Η μετάνοια, οι αναμνήσεις και η αδελφότητα του Λυτρωτή

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

Just one thing. My dear men, women, young people, and children, today is an important day for me, an elder bishop, a milestone in my old age. I was moved this morning when God granted me the grace, after so many years, to stand inside the most venerable church of Saint Demetrios the Myrrh-streamer, which, as I said...

As I told you, every stone bears witness that this place, this corner of Greece where we live, is our Macedonia. It is Greek, despite all the demons. Knowing this moved us, and God counted us worthy to speak.

The subject of our talk was a word. As I said, we did not pronounce it in ancient Greek as it is written; we presented it in another form. Strangely, in our own day, the leader of Russia, an atheist state, has used this word. Russia seems to be making a turn toward Christianity. Whether that turn is real or not, the word is *perestroika*: it means change, a turning, metanoia, repentance.

Who would have expected such a word to come from the mouths of atheists and unbelievers? Is such a turn not a wonder? Yet a turn like that is not enough by itself. Metanoia, repentance, is a true turning, a change that reaches the depths of a person.

At the end, we addressed the call, “Repent,” to the whole Greek people: to parents, mothers and fathers, children, teachers, soldiers, political leaders, ministers, the prime minister, and the president of the republic.

But we left out one group. We forgot to say “Repent” to those who need metanoia, repentance, most of all: we who wear the cassock.

We handle the Word of God, and God counts us worthy to speak His Word. We have the greatest need of metanoia, repentance.

Thank you.

Metanoia, repentance, is a great thing. It is utterly necessary for us, an essential condition of salvation. That is what we said. Our text was, “Repent, for the Kingdom of Heaven is at hand.” Now you have gathered here again tonight, and I am deeply moved to see people standing outside in the corridor and out in the street in this cold. I must try to finish my talk as soon as I can.

I would like to stay with you for about as long as we did this morning, twenty minutes. First, though, I must thank God that I can still speak at the age of eighty-two. Other preachers I know, younger than I am, have stopped speaking. I knew a wonderful preacher, a great preacher of the Church. His words poured out like a torrent, like a waterfall; his voice was like thunder. He was Father Christophoros Kallivas.

While he was speaking, he suffered a stroke. Now he cannot say even five words. So what is happening with me, an elder of eighty-two, is a miracle of God. By God's grace, I stand before you at this age and can say a few words.

So the text of this morning's talk was “Repent.” Here I shall choose another, from the Psalter, which I urge you to read. It is in Psalm 142, where the psalmist says, “I remembered the days of old; I meditated on all Your works.”

What was David doing at a time in his life when he faced so much sorrow, persecution, and hardship? He looked back and saw that, in difficult days, God's almighty hand had never abandoned him. God had protected him in many ways. Remembering this gave David courage to go on.

And this turning to the past, “I remembered the days of old”, is what the Redemption Association has done here, on the occasion of the sixtieth anniversary of its founding.

At one of its gatherings, our esteemed and dear Mr. Savvas Exanthroplos looked back over its history and gave a fine talk from this very podium. I will take a similar look back, on the occasion of the sixtieth anniversary of this association’s founding. I too have a connection with the association, because for a period of my life...

My life, with all its trials, became bound up with the history of the Brotherhood of Redemption. Allow me to share just five memories with you, and then I shall finish. Two, three, four, five, that is all, and I shall finish.

I shall be as brief as I can. We have memories, and the past has much to teach us.

…instructive, and woe to us if we forget the past. Our own history has a past, and woe to any nation whose younger generation enjoys the good things of life while forgetting what came before. A people that forgets its past is unworthy of living. Great events have taken place in history, and smaller ones too. Our own events are small, of course, but they matter because they took place at a turning point in history. Forgive me for saying this, but this is not the first time I have stood at this lectern. Count it on your fingers: forty-seven years have passed. Most of you had not yet been born, and only a few elderly people will remember me. Forty-seven years ago, I too came to Thessaloniki under dramatic circumstances. Here in this city, I first became acquainted with the association. So we have memories, one, two, three, four, five. Let us recall the first.

I was six years old, in my first year of primary school, living in my village: blessed Lefkes on Paros, one of the Cycladic islands. Paros is a small island that swims like a swan in the Aegean Sea, far, far from your city.

Then suddenly everyone knew the name Thessaloniki. War had broken out in 1912 to liberate Macedonia. Our parents and the older men left. Our little village sent a hundred men. Few returned alive; the bones of the others lay scattered across Macedonia.

Our teacher left too. He had come from Corfu as an officer, and he went to the front. Everyone answered the call. In 1912 our people were stirred to action; the school closed, and we waited anxiously at home for news. Then welcome letters came. We heard that the Greek army was advancing under the leadership of the king and that great statesman, Venizelos.

It advanced and advanced. Then one day, on October 28, 1912, the bells rang out in our little village. What was happening? What did it mean? Thessaloniki had fallen into our hands!

It was like a resurrection! What excitement there was: bells ringing, flags waving, everyone beside themselves with joy. We had taken Thessaloniki. It was a great day for our homeland. From then on, Thessaloniki became a legend in my heart.

And I would ask, “Is it far away?” I asked my parents, “Is Thessaloniki far away? Will we go and see it?” “Oh, my child, it is very far away. We cannot go.”

How could we go? When you grow up, God may count you worthy to visit Thessaloniki. Then you went away, and the terrible war came. And there was our beloved teacher, returning to us. We went out beyond the village to welcome him with flags and flowers. He had been wounded by a shell in the fighting at Kilkis and had received a medal for bravery. He would gather us children around him and, with tears in his eyes, sing the hymn “To Thee, the Champion Leader.” He sang it to us, and then what did he tell us? He would tell us...

Our teacher told us about Thessaloniki. He described the White Tower, Saint Demetrios, everything. Then, full of enthusiasm, he would say, “Stand up! Up there live the Macedonians, who stood their ground for centuries and never surrendered to the Turks.”

They also told us about a song sung here in Macedonia in those days. The Macedonian declared himself a Greek. That is what we heard back then. Where are those teachers now, those teachers who filled our hearts with a life-giving spirit?

Years have passed, and memories fade. But I still remember that officer from Corfu.

He was a teacher in our village. His name was Katsaros, Exelkydas. That was the first spark for me. From then on, I looked at maps to see where Thessaloniki was, and I sought out all kinds of information about it. A great longing arose in my soul to see Thessaloniki. And God granted my wish. I came here many years ago. Under what circumstances? Tragic ones: in 1941, the first year of the occupation.

It was Christmas, during the occupation, when the Italians were there. It was my first year in Ioannina. The elder called me and said, “Augustine, you will speak tomorrow. Our Ioannina is under occupation.”

“As a preacher, you have a duty to strengthen our people in faith and in love for their country, and to comfort them.” So I went up to preach. I was very young then, thirty-two years old, and with all the fire in my heart I fulfilled the Metropolitan’s wish.

I spoke forcefully, though carabinieri and secret police were among the people below. I preached with anguish in my heart and with fervor for my faith and my country. At the end, I summed up my sermon by saying that two stars would never go out.

Yes, those stars will never go out. One is the star of Bethlehem; it will shine forever. Other suns and stars may go dark, but that star will never be extinguished, despite all the demons and unbelievers.

And there is another star, a small one, but one that reflects the light of the sun: our little homeland, Greece. That star, too, will never go out, unto the ages of ages.

I came down from the pulpit and went over to the elder, who had tears in his eyes. But by the next day, I could no longer stay. In the dead of night, under painful circumstances, I left my elderly mother behind and set out on a long ordeal.

I went through much that I will not recount now; I only want to explain how I came here. I received an order from the Holy Synod to go to Macedonia, which was threatened by enemies of our country at the time. I came under difficult circumstances, and when I reached Thessaloniki, I wept.

I remembered my teacher, my parents, and the heroes who had fallen on the battlefields. When I set foot in Thessaloniki, I wept with emotion.

I walked as though in a trance. I felt as though I were walking in heaven. I seemed to see Saint Demetrios, the saints, and the martyrs, and to hear the Apostle Paul preaching. I went to Saint Demetrios and venerated there among the ruins, before the church had been rebuilt. I went to Hagia Sophia and to another church, full of emotion, a stranger among strangers.

I knew only two people in Thessaloniki then. They had studied with me at the university, poor young men like me, both good men and fine students. One was my dear Mr. Frangopoulos, and the other was Father Leonidas.

I approached them, and they were surprised to see me. I will speak plainly here: they seemed somewhat reluctant to associate with me, because they regarded me as outside their circle. My dear Frangopoulos, though, was warmer toward me.

So I stayed there. One day, while I was sitting and writing in a café, an acquaintance came up to me. “What are you, a priest?” he asked. “Where have you come from?” “From the south.” “And what do you do?” “I’m a preacher.” “Well, let me take you to meet some blessed poor people,” he said. “They gather together. You won’t find scholars there, or the wise, or the rich. Just poor people, blessed poor people.”

So he took me and brought me here to this hall. I went inside and saw it for myself. I learned that, six years after the Asia Minor Catastrophe, this hall had been built by people who were not rich.

No, it was poor people who built it, refugees, many of whom had no homes of their own. Though they had no homes, they built this great, beautiful church, which was something remarkable in those days. I also learned that the people here loved the Bible, Holy Scripture, and drew inspiration from it. This was at a time when, if an Orthodox Christian read Holy Scripture, and even today you can hear this, people would immediately say, “He’s a heretic. He’s a Protestant.”

They had the Gospel here and explained it with hearts on fire. Some of the people they spoke to were Turkish-speaking. They held a gathering, I think on Fridays, and spoke to them in Turkish.

Many people gathered here. That was how I first came to know the devout people who cared for this hall. That is one memory. Here is a second: at that time, no leaflet was being published here. We were under occupation, and it overshadowed everything.

I grew close to them and said, “What do you think about publishing a leaflet?” “How could we do that? It would take courage.” “Let’s do it,” I said. “And what shall we call it?” They hesitated, but said, “We’ll publish it.”

“We’ll publish it. We’ll give it a name, and I’ll stand on the corner and hand it out,” he said. I told them, “I’ll give you a name.” I opened the Gospel, then turned to an epistle of the Apostle to the Corinthians. There I found that great passage: Christ is our wisdom, righteousness, and redemption.

“We’ll call it Redemption,” I said. So I was counted worthy, in a way, to be the godfather of the name Redemption. Before that, we had called it Apostolic Ministry.

Diakonia. I was involved with the leaflet too. I edited it for three or four years and wrote for this magazine. So that is how I came to be connected with Apolytrosis, Redemption, here at that time. Something about the name struck me. Let me show you: it has eleven letters, arranged very nicely here.

Here, in the word “Redemption,” the letter tau stands in the middle. It represents the Cross, and they have rendered it beautifully. The Cross is the glory of the Church, a weapon in battle, and the true redemption of the human person. So we called it “Redemption,” first, to express the deep longing shared by all humanity.

Whether we live at the North Pole, among the Eskimos, or in the African desert, one longing fills the human heart: to be set free. Set free from what? From humanity’s greatest enemy, its most terrible tyrant and jailer: sin.

Sin is a terrible thing. People long to be set free from sin, from the evil within our own hearts. That freedom cannot be won through the profound wisdom of Plato or Aristotle, through the finest achievements of antiquity, or through political systems. There is one Redeemer, only one. And we too cry out, “One is holy!”

“One is the Lord Jesus Christ, to the glory of God the Father.” He is our Redeemer. In the Apocalypse, we see the redeemed come from every land and worship the Lamb who was slain. Redeemed! So, first of all, the word Redemption expresses the longing of every human soul to be freed from the bonds of Hades.

But we also called it Redemption in another sense. We longed for our people to be freed from the terrible occupation. German boots pounded through the streets. People were killed there, and those beasts from the abyss committed atrocities against women in the public squares.

Those were terrible days, overshadowed by slavery. The Greek, made for freedom, felt that just as a fish cannot live on dry sand, and a bird cannot live without air, so a Greek cannot live without freedom.

Better one hour of life in freedom than forty years of slavery and prison. We felt that deeply then.

So that was the first meaning, the longing shared by all humanity. That is why I have the honor of being the godfather of the name Redemption. The publication continues its history, which our dear Mr. Savvas has recounted accurately.

That is my second memory. Now for a third. The first was my arrival here in Thessaloniki and my meeting with the Brotherhood. The second was the naming of the publication. Now comes the third.

I am sorry to speak of the past, but history is bound up with people and events. At that time, this city had a distinguished Metropolitan: Gennadios, an able speaker and a patriot. At first he loved and honored me, and I loved him too. But I hold the truth above bishops and Metropolitans, and I would die for the truth.

What happened? One night, when I had nowhere else to stay, I was being hosted right here, downstairs. There were two benches then; I do not know why they removed them and put chairs in their place. I pushed the benches together, made the sign of the Cross, and slept soundly.

While I was sleeping, someone suddenly knocked at the door at midnight. “What is happening?” I thought. I opened the door and saw Dompesinas. He told me, “I am sorry to bring bad news. You must leave tonight. You must leave this place tonight.”

“Good heavens, where can I go at midnight?” I asked. “It is an order from Metropolitan Gennadios,” he said. “He will check in the morning to see whether you are still here.” I begged them to let me stay until morning. It was the middle of the night, with Germans outside on every side. But the order was that I had to leave.

So, accompanied by a dear friend from the Brotherhood, Socrates Faitakliris, I went from place to place looking for somewhere to stay. I did not want to ask anyone for a bed, and I spent the whole night sleeping in a chair. That is another memory.

But why did that dear, venerable Metropolitan change his attitude toward me? Here is why. Once, as I was walking through Thessaloniki, I saw many children playing. Then I noticed an unusual building and asked, “What is that place?”

I asked the children. One little boy told me, “My grandmother says I must not go near it, because the devils gather in there.”

“All of them inside?” I said. Then I wondered, “What devils are gathering there? What devils?” So I sat down and asked, “My child, what devils?” “That’s what my grandmother told me,” the child said. “She said nothing else, only that devils gather there.” And that grandmother, though she could not read or write, spoke with greater wisdom than Metropolitans and those above them. God speaks through such people. Among our simple folk, faith remains unshakable. What schooling had that grandmother had? Yet she told her children and grandchildren, “Keep well away from that place. Devils live there.” What was it? A Masonic lodge.

“Ah, the Freemasons!” You see what that woman, though she had no schooling, had taught him. I looked more closely, asked around, and learned that Thessaloniki had many Freemasons. Forty or forty-five years have passed since then, and I do not know what the situation is now.

But at that time, Freemasonry was very active here.

Freemasonry everywhere, and Freemasons everywhere. And I, as you can see, have always been a madman. I call myself that because what I did seemed mad. No one in the city spoke against Freemasonry. I do not know whether the Metropolitan was a Freemason; I cannot say. But I do know that he was very sympathetic to the Freemasons and would not allow a word to be said against them.

So when the late Gennadios learned that I had spoken openly against the Freemasons, he flew into a rage. He did not want to see me and ordered me to leave Thessaloniki as soon as possible.

You see what happens when you speak the truth: you cannot keep your place. Truth is a fearsome thing. Well, that was my ordeal and my third memory. Let us turn to the fourth, and then we shall finish.

Another memory is this. The ground is slippery here, so please listen carefully. At that time there was Zoe, the older Zoe, an important organization that had rendered valuable service to our nation.

I say this with appreciation. Under Father Eusebios, a holy man, Zoe had risen to great heights. The brotherhood had two hundred theologians, young men, archimandrites, gifted preachers, who had gone out everywhere. Our nation owes that organization a great deal. But then it, too, fell into a human failing, though from good intentions. Its members thought there should not be many organizations, but just one brotherhood. They wanted all the brotherhoods united under one administration, led by Zoe: one strong, organized body. It was a fine dream.

…to fight the battle. I did not want there to be so many religious organizations and associations. So when this association was founded here, its members were divided. They came to me and said, “We should submit and join Zoe as well.” “No,” I told them. Was I right? I don’t know. You can judge me now. You can judge me. You can judge me. At the time, I told them no, and I sat down and explained why. I told him that no association can claim to be the one and only, because that uniqueness…

But only the Church has that oneness. We do not confess ‘one organization.’ We confess ‘one, holy, catholic, and apostolic Church.’ The Church will remain forever. It is the Kingdom of God, whose life has no end.

By contrast, the various groups, organizations, societies, and associations may last ten years, twenty, thirty, or even ninety. They offer very valuable service, but they are not the Church.

The Church. This may seem like a small point, but the Church is more than its leadership. The Church is one. The Church is one. I gave them an example because they were wavering. I said, “The army is one, and it has one commander-in-chief. Yet the army has different branches. Some are infantrymen, some are Evzones, some serve in the artillery, and others are radio operators.”

Think of an army. Some serve in transport units, others in different formations, even with rockets and other weapons. Yet all these units have one command. They live and work under the leader of the army.

It is the same with us. There must be one Church, and within that Church there can be different groups. I told them that a garden is beautiful when it has a variety of flowers.

Flowers of different kinds and colors give a garden its special beauty. Think of a forest, too. If you hear only one bird, the sound grows monotonous. But when many birds sing in the forest, it is a wonder, a whole concert, as though Beethoven were there among them.

The Church is such a garden, with different flowers working together. It is an army with different units. It is a great, enduring forest where all the birds sing. We must work together.

Just as soldiers in different formations work together, and just as the flowers and the birds in the forest each have their place together, so we Christians must work together, whatever brotherhood we belong to, under the leadership of our Lord Jesus Christ, as members of one Apostolic Church.

That is what I said, and people listened. I displeased Father Leonidas and the others who wanted all the Christian groups brought under one organization. I even drafted a statement of principles, which I came across again just the other day.

It was addressed to the members of the Orthodox Christian Brotherhood: ‘Dear brothers, friends, and fellow workers.’ I will not read it all to you. I shall leave a few copies here with the dear priests. The members signed it, and it set out four defining qualities for the Brotherhood of Redemption. I want those four qualities to continue.

First, it must be Orthodox. To be Orthodox is a great thing, a very great thing. Perhaps another time I shall have an opportunity to speak to you about that.

Second, it must remain self-governing and independent in the name of Christ. Third, it must cooperate with the other associations. Fourth, it must carry out missionary work. Those are the four points I wrote into the statement the members signed.

That is my fourth memory. Now for the last one.

Once again, I am on slippery ground. My fifth memory concerns another hierarch, Panteleimon, the first Metropolitan Panteleimon.

I had a connection with him. He was a good man, an eloquent speaker, compassionate and sociable, and a patriot. Through him I was counted worthy to be ordained a priest in Giannitsa. He loved me, but only up to a point.

When he saw that I criticized the hierarchs, we disagreed completely. I said, ‘Surely the hierarchs are not saints and archangels. They are human beings too, and when we see something wrong, we must speak.’ But he would have none of it. When I criticized Archbishop Damaskinos in particular over certain matters, he forbade me to preach altogether. I was left inactive and began preparing to leave the city and Macedonia, though I had wanted to stay here.

I was preparing to leave the city and Macedonia, though I had wanted to stay here. So what happened? Listen. Some young theologians, young then, though they are about sixty now, said to me, “We will not let them stop you preaching. You are no heretic. You preach the Gospel, and you belong here in Macedonia.”

“We do not accept the ban. The Metropolitan may forbid you, but his order is unlawful. We will find a way around it.” “How will you do that?” I asked. “We’ll find a way. You say nothing.”

What could I do? What did they do? Clever lads, bold lads! Without my knowledge, and even without the society’s knowledge, they placed an announcement in the newspapers.

Meanwhile, the hall filled up, and people crowded the corridors below. I saw a large police force surrounding the place. They were waiting and asking, “Where is Kantiotis? Where is Kantiotis?” They searched here and there. Then, when the time came for the sermon, a tape recorder appeared at the lectern instead of me.

They brought out the tape recorder and played one of my sermons. A lively theologian was standing there, and he shouted, “There he is, arrest him!” Arrest the tape recorder!

And so the whole affair became ridiculous. Sadly, some people fail to understand how valuable technology can be. The atheists fight us with missiles, while we fight with a slingshot.

Radio stations are missiles. As Saint Kosmas of Aetolia said some two hundred years ago, the devil would find a box and drive humanity mad. What could it mean for a box to drive humanity mad?

That box has appeared. The old prophecy said that the devil would dance on the roofs of houses and that his voice would be shut inside a box. That prophecy has come to pass. And then there was Mr. Vasilikos, an atheist. Let me be clear: I belong to no political party. I belong to Greece, but above Greece I belong to Christ. I weigh everything by the Gospel. What is good, I praise; what is evil, I challenge and condemn.

They chose Vasilikos, an avowed atheist, and put him in charge of the radio station. They chose him deliberately. He said, “With television and radio, I will change the way Greeks think.”

And he did change the way Greeks think. Such is the enormous influence of radio. I spoke out then, but no one listened. They left him there for a year or two. He said so much on the radio against Christ and against the Most Holy Theotokos (All-Holy), and nothing was done.

So now we have new means at our disposal, means by which we can proclaim the truth to the whole world.

John Chrysostom had a weak voice in his day, yet his preaching flowed like a torrent. That great preacher would say, “If only I could stand on a mountain peak and speak from there, so the whole world could hear me!”

What John Chrysostom longed for is possible in our own time. Your voice can be heard far away. Around Theophany, I received a call from Sweden. “Is this Augustine?” the caller asked. “Yes.” “Thank you,” he said. “I heard you, and I repented.”

I wondered how he could have heard me there. “A friend from Athens gave me a cassette,” he said. “I listened to it, I wept, and I repented.”

Our voice can reach that far. Technology has broken through the barrier, holy hierarchs, and you can no longer bind the Word of God. What happened here with that recorded sermon proved it. Someone shouted, “Arrest him!” But today you cannot arrest a voice on a recording.

The Word of God is not bound. You can arrest a preacher, fight him, even tear him to pieces and cast him away. But the Word of God is not bound. It travels by many paths. Like the untamable rays of the sun, which reach even dark rooms and cellars, the Word of God keeps going through print, newspapers, and electronic media. It is a shame that our Church still has no radio station from which the Word of God can be heard. That was the result of this device.

...that device. He seized the opportunity and made use of the situation. And what a joy it was to see him today! Early this morning, there he was. He is now a secondary school principal down in Larissa. He works conscientiously and has a family and children. He came to see me. “George,” I said, “welcome! I was planning to mention you in today’s sermon.” Is he here? Where is he? Here? There he is, there he is! What happened to the poor fellow? It had consequences.

And what followed? The next day, Metropolitan Panteleimon, influenced by those around him, did something unprecedented: he excommunicated every member of the board and forbade them to approach. He had not excommunicated Freemasons or Jehovah’s Witnesses. But these people had committed the great “crime” of broadcasting a sermon. The affair caused an uproar across Greece.

There was even talk of denying a man his diploma over this affair, as though operating the recording and drawing the attention of the police were a crime.

We wrote articles and pamphlets and brought the matter before the Synod. At last came, the first excommunication in Greece, not against heretics, Catholics, Franks, or anyone else, but against children of our Orthodox Church who wanted the Word of God to be heard through modern technology.

Those are my memories: one, two, three, four, five. I could tell you five more, but I will leave it there. That is what I wanted to say.

That brings me to the end of my recollections. Now I want to draw a conclusion. I want to stress one point: the brotherhoods of women and men in our city and throughout Greece prove a truth.

Our Church is not made up only of Patriarchs, Archbishops, bishops, and priests. No! That is a papal way of thinking. The Church includes the people too. Without the faithful people, our Church cannot move forward.

An officer cannot advance without those who serve under him, without soldiers. The head needs the body. The head guides the body, of course, but every part matters. As the Apostle Paul says, even the parts of the human body that seem least important share in its suffering.

John Chrysostom says that we all have our place. This is not only the priests’ concern. Every believer, every believer, must be a priest of the Most High in a spiritual sense, part of a royal priesthood.

Everyone must act, keep moving, and bring life to the Church. Here we fall very far short. Meanwhile, the agents of the heresies work tirelessly. Look at the Jehovah’s Witnesses. Sixty or seventy years ago, how many were there? Five. And now? They are approaching a hundred thousand.

They work from morning till night, going from house to house, while a priest may be reluctant to go from house to house. Few others work as tirelessly as they do. So each of us must understand that we are a member of the living body of our Church. Whether an ear, an eye, a nerve, a foot, or the sole of a foot, each member must do its work.

And John Chrysostom says: think of the Church as the head.

If you step on a thorn, what does your head do? It does not hold itself high in pride. It bends down so you can pull the thorn from your foot. So you too, whether you are a bishop, a Patriarch, or a king, must bend down when our people suffer and pull out the thorns that hurt them. That is how it should be.

So the work of these associations shows that the people, too, are part of the Church. The people have proved it. I am glad that today there is no longer discord among the various associations. Zoë, Soter, Stavros, Lydia, and the other organizations work together in harmony. Each has a part in the holy struggle for the faith, and they deserve praise for it. This fulfills the third condition we set for this association.

We said that this association would be Orthodox; second, that it would be independent; and third, that it would cooperate with the others. What we planned has come about. Where there used to be divisions among the various groups, large and small, they now cooperate. The faithful people of these associations are the vanguard of Orthodoxy in its struggle.

They fought against the shameful promotion of The Last Temptation and won. Their name became known, and we were counted worthy to speak here in Thessaloniki many times. These people deserve great honor. They show that they carry on our sacred traditions and that the Word of God is alive and has a real place among us. I am glad, too, that hundreds of young people have joined this struggle, especially around the banners of the youth organizations.

There are devoted young men and women, hundreds of them from all the organizations, working without pay so that Christ may prevail and triumph. That is what I wanted to say, my dear friends. Now I must tell you one thing: let us not grow proud. We have done nothing yet. We have not even written the letter A on the board of our Church’s recent history. What we have done...

These things are considered just, and they are. But if I examine them in the light of the Gospel’s deepest teaching, please, let me speak to you as a soldier. I served for three years and climbed those high mountains. I weep, and every night I cannot sleep, because I remember thousands of young men, in the flower of their youth. They left their parents and their fiancées behind and went up into those mountains. And their parents stood for the faith, for the faith.

May the three stars of our faith, our homeland, and our family shine forever in our hearts.

Those men struggled and fell. In the cemetery of Florina, the largest cemetery in the city, lie five hundred young men. Whenever I go there, I am deeply moved. They were all children of our homeland. We won the struggle high in the mountains, and then lost ground in the cities.

Then those who had been absent from our nation’s great call came and enjoyed the fruits of their sacrifice. I am speaking of no one in particular. They have forgotten those heroic children of our homeland who fell fighting for faith and country.

So let me speak in military terms. The successes and victories won by the united associations, the vanguard of this fighting force, were skirmishes.

Those of you who served as soldiers, who were in the high mountains and fought there, know what skirmishes are. A harder struggle will follow, a fiercer, more stubborn struggle. Satan does not retreat. He contests every step. As I warned this morning, what is coming is not marked only by the number 666. More serious than that sign are the moral signs: corruption and all these other things. We must fight on, even to the shedding of blood.

Our Orthodoxy is an immortal tree. Yet in the last days, the tree of Orthodoxy is in danger of withering. Two things will bring it back to life: tears of metanoia, of repentance, and the blood of martyrs. Only tears of repentance and the blood of martyrs will make Orthodoxy flourish again.

Orthodoxy will show itself to everyone. If we do not weep and suffer as our fathers did, give me, give me just one tear of repentance like the tears they shed, those who truly partook of the pure Mysteries. We hear accounts of Russia. Who kept our faith alive there? The Metropolitans? The bishops? They capitulated. Yet for seventy years our faith was kept alive in Russia.

In atheistic Russia, twelve thousand people were sent to psychiatric hospitals because they believed in Christ. There, in Russia, the faithful people kept Orthodoxy alive, workers and others, but above all the women.

Above all, the grandmothers kept it alive by teaching the children. One such grandmother baptized Mikhail Gorbachev. A woman who believes in God, worships Him, and lives the life of a true Christian is a thousand times greater than a Patriarch who betrays Orthodoxy.

This is our faith. We respect those in authority, but we must confess that our faith is not a matter for priests alone. It belongs above all to the faithful people, who must become aware of their calling.

You see, what we need is conscious Christians, not Christians in name only. There in the Kremlin, where Stalin held power, Stalin, who bore responsibility for the civil war that cost five hundred thousand lives. Five hundred thousand dead, on both sides, all of them our brothers and sisters.

If it had not been for him, Greece would not have suffered that terrible tragedy. He was responsible for it. And now Gorbachev himself is passing judgment on Stalin, who unjustly condemned people to death.

Stalin once gathered his advisers and asked them, “Tell me, who is the most formidable enemy of communism?” They offered answer after answer. “You are wrong,” he told them.

“The most formidable enemy of communism is the conscious Christian.” I would like to preach a sermon on that alone: what it means to be a conscious Christian, someone who stakes everything on the faith and proves by the way he lives that he truly believes.

What can one conscious Christian do? Think of Solzhenitsyn. He was no bishop or Patriarch. He was an ordinary man, a Christian who believed in Christ. Yet through his books he shook Russia, with all its guns and weapons. He shook it to its foundations.

Who did that? One man. What strength one person can have! Give me a handful of conscious Christians in Thessaloniki, and we could change the whole country. But we have grown sluggish, indifferent, and cold. Hard struggles lie ahead of us. Be sure of that, hold fast to your faith, and stand at the forefront of the struggle.

Hard days will come, and the devil will descend upon the earth. He is sifting priests, bishops, preachers, all of us. Only a few will remain faithful.

The devil’s triumph is temporary. As I have said before, and with this I am bringing my words to a close, even if no one else in your house believes and you alone do, whoever you are, keep believing.

Even if the day comes when no one in Thessaloniki, this city of the Apostle Paul, believes anymore, even if you are the only one left here, do not betray Christ. Do not deny Christ.

And suppose Satan, the Antichrist, triumphs across the whole earth, and everyone bows down to the devil and accepts his sign and the seal on their foreheads. If only one person remains on the planet, let that person never betray Christ. John Chrysostom said that one believer in God, burning with zeal, is worth more than a multitude. We need Christians like that, breathing fire: Christians who believe in Christ, partake of the Mysteries, and live a truly Christian life. They are like lions breathing fire. That is what we must become, young and old alike, especially now, living the Gospel.

Young and old alike must live the Gospel. Be sure that we will pass through many trials and see many things. I say this in the language of the Apocalypse: the earthquake in Armenia was no accident. It was a warning: “Unless you repent, you will all likewise perish.”

Great evils may come upon the world. Yet however many victories Satan seems to win, be certain that the savage beasts will not prevail. The Lamb who was slain will prevail. That slain Lamb is the Lord Jesus Christ, whom we praise and exalt unto all ages. Amen.

Now I ask something of you. I am an elder, eighty-two years old, and I am going down to Athens to fight a battle in the Holy Synod. At my age, if you will allow me to express my wish, I would rather go to the Holy Mountain and live as a monk: to weep for my sins, for the sins of my spiritual children, and for the sins of my people.

I have spent enough years attending to everyone else. That is where I want to spend my last days.

I will finish now. From here on, I will fight a new battle in the Synod for all that is holy and sacred. Please help me with your prayers. Now we will crown this with the Cross. We will make the sign of the Precious Cross.

The Annunciation. Up high, high above us. What does that mean? Christ, You were in heaven, beyond the stars and constellations. And You came down, down, down, like the sun descending. You looked far below and entered the most pure womb.

And You became man. You, who are God, became man. Then, on the right, what does it mean? “Remember me, O Lord, in Your Kingdom.” And on the left: “Christ, do not let me go to Hell.” Make the sign of the Cross properly, even once, and you do something wondrous. The Cross of our Lord has great power. So make the sign of the Cross properly, all of you, young and old. Lift your hearts to God and your voices to the stars.

Παναγία Δέσποινα, Άγγελοι και Αρχάγγελοι, Τίμιε Πρόδρομε, Αποστόλων Δωδεκάς, Διδάσκαλοι και Πατέρες Εκκλησίας, Όσιοι και Μάρτυρες, οι καλώς αθλήσαντες και στεφανωθέντες, πρεσβεύετε περί του ελεηθήναι τας ψυχάς ημών.

Κάτι μόνο. Η σημερινή ημέρα, αγαπητοί μου άνδρες, γυναίκες, νέοι και παιδιά, η σημερινή ημέρα για μένα, τον Γέροντα Επίσκοπο, είναι μια σημαντική ημέρα, ένας σταθμός του γήρατός μου. Συγκινήθηκα το πρωί, όταν με αξίωσε ο Θεός, ύστερα από τόσα χρόνια, να ευρεθώ μέσα στον πάνσεπτον ναόν του Αγίου Δημητρίου του Μυροβλήτου, που όπως είπα

Σας είπα, κάθε πέτρα μαρτυρεί ότι ο τόπος αυτός, η γωνιά αυτή της Ελλάδος που κατοικούμε, ότι η γωνιά αυτή είναι η Μακεδονία μας, είναι ελληνική, εις πείσμα όλων των δαιμόνων. Μας συγκίνησε η γνώση αυτή και μας αξίωσε ο Θεός να ομιλήσουμε.

Και θέμα της ομιλίας μας ήταν μία λέξη που, όπως είπαμε, δεν την προφέραμε στην αρχαία ελληνική γλώσσα όπως είναι γραμμένη, αλλά κατά τον άλλον τρόπο την παρουσιάσαμε. Είπαμε δηλαδή ότι η λέξη αυτή, που κατά μυστηριώδη τρόπον την παρουσίασε στις ημέρες μας, την είπε αρχηγός αθέου κράτους της Ρωσίας, που φαίνεται ότι υφίσταται κάποια στροφή προς τον χριστιανισμό. Και είτε η στροφή αυτή είναι πραγματική, είναι περεστρόικα, που σημαίνει αλλαγή, σημαίνει στροφή, σημαίνει μετάνοια.

Και εκ στόματος αθέων και απίστων να βγει, θα έλεγε κάποιος, δεν το περιμέναμε. Δεν είναι θαύμα αυτό, μια τέτοια στροφή; Αλλά δηλαδή η στροφή αυτή δεν είναι κάτι το σπουδαίο. Η μετάνοια είναι στροφή πραγματική, είναι αλλαγή βαθύτατη.

Και στο τέλος απευθύναμε το «μετανοείτε». Το «μετανοείτε» προς όλον τον ελληνικό λαό, και προς γονείς, και προς μητέρες, και πατέρες, και τέκνα, και δασκάλους, και στρατιωτικούς, και πολιτικούς άρχοντας, και υπουργούς, και πρωθυπουργόν, και Πρόεδρο Δημοκρατίας.

Και παραλείψαμε να αναφέρουμε μία μόνο παράταξη, ένα μόνο, μία αυτή παράταξη. Λυσμονίσαμε να πούμε το μετανοείτε που αυτοί έχουν περισσότερο ανάγκη από μετάνοια και αυτοί είμαστε εμείς που φέρουμε το ράσο.

Εμείς που χειρίζουμε τον Λόγο του Θεού, μας αξιώνει ο Θεός να μιλούμε τον Λόγο του Θεού, εμείς έχουμε ανάγκη περισσότερη μετάνοια.

Ευχαριστώ.

Η μετάνοια είναι μεγάλο πράγμα, είναι αναγκαιοτάτη για τον άνθρωπο, όρος απαραίτητος σωτηρίας. Ταύτα ελέγαμε. Ρητόν είχαμε το «μετανοείτε· ήγγικεν γαρ η βασιλεία των ουρανών». Τώρα πάλι εδώ απόψε που συγκεντρωθήκατε, και με συγκινεί το γεγονός ότι έξω εις τον διάδρομο, έξω εις τον δρόμο, είναι λαός υπό αυτό το ψύχος. Αυτό με συγκινεί πολύ και πρέπει να προσπαθήσω όσο δυνατόν συντομότερο να τελειώσω τον λόγο.

Όσο το πρωί κρατήσαμε 20 λεπτά, τόσο θα ήθελα να καθίσουμε εδώ. Για να δούμε τώρα όμως, για να αντέχουμε. Λοιπόν, πρώτα πρώτα πρέπει να ευχαριστήσω τον Θεό, διότι σε ηλικία 82 ετών ομιλώ. Άλλοι συνάδελφοί μου, νεότεροι, εσταμάτησαν, δεν μιλούν. Είχα έναν θαυμάσιο ρήτορα, μεγάλο ρήτορα της Εκκλησίας, που ο λόγος ήταν χείμαρρος, καταρράκτης, μια βροντή ήταν, τόσο ήταν θαυμαστός βέβαια. Ήταν ο πατήρ Χριστόφορος Καλλίβας.

Εκεί που μιλούσε, μια σταγόνα στον εγκέφαλο, έπαθε εγκεφαλικό. Τώρα δεν μπορεί να πει ούτε πέντε λέξεις. Λοιπόν, αυτό που συμβαίνει σε εμένα τον γέροντα των 82 ετών είναι θαύμα Θεού. Χάρη του Θεού εμφανίζομαι σε αυτή την ηλικία και να σας είπω ολίγες λέξεις.

Συνεπώς ρητό ήταν στην πρωινή ομιλία των μετανοήτες. Εδώ θα διαλέξω ένα άλλο ρητό. Ένα ρητό από το ψαλτήριο που σας ενιστάω να διαβάζετε η μέρα της γύφτης των ψαλτήριων. και το δικό που διαλέγω από το Ψαλτήριο είναι σε ένα ψαλμό, τον 142ο ψαλμό που λέγει εκεί ο ψαλμοδός ότι εμείς οι ημερών αρχαίων εμελέθησε βάθι σε αργησό.

Τι κάνει δηλαδή ο Δαβίδ σε μια περίοδο της ζωής του που είχε πολλές στενοχώριες, πολλούς διωγμούς και περιπέτειες; Έστρεφε το βλέμμα του στο παρελθόν και έβλεπε ότι σε δύσκολες ημέρες ο Θεός, το χέρι του Θεού, το παντοδύναμο, δεν τον άφησε αλλά τον επροστάτευσε ποικιλοτρόπως και έπαιρνε θάρρος για να συνεχίσει την πορεία του.

Και αυτή τη στροφή προς το παρελθόν, «ἐμνήσθην ἡμερῶν ἀρχαίων», αυτό έκανε και εδώ ο Σύλλογος της Απολυτρώσεως εξ αφορμής των 60 ετών της ιδρύσεώς της.

Στις λειτουργίες της, εδώ ο αξιότιμος και αγαπητός κύριος Σάββας Εξανθρώπλος έκανε μία ανασκόπηση του παρελθόντος και έκανε μία ωραία ομιλία εδώ εις το βήμα τούτο. Και εγώ μία τέτοια αναδρομή θα κάνω. Στο παρελθόν, υπήρχε ευκαιρία των 60 χρονών που ιδρύθη ο σύλλογος αυτός εδώ. Και έχω σχέση και εγώ με το σύλλογο διότι σε ένα διάστημα της ζωής μου

Η ζωή μου, η περιπετειώδης ζωή μου, συνεδέθη με την ιστορία του συλλόγου της Αδελφότητας Απολυτρώσεως. Επιτρέψτε, θέλω να σας πω μόνο πέντε αναμνήσεις και θα τελειώσω την ομιλία. Δύο, τρία, τέσσερα, πέντε, αυτό και θα τελειώσω την ομιλία.

Θα είμαι κατά το δυνατόν συντομότερος. Αναμνήσεις έχουμε. Το παρελθόν είναι πολύ διδακτικό.

...διδακτικών, και αλίμονο αν λησμονούμε το παρελθόν. Και έχει η ιστορία μας παρελθόν, και αλίμονο στα έθνη που λησμονεί το παρελθόν η νέα γενεά, η οποία απολαμβάνει τα αγαθά της ζωής, λησμονεί το παρελθόν. Και ο λαός που λησμονάει το παρελθόν είναι ανάξιος να ζει. Έχουν παραβόσεις ιστορικά μεγάλα γεγονότα, τα οποία μικρά, και βέβαια τα δικά μας γεγονότα είναι μικρά, αλλά και αυτά έχουν αξία, διότι συμβαίνουν σε ιστορική καμπή. Άλλωστε, με συγγνώμη εδώ, γιατί δεν είναι η πρώτη φορά που βρίσκομαι στο βήμα αυτό. Για μετρήστε με τα δάχτυλα: 47 χρόνια έχουν περάσει, που οι περισσότεροι από εσάς δεν ήσασταν γεννημένοι, και μόνο κάτι γερόντια θα με θυμούνται. Προ 47 χρόνων ευρέθηκα και εγώ στη Θεσσαλονίκη υπό δραματικάς συνθήκας, μέσα εδώ στην πόλη, και για πρώτη φορά γνωρίστηκα με το σύλλογο. Συνεπώς αναμνήσεις έχουμε. Μία, δύο, τρεις, τέσσερις, πέντε. Για να αναμνήσουμε την πρώτη.

Ήμουν έξι χρονών, ήμουν στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου, ήμουν στο χωριό μου, το ευλογημένο χωριό των Κυκλάδων νήσων, Λεύκες Πάρου, μιας μικράς νήσου που ως κύκνος κολυμπάει στο Αιγαίο Πέλαγος, εκεί μακριά, πολύ μακριά από την πόλη σας.

Και ξαφνικά το όνομα της Θεσσαλονίκης έγινε πασίγνωστο. Γιατί εκειρήθηκε πόλεμος το 12 για να ευθερώσουμε τη Μαχαιδονία. Οι γονείς μας, οι μεγάλοι, έφυγαν. Το μικρό χωριό μας έδωσε 100 άντρες, οι οποίοι λίγοι επέστρεψαν κατόπιν πίσω ζωντανοί και άφησαν τα κόκαλά τους σπαρμένα σε όλο τον μακεδονικό χώρο.

Και αυτός ο δάσκαλός μας έφυγε, ήρθε ως αξιωματικός από την Κέρκυρα και αυτός έφυγε για το μέτωπο. Όλοι, συναγερμός μεγάλος, πάλι ο συναγερμός της φυλής μας ήταν το '12 και έφυγαν όλοι και το σχολείο έκλεισε και εμείς αγωνιούσαμε στα σπίτια, τι να γίνεται, αλλά μαθαίναμε τα γράμματα ευχάριστα ότι ο στρατός της Ελλάδος είναι χωρινωμένη πατρίδα κάτω από ηγεσίαν στρατιωτική και πολιτική αρίστη, που ήταν κατάρα η δικονιά τους του βασιλέως και του μεγάλου εκείνου κορυφαίου πολιτικού Βενιζέλου.

Προχωρούσε, προχωρούσε, προχωρούσε, αιώπαιδες, αιώπαιδος, να προχωρούσαν το Εβελονικό, προχωρούσαν τα πάντα και να μια μέρα στις 28 Οκτωβρίου 1912 χτυπούν οι καμπάνες στο μικρό χωριό. Τι συμβαίνει, τι γίνεται, μικούμε, πάει, πέσει η τσαλωνή και έπεσε στα χέρια μας.

Ανάσταση! Τι παραλήρημα ήταν εκείνο, τι ενθουσιασμός ήταν εκείνος, να χτυπούν οι καμπάνες, να ανεμίζονται σημαίες, παραλήρημα όλοι τους. Πήραμε τη Σαλονίκη, ήταν μεγάλο πάλι η παρήλη μας. Από τότε, μέσα στην καρδιά μου, από τα 10 χρόνια, η Σαλονίκη ένας θρύλος έγινε.

Και έλεγα, είναι μακριά; Ρωτούσα τους γονείς μου, είναι μακριά η Σαλονίκη; Θα πάμε να τη δούμε; Α, παιδί μου, είναι πολύ μακριά, δεν μπορούμε να πάμε.

Πού να πάμε; Όταν μεγαλώσεις, μπορεί να σε αξιώσει ο Θεός να πας στη Θεσσαλονίκη. Και έφυγες και ήρθε ο φοβερός ο πόλεμος, να και έρχεται ο άξιος δάσκαλός μας. Βγήκαμε έξω από το χωριό και τον υποδεχτήκαμε με σημαίες, με λουλούδια, και ήταν τραυματίας πολέμου στο Κιλκίς. Βλήμα έπαθε, με αριστείο ανδρείας, και μας μάζευε τα παιδιά και με δάκρυα στα μάτια μας έψαλε το «Υπερμάχω Στρατηγώ». Μας έψαλε το «Υπερμάχω Στρατηγώ» και μετά τι μας έλεγε; Μας έλεγε...

Μας έλεγε το Μεγαλείο να πάθει στη Σαλονίκη, να δείχνει τον Λευκό Πύργο, να δείχνει τον Άγιο Δημήτριο, να δείχνει όλα, μας τα περιέγραφε. Και στο τέλος, γεμάτο ενθουσιασμό, μας έλεγε: Σηκωθείτε πάνω, επάνω κατοικούν Μακεδόνες οι οποίοι αιώνες ολόκληρους σταθήκανε στα πόδια τους και δεν συνθηκολόγησαν με τον Τούρκο.

Και μας έλεγαν ότι ένα τραγούδι που ψάλλανε τότε εδώ στη Μακεδονία. Ο Μακεδόνας λέγει: «Είμαι Έλλην που καθώνε και ευοργανισμού υψώρα, Μακεδόνα δεν ολύνει, είναι που μακρύνει από τον Ιησμό». Αυτά λέγαμε τότε. Πού τότε αυτοί οι δάσκαλοι, πού οι καθηγητές, που εδημιουργούσαν ρεύματα ζωοβόνα μες στις καρδιές μας;

που περάσανε χρόνια και λησμονούμε τις αρτασιράς της οικονομίας των, ασυρεωνία η μνήμη του κερκυραίου αξιωματικού,

ο οποίος ήταν δάσκαλος στο χωριό μας. Κατσαρός λεγόταν το όνομά του, Εξελκύδας. Αυτή ήταν η πρώτη εναυσίδα μου. Και από τότε πια εζητούσα στο χάρτη, κοίταζα πού είναι η Θεσσαλονίκη και εζητούσα πληροφορίες διάφορες. Και πόθος μεγάλος μέσα στην ψυχή μου εγεννήθηκε να γνωρίσω τη Θεσσαλονίκη. Και έδωσε ο Θεός και εξεπληρώθηκε η επιθυμία μου. Ήρθα εδώ πολλά χρόνια, υπό ποίας συνθήκας; Υπό τραγικάς συνθήκας, το πρώτο έτος της σκλαβιάς, το 1941.

Ευχή, Ήτανε και μέσα εδώ ακόμα, πλην ο βουλάχος μου λέει, μπράβο του λέω, εκεί, εκεί ήτανε, Χριστούγεννα ήτανε, σκλαβιά ήτανε, Ιταλιάνοι ήτανε. Και ήτανε η πρώτη χρονιά που ήταν στα Γιάννενα. Και με φωνάζει ο γέροντας Ιωνία του Ιμνίου, μου λέει: «Αυγουστίνε, θα μιλήσεις αύριο. Σκλαβωμένα είναι τα Γιάννενα μας».

Έχεις υποχρέωση σαν ιεροκήρυκας να θερμάνεις θρησκευτικώς και εθνικώς το λαό μας, να τον παρηγορήσεις. Να λοιπόν και να μπαίνω επάνω, νεότατος τότε, 32 ετών, με όλη τη φλόγα της καρδιάς μου, εξεπλήρωσα την επιθυμία του Μητροπολίτου.

Και ομίλησα και είπα έντονα, ενώ από κάτω ήτανε καραμπινιέροι και μυστική αστυνομία. Και ανέβηκα επάνω και εκήρυξα με αγωνία καρδιάς και με φλόγα πατριωτική και θρησκευτική. Και είπα στο τέλος, συνοψίζοντας την ομιλία μου, ότι τα δύο άστρα δεν θα σβήσουν ποτέ.

Βέβαια, τα άστρα δεν θα σβήσουν ποτέ. Είναι το άστρο ότι διτρεύουν, θα μείνει αιωνίως. Θα σβήσουν άλλοι ήλιοι και άλλοι αστέρες, αλλά ο ίδιος, ο αστήρ αυτός, θα μένει άσβεστος, εις πείσμα όλων των δαιμόνων και των αθέων.

Και ένα άλλο αστέρι μικρό, αλλά αστέρι που αντανακλά το φως του ηλίου, είναι η μικρά μας πατρίς, η Ελλάς, και το αστέρι αυτό δεν θα σβήσει ποτέ, εις αιώνα αιώνων.

Κατέβηκα από τον άμβωνα, επλησίασα τον γέροντα που ήταν δακρυσμένος, αλλά την επόμενη μέρα ήταν αδύνατον πλέον να έρθω να μείνω. Υπό δραματικάς συνθήκας, εν καιρώ νυκτός άφησα γραία μητέρα, την εγκατέλειψα και έπεσα στη μεγάλη περιπέτεια του γέροντα.

Πέρασα, δεν πρόκειται να διηγηθώ, εγώ απλώς θέλω να συνδέσω εδώ. Εδώ λοιπόν λαμβάνω διαταγή από την Ιερά Σύνοδο να μεταβώ στη Μακεδονία που εκινδύνευε από εθνικούς εχθρούς τότε. Και έρχομαι υπό δραματικάς συνθήκας και να έρχομαι στη Θεσσαλονίκη, εδάκρυσα.

Θυμήθηκα τον δάσκαλό μου, θυμήθηκα τους γονείς μου, θυμήθηκα τους ήρωες που έπεσαν στα πεδία των μαχών. και όταν επάρτησα αλλονίκη, εδάκρισα από ασυντήνηση.

Σαν σε μια έκσταση περπατούσα, νομίζω ότι πατούσα τον ουρανό, νομίζω ότι έβλεπα τον Άγιο Δημήτριο, έβλεπα τους Αγίους, τους Μάρτυρας και νομίζω ότι άκουα τον Απόστολο Παύλο να κηρύττει. Επήγα στον Άγιο Δημήτριο, προσεκύνησα μες στα ερείπια τότε, όταν δεν είχε ακόμα χτιστεί ο Άγιος Δημήτριος, επήγα στην Αγία Σοφία, στον Άγιο Ναυτό, γεμάτος συγκίνηση, άγνωστος μες στους αγνώστους.

Μόνο δυο πρόσωπα εγνώριζα μέσα στη Θεσσαλονίκη τότε, τα οποία ήσαν συμφοιτητές μου, φτωχαδάκια και αυτοί όπως κι εγώ, που σπουδάζαμε μαζί στο Πανεπιστήμιο, καλοί άντρες και φοιτητές, σπουδαία παιδιά. Ο ένας ήταν ο Παραφύλτατός μου, κύριος Φραγκόπουλος, και ο άλλος ήταν ο Πάτερ Λεωνίδας.

Τους πλησίασα λοιπόν και αυτοί παραξενηθήκαν. Υποδέχθηκα σε αυτές τις ημέρες μέσα στη Θεσσαλονίκη, αλλά εδώ λέμε αλήθειες, εξομολογούμεθα, κάπως απέτρεπαν να με συναναστραφούν διότι με θεωρούσαν από συνάγωγο και ως από συνάγωγο δεν ήθελαν τόσες σχέσεις να έχουν μαζί μου, μόνο ότι ο αγαπητός Φραγκόπουλος ήταν πλέον εκδηλωτικός απέναντί μου.

Λοιπόν, εκεί έμεινα. Κάποτε, δεν ξέρω πώς, δεν υπάρχουν τυχαία, κάπου εκεί στο καφενείο που καθόμουν και έγραφα, ένας γνωστός μου λέει: «Τι είσαι εσύ, παπά;» λέει. «Πού έρχεσαι;» «Κάτω». «Τι είσαι;» «Ιεροκήρυκας». «Α, εκεί, ξέρεις τι είπαν εδώ στη Σαλονίκη;» «Δεν ξέρω», λέω. «Ε, σε πάω εγώ να δεις κάτι φτωχαδάκια ευλογημένα», λέει. «Μαζεύονται. Εκεί δεν μαζεύονται επιστήμονες», λέει. «Δεν» Δεν μαζεύονται σοφοί, δεν μαζεύονται πλούσιοι, πτωχαδάκια», λέει, «ευλογημένα πτωχαδάκια».

Και εσείς απ' το βαδάκι φέρνες, για ποι είναι εκεί πάνω του δεις, με πήρε λιπώ και με έφερα εδώ στην αίθουσα. Μπήκα μέσα, πράγματι, μέσα σε αυτό και είδα την αίθουσα αυτή και έμαθα ότι την αίθουσα αυτή, Έξι χρόνια μετά τη Μικρασιατική καταστροφή, την αίθουσα αυτή δεν την κτίσανε πλούσιοι εδώ στην πόλη.

Όχι, πτωχαμάκια τη χτίσανε, πρόσφυγες τη χτίσανε, πολλοί από τους οποίους δεν είχαν σπίτι. Ενώ δεν είχαν σπίτι, εντούτοις όμως έχτισαν τη μεγάλη αυτήν, ωραία αυτήν εκκλησία, η οποία ήταν ένα φαινόμενο την εποχή εκείνη. Και έμαθα ακόμα ότι εδώ αγαπούσαν τη Βίβλο, την Αγία Γραφή, και εμπνεύαν την Αγία Γραφή σε μια εποχή που άμα διάβαζε τη Γραφή, και μέχρι σήμερα έχω ένα σήμερα, άμα έλεγαν ορθόδοξο να διαβάζει την Αγία Γραφή... Δηλαδή, αμέσως λέγει, αυτός είναι αιρετικός, είναι Προτεστάντης.

Δηλαδή μόνο αυτή η διαβάστη γραφεία. Σε τέτοια εποχή αυτοί υπήρχαν το Ευαγγέλιο, το ερμήνευαν με φλογερά καρδία, και ακόμα που μιλούσαν ήταν τουρκόφωνοι μέσα. Και είχαν συγκέντρωση, δεν ξέρω ποια μέρα, την Παρασκευή, και μιλούσαν σε τουρκόφωνους, σε γλώσσα τουρκόφωνη.

Και μαζεύονταν πολύς κόσμος εδώ πέρα. Αυτή ήταν λοιπόν η πρώτη γνωριμία μου εδώ με τους ευλαβείς, εδώ ο κρατάς και η λιθάς και η δασκάλος της αιθούσης αυτής. Μία είναι ανάμνηση αυτή, αλλά είναι και μια δεύτερη ανάμνηση αυτή, ότι εδώ στην αίθουσα, εδώ την εποχή εκείνη, φυλλάδιο δεν έβγαινε, σκλαβιά, τα σκέπαζε όλα η σκλαβιά.

Συνδέθηκα μαζί τους και τους είπα: «Τι λέτε να βγάλουμε ένα φυλλάδιο;» «Πώς θα το βγάλουμε; Χρειάζεται τόλμη.» «Να το βγάλουμε», το λέω. «Και πώς θα το ονομάσουμε;» Λέει, δίσταζαν. «Θα το βγάλουμε», λέει.

«Θα το βγάλουμε, θα το ονομάσουμε, θα βγω στη γωνία μου να το δώσω», λέει. «Θα σας δώσω εγώ ένα όνομα.» Άνοιξε το Ευαγγέλιο, άνοιξε το αυτό και τυχαίως βρίσκω επάνω στον Απόστολος Κορινθίου σε επιστολή, Βρίσκω το χωρίον, το σπουδαίο χωρίον, ότι ο Χριστός είναι Σοφία, Δικαιοσύνη και Απολύτρωσης.

Λέω: «Θα το κάνουμε Απολύτρωση», λέω. Και εγώ συνεπώς, εμείς είμεθα, εγώ ηξιώθην να είμαι τρόπον τινά ο νονός, ο ανάδοχος της ονομασίας Απολυτρώσεως, διότι πρώτα ονομάζαμε το Αποστολική Διακονία.

Διακονία. Και εμένα με το φυλλάδιο, και ήμουν συντάχτης του φυλλαδίου και συνέχισα τη σύνταξη επί τρία και τέσσερα χρόνια, αν το γραφούσα μέσα εις το περιοδικό αυτό. Συνεπώς, ιδού πώς συνδέομαι με την Απολύτρωση εδώ τότε, την εποχή εκείνη. Και μάλιστα μου έκανε εντύπωση ότι εδώ η Απολύτρωση, να σας δείξω, μου έκανε εντύπωση ότι η Απολύτρωση είναι 11 λεπτά. Είναι γράμματα. Γράμματα και πωλεί ορθός έτσι εδώ.

Εδώ η «Απολύτρωση», στο μέσο το ταυ. Στο μέσο είναι το ταυ, ο σταυρός, τον έχουν πολύ ωραία εδώ πέρα. Ο σταυρός είναι η δόξα της Εκκλησίας, όπλο στη μάχη και η όντως απολύτρωση του ανθρώπου. Ονομάσαμε λοιπόν «Απολύτρωση», αφενός μεν για να εκφράζει τον βαθύ, τον πανανθρώπινο πόθο.

Είτε στον Βόρειο Πόλο κατοικούμε, είτε στους Εσκιμώους κατοικούμε ή στην Αφρικανική έρημο, ένας πόθος σκιάει την καρδιά του. Τι πιο είναι η καρδιά από εκεί, να λυτρωθούμε. Από τι να λυτρωθούμε; Από τον μεγαλύτερο εχθρό της ανθρωπότητας, από τον υπέρ ένα τύρανον και δεσμώτην και φοβερόν, είναι η αμαρτία.

Αμαρτία, τρομερή είναι αυτή η αμαρτία, πόθος των ανθρώπων να λυτρωθούμε από την αμαρτία, η δε λύτρωση της αμαρτίας, του κακού που είναι μέσα στα στήθη μας, δεν επιτυγχάνεται ούτε με τη βαθυσσοφία του Πλάτωνος, ούτε με τη βαθυσσοφία του Αριστοτέλους, ούτε με τα έξοχα προϊόντα της αρχαίας εποχής, ούτε με πολιτικά συστήματα. Ένας είναι ο λυτρωτής, ένας είναι ο λυτρωτής και αν μισιοποιήσουμε και εμείς θα βοάξουμε: «Εις Άγιος».

Εις Κύριος Ιησούς Χριστός, εις δόξα. Αυτός είναι ο λυτρωτής μας. Και στην Αποκάλυψη βλέπουμε ότι οι λυτρωμένοι, λέει, εκ πάσης γης έσπευσαν και προσκύνησαν το εσφαγμένο αρνείο. Λυτρωμένοι. Έτσι πρώτον λοιπόν η λέξη Απολύτρωση εκφράζει τον πανανθρώπινο πόθο λυτρώσεως ανθρωπίνης ψυχής εκ των δεσμών του Άδου.

Αλλά και Απολύτρωση ονομάστηκε με άλλη έννοια, ότι ζητούσαμε να λυτρωθεί το γένος μας από τη σκλαβιά, τη φοβερά σκλαβιά, που μέσα στον δρόμο εκτυπούσαν οι μπότες οι γερμανικές και σκοτώνανε στον δρόμο, σκοτώνανε τους ανθρώπους και ετοίμαζαν γυναίκες μέσα στις πλατείες του δρόμου τα θηρία της αβύσσου.

Τρομερές ημέρες τα πλάκωνε η σκλαβιά και αισθανόταν ο Έλληνας που επλάσθηκε για την ελευθερία, όπως το ψάρι δεν μπορεί να ζήσει στην αμμουδιά και όπως το πουλί δεν μπορεί να ζήσει χωρίς αέρα, δεν μπορεί να ζήσει και ο Έλληνας χωρίς ελευθεριά.

Καλύτερα μιας όρος ελεύθερη ζωή προς ανταχρόνια σκληρό για την Βελακή. Το αισθανόμεθα πολύ τότε.

Λοιπόν, αυτός ήταν ο πρώτος, ο πανανθρώπινος. Γι' αυτό λοιπόν έχω την τιμή να είμαι ο ανάδοχος, ο νονός αυτής της Απολυτρώσεως που συνεχίζει την ιστορία του και τη σωστή ιστορία είπε αυτός ο αγαπητός κύριος Σάββας.

Αυτή είναι η δεύτερη ανάμνηση. Πάμε τώρα σε τρίτη ανάμνηση. Η πρώτη είναι εδώ, στη Θεσσαλονίκη που εισήλθαμε, η γνωριμία με το Σύλλογο. Η δεύτερη, είπαμε, είναι η ονομασία, και τώρα μια τρίτη ανάμνηση.

Λυπούμαι που θα αναφερθώ στο παρελθόν, αλλά η ιστορία συνδέεται με πρόσωπα και με γεγονότα. Εδώ τότε ήταν στην πόλη μητροπολίτης αξιόλογος, ρήτορας και ικανός και πατριώτης, ο Γεννάδιος, ο μητροπολίτης. Στην αρχή με αγαπούσε, με τιμούσε, με αγαπούσε πολύ και εγώ τον αγαπούσα, αλλά παραπάνω εγώ από επισκόπους και μητροπολίτες έχω την αλήθεια και πεθαίνω για την αλήθεια.

Τι συνέβη; Συνέβη μια νύχτα, δεν είχα πού και φιλοξενούμουν εδώ, εδώ, να, εδώ από κάτω, δυο παγκάκια, δεν ξέρω τι τα καταργήσανε τα παγκάκια, καρέκλες έκαναν, τότε είχαν παγκάκια, παγκάκια, πάγκους, και εδώ έρχομαι τη νύχτα και έκανα δυο πάγκους, τους σύνορα, έκανα το σταυρό μου και κοιμόμουν τον ύπνο του δικαίου.

Ενώ λοιπόν κοιμόμουν εδώ, ξαφνικά χτυπάει η πόρτα τα μεσάνυχτα. Λέω, τι συμβαίνει; Πάω εκεί στην πόρτα, ανοίγω την πόρτα, βλέπω τον Δομπεσίνα. Δομπεσίνας, ζει ο Δομπεσίνας, σεβάζουν ως πρόεδρος εκεί, λέει τι συμβαίνει, πήγαινε κλεισμένο, λέει, λυπούμαι διότι είμαι άγγελος ή είμαι αγγελιοφόρος κακής ειδήσεως. Ποιας; Πρέπει να φύγεις, λέει, απόψε, να φύγεις απόψε από εδώ.

Ρε αμάν, πού να πάω 12 η ώρα; Λέει, την εντολή του μητροπολίτη Γενναδίου, όπως το πρωί θα κάνει έλεγχο αν υπάρχεις μέσα. Ρε αφήστε με να περάσει η νύχτα και μετά, νύχτα η ώρα πού να πάω; Γερμανοί απ' έξω, δεξιά αριστερά. Δεν μπορείς, με την εντολή να φύγεις, λέει.

Ρε αμάν, τότε με συνοδεία ενός εκλεκτού φίλου και του Συλλόγου, του Σωκράτους Φαϊταγκλήρη, αγαθή τύχη, πήγα σε διάφορα ψωμικεία, δεν ήθελα να πω να κοιμηθώ και κοιμήθηκα όλη τη νύχτα σε μια καρέκλα. Εκεί πέρα πέρασα την καλέκτα. Είναι μία ανάμνηση αυτή.

Μα γιατί άλλαξε ο αγαπητός, ο σεβάσμιος μητροπολίτης απέναντί μου; Να γιατί άλλαξε. Συνέβη ένα περιστατικό, ότι εγώ περπατώντας εδώ μέσα στη Θεσσαλονίκη, έβαινα σε ένα μέρος της Θεσσαλονίκης, είδα πολλά παιδιά να παίζουν και ξαφνικά βλέπω εκεί ένα σπίτι ιδιόρρυθμο που είχε κάποια ιδιορρυθμία και λέω, τι είναι το σπίτι αυτό;

Ρωτάω τα παιδιά, δεν ξέρω, ένας εκπληκτικός μικρός μου λέει, εδώ μου λέει η γιαγιά μου λέει να μην πλησιάζει γιατί είναι για όλοι, μαζεύονται για όλοι λένε μέσα όλοι.

Λέω, μέσα όλοι. Λέω και εγώ, λέω, τι διάολοι μαζεύονται; Τι διάολοι μαζεύονται; Εγώ κάθισα λοιπόν και ρώτησα. Βρε παιδί μου, λέω, ποιοι διάολοι; Η γιαγιά μου λέει αυτό μου επειδή που τίποτα άλλο λέει. Ότι μαζεύονται διάολοι. Και η γιαγιά η αγράμματος ομίλησε ανώτερα από Μητροπολίτας και ανώτερα. Υψή μέσα λαλεί ο Θεός. Στον αγνό λαό μας υπάρχει η πίστις η ακράδαντος. Και πήγε και η γιαγιά για γράμματα σε ποσέματα φόντια ήτανε και λέει στα παιδιά της, στα εγγόνια, μη πατάτε αυτού πέρα μακριά, κατοικούν οι διάολοι. Τι ήτανε; Μασονική στοά.

Α! Μασόνοι! Βλέπεις πως αυτή η γυναίκα, η αγράμματη, την δίδαξε αυτό. Κοίταξα καλά, μετά ρωτώ και μαθαίνω ότι η Θεσσαλονίκη έχει τους περισσότερους μασόνους. Μασόνοι! Έχει εκτάσει το ΕΣ. Δεν ξέρω τώρα την ιστορία, περάσαν από τότε τόσα χρόνια, 40 χρόνια, 45 χρόνια, και δεν γνωρίζω την ιστορία, αλλά όπως προχωρούμε εξακολουθούν να υπάρχουν στο ΕΣ ενυπνώσεις.

Τότε όμως εδώ δρούσε πολύ η μασονία.

Παντού μασονία, μασονία παντού, ήτανε μασόνοι. Και εγώ τότε, όπως είδα, πάντοτε τρελός, γιατί τρελό με ονομάζω, γιατί αυτά είναι τρέλα. Λοιπόν, ενώ μέσα στην πόλη ποτέ δεν έκανε λόγο υπέρ μασονίας, γιατί ξέραν τις διαθέσεις των μητροπολιτών, δεν ξέρω ήταν μασόνος, δεν ήταν μασόνος, δεν γνωρίζω αυτό το βέβαιο, αλλά συμπαθούσε πολύ τους μασόνους και δεν επέτρεπε καμία λέξη εναντίον των Μασόνων.

Όταν λοιπόν έμαθε ο μακαρίτης ο Γεννάδιος ότι εξεφώνησα φουλυπικών ενάντια των Μασόνων και τους είπε για όλους, παιδιά το δια όλο και λοιπά με τη γρόση της δικρινίας εξεμάνη ο Γεννάδιος, δεν ήθελε να με βλέπει και διέταξε να φύγω το συντομότερο από τη Θεσσαλονίκη.

Βλέπετε, κάνουμε παρέμβαση, άμα θέλετε την αλήθεια δεν μπορείς να σταθείς. Δεν μπορείς να σταθείς, είναι φοβερό πράγμα η αλήθεια. Λοιπόν, αυτή ήταν η περιπέτεια. Η τρίτη ανάμνηση. Πάμε τώρα στην τετάρτη ανάμνηση και τελειώνουμε, αν και προσφόρεως παινιών.

Μία άλλη ανάμνηση είναι η εξής, ότι εδώ τότε, είναι ολισθηρό το έδαφος, αλλά παρακαλώ προσέξτε, πρώτης την εποχή εκείνη ήταν η Ζωή, η παλιά Ζωή, σπουδαία οργάνωση, προσέφεραν εκτίμους υπηρεσίες στο έθνος.

Πρώτην κριτική και λυζημενή την οποίαν κάνω, είχε φτάσει κάτω από τον Πάτερ Ευσέβιον, άγιον άνδρα, είχε φτάσει σε μεγάλα ύψη και είχε φτάσει η Ζωή, οι αδελφότητες, 200 θεολόγους είχε, 200 θεολόγους είχε, νέα παιδιά, Αρχιμανδρίτας, ρήτορας, ικανούς που είχαν σκορπιστεί παντού και οφείλει το έθνος μας, οφείλει πολλά στην οργάνωση αυτή, πολύ σπουδαία η αδελφότητα αυτή, τότε όμως κι αυτή έπαθε κάτι του ανθρωπίνου, τότε του ανθρωπίνου, όχι κακέων ελαφριών, εκ της αγαθής προθέσεως, δεν πρέπει να υπάρχουν πολλές οργανώσεις, μία αδελφότητα να υπάρχει, περίπου πράγμα. Ήθελαν να δουν όλες τις αδελφότητες να ενωθούν, να έχουν μία μόνο διοίκηση, μία να αυτήν και να είναι τροποποιενά συναισθιαμένος, να βρίσκονται κάτω από την ηγεσία της αδελφότητας της Ζωής, μία οργανωμένη παράταξη, ισχυρά παράταξη, ωραίο το όνειρό τους,

...τον ερώτος για να δώσουμε τη μάχη. Δεν ήθελα να υπάρχουν πολλές οργανώσεις, θρησκευτικά σωματεία. Εδώ λοιπόν που ιδρύθηκε εδώ ο σύλλογος, εδώ, και τα μέλη διχάστησαν και με καλούν και μου λέγουν να υποταχθούμε, να ενωθούμε κι εμείς με τη Ζωή. Όχι, τους λέω. Έκανα καλά; Δεν ξέρω. Θα δικαστείτε τώρα, θα δικαστείτε. Θα δικαστείτε. Εγώ λοιπόν τότε τους είπα όχι. Και κάθισα και το δικαιολόγησα. Και του είπα το μία δύναρες διότι τη μοναδική

ότι τη μοναδικότητα την έχει μόνο η Εκκλησία. Δεν λέμε εις μίαν οργάνωσιν, εις μίαν Αγίαν Καθολικήν και Αποστολικήν Εκκλησίαν. Η Εκκλησία θα μείνει αιώνια. Είναι η Βασιλεία του Θεού, της οποίας η αιωνιότητα είναι ούτε σε τέλος.

Ενώ τα άλλα, οι παρατάξεις, οι οργανώσεις, τα σωματεία κλπ. και οι σύλλογοι είναι σχηματισμοί που άλλοι διαρκούν 10 χρόνια, 20 χρόνια, 30 χρόνια, 90 χρόνια και ούτω καθεξής, όλα αυτά, και προσφέρουν υπηρεσίας πολυτίμους αλλά δεν είναι η εκκλησία.

Εκκλησία. Εκκλησία, και αυτό είναι μικρό, αλλά δεν είναι η ηγεσία της εκκλησίας. Η εκκλησία είναι μία. Η εκκλησία είναι μία. Και να δώσω παράδειγμα, τους είπα τον έψηδε πολλών, διότι αμφιταλαντεύοντο και λοιπά. Τους είπα, ο στρατός είναι ένας. Ένας είναι ο αρχιστράτηγος. Αλλά ο στρατός διαιρείται, έχει διακρίσεις. Άλλοι είναι πεζοί, άλλοι είναι εύζονοι, άλλοι είναι στο πυροβολικό, άλλοι είναι ασυρματιστές.

ο Θεός, άλλοι στα μεταγωγικά, άλλοι, άλλοι, άλλοι, άλλοι, ποικίλοι σχηματισμοί και άλλοι ακόμη και ροκ, και ροκ, και τα ροκ, τα τρομεά ροκ και λοιπά. Αλλά όλα αυτά έχουν μια ενιαία διοίκηση, ζουν και εργάζονται κάτω από την ηγεσία της κεφαλής του στρατεύματος.

Και εμείς λοιπόν έτσι είναι, έτσι δεν πρέπει να υπάρχει μία Εκκλησία αλλά Εκκλησία αυτή μέσα στην Εκκλησία να υπάρχουν. Τους είπα ακόμα ότι ένας κήπος είναι ωραίος όχι όταν έχει τα ίδια λουλούδια, ωραίος είναι ο κήπος, αλλά ωραίος ο κήπος γίνεται όταν έχει ποικιλία ανθέων.

Και η ποικιλία των ανθέων, των πολυχρώμων ανθέων, των διαφόρων ανθέων και των πολυχρώμων έχει μια ιδιαίτερη ωραιότητα, μια ωραιότερη ωραιότητα. και όπως το δάσος, εάν και δηλαδή ένα πουλί έχει μονοτονία το δάσος, αλλά όταν μέσα στο δάσος κελαδούν πολλά πουλιά, πολλά πουλιά, είναι τότε θαύμα, είναι συναυλία μουσική, Μπετόβεν μέσα εκεί πέρα.

Έτσι λοιπόν, κήπος είναι η Εκκλησία, θα έχει λουλούδια διάφορα τα οποία θα συνεργάζονται. Στρατός είναι και θα έχει ποικίλους σχηματισμούς και λοιπά και δάσος πυκνόν, αιώνιο δάσος μέσα στο οποίο κελαδούν όλα τα πουλιά και πρέπει να έχουμε συνεργασία.

Και όπως συνεργάζονται οι στρατιώτες των διαφόρων σχηματισμών και όπως συνεργάζονται τα λουλούδια και όπως συνεργάζονται τα πουλιά στο δάσος, έτσι και εμείς οι χριστιανοί, σε οποιαδήποτε αδελφότητα και αν ανήκουμε, πρέπει να έχουμε συνεργασία κάτω από την αρχηγία του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, ανήκοντας εις μίαν Αποστολικήν Εκκλησίαν.

Αυτά είπα και επίστησαν οι άνθρωποι. Και είπαμε να όχι, δυσαρέστησα τότε τον πάτερ Λεωνίδα και τους άλλους που ήθελα μια ενοποίηση όλων των χριστιανικών δυνάμεων. Και μάλιστα συνέταξα ένα πρόγραμμα, το οποίο το βρήκα προχθές, ένα πρόγραμμα, το πρόγραμμά μας.

Προς τα μέλη της Ορθοδόξου Χριστιανικής Αδελφότητος και προς τον κύριο Εκονία. Αγαπητοί αδελφοί, φίλοι και συνεργάτες. Το λέω εκεί πέρα, δεν σας το διαβάζω. Θα αφήσω μερικά εδώ στους αγαπητούς ιερείς και λέμε ότι η αδελφότητα θα είναι κατά εμποφάσιος που υπογράφουν τα μέλη, από κάτω τα υπογράφουν, ότι θα έχει τέσσερα γνωρίσματα η αδελφότητα εδώ της Απολυτρώσεως και θέλω διότι εξακολουθούν τα τέσσερα αυτά.

Πρώτον είναι ότι θα είναι Ορθόδοξος. Ορθόδοξος είναι, μεγάλο πράγμα Ορθόδοξος. Δεν είμαι θα σε αυτό, κατήσω με την Ορθοδοξία, μεγάλο πράγμα, πολύ μεγάλο πράγμα. Ίσως άλλοτε να μου δοθεί καμιά ευκαιρία να σας πω περί αυτού.

Το δεύτερο είναι ότι θα παραμείνει αυτοτελής, ανεξάρτητος, ονόματι του Χριστού. Το τρίτον, ότι θα συνεργάζεται με τα άλλα σωματεία, και το τέταρτον, θα εργάζεται ιεραποστολικώς. Αυτά τα τέσσερα είναι το αυτό, το οποίο είναι δικού μου σύνταξη, την οποία έγραψα τα μέλη μετά την ασφαλή παραλαγάση.

Αυτή είναι η τετάρτη ανάμνηση και τώρα η τελευταία ανάμνηση.

Πάλι ολισθηρόν το έδαφος, γιατί πάλι η δεύτερη ανάμνηση, η τετάρτη, η πέμπτη ανάμνηση, οι πέμπτες είναι αναμνήσεις. Η πέμπτη ανάμνηση συνδέεται, έγινε επί άλλου ιεράρχου, επί του ενίστου Παντελεήμονος, του εξαιδέσεις, του πρώτου Παντελεήμονος.

Με αυτόν συνδέομαι. Ήταν καλός, ρήτορας, φιλάνθρωπος, κοινωνικός, αυτός δεν ήταν τυχαίος και λοιπά, και πατριώτης ήτανε. Και από αυτόν αξιώθηκα να χειροτονηθώ στα Γιαννιτσά πρεσβύτερος και με αγαπούσε, αλλά μέχρι ένα σημείο.

Όταν αντελήφθηκα εγώ ότι κάνω έλεγχο των αρχιερέων, όλα οι διαφωνούμε ριζικώς, μα καλά λέω, δεν είναι άγιοι και αρχάγγελοι οι αρχιερείς, είναι και αυτοί άνθρωποι και εμείς που διακρίνουμε πρόκλημα τόσο. Όχι, λέει, εγώ θέλω τέτοια πράγματα. Και μάλιστα όταν ήλεγξα προπαντός τον Δαμασκηνό τον Αρχιεπίσκοπο για ορισμένα ζητήματα, τότε πλέον μου απηγόρευσε τελείως το κήρυγμα και δεν μπορούσα πλέον να μην είσω καθόλου και έμεινα αδρανής και ετοιμάζομαι να αναχωρήσω από την πόλη και από τη Μακεδονία που ήθελα να μείνω εδώ.

Ετοιμάζομαι να αναχωρήσω από την πόλη και από τη Μακεδονία που ήθελα να μείνω εδώ. Λοιπόν, τότε τι συνέβη; Άκουσε τι συνέβη. Κάτι νεαροί, εγώ νεαροί θεολόγοι που τώρα είναι περίπου 60 ετών είναι, νεαροί θεολόγοι λέει δεν σε αφήνω να κηρύξεις γιατί δεν είσαι ερετικός είσαι, δεν είσαι ερετικός, όπως είσαι αιρετικός και είσαι κήρυξε το Ευαγγέλιο και βρίσκεσαι εδώ στη Μακεδονία.

Εμείς δεν τον παραδεχόμαστε. Μπορεί να απαγορεύει ο Μητροπολίτης, αλλά η διαταγή αυτού είναι παράνομος. Και εμείς θα τη διασπάσαμε με αυτό το χάρμα. Πού σε το διασπάσετε; Θα βρούμε ιστρόπολε, εσύ μην μιλάς.

Τι θα κάνω; Τι έκανα λοιπόν; Έξυπνο παιδί μου είναι. Φοβερό παιδί μου είναι. Τι έκανα; Πιάσανε και γράψανε στις εφημερίδες εν αγνοία μου και εν αγνοία ακόμα και του συλλόγου κατά τένα τρόπο.

Συνάδεια, απολύτως. Λοιπόν, εγώ εν τω μεταξύ τι συνέβαινα; Να και εκεί ήρθε, γέμισε, περισσότερο γέμισε εδώ, οι διάδομοι κάτω να έρθουν εδώ πέρα, και είδα και η αστυνομία με δύναμη ισχυρά και πολιορίζανε ολόκληρο εδώ την αυτή την επιλέπτουσα και έφυγαν και περίμεναν: πού είναι ο καρδιώτης, πού είναι ο καρδιώτης; Από εδώ, από εκεί, από εδώ, από εκεί, ένας μέραρχος με κάτι άλλο κλπ. Και ξαφνικά, όταν ήρθε η ώρα του κηρύγματος να επάνω εδώ στο βήμα, αντί να παρ Παρουσιαστώ εγώ, παρουσιάστηκε ένα μαγνητόφωνο.

Λοιπόν, παρουσιάσα το Μαγνητόφωνο, λέει ακούσε τη Νεροκήρυκα. Κάνουν αυτό, μεταδίδουν μια ομιλία μου με το μαγνητόφωνο εδώ πέρα. Τότε λοιπόν, λέει, ήταν επάνω ένας ευθύαιστατος θεολόγος, ζωηρός, πολύ ζωηρός, Ο ζωηρός, ναι, ζωηρός, ήταν εδώ και φωνάζει, λέει, «δεύτερον μήνακο, πιάστε τον!» Πιάσω τον ε!

Και έτσι γελοιοποιήθηκε η υπόθεση. Διότι δυστυχώς δεν καταλαβαίνω, δεν θέλω να καταλάβω, ότι η τεχνολογία μας προσφέρει πολύτιμες υπηρεσίες. Μεγάρος υπηρεσίας Διότι δυστυχώς εμείς πολεμούμε, αυτοί οι άθεοι μας πολεμούν με πυραύλους και εμείς πολεμούμε με σφεντόνα.

Πύραυλοι είναι οι ραδιοφωνικοί σταθμοί. Και όπως είπε και ο Κοσμάς ο Αιτωλός, ο διάβολος, ό,τι λέει ο διάβολος πριν 200 χρόνια, θα βρει ένα κουτί και θα τρελάνει την ανθρωπότητα. Τι καταλαβαίνει ένα κουτί να τρελάνει την ανθρωπότητα;

Γι' αυτό το κουτί αυτό βρέθηκε και καμιά η προφητεία του παλιά λέγε ότι θα χορεύει το διαβόλοχο στα κεραμίδια των σπιτιών και η φωνή του κλεισμένη σε ένα κουτί. Έγινε, εκπληρώθη η προφητεία αυτή και ο κύριος Βασιλικός ο άθεος, ο άθεος, τον διαλέξανε μόλις δεν ανήκω σε κόμματα. Όποιος πει ότι κομματίζουμε, δεν κομματίζουμε. Εδιώξει από όλα τα κόμματα και από όλες τις υποχρεώσεις, διότι είμαι παραπάνω, ανήκω στην Ελλάδα, αλλά παραπάνω από την Ελλάδα ανήκω στον Χριστό. Μάλιστα, και ό,τι είναι ορθόν, αυτό έχω ως ζυγαριά και τα ζυγίζω, το Ευαγγέλιο, και ό,τι είναι καλόν το επαινώ, ό,τι είναι κακόν το ελέγχω και το κατακρίνω.

Εβάρανε ένα άθεο, έναν άθεο, δηλωμένο άθεο, τον Βασιλικό τον ονομάζω, και ο οποίος ανέβηκε και πήρε το ραδιοφωνικό σταθμό, επίτηδες τον εβάρανε, επίτηδες τον εβάρανε. Και είπε αυτός, «Εγώ με το ραδιόφωνο, με την τηλεόραση και το ραδιόφωνο θα αλλάξω τα μυαλά των Ελλήνων, θα αλλάξω».

Και άλλαξε τη νοοτροπία των Ελλήνων, η τεραστία η επίδραση του ραδιοφώνου. Και είπα εγώ τότε να κάνει τηλεσύρροφο, γερασίωδος, εντός χριστουργανών καθείου άθεος, δεν ηκούσθη, δεν ηκούσθη τίποτα, τελετήραχο, και τον άφησαν ένα-δυο χρόνια και το τι είπε από το ραδιόφωνο εναντίον του Χριστού, εναντίον της Παναγίας, δεν τίποτε και λοιπά και καλλιέργησε πλέον το αυτό.

Συνεπώς, έπειτα λοιπόν τώρα εμείς έχουμε στα μέσα μας νέα μέσα, νέα μέσα με τα οποία δυνάμεθα να διαλαλήσουμε εις όλο τον κόσμο την αλήθεια.

Ο Χρυσόστομος στην εποχή του ήταν ισχνόφωνος, δεν είχε δυνατή φωνή, αλλά ήταν χείμαρρος και ποταμός. Ο βασιλεύς των ιεροκηρύκων παραπονείτο και έλεγε: «Αχ, λέει, να μπορούσα να βγω σε μια κορυφή βουνού, λέει, και να μιλήσω από εκεί και να με ακούσει όλος ο κόσμος».

Αυτό που επιθυμούσε ο Χρυσόστομος επραγματοποιείται σήμερα στην εποχή μας. Ανεβαίνεις και ακούει τη φωνή σου. Χθες προχθές Θεοφανίων με παίρνει μια φωνή από πέρα από την Αυτία, από τη Σουηδία. Λέω «Ποιος;» Λέει «Εσύ είσαι ο Αυγουστίνος;» Λέει «Εγώ, σε ευχαριστώ, λέει, γιατί σε ευχαριστώ, σε άκουσα, λέει, και μετανόησα», λέει.

Και πείτε σε πραγματικό, και αυτό, λέει, πώς, λέει, που μ' άξισε, εγώ, με λέω, στην Ελλάδα, λέω, που πάω; Μ' άκουσε με μια κασέτα, λέει, που μου έδωσε ένας φίλος μου από την Αθήνα, την άκουσα, λέει, και έκλαψα και μετανόησα.

Φτάνει λοιπόν η φωνή μας, το φράγμα το έσπασε η τεχνολογία, Άγιοι Αρχιερείς, και δεν μπορείτε να δεσμεύσετε πλέον τον Λόγο του Θεού. Και αυτό και το πείραμα που έγινε εδώ πέρα και η φωνή του ιεροκήρυκος που είπε «βιάστε τον εγιδιοποιητή», δεν μπορείς να τον βιάσεις σήμερα.

Ο Λόγος του Θεού ου δέδεται. Τον ιεροκήρυκα μπορείς να τον συλλάβεις, μπορείς να τον αντεμαχήσεις, να τον κάνεις κομμάτια, να τον ρίξεις μέσα. Είστε αυτά, αλλά ο Λόγος του Θεού δεν δέδεται και ο Λόγος του Θεού δια ποικίλων δρόμων φεύγει και όπως οι ακτίνες του ηλίου είναι αδάμαστες και φωτίζουν τα καταγώγια και τα υπόγεια, έτσι ο Λόγος του Θεού τρέχει συνεχώς και ακαταπαύστως δια του τύπου, δια των εφημερίδων και των ηλεκτροφών. Και είναι άμβλημα ότι η Εκκλησία μας ακόμα δεν απέκτησε ραδιοφωνικό σταθμό από τον οποίο να ακούεται ο Λόγος του Θεού. Αυτός λοιπόν ήταν εφιέσθε, εφιέσθηκε αυτό το τέχνησ.

...το τέχνισμα, εφιέσατο, ιδιοποιήθηκε την κατάσταση. Και αυτός σήμερα, δε, είχα τη χαρά, πώς τον θυμήθηκα. Διότι σήμερα το πρωί-πρωί, νάτονε, τον βλέπω, είναι τώρα πλέον γυμνασιάρχης. Κάτω στη Λάρισα, εργάζεται φιλότιμος και έχει και οικογένεια και παιδιά και λοιπά. Και ήρθε να με δει. Βρε Γιώργο, του λέω, καλώς ήρθες, λέω. Και εγώ είχα υπόψη σήμερα στο κήρυγμα να σε αναφέρω. Είναι εδώ; Πού είναι; Εδώ; Να το, να το, να το. Τι έπαθε ο ταλαίπωρος; Είχε συνέπεια.

Και συνέπεια, ποια συνέπεια; Ότι την επόμενη μέρα, παρασυρόμενος ο Μητροπολίτης ο Παντελεήμων από τα διάφορα μέσα εκεί που υπήρκανε, τι κάνανε; Πρωτοφανές, έπεσε και αφόρισε τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου, όλα τα αφόρισε, να μην πλησιάζουν. Δεν αφόρισε μασόνων, δεν αφόρισε χιλιαστάς, δεν αφόρισε, διότι κάναν το μεγάλο έγκλημα να μεταδώσουν μια αυτή, φασαρία, αναστάτωση πανελλήνια, τούτος λέω τα λέει προσκοτήσε.

Κόψε να πάρει δίπλωμα, κόψε να πάρει δίπλωμα, διότι εγκλημάτισε λέει, διότι άνοιξε το ραδιόφωνο και η γηροποίηση αστυνομία και τα πάντα και η Τρανέναχος και λοιπά και είδε και έπατε να πάρει το διπλωμάτιο για αυτή την περιπέτεια και λοιπά.

Και εμείς τότε αρθρογραφήσαμε και βγάλαμε φυλλάδια και το φέραμε στη Σύνοδο και επιτέλους ήρθε ο αφορισμός, ο πρώτος αφορισμός ο οποίος υπήρχε στην Ελλάδα, όχι εναντίον αιρετικών, εναντίον Καθολικών, εναντίον Φράγκων, εναντίον παντός, αλλά εναντίον παιδιών της Ορθοδοξίας μας οι οποίοι θέλησαν ο Λόγος του Θεού να ακουστεί με τα σύγχρονα τεχνολογικά μέσα.

Να, αυτές είναι οι αναμνήσεις μου. Μία, δύο, τρεις, τέσσερις, πέντε. Μπορούσα να έχω και άλλες πέντε. Δεν σας συλλέγω. Δεν σας συλλέγω. Αφήνω. Αφήνω. Λοιπόν, αυτά είχα να πω εδώ.

Τελειώσαμε. Τώρα θέλω τα συμπεράσματα. Θέλω να τονίσω το εξής σημείο. Το εξής σημείο να τονίσω. Ότι οι αδελφότητες αυτές, γυναικών και ανδρών, που υπάρχουν στην πόλη μας και στην Ελλάδα όλοι αποδεικνύουν, τι αποδεικνύουν; Αποδεικνύουν μια αλήθεια.

Ότι η Εκκλησία μας δεν είναι μόνον Πατριάρχαι, δεν είναι μόνον Αρχιεπίσκοποι, δεν είναι μόνον Επίσκοποι, δεν είναι μόνον ιερείς. Όχι! Παπική αντίληψη είναι αυτή. Η Εκκλησία μας είναι και λαός και χωρίς το λαό, τον πιστό λαό, ο πιστός λαός, δεν μπορεί η Εκκλησία μας να βαδίσει προς τα εμπρός.

Θα είναι αξιωματικός χωρίς οπλίτες, και αξιωματικός χωρίς βαθμοφόρους και χωρίς στρατιώτας, δεν μπορεί να προχωρήσει μπροστά. Έχει ανάγκη η κεφαλή, όπως η κεφαλή σώμα είναι η Εκκλησία, και όπως το σώμα, η κεφαλή βέβαια κυβερνάει το σώμα, αλλά όλα εξαρτώνται και τα πιο ευτελέστερα, λέει ο Απόστολος Παύλος, μέλη του ανθρωπίνου σώματος είναι συνδυναιστικά.

Και λέει ο Χρυσόστομος ότι όλοι έχουμε τη θέση μας. Και δεν είναι μόνο η υπόθεση των παπάδων. Δεν είναι η υπόθεση των παπάδων. Πάστης! Πάστης! Πρέπει να είναι ιερεύς του Υψίστου, υπό έννοιαν μυστική, και βασίλειον ιεράτευμα.

Και πας πρέπει να δράσει, να κινείται και να ζωντανεύει. Και σε αυτό υστερούμε, πολύ, πάρα πολύ υστερούμε. Ενώ τα όργανα των αιρέσεων εργάζονται, τρομερά εργάζονται, τρομερά, τρομερά, τρομερά. Λοιπόν, μέσα βλέπετε τους χιλιαστές, προ 60 χρόνια, προ 70 χρόνια πόσοι ήτανε; Πέντε ήτανε χιλιαστές. Τώρα πόσοι είναι; Πλησιάζουν σε 100 χιλιάδες.

Αλλά εργάζονται από το πρωί μέχρι το βράδυ από σπίτι σε σπίτι, ο παπάς βαριέται να πάει από σπίτι σε σπίτι. Ισπάνιοι είναι οι αριστεροί που εργάζονται τέτοιο τρόπο, αυτοί όμως ακάμα τους εργάζονται. Συνεπώς πρέπει πάσης να θεωρήσει ότι είναι μέλος της ζωντανότητας, της εκκλησίας μας και είτε αυτί είναι, είτε μάτι είναι, είτε νεύρα είναι, είτε οτιδήποτε είναι, πόδια είναι, πέλματα είναι, πρέπει να εργάζεται.

Και λέει ο Χρυσόστομος, φαντάσαι, κεφαλή είναι η εκκλησία.

Αν παρπατήσεις ένα αγκάθι, τι κάνει η κεφαλή, αν διαχωρεί την κεφαλή, τη βλέπει την κεφαλή την υπερήφανο και σκύβει, και βγάζει το αγκάθι από το χώρο. Έτσι εσύ, λέει, επίσκοπος είσαι, πατριάρχης είσαι, βασιλιάς είσαι, τι είσαι; Σκύψε όταν ο λαός μας υποφέρει και βγάλε τα αγκάθια που ενοχλούν το λαό μας. Έτσι πρέπει να είναι.

Συνεπώς η κίνηση των σωματείων αποδεικνύει ότι είναι και ο λαός. Και ο λαός αυτός το απέδειξε και είναι ευχάριστο σήμερα ότι δεν υπάρχει πλονητικόνια μεταξύ των διαφόρων σωματείων Ούτε άλλος εργάζονται αρμονικώς και η ζωή και ο Σωτήρας και ο Σταυρός και η Ιδία και όλα οι γέννη οργανώσεις έχουν εργάζονται και συνεπώς όλες εργάζονται ένα μήλος στον ιερό αγώνα της πίστεως και είναι αξιόπαιρες για τον αυτό Και συνεπώς εκπληρώνεται ο τρίτος όρος που εθέσαμε στο σύλλογο.

Είπαμε ο σύλλογος εδώ θα είναι Ορθόδοξος, δεύτερο ο σύλλογος θα είναι Αυτοτελής, τρίτον θα συνεργάζεται, και πραγματοποιήθηκε αυτό που είχαμε στο πρόγραμμα, ότι η συνεργασία που έλειπε πρώτα, πρώτα-πρώτα έλειπε και είχαν διαστάσεις μεταξύ των ποικίλων, μικράς και μεγάλας, τώρα εξέλιππον και συνεργάζονται και είναι η εμπροσθοφυλακή, ο πιστός λαός των Σωματείων είναι η εμπροσθοφυλακή της μαχομένης Ορθοδοξίας.

Εναντίον της προβολής, της αισχράς προβολής του τελευταίου πειρασμού, έδωσε μάχη και ενίκησε και έγινε το όνομά της γνωστόν και εμείς αξιωθήκαμε να μιλήσουμε κατ’ επανάληψη από εδώ μέσα στη Σαλονίκη. Συνεπώς ο λαός αυτός είναι άξιος, άξιος μεγάλης τιμής και αποδεικνύουν ότι είναι συνεχισταί των Ιερών Παραδόσεων και ότι ο Λόγος του Θεού είναι ζωντανός και υπολογίσιμος μέσα και είναι ευχάριστον ότι στον αγώνα αυτό υπάρχουν εκατοντάδες νέοι, ιδίως γύρω από τα λάβαρα της νεολαίας όπως είναι του Σωτήρος και ο Λυκαίων Νίκης της επί Χριστού.

του, μαρτυρήσεις, υπάρχουν νέοι οι οποίοι είναι αφοσιωμένοι και νεάνιδες, εκατοντάδες όλων των οργανώσεων οι οποίοι εργάζονται και αφιλοκερδώς για να νικάει και να θριαμβεύει ο Χριστός. Αυτά, αγαπητοί μου. Τώρα έχω να σας πω ένα, ότι να μην υπερηφανευτούμε, δεν κάναμε τίποτα ακόμα. Ούτε το Α δεν γράψαμε. Στον πίνακα της νεοτέρας ιστορίας της Εκκλησίας μας ούτε το Α. Αυτά τα οποία

Τα οποία θεωρούνται και είναι δίκαια, εγώ αν τις εξετάσω από το βαθύ πνεύμα του Ευαγγελίου, παρακαλώ, θα σας ομιλήσω με την γλώσσα του στρατιωτικού που υπηρέτησα τρία χρόνια και ανέβηκα στα ψηλά βουνά, ψηλά βουνά επάνω, και κλαίω και κάθε βράδυ δεν κοιμάμαι, διότι θυμούμαι χιλιάδες νέους, άνθη της ηλικίας, άνθη παιδιά, αφήσανε γονείς, αφήσανε αρραβωνιαστικιές στα ψηλά βουνά και οι γονείς ήταν υπέρ πίστεως, υπέρ πίστεως.

Ευαγγελίες Πίστεως μας, της πατρίδος, της οικογένειας, τα τρία αυτά άστρα που περιλαμβούνε, να λάμπουν αιωνίως μέσα στην καρδιά μας.

Και αγωνίστησαν αυτοί οι άνθρωποι και έριξαν το νεκροταφείο της Φλωρίνης, είναι το μεγαλύτερο νεκροταφείο της πόλεως, 500 νέοι, όταν πάω συγκινούμαι βαθύτατα. Παιδιά, όλα της πατρίδος, μάσα και κερδίσαμε τον αγώνα στα ψηλά βουνά και γεννήματο χάσαμε μέσα στις πολιτείες.

Και ήρθαν αυτοί οι απουσιάζοντες, δεξιά δεν μιλώ για κανένα, απουσιάζοντες στο μεγάλο προσκλητήριο του Γένους μας και απολαμβάνουν τα αγαθά εκείνων, απολαμβάνουν και έχουν πλέον λησμονήσει τα ηρωικά αυτά παιδιά της πατρίδος μας τα οποία έπεσαν υπέρ πίστεως και πατρίδος αγωνιζόμενα.

Λοιπόν θέλω να μιλήσω κι εγώ με την γλώσσα στρατιωτική και εμείς και θέλω να πω: Αυτές οι επιτυχίες, αυτές οι νίκες που επραγματοποιήθησαν με τα Ηνωμένα Σωματεία, που ήταν η εμπροσθοφυλακή της μαχομένης στρατιάς, αυτές οι νίκες, να μιλήσουμε με γλώσσα στρατιωτική, είναι αψιμαχία.

Όσοι κάνατε στρατιώτες, όσοι βρεθήκατε στα ψηλά βουνά, όσοι πολεμήσατε, λέγονται αψιμαχίες. Θα το ακολουθήσει αγών σκληρότερος, σκληρότερος αγών, πεισματωδέστερος αγών. Ο Σατανάς δεν υποχωρεί. Διακριτή κάθε βήμα και όπως βήμα και αγωνίζεται επίσης μόνος, διότι, όπως είπα το πρωί, έχουμε προειδοποιήσει ότι έρχεται. Δεν είναι μόνο το 666 το οποίο σημείο είναι, αλλά παραπάνω από το σημείο τα σημεία είναι τα ηθικά, είναι ο εκφυλισμός, είναι όλα αυτά τα πράγματα και πρέπει να αγωνιστούμε μέχρις αίματος, πολεμούντες και αγωνιζόμενοι.

Η Ορθοδοξία μας είναι αθάνατο δέντρο, αλλά το δέντρο της Ορθοδοξίας εις εσχάτους χρόνους κινδυνεύει να μαρανθεί, να μαρανθεί το δέντρο, και το δέντρο της Ορθοδοξίας θα ζωντανέψει με δύο πράγματα: με δάκρυα μετανοίας και με αίμα μαρτύρων. Μόνο με δάκρυα μετανοίας και αίμα μαρτύρων θα ζωντανέψει πάλι η Ορθοδοξία.

Η Ορθοδοξία θα παρουσιάσει όλων. Εάν δεν κλάψουμε και δεν πονέσουμε όπως επόνεσαν, έκλαψαν ένα δάκρυο μετανοίας, δώστε μου, δώστε μου ένα δάκρυο μετανοίας που έχυσαν οι πατέρες ημών, οι πραγματικώς κοινωνούντες των αγνών των μυστηρίων. Λένε ιστορίες, αναφέρουν, πάτε στη Ρωσία, τι είναι στη Ρωσία; Ποιοι κρατήσαν την θρησκεία μας; Οι μητροπολίτες; Οι δεσποτάδες; Αυτοί συνθηκολογήσανε. Η πίστη μας 70 χρόνια την κρατήσανε μέσα στη Ρωσία.

Την άθεον Ρωσία που έστειλε 12.000 στα ψυχιατρεία διότι πιστεύανε στον Χριστό. Μέσα εκεί την κράτησαν την Ορθοδοξία στην Ρωσία μας. Ο λαός ο πιστός, εργάτε και άλλοι, και προπαντός την κράτησαν οι γυναίκες.

Και προπαντός την κράτησαν οι γιαγιάδες που εδίδαξαν τα παιδιά. Και μια τέτοια γιαγιά εβάψησε τον Κουρμπάτσεφ Μιχαή Μια γυναίκα που πιστεύει στο Θεό και λατρεύει το Θεό και ζει βίον πραγματικών χριστιανών, μια γυναίκα είναι χίλιες φορές ανώτερη από ένα πατριάρχη ο οποίος προδίδει την Ορθοδοξία.

Αυτή είναι η πίστη μας. Σεβόμεθα αρχάς και εξουσίας, αλλά πρέπει να ομολογήσουμε ότι η θρησκεία μας δεν είναι υπόθεσις παπάδων, αλλά είναι υπόθεσις προπαντός του πιστού λαού που πρέπει να συνειδητοποιήσει.

Δεν βλέπετε, συνητοί χριστιανοί έχουν ανάγκη, όχι απρός χριστιανών, συνδυτών Στα ανάκτορα του Κρεμλίνου που ήταν ο Στάλιν, ο Απέσο και ο Στάλιν, ο υπεύθυνος του εμφυλίου σπαραγμού. Που εθρήνησε 500.000 θύματα, 500.000 θύματα, νεκρούς, εντεύθεν και εκείθεν αδέρφια μας όλοι.

Γιατί αν δεν ήταν αυτός, δεν θέματος είναι το Ελλάς. Αυτός είναι ο υπεύθυνος του δράματος, του φοβερού δράματος. Και τώρα τον δικάζει, τον δικάζει ο Γκορμπατσόφ, τον δικάζει. Και κάνει δίκαζα έως και αθεώνια κοινουσιωπή, καταδικάστηκε τους, καταδίκασε ανόμως εις θάνατον.

Πότε λοιπόν ο Στάλιν έκανε συνέδριο σταν άχθορά του, στους χρευνίνων Και ρώτησε τους επιτελείς του: «Δεν μου λέτε, ποιος είναι ο πιο φοβερός εχθρός του χριστιανικού κομμουνισμού;» Είπαν, είπαν, είπαν, είπαν. «Λάθος κάνατε.

Ο φοβερότερος εχθρός του κομμουνισμού είναι οι συνειδητοί χριστιανοί.» Θέλω να κάνω κήρυγμα ιδιαίτερον. Ποιος λέει συνδητός χριστιανός που τα πέζει όλα, κορονονάματα, για την πίστη. Τόσο απίστευτος χριστιανός που πιστεύει και το απέδειξε και ότι είχε αλήθεια.

Ποιος είναι παραφοριάστη ένας συνειδητός χριστιανός; Πω, πω, πω, πω, διαβάσατε τον, πω, πω, πω, πω. Ο ίδιος του Στάλινγκραντ, Αριστή Ανδρίας ήτανε, Σορδενίκε λέγεται, δεν ήταν Δεσπότης, δεν ήταν Πατριάρχης, απλός ήτανε, Χριστιανός ήτανε, πιστεύει στον Χριστό μέσα και τι έκανε, πως έβρασε ευλοία, τα ευλοία του τι είναι, και μια Ρωσία με τα πυροβόλα της, με τα όπλα της, με τους πυροβόλους της, την έσεισε, την έσεισε, έτσι την έσεισε.

Ποιος; Ένας Ολυνίκη. Τι δύναμη έχει ένας άνθρωπος! Δώστε μου, δώστε μου, δώστε μου, δώστε μου Μεσσαλονίκη, κάτω από τους άνδρας, συντητούς χριστιανούς και ταλάξαμε το σύμπαν, κυβερνήσαμε την Ελλάδα Πέποτα, νοχελή αδιάφορη ψυχρή, συνεπώς μπαίναμε εις τάδειων σκληρών αγώνων Και να είστε όμως βέβαιοι, να πιστεύετε εδώ και να είστε πρωτοπόλοι του αγώνος.

Και θα έρθουν οι μέρες σκληρές και ο διάβολος θα κατέβει και στη γη. Και κοσκινώνει, κοσκινίζει παπάδες, δεσποτάδες, ιεροκήρυκες, μας κοσκινίζει όλους. Και θα μείνουν ολίγοι, θα μείνουν στον κόσμο να τον πιστεί και από στερομένη.

Ο θρίαμβος του διαβόλου είναι προσωρινός θρίαμβος του διαβόλου. Αλλά, όπως είπα και άλλοτε, και τελειώνω τον λόγο, κι αν ακόμα μέσα στο σπίτι σου δεν πιστεύει κανείς και πιστεύεις μόνος, όποιος είσαι, να πιστεύεις.

Κι αν μέσα στην πόλη της Θεσσαλονίκης έρθει η μέρα που δεν θα πιστεύουν, στην πόλη εδώ του Παύλου, κι αν έρθει η μέρα τέτοια που μες στη Θεσσαλονίκη ένας μόνο να μείνεις, ένας μόνο να μείνεις, μην προδώσεις τον Χριστό, μην αρνηθείς τον Χριστό.

Κι αν υποθέσουμε ο σατανάς, ο Αντίχριστος, θριαμβεύει σε όλη τη γη και όλοι οι οπλανίτες μας προσκυλούν το διάβολο και δέχονται στα μετωπάδους το σήμα και τις βραγίδα ένας να μείνει στον πλανήτη, μη προδώσει τον Χριστό. Το είπε ο Χρυσόστομος: εις πιστεύων εις τον Θεόν, ζῆλος πεπυρωμένος, αξίζει τι να τους κάνει τους άλλους. Τέτοιους χριστιανούς, πυρ πνέοντας, χριστιανός ο οποίος πιστεύει στον Χριστό, κοινωνάει των μυστηρίων, ζει χριστιανική ζωή, πραγματική χριστιανική ζωή, είναι λέοντες πυρ πνέοντες, λέοντες πυρ πνέοντες. Έτσι θα γίνουμε, πρέπει να γίνουμε, όλοι μικροί και μεγάλοι, και ιδίως τώρα, και εκεί ζει το Ευαγγέλιο.

και μικρή και μεγάλη, και ιδίως το ραθείο και εκεί είχε το Ευαγγέλιο. Και να είστε βέβαιοι ότι θα περάσουν πολλές φάσεις, θα ζήσουμε πολλά. Το λέω, το τονίζω με τη γλώσσα της Αποκαλύψεως. Λέω ότι ο σεισμός που έγινε στην Αρμενία δεν ήταν τυχαίος σεισμός, ήταν μια προειδοποίηση ότι, ουχι, λεγω υμιν, αλλ εαν μη μετανοησητε, παντες ομοιως απολεισθε.

Θες μεγάλα κακά στον κόσμο, αλλά οσονδήποτε για να γίνουν και οσονδήποτε ο σατανάς να σημειώσει νίκας, να είστε βέβαιοι ότι δεν θα νικήσουν τα θηρία τα άγρια, δεν θα νικήσουν τα άγρια θηρία, αλλά θα νιντήσει, ναι θα νιντήσει, το αραγνίο των εσφαγμένων, Το δε Αρνίον το εσφαγμένον είναι ο Κύριος Ιησούς Χριστός, ο Πέδος Ελλήνων, υμνείτε και περιψούνται εις πάντα στους όλους ας αμεί.

Τώρα από σας ζητώ κάτι. Είμαι γέροντας, ηλικιωμένος, 82 ετών, και πάω κάτω στην Αθήνα και θα δώσω μάχη μέσα στην Ιερά Σύνοδο. Γέρος εγώ, ηλικιωμένος πλέον, που, αν μου επιτρέπετε να εκφράσω την επιθυμία μου, ήθελα να πάω στο Άγιο Όρος να μονάσω, να κλάψω τις αμαρτίες μου, να κλάψω τις αμαρτίες των πνευματικών μου τέκνων, να κλάψω τις αμαρτίες του λαού μου.

Διότι αρκετά ασχολήθηκα με όλους, εκεί θέλω να τελειώσω.

Θα τελειώσω. Τώρα από δω και κάτω θα δώσω νέα μάχη εν τη συνόδο για τα όσια και ιερά. Παρακαλώ, βοηθήσατέ με με τας προσευχάς σας. Τώρα θα επιστεγάσουμε με το σταυρό. Θα κάνουμε τον Τίμιο Σταυρό.

Ευαγγελισμός, Ευα Ψηλά, εδώ ψηλά, ψηλά. Τι σημασία έχει αυτό; Χριστέ, που ήσουν στα ουράνια, πέρα παρά τα άστρα και τους αστερισμούς. Και χαμήλωσες, και χαμήλωσες, και χαμήλωσες, σαν τον ήλιο χαμήλωσες, και είδες πολύ χαμηλά, και είδες μέσα στην κοιλιά, την Πάναγνο Κοιλιά.

Και έγινες άνθρωπος, Θεός εσύ έγινες άνθρωπος. Τι σημασία έχει; Και μετά, εδώ δεξιά, τι σημαίνουν, νίστητι μου κύριο, ήταν τη βασιλεία σου Αριστερά, μη με βάλεις στην κόλαση, Χριστέ. Κανονικά, μια φορά το σταυρό να κάνεις, θαύματα κάνεις, τα άστρα κατεβάζεις, τα άστρα κατεβάζεις, μια φορά να κάνεις το σταυρό σου. Μάλιστα, έχει μεγάλη αξία ο σταυρός του Κυρίου μας. Λοιπόν, το σταυρό κανονικώς, όλοι σας μικροί και μεγάλοι, και η καρδιά σας στο Θεό και η φωνή σας μέχρι τα άστρα, όλοι μαζί, δι' ευχών των Αγίων Πατέρων ημών, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον μας ανθρώπους.