους άρπαξαν, τους βάλτησαν μέσα σε πίσσα, σε εύφλεκτες ύλες και τους άναψαν τη νύχτα ως φανοστάτες μες στους δρόμους, εκαίγοντο και θεάτο το τέρας εκείνο, ο Νέρων, να γίνονται φωτιά, να καίγονται σαν κηρία, έμψυχα κηρία.

Ούτε τέλος είχε ο Μακάριος, απ' την ευεστολή. Μακάριος, μάλιστα. Τι είμαστε εμείς μπροστά; Ενθυμούμαι, ζω με αναμνήσεις τώρα που πλησιάζει το τέλος μου, ζω με αναμνήσεις. Στρέφω ένα βλέμμα στη ζωή μου προ 50, προ 60 χρόνια και ενθυμούμαι αγίας φυσιογνωμίας. Είχε ο τόπος μου, ο τόπος μας είχε αγίας φυσιογνωμίας. Με αξίωσε ο Θεός να γνωρίσω έναν Άγιον άντρα, Άγιον πραγματικώς, άνδρα Άγιον. Ήταν ο Ευσέβιος Μαθιόπουλος, αρχιμανδρίτης προ εξήντα ετών, ο οποίος έγραψε το σπουδαίο των βιβλίων, «Ο προορισμός του ανθρώπου», που το συνιστώ ιδιαίτερα να το διαβάζετε. Εκεί λοιπόν τον άκουσα μια μέρα να λέει στη μικρά ομάδα των θεολόγων, τη σεμνή εκείνη ομάδα των θεολόγων, οι οποίοι κατά τέτοιων τρόπων αντιλήφθηκε κάποια ίση, κάποιο αντιλήφθηκε ο Άγιος άνθρωπος, και τους λέει: «Τι καυχάστε για τα τυπογραφεία σας;»

Καυχάστε για τα βιβλία σας, τι καυχάστε για τα συγγράμματά σας, τι καυχάστε για τις ομιλίες σας, για τις ρητορείες σας; Όλους εμάς να μας πιάσεις και όλους τους ιεροκήρυκες να μας πιάσεις και όλους τους δασκάλους μου να μας πιάσεις και να μας στύψεις, το νυχάκι του Αποστόλου Παύλου δεν το κάναμε, το νυχάκι δεν κάναμε. Ω Θεέ μου, ποια ήταν η εκκλησία σου με αποστόλους, με διδασκάλους υπερόχους! Σε εμάς έμεινε μόνο η φιάλη, όπως λέει ο Χρυσόστομος. Είναι σαν έχω μια φιάλη.

Άρωμα, άρωμα, και μόλις ανοίγεις τη φιάλη να αρωματίζεται ο κόσμος. Έτσι ήταν και οι χριστιανοί, όχι ο Παύλος μόνον, και τους χριστιανούς της Θεσσαλονίκης τους ονομάζει ο Απόστολος Παύλος ευωδία Χριστού, ευωδίαζον.

Λέω, όπως είπα σε κάποιον, κάποιον, δεν είναι αυτό που είπα, λέω, πώς αντέχουν; Είναι τόσοι τώρα οι δυσοσμοί, οι σήψεις, η οποία αναδίδεται από όλας τας πλευράς, της ατομικής, της οικογενειακής, της εθνικής, της κοινωνικής ζωής, ώστε σε κάποιον μεγάλο είπα, λέω, πώς ανέχεσαι, λέω, πώς ακόμα ανέχεσαι, πώς ζεις μέσα σε τέτοια δυσοσμία; Τι να σε κάνουν, νομάρχη, υπουργό και λοιπά, πώς ζεις σε τέτοια δυσοσμία;

Που έχει ο βούβολος ακόμη του Αξιού ποταμού, θα σκάσει. Δυσοσμία, δεν είμαστε πλέον. Ενώ οι χριστιανοί, χαρό λέει, για τους χριστιανούς, πώς ήταν οι χριστιανοί της Θεσσαλονίκης, τώρα είναι εκατομμύριο. Όσο άξιζε ένας χριστιανός Θεσσαλονίκης, πλέον άξιζε τώρα ένα εκατομμύριο. Σγύζανε πολλοί και τους ονομάζει ευωδία Χριστού. Τώρα ευωδία μας δεν είμαστε πλέον, δυσοσμία είναι. Η πορνεία μας, η μοιχεία μας, η ψευδορκία μας, η εκμετάλλευση του μικρού από το μεγάλο.

Άλλο, η όλη μας αθεΐα και απιστία, γίναμε δυσοσμία, ενώ ήταν άρωμα πρώτα, ευωδίαζε η Ελλάδα, ευωδίαζε ο τόπος και έφτανε η ευωδία της μέχρι πέρατα της γης και ήταν οι χριστιανοί σάλπιγγες που έφτανε μέχρι πέρατα της γης η δόξα της Ελλάδος και η δόξα του χριστιανισμού μας.

Αλλά ο Χριστός Παύλος δεν απέθανε, ζει, ζει, ναι ζει, ζει, ξεχωρίζει να ζει. Πώς ζει; Όχι πλέον ως προφορικός λόγος, ζει ως γραπτός λόγος, άφησε ανεκτίμητα κειμήλια, άφησε τις 14 επιστολές του. 14. Ο Χρυσόστομος ονομάζει τις επιστολές Κιβωτό.

Κιβωτός ήταν φτιαγμένη από σανίδες που έκοψε ο Άγιος εκείνος Νώε και έφτιαξε Κιβωτό και εσώθησαν μέσα στην Κιβωτό οχτώ ψυχές. Έτσι με τα λόγια του τα θεϊκά, τα θεόπνευστα έφτιαξε την Κιβωτό μέσα στην οποία όχι οχτώ ψυχές, μυριάδες ψυχές διαμέσου των αιώνων σώζονται.

Το 43 to 44 ήμουν στη Βέροια.

Εκεί στη Βέροια, μια μέρα περπατούσα. Πλησιάζει ένας Γερμανός, είχαν και βλαβείς, ήταν και στρατιώτες βλαβείς. Λοιπόν, έβλεπα, συζητούσε με κάποιον άλλο. Ανάληψης της Θεοτόκου, Δευτέρα Παρουσία, Διάδοχος Φωτικής, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, Ησύχιος ο Πρεσβύτερος, Ευαγγελισμός, Ευχή. Κι άνοιξε το Ευαγγέλιο και διάβασε μια περικοπή από την Πέρα. Είχαν και ευλαβείς, ήταν και στρατιώτες, ευλαβείς. Λοιπόν έβλεπα συζητούσε με κάποιον άλλο, ήταν από την Αυστρία ήτανε. Λέει, είδες τη Βερία λέει, θέλω να δω το βήμα που εκήρυξε ο Απόστολος Παύλος. Λοιπόν τον πήρα και τον πήγα εκεί στο βήμα της Βερίας και γονάτισε και έκανε την προσευχή του. Και άνοιξε το Ευαγγέλιο και διάβασε μια περικοπή από εκεί πέρα.

Καλή στιγμή είμαι στη Βέροια, ούτε ένα παιδί είχε Παύλο, ούτε ένα παιδί είχε Παύλο.

Λοιπόν, έτσι είναι και είναι κιβωτοί, κιβωτοί φτιαγμένοι από πνευματικές, πνευματικά σανίδες, και είναι κυριότεροι ακόμα, λέει ο Χρυσόστομος, από την κιβωτό. Για ποιο λόγο; Στην κιβωτό τα ζώα μπαίνανε βόδια, βόδια βγαίνανε, μπαίνανε κοράκια, κοράκια βγαίνανε, μπαίνανε λιοντάρια, λιοντάρια βγαίνανε, μπαίνανε αρκούδες, αρκούδες βγαίνανε, μπαίνανε τίγρεις, τίγρεις βγαίνανε. Μέσα στην κιβωτό, λέει, αυτή, όποιος μπει και είναι κάτω από τη θεραπεία, την πνευματική αγωγή, θεραπευτική αγωγή του Αποστόλου Παύλου, μπαίνει λύκος, βγαίνει αρνί. Όσοι διαβάσανε, και ένας τέτοιος ήταν ο Αυγουστίνος, ο μόνιμος γιουβιός, που ένα χωρίον του τον άλλαξε, τον άλλαξε ένα χωρίο που διάβασε.

Χωρίο που εδιάβασε τον άλλαξε και αυτός ο πιο διεφθαρμένος της εποχής εκείνης έγινε ο μεγάλος, μία από τα παγκόσμια πνεύματα της ανθρωπότητας. Ω, μυστήρια που έχει η πίστη μας, ζωντανή, ολοζωντανή. Κρατήστε μέχρις εσχάτου, θα το σοβεύεστε και θα νικήσουμε. Εν Χριστώ Ιησού τω Σωτήρι ημών, ο οποίος εξακολουθεί αοράτως να πρεσβεύει. Θα ήθελα όμως να κάνω τώρα, φοβάμαι μη σας σκανδαλίσω και με πετροβολήσετε.

Μα το φοβάμαι, τι λες Πάτερ Θεόφιλε, να το πούμε; Να το πούμε; Θα με το φοβήσετε, δεν ξέρω, δεν ξέρω. Τέλος πάντων, λοιπόν, ας το πούμε, γιατί είναι καθαρά. Τιμώ όλους τους Αγίους, αναγνωρίζει η Εκκλησία μας.

Αλλά αν ανοίξετε την καρδιά μου και θυμηθώ ότι από τις 14 επιστολές, μετρήστε με τα δάχτυλα. Οι 6 επιστολές του είναι προς Έλληνας. Η πρώτη, η πρώτη επιστολή που εγγράφει είναι προς Θεσσαλονικείς, 2 επιστολές.

Άλλες 2 επιστολές είναι προς Κορινθίους, 4. Τέσσερις. Άλλη μια επιστολή προς τους Φιλιππησίους, τους χριστιανούς της Καβάλας και ένα προς Τίτον, των Επίσκοπων, τις έξι επιστολές που κατέστησαν το όνομα της Ελλάδος γνωστόν.

Και είναι ιστορική ημέρα, μεγάλη ημέρα, ημέρα κατά την οποία ο Απόστολος Παύλος... Αν μου πείτε ποια είναι η ιστορική ημέρα, όχι της Ελλάδος, σε εγώ πιστολοκύρου, είναι όταν επάτησε τα πόδια του εδώ στη Μακεδονία.

Διαβάσου, βοήθησε όλοι εμείς. Και εκεί μέσα από τα μάκη εβάπτισε την πρώτη. Η πρώτη, εδώ είναι σπουδαίο, ο πρώτος χριστιανός Ευρωπαίος δεν είναι άντρας, παρακαλώ, είναι γυναίκα. Είναι η Λυδία, προς τιμήν της οποίας ο αγαπητός Πάτερ Θεόφιλος έβλεπε να θαυμάσει ο προεδρικότη Λυδία. Την ετοίμησε τη Λυδία, τη γυναίκα αυτή, Λυδία. Λοιπόν, προς Έλληνας απευθύνεται η όλη του αυτή η ιστορία και εμείς έπρεπε κατ' εξοχήν.

Να διαβάζομαι, να καλέχομαι την επιστολή ας το Παύλο. Ναι, και κάτι άλλο, αν ανοίξει την καρδιά μου θα σας το πω, μόνο ότι θα σκανδαλιστείτε, το ξέρω. Θα σκανδαλιστείτε και θα το ζητείτε κατόπιν και δεν θα με δικαιώσετε.

Αλλά εμπάσχετο λετός συγχωρέσατε με, συγχωρέσατε με Ότι αν με ρωτήσετε ποιος έπρεπε να είναι πολιούχος της πόλης της Σαλονίκης, έπρεπε να είναι ο Άγιος Παύλος. Δεν υποτιμώ τον Άγιο Δημήτριον.

Λειτούργησα εκεί και έκλαυσα, έκλαυσα, πολύ έκλαυσα, διότι ήταν τυχαίος. Δεν υποτιμώ τους Αγίους, διότι από τη Θεσσαλονίκη, πόλη την Αγία, βγήκανε πάνω από 100 μάρτυρες. 200 μάρτυρες, πόλη Αγία ήταν η Θεσσαλονίκη. Δεν υποτιμώ τον Άγιο Δημήτριο, αλλά επιτρέψατέ με, είναι αστέρια αυτά. Αλλά στην πρώτου μεγέθους πανσέρινος σύριος κατεβγάζονται τον κόσμο ολόκληρο είναι ο Παύλος και αυτός έρχεται να είναι ο πολιούχος της πόλεως.

Στην Καβάλα πολιούχος είναι ο Άγιος Παύλος, στη Βέρεια πολιούχος ο Άγιος Παύλος, στο Λονδίνο ο πολιούχος είναι ο Απόστολος Παύλος και εδώ στην Ελλάδα μας περιφρονημένος είναι. Εγώ το θυμάμαι και κλαίω, πήγα, το επισκέφτηκα. Ένα εκκλησιδάκι έχει, ένα μικρό εκκλησιδάκι, σε ένα περίβολο μιας αδελφότητος, ανδρικής αδελφότητος, φιλοπτώχου αδελφότητος, την οποίαν έκτισε αλησμόνητος καθηγητής μου, ο Λούβαρης, φιλόσοφος, εκ των νεωτέρων φιλοσόφων της πατρίδας μας, αυτός την έκτισε.

Και εκεί μέσα στο εκκλησάκι αυτό έχει απάνω δέκα ρητά, το ένα καλύτερο από το άλλο.

Έστειλα κάποιον και τα φωτογράφισε, ωραία, επάνω, εδώ, δέκα ρητά, τα διάλεξε, σαν όπως πας στο περιβόλι μέσα και διαλέγεις τα ωραιότερα λουλούδια και κάνεις μία ωραία ανθοδέσμη. Αυτός ο φιλόσοφος, ο αυτός που έκτισε την εκκλησία αυτή, επάνω στους τοίχους της εκεί, της μικράς εκκλησίας, έγραψε δέκα ρητά.

Δέκα ρητά παρμένα από την Επιστολή της Θεσσαλονίκης. Δέκα. Ένα, δύο, τρία. Πόσα είναι αυτά; Δέκα είναι περίπου. Είναι δέκα αυτά και απάνω πρώτο, το πάντων πρώτο ρητό που είναι ζωγραφισμένο επάνω, είναι: Ου πάντων υπίστης, ου πάντων υπίστης με χάρος λόγος.

Δηλαδή θα έρθει εποχή μέσα στους χίλιους ένας να πιστεύει, ένας να πιστεύει. Ου πάντων η πίστις. Προνόμιον, δωρεά μεγάλη, λαχείο. Όποιος πιστεύει στον Χριστό είναι το πρώτο λαχείο. Βλέπω ότι συμφωνείτε πολύ και δεν με παρεξηγείτε.

Αλλά ο Παύλος δεν κακιώνει, είναι ταπεινός. Και χαίρει ο Παύλος διότι έχει ο νεότερος αδελφός του. Ο Άγιος Δημήτριος έχει λαμπρό ναό. Δεν τον φθονεί, δεν ζηλεύουν οι Άγιοι. Αλλά εμείς λέγομεν ο οποίος πρέπει να είναι.

Αλλά και έρχομαι τώρα στην αίθουσα. Εδώ στην αίθουσα αυτή που ονομάζεται Απολύτρωσης. Η λέξη αυτή, η απολύτρωσης, είναι λέξη βγαλμένη μέσα από την καρδιά, μέσα από την καρδιά του Αποστόλου Παύλου. Η λέξη αυτή, τεράστια, ίσως να δοθεί ευκαιρία να ομιλήσω επάνω στη λέξη αυτή, να σας εκδιπλώσω ενώπιόν σας όλα τα φοβερά νοήματα που έχει.

Απολύτρωσης, απολύτρωσης είναι. Στη συνέφωση, εδώ στην αίθουσα έπνα τη μάτι ιδιαίτερος ο Απόστολος Παύλος.

Απόστολος Παύλος. Αν θέλει ο Θεός, χαίρομαι που σας είδα, χαίρομαι διότι όλοι παρακολουθείτε το οποίο ήταν μεικτό το κήρυγμα, και εποικοδομητικών και ελεγκτικών. Και πιστεύω ότι αυτά τα οποία ακούσατε με τόση προθυμία θα τα συζητήσετε και σας συνιστώ από τώρα να διαβάσετε τας δύο Επιστολάς.

Δεν πρέπει να υπάρχει Θεσσαλονικιώτης ο οποίος να μην διαβάσει, να κάθεται τη νύχτα και ακούει διαγγέλματα πολιτικών ανδρών. Ακούσαν εκεί, ακούσατε τα διαγγέλματα του Αποστόλου Παύλου. Και να μην υπάρχει γυναίκα και παιδί που να μη διαβάσει τις ωραίες αυτές τις επιστολές.

Που έναρει τον κοσμή των κρεμλίνων. Διότι μας πήρανε τα ωραία πράγματα. Και ζητούν να τα πραγματοποιήσουν. Όχι με τον Θεό αλλά με τον Διάβολο. Διαβάσατέ τας, μικροί και μεγάλοι, μέσα στα σπίτια σας. Και αν θέλει ο Θεός και μου επιτρέπει εδώ και με ανέχεστε.

διότι η γέρος είμαι πλέον 22 ετών Κάμπτομαι κάτω από το βάρος θλίψεων, ποικίλων θλίψεων που ο Θεός γνωρίζει. Κάμπτομαι κάτω από το βάρος πολλών θλίψεων και πειρασμών. Και αν θέλει ο Θεός, εφέτος, τη αδεία του Αγίου Παντελεήμονος, εδώ του Επισκόπου, του Αγγέλου της Εκκλησίας, και του Αγίου Σταυρουπόλεως, αν θέλει ο Θεός, μέχρι αν με αφήσει ο Θεός.

Γιατί από ώρα σε ώρα περιμένω να αναχωρήσω με το εξπρές. Με το εξπρές να αναχωρήσω για τον άλλο κόσμο. Εάν με αφήσει ο Θεός, θα έρθω ακόμα να κάνω πέντε κηρύγματα από τον Απόστολο Παύλο.

Μια παράκληση, μια παράκληση. Και για να χαρεί η σεπτή καρδία ημών, πληροφορώ ευλαβώς ότι η Θεσσαλονίκη χτίζει με πολύ κόπο, με αγώνα και αγωνία και αίμα, με πολλή αγάπη, περικαλλέστατον ναόν του θείου αυτού.

Μωρό μου, μωρό μου, πέρα πολύ, πέρα πολύ, πέρα πολύ.

Ευχαριστώ τώρα, δεν σημότατε τον, είναι εδώ στη Μητρόπολη, ναι, σερβίνει εδώ είσαι εμείς στη Μητρόπολη, σε ποιο ναό; Ευχαριστώ, τον Άγιο Παύλο το παλαιό, ε, καλά, έτσι, έτσι. Και εκεί όταν το χτίσεις, είσαι εσύ εφημέριος, ε, εάν χτιστεί, να το γεμίσετε από 100 ρητά του Αποστόλου Παύλου. Μπαίνοντας μέσα να βλέπουν ρητά, τα ρητά του Αποστόλου Παύλου, να τα γεμίσω.

Τώρα σας παρακαλώ, όταν πάτε στο σπίτι, στα σπίτια, κοντά στην προσευχή που θα κάνετε, ένας Παύλος, ένας Παύλος, παρακαλούσε να προσεύχονται οι Χριστιανοί για αυτόν. Ένας Παύλος, τι να πούμε εμείς; Έχω ανάγκη των προσευχών σας.

Σας παρακαλώ πολύ, κοντά στα άλλα ονόματα που μνημονεύετε, ιερέων, αρχιερέων, πατέρων, αδελφών και κοιμημένων αδελφών μας, όλου του κόσμου, του κόσμου, σας παρακαλώ, μνημονεύετε και του ταπεινού ονόματος, του αμαρτωλού ονόματος, του Αυγουστίνου Επισκόπου Φλωρίνης, να τον λύσει ο Θεός και να μου δώσει μετάνοια τώρα στο τέλος της ζωής μου.

Λοιπόν, κανονικά το θεωρώ στην καρδιά σας το Χριστό, η φωνή σας μέχρι τα άστρα, όλοι μαζί: Δι' ευχών των Αγίων Πατέρων ημών, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέγξτε στους μας, αμήν.