Η ενότητα της Εκκλησίας και τα γνωρίσματα του αληθινού χριστιανού

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

Once again, devout listeners, men, women, young people, and children, I stand here at the podium of our beloved Missionary Brotherhood of the Cross. Glory to God!

You will remember the subject of my last sermon, on December 10: the Christians who hide their faith. I trust there is no one here who hides his faith. I want to believe that you are all true Christians, ready to sacrifice everything for the love of Christ.

That, then, was our subject. The next morning I left Athens, where I am supposed to stay because I serve on the Synod, and I was away for about a month. Where was I during that month? People have a right to ask. We are public figures; we are bishops. We must answer to our flock, and our people should know what we are doing in these dramatic times.

In these times we live in, we often hear people ask what the bishops are doing. People are especially demanding of me, and rightly so: “What is Kantiotis doing?” You have heard it many times. “Why is he silent? Why does he not speak? Why this? Why that?” Yet despite our advanced age, we do all we can to carry out our sacred duties. So today we give an account, according to the command of the Apostle Paul: “Fulfill your ministry.” We went back up to our Florina. This year Florina is suffering bitter cold, like Siberia or the North Pole. It is a punishment. The temperature fell below minus twenty degrees. We have two lovely lakes nearby that draw many visitors. They have frozen solid, a sight not seen there for fifty years. No one can cross them by boat.

There is even a little island, Saint Achilleios, which the army supplies by helicopter. The cold is bitter. But besides that bitter cold, Florina is facing another kind of chill. Our border region is being sorely tested by a new danger.

That danger is the so-called Macedonian question, which those who favor Skopje are now bringing to the fore.

Their center is Skopje, and they have spread their propaganda everywhere, like a spider spinning its web, as far as Australia. You remember what happened to the President of the Republic. They are fanatics, very fierce fanatics, and their slogan is: “The Greeks must leave Macedonia. The Greeks have no place in Macedonia.” A new danger is emerging from the north. Poor homeland, what have you come to! The Turks are claiming half the Aegean.

The Turks still occupy two thirds of Cyprus, Attila, that terrible invader. In Northern Epirus, the occupier, that barbarous and faithless occupier, will not take a step forward. I say to you, my homeland, Greece: they divide your garments and cast lots for your clothing. Our nation will pass through great and critical days because of our sins.

That is where I was, with God's help. During that time God counted me worthy to give twenty talks. And last Sunday, although other Metropolitans will not let me anywhere near their parishes, the saintly Metropolitan of Thessaloniki welcomed me. I celebrated the Divine Liturgy and preached in Thessaloniki's largest church, Saint Demetrios.

There I spoke on the theme, “Greece, Galilee of the Gentiles.” That evening God again counted me worthy to speak at a gathering of the active Association of the Redemption, which does extensive work and was marking sixty years of service in the city of Saint Demetrios.

The next day I came down to Athens. This week I attended the Synod. I know you will be expecting news of it. There too, we tried to speak the truth as far as we could. We had quite a struggle.

Yes, an old system prevails there in the Church: whatever is said must remain secret. The watchword is, “What is said at home must not be made public.”

We tried to break through that wall of silence. We spoke out repeatedly and took action. I will say no more now, because, with God’s help, I gave three addresses. You will be able to read them in the Orthodox Press and Ecclesiastical Struggle, and learn the latest news from the Synod. Briefly, in my first address, I stressed what I have said before...

As a fine Athenian journalist, Mr. Sardelis, also stressed, the routine within the Church must end. Terrible routine! We must move beyond small, insignificant matters and examine, in the light of the Gospel, the great and urgent questions facing our suffering nation, which is in danger. I am not prophesying, but it would be a grim prophecy.

I fear that we Greeks of this historic nation, this present generation so far from God, may become the gravediggers of our own nation. There are many signs.

Unless we all wake up, especially our spiritual leaders. That is the first matter.

The second point I raised is that our Church, the Orthodox Church of Greece, lacks unity. There is no real unity, no unity of faith. We can see it. I will refrain from harsh words, but we must speak plainly.

The late Ieronymos was right. He intended to write a valuable book called “The Forgotten Words of Christ,” though he never wrote it. We must bring the words of our Christ back to life among our people.

There is no unity in the Church. For there to be unity, certain injustices must be put right. Terrible injustices, there can be no greater injustice. It is unprecedented. I do not know whether you feel it, but I do. An unprecedented injustice. Unprecedented. Unprecedented. Without a trial, without a chance to defend themselves, twelve distinguished, venerable hierarchs, men who had never sought to become hierarchs, but had carried out their missionary work with faith, self-denial, and purity.

Under the Ioannidis dictatorship, twelve bishops were slaughtered like lambs by the savage knife of the Church hierarchy, the so-called hierarchy. Slaughtered! Not even barbarians or Sarmatians, as John Chrysostom says, would have judged men in such a way.

That injustice continues to this day. I insisted that it must be put right and that those who are still living must be restored to their duties. At least three have already departed this life, carrying great bitterness with them. One was the bishop of Chalkida, a saintly man.

Another was Leonidas of Patras, and a third was the bishop of Kilkis.

The bishop of Kilkis, Father Chariton, that was the judgment. Now, the third matter I raised was this: we must pay close attention. A terrible wave of heresies has swept over Greece like a locust from the Apocalypse, seeking to devour the last of its spiritual life. Have you ever seen a field after locusts have passed through it? Nothing remains. I have seen such a field, and the farmer was weeping. Absolutely nothing was left; they had eaten every green thing. Like a locust from the Apocalypse, three hundred heresies have descended on us. If we are not careful, Orthodoxy will fade away. We are trying to carry out missions abroad, and I do not oppose that. Yet here at home, we are in danger of disappearing as an Orthodox people, and our homeland is in danger of ceasing to be an Orthodox country. I raised these three matters, and, God willing, we will discuss them again and do whatever we can. Pray to the Lord: strengthen Your Church, which You purchased with Your precious blood. Now, you will say, get to the subject. Yes, the subject. There are so many subjects. We could speak every night, if I were to call you here every night. Just as others gather in taverns and all kinds of entertainment venues, you could gather here to hear the word of God. And I see you listening to Bishop Germanos’s talk like thirsty deer, and it fills me with joy and renews me. Now, you ask for a new subject. Our subjects come from this.

If we have any contact with the people, we know they pick things up. Our poor, devout people have antennas, as it were. We bishops may lack receivers, but the faithful people, the guardians of Orthodoxy, have them. They pick up the messages of our times, the terrible messages of our times.

So, what was I saying? Look at the saying written up there. I have told you before: it did not come from a theologian or a bishop. It came from a blessed poor man, a street sweeper in Keratsini. He is dying, and God willing I must visit him this week. He asked me, ‘What are you building here? Put this up: This hall has a reason to exist only if it speaks the truth.’

‘If it speaks lies instead of the truth, this hall has no reason to exist.’ He brought the words to me in writing: ‘Fight for the truth, struggle for the truth even unto death.’

“And the Lord will fight for you.” Do you see what a poor street sweeper told us? We must pay attention to what people say. Then, just the other day, I got into a taxi to go to the Holy Synod. The driver was a blessed poor fellow from around Acarnania, near the Achelous River. We struck up a conversation. I asked, “Are you married?” “I am.” “Do you have children?” “Two children,” he said. “Two children. Ah, Your Grace, you’ve put your hand on a sore wound. It burns, because I know you, because I remember my Karagouna grandmother, who, on her head…”

The Karagounes carried things on their heads. I saw them myself. What remarkable women, remarkable women! They would carry vessels on their heads, fill their pitchers at the river, and bring them back up. Incredible. My grandmother used to say, “A woman from Karagouna, from those parts beyond the Acheloos River, is as strong as a man.” You know the area; you’ll know what I mean. I watched them walking slowly, balancing those pitchers as they went. What a sight!

What heroic women they were! From such women came the heroes of the Evzone regiment that reached as far as Kalegrotto.

‘Ah,’ he said, ‘I remember my Karagouna grandmother. She gave birth to nine children. But my wife, God forgive me for speaking harshly of her, women today are like paper. They cannot bear anything. At the first pain, they cry, “Oh, it hurts!”’

A woman becomes pregnant; that is the natural course of things. She feels the child stir within her. The Gospel too speaks of a child leaping in the womb. Yet when some women feel that stirring, they do not rejoice. Instead, they say to themselves, ‘Now, an abortion.’

‘She made me a criminal too,’ he said. He wept there in the taxi. ‘I have become a monster. Believe me, I am tormented. And lately, because of what has happened between us, I have even begun to blaspheme.’

That is another subject. One man gave us the subject of truth; the other, the falling birth rate and the avoidance of having children. And here among us is a woman who came all the way from Zaire. She has sent a fine young Black boy to Florina to study at a Greek school. She is an apostle in her own way.

At the school they asked him, “What’s your name?” “Yannis,” he said. “My child, how many children are there in your family?” Don’t laugh: twenty-two children. A blessed little boy. So the low birth rate gives us another subject to discuss.

A third subject came from a sailor serving on one of our country’s warships. People say these ships are ready to repel the Turkish fleet, as though we were still in Kountouriotis’s day. The sailor told me, ‘What can I say, Father? I sigh over it. Do we have good food? Yes, we do. But what good is that? On the warship, nearly all the sailors blaspheme. Only two do not. They blaspheme day and night: in the morning, at noon, even over their meals. There is no prayer at all. And now drugs have come aboard the ship too. Drugs!’

Drugs, he says. People are ruined now. This brings us to another subject we have discussed before: blasphemy. Here again, it was a layman, neither a bishop nor a Patriarch nor a theologian, but another poor fellow, who gave us good reason to speak of it. What happened? One day he bought a pair of shoes at the market. As he looked for somewhere to set them down, he glanced at the soles, the bottoms of the shoes. And what did he see?

And what do we see? The precious Cross! There is a sign of the times. I hear that these shoes are made by a company, perhaps a foreign one, perhaps a local one, apparently with ties to the Millenarians. For the Millenarians hate the Cross. Oh, how they hate the Cross!

As I told you before, in Kozani a young man painted on the door of a Millenarian’s house.

...the Precious Cross. When the millenarian woke up the next morning, he flew into a rage. He scraped at it with a knife, again and again, but the Cross would not come off. What did he do? He took off his boots and burned them. Such hatred comes from his millenarian beliefs. And these shoes, mind you, are being handed out by the mayor to municipal employees. They are even being given to our soldiers, in the army. We have the Cross displayed on our flag, up there at the top, yet now we tread on the Cross with our feet. It is a desecration, a great desecration. This gives us another subject to address. Our poor people bring us one issue, then another brings us the low birth rate, a third brings us blasphemy, and a fourth brings us the desecration of the Precious Cross. There is no greater offense than trampling on the Cross.

I would like to speak about all four of these matters, and we will, God willing. But while we are on this subject, let me add something: I was horrified to learn that we are treading on the Cross like this. Something is wrong with us. Something is very wrong.

I could leave, go to the Holy Mountain, become a monk, find a hut, and spend my last days there weeping. This is dreadful. What have our sermons accomplished? I remembered something at once. I will speak of it again when I address blasphemy in particular, though I have already written an entire book on the subject.

I do not know whether the book has sold out or whether copies are still available. But let me return to blasphemy. In 1822, a great catastrophe struck Chios. The Turks seized the island and slaughtered so many people that the Aegean Sea seemed to turn red.

How many did they kill? Pouqueville, the historian, says they killed eighty thousand. And even now there is a song, I am trying to find it, that says, ‘Ah, may God grant me the chance to smash five Greek heads, the heads of little Greek children.’

Such was their fury, such their hatred. So I remembered what happened in 1822, when they set fires and burned the place. They gathered a thousand women and children and brought them to the shore.

They tore a crucifix from a church, laid it on the ground, and told them, ‘Do you see that cross? You have ten minutes. If you trample on it, you will live. If you do not, you will die.’

Ten minutes passed. Not one of them, not one, trampled on the Cross. All of them were slaughtered. What a difference from what we see today! But I have wandered from my subject. You see how many subjects there are.

Today, though, I will listen to another voice, someone else who has a feel for what is happening. After my previous sermon on hidden Christians, a scientist who is a dear friend said to me, ‘The bishop left something out.’

‘In his sermon today, he spoke about believers and unbelievers.’

“You spoke about unbelievers and about Christians who kept their faith hidden,” he says, “but you left out one large group: false Christians.” So I will take up that last suggestion and speak about false Christians. My dear friends, have we ever thought about what the name “Christian” means? As those of you who have read about it know, in the early years the followers of Christ were not called Christians. They were called disciples.

They were also called people of the Way, because they walked a narrow and difficult road: the way of Christ and of the Cross, the narrow road that leads to life. They were called Galileans in contempt, and Nazarenes as well. They had other names too. But one day the followers of Christ were called Christians. They received the name that truly suited them.

They received that fitting name in Antioch of Syria. There, as the Acts of the Apostles tells us, they were first called Christians. And that name brings to mind one name: the name of Jesus Christ. I have said it before, and I will say it again and again: beneath the stars and above the stars, there is no name sweeter, greater, stronger, more glorious, or more beautiful than the name of Jesus Christ.

And the Apostle Paul says more in his letter to the Philippians. It is the name above every name. Beside that name, all the great names of this world are like pebbles.

In a hundred years, those names will fade away. But the name of Christ is eternal. At the name of Christ, every knee shall bow, in heaven, on earth, and under the earth, and every tongue shall confess: One is holy, one is the Lord, Jesus Christ, to the glory of God the Father. Amen.

That is where they received the name Christian. That name alone is a name of honor, a name that should stir us to the depths of our hearts.

In the first century, a pagan wrote to a Christian named Diognetus and asked, “What are these Christians all about? Who are they, after all? What sort of people are they?” A letter was written in reply, and I recommend that you read it: the Epistle to Diognetus. It is a masterpiece. It says, “Christians are human beings too. They are no taller or shorter than anyone else. They are not giants, three meters tall.” God could have made Christians three-meter-tall giants like Goliath. But they are just like other people.

The first Christians were not set apart by their stature or their language. Whether they spoke Greek, the language of Plato, Aristotle, and the ancient philosophers, or Hebrew or Turkish, or the languages of other peoples, it made no difference.

There are Christians who speak barbarian languages, the language of savages. So who are the Christians? Their homeland does not set them apart, nor where they live, nor what they wear. No outward thing sets them apart.

They too live in society and mix with other people.

People work, toil, marry, and have children, but none of them throws a child away. Let’s stop there. ‘You people here are murderers! You people here are murderers! You people here are murderers!’ Let’s stop. We must stop. Listen to what was said: people had grown used to throwing children into the chasm of Kaiadas, left and right. We laugh about it here, but these people do not throw their children away. They have love, solidarity, simplicity, and deep tenderness. They are remarkable people, he says, scattered everywhere, like wheat sown throughout the earth. Wherever you go, you find them. These men are wondrous, worthy of admiration. They inspire wonder. And the author of the Epistle to Diognetus says they are to the world what the soul is to the body. Take away the soul, and a person is dead. The soul gives life to the body, and they are the soul of the world.

Christians are the soul of the world. Take them away, and the world dies. That is why the world is dying. That is why the world is dying. That is why the world is dying. Those few Christians who believed in Christ were its life. They had an immense influence: they were the salt and the light of the world.

“Let your light shine before others, so that they may see your good works and glorify your Father who is in heaven.” Basil the Great, a true and faithful Christian, gives us some of the marks of a Christian.

Who, then, is a Christian? Someone with deep faith, very deep faith. But what does a Christian believe? It is not enough simply to believe, as the ancient Greeks did. Everyone believes in something.

Even today, in China, in India, on the islands, everywhere, people have faith. But theirs is a false faith. We have the true faith. We believe in the God who created the world, governs it, and orders the whole universe. We believe in Christ. We believe in one God in three hypostases, three Persons: the Father, the Son, and the Holy Spirit, the Holy Trinity. And we believe that the second Person is human.

God became man so that man might become god by grace. We believe in Jesus Christ, who was crucified. And the second mark of a Christian is a deep awareness of our own sinfulness.

We see our sinfulness and feel it deeply. We confess and believe that we have been redeemed, not by philosophy or rhetoric or anything else.

Redemption is a longing shared by all humanity. I do not have time to explain what I mean by that. This redemption cannot be achieved through political systems, intellectual means, or the teachings of gurus and others. It is a redemption already accomplished. In a chapter of the Apocalypse, the Book of Revelation, the redeemed, clothed in white, surround God and give glory to Christ, who redeemed us.

We have been redeemed by his precious blood. The blood of Jesus Christ cleanses us from every sin. Think of what the Apostle Paul says. What a profound truth this is! Have you thought about it? Paul writes of why Christ came into the world.

Christ came into the world to save sinners, and I am the foremost of them.

Paul says this, though he was caught up to the third heaven and saw wondrous things.

Paul saw and heard things that no human being may utter. Yet the Apostle does not say, “I was a sinner.” As John Chrysostom points out, he says, “I am a sinner.” Even if you live only one day, you cannot be entirely without sin. He continues to see his sin before him. This is how deeply a Christian knows his own sinfulness. A Christian believes in Christ, the Savior of the world, embraces the Cross of the Lord with tears, and says, “Remember me, Lord, when You come into Your Kingdom.” But a Christian does more than simply believe: “Show me your faith by your works.” Faith without works is dead.

Our righteousness must surpass that of the scribes and Pharisees. They too had virtues: they gave alms, fasted, and prayed. But that was not enough. Virtue must rise to the heights Christ taught in the Sermon on the Mount and showed us in his own life. Paul saw that, if there is one model for us to follow, it is Christ. Marx, Lenin, and all the others are small beside him. Christ is the model, the archetype, whom we must imitate.

Paul says, “Be imitators of me, as I am of Christ.” As I am of Christ, of Christ. What are we called to imitate? Christ. By imitating Him, by imprinting the features of His image within ourselves, we reach the heights the soul can attain.

And the summit of this virtue is love: love reaching upward to God and outward to our neighbor. Love God with a love that reaches to the stars of heaven, and love your neighbor. These are the two things that mark a Christian.

That is what a Christian is. Now you may ask us to look into this. We have seen the picture; the question turns back to us. Come, let us weigh ourselves against it. Or rather, let the Gospel weigh us, for I am not worthy to judge anyone. The Gospel is a scale: a great scale, yet a finely balanced one. It weighs everyone and everything with perfect fairness, down to the last gram, the last ounce, as a pharmacist’s scale measures even the smallest amount. So the Gospel weighs all things, great and small. Now let us return to Antioch. We are no longer in the first century, when the Epistle to Diognetus described the Christians, but in the fourth. A great teacher has appeared: the king of preachers, the immortal John Chrysostom, speaking in Antioch. What kind of Christians were they? They were Christians only halfway.

There were Christians, and there were pagans. John Chrysostom struggled mightily against the worship of their gods. One day, people saw him weeping in the pulpit. He did not want to speak.

They urged him to speak. “Of all that I say, who among you will put it into practice? Who will do it?” Then he began to speak. You should read that homily of his. It is a powerful homily. I do not think I have published it in The Flute.

I have not published in The Flute the passage where I mention the number one hundred. In that sermon, John Chrysostom says, “I take a sieve and sift through society. Let me go into the homes, let me go everywhere, and ask whether people keep Christ’s commandments, whether they do what Christ commanded.” And the pagans ask us, “The Gospel is all very well, but show me a Christian who lives by it.” So Chrysostom keeps sifting, and shows why he says what he does.

John Chrysostom says, “I doubt there are a hundred Christians in Antioch.” A hundred Christians in more than name! Now let me leave Antioch and come to our own country.

In the seventeenth century, a rare preacher was born here, a gifted orator who followed John Chrysostom. He died quite young. Is anyone here from Kefalonia? Well, he was Elias Miniatis. I recommend his writings to you.

I want you to read his sermon for the first Sunday of Lent. What a sermon it is! Deeply grieved by the wretched state of the Church among our people, he says, “I will imitate Diogenes.” You remember how Diogenes took a lantern at midday and walked through the streets of Athens, looking everywhere.

And people asked him, “What are you looking for? What have you lost? What do you want?”

“What do you want? It is daytime; the sun lights the earth. What are you looking for?” “I am looking for a human being.” Oh, how beautiful a human being is! “A human being, that is what I am looking for.” From this comes a profound, philosophical point about society, about a society sunk in corruption. “I say to Diogenes: I will not carry a lantern. I have another lantern, and my lantern is the Gospel,” says Miniatis. “So I take the Gospel and go out into society. I visit the homes and find no trace of devotion to God. I go to the schools and find no teachers burning with zeal. I go to the courts and see people bearing false witness against one another. I go to the marketplace and see people cheating one another. I go everywhere. I visit the great, wealthy houses and find no trace of devotion to God. I go to the humble huts and find none there either. Where am I to find a Christian? A Christian is what I seek, a Christian.” “At last,” he says, “I will go to a place where I hope to find a Christian.”

Miniatis goes on in his sermon: “Let me go to the Church. I step inside.”

“I try to find a Saint there. Among all the priests and bishops, I look for a Saint, a wonderworker, a preacher, a Father of the Church. I find none of these.”

Listen to what he says. Fortunately for him, he is not alive today, or they would depose him! I wrote down his words: “I look for a Saint, an ascetic, a teacher, a defender of the Church.”

“But in the Church I see the arrogance of Lucifer, the pride of Lucifer. I see the greed of Judas.”

Judas. In ignorance I see beasts; in wickedness I see demons. He spoke with extraordinary sharpness. Once, for the Three Hierarchs, I had published this passage. A police sergeant met me in the street and said, “It scandalized me that he, too, would write such things about bishops. But then I read Miniatis, and I was no longer scandalized.” He had the passage in his pocket and showed it to me. “Look,” he said, “look at what Miniatis says.”

That was his rebuke. He died young, at forty-five: that bright star, the glory of Kefalonia and Greece. He died in 1714. Please, do not speak among yourselves. Do you remember that year?

Do you know what that year means for us? If you cannot tell me, I shall come down from the pulpit!

I shall come down from the pulpit. If you cannot tell me what that year means, I shall come down and stop. If you tell me, I will continue. Seventeen fourteen! Come on, come on, courage! Courage, courage, courage, courage, courage, courage, courage, courage! I have come down. Who? Well done, well done! Fortunately, you see, I was going to come down. So you see the wisdom of God. At the very moment one star was setting, a new star rose in the world. Do not despair. Stars set; new stars will rise.

This is our faith: steadfast trust in God. Saint Kosmas of Aetolia examined the matter and spoke even more sternly than Elias Miniatis. What did he say? There was once a time, he said, when the priests of the Most High appeared in the Church like angels, like angels of the Lord Almighty. Sadly, they were corrupted by ambition, love of money, love of pleasure, and the human passions. And the prophet says: once the priests lived like angels, and the people lived like human beings. But when the priests cease to live like angels and live merely as human beings, the laity will live like beasts. The timeless examples of virtue have fallen. Think of our own times. If Elias Miniatis or Saint Kosmas of Aetolia, or another great figure, stood in my place and examined our society today, their words would be very harsh. What can I say? I can tell you only a hundredth of the reality. I will give you one or two examples, and then I will finish. In the early days of my travels, forty years ago, those blessed years, I had the finest vehicle of all, solid and dependable: my own two feet. I walked for miles from village to village, preaching the Word of God. Now I remember those years and weep. On one such journey, I reached a mountain village. As I approached, I saw a man coming toward me, and I went up to him.

I approached the man. As is my habit, I like to start conversations and learn what people think. I do not know what came over me just then, but I said to him, “Good evening, my sinful brother.”

That is what I said. I called myself a sinner first, and then I called him one. He flew into a rage. “What did you say? You may be a sinner, but I am the best man in my village!” He looked ready to strike me. “What do you know about me?”

“I meant no offense,” I said. “I am a sinner myself. It has been a long time since I met a Saint on my travels.” “Oh, very pleased to meet you,” he said. I made a note of it. When I reached the village, I found the priest and told him what had happened on the road outside. “Oh, oh!” he said. “That man is a thief, a notorious thief. He has raided the chicken coops in every nearby village.”

There is the false Christian, man or woman; the world is full of them. Someone advises such a person, “Go and make your confession.” “Me, confess? I have done nothing wrong. You priests should go to confession!”

Many years ago, someone came here.

There was a man whose wife sent him here to confess. “I have nothing to confess,” he said. “My wife sent me.” So I said, “Then let me confess to you. You have no authority to grant forgiveness, but let me tell you this and this and this.” He was stunned. “Then what am I supposed to say?” he asked. He began searching his own conscience. This is not just my personal experience. It is the experience of everyone who has worked with people, and of missionaries who go to distant lands. The pagans have seen through us. In some ways they are better than we are: they live by the little they have, while we do not live by the much we have received. They have seen through us. The two world wars fought among Christians do not prove that Christianity has failed. They prove that there are no Christians. I remember a university professor, Ioannidis, a very good professor and a Christian. He spent a year abroad as a representative at various events. When he came back, I said, “Professor…”

“Professor,” I asked him, “how are the Christians doing in Europe?” He replied, “Are there Christians in Europe?” Tatiana says something like this too: “If you want to find true Christians, go to Russia.” That is how things stand. And there is another story: an apostle went and preached and preached. Afterward, someone came up to him and said, “The Gospel is good. The Gospel is beautiful. Its teaching is great.”

“But when we see Christians, we are troubled. Our watchword is, ‘Beware of Christians.’ The Gospel is good, but beware of Christians, because they do the opposite of what the Gospel says.” So where does that leave us?

What remains is for us to recognize our own sin deeply. For, as John says in his First Epistle, “If we say we have no sin, we deceive ourselves, and the truth is not in us.” That man is a liar..

So I have shown you a picture of these false Christians. Now for the lesson. We are quick to rebuke others; that is easy. But our rebuke must turn in one direction. Let us make it a fiery arrow.

Let us turn that scrutiny on ourselves. Let every one of us examine ourselves and ask from the heart: Do we deserve to be called Christians, in light of the definition I have just given you?

Am I worthy to be called a Christian?

Are we truly Christians, or are we bringing blasphemy upon that holy name? Are we worthy to be called Christians? To be a Christian is a great thing. For the Christians of old, that came first. Ask one of them, “What is your homeland?” “I am a Christian.” “What is your name?” “Christian.” “What is your occupation?” “Christian.” They summed up everything in that one word. And they made sacrifices, died, and bore witness to their faith. Are we always worthy to bear the name Christian? Or does the story about Alexander the Great apply to us? In his army he had a soldier who was also named Alexander. But what a difference there was between that soldier and Alexander the Great, a hero and a symbol of courage, always first into battle! As soon as fighting began, the soldier would run away like a hare. Alexander warned him more than once. Finally he said, “Come here, soldier Alexander. You bring shame on me. Either change your name or change your conduct. Be brave, as I am, or take another name.” So Christ, our crucified Redeemer, from the heights of the Cross, in an agony greater than the agony He endured in Gethsemane, asks us, “Either change your name or change your conduct. Or change your name.” Lord, that is the question before us. We must look deeply into ourselves and ask whether we live according to the spirit of the Gospel. Will we make that examination? Sadly, we have the outward appearance, but we lack the reality.

We have the appearance, but not the reality. And all that glitters is not gold. You see something shining in the distance, but when you come closer, it is not what you thought. You have seen it many times: the sun catches something and makes it gleam, and you think it must be precious.

But when you draw near, you see that it is not gold. Long ago, Socrates was different: he had the reality as well as the appearance. They put him to death with poison for the truth he upheld. Years later, a tragic poet said to the Athenians, ‘You killed Socrates, who had not only the appearance, but the reality.’ Today we have the appearance, an outward shine.

But inwardly we lack the marks of a Christian. Above all, we lack awareness of our own sinfulness. Even a single blasphemy spoken within earshot ought to stir our conscience. Yet nothing stirs us. We have no sense of it.

Indeed, the so-called cultured people have erased sin from their vocabulary. ‘There is no sin,’ they say. ‘There is no such thing as sin.’

So we must examine ourselves and ask whether we truly are Christians. Christ Himself calls us to do this. The Gospel tells us that one day the door of mercy will close. We live in God's mercy now, and the door of the Church stands open to receive us all. But one day it will close. Then people will come from the ends of the earth and knock: ‘Open to us, Lord! Open to us, Lord!’ And He will say, ‘I do not know you.’ ‘How can You not know us, Lord? We were baptized. We went to Church. We fasted. We listened to sermons. We attended worship. We received Your Body and Blood in Holy Communion. We preached. We wrote books. We did all these things.’ But He will say, ‘I do not know you. Depart from Me, you workers of iniquity. Go away from Me.’ Not everyone who says, ‘I am a Christian,’ truly is one, but the one who does God's will. I ask you today to examine yourselves deeply, deeply. There was no applause today, but I believe what you feel at this moment is greater than applause. You have a spark within you, a spark of Christian faith. That spark must become a blazing fire, so that we may feel what it means to be Christians and truly become Christians: Christians like those of the first centuries, able to fulfill our duty and our mission.

And we must consider our mission here on earth. Allow me to tell you one of Aesop’s fables, and then I shall finish. It may bring a smile, but Aesop, who lived before Christ, also spoke some truths.

Here is the truth in this fable. Aesop tells of a little donkey who watched the lambs, the cattle, and all the other animals grazing. Then suddenly a lion appeared.

As soon as the lion roared, he ruled the place. No one dared come out. The donkey admired him and thought, ‘Look at that lion! Meanwhile, I get beaten with a stick every day.’

‘Would my master dare come near me and beat me like that if I were a lion?’

He curses at me like that? One swipe of my tail and I’d finish him off. “Ah, look what I’ve come to,” he says. “My God, why didn’t You make me a lion?” So what did this crafty little donkey do, according to the fable? One day he found a dead lion, skinned it, and put on its hide. He looked like a lion. Then he went out into the fields and stood there, striking fear into everyone. The shepherds dropped their sticks, the farmers dropped theirs, and all the workers hid. And the donkey walked about majestically.

So he put on a lion’s skin. Who would come near him now? Who could threaten him? The donkey ruled while he wore the lion’s skin. But he only had the appearance; he did not have the reality.

One day a north wind sprang up and swept the skin away. There stood the donkey for all to see. Then everyone came up to him, and his reign was over.

You may say that sounds rather comical. But it is a vivid picture. Who are the lions, you ask? Ask John Chrysostom. When you believe in Christ, do His holy will, go to Church, rise to a higher life, and receive the Holy Mysteries, when you receive Holy Communion with fear, faith, and love, you no longer walk the earth as a weak, small, insignificant person. What are you then? A lion breathing fire, he says, a lion breathing fire.

No ordinary lion: you breathe fire, and no one can harm you. You strike fear into the guilty and the sinful.

We Christians should be lions breathing fire, pioneers and revolutionaries, creating a new civilization in this world. Sadly, we are not. We are donkeys in cassocks. People recognize us as Christians by our cassocks, our beards, our clerical hats, our staffs, our mitres, and our gold ornaments. That is how they know us as workers of the Gospel and as Christians. So the Christian...

The Christian is a lion breathing fire, and such a Christian can bring about a great and courageous change in this world. But if every Christian must be a lion, the clergy above all must be lions breathing fire.

And bishops especially. The Church itself shows us this. Everything in the Church teaches us something. In every church there is a bishop’s throne. Look at it: high above is an icon of Christ, while down at the base of the throne there is a lion, painted or carved in marble or wood.

Why are lions carved or painted at the base of bishops’ thrones throughout the Church? To understand, go home and open the Old Testament. Read the prophet Amos, chapter three, verse nine, if I remember rightly: ‘The lion has roared; who will not fear?’ A man from my poor village of Lefki once told me about the time many people went to Africa. They traveled into the desert and worked on the railway lines being built by the Egyptian state.

As evening came and the sun began to set, the lions would appear. We had been ordered to gather before sunset and get inside an iron shelter, where we were safe. The lions came and leapt all around it, but they could do nothing to us because we were enclosed behind the iron. ‘The lion has roared; who will not fear?’

Allow me to finish with a memory from my much-troubled life. Forty or forty-five years ago, I was a traveling preacher. I was kicked about like a football from one bishop’s jurisdiction to another. I served under twelve or fifteen Metropolitans. May they be well; I am grateful to them, for they gave me the chance to travel throughout Greece.

Once, in one diocese, I said to the bishop, ‘Your Grace, what about this, and this, and this? All these things are happening in your diocese. Why do you not protest? Why do you not speak out against them? Why do you not say, “This is not lawful”?’

“Just say once, ‘It is not lawful,’” I told him. But he said, “I can’t say any of that.” “What? Are you afraid he’ll drive you out and persecute you?” I asked. There’s a whole story here. So I told him, “You know what I’ll do? One day I’ll come to the church with a saw, cut the lion off its pedestal, and put a hare in its place, a wooden hare.”

Sadly, it is true, and I say this with sorrow, that the lions should be taken off the thrones of most of our bishops and replaced with wooden hares. I believe it; I see it. These bishops are capable and educated, yes, but they lack the quality that should mark both a Christian and a bishop: courage. There was once a time, there was a time, when the Church Fathers were roaring lions: Chrysostom, Basil, and the great Fathers of the Church. They were the terror of rulers. Rulers trembled before them; they trembled. They had no swords, no deadly weapons, yet their courage, their boldness and the purity of their lives made them a terror to the great and powerful. Now, in these last years, we who once struck fear into the powerful have come to fear the rulers ourselves. “Do not offend them! Don’t, don’t, don’t!” I beg you. I beg you. Ah, I sigh, an old bishop who today or tomorrow will leave this vain world. I am leaving; my life is ending. I am leaving. But I trust in God: the Church will never lack soldiers. The little children who are here today will, in forty or fifty years, be shining stars in the spiritual firmament of the Church. I believe this, and I work for it. My brothers and sisters, I want you to pray to God that lions like these may rise again, that lions like these may rise again in the Church of our Christ.

Let falsehood cease. Let us become true Christian men and women.

Christian women like that Karagouna woman, who carries a tremendous load on her head and bore nine children. Like the Christian woman in Zaire who had twenty-two children. May we raise men of stature: soldiers, sailors, judges, lions breathing fire. And beyond that, may we have hierarchs of the Most High, bishops and clergy. If we become such people, then evil will disappear from Greece. Or, if it does not disappear, it will at least be held back. But now, with such a shortage of men, such a lack of courage, such cowardice...

With such cowardice and such sham Christianity, we have made ourselves a laughingstock before the world, yet we call ourselves brave. Now, all together, as one people with one soul: make the sign of the Cross properly, lift your hearts to God, and raise your voices to the stars.

Αναγία Δέσποινα Θεοτόκια, Άγιοι Άγγελοι και Αρχάγγελοι, Τίμαιε Πρόδρομε, Αποστόλου Νοδεκάς, Βιδάσκαλοι και Πατέρες Εκκλησίας, Όσιοι και Μάρτερες, οι καλώς αθλήσαντε στις δεχονοθέντες, πείσετε πρεσβεία προς τον Κύριον, το λεηθήνετα ψυχά συμών. Αμήν.

Και πάλιν, ευσεβές ακροατήριον, άνδρες, γυναίκες, νέοι και παιδιά, και πάλιν εδώ εις το βήμα της αγαπητής αδελφότητος, της Ιεραποστολικής Αδελφότητας «Σταυρός». Δόξα τω Θεώ!

Το τελευταίο κήρυγμα που έκαναμε τον προηγούμενο μήνα, 10 Δεκεμβρίου, θα ενθυμείσθε ποιο ήταν το τελευταίο θέμα. Οι κρυπτοχριστιανοί. Δεν πιστεύω να είναι μέσα εδώ μας κανένας κρυπτοχριστιανός, αλλά θέλω να πιστεύω ότι όλοι είστε αληθινοί χριστιανοί, έτοιμοι τα πάντα να θυσιάσετε για την αγάπη του Χριστού.

Εδώ λοιπόν το θέμα ήταν οι κρυπτοχριστιανοί. Μετά, την άλλη μέρα το πρωί, έφυγα και απουσίασα από την Αθήνα, που πρέπει να μένω ως συνοδικός. Επίσης απουσίασα περίπου ένα μήνα. Πού ήμουνα τώρα αυτόν τον μήνα; Βέβαια πολλοί είναι σήμερα κριτικοί, έχουν αξίωση. Είμαστε δημόσιοι άνδρες, είμαστε επίσκοποι και πρέπει να λογοδοτούμε στο ποίμνιό μας και να γνωρίζει ο λαός μας τι κάνουμε, τι φτιάχνουμε στην εποχή αυτή, τη δραματική εποχή που ζούμε.

που ζούμε και συχνά ακούμε τι κάνουν δεσποτάδες, και ιδίως αυστηρός είναι ο κόσμος, και δικαίως, ως προς εμέ, που λέει: «Τι κάνει ο Καντιώτης;» Θα το έχετε ακούσει πολλές φορές. «Γιατί σιωπά; Γιατί δεν μιλά; Γιατί τούτο; Γιατί εκείνο;» Εντούτοις όμως εμείς, παρόλο το βαθύ γήρας μας, προσπαθούμε όσο μπορούμε να εκτελέσουμε τα ιερά μας καθήκοντα. Λοιπόν, λογοδοτούμε σήμερα σύμφωνα με την εντολή του Αποστόλου Παύλου: «Την διακονία σου πληροφόρησε». Λέγομε λοιπόν ότι ανεβήκαμε πάλι στη Φλώρινά μας. Στη Φλώρινα, που εκεί φέτος δοκιμάζεται πολύ από ένα ψύχος Σιβηρίας, Βορείου Πόλου. Μια τιμωρία είναι. Έφτασε το θερμόμετρο κάτω από τα 20. Δύο λίμνες που έχουμε κοντά εκεί, λίμνες χαριτωμένες, λίμνες που τραβούν κόσμο πολύ, αυτές οι δύο λίμνες 50 χρόνια έχουν δει το φαινόμενο: πάγωσαν, κρυστάλλωσαν, κανείς δεν μπορεί να περάσει με λέμβο από εκεί πέρα.

Και ένα μικρό νησάκι του Αγίου Αχιλλείου, με ελικόπτερο πάει ο στρατός και το τροφοδοτεί. Δρυμνή ψύχος. Αλλά εκτός από τον δρυμνή ψύχος, ψύχος εκείνο το άλλο που δοκιμάζεται η φλόρινά μας, Πολύ δοκιμάζεται η περιφέρειά μας, ακριτική, από έναν νέον κίνδυνο.

Ο δε κίνδυνος αυτός είναι το λεγόμενο μακεδονικό ζήτημα, που έχουν, που σήμερα το έχουν, το προβάλλουν οι λεγόμενοι φιλοσκοπιανοί

που κέντρον έχουν τα Σκόπια και ως αράχνη έχουν εξαπλώσει την προπαγάνδα τους παντού, μέχρι Αυστραλίας. Και ενθυμείστε τα γεγονότα που έγιναν εις βάρος του Προέδρου της Δημοκρατίας. Φανατικοί, πολύ φανατικοί, λοιπόν, και αυτοί έχουν σύνθημα: να φύγουν οι Έλληνες από τη Μακεδονία. Δεν έχουν καμία θέση στην Μακεδονία οι Έλληνες. Νέος κίνδυνος προβάλλεται από βορρά. Δυστυχισμένη πατρίδα, που κατήντησες! Το μισό Αιγαίο το ζητούν οι Τούρκοι.

Την Κύπρο, τα δύο τρίτα τα κατέχουν πάλι οι Τούρκοι, ο Αττίλας ο φοβερός. Τη Βόρειο Ήπειρο δεν εννοεί να κάνει βήμα προς τα εμπρός ο κατακτητής, ο βάρβαρος και άπιστος κατακτητής. Τα λέω προς πατρίδα Ελλάς Διαμερίσεων τα ημάτια σου και επιτωματισμός σου, Εύωνον Κύριο Μεγάλες ημέρες, κρίσιμες ημέρες θα περάσει το έθνος μας λόγω των αμαρτιών μας.

Εκεί λοιπόν ήμουνα, με τη βοήθεια του Θεού. Στο διάστημα αυτό με αξίωσε ο Θεός να κάνω είκοσι ομιλίες. Τη δε Κυριακή, την περασμένη Κυριακή, με αξίωσε ο Θεός και ενώ άλλοι Μητροπολίτες δεν με αφήνουν καθόλου να πλησιάσω σ' ενορίες τους, ο Άγιος Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης μου επέτρεψε και λειτούργησα και ομίλησα στο μεγαλύτερο ναό Θεσσαλονίκης, τον Άγιο Δημήτριο.

Εκεί ομίλησα. Και θέμα είχα: «Η Ελλάς, Γαλιλαία των Εθνών». Και το βράδυ πάλι με εξίωσε ο Θεός, μιλέει σε ο Θεός, να μιλήσω σε μια αίθουσα ενός ζωντανού συλλόγου της Απολυτρώσεως, που έχει μεγάλη εργασία και συμπλήρωνε τα 60 χρόνια της διακονίας της στην πόλη του Αγίου Δημητρίου.

Και τώρα κατέβηκα την επόμενη στην Αθήνα. Αυτή την εβδομάδα είχα σύνοδο. Βεβαίως βλέπω ότι θα περιμένετε νέα από τη σύνοδο, και προσπαθήσαμε και εκεί να δώσουμε, να είπαμε όσο μπορούσαμε την αλήθεια. Κονταροχτυπηθήκαμε πολύ.

Ναι, εκεί επικρατεί ένα σύστημα παλαιό, όπως ετόνισε ο Σύσυνοδικός η Εκκλησία. Ένα σύστημα ότι γίνεται ό,τι λέγεται εκεί να μένει μυστικό. Επικρατεί το σύνθημα τα ενίκομοι εν δήμο.

Μίαν Δήμο προσπαθήσαμε να σπάσουμε το φράγμα αυτό της σιωπής και ομιλήσαμε κατ' επανάληψη και εκάναμε. Δεν λέγω περισσότερα, διότι με τη βοήθεια του Θεού έκανα τρεις αγορεύσεις και τις αγορεύσεις αυτές θα τις δείτε εις τον Ορθόδοξον Τύπον και εις τον Εκκλησιαστικόν Αγώνα. Θα πληροφορηθείτε τα νεότερα νέα της Συνόδου. Συνοπτικώς λέγω ότι στην πρώτη αγόρευση ετόνισα ότι, όπως ετόνισα.

Όπως ετόνισε και ένας εκλεκτός δημοσιογράφος των Αθηνών, ο κ. Σαρδελής, αυτά είναι ότι πρέπει να πάψει η ρουτίνα μέσα στην Εκκλησία. Ρουτίνα, ρουτίνα τρομερά. Να φύγουμε από τα μικρά και ασήμαντα πράγματα και να εξετάσουμε και να ερευνήσουμε από την σκοπιά του Ευαγγελίου τα μεγάλα, τα τρισμέγιστα θέματα που απασχολούν το ταλαίπωρο έθνος μας, που κινδυνεύει. Δεν είναι προφητεία, θα είναι δεινή μου η προφητεία.

Δεν αποκλείεται εμείς οι Έλληνες του ιστορικού αυτού έθνους, η σύγχρονη γενεά, η οποία είναι μακριά από το Θεό, φοβούμαι πολύ, είναι πολλά τα σημάδια, μήπως γίνουμε νεκροθάπτες ενός ιστορικού έθνους.

Εάν δεν αφυπνιστώμε όλοι μας, ιδίως δε η ηγεσία, η πνευματική. Λοιπόν, το ένα είναι αυτό.

Το δεύτερο η αγόρευση είναι ότι η εκκλησία μας, η Ορθόδοξος, η Ελλαδική Εκκλησία δεν έχει ενότητα, δεν υπάρχει ενότης. Ενότης περιομηνική, ενότης πραγματική, ενότης, την ενότητα της πίστεως. Βλέπουμε εμείς, μη πω καμιά σκληρά λέξεις, τα λέμε χωρίς καμία συνέστηση.

Δίκιο είχε ο μακαρίτης ο Ιερώνυμος ότι έγραφε να γράψει βιβλίο πολύτιμο που δεν το έγραψε, «Τα λησμονημένα λόγια του Χριστού». Πρέπει να τα ζωντανέψουμε πάλι μέσα εις το λαό μας τα λόγια του Χριστού μας.

Χριστού μας. Η ενότητα δεν υπάρχει στην Εκκλησία. Και για να υπάρχει η ενότητα πρέπει να αποκατασταθούν μερικές αδικίες. Αδικίες τρομερές, και δεν υπάρχει μεγαλύτερη αδικία. Πρωτοφανής, δεν ξέρω αν την αισθάνεστε εσείς, εγώ την αισθάνομαι. Πρωτοφανής αδικία, πρωτοφανής. Πρωτοφανής. Χωρίς δίκη, χωρίς απολογία. Δώδεκα εκλεκτοί ιεράρχοι, σεβάσμιοι ιεράρχοι, που ποτέ τους δεν ζήτησαν να γίνουν ιεράρχοι αλλά είχον το ιεραποστολικό τους έργο μετά πίστεως και αυταπαρνήσεως και αγνότητος.

12 Ιεράρχαι επί της δικτατορίας Ιωαννίδη εσφάγησαν ως αρνία δια της μαχαίρας, της αγρίας μαχαίρας της Ιεραρχίας, της υπομονίζοντας λεγόμενης Ιεραρχίας. Εσφάγησαν. Ούτε βάρβαροι, λέει ο Χρυσόστομος, ούτε Σαυρομάται, ούτε πώς δικάζουσε.

Και αυτή η αδικία εξακολουθεί μέχρι σήμερα να υπάρχει. Ετόνισα λοιπόν και είπα ότι πρέπει να έρθει αυτή η αδικία για να γραβεύσει και να επανέφτει στα καθηκοντά τους Αυτοί που ζουν τουλάχιστον δια τρεις, αείμνηστοι, απίθων με πικρόν, με πικρία μεγάλη, ανεχώρισαν στο υπερπέραν, με μεγάλη πικρία Αυτός ήταν ο ένας, ο Άγιος Χαλκίδος, άγιος άνθρωπος.

Ο δεύτερος ήταν ο Θεσσαλονίκης, ο Πατρών Λεωνίδας και τρίτος ήταν ο Κιλκισίου.

Κιλκισίου, ο πάτερ Χαρίτων, αυτή η κρίση. Λοιπόν, το τρίτο θέμα ήταν ότι είπαμε ότι, αν δεν προσέξουμε, πρέπει να δώσουμε μεγάλη σημασία: κύμα αιρέσεων, φοβερό, ακρίς Αποκαλύψεως, εκάλυψε την Ελλάδα και ζητεί να φάει την τελευταία χλωρίδα, την πνευματική χλωρίδα. Περάσατε από χωράφι που πέρασε ακρίδα; Δεν μένει τίποτα. Εγώ επέρασα από χωράφι που πέρασε ακρίδα και έκλαιγε ο χωρικός. Τίποτε δεν έμεινε απολύτως, έφαγαν όλη τη χλωρίδα. Ακρίδα Αποκαλύψεως, 300 αιρέσεις έχουν πλακώσει, που αν δεν προσέξουμε σβήνει η Ορθοδοξία. Και ενώ εμείς προσπαθούμε να κάνουμε εξωτερική αποστολή, δεν αρνούμαι, ενώ εμείς κινδυνεύουμε και δεν έχουμε ως Ορθόδοξοι να σβήσουμε ως Ορθόδοξη χώρα στην πατρίδα μας. Τα τρία αυτά θέματα ανακίνησα και από αυτό θα γίνει και νέα πάλι συζήτηση, αν θέλει ο Θεός, και ό,τι δυνάμεθα πράττομε. Δεηθείτε τον Κύριο, στερέωσον και την Εκκλησία, ην εκτήσω τω τιμίω σου αίματι. Τώρα στο θέμα, θα πείτε, στο θέμα. Ναι, στο θέμα. Θέματα, πολλά είναι τα θέματα. Μπορούμε να μιλούμε κάθε βράδυ, αν ήμουν κάθε βράδυ να σας καλούμε εδώ, και όπως άλλοι συγκεντρώνονται στα καπηλεία, στα κέντρα, στα πολυώνυμα κέντρα, έτσι και εσείς να συγκεντρώνεστε εδώ για να ακούσετε λόγο Θεού. Και βλέπω και χαίρω και γεννούμε που ως έλαφοι διψώσαι παρακολουθείτε εδώ την ομιλία του Γερμανού Επισκόπου. Θέματα τώρα, πεις νέο θέμα. Θέματα, τα θέματα μας τα δίνει αυτό.

Αυτός ο λαός, εάν έχουμε κάποια επαφή με το λαό, αυτός ο λαός που συλλαμβάνει, είναι δέχτης, δέχτης συλλαμβάνει, έχει κεραίες ο πτωχός λαός μας ο ευσεβής. Εμείς οι αρχιερείς δεν έχουμε δέκτες, αλλά ο λαός μας, ο πιστός λαός, ο φρουρός της Ορθοδοξίας, έχει δέκτες, δέκτες, δέκτες, δεν λέτε δέκτες; Και η κεραία του συλλαμβάνει τα μηνύματα των καιρών, τα φοβερά μηνύματα των καιρών.

Λοιπόν, τι ήθελα να είπαμε; Ότι ένας, βλέπετε πάνω, σας είπα κι άλλοτε, βλέπετε αυτό το ρητό που έχουμε πάνω γραμμένο, δεν μας το έδωσε ο θεολόγος ούτε ο αρχιερέας. Ένα φτωχαδάκι ευλογημένο, που αν θέλει ο Θεός πρέπει να το επισκεφθώ αυτή την εβδομάδα γιατί εκπνέει, είναι ασθενής, κάτω στο Κερατσίνι είναι, οδοκαθαριστής είναι, και μου λέει: «Τι χτίζεται εδώ; Να βάλεις: Η αίθουσα αυτή λόγον υπάρξεως έχει εάν λαλήσει την αλήθεια».

Εάν δεν λαλήσει την αλήθεια και λαλεί το ψεύδος, τότε δεν έχει κανένα λόγο να υπάρξει αυτή η αίθουσα. Και είπε, και μου το έφερε γραμμένο, ότι μάχου υπέρ της αληθείας, αγωνίζει υπέρ της αληθείας μέχρι θανάτου.

Καὶ Κύριος πολεμήσει ὑπὲρ ὑμῶν. Βλέπετε ένας φτωχός, ένας οδοκαθαριστής τι μας είπε; Πρέπει να προσέχουμε τους λόγους. Ένας πάλι άλλος αυτές τις μέρες, λοιπόν, μπήκα σε ένα ταξί μέσα. Και μέσα στο ταξί που μπήκα να πάω στην Ιερά Σύνοδο, ένας ταξιτζής, φτωχαδάκι ευλογημένο, πέρα από τα μέρη της Ακαρνανίας, στον Αχελώο ποταμό, πέρα από εκεί πέρα κοντά στο αυτό, πιάσαμε συζήτηση. Λέω, «Έχεις γυναίκα;» Λέει, «Έχω». «Παιδιά;» «Έχω», λέει, «δύο παιδιά, δύο παιδιά. Αχ, δέσποτα, με βάνεις το χέρι στην πληγή, με καις, γιατί σε ξέρω, γιατί θυμούμαι τη γιαγιά μου την Καραγκούνα που επάνω στο κεφάλι...»

Πάνω στο κεφάλι για κλαίχτη δύσης Καραγκούνες. Εγώ τις είδα. Προποιείται τον τούφο. Φοβερές γυναίκες, φοβερές γυναίκες. Πάνω στο κεφάλι κρατάνε δοχεία, πάνω στον ποταμό γεμίζουν τα κανάτια, τα φέρνουν επάνω. Τρομερό. Η γιαγιά μου λέει: «Ανδρογυναίκα είναι κανείς από την Καραγκούνα που έρχεται, από την Καραγκούνα που έρχεται από τα μέρη εκείνα πέρα από το Αχελώου ποταμού, τα γλυσμόνιτα πέρα από όλο αυτό». Εσύ είναι, ε, λέμε αλήθεια, τα ξέρεις αυτά, θα γνωρίζεις. Απάνω, σιγά σιγά τις είδα και θαύμα, ισορροπία, βαδίζουν έτσι. Πω πω πω.

Τι ηρωίδες! Από αυτούς βγήκανε οι ήρωες, το σύνταγμα των Ευζώνων που έφτασε μέχρι Καλεγκρότο.

Αχ, λέει, θυμούμαι την Καραγκούνα, τη γιαγιά μου, που γέννησε εννιά παιδιά, και η γυναίκα μου, λέει, να μην πω καμιά κακιά γυναίκα, μη πω καμιά, είναι, πώς την ονόμασε, εσύ μιλάς γυναίκες, λέει, είναι χαρτογυναίκες, δεν έχουνε χαρτί, μόλις πονέσουν, «Αχ, πονώ».

Εν μένει έγκυος, φυσικά είναι τα πράγματα. Σκιρτήματα έχει η γυναίκα, το λέει και το Ευαγγέλιο, σκιρτά μέσα η νέα ύπαρξη. Μόλις αισθανθούν και οι σκιρτήματα, δεν χαίρονται και αγάλλονται, αλλά μέσα τους λέει, στον Κύριο, «Τώρα έκτρωση».

Και με έκανε κι εμένα εγκληματία λέει, με έκανε και έκλαιγε μέσα στο αυτό και του άνθρωπος και ένας τέρας και απίστευσε με κολάζομαι λέει. Και τώρα τελευταία εξαιτίας της γυναίκας μας είναι βλάσφημος, δηλαδή βλαστημώ.

Άλλο θέμα. Ο ένας μας είπε, μας έδωσε το θέμα περί αληθείας, ο άλλος μας έδωσε το θέμα περί υπογεννητικότητος, περί αποφυγής τεκνογονίας. Να, εδώ μέσα είναι μια κυρία που ήρθε κάτω από το Ζαΐρ, κάτω μακριά, και έχει στείλει πάνω στη Φλώρινα, απόστολος είναι, έχει στείλει ένα μαύρο σπουδαίο παιδί που σπουδάζει στην ελληνική σχολή.

Αυτή η σχολή τον ρώτησε: «Πώς σε λένε;» «Γιάννης», λέει. «Παιδί μου, πόσα παιδιά στην οικογένεια;» Μην γελάσετε, 22 παιδιά. Ένα ευλογημένο παιδάκι. Λοιπόν, άλλο θέμα μας δίνει η υπογεννητικότητα.

Λοιπόν, τρίτο θέμα, ένας κάποιος άλλος, ένας ναύτης που υπηρετεί σε ένα πολεμικό της πατρίδος, που λένε ότι είναι έτοιμο να αποκρούσουν την αρμάδα των Τούρκων, λες και είναι η εποχή του Κουντουριώτη. Λοιπόν, μου λέει, «Τι να σου πω, μου λέει, πάτερ. Αναστενάζω, λέει. Θέλεις φαΐ; Έχουμε καλό, λέει. Τι να το κάνεις, λέει. Μέσα στο καράβι, λέει, το πολεμικό καράβι, διαρκώς, ναύτες είμεθα. Όλοι πλην δύο, πλην δύο, όλοι βλαστημάνε. Μέρα νύχτα. Το πρωί βλαστήμια, το μεσημέρι βλαστήμια, στο φαγητό βλαστήμια. Προσευχή δεν γίνεται, τίποτα, και ακόμα μπήκαν και τα ναρκωτικά, λέει, μέσα στο πλοίο. Και ναρκωτικά».

Ναρκωτικά λένε, ερείπια πλέον. Μας δίνει το δικαίωμα αυτό στο νέο θέμα περί βλασφημίας που έχουμε και άλλοτε μελετήσει. Ένας πάλι άλλος, πάλι λαϊκός, όχι επίσκοπος, όχι πατριάρχης, όχι θεολόγος, αλλά ένα πτωχαδάκι πάλι. Έλαβε αφορμή, έλαβε και έδωσε αφορμή μεγάλη. Ποια αφορμή έδωσε; Ότι μια μέρα πήγε και αγόρασε ένα ζευγάρι παπούτσια από την αγορά και κοιτάζει πού να τα βάλει κάτω, κοιτάζει κάτω τις σόλες, το πέλμα των παπουτσιών, και τι βλέπει;

Τι βλέπει, τι βλέπει; Τον Τίμιο Σταυρό, ορίστε, σημείο των καιρών. Και μαθαίνω ότι τα υποδήματα αυτά τα κατασκευάζει μια εταιρεία, μάλλον ξένη εταιρεία, ντόπια, προελεύσεως μάλλον χιλιαστικής. Γιατί οι χιλιαστές μισούν τον Σταυρό, πω πω πώς τον μισούν τον Σταυρό.

Κάποιος στην Κοζάνη, όπως σας είπα και άλλοτε, στην Κοζάνη κάποιος νεαρός ζωγράφισε στο σπίτι, στην πόρτα ενός χιλιαστού.

...τον Τίμιο Σταυρό και το πρωί ο χιλιαστής που ξύπνησε λύσσαξε και πήρε ένα μαχαίρι και ξούσε, ξούσε, ξούσε και δεν έφυγε ο Σταυρός. Τι έκανε; Έβγαλε τις μπότες και τις έκαψε. Μίσος λοιπόν, προελεύσεως χιλιαστικής. Και ότι τα υποδήματα αυτά τα μοιράζει ο κύριος Δήμαρχος στους υπαλλήλους του Δήμου, παρακαλώ. Και ακόμα τα μοιράζουν τα υποδήματα στους στρατιώτες μας. Στο στρατώστο με ρε Παναδάζων. Εμείς έχουμε φαινομενικώς, έχουμε φαινομενικώς τον σταυρό στη σημαία, να, πάνω ψηλά στη σημαία μας, αλλά τον σταυρό τώρα τον πατούμε στα πόδια μας, στα πόδια μας, κάτω από τα πόδια μας, που είναι βεβήλωση, μεγάλη βεβήλωση. Να, και αυτός μας δίνει άλλο θέμα περί βεβηλώσεως. Ο ένας μας δίνει, ο πτωχός λαός μας, θέμα περί αγγιθίας, ο δεύτερος μας δίνει θέμα περί υπογεννητικότητος, ο τρίτος μας δίνει περί βλασφημίας και ο τέταρτος μας δίνει περί βεβηλώσεως του Τιμίου Σταυρού, που δεν υπάρχει άλλο έγκλημα μεγαλύτερο, να πατάς τον Σταυρό.

Θα ήθελα, θα ομιλήσω και πάνω στα τέσσερα θέματα, θα ομιλήσουμε, θα ομιλήσουμε αν θέλει ο Θεός, επάνω στα τέσσερα αυτά θέματα θα ομιλήσουμε. Αλλά επί τη ευκαιρία αυτή να το συμπληρώσω, εγώ τρόμαξα με αυτό το πράγμα, ότι πατούμε τον Σταυρό έτσι. Δεν πάμε καλά, δεν πάμε καλά.

Μπορώ να φύγω, να πάω στον Άγιο Όρος, να μονάσω, να βρω μια καλύβα να πεθάνω και μέσα να κλάψω. Είναι φοβερά, δεν υπάρχει, είναι ένα κουλφονί που όντως συντηρύμω, είναι τα κηρύγματά μας. Και θυμήθηκα αμέσως, θα το πω και τότε πάλι, αλλά θα το επαναλάβω και θα το πω και εδώ προκάτευα, θα μιλήσω ειδικώς περί βλασφημίας, αν και έχω γράψει βιβλίο ολόκληρο περί βλασφημίας.

Δεν ξέρω, εξαντλήθηκε, έχει, υπάρχει, ε, λοιπόν, λοιπόν, περί βλασφημίας. Το 1822 στη Χίο έγινε μεγάλη καταστροφή. Κατέλαβαν τη Χίο οι Τουρκανάδες και έσφαξαν, και έσφαξαν, και έσφαξαν και κοκκίνισε το Αιγαίο Πέλαγος.

Πόσους σφάξανε; Ο Πουκεβίλ, ένας ιστορικός, 80 χιλιάδες σφάξανε οι Τουρκανάδες. Και τώρα κάτι τραγούδι έχουν, λέει ένα τραγούδι που ψάχνω στην Άγγελα, «Αχ», λέει, «θα με αξιώσει ο Θεός να σπάσω πέντε κεφάλια, τα μικρά παιδιά, πέντε κεφάλια των Ελλήνων, των Γραικών Ελλήνων».

Τέτοια είναι, τέτοια μανία, τέτοιο πάθος έχουν. Τέτοιο πάθος, τέτοιο πάθος έχουν. Θυμήθηκα λοιπόν το 1822 που βάλανε φωτιά, βάλανε και κάψανε. Μαζέψανε λοιπόν χίλια γυναικόπαιδα. Τα βάλανε στην παραλία, στην ακρογιαλιά.

Ξεριζώσαν έναν σταυρό από έναν ναό, έναν σταυρωμένο, τον ξαπλώσανε χάμω και τους είπαν: «Τον βλέπετε τον σταυρό; Δέκα λεπτά διορία. Εάν τον πατήσετε, θα ζήσετε. Εάν δεν τον πατήσετε, δεν θα ζήσετε».

Περάσαν δέκα λεπτά, ούτε ένας, ούτε ένας δεν πάτησε τον σταυρό και όλοι σφαγήκαν. Ποια διαφορά, η τεραστή βαγιά των εθνών όπως ανέτειξε στον Άγιο Δημήτριο. Ράθανος, αμαρτωλό, ποβαρό. Αλλά θα παρέσαμε από το θέμα του σε αυτό Βλέπετε λοιπόν θέματα.

Εγώ όμως σήμερα θα ακούσω τη φωνή ενός άλλου, που είναι και αυτός δέκτης. Στο προηγούμενο κύριο Μονιπουμίνησε περί κρεπτοχριστιανός Κάποιος επιστήμονας πολύ αγαπητός και φίλος είπε, λέει, μια παράλειψη έκανε ο επίσκοπος.

Λες σήμερα στο κύριο μας ομίλησε περί πιστών, ομίλησε περί απίστων.

Περί απίστων, ομίλησε περί κρυπτοχριστιανών, αλλά παρέλειψε μια μεγάλη παράταξη, λέει. Και αυτή η παράταξη είναι η ψευτοχριστιανή. Συνεπώς, αυτό θα ακούσω, την τελευταία υπόδειξη, και θα μιλήσω περί ψευδοχριστιανών. Το όνομα χριστιανός, το σκεφτήκαμε, αγαπητοί μου, τι σημασία έχει το όνομα χριστιανός; Όμως, όπως γνωρίζετε όσοι διαβάζετε, τα πρώτα χρόνια οι οπαδοί του Χριστού δεν ονομάζονται χριστιανοί, ονομάζονται μαθητές.

Μαρτυτέ, ονομάζονται ακόμα οι της Οδού, ονομάζονται ότι βαδίζουν πάνω σε μια στενή και τεθλιμμένη οδό, την οδό του Χριστού, του Σταυρού, στενή και τεθλιμμένη οδός η άγουσα στην ζωή, ονομάζονται ακόμα Γαλιλαίοι περιφρονητικώς, ονομάζονται Ναζαρέοι, Ναζαρινοί και άλλα ονόματα είχαν, αλλά μια ωραία ημέρα οι οπαδοί του Χριστού ονομάστηκαν Χριστιανοί, πήραν το όνομα, το αρμόζον όνομα.

Και πήραν το αρμόζον όνομα που στην Αντιόχεια της Συρίας εκεί ονομάστηκαν Χριστιανοί, όπως λέγουν οι Πράξεις των Αποστόλων. Και το όνομα αυτό υπενθυμίζει το ένα όνομα, το όνομα του Ιησού Χριστού. Το είπα, το επαναλαμβάνω, δεν θα πάψω να το λέγω, ότι κάτω από τα άστρα και απάνω από τα άστρα δεν υπάρχει άλλο όνομα πιο γλυκύ, πιο μεγάλο, πιο δυνατό, πιο ρωμαλέο, πιο υψηλό, πιο ωραίο από το όνομα του Ιησού Χριστού.

Και άλλα λέγει μέσα ο Απόστολος Παύλος προς Φιλιππησίους επιστολής, Ότι το όνομα το υπερπάνω όνομα Το όνομα το υπερπάνω όνομα Νάνοι, νάνοι, χαλίκια είναι. Αυτά τα ονόματα από εννήσιμη μυρίδα. Είναι μεγάλα ονόματα.

Έτε εκατά χρόνια θα σβήσουνε Θα σβήσουνε. Ενώ το όνομα του Χριστού ζήθαμε είναι αιώνιον Και ότι εν τ' ονόμα του το όνομα του Χριστού, εν τω ονόματι του γονατίσει ἐπουρανίων καὶ ἐπιγείων καὶ καταχθονίων, καὶ πᾶσα γλῶσσα ἐξομολογήσηται ὅτι Εἷς Ἅγιος, εἷς Κύριος, Ἰησοῦς Χριστός, εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρός. Ἀμήν.

Από εκεί λοιπόν πήρανε χριστιανοί και μόνο το όνομα αυτό είναι τιμητικό όνομα, τιμητικόν όνομα που πρέπει να μας συγκλονίζει.

Στον πρώτον αιώνα κάποιος εθνικός ειδωλολάτρης έκανε ένα γράμμα, ερώτησε ένα χριστιανό, Διόγνητο, λέει: «Μα τι πράγμα λένε αυτοί οι χριστιανοί; Τι πράγμα; Τι είναι αυτοί οι χριστιανοί τέλος πάντων; Χριστιανοί, τι πράγμα; Τι είδος είναι; Τι πράγμα είναι αυτοί οι χριστιανοί;» Και αυτός έγραψε μια επιστολή, που συνιστώ να τη διαβάσετε. Την επιστολή αυτή, η Προς Διόγνητον επιστολή, αριστούργημα είναι. Λέει λοιπόν: «Οι χριστιανοί είναι και αυτοί άνθρωποι», λέει, «ούτε υψηλότεροι ούτε κοντότεροι ούτε γίγαντες είναι. Δεν είναι τριών μέτρων». Μπορούσε να κάνει τους χριστιανούς ο Θεός τριών μέτρων γίγαντες σαν τον Γολιάθ. Είναι και αυτοί όπως είναι οι άλλοι άνθρωποι, έτσι είναι.

Οι πρώτοι χριστιανοί δεν διακρίνονται ούτε από το ανάστημα, δεν διακρίνονται ούτε από τη γλώσσα, αν μιλούν ελληνικά, αν μιλούν τη γλώσσα του Πλάτωνος, του Αριστοτέλους, των αρχαίων φιλοσόφων, αν μιλούν Εβραϊκά ή Τούρκικα, αν μιλούν και Βάρβαροι, δεν έχει σημασία.

Είναι χριστιανοί άνθρωποι που μιλούν βαρβαρικά, γλώσσα των αγρίων. Ποιοι όμως είναι οι χριστιανοί; Δεν διακρίνονται από την πατρίδα, από το μέρος. Δεν διακρίνονται από την ενδυμασία. Δεν διακρίνονται από εξωτερικά πράγματα.

Ζουν κι αυτοί μες στην κοινωνία, συναναστρέφονται τους ανθρώπους.

Οι άνθρωποι εργάζονται, κοπιάζουν, παντρεύονται, γεννούν, αλλά κανείς από αυτούς δεν πετάει το παιδί. Σταματήσουμε. Εδώ μέσα είστε δολοφόνοι, εδώ μέσα είστε δολοφόνοι, εδώ μέσα είστε δολοφόνοι. Να σταματήσουμε. Να σταματήσουμε. Μα, μα πρέπει να σταματήσουμε. Ακούστε τι είπατε. Συνήθισαν και πετούσαν τα παιδιά στον Καιάδα δεξιά και αριστερά. Εδώ τα γελάμε. Δεν πετάνε τα παιδιά και έχουν μια αγάπη και μια αλληλεγγύη και μια απλότητα και μια συναισθηματικότητα μεγάλη. Και αυτά φαινόμενα είναι αυτοί, λέει, και είναι εγκατεσπαρμένοι, λέει. Όπως ο σίτος είναι εγκατεσπαρμένος σε όλη τη γη, λέει. Όπου να πας, όλοι, λέει, είναι. Αλλά είναι θαυμαστοί οι άνδρες, άξιοι οι άνδρες. Προκαλούν το θαύμα και είναι, λέει, ο συγγραφέας της προς Διόγνητον επιστολής, είναι, λέει, ό,τι είναι η ψυχή στο σώμα. Αφαίρεσε την ψυχή, νεκρός είναι ο άνθρωπος. Ζωή της ψυχής του σώματος είναι η ψυχή και η ψυχή του κόσμου.

Η ψυχή του κόσμου είναι οι χριστιανοί. Αφαίρεσε τους Χριστιανούς, πέθανε ο κόσμος. Να γιατί πεθαίνει ο κόσμος. Να γιατί πεθαίνει ο κόσμος. Να γιατί πεθαίνει ο κόσμος. Η ζωή ήταν οι χριστιανοί, οι ολίγοι χριστιανοί, αυτοί που πιστεύαν στον Χριστό, που είχαν τεράστια επίδραση, ήταν το άλας και το φως του κόσμου.

Οὕτως λαμψάτω τὸ φῶς ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ὅπως ἴδωσιν ὑμῶν τὰ καλὰ ἔργα καὶ δοξάσωσιν τὸν Πατέρα ὑμῶν τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Ο Μέγας Βασίλειος, όντως αληθής χριστιανός και πιστός, δίνει μερικά γνωρίσματα του χριστιανού.

Δηλαδή ο χριστιανός ποιος είναι; Αυτός που έχει πίστη βαθιά, πολύ βαθιά πίστη, πιστεύει. Τι πιστεύει; Δεν πιστεύει όπως οι αρχαίοι Έλληνες, γιατί πίστη όλοι έχουν. Ευχή

Και μέχρι σήμερα κάτω στην Κίνα, κάτω στην Ινδία, πάνω παντού στα νησιά, παντού και στους παντού έχουν την πίστη. Αλλά πίστη ψευδή. Εμείς έχουμε πίστη αληθινή, εμείς πιστεύουμε, αλλά η πίστη μας είναι αληθινή. Πιστεύουμε στο Θεό που δημιούργησε τον κόσμο, κυβερνά τον κόσμο και διέπει τα σύμπαντα. Πιστεύουμε στον Χριστό, στον Θεό που είναι εις Θεός αλλά τρεις υποστάσεις: Πατήρ, Υιός και Άγιο Πνεύμα, Αγία Τριάδα, λέει, στον κόσμο πιστεύουμε ότι το δεύτερο πρόσωπο είναι άνθρωπο

Έγινε άνθρωπος και ο άνθρωπος Θεός, ο Ράθιας αρκεί μέσα εις τον κόσμο. Πιστεύουμε εις τον Ιησού Χριστό τον Εσταυρωμένον. Και πιστεύουμε. Και το δεύτερο γνώρισμα είναι η βαθιά συναίσθηση της αμαρτωλότητάς μας.

Βλέπουμε την αμαρτωλότητά μας, συναισθανόμαστε την αμαρτωλότητά μας. Ομολογούμε και πιστεύουμε ότι ελυτρώθημε. Όχι δια φιλοσοφίας και ρητορίας και άλλων πραγμάτων.

...πραγμάτων που είναι λύτρωσης, πανανθρώπινος πόθος είναι. Πανανθρώπινος, δεν έχω καιρό να εξηγήσω τον πανανθρώπινο, από το λύτρωσης η οποία δεν επιτυγχάνεται ούτε δια συστημάτων πολιτικών, ούτε διάνοτυνων μέσων, ούτε δια διδασκαλίας των γκουρού και άλλων, αλλά είναι μια λύτρωση λελυτρωμένη. Έχει ένα κεφάλαιο η Αποκάλυψη, λυτρωμένοι, λευχειμονούντες, περικυκλώνουν τον Θεό, τις αποκαλύψει ο Θεός και λένε τη λυτρωμένη δόξα τον Χριστό που μας λύτρωσε.

το τιμήν του αίματοι, το αίμα Ιησού Χριστού καθαρίζει μάσα πάσα αμαρτίας. Είναι εκείνο που λέει ο Απόστολος Παύλος. Τι βαθύ πράγμα είναι αυτό, τι βαθύ πράγμα! Το σκεφτήκατε; Ήρθε ο Χριστός στον κόσμο, γράφει ο Παύλος που είδε ο Χριστός στον κόσμο.

Ήρθε ο Χριστός στον κόσμο, σώσε αμαρτωλούς, ο πρώτος είμαι εγώ.

Ο Παύλος λοιπόν που έφτασε μέχρι τρίτου ουρανού και είδε πράγματα.

πράγματα και ήκουσε πράγματα ούτε εξώναν ανθρώπολα λύσε ο Απόστολος Σπάρος θεωρεί τον εαυτόν του δεν λέει ήμουν αμαρτωλός το λέει ο Χρυσόσθεμος δεν λέει ήμουν αμαρτωλός είμαι αμαρτωλός δεν λέει ήμουν αμαρτωλός είμαι αμαρτωλός δηλαδή διότι και μια μέρα να ζήσεις δεν είναι ατόμο πάνω να είσαι τελείως κάτι που συμβαίνει μέσα στη ψυχή σου είμαι αμαρτωλός ξεκολουθεί να βλέπει ενώ ποιόν του η αμαρτία του του Κέθρα είναι τέτοια βαθιά συνέστηση ο χριστιανός πιστεύει στον Χριστό ο ζητωτή του κόσμου ο χριστιανός έχει συνείδηση σε αμαρτωλότός του και ασπάζεται τον σταυρό του Κυρίου με τα δάκρυα και λέγει νύστητι μου κύριε ο τράσιντη βασιλείας ο χριστιανός δεν πιστεύει απλώς αλλά πιστεύεις δείξον την πίστη σου εκ των έρμων σου πίστης χωρίς έργα να κράστη

Πλεονάση, αρετή πλοίων γραμματέων και φαρισαίων, είχαν και αυτοί αρετή και ελεημοσύνη, κάνουν και νηστεία, είχαν και προσευχές, αλλά ήταν μικρά και ασήμαντα. Πρέπει να φτάσει μεγάλο ύψος, η αρετή να λάμψει, να φτάσει στα ύψη που έφτασε, έφτασε η δασκενική που ύψωσε την αρετήν ο Χριστός δια της επί όρους ομιλίας του, αρετή η οποία έλαμψε ο σύλλοιος εν τω βίω του, εν τω παραδείγματι, αρετή εκάλυψε την αρετή σου Χριστέ, μη μη τέλειες αρετ Ο Παύλος είδε αν υπάρχει ένας που είναι πρότυπον, δεν είναι ο Μάρξ, ο Λένιν, ο Αλφα, ο Βίκαν, μικροί και ασήμαντοι είναι. Το πρότυπον, το αρχέτυπον, το οποίο πρέπει να μιμηθούμε είναι ο Χριστός, είναι ο άνθρωπος, είναι εκείνο που λέει ο Παύλος.

Ο Παύλος: «Μιμηταί μου γίνεσθε καθώς Χριστού», καθώς, καθώς, καθώς Χριστού. Τι είναι μίμησης; Μίμησης του Χριστού, διά μιμήσεως του Χριστού, δι' αντιγραφής της εις εμάς, των χαρακτήρων της εικόνας του Χριστού, φθάνουμε εμείς, τα όρια αρθρώμε ψυχή, φθάνομαι, φθάνομαι, φθάνομαι.

Αγαπητός, Ομολογητής, Δεωβήτων Θάνατον, Χριστιανός Τουρμάτο Παν, Διασαίο Χριστέ Τουρμάτο Παν, αυτά λέει ο Χριστιανός και κορυφή της αρετής αυτής είναι η αγάπη, η αγάπη οριζόντιος και κάθετος, κάθετος με όταν φτάνει μέχρι τα άστρα του ουρανού, αγάπα τον Θεόν, έρωτας θείος και αγάπα τον πλησίον, αυτά τα δύο είναι ο Χριστιανός.

Ο χριστιανός. Ερωτάτε τώρα να κάνουμε μία έρευνα. Αυτή είναι η εικόνα. Γυρνάτε ερώτημα. Ελάτε να ζυγιστούμε τώρα σε αυτό επάνω. Ή να πείτε μάλιστα να ζυγίσουν. Γιατί εγώ δεν είμαι άξιος να ζυγίζω τους ανθρώπους. Να ζυγίσουν τους ανθρώπους μεγάλη κορυφά η πλά. Το Ευαγγέλιο είναι ζυγαριά, μεγάλη ζυγαριά, λεπτή ζυγαριά. Ζυγίζει τους πάντες σε τα πάντα ακριβοδίκαια, και τελευταίο γραμμάριο, τελευταία ουγγία, όπως οι ζυγαριές των φαρμακείων ζυγίζουν την τελευταία ουγγία. Έτσι ζυγίζει το Ευαγγέλιο τα πάντα, μικρά και μεγάλα. Λοιπόν, παρουσιάζω πάλι, πάμε στην Αντιόχεια. Δεν είναι πλέον πρώτος αιών που περιέγραψε τους χριστιανούς η Προς Διόγνητον επιστολή, αλλά είναι ο τέταρτος αιώνας. Είναι αιών που εφάνηκε στον ορίζοντα ένας μεγάλος διδάσκαλος, ο βασιλεύς των ιεροκηρύκων, ο αθάνατος Χρυσόστομος, ομιλεί στην Αντιόχεια. Πώς ήτανε χριστιανοί; Μισοί και μισοί ήτανε.

200.000 θα ήταν οι Χριστιανοί και άλλοι 200 ειδωλολάτρες. Και έκανε μεγάλο αγώνα εναντίον των θεών, εναντίον των λατρών κλπ. Μια μέρα τον είδε τον Χρυσόστομο και έκλαιγε πάνω στον άμβωνα. Δεν ήθελε να μιλήσει.

Λέγεται να μιλήσει. Από αυτά που λέω, ποιος θα εφαρμόζει από εσάς; Ποιος θα κάνει; Και αρχίζει με τη γλώσσα του. Πρέπει να διαβάσετε αυτή την ομιλία του. φοβρά ομιλία Δεν έχω, νομίζω, δημοσιεύσει στη Φλογέρα.

Στη Φλογέρα δεν έχω δημοσιεύσει ένα νούμερο 100 που λέω εκεί πέρα. Λοιπόν, λέγει εκεί πέρα στην Ευρωβουλία, λέει: «Παίρνω κόσκινο και κοσκινίζω την κοινωνία. Αφήστε με κάτω, λέει, να πάω στα σπίτια, να πάω παντού, να κοσκινίσω και να ρωτήσω εάν τηρούνται οι εντολές του Χριστού, αυτά που διέταξε ο Χριστός». Και μας ρωτούν οι ειδωλολάτρες, λέει: «Δείξατέ μου, καλό το Ευαγγέλιο, λέει, α, δείξατέ μου έναν χριστιανό να τα εφαρμόζει». Και κοσκινίζει και κοσκινίζει ο Χρυσόστομος και αποδεικνύει ότι λέγει.

Ότι αμφιβάλλω εάν μέσα στην Αντιόχεια υπάρχουν 100 Χριστιανοί, αυτά λέει ο Χρυσόστομος, αμφιβάλλω αν υπάρχουν 100 Χριστιανοί, όχι απλώς την ονομασία αυτή, μάλιστα 100 Χριστιανοί αν υπάρχουν, αλλά θέτει τώρα έναν άλλο, αφήνω την Αντιόχεια και έρχομαι εδώ στην πατρίδα μας.

Κατ' τον έβδομο, δέκα των έβδομων αιώνα, εγενήθη εδώ ένας σπάνιος ερωκήρυκας, πολύ σπάνιος, ρήτορο, μημητής του Χριστοστόμου, πέθανε σε πολύ νέα ανηλικία, ο Κεφαλονίας, είναι κανείς ο Κεφαλονίας, Κεφαλονίτης είναι κανείς εδώ, λοιπόν, αυτός ήταν ο Ηλίας ο Μηνιάτης, συνιστώ τα συγγραμματά του.

Θέλω να διαβάσετε μια ομιλία του Μηνιάτου που είναι στην πρώτη Κυριακή των Νηστειών. Ω, τι λέει εκεί πέρα, λέει. Και αυτός, λυπημένος πολύ για την αθλία κατάσταση της Εκκλησίας του γένους μας. Παίρνει και από τους κόσκινων και κοσκινείς λέει Θα μυθώ λέει τον Διογιάννη όπως ο Διογιάννης μέσα στο μεσημέρι Πήρε φανάρι και γύριζε τους δρόμους μέσα εδώ στην Αθήνα, παντού.

Και τον ρωτούσαν: Τι ζητάς; Τι έχασες; Τι θέλεις;

Τι θέλεις; Μέρα, ήλιος φωτίζει τη γη, τι ζητάς; Άνθρωπον ζητώ. Ω, πόσο ωραίος είναι ο άνθρωπος, ο άνθρωπος, άνθρωπον ζητώ. Έρχεται και μεγάλο λόγο, φιλοσοφικό λόγο, μέσα στην κοινωνία, τη διεφθαρμένη κοινωνία. Εγώ λέω στον Διογένη, δεν θα κρατήσω φανάρι, έχω άλλο φανάρι και το φανάρι μου είναι το Ευαγγέλιο, λέει ο Μινιάτης. Παίρνω λοιπόν το Ευαγγέλιο και κατεβαίνω μέσα στην κοινωνία και πηγαίνω στα σπίτια και δεν βλέπω εκεί ίχνος ευσεβίας και πηγαίνω στα σχολεία και δεν βλέπω εκεί φλογερούς διδασκάλους, πηγαίνω στα δικαστήρια και βλέπω εκεί ψευδομάρτυρας ο ένας στο άλλο και πηγαίνω στην αγορά και βλέπω ότι εκεί κλέβει ένας τον άλλο και πηγαίνω παντού και πηγαίνω στα σπίτια τα μεγάλα, τα πλούσια και ίχνος ευσεβίας δεν πάω και πάω στις καλύβες και εκεί δεν βλέπω. Πού να βρω χριστιανό; Χριστιανό ζητώ, χριστιανό ζητώ. Τέλος, λέει, θα πάω κάπου που θέλω να ελπίσω να βρω χριστιανό. Και τολμά λοιπόν ο Χριστός.

Ο Μηνιάτης προχωράει και προχωράει, προχωράει, λέει, στο κήρυγμα. Ας πάω στην εκκλησία. Μπαίνω μέσα στην εκκλησία.

Προσπαθώ να βρω μέσα στην εκκλησία έναν Άγιο, προσπαθώ να βρω έναν μεταξύ των ιερέων και αρχιερέων που εγέμισε αυτό. Ζητώ να βρω έναν Άγιο, έναν θαυματουργό, έναν ρήτορα, έναν Πατέρα της Εκκλησίας. Τίποτε απ' αυτά.

Τι λέγει, ευτυχώς δεν ζουν σήμερα να τον καθερούσανε, θα τα καθερεί το σήμερα. Λοιπόν, άκουσε τι λέει, το σημείωσα. Βλέπω, προσπαθώ να βρω έναν Άγιον, έναν ασκητή, έναν διδάσκαλο, έναν υποστηρικτή της Εκκλησίας.

Βλέπω μέσα στην Εκκλησία, βλέπω εις την Εκκλησία έπαρσιν Εωσφόρου, υπερηφάνιαν Εωσφόρου. Βλέπω εις την φιλαργυρίαν Ιούδα, Ιούδας.

Ιούδας, βλέπω εις την αμάθεια ζώα, βλέπω εις την πονηρία δαίμονας. Αυτός ήταν καυστικότατος. Μια μέρα είχα δημοσιεύσει στους Τρεις Ιεράρχες αυτόν τον λόγο, είχα γράψει. Και ένας αρχιφύλακας, περπατούσε στον δρόμο με τα πόδια τότε και με συνάντησε κάποιος, λέει: «Με σκανδάλισε, λέει, να γράψει τέτοια λόγια για τους αρχιερείς κι αυτός». Αλλά μετά δεν σκανδαλίστηκα, διάβασα Μηνιάτη και το είχε μέσα στην τσέπη του. Λέει έτσι, κοίταξε λέει, αυτός μου το επέδειξε. Κοίταξε, λέει, τι λέει ο Μηνιάτης.

Λοιπόν, αυτός είναι ο έλεγχος που κάνω. Απέθανε νεαρός σε ηλικία 45 ετών, το άστρο μου αυτό, το φωτεινό άστρο, η δόξα της Κεφαλονιάς και της Ελλάδος, ως επίσκοπος υγιαίας σε 45 ετών. Απέθανε το 1714. Σας παρακαλώ πολύ, μην μιλάτε, θυμάστε το έτος αυτό;

τη σημασία για εμάς το έτος αυτό. Αν δεν το πείτε, θα κατεβώ από τον άμβωνα.

Ευχή, Το έδωσε αυτό τη σημασία για εμάς, το έδωσε αυτό. Αν δεν το πείτε θα κατεβώ από τον άμμονα. Θα κατεβώ από τον άμμονα. Εάν δεν μου πείτε το έδωσε αυτό, θα κατεβώ από τον άμμονα και θα σταματήσω. Αν το πείτε θα συνεχίσω. 1714. Μπρος, μπρος, κουράγιο. Κουράγιο, κουράγιο, κουράγιο, κουράγιο, κουράγιο, κουράγιο, κουράγιο, κουράγιο. Κατέβηκα. Ποιος. Μπράβο, μπράβο. Ευτυχώς θα κατέβαινα κάτω. Βλέπεις λοιπόν. Βλέπεις λοιπόν ότι βλέπεις τη σοφία του Θεού. Την ώρα που έσβηνε το άστρο, νέο άστρο ανέτεινε στον κόσμο. Μη απέμπιζες Θεέ. Τείνουν τα άστρα. Νέα άστρα θανατήρουν. Πίστης μας είναι αυτή ακράδαντος στο Θεό.

Πίστη μας είναι αυτή, ακράδαντος στον Θεό. Ο Κοσμάς ο Αιτωλός έκανε έρευνα. Τι είπε; Σκληρότερα λόγια από τον Ηλία Μηνιάτη. Τι είπε; Ότι, λέει, βλέπω στην Εκκλησία, ήταν κάποτε εποχή που οι ιερείς του Υψίστου φαινόνταν σαν άγγελοι. Σαν άγγελοι φαινόνταν, άγγελος Κυρίου Παντοκράτορος. Αλλά δυστυχώς διεφθάρησαν από τη φιλοδοξία, από τη φιλαργυρία, από τη φιληδονία, από τα ανθρώπινα πάθη. Και λέγει ο προφήτης: όταν τους δείτε να ζουν... Κάποτε ζούσαν ως άγγελοι και οι άνθρωποι ζούσαν ως άνθρωποι. Όταν, λέει, αυτοί πάψουν να ζουν ως άγγελοι και να ζουν ως άνθρωποι, τότε οι λαϊκοί θα ζουν ως κτήνη. Έπεσαν τα πρότυπα, τα αιώνια πρότυπα της αρετής. Να δούμε στα χρόνια μας. Θα ήταν πολύ σκληρό. Ερχόταν στη θέση μου ο Ηλίας Μηνιάτης ή ο Κοσμάς ο Αιτωλός ή μια μεγάλη αυτή να κάνει τον έλεγχο της κοινωνίας μας σήμερα. Τι να είπω; Μόνο να είπω ένα εκατοστό της πραγματικότητας. Εγώ θα σας πω ένα δύο και θα τελειώσω τον λόγο. Από την περιοδεία μου, στα χρόνια πρώτα, σαράντα χρόνια, τα ευλογημένα χρόνια, τώρα δεν ενθουσιάζομαι, θυμούμαι και κλαίω τα χρόνια εκείνα που είχα το υπ' αριθμόν ένα αυτοκίνητο, στερεόν και βέβαιον: είχα τα πόδια μου και περπατούσα χιλιόμετρα και πήγαινα από χωριό σε χωριό και κήρυττα τον Λόγο του Θεού. Έφτασα λοιπόν σε ένα χωριό ορεινό απ' έξω και όταν είδα, βλέπω κάποιον άνθρωπο και ερχότανε και τον επισκέφθηκα.

Επλησίασα σήμερα, με τη συνήθεια που έχω, θέλω πάντοτε να ανοίγω συζήτηση με τους ανθρώπους, να βλέπω τι φρονούν οι άνθρωποι. Δεν ξέρω πώς μου ήρθε την ώρα εκείνη και του λέω: Καλησπέρα, αμαρτωλέ μου αδερφέ.

Αυτό είπα. Πρώτα τον εαυτό μου αμαρτωλό και είπα και αυτόν τον αμαρτωλό. Θηρίο έγινε. Τι είπες; Εσύ είσαι αμαρτωλός; Εγώ είμαι ο καλύτερος άνθρωπος στο χωριό μου. Και μάλιστα ήταν έτσι να με χτυπήσει, να με χτυπήσει. Πού με ξέρεις εμένα;

Εγώ δεν πρόσφερα, λέω, είμαι αμαρτωλός, εγώ είμαι αμαρτωλός. Είσαι από καιρό, λέω, που συνήθως στην περιοδή μου είναι έναν Άγιο. Α, χαίρω πολύ, το σημάδεψε μας καλά. Και όταν μπήκα στο χωριό, βρήκα τον παπά και λέω: «Παπά, λέω, στον δρόμο συνήθως απ' έξω από το χωριό...» σε ένα λέω αυτό τι συνέβηνε αυτό, οχ οχ οχ οχ λέει, οχ οχ οχ οχ Αυτός είναι κλέφτης, αρχικλέφτης, και ρήμαξε τα κοτέτσια όλων των χωριών.

Να ο ψευτοχριστιανός, να η ψευτοχριστιανή, που τέτοιους γέμισε ο κόσμος. Ποιος τον συμβουλεύει; Να πας, να πας, να πας να τον εξομολογήσεις. Και εγώ να εξομολογηθώ; Δεν έχω τίποτα. Εσείς οι παπάδες εξομολογηθείτε.

Κάποτε ήρθε εδώ, τότε προ πολλών ετών, κάποιος.

Ήταν κάποιος, τον έστειλε η γυναίκα να εξομολογηθεί. «Εγώ τίποτα», λέει, «με έστειλε η γυναίκα». Εγώ τότε, τότε να εξομολογηθώ εγώ. Και εξομολογήθηκες εαυτό. Ας πω, λέτε, αν και εσύ δεν έχεις δικαίωμα να δώσεις συγχώρεση, λέω, να εξομολογηθώ εγώ, να σου πω το και το και το και το. Τα 'χασε. Λέει ο άλλος: «Μα τότε εγώ τι να πω;» Ψάχνει το χριστιανί. Για να σε κόζεψε στη Χριστιανό. Και δεν είναι μόνο η εμπειρία, η ειδική μου εμπειρία· είναι και εμπειρία όλων όσων ασχοληθούν και είναι εμπειρία και των ιεραποστόλων που πάνε στις άγριες χώρες. Μας πήραν μυρωδιά, μυρωδιά μας πήραν οι ειδωλολάτρες, που έχουν, είναι καλύτερα από εμάς. Αυτοί το λίγο που έχουν το εφαρμόζουν, το πολύ που έχουμε δεν το εφαρμόζουμε εμείς. Μας πήραν μυρωδιά. Και μόνο οι δύο παγκόσμιοι πόλεμοι που έγιναν μεταξύ χριστιανών αποτελεί την πλήρη, το πλήρως, όχι την αποτυχία του χριστιανισμού, αποδεικνύει ότι δεν υπάρχουν χριστιανοί. Θυμούμαι έναν καθηγητή πανεπιστημίου, τον Ιωαννίδη, πολύ καλό καθηγητή, χριστιανός ήταν, και έλειπε ένα χρόνο στο εξωτερικό ως αντιπρόσωπο σε διάφορα. Όταν γύρισε λοιπόν, «Κύριε καθηγητή...»

«Κύριε Καθηγητά», του λέω, «πώς πάνε οι χριστιανοί στην Ευρώπη;» Και μου έλεγε: «Μα υπάρχουν χριστιανοί στην Ευρώπη;» Το λέει και η Τατιάνα, το λέει αυτό: «Αν δεν είσαι χριστιανός, άντε στη Ρωσία, θα αναδείξεις χριστιανούς αληθινούς». Έτσι έχουν τα πράγματα. Οι χριστιανοί, χριστιανοί, πάνε λοιπόν επίσης πάνε και τα ξέρουν καλά, πήραν σε συνδύες ένας Απόστολος, κήρυξε, κήρυξε, κήρυξε. Μετά τον πλησιάζει κάποιος, λέει: «Καλό είναι το Ευα...» Ευαγγέλιο, ωραίο το Ευαγγέλιο, μεγάλη συνέχεια το Ευαγγέλιο.

Αλλά όταν βλέπουμε χριστιανούς λέει κομπονόμεθα, λέει έχουμε σύνθημα φυλαχτείτε από χριστιανούς. Καλό το Ευαγγέλιο. Να φυλαχτείτε από χριστιανούς, διότι κάνουν τα αντίθετα από ό,τι λέει το Ευαγγέλιο. Συνεπώς, είμαι, θα έφτασα.

Και υπολείπεται μόνο να έχουμε τη βαθιά συναίσθηση. Γιατί εάν είπωμεν ότι αμαρτίαν ουκ έχομεν, εαυτούς πλανώμεν, λέει, και η αλήθεια ουκ έστιν εν ημίν. Να, αυτός είναι ψεύτης. Το λέει ο Ιωάννης, ο Ιωάννης στην πρώτη καθολική επιστολή.

Ιδού λοιπόν, σας έδωσα την εικόνα, την εικόνα δυο λίγων αυτών των ψευτοχριστιανών. Τώρα το συμπέρασμα, το δίδαγμα. Το δίδαγμά μας, το δίδαγμά μας είναι ένα. Ότι συνηθίζομαι, συνήθως να ελέγχομαι, εύκολος είναι ο έλεγχος Αλλά ο έλεγχος πρέπει να στραφεί προς μια κατεύθυνση, να φτιάξουμε ένα πύρινο βέλος.

Και να στρέψουμε τον έλεγχον προς τον εαυτό μας. Να ελέγξουμε όλοι μας τον εαυτό μας. Και να ρωτήσουμε βαθιά: αξίζει σε εμάς να ονομαζόμαστε χριστιανοί; Ύστερα από αυτά που είπατε ολίγα, τον ορισμό που σας είπα.

Αξίζει να ονομάζομαι χριστιανός;

Χριστιανοί ή αποτελούμε ήδη εμάς βλασιμοί το όνομά μου εις το Άγιο; Αξίζει να ονομάζονται Χριστιανοί; Μεγάλο πράγμα οι Χριστιανοί. Χριστιανοί πρώτα. Μόνο ρώτησε: ποια είναι η πατρίδα σου; Χριστιανός. Ποιο είναι το όνομά σου; Χριστιανός. Ποιο είναι το επάγγελμά σου; Χριστιανός. Τι είναι; Όλα τα συνόψιζαν στη λέξη Χριστιανός. Και θυσιαζόντανε και πεθαίνανε και μαρτυρούσαν και λοιπά. Αξίζει πάντα εμάς να έχουμε το όνομα Χριστιανός; Ή πως σε εμάς ταιριάζει εκείνο το ανέκδοτο του Μεγάλου Αλεξάνδρου, που λέγει ότι στο στρατό ο Μέγας Αλέξανδρος είχε έναν στρατιώτη, Αλέξανδρο τον λέγανε και αυτόν, αλλά ποια διαφορά μεταξύ του στρατιώτου Αλεξάνδρου και του Αλεξάνδρου που ήταν ήρωας, ήρωας, σύμβολον ηρωισμού, πρώτος στη μάχη. Και τον έλεγε αυτόν, μόλις άρχιζε η μάχη, το 'σκαγε, το 'σκαγε, σαν λαγός έφευγε. Του έκανε μια παρατήρηση, του έκανε μια παρατήρηση. Τον βλέπει μια τελευταία φορά: «Έλα», λέει, «Αλέξανδρε στρατιώτα, με ατιμάζεις. Ή θα αλλάξεις όνομα ή θα αλλάξεις διαγωγή. Ή θα γίνεις γενναίος, όπως εγώ είμαι ο Αλέξανδρος, ή θα αλλάξεις όνομα, πάρε ένα άλλο όνομα». Έτσι και ο Χριστός, ο Εσταυρωμένος Λυτρωτής μας, επάνω στα ύψη του σταυρού, στην αγωνία που διέρχεται, αγωνία μεγαλύτερη από την αγωνία που διήλθε στη Γεθσημανή, αγωνιάδη μας ο Χριστός, μας ρωτά: «Ή θα αλλάξετε όνομα ή θα αλλάξετε αγωγή. Ή θα αλλάξετε όνομα». Ε, κύριε, αυτό είναι το θέμα. Να κάνουμε έρευνα, να εξετάσουμε βαθιά όλοι μας εάν ζούμε σύμφωνα με το πνεύμα του Ευαγγελίου. Θα κάνουμε την έρευνα αυτή άραγε; Δυστυχώς, έχουμε το φαίνεσθαι, δεν έχουμε.

Δεν έχουμε το είναι, το φαίνεσθαι έχουμε. Και ό,τι λάμπει δεν είναι χρυσός. Βλέπεις μακριά, λάμπει κάτι, πλησιάζεις, δεν είναι έτσι. Έχετε δει πολλές φορές, από μακριά λάμπει, λάμπει. Πέφτουν οι ακτίνες του ηλίου και αντανακλούν, θυμάσαι, και νομίζεις ότι είναι σπουδαίο.

Ό,τι πλησιάζει σε ένας δεν εκέσει, δεν είναι χρυσός, δεν λάμπει ως χρυσός Αλλά ένας στην αρχαία εποχή είχε το φαίνεσθαι, ο Σωκράτης το είχε. και τον σκότωσαν τον Σοκράτη, τον υπότισε τον Ιητήριο για την αλήθεια που εκείληται αυτός και πράσιναν 30 to 40 χρόνια και ανέβηκε ένας ποιητής μέσα, τραγικός ποιητής, διακομώδευσε Και τους λέει, μια μέρα έφτασε ο Σωκράτης και είπε στους Αθηναίους: Ω Αθηναίοι, εκτείνατε, εκτείνατε, εκτείνατε, εφονεύσατε Σοκράτη ο οποίος όχι μόνο το φαίνεστε είχε αλλά το ήλαι είχε Τώρα το φαίνεσθαι έχουμε, εξωτερική λαμπηδόνα έχουμε.

Αλλά εσωτερικώς όμως δεν έχουμε τα γνωρίσματα. Και ακυριότερο γνώρισμα δεν έχουμε τη συνέστηση σε μαντολοτός μας Που και μόνο για μια βλαστήμια που ακούει τρέπε να ανοίξει γύρω μας κατά ποιο όλος Τίποτα, καμία, δεν έχουμε συνείδηση.

Μάλιστα δε οι κουλτουριάρηδες σβήσαν από το λεξιλόγιο την αμαρτία. Δεν υπάρχει, λέει, αμαρτία, δεν υπάρχει τίποτα, αμαρτία.

Λοιπόν, πρέπει να κάνουμε την έρευνα αυτή του εαυτού μας, εάν όντως είμαστε χριστιανοί, έρευνα την οποία μας συνιστά ο Χριστός ο ίδιος, διότι λέει κάποιος στο Ευαγγέλιο ότι κάποιος λέει: «Θα κλείσει μια μέρα η θύρα του ελέους». Ζούμε το έλεος του Θεού, αλλά η πόρτα αυτή της εκκλησίας που είναι ανοιχτή τώρα και μας δέχεται όλους θα κλείσει μια μέρα. Και τότε, όταν κλείσει η πόρτα, θα έρθουν εκ περάτων της γης και θα χτυπούν. «Άνοιξε, Κύριε, άνοιξε, Κύριε». «Ουκ οίδα υμάς. Δεν σας γνωρίζω». «Μα δεν μας γνωρίζεις, Κύριε; Εμείς είμαστε βαπτισμένοι. Εμείς πήγαμε στην εκκλησία. Εμείς νηστεύαμε. Εμείς παρακολουθήσαμε κηρύγματα. Εμείς πήγαμε στη θεία λατρεία. Εμείς κοινωνούσαμε το σώμα και το αίμα σου. Εμείς, εμείς, εμείς. Εμείς κηρύξαμε, εμείς γράψαμε βιβλία, εμείς, εμείς, εμείς». «Δεν σας ξέρω. Απόστητε απ’ εμού, οι εργάτες της αδικίας. Φύγετε από μένα». Ου πας ο λέγων μοι είναι χριστιανός, αλλά ο ποιών το θέλημα. Παρακαλώ σήμερα να εξετάσετε βαθιά τον εαυτό σας, βαθιά. Δεν είχε σήμερα χειροκροτήματα, αλλά πιστεύω ότι ανώτερο από τα χειροκροτήματα είναι αυτό που αισθάνεστε την ώρα αυτή, διότι είστε άνθρωποι οι οποίοι έχετε μέσα μια σπίθα, μια σπίθα χριστιανοσύνης. Και η σπίθα αυτής της χριστιανοσύνης πρέπει να γίνει πυρκαγιά και να αισθανθούμε και να γίνουμε χριστιανοί, χριστιανοί όπως των πρώτων αιώνων, χριστιανοί οι οποίοι να μπορούμε να πράξουμε το καθήκον μας και την αποστολή.

Και την αποστολή μας μέσα εις τη γη αυτή. Τώρα θα επιτρέψετε να είπω κάποιο μύθο του Αισώπου και τελειώνω. Ο μύθος θα προκαλέσει κάποιο μειδίαμα, αλλά και ο Αίσωπος προ Χριστού έδρασε και είπε μερικές αλήθειες.

Και η αλήθεια αυτή είναι η εξής. Λέγει ο Αίσωπος στους μύθους του ότι ήταν ένας γαϊδουράκος και έβλεπε ένα φαινόμενο ο γαϊδουράκος, ότι βόσκανε τα αρνιά, βόσκανε τα βόδια, βόσκανε τα πάντα και ξαφνικά ακούει, παρουσιάζεται ο λιοντάρης.

Μόλις ευρυχά το λεόν, κυλάρχη, κυλάρχη, βασίλευε τον Λιοντάρη. Κανείς δεν τολμούσε να βγει έξω από το σπίτι του. Και τον θαύμαζε τον λιοντάρη. Και λέει, κοίτα ξελώνει, να μου και ο Λιοντάρη. Τώρα, λέει, τρώω ραβδιές, τι ραβδιές που τρώω, λέει, κάθε μέρα.

Θα πλησίαζε εμένα το αφεντικό να με ραβδίζει έτσι;

Βρίζει έτσι, με μια με την ουρά πάει, θα τον τελείωνα. Ε, πού κατήντησα, λέει. Θεέ μου, γιατί δεν με έκανες λιοντάρι; Λοιπόν, τι έκανε αυτός ο πονηρός ο γαϊδουράκος, λέει ο μύθος; Ότι είδε μια μέρα ένα ψόφιο λιοντάρι και το έκδαρε. Και φόρεσε το δέρμα του λιονταριού. Και είναι λιοντάρι, φαινόταν λιοντάρι. Και πάει στον κάμπο μέσα, στέκεται, τρόμος και φόβος. Οι βοσκοί άφησαν τα ραβδιά τους, οι γεωργοί άφησαν τα ραβδιά τους, οι εργάτες όλοι κρυφτήκανε. Και αυτό περπατούσε μεγαλοπρεπώς.

Ποιος τον πλησιάζει τώρα, ποιος μπορούσε να τον απειλήσει τώρα; Βασίλευε ο Όνος με το δέρμα του αυτού του Οθνού, λέοντος βασίλευε άλλα μια μέρα λέει, το φαίνεστε είχε το φαίνεστε, αλλά δεν είχε το είναι.

Μια μέρα ρεφίστηκε ένας βοριάς, δίνειξε φοράδια και το άρπαξε, το αφήνισε το δέρμα και φάνηκε ο Χαϊδαρός. Τότε πλησίασαν όλοι και τελείωσε.

Βέβαια, θα πείτε, αυτό κάπως γελοίο, αλλά δεν είναι γελοίο, είναι μια ζωηρά εικόνα, διότι ποιοι είναι οι λέοντες; Ποιοι είναι οι λέοντες, με ρωτάτε; Ποιοι είναι οι λέοντες, με ρωτάτε; Ρωτήστε τον Ιωάννη τον Χρυσόστομο. Πιστεύεις στον Χριστό, εκτελείς το θέλημα του Αγίου, πηγαίνεις στην Εκκλησία, μεταρσιώνεσαι, υψώνεσαι εις μέτρα μεγάλα και ψηλά, κοινωνείς τα Άγια των μυστηρίων. Όταν, λέει, κοινωνείς μετά φόβου πίστεως και αγάπης τη Θεία Κοινωνία, τότε πλέον δεν πατάς στη γη, τότε πλέον δεν είσαι ένας άνθρωπος αδύνατος, μικρός και ασήμαντος. Τότε πλέον τι είσαι; Είσαι, λέει, λέων πυρπνέων, λέων πυρπνέων.

Όχι αφρικολιοντάρι, βγάζεις φωτιές και δεν μπορεί να σου κάνει κανείς τίποτα, ούτε άγγελοι, ούτε κανείς, τρόμος και φόβος εις τους ενόχους και αμαρτωλούς.

Λέων ποιοι πλέον δες και τι ούτε έρπαναν να είμαστε και εμείς οι χριστιανοί πρωτοπόροι και επαναστάτες και δημιουργοί ενός καινούριου πολιτισμού μέσα εις τον κόσμο αυτό. Δυστυχώς όμως δεν είμαστε, είμαστε όνοι όνοι οι οποίοι φορούμε. Μας διακρίνουν τώρα οι χριστιανοί, χριστιανοί μας διακρίνουν από τα ράσα, από τα γένια, από τα καλυμμαύχια, από τις μπαστούνες, από τις μίτρες, από τα χρυσάφια. Από αυτά μας διακρίνουν ότι είμαστε οι εργάτες του Ευαγγελίου και οι χριστιανοί και λοιπά. Συνεπώς ο χριστιανός

Ο Χριστιανός είναι λέων πυρπνέων και αυτός ο Χριστιανός είναι δημιουργός μιας μεγάλης ηρωικής επαναστάσεως στον κόσμο τούτον. Αλλά εάν ο Χριστιανός πρέπει να είναι λέων, προπαντός λέων πυρπνέων πρέπει να είναι οι κληρικοί.

Και μάλιστα οι επίσκοποι. Αυτό που λέω το βλέπουμε στην Εκκλησία. Ό,τι είναι μέσα στην Εκκλησία έχει μεγάλη διδασκαλία. Αν βλέπετε μέσα στην εκκλησία, και σε όλες τις εκκλησίες υπάρχει δεσποτικός θρόνος. Να, κάτω ο δεσπότης. Αν προσέξετε, επάνω, εκεί ψηλά, είναι εικόνα του Χριστού, αλλά κάτω στα βάθρα, στα βάθρα εκεί του επισκοπικού θρόνου, είναι ζωγραφισμένο ένα λιοντάρι, ή μαρμάρινο ή ξύλινο.

Γιατί άραγε σε όλη την Εκκλησία στα βάθρα των επισκοπικών θρόνων να είναι ζωγραφισμένα, σκαλισμένα λιοντάρια; Αν θέλετε να δείτε την ερμηνεία, πάτε στα σπίτια σας και ανοίξετε την Παλαιά Διαθήκη και δείτε εκεί τον Αμώς τον προφήτη, που λέει, κεφάλαιον τρίτον, αν θυμούμαι καλώς, στίχος εννέα, Που λέει Λέωνα ρε άφησε το και τι σου κοβηθίζεται λιοντάρι λέει εφόναξε ποιος θα φοβηθεί Μου λέγει ένας πατριώτης μου από το φτωχό χωριό μου, της Λεύκης, τότε που φεύγανε πολλοί και πήγαν κάτω στην Αφρική, Και κάνουν πέρα προχωρήσαν μέσα εις την έρημο Και εργαζόταν στις γραμμές, εκεί στις ροβικές γραμμές που έκανε το κράτος η Αίγυπτος

Και νύχτωνε, και όταν νύχτωνε, προτού να δύσει ο ήλιος, έγερνε ο ήλιος στη δύση αυτού. Λοιπόν, μόλις βασίλευε ο ήλιος, να και βγήκαν τα λιοντάρια. Και μας είχαν διατάξει, προτού να δύσει ο ήλιος, αμέσως μαζευόμαστε σε ένα τούνελ από σίδερο, έτσι, και μπαίναμε μέσα και ήμασταν ασφαλείς. Και ερχόταν τα λιοντάρια και πηδούσαν από εδώ και πηδούσαν από εκεί και πηδούσαν από εκεί, Μα δεν μπορούσε να μας κάνουν τίποτα γιατί είμαστε μέσα φραγμένοι, μέσω συντρόν κλουβή που με αναφτιάστηκε η προϊστάμινη Λέω να ρεύξετε το και τι ζωοποιητήσετε Γιοντάρη λέει βόναξε

Επιτρέψτε με να τελειώσω με το εξής. Με μια ανάμνηση του πολυπλάχτου βίου μου. Ότι προ 40 to 45 ετών ήμουν ιεροκήρυκας. Πλανώδιος, είχα γίνει φουτμπόλ στα κατήματα των αρχιερέων. Κλώθησα από εδώ, κλώθησα από εκεί 12 to 15 Μητροπολίτες πέρασα. Ας είναι καλά, τους ευγνωμονώ, μου δώσανε καιρό να περιοδεύσω την Ελλάδα.

Είχα πάει λοιπόν σε μια Μητρόπολη και έλεγα στον Δεσπότη: «Μα Δέσποτα, εκείνο, εκείνο, εκείνο, εκείνο, εκείνο». Αυτά όλα συμβαίνουν λέει, συμβαίνουν μέσα στην ΕΜΤ, γιατί δεν διαμαρτύρησες, γιατί δεν ελέγεις Γιατί δεν λες ένα ούκια ξεστήσι, ένα ούκια ξεστήσι, γιατί δεν λες ένα ούκια ξεστήσι

Σε στήσει, λέω, ένα, και λες, ωρέ, δεν μπορώ να πω τίποτα από αυτά, λέει. Τι; Αυτός, λέω, να με διώξει, να με καταδιώξει; Μα, λέω, γιατί υπάρχει, λέω, εδώ είναι ιστορία ολόκληρη. Τότε, λοιπόν, του λέω, ξέρεις, θα κάνω, λέω, θα έρθω μια μέρα στην εκκλησία, θα πάρω ένα πριόνι, θα βγάλω το λιοντάρι από τα βάθρα και θα βάλω ένα λαγό. Θα βάλω ένα λαγό, ένα ξύλινο λαγό.

Είναι αλήθεια ότι δυστυχώς από τους θρόνους των αρχιερέων μας, των περισσότερων αρχιερέων μας, το λέγουμε μετά λύπης, πρέπει να ξεριζωθούν τα λιοντάρια και να μπουν λαγοί, ξύλινοι λαγοί. Αυτό το πιστεύω, το βλέπω. Είναι σπουδαίοι, είναι μορφωμένοι, είναι, είναι, είναι, αλλά τους λείπει το στοιχείο εκείνο το οποίο χαρακτηρίζει τον χριστιανό και τον επίσκοπο: το θάρρος. Ύστερα από 40 to 50 χρόνια θα είναι αστέρας πολύφωτος του νοητού στερεώματος της Εκκλησίας. Το πιστεύω και εργάζομαι. Αλλά θέλω να πω, αδερφοί μου, να παρακαλούν τον Θεό να βγουν πάλι τέτοια λιοντάρια, να βγουν πάλι τέτοια λιοντάρια στην Εκκλησία του Χριστού μας. Λοιπόν και όμως έλεγα μια αλήθεια ότι δυστυχώς από τους φρόνους των αρχιερέων μας, των περισσοτέρων αρχιερέων μας, το λέγουμε τα λύπης, πρέπει να ξεζωθούν τα λιοντάρια και να μπουν λαγωοί, ξύλινα λαγωοί. Αυτό το πιστεύω, το βλέπω. Είναι σπουδαίοι, είναι μορφωμένοι, είναι, είναι, είναι, αλλά σταλεί το στοιχείο εκείνο το οποίο χαρακτηρίζει των χριστιανών και των επίσκοπων το θάρρος. Ήταν κάποτε εποχή, ήταν κάποτε εποχή που λέοντες, κρυπνέοντες, ήταν οι ανίστοι πατέρες, χριστόστοι βασίλειοι και μεγάλοι πατέρες εκκλησίας και αυτή τι ήτανε, ήτανε ο φόβος στους άρχοντες, τους έτρεμαν οι άρχοντες, τους έτρεμαν. Μόνο ότι δεν είχαν σπαθιά, μόνο ότι είχαν όπλα πονικά, εντούτοις με το θάρροστο, με την παραισία τους, με την αγώνα του βίου τους, ήταν τρόμος των μεγάλων κυστηρών. Τώρα, καταντήσαμε στα τελευταία χρόνια, εμείς που είμαστε ο τρόμος των μεγάλων κυστηρών, να γίνουμε τώρα οι άρχοντες, είναι ο φόβος και ο τρόμος. Μη, μη, μη πειράξεις, ξέρω εγώ, μη, μη, μη, μη, μη, μη, μη, μη, μη, μη, μη, μη, μη, μη, μη, μη, μη, μ Λοιπόν, σε παρακαλώ, σε παρακαλώ, στο μυαλό σας πηγαίνω. Λοιπόν, σε παρακαλώ. Ασθενάζω εγώ, Γέρον Επίσκαπος, που σήμερα-αύριο φεύγω από το μάτι ο κόσμος. Φεύγω, δίγει η ζωή μου, φεύγω. Αλλά ελπίζω στον Θεό, ούτε για κλίψη, ούτε κλίψη στρατιότητα η Εκκλησία. Και μικρά παιδιά που είναι εδώ, ύστερα από 40 to 50 χρόνια, θα είναι ασθέρας πολύποτη του νοητού στερεόματος της Εκκλησίας. Το πιστεύω και ε Να παρακαλούν τον Θεό να βγουν πάλι τέτοια λιοντάρια. Να βγουν πάλι τέτοια λιοντάρια στην Εκκλησία του Χριστού μας. Να πάψει το ψέδρος. Να γίνουμε αληθίες. ΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜΜ Αχ! Αχ! Ανασταράζω εγώ γέρον επίσκοπος που σήμερα ή αύριο φεύγω από το μάτι ο κόσμος. Φεύγω! Δίγη η ζωή μου! Φεύγω!

Να πάψει το ψεύδος, να γίνουμε αληθινοί χριστιανοί και γυναίκες αληθινές χριστιανές.

Οι χριστιανές σαν την Καραγκούνα αυτή που πάνω στα κεφάλια σηκώνει ολόκληρο βάρος και γέννησε εννέα. Σαν τη χριστιανή κάτω στο Ζαΐρ που έκανε 22 παιδιά. Να αποκτήσουμε άνδρας υψηλούς, στρατιώτας, ναύτας, δικαστάς, λέοντας πυρ πνέοντας. Και ακόμα παραπάνω, να αποκτήσουμε αρχιερείς του Υψίστου και επισκόπους και κληρικούς. Και αν τέτοιοι γίνουμε, τότε, τότε το κακό θα εκλείψει από την Ελλάδα. Ή αν δεν εκλείψει από την Ελλάδα, θα περιοριστεί, ενώ τώρα, με τέτοια λειψανδρία που έχουμε, με τέτοια έλλειψη, με τέτοια δειλία...

Με τέτοια ανανδρία, με τέτοιο ψευτοχριστιανισμό, τότε ο μηχός, ο πόνος που έγινε ρεζίλι, μας έκανε ρεζίλι στον κόσμο, ονομάζεται Λεβέντης. Τώρα όλοι μαζί, μια ψυχή ως λαός, ο σταυρός σας κανονικός, η καρδιά σας στον Θεό και η φωνή σας μέχρι τα άστρα, όλοι μαζί: δι’ ευχών των Αγίων Πατέρων, τον Θεό.