Ο Άσωτος και τα χαρίσματα που σπαταλούμε

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

Today, my dear friends, is my feast day. But you will say, “We know your feast day is June 15,” when Saint Augustine is commemorated, that wonderful teacher of our Church. I bear his great name, though I am only a humble servant.

Yes, I am celebrating. Today I accept your congratulations, or perhaps your condolences.

That sounds strange, doesn’t it? You may ask, “What has come over you tonight? You’re saying such strange things.” They are not strange; they are true. Today I celebrate. And I am not the only one. You celebrate too. Men, women, even children: we all celebrate on this holy day.

We all celebrate, whatever other names we bear and commemorate on their appointed days.

In the coming days, we all have a feast to celebrate. Today even children over the age of six celebrate, because, in a word, we are sinners. And in the language of today’s Gospel, which we heard this morning, sinners are prodigals. A sinner is a prodigal. So today we all celebrate the feast of the Prodigal Son. Indeed, John Chrysostom...

In a wonderful homily, and which of John Chrysostom’s homilies is not wonderful?, on today’s parable, he asks: “Who is the younger son who left his father’s house, went far away, and squandered his property in reckless living?” Is he an unbeliever? A Jew? An atheist? No. He is a son. He lived in the house, in the palace of God, his Heavenly Father.

So the younger son represents every one of us who, through Baptism, were adopted and became children of God. I do not know whether we have grasped the worth of that adoption.

It would take a whole sermon to show this: some children boast that their parents are distinguished people who hold high positions in society. If they boast of their family standing, how much more, infinitely more, should we rejoice that we are children of God.

We are brothers and sisters of Christ, heirs together of the Kingdom of Heaven, princes and princesses in truth. What heights Christianity has raised humanity to: to be royalty in heaven, sharing in the inheritance of the Kingdom.

Through Baptism, then, we ceased to belong to the world of sin and came into the world of God. Before God and other people, through our godparent, we made a sacred promise: to renounce Satan and unite ourselves to Christ.

After Baptism, please understand, there should be no sin. No sin at all. Sins committed before Baptism, yes, are forgiven. But sins committed afterward were a great question in the early Church, which was very strict. Some teachers even said that sins after Baptism could not be forgiven.

There was much debate, and a Synod was held. Its strongest argument was the parable of the Prodigal Son: even sins committed after Baptism can be forgiven. For after the first Baptism, there is another baptism.

The second baptism is the baptism of metanoia, of repentance. Blessed be God, who gave us this baptism of repentance. One holy teacher says that, just as the font in which you were baptized was filled with water, you should shed enough tears to fill another font and be baptized in the tears of repentance.

You were baptized in water like that of the River Jordan, indeed, the water of the baptismal font is greater than the water of the Jordan. You were baptized in the blessed waters of the holy font. Be baptized again in the waters of your tears: “Every night I wash my bed with tears.”

But where are our rivers of tears? Give me, give me, give me tears of repentance.

Metanoia, repentance. Sadly, we are hard-hearted, inhuman, and unrepentant. Glory to God that we have this Baptism of repentance, Holy Confession. Without it, Paradise would be empty. Empty! Only the Most Holy Theotokos would be there. No one else. Only the Most Holy Theotokos. And I forgot: the little children who are baptized and then die would also be in Paradise. Mothers, mothers, do not weep for little children who die so young, for they are angels and archangels. How often have we ourselves said, ‘My God, why did You not take us when we were little, so we could be near You? Why did You leave us in a world full of corruption, slander, devilry, all kinds of tribulations and temptations?’ Yes. So then, after Baptism, we are all prodigals.

We are all prodigals; only the degree differs. Some have strayed less, others more, but every one of us is a prodigal to some extent. As I said this morning, and say again now, a wise philosopher observed that if the Lord had told only this marvelous parable, it would have been enough to show that He is God.

For it shows that He is no mere man, psychologist, philosopher, or sociologist. He is God, and God alone knows both the depths and the heights of humanity: the depths of our degradation and the heights of our greatness.

The depths are the falls of Adam and Eve and the corruption that spread throughout the world. The heights are our return, through repentance, toward heaven. What, then, is this parable? Allow me not to explain it all. One sermon would not be enough, nor two; even ten could not exhaust its depth. I will simply lower my bucket into the deep well of this parable and draw up a little water to refresh your thirsty lips.

For I know that you are the city's discerning listeners, and you thirst as a deer longs for streams of water. Please understand: this sermon is meant to awaken, not to rebuke. May it awaken our hardened consciences, in keeping with the message I put forward in the latest issue of Spitha, which I hope you have read: the end of Greece is drawing near. We shall be saved only if...

If only we would all be baptized in a font of tears and repentance for the grave wrongs we have committed as individuals, as families, as a society, and as a nation.

Let me draw your attention to one aspect of the parable. I take the passage that says, “He squandered his property in reckless living,” after he had left the palace

The father did not hold him back by force; he respected his freedom. And Christ, in the parable, here is the teaching on freedom, did not hold him back. He could have kept him there, but he did not. He let him go free. Do you want to leave? Do you want to stay? Then stay. You do not want to stay? This is no totalitarian regime that closes its borders and forbids people to leave, like Albania, where no one is allowed to leave the country. No. This is Christ, the champion of freedom.

From that height and greatness, the father said, “My child, I will not hold you back. You are free to go.” So he left, taking a great heap of gold coins, a vast share of his father’s wealth: material and spiritual gifts, talents and graces.

When he reached a far country, the country of sin, he spent all that gold. He had not a single coin left. He became a beggar and tended pigs, trying to satisfy his hunger with the pods they ate. He “squandered his property in reckless living.” This parable speaks to the economic troubles that afflict our country.

This parable is a picture of us. Come, let us all look at our own picture. To one degree or another, we are all God’s prodigal sons, even in how we handle money. Let us look at this more closely.

What do we squander? Money? What are these goods? The parable says that he spent his property, squandered it in reckless living. What was that property? His inheritance. And what did it contain? Material goods, and all the gifts of the mind and spirit as well.

These are the gifts God has given us. He did not put us on the moon. Earth is the one place in this world that has all these good things. They are God’s riches, and He has given them to us. For those who blaspheme Him, I would wish only this punishment: put them in a pitch-black rocket, a bus into space, and send them up to the moon.

There they would find no water, no air, nothing at all: an endless desert. Ungrateful man! Here on earth, the jewel of creation, God has given us everything, yet not even a “thank you” rises from our hearts.

Look at a little bird going to the riverbank. I used to watch the birds by the Aliakmon River and admire them. If only I had had a camera to capture them! They would come down to the water, take a drink, and lift their heads toward the sky.

“My God, thank You for this little drop of water.” But a man can have food in his mouth and still blaspheme God.

Yes, that is what man has become. God has given us material goods, and these goods have an order of value. Let us begin with money. Money itself is not to blame. In itself, money is neither good nor evil.

Let me ask you something. I have a knife. A mother uses it to cut bread. A doctor uses it in surgery. A priest uses it in the holy and divine Mystery to cut the bread. And someone else uses a knife to kill. How many uses does it have? Is the knife to blame? No. The person who uses it badly is to blame. Money, too, is a means. Its worth depends on how we use it. God has given us money because we need it, but it has no absolute value.

It has a modest but real value. You need money to buy bread, clothes, and medicine.

You need money for other necessities too. Of course, Demosthenes was not right to say that without money nothing necessary can be done.

Money is necessary and useful. Sadly, most people do not simply use it; they misuse it. How? They squander it everywhere. I will give you a few examples of waste that show how we, too, resemble the prodigal son.

The first is waste in eating. As I said this morning when speaking about the Apostle’s words, “All things are lawful for me, but not all things are helpful.” Of course you are free to eat, and God has given us all these good things.

He has given us an abundance of food. In eating it, you taste God’s goodness. You are free, yes, but He has also given you reason to consider how far that freedom should go.

God gave you a nous, a spiritual mind, to understand the limits of your freedom. He gave you a nous to see that your stomach is small. He did not give you a wolf’s stomach, so that you could eat a whole lamb and still not be full.

Nor did He give you the stomach of a lion. At the zoo in Florina, there is a lion that greedily devours meat. It is a terrible sight. It is a meat-eater; it will not touch grass. People have to bring it meat to eat.

God did not give you a wolf’s stomach, or a lion’s, or an elephant’s, so that you could eat a whole sack of rice and still not be satisfied. He gave you a small stomach. God made all things in wisdom. So eat in moderation; eat what is enough. Anything more is sin and waste. Do not take my word for it; it is a fact that here in Greece we all eat more than we need.

Saint Kosmas of Aetolia said something striking: “A hundred drams of bread are enough for you.” That was the measure they used then. “If you eat even ten drams more, it is sin, because what is left over does not belong to you.”

It belongs in the orphan’s hand, so do not waste it. Do not waste it. So, be sparing with food. Yes, sparing. Reason and our faith tell us: When Wednesday comes, remember that on that day our Christ was betrayed for thirty pieces of silver.

See what love of money does. Great and Holy Friday comes: remember that the Son of the Virgin hangs upon the wood of the Cross. Fast. Holy and Great Lent comes: fast. Even ravenous animals have limits to their eating. Yet here in our country, people who should eat far more plant food than meat have become meat eaters.

We now rank among the leading countries, after England, in the amount of meat we consume. Ah, my blessed homeland, my blessed village, my little island! Those of you who are older will remember.

My little village of Lefkes had three thousand inhabitants. Its people lived an ascetic life, close as they were to the monastery of Longovarda, where a saintly father, Father Philotheos, lived.

They fasted on Wednesdays and Fridays and through Great Lent. They ate meat three times a year: at Christmas, Pascha, and Pentecost. Do they fast now? Not at all. Not on Wednesday, not on Friday. Forty years ago I went to a village in Acarnania. What did I see? On Great and Holy Friday, atheist communists and Marxists had fixed roasting spits to a wall.

The whole area around Katouna was filled with smoke from the roasting meat. Yes, fasting is no longer observed there. And what of Bulgaria? On certain days, restaurants there are forbidden to serve food.

And what about us? Why do we Greeks spend enormous amounts of foreign currency, I ask you,

And we import whole herds, I tell you. Herds come across every border to feed the voracious appetites of us modern Greeks. We have stopped practicing self-restraint and keeping the fasts. Luxury and waste, the same old story. I once said, and I’ll say it again: even if all the grass turned into calves, it would not be enough for us. We waste food. Indeed. But is food the only thing we waste? We are wasteful with drink as well.

on drink? You are free to have a glass of wine. God made the vine, after all, and wine gladdens the human heart. He does not forbid it. But one glass must not become two, three, four, or five. Otherwise we end up like our poet who sang the praises of Bacchus. When he saw the sea, or Lake Ioannina, he said, “If only the sea were wine and the little boats were cups.”

No, surely not! That is how people come to squander and squander until they become alcoholics. That is abuse. Do you want an example? And I am speaking of imported drinks as well as those made in Greece.

And we import many hundreds of tons of drinks from abroad as well. When the state recently had to take measures to restrict imports, the people here in Athens, and others too, heard about it and rushed to form queues. Outside which shops? Two shops had queues. One was selling poison: whisky.

Four million was taken in. The whisky was sold out; people rushed to make sure they would not go without it. Men and women queued at one shop, while at another there was a queue of women buying cosmetics.

Yes, waste upon waste. Waste on food, waste on drink: all of it is waste. The prodigal “squandered his property in reckless living.” Millions upon millions are wasted on cigarettes.

Waste here, waste there, waste everywhere. Living recklessly, that is what it comes to. And amid all this waste, especially the waste of money...

They did not give a single drachma to help a woman with her home.

But for their carnival, the community council met and unanimously voted to spend five hundred thousand drachmas, though it was only a small community. The woman was a widow.

Another town spent two million. Another spent three million. I read about it in the newspapers.

I read in the newspapers, and we belong to no political party, that this year we are going to celebrate Carnival in grand style. That is the people’s money! The people’s money! They are squandering it now. Down in Patras and everywhere else, they are squandering it. Rhis is squandering it too. Yes. So I called the prefect and said, “Mr. Prefect, I won’t speak to you on religious grounds. I won’t tell you that Carnival is forbidden by the Holy Canons and Church decrees. I’ll speak to you in the words of your own prime minister: he calls for austerity and thrift. If he calls for austerity and thrift, how can you let the mayor approve spending on those who are already overfed?” Yes, the spending. He promised me he would act on it. Now I’ll go and check. In the meantime, I’ve printed a leaflet that I’ll distribute about this. Yes. Mareas has a fine slogan: “Austerity and thrift, austerity and thrift.” Very good, Kokosistas. A fine slogan.

There is a fine saying, but who puts it into practice? It is a Christian saying, an apostolic saying: “All things are lawful for me, but not all things are beneficial.” If we lived by it and resolved this year, in view of the crisis facing our national economy,

The economy is drawing the attention of both sides and every political faction. So if “economy and austerity” became the slogan throughout Greece, and we all put it into practice, we could say: This year, just for one year, we will not celebrate Carnival in a pagan way. We will hold no festivities at all. And the money we would have spent on all the excesses of Carnival, we will deposit it for you, O Greece, our small homeland, all that our communities, municipalities, the state, young and old, would have spent.

to put all the money spent on Carnival extravagance into the public treasury, we would raise hundreds of millions. Then we would not have to run about begging, Greece reduced to begging from England one day, Germany the next, then Italy. Begging, always begging.

I am certain of this, though I will leave the subject for another time: if we Greeks had the virtues of simplicity, thrift, and honesty in what we declare, Greece would be the happiest place in the world. It would lend money instead of borrowing it.

So there is waste. I will finish this point about the prodigal, who “squandered his property in reckless living.” Money is the first material good we waste. But there is another gift more valuable than money. What is it?

It is health. What a precious gift health is! Consider Onassis, the multimillionaire who could have bought all of Greece. He left Thessaloniki as a poor young man, with his fare raised by a collection.

Our country has generous people. He was eighteen. The boatmen of Thessaloniki felt sorry for him. “I want to go to America,” he said, but he had no ticket. So the boatmen collected money for him, bit by bit.

So Onassis fell ill and went into the hospital. “Doctor, make me well, and I’ll give you anything you want.”

But the clock had struck twelve. There was no more time. However much money you give, there is absolutely nothing you can do. Even with every resource at your disposal, even if you are Onassis, health is worth more than all of it.

Health is what matters. A man would rather be a poor villager in the Pindus Mountains than a millionaire, one of the richest people in the world, if only he had his health. When someone falls ill, he will give everything he has to reach the great hospitals of England, Norway, Sweden, or America. So, health. And what is the medicine for a long life? Self-restraint. That is what Hippocrates recommends, and others recommend it too. What does self-restraint mean? The subject is vast. I can only touch on it briefly tonight. My point is to show you that self-restraint is the secret of human health. Sadly, we lack that self-restraint. Look at the young people of Greece, and then at those in Bulgaria, even though they are atheists…

An order went out in Sofia: after eight o’clock, any young person found on the streets would be arrested and taken into custody. Yet here, until two or three in the morning, crowds of young people fill the nightclubs that have sprung up like mushrooms on the manure of our society’s misery.

They have multiplied into the thousands, for all I know. My poor country, what have you come to? Yet some have an interest in keeping things this way, so that the young will be corrupted and lose the spirit to resist.

Then they can be handed over to the power of godless regimes. Such terrible corruption! I heard of a young man who went into a discotheque in Ptolemaida with his pockets full of money. He broke five hundred plates and paid a million drachmas. The next day a vehicle came to collect the broken plates from that discotheque and the others in town.

My God, my God! He squanders and squanders: he ‘wasted his inheritance in reckless living.’ That is a picture of us. Health, too, is squandered when the passions run unchecked, above all through sexual obsession, which is consuming our whole country like a flame. A young man, a young man!

You see him in his youth, born healthy to healthy parents: a fine, strong young man, tall as a cypress. You admire him. He could break stones on the road and carry two hundred kilos on his back. And where is he now? He has left his father’s house, like the Prodigal Son, and gone to a far country, into a world of amusements and orgies.

And now that young man has ended up in a home for those with incurable illnesses. His mother weeps; his father weeps. The man who could lift such a weight cannot even lift his hand. A nurse has to feed him.

Revelry, then, breaks a person down. Among its many sorrowful consequences, sin damages people’s health. It breaks it down; it destroys it. A person was created to live a hundred years, yet may not live to fifty, sixty, seventy, or even eighty, the usual span of human life. The scissors of intemperance cut that life short. A person’s life slips away. Sin leads to death.

Like the prodigal, he wasted his inheritance in reckless living. And then, as punishment, punishment, punishment, came an illness worse than cancer. It is called AIDS. AIDS. It is sweeping through humanity.

You hardly dare go near someone. Even a drop of saliva falling on you, he says, can pass on the disease. Punishment! The Apocalypse speaks of such punishments somewhere, but I have no time to go into it. They are presented as punishments for a foolish humanity.

But that is not my subject. I am trying to show you the full meaning of the words, ‘He wasted his inheritance in reckless living.’ We squander money; we squander health; and we squander a gift greater than either money or health.

That gift is time. Time, time! Ah, my brothers and sisters, have you ever felt that we pass only once through this hotel called earth? Only once. Our life is not repeated.

In the few years of our life, “What you have to do, do quickly.” Whatever good you have to do, do it in these few years. One drop, that is all. What are eighty years, or even a hundred? They are like one drop taken from the Atlantic Ocean. That is the span of our life: one drop. And yet that drop has indescribable value. I will say no more about it, because I have written a little booklet called Time and the Four Seasons. There you will see in detail the value of time, which we waste so freely. Our ancestors used to say, “Be sparing with time.” Guard the time of your life even more carefully than your money. Let me say just one more thing before I finish. Suppose we could descend into Hades, as Odysseus did in the Odyssey. On the wings of imagination, we go down into its depths, where there is no light, only great darkness and gloom. There we see the damned. My God, my God! It is hard to believe. How can anyone be sure that such a night exists? How can anyone know? From the eternal, endless night of Hell, save us, O Lord, through the intercessions of the Most Holy Theotokos. Imagine that we are in Hell. They are all there. Yes. If someone were to ask them, “What do you want? What do you ask for?”

What would they ask for? Money, dollars, marks, rubles? Houses, skyscrapers, mansions, glory, honors? None of these. Those in torment in the depths of Hades would all cry out for one minute, just one minute of time.

For in one minute you can say, ‘God, be merciful to me, a sinner.’ In one minute you can say, ‘I have sinned against heaven and before you, and am no longer worthy.’ In one minute you can say, ‘Remember me, Lord, when You come in Your Kingdom.’

One minute! Think of all the minutes, hours, weeks, and years we have squandered. That is why we have become prodigals. For wasting time alone, we deserve to be called prodigals in this world.

We squander money, health, and time. And we squander something still more precious, something that gives time its value.

Saint Gregory Palamas speaks of this in a wonderful homily on the Prodigal Son. What is it, my children, that gives time its value? In the countryside, villagers and shepherds wish one another ‘the life of a raven’ on feast days, because a raven can live two hundred years.

Two hundred years a raven lives. But what good is that? It is still a raven: caw, caw, caw. Would you not rather hear a nightingale sing in the forest for two years than listen to a raven’s monotonous cry for all those years as it searches for carrion? Time has value because the human being has something else. Who can say what it is? A human being has a nous, a spiritual mind.

The nous, the human spiritual mind! Scientists boast that they have made computers, and that is indeed a great achievement. But imagine saying that computers sprout in a field in Thessaly, near the Peneios River. People would think you were mad.

If a scientist made even a small computer, then consider the computer within the human being! What a marvel it is! Could science ever discover all its parts?

Think of the human brain. There is nothing else like it. Take a chimpanzee: even after ten years, it cannot learn the alphabet. But a human being can become an Einstein, a Nelson, a scientist, a doctor, a philosopher, and so on.

Yes, the human nous, our spiritual mind. But where is our nous? That is the question. How do we use it? How do we use it?

Where does our nous, our spiritual mind, go? Yes, that is the great question: the value of the mind. Let me dwell on it a little. You see, you may be inside a prison and say, “I’m imprisoned.” But that is not quite right. It is your body that is imprisoned. Your thoughts make it a prison. And you, too, are prisoners. Athens is a prison. You live there in Athens, but how do you live? Like prisoners. Oh, what a prison it is.

Life there has become a prison, you see. A punishment. I don’t have time to talk about the rush to the cities. So there you are, in prison, breathing in those terrible poisons.

Yes, you are prisoners, far from the beautiful countryside, the mountains and valleys, the thyme growing on the hills.

We used to go barefoot, with rosy cheeks, eating an onion and an olive. Now we eat hamburgers, while the city is full of things that cause cancer. That is how things are. But even when you are in prison, your mind can turn that prison into an airport.

Wow, an airport, with the finest zeppelin and the finest airplane! You board the plane, and it races along at a dizzying speed. It passes the bus, the train, the rocket, even the spacecraft.

It races on and on. You are in prison, yet in thought you are at home. You are in prison, yet you are in Australia. You are in prison, yet you can be anywhere. Through the power of thought God has given us, a human being can, in a small way, be present everywhere.

We speak of God as present everywhere. The human nous, our spiritual mind, gives us a faint glimpse of what God’s presence everywhere means. Think of this too: you go to the Church and say, ‘How beloved are Your dwelling places! My soul longs for the courts of the Lord.’ You go to the Church.

If you are truly there, for some people are present in body but absent in soul, and at that moment your spirit is lifted up, you board the airplane of your thoughts and soar. You soar upward, past the sun, the moon, the stars and the galaxies, until you reach the thrones of God. As the hymn says, “We who mystically represent the Cherubim.”

The human nous is Godlike. The spiritual mind alone shows that the human being is made in the image of God; it shows that man did not descend from the chimpanzee.

But the nous, our spiritual intellect, is divine and comes from heaven. Yet where is our nous? I remember something, perhaps I should not tell it, but allow me to share this story. Years ago, I was in Veria, and a bishop came by. He was a bishop from the mountains. I do not blame him; he was a great patriot. But he went on talking about battles, banquets, meals, and all sorts of other things.

Bishop Alexander, a spiritual father, was listening to the other bishop. When the bishop left, after speaking of wars and public affairs, the spiritual father knelt and said, ‘O God, gather together my brother’s scattered nous.’

‘O God, gather together my brother’s scattered nous. O God, gather together his scattered spiritual mind.’ Where do we let our minds wander?

Tell me, who are the herd of swine? They are impure logismoi, intrusive thoughts, wallowing in filth. They keep passing through us. Tell me what you think about at midnight, and I will tell you what sort of person you are.

You belong where your thoughts are. Think about what is good. That is why the Apostle Paul says, who can live up to this? Perhaps one person can, “Think about whatever is beautiful, whatever is noble, and put these things into practice. And the God of peace will be with you.”

We will have to answer even for a single logismos, a single intrusive thought. Someone said of Saint Anthony the Great, ‘O God, give me just one of the thoughts Saint Anthony has, and I will become all flame, all angel.’

What power a single thought has! A good thought can lead to a good deed, and an evil thought can lead to an evil deed. Every crime begins with a thought.

It is worked out in the hidden chambers of the mind, and then a person commits terrible crimes. Let me give you an example, a striking example.

Thessaloniki almost went up in flames. Its great oil depots caught fire, thousands of tons of oil. Fortunately, the Yugoslavs came and put the fire out. They were a capable people; with the equipment we have, they extinguished it in three hours.

The fire is still burning there and threatened to consume all of Thessaloniki. It gave us some idea of the fire of Hell, of what the Gospel means when it says, ‘The fire is not quenched.’ Just some idea of it.

Where did that fire begin? A preliminary investigation found that it began with a spark from a welding torch. One spark fell, and the oil caught fire. Do you understand me? A human thought is like that spark.

That spark can kindle a fire in the human heart. It can set a family ablaze, a husband and wife, a whole society, even all humanity.

And we burn with terrible suffering in society. We squander our minds and our thoughts. So we cry out, “O my God, gather my scattered nous, my spiritual intellect.” Well, dear friends, let me bring this to a close. Through vivid examples, I have tried to show you the depth of that verse: “He scattered all that was his, living wastefully.” And before I finish, let me turn to another achievement of the mind.

It is an achievement of the nous, the human spiritual mind. And what is that achievement? Modern science. Without the mind, humanity could never have reached the heights of science we see today, exploring the universe. Tremendous achievements, tremendous achievements.

So, are we making good use of science? The time may come when we say, “It would have been better to have no electricity and to light our homes with oil lamps.” For even as we speak, in storehouses in the Ural Mountains of Russia and in the United States, there are nuclear warheads. If they are launched high into the sky, one toward Athens, one toward Thessaloniki, one toward Belgrade, one toward Bucharest, one toward Moscow, one toward Paris, one toward London, one toward Berlin, all it takes is a button. O my God, O my God! And still we squander, squander, squander, squander.

Millions upon millions, billions upon billions are spent and wasted on the destruction of humanity. If that money were spent on works of peace, I tell you, we would all be eating with golden spoons.

And humanity would be a Paradise. That is why Father Demetrios is here. He has introduced something beautiful into the Divine Liturgy: a lovely hymn.

…a troparion, or, how shall I put it, a megalynarion, that speaks about us. Shall I chant it now, with a brief pause? Or we can chant it at the end. Yes, then, let us continue. I will show you, my dear ones, that we are prodigals, all of us. I am a prodigal; you are prodigals. Men are prodigals, the rich are prodigals, people of every kind and every shade. We are all prodigals. God has given us…

You gave us hands to do good, and we use them to kill. O accursed hands! You gave us feet to run like angels and archangels to Your house, O Lord, and we use our feet to go to those dark places of Hades, those nightclubs.

O my God, You gave us a tongue and eyes to behold the beautiful panorama of nature and praise You each day. You gave us ears to hear the songs of nightingales, larks, and all the lovely birds.

And what do we do with our eyes? You sit here for an hour. But afterward, I weep for you, I weep for you, do not laugh, you will fix your eyes on the television and sit there watching. Prodigal waste, prodigal waste of the eyes, of the ears, of the mind! Your mind does not rest at its center for even a moment. And that center is Jesus Christ of Nazareth, whom children hymn and exalt unto all ages. Amen. I have finished. I will end with one more thing...

All right now, all right. I am an old man now, an old man. So I will finish with a story. A story, a story.

I will give you a leaflet. Read it at home and pass it on. It is about Carnival; we have written about these things there. I will finish with a story I read from a remarkable preacher abroad. Many years ago, in a town in England, a troupe of actors arrived. There were about five of them, performers who made people laugh.

Now, whether they themselves were crying inside is another matter. Anyway, there was laughter, and then the troupe came to a stop outside a shop. The shopkeeper was a devout man.

The shopkeeper saw a lively young man shouting obscene things, laughing and jumping about. What did he do? He said, “My boy, you have a fine way of reciting. Well done! You have a real talent. But you’re using that talent for evil.”

“I want you to use it for good, just once.” “How?” “Read a passage from the Gospel.” “The Gospel?” he said. “I will give you a pound.” “A pound?”

So he had the young man stand up on a chair where everyone could hear him. The other actors gathered outside too. In England, performers did not act only in theaters; they performed in streets and squares as well.

Then he began to read. What had the shopkeeper given him? The fifteenth chapter, the parable of the Prodigal Son. He began with a beautiful recitation. That is a gift too: the ability to speak well, the gift an actor has.

He read beautifully: “A man had two sons,” and so on. He went on until he read that the son left for a distant country. From the crowd below came a voice: “Just like you.” It was one of his fellow actors. He read on: “He went away to a far country.” Again: “Just like you.” He stopped, looked around, and said, “What is happening to me?” Then he continued.

“And there he squandered his property in reckless living.” “Just like you, John.” He read on: “A famine arose in that country, and he began to be in need.” “Just like you, John.” He kept reading until he reached the words that stir the conscience most: “Father, I have sinned against heaven and before you, and I am no longer worthy...” He could not finish. He wept and sobbed. What had happened? What was this young man’s story? He was the only son of a lord. He had fallen in with bad company, gone to nightclubs, become involved with drugs, and left home.

Then he took to the theater and became an actor, traveling from town to town trying to make a living. So as he read, people in the audience kept calling out, “Just like you, John!” You too are a prodigal son.

And then he came to the words: “Father, I have sinned against heaven and before you.” If the parable of the Prodigal Son so deeply moved that actor, how much more should it move us?

For it is our own portrait. My brothers and sisters, last Monday we entered the Triodion, a holy season, the most beautiful season of the year. It lasts seventy days, ten Sundays. It is a ladder to heaven. Forward, forward, keep going! Forward, forward, keep going!

Step by step, together, brothers and sisters united in Christ Jesus.

On toward Jesus, do you hear me? The angels’ trumpets! Keep going, keep going, keep going. Climb higher and higher. Let us take these steps until we reach the seventy-second step, which is Holy Saturday. On Holy Saturday morning, during that beautiful Divine Liturgy, the hierarch fills a basket with roses and rose blossoms, what beautiful things our Church has! He scatters them to the right, to the left, and down the center, chanting, “Arise, O God, judge the earth.” “Arise, O God, judge the earth.” Yes, seventy. I pray.

I pray for you. I am a sinful bishop, a prodigal bishop, and I feel that deeply. That is why I have asked for these words to be written on my grave: ‘An unworthy servant lies here.’ I say this with deep awareness. And seeing you here today moves me. I pray that, as the deer longs for the springs of water...

I pray that, with God’s help, you will pass through the season of the Holy Triodion with fasting, prayer, almsgiving, katanyxis (compunction), and above all humility. May you all, may we all, reach the final step and come to the night of the Resurrection, so that we too may say: “Angels in heaven hymn Your Resurrection, O Christ our Savior; count us on earth worthy to glorify You with pure hearts.” Amen. And grant us peace, O You who alone love mankind.

Παναγία Δέσποινα, Άγιοι Άγγελοι και Αρχάγγελοι, Τίμιε Πρόδρομε, Αποστόλων Δωδεκάς, Πατέρες και Διδάσκαλοι της Εκκλησίας, Όσιοι και Μάρτυρες, οι καλώς αθλήσαντες και στεφανωθέντες, πρεσβεύσατε προς τον Κύριον του ελεηθήναι τας ψυχάς ημών. Αμήν.

Σήμερα, αγαπητοί μου, είναι εορτή μου. Μα θα μου πείτε: «Εμείς ξέρουμε ότι η εορτή σου είναι 15 Ιουνίου». Ότι εορτάζει ο Ιερός Αυγουστίνος, ο υπέροχος αυτός διδάσκαλος της Εκκλησίας μας. Του οποίου εγώ, ως μικρός αχθοφόρος, φέρω το τεράστιον όνομα.

Ναι, εορτάζω. Δέχομαι σήμερα συγχαρητήρια ή μάλλον συλλυπητήρια.

Περίεργος κι αυτός ο λόγος είναι. Τι έπαθες απόψε; Περίεργα πράγματα μας λες. Δεν είναι περίεργα, είναι αληθινά. Σήμερα εορτάζω. Και όχι μόνο εγώ εορτάζω, αλλά εορτάζετε και εσείς. Και οι άνδρες και οι γυναίκες και τα παιδιά ακόμα, όλα εορτάζουν σήμερα την άγια αυτή ημέρα, μάλιστα.

Και εορτάζουμε όλοι, ασχέτως των άλλων ονομάτων τα οποία φέρομεν και εορτάζομεν σε ορισμένες ημέρες.

Στις επόμενες ημέρες εορτάζουμε όλοι, και παιδιά ηλικίας άνω από 6 ετών εορτάζουμε σήμερα, διότι, με μία λέξη, είμεθα αμαρτωλοί. Και οι αμαρτωλοί, στη γλώσσα του σημερινού Ευαγγελίου που ακούσαμε σήμερα το πρωί, οι αμαρτωλοί ίσον άσωτοι, αμαρτωλός ίσον άσωτος. Συνεπώς, όλοι μας εορτάζουμε σήμερα την εορτή του ασώτου. Μάλιστα, ο ιερός Χρυσόστομος.

Σε μια υπέροχη ομιλία που έχει κάνει, και ποια ομιλία του Χρυσοστόμου δεν είναι υπέροχη;, σε μια ομιλία στην σημερινή παραβολή λέγει: «Ποιος είναι ο νεότερος υιός που εγκατέλειψε το πατρικό σπίτι και έφυγε μακράν και διασκόρπισε την ουσίαν αυτού ζων ασώτως;» Είναι ο άπιστος; Είναι ο Ιουδαίος; Είναι ο άθεος; Όχι, είναι υιός. Είναι υιός που ζούσε μέσα στο σπίτι, μέσα στο παλάτι, μέσα στα ανάκτορα του Θεού, του Πατρός του Ουρανίου.

Συνεπώς, ο υιός ο νεότερος είναι πρόσωπο, είναι ο αντιπρόσωπος όλων ημών, οι οποίοι διά του βαπτίσματος υιοθετήθημεν, γίναμε παιδιά του Θεού. Δεν γνωρίζω εάν έχουμε αισθανθεί την αξία αυτής της υιοθεσίας.

Πρέπει να γίνει ειδικό κήρυγμα για να αποδείξουμε ότι εάν μερικά παιδιά καυχώνται ότι είναι παιδιά εκλεκτών γονέων που κατέχουν υψηλές θέσεις μέσα εις τον κόσμο και στην κοινωνία, εάν αυτά τα παιδιά καυχώνται δια την υψηλή καταγωγή των, εμείς πολύ περισσότερο, απείρως περισσότερο πρέπει να καυχόμεθα, απείρως, διότι είμεθα παιδιά του Θεού.

Ήμαθα αδελφοί του Χριστού Συγκρονώμη Βασιλείας Ουρανών Πρίγκιπες, πραγματικοί πρίγκιπες, ενώπιον των οποίων είναι μηδέν. Σε ποιο ύψος ανεβίβασε ο Χριστιανισμός τον άνθρωπο: να είναι πρίγκιπας του ουρανού, συγκληρονόμος βασιλείας.

Λοιπόν, διά του βαπτίσματος, παύσαμε πλέον να ανήκουμε εις τον κόσμο της αμαρτίας και είμεθα εις τον κόσμο του Θεού. Και δώσαμε ενώπιον Θεού και ανθρώπων την ιεράν υπόσχεση διά του αναδόχου, διά των βολεών μας, ότι αποτασσόμεθα τον Σατανά και συντασσόμαθα το Χριστό, Ιερός συμβολεών.

Μάλιστα, δηλαδή μετά το βάπτισμα, παρακαλώ, παρακαλώ, παρακαλώ, καμία αμαρτία, το καταλαβαίνετε; Καμία αμαρτία. Απολύτως καμία αμαρτία. Τα προ του βαπτίσματος, ναι. Μετά το βάπτισμα ήτανε μεγάλο ζήτημα στην πρώτη Εκκλησία, η οποία ήταν πολύ αυστηρή, και παρουσιάστησαν διδάσκαλοι οι οποίοι έλεγαν ότι τα αμαρτήματα μετά το βάπτισμα δεν συγχωρούνται.

Και έγινε μεγάλη συζήτηση, αλλά έγινε σύνοδος, και ως μεγαλύτερο επιχείρημα της συνόδου ήταν η παραβολή του Ασώτου: ότι και τα μετά το βάπτισμα αμαρτήματα συγχωρούνται. Διότι μετά το πρώτο βάπτισμα υπάρχει το άλλο βάπτισμα.

Το δεύτερο βάπτισμα είναι το βάπτισμα της μετανοίας. Ευλογητός ο Θεός που μας έδωκε αυτό το βάπτισμα της μετανοίας. Λέει δε κάπου ένας ιερός διδάσκαλος ότι όσο νερό έχει η κολυμβήθρα που βαπτίστηκες, τόσα δάκρυα πρέπει να χύσεις να γεμίσει μια νέα κολυμβήθρα, να βαπτιστείς μέσα εις τα δάκρυα της μετανοίας.

Εβαπτίστης μέσα στο ύδωρ του Ιορδάνου ποταμού, διότι το νερό της κολυμβήθρας είναι ανώτερον του νερού του Ιορδάνου ποταμού. Ευαπτίστης μέσα στα νερά της Ιεράς Κολυμβήτρας ταγιασμένα, βαπτίσου πάλι μέσα στα νερά των δάκρυων σου, λούσω κατεκά στη νύχτα την κλίνι μου.

Αλλά εμείς ποταμών δακρύων χύνομαι, ποταμών δια τα μάτια κόσματα. Δώστε μου, δώστε μου, δώστε μου δάκρυα τη άφης μετανοίας.

μετανοίας. Δυστυχώς ήμεθα σκληροί και απάνθρωποι και αμετανόητοι. Δόξα το Θεό που υπάρχει το βάπτισμα αυτό της μετανοίας, της ιεράς εξομολογήσεως. Εάν δεν υπήρχε, ο Παράδεισος αδειανός. Αδειανός ο Παράδεισος. Μόνη η Παναγία θα ήταν μέσα. Καμία άλλη. Μόνη η Παναγία. Και ακόμα, λησμόνησα, θα ήταν μέσα στον Παράδεισο τα μικρά παιδάκια που τα βαπτίζουν και πεθαίνουν. Μάνες, μάνες, μην κλαίτε τα μικρά παιδάκια που πέφτουν, πεθαίνουν μικρά παιδιά σε μικρή ηλικία, διότι αυτά άγγελοι και αρχάγγελοι είναι. Και πόσες φορές και εμείς στο βίο μας δεν είπαμε: Θεέ μου, δεν μας έπαιρνες μικρά παιδιά να είμεθα κοντά σου, αλλά μας αφήκες μέσα σε έναν κόσμο γεμάτο διαφθορά, συκοφαντιών, διαβολιών, ποικίλων θλίψεων και πειρασμών; Μάλιστα. Συνεπώς λοιπόν, μετά το βάπτισμα ήμεθα όλοι άσωτοι.

Άσωτοι, το ποσοστό μόνο ενδιαφέρει, το ποσοστό ενδιαφέρει, μάλιστα, το ποσοστό. Άλλος έχει ολιγότερον και άλλος περισσότερον, αλλά όλοι μας κατά τινα βαθμόν είμαθα άσωτοι. Και η παραβολή αυτή, η θαυμασία παραβολή, όπως είπα και το πρωί και επαναλαμβάνω, ότι και μόνο, όπως είπε ένας σοφός φιλόσοφος, και μόνο την παραβολή αυτή να έλεγε ο Κύριος, έφτανε να αποδείξει ότι είναι Θεός.

Διότι μόνο ότι δεν είναι απλός ένας άνθρωπος, ένας ψυχολόγος, ένας φιλόσοφος, ένας κοινωνιολόγος, αλλά είναι ο Θεός, ο οποίος μόνο ο Θεός γνωρίζει το βάθος και το ύψος. Το βάθος είναι η ατριώτηση του ανθρώπου, το ύψος του ανθρώπου είναι το μεγαλείον του ανθρώπου.

Το βάθος είναι οι πτώσεις του Αδάμ και της Εύας και η παγκόσμια διαφθορά, και το ύψος είναι η διά μετανοίας επάνοδος εις το ύψος του ουρανού. Μάλιστα, τι είναι η παραβολή αυτή; Θα με επιτρέψετε να μην την αναλύσω, διότι όχι ένα κήρυγμα, όχι δύο κηρύγματα, δέκα κηρύγματα δεν θα έφταναν για να εξαντλήσω με τον βάθος. Απλώς τον κουβά μου ρίπτω μέσα στο βαθύ φρέαρ της σειράς αυτής της παραβολής, για να αντλήσω ένα κουβά νερό, για να δροσίσω τα διψασμένα χείλη σας.

Γιατί ξέρω ότι είστε το εκλεκτόν ακροατήριον της πόλεως και διψάτε ως έλαφος επί τας πηγάς των υδάτων. Παρακαλώ, το κήρυγμα δεν θα είναι ελεγκτικόν, θα είναι αφυπνιστικόν. Δεν αφυπνίζουν τα στερά συνειδήσεις μας, σύμφωνα άλλωστε με το σύνθημα το οποίο έριψα στο προηγούμενο, στη Σπίθα, την τελευταία Σπίθα που θέλω να πιστεύω ότι διαβάσατε, που το δίνουν απάντηση: το τέλος της Ελλάδος, διότι εγγύζει το τέλος της Ελλάδος. Μόνο θα σωθούμε.

Εάν όλοι μας βαπτιστώμε μέσα σε μια κολυμβήθρα δακρύων και μετανοίας για τα μεγάλα εγκλήματα τα οποία ατομικώς, οικογενειακώς, κοινωνικώς και εθνικώς διαπράξαμε.

Μάλιστα, μία άποψη της παραβολής εντοπίζω. Παίρνω το χωρίον εκείνο που λέει «και διασκόρπισε την ουσία ζων ασώτως», όταν έφυγε από το παλάτι

Ο πατέρας δεν τον κράτησε δια της βίας και σεβάστηκε την ελευθερία, ενώ ο Χριστός μέσα στην παραβολή, να το δόγμα της ελευθερίας, δεν τον κράτησε. Μπορούσε να τον κρατήσει, αλλά δεν τον κράτησε· τον άφησε ελεύθερο. Θέλεις να φύγεις; Θέλεις να μείνεις; Μείνε. Δεν θέλεις να μείνεις; Δεν είναι ολοκληρωτικό καθεστώς το οποίο κλείνει τα σύνορά του και δεν επιτρέπει, όπως η Αλβανία που δεν επιτρέπει ουδείς να εξέρχεται από τη χώρα. Όχι, αλλά είναι ο Χριστός, είναι ο αρχηγός της ελευθερίας.

του ύψους και του μεγαλείου. Δε σε κρατώ, παιδί μου, είσαι ελεύθερο να φύγεις. Και έφυγε αφού πήρε ένα σωρό χρυσών νομισμάτων, τεράστιας περιουσίας, εκ της πατρικής περιουσίας, υλικά και πνευματικά, τάλαντα και χαρίσματα.

Και όταν πήγε σε μακρινή χώρα, στη χώρα της αμαρτίας, εκεί, λέει, όλο το χρυσό το δαπάνησε. Δεν έμενε σε αυτόν ούτε ένας Ελλήνης, Ούτε ένα σελήνη, ούτε μία δράχμη έγινε επέτης, έγινε χειροβόσκος προσπαθώντας να στομώ στην πίνα του με τα ξυλόκερατα Και διασκόρπισε την ουσία ζων ασώτως. Μέσα σ’ αυτή την παραβολή, ιδίως εξ οικονομικής απόψεως, η οποία μαστίζει τον τόπο μας.

Η παραβολή αυτή είναι η φωτογραφία μας. Ελάτε όλοι να δούμε τη φωτογραφία μας. Κατά το μάλλον ήττον, όλοι είμαστε οι άσωτοι υιοί του Θεού και εξ απόψεως ακόμα λεγομένης οικονομικής. Ας τα αναλύσουμε, ας τα δούμε.

Σπατάλη είναι το χρήμα; Τι είναι τα αγαθά; Λέει την ουσία, ότι εδαπάνησε, σπατάλησε την ουσία αυτού ζων ασώτως. Ποια είναι η ουσία; Η περιουσία. Ποια είναι η περιουσία; Τα υλικά, τα αγαθά. Ποια είναι τα αγαθά; Σύνολον αγαθών, υλικών, διανοητικών, πνευματικών αγαθών.

Τα αγαθά τα οποία μας έδωσε ο Θεός. Δεν μας έβαλε πάνω στο φεγγάρι. Είναι το μόνο αστέρι στον κόσμο, το μόνο αστέρι στον κόσμο που έχει όλα τα αγαθά. Είναι η περιουσία του Θεού, μας την έδωσε. Εγώ θα ήθελα για αυτούς τους βλαστήμους μία τιμωρία μόνο: να έχουμε έναν πύραυλο κατάμαυρο και να τους βάζαμε μέσα στον πύραυλο, στο λεωφορείο του διαστήματος, και να πηγαίνουν στο φεγγάρι απάνω.

Εκεί ούτε νερό, ούτε αέρα, ούτε τίποτα. Σαχάρα απέραντος. Ούτε τίποτα, ούτε τίποτα απολύτως. Ω άνθρωπε αχάριστε, εδώ στη γη Τα έδωσε όλα που είναι το διαμάντι της δημιουργίας είναι η γη Όλα μας τα έδωσε ο Θεός και εμείς, ένα «ευχαριστώ» δεν βγαίνει από την καρδία μας.

Ενώ το πουλάκι το βλέπεις, πάει στην όχθη. Παρατηρούσα εκεί στον Αλιάκμονα, πλησιάζουν τα πουλάκια, τα εκαμάρωνα. Αν είχα μια φωτογραφική μηχανή, δεν τα ζωγράφιζα. Πλησιάζουν στα νερά του Αλιάκμονος και τα βλέπεις, πηγαίνουν και πίνουν το νεράκι και υψώνουν το κεφάλι προς τα πάνω.

«Θεέ μου, σε ευχαριστώ για μια σταλαγματιά νερό». Ο άνθρωπος την μπουκιά του έχει στο στόμα και βλαστημάει τον Θεό.

Μάλιστα, τι ούτος είναι ο άνθρωπος. Έδωσε λοιπόν τα υλικά τα, αλλά σήμερα με την κλίμακα των αξιών, υπάρχει μια κλίμακα των αξιών. Λοιπόν, η πρώτη, να αρχίσουμε με αυτό, είναι το χρήμα. Το χρήμα, ναι, το χρήμα δεν φταίει. Το χρήμα είναι αδιάφορο.

Σας ερωτώ: έχω ένα μαχαίρι. Με το μαχαίρι αυτό η μάνα κόβει το ψωμί, με το μαχαίρι ο ιατρός κάνει χειρουργική επέμβαση, με το μαχαίρι ο ιερεύς τελεί το θείον και ιερόν μυστήριον, κόβει τον άρτον, και με το μαχαίρι σκοτώνει. Πόσες χρήσεις είναι; Φταίει το μαχαίρι; Όχι, φταίει ο άνθρωπος, ο οποίος δεν κάνει καλή χρήση της μαχαίρας. Έτσι λοιπόν και το χρήμα είναι ένα μέσον, το οποίο η αξία ή η απαξία εξαρτάται εκ της τοιαύτης ή τοιαύτης χρήσεως. Μάλιστα, το χρήμα λοιπόν το έδωσε ο Θεός, αναγκαίον, όχι απόλυτη αξία, δεν έχει απόλυτη αξία.

Μικράς, σημαντικής όμως αξίας είναι. Έχεις ανάγκη του χρήματος για να αγοράσεις το ψωμί σου. Έχεις ανάγκη του χρήματος για να αγοράσεις τα ενδύματά σου. Έχεις ανάγκη του χρήματος για να αγοράσεις τα φάρμακά σου.

Έχεις ανάγκη του χρήματος για τα συλλήγητα σαν αγκάς. Δεν είναι βέβαια όπως το είπε ο Δημοσέλης ότι διδεί χρημάτων και οριστούτων ουδέν γεραίες των αιώντων.

Αλλαγκέον χρήσιμο Αλλά δυστυχώς οι περισσότεροι των ανθρώπων κάνουν όχι χρήση του χρήματος, κατάχρηση του χρήματος. Ποια κατάχρηση; Παντού κατάχρηση. Σπατάλη. Θα αναφέρω μερικές περιπτώσεις σπατάλης που μοιάζουμε και εμείς με τον άσωτο.

Ποια σπατάλη; Είναι η πρώτη σπατάλη στο φαγητό. Στο φαγητό. Όπως είπα και το πρωί, λίγο ερμηνεύοντας στο Αποστολικό: Πάντα μοι εξεστιν, αλλ ου πάντα συμφερει. Βέβαια, είσαι ελεύθερος να φας. Και ο Θεός έδωσε όλα τα αγαθά αυτά.

Πλούτο αγαθών. Είναι με επικοινία τροφήμων Γεύεσαι των της αγαθότητας του Θεού Είσαι ελεύθερος. Ναι, αλλά σου έδωσε χρόνος Και λογικών να σκέπτεσαι μέχρι ποιο σημείο.

Λοιπόν, σου έδωσε τον νου να σκέπτεσαι μέχρι πού φτάνουν τα όρια της ελευθερίας σου. Σου έδωσε νου να σκέπτεσαι ότι σου έδωσε ένα μικρό στόμαχο. Δεν σου έδωσε στομάχι λύκου να τρως ένα αρνί και να μη χορταίνεις.

Δεν σου έδωκε στομάχι ενός λιονταριού που εκεί στον κήπο, εκεί τρώει, στον κήπο της Φλωρίνης που έχουμε ένα λιοντάρι, καταβροχθίζει λαίμαργος τεμάχια λαγών, μικρών σκυλιών, γατιών. Τρομερό πράγμα, απαίσιο πράγμα, κρεοφάγον, δεν εγγίζει το χορτάρι, πεθαίνει. Τίποτε από γήτος και προμηθεύονται εκεί σκυλιά και γατιά και κρέατα σε συμπότα και κάθε δατρόγινε μάργος.

Δεν σου έδωσε ο Θεός στομάχι λύκου, δεν σου έδωσε στομάχι λιονταριού, δεν σου έδωκε στομάχι ελέφαντος να τρως ένα σακί ρύζι και να μη χορταίνεις. Ένα μικρό στόμαχο. Όλα εν σοφία εποίησεν ο Θεός. Λοιπόν, φάγε με μέτρο, φάγε όσο είναι αρκετό. Το περισσότερο είναι αμαρτία, είναι σπατάλη. Μη ακούσετε εμένα, είναι γεγονός ότι όλοι εδώ στην Ελλάδα τρώμε περισσότερο του δέοντος.

Ο δεϊρός κοσμάς, ο Ετωλός, είπε εκείνο το σπουδαίο Φθάνουν εκατό δράμια, τα δράμια ήταν τότε, σου φθάνουν εκατό δράμια ψωμί. Αν φας δέκατα παραπάνω είναι αμαρτία Διότι εκείνο που περισσεύει δεν είναι δικό σου.

Είναι της χείρας του ορφανού και μη το σπαταλάς, μη το σπαταλάς. Λοιπόν, οικονομία στο φαγητό. Μάλιστα, οικονομία. Η λογική, η θρησκεία μας λέγει: Έρχεται Τετάρτη, ενθυμήσου την ημέρα ότι ο Χριστός μας προεδόθη αντί τριάκοντα αργυρίων.

Βλέπε χρημάτων εραστά. Έρχεται Μεγάλη Παρασκευή, ενθυμού ότι κρεμάται επί ξύλου ο Υιός της Παρθένου. νύστεψε, έρχεται Αγία και Μεγάλη Τσαρακοστή, νύστεψε τίποτε, το αδιφάγον ζώα το οποίο υπερεύει εις αδιφαγίαν και των χείρων ακόμα και τα ζώα ταχτινώδη Και ο άνθρωπος, ενώ κατ’ ουσία είναι φυτοφάγος ή παμφάγος, αλλά γεγονός ότι είναι φυτοφάγος περισσότερον και ολιγότερον κρεοφάγος, έγινε πλέον εδώ στην πατρίδα μας κρεοφάγος, έγινε.

Ερχόμαστε μεταξύ των πρώτων χωρών, μετά την Αγγλία, ερχόμαστε το βασίλειο εκείνο το οποίο κατατρώγει μεγάλας ποσότητας. Ω πατρίδα ευλογημένη, το χωριό μου ευλογημένο, μικρό μου νησάκι, όπως και εσείς θα το θυμηθείτε, οι μισογέροντες.

Το μικρό μου χωριό, οι Λεύκες, τρεις χιλιάδες κατοίκους, ασκήτευε όπως ήταν κοντά το μοναστήρι της Λογγοβάρδας, που ζούσε ένας Άγιος Πατήρ, ο πατήρ Φιλόθεος.

Και ασκήτευαν, ασκηταριό, νήστευαν Τετάρτη, Παρασκευή, μεγάλη. Τρεις φορές το χρόνο τρώγανε κρέας: τα Χριστούγεννα, το Πάσχα, την Πεντηκοστή. Νηστεύουν τώρα; Τίποτα, ούτε Τετάρτη, ούτε Παρασκευή, ούτε τίποτα. Πήγα σε ένα χωριό της Ακαρνανίας προ 40 ετών και τι είδα; Τη Μεγάλη Παρασκευή, άθεοι κομμουνισταί, μαρξισταί, εκάρφωσαν στον τοίχο επάνω σούβλες και τη Μεγάλη Παρασκευή.

Εκάπνιζε ολόκληρο το περιβάλλον της Κατούνας από τα κρέατα τα καιόμενα. Μάλιστα, τίποτε πλέον, τίποτε, δεν τηρούν την νηστεία. Και τι σημαίνει; Ότι στην Βουλγαρία νηστεύουν, απαγορεύονται ορισμένες μέρες εις τα εστιατόρια να προσφέρουν φαγητό.

Και εμείς; Γιατί εμείς οι Έλληνες βγάζουμε τεράστιες ποσότητες συναλλάγματος, παρακαλώ,

Παρακαλώ, και εισάγομε κοπάδια, από όλα τα σύνορα περνούν κοπάδια, κοπάδια, για να θρέψουν το αδηφάγον γένος των Ελλήνων, των νεοτέρων Ελλήνων, οι οποίοι έπαυσαν να εγκρατεύονται πλέον και να τηρούν. Πολυτέλεια και σπατάλη, τα αυτά. Και είπα κάποτε, επαναλαμβάνω, και αν ακόμα ακόμα τα χορτάρια γίνουν μοσχάρια, δεν θα μας φτάσουν. Διότι είναι σπατάλη. Σπατάλη στο φαγητό. Μάλιστα. Αλλά είναι σπατάλη μόνο στο φαγητό; Σπατάλη ακόμα είναι εις το ποτό.

στο ποτό, στο ποτό. Δεν λέει, ελεύθερος είσαι και πάλι να πιεις ένα ποτήρι κρασί. Ο Θεός την άμπελον την έφτιασε, την άμπελον. Μάλιστα, οίνος ευφραίνει καρδίαν ανθρώπου. Ναι, δεν στο απαγορεύει, αλλά όχι όμως το ένα ποτήρι να γίνει δύο, τρία, τέσσερα, πέντε και να φτάσουμε σε εκείνον, εκείνον τον ποιητή, τον δικό μας ποιητή, ο οποίος έψαλε το μεγαλείο του Βάκχου και έλεγε, όταν αντίκρισε τη θάλασσα, τη λίμνη των Ιωαννίνων, έλεγε: «Να ήταν η θάλασσα κρασί και οι βαρκούλες σκούπες».

Α όχι δα έτσι, τότε θα καταντήσουμε πλέον, εισπατάει, εισπατάει, εισπατάει. Κατήντησαν αλκοολικοί άνθρωποι πλέον, κατάχρησις τώρα. Μάλιστα, θέλετε παράδειγμα; Και όχι μόνο ποτά ελληνικής προϋποβημηχανίας.

Μηχανίας αλλά και εξωτερικής μηχανίας εισάγουμε πολλάς εκατοντάδας τόνων μάλιστα. Όταν προχθές το κράτος ηναγκάσθη να λάβει μερικά μέτρα και να περιορίσει τα εισαγόμενα, τα εισαγόμενα, όταν το αντελήφθησαν εδώ οι Αθηναίοι και άλλοι κλπ., έτρεξαν και σχημάτισαν ουρά. Σε ποιο κατάστημα; Σε δυο καταστήματα έγινε ουρά. Το ένα κατάστημα ήτανε εκείνο που πουλούσε δηλητήριο, ουίσκι.

Τέσσερα εκατομμύρια εισέφραξε, άδειασαν τα πάντα, το ουίσκι. Τρέξανε να μη στερηθούν το ουίσκι. Και το άλλο κατάστημα που εξήντριζε όλα ήταν μια ουρά των γυναικών, των ανδρών στο ένα κατάστημα, και στο άλλο κατάστημα ήταν ουρά των γυναικών που πήγαν για τα καλλυντικά τους.

Μάλιστα, σπατάλη λοιπόν, σπατάλη. Στο φαγητό σπατάλη, στο ποτό σπατάλη, σπατάλη. Όλα αυτά είναι σπατάλη. Μάλιστα, διεσκόρπισε την ουσία ζών ασώτως. Κατομμύρια των εκατομμύριων Σπατάλη στο τσιγάρο.

Σπατάλοι στα έλλειπλα Σπατάλοι, σπατάλοι, σπατάλοι, σπατάλοι Παντού σπατάλη. Ζων ασώτως και λοιπά. Μέσα στην σπατάλη αυτή. Μάλιστα. Τώρα, μετά την σπατάλη αυτή. Του χρήματος. Του χρήματος. Και προπαντός σπατάλη.

Και το σπίτι μιας γυναικός και δραχμή δεν δώσανε.

Μιας χήρας γυναικός συνήλθε το κοινοτικό συμβούλιο και παμψηφεί διέθεσε μια μικρά κοινότητα πεντακόσια χιλιάδες δραχμήδια τον καρναβαλό τους.

Η δε άλλη πόλις παρακάτω διέθεσε δύο εκατομμύρια. Η δε άλλη πόλις διέθεσε τρία εκατομμύρια. Ιδέα εδώ η Αθηνέ γράφει, βλέπω σφημερίδες,

Στις εφημερίδες δεν ανήκουμε σε κόμματα, ότι φέτος θα γλεντήσουμε καλά τις Απόκριες. Αυτά είναι χρήματα του λαού! Αυτά είναι χρήματα του λαού! Σπατάει πλέον. Και κάτω η Πάτρα και παντού σπατάει. Ο Ρης σπατάει. Μάλιστα. Μα είπα, πήρα τον νομάρχη και του λέω: «Κύριε νομάρχα, δεν θα σου μιλήσω θρησκευτικώς. Δεν θα σου πω ότι ο καρνάβαλος απαγορεύεται από τους Ιερούς Κανόνες και διατάξεις. Θα σου μιλήσω με το στόμα του Πρωθυπουργού σας. Λιτότητα και οικονομία συνιστάει. Αφού λοιπόν συνιστάει λιτότητα και οικονομία, πώς θα επιτρέψεις τον Δήμαρχο να εγκρίνει τη δαπάνη υπέρ των υπερτραφέντων; Λοιπόν, τη δαπάνη». Μου έδωσε την υπόσχεση ότι θα το εφαρμόσει. Τώρα θα πάω, θα ελέγξω. Εν τω μεταξύ έβγαλα ένα φέιγ βολάν, το οποίο θα σκορπίσω σχετικώς με αυτό. Μάλιστα. Που έχει ένα σύνθημα ωραίο ο Μαρέας: «Λιτότητα και οικονομία, λιτότητα και οικονομία». Πολύ ωραίο ο κοκοσίστας, ωραίο σύνθημα.

Ωραίο σύνθημα, ποιος το εφαρμόζει, ωραίο σύνθημα, χριστενικό σύνθημα, αποστολικό σύνθημα, πάντα με 6 ευρώ πάντα συμφέρει Εάν το εφαρμόζαμε το σύνθημα αυτό και κάναμε μια απόφαση φέτος, λόγω της κρίσεως που διέρχεται η εθνική μας οικονομία,

Η οικονομία, που και οι μεν και οι δε και όλες οι παρατάξεις εφιστούν την προσοχή τους. Εάν λοιπόν γίνεται το πανελλήνιο σύνθημα «οικονομία και λιτότης» και όλοι μας εφαρμόζαμε και λέγαμε ότι εφέτος, μια χρονιά, δεν θα εορτάσουμε Απόκριες ειδωλολατρικώς, δεν κάνουμε τίποτα, ούτε τίποτα θα κλείσουν, τίποτα, και τα χρήματα τα οποία θα δαπανούσαμε δι' όλο το όργιο των Αποκριών θα τα καταθέσουμε, ω Ελλάς, μικρά μας πατρίς, όσα χρήματα θα δαπανούσαμε, κοινότητες, δήμοι, κράτος, μικροί και μεγάλοι.

Διόλα αυτά την πολυτέλεια των απόκριων το καταθέταμε στο δημόσιο ταμείο υπερενήσιος των οικονομικών πραγμάτων, διεκατοσυκαντής εκατομμύρια θα μάζουμε τώρα και να τρέχαμε σαν ζητιάνι να ζητιανεύομαι, ζητιά να έγινε η Ελλάδα, να ζητιανέβει πότε την Αγγλία, πότε η Γερμανία, πότε την Ιταλία, πότε την Ζητιάνι, επέσχεται η Ζητιάνι, να ζητιανεύομαι, να γίνομαι Ζητιάνι.

Είμαι βέβαιος, δεν θα το αναπτύξω το θέμα αυτό, αν θέλει, άλλοτε θα το αναπτύξω το θέμα αυτό, ότι εάν εμείς οι Έλληνες είχαμε ορισμένας αρετάς, της λιτότητος, της οικονομίας και της ειλικρινείας των δηλώσεών μας, η Ελλάς θα ήταν το ευτυχέστερο μέρος του κόσμου και θα δάνειζε και δεν θα δανείζεται.

Μάλιστα, λοιπόν, σπατάλη. Το ένα αγαθόν, τελειώνω σε αυτό το σημείο, ότι διεσκόρπισε την ουσίαν αυτού ζων ασώτως. Το πρώτο υλικό το οποίο σπαταλούμε είναι το χρήμα. Ένα άλλο αγαθό ανώτερο από το χρήμα, ποιο είναι το ανώτερο από το χρήμα;

Είναι η υγεία, ο πολύτιμων αγαθών, τι πολύτιμων αγαθών είναι, πολύτιμων αγαθών Απόδειξις, ο Ωνάσης βγήκε, ο πολυεκατομμυριούχος αυτός που μπορούσε να αγοράσει όλη την Ελλάδα, φτωχαδάκι ανεχώρησε από τη Θεσσαλονίκη, με έρανο ανεχώρησε, με έρανο.

έχει ευγενή λαό η πατρίδα μας, 18 χρονών ήταν Τον λυπηθήκανε εκεί οι βαρκάρηδες, οι λεμβούχοι της Θεσσαλονίκης. θέλουν να πάω στην Αμερική, δεν είχε εισιτήριον Εμείς οι βαρκάρηδες, τάκα τάκα τάκα τάκα.

Λοιπόν, ησθένησε, μπήκε στο νοσοκομείο. Γιατρέ, κάνε με καλά, θα σου δώσω ό,τι θέλεις.

Χτυπούσε πλέον το ρολόγιο 12η. 12η δεν υπάρχει πλέον. Όσα και να δώσεις χρήματα, δεν μπορείς να κάνεις τίποτε απολύτως. Όλα τα μέσα και ο Ωνάσης να είσαι, παραπάνω από όλα είναι η υγεία.

Είναι υγεία. Θα προτιμούσε να είναι ένας φτωχός χωρικός της Πίνδου παρά ένας εκατομμυριούχος, πλουσιότατος, από τους πλουσιότερους ανθρώπους στον κόσμο. Υγεία. Και απόδειξις ότι, όταν ασθενεί ο άνθρωπος, τα πάντα δίνει για να πάει στα μεγάλα νοσοκομεία της Αγγλίας, της Νορβηγίας, της Σουηδίας, της Αμερικής. Υγεία, λοιπόν. Φάρμακο. Ποιο είναι φάρμακο; Φάρμακο μακροβιότητος, φάρμακο, φάρμακο, φάρμακο μακροβιότητος ποιο; Η εγκράτεια, η εγκράτεια. Αυτό συνιστά ο Ιπποκράτης, αυτό συνιστά η άλλη. Η εγκράτεια ποιο; Η εγκράτεια ποιο; Η εγκράτεια. Δεν υπάρχει όλη εγκράτεια. Θα ήταν το θέμα απέραντο. Εγώ ακροθιγώς θίγω τα θέματα απόψε, διότι αυτά... Αλλά το θέμα ήταν άμμορατιο, να σας αποδείξω ότι η εγκράτεια είναι το μυστικό της υγείας του ανθρώπου, της υγείας του ανθρώπου. Δυστυχώς δεν έχουμε τίου την εγκράτεια και βλέπεις τα παιδιά της Ελλάδος εκεί στη Βουλγαρία, μυαλό άθεοι είναι.

Ευαγγελισμός. Βγήκε η διαταγή. Τι διαταγή; Μετά τις 8 η ώρα, κανείς νέος στα πεζοδρόμια της Σόφιας, κανείς νέος στα πεζοδρόμια της Σόφιας, συλλαμβάνεται και οδηγείται στο κουρκός. Μάλιστα, εδώ μέχρι τις 2 to 3 η ώρα, κοπάδια, κοπάδια μέσα σε κέντρα νυχτερινά που φυτρώσαν σαν μανιτάρια επάνω στην κοπριά της κοινωνικής αθλειότητος.

Γέννησε, δεν ξέρω, τρεις χιλιάδες, τέσσερις χιλιάδες, πέντε χιλιάδες. Άγρο Πατρίδα που κατήντισες, που μια διατραγή τάχλινε, πέρα ως πέρα Αλλά έχουν συμφέρον να υπάρχει, για να εκφυλιστεί η νεότης, για να μην έχει πλέον πνεύμα αντιστάσεως.

Και να παραδοθεί όπως θα παραδοθεί ο Ιστασχύρας των αθέων κατεστρώτων Μάλιστα, διαφθορά παμμεγίστη. Έμαθα ότι ένας νέος, δεν εσέναν δισκοτέξη της Τολωμαϊλός, μπήκε μέσα και είχε την τσέπη του γεμάτη χρήματα με κάθε μια παρέα Και έσπασε, παρακαλώ, πεντακόσια πιάτα και πλήρωσε ένα εκατομμύριο. Και την άλλη μέρα πήγε το αμάξι να μαζέψει από δισκοτέκ και από τα άλλα δισκοτέκ της πόλεως τα σπασμένα πιάτα.

Θεέ μου, Θεέ μου. Σπατάει, σπατάει και διασκόρπισε την ουσίαν αυτού ζών ασώτως. Φωτογραφία μας λοιπόν είναι αυτή. Λοιπόν, η υγεία σπαταλάται διά της αποχαλινώσεως των παθών, διά της, προπαντός δε, διά της σεξουαλικής μανίας, η οποία ως φλοξ κατατρώγει ολόκληρη την πατρίδα μας. Νέος, νέος.

Τον βλέπεις νέο, γεννήθηκε από γονείς υγιής, λεβέντης, σαν κυπαρίσσι, τον θαυμάζεις, μπορεί να σπάσει χαλίκι στο δημόσιο δρόμο και μπορεί να σηκώσει 200 κιλά στην πλάτη του. Τώρα πού είναι, ξέρετε πού είναι; Έφυγε από το σπίτι το πατρικό, ο άσωτος υιός, κατέφυγε σε χώρα μακρά, μέσα στη χώρα των διασκεδάσεων και των οργίων.

Και τώρα κατήντησε εκείνος στο άσυλο των ανιάτων, νέο παιδί. Κλαίει η μάνα, κλαίει ο πατέρας. Και αυτός που μπορούσε να σηκώσει, δεν μπορεί να σηκώσει το χέρι του και τον ταΐζει νοσοκόμος.

Ο κώμος, το νταΐζινος ο κώμος, θραύει λοιπόν. Η αμαρτία, μεταξύ των άλλων θλιβερών αποτελεσμάτων, έχει το αποτέλεσμα ότι θραύει την υγεία των ανθρώπων. Θραύει, καταστρέφει. Και ενώ ο άνθρωπος επλάστηκε για να ζήσει 100 χρόνια, δεν ζει ούτε 50, ούτε 60, ούτε 70, ούτε 80, που είναι τα όρια της ανθρωπίνης ηλικίας, αλλά συντέμνεται δια της ψαλίδος της ακρατείας η ανθρώπινη ζωή. Φεύγει η ζωή του ανθρώπου. Της αμαρτίας θάνατος.

Ανάτατος, διασκόρπισε την ουσία αυτού ζώνας ότως. Και ως αποτέλεσμα, για τιμωρία, τιμωρία, τιμωρία, ήρθε μια ασθένεια χειρότερη από τον καρκίνο. Λέγεται AIDS. AIDS. Θερίζει την ανθρωπότητα.

Δεν τολμείς να πλησιάσεις. Και το σάλιο, ακόμα μια σταγονίδα σάλιου να πέσει επάνω σου, μετέφερε την ασθένεια. Τιμωρία, το περιγράφει κάπου η Αποκάλυψη. Δεν έχω καιρό. Τα παρουσίασαν ως τιμωρίες της αφρόνου ανθρωπότητας ηλικίας.

Λοιπόν, το θέμα δεν είναι τούτο. Το θέμα είναι ότι ερμηνεύομαι, αναλύομαι, παρουσιάζομαι το βάθος και το πλάτος του ρητού, ότι διασκόρπισε την ουσίαν αυτού ζών ασώτως. Σπατάει στο χρήμα, σπατάει στην υγεία, σπατάει ένα ανώτερο αγαθό, ανώτερο, ανώτερο αγαθό και από το χρήμα και από την υγεία.

Η κλίμακα των αξιών είναι, ο χρόνος, ο χρόνος, ο χρόνος, αχ, αδερφιά μου, αχ, αδερφιά μου. Το αισθανθήκατε ποτέ ότι μια φορά περνούμε από το ξενοδοχείο αυτό που ονομάζεται γη; Μια φορά, δεν επαναλαμβάνεται η ζωή μας.

Η ζωή μας, στα ολίγα χρόνια, ὃ ἔχεις ποιεῖν, ποίησον τάχιον, ό,τι έχεις να το πράξεις το καλό, μέσα στα ολίγα αυτά χρόνια. Μία σταγόνα. Τι είναι ο χρόνος 80 ετών, 100 ετών; Είναι μία σταγόνα, σαν να πας στον ωκεανό τον Ατλαντικό και πάρεις μία σταγόνα. Αυτός είναι ο χρόνος της ζωής μας, μία σταγόνα, έτσι είναι. Αλλά όμως η σταγόνα αυτή έχει αξία, απερίγραπτον αξία. Δεν λέγω περισσότερο από αυτού, διότι έχω βγάλει ένα βιβλιαράκι, «Ο χρόνος και τέσσερες εποχές», στο οποίο θα δείτε λεπτομερώς την αξία του χρόνου, τον οποίο τόσο σπαταλούμε. Οι δε αρχαίοι πρόγονοί μας έλεγαν, έλεγαν τι έλεγαν; «Φείδου χρόνου», όπως είσαι περισσότερο από το χρήμα να είσαι φειδωλός πολύ, να λογαριάζεις το χρόνο της ζωής σου. Ένα μόνο σας λέγω και τελειώνω στο ζήτημα αυτό, στο ζήτημα, ότι εάν κάνουμε μία υπόθεση και υποθέσουμε ότι κατεβαίνουμε στον Άδη κάτω, κάτω όπως κατέβηκε ο Οδυσσεύς, ή στην Ιλιάδα, ή στην Οδύσσεια, κάτω στα βάθη του Άδου, όπου εκεί ουκέτι φως, ουκέτι τίποτε, αλλά σκότος και έρεβος μεγάλο, κατεβαίνουμε εκεί κάτω διά των πτερύγων της φαντασίας, βλέπουμε τους κολασμένους. Θεέ μου, Θεέ μου! Απίστευτο είναι! Αλλά όσοι να βεβαίνουν ότι υπάρχει νύχτα; Πώς θα βεβαίνει ότι υπάρχει νύξη; Της αιωνίου και απεράντου νυκτός της κολάσεως σώσε εμάς, Κύριε, διά πρεσβειών της Παναγίας Θεοτόκου. Βρισκόμαστε στην κόλαση. Εκεί μέσα είναι όλοι. Μάλιστα. Εάν τους έλεγε κάποιος: «Τι θέλετε; Τι ζητείτε;»

Τι ζητείτε, τι θα ζητούσανε; Λεπτά, δολάρια, μάρκα, ρούβλια, σπίτια, ουρανοξύστας, επαύλεις, δόξα, τιμάς; Τίποτε απ' αυτά. Όλοι θα εφωνάζανε: ένα λεπτό της ώρας, ένα λεπτό της ώρας θα ζητούσαν οι κολασμένοι κάτω στον βαθύν Άδην.

Διότι μέσα ένα λεπτό της ώρας μπορεί να πεις το ηλάστη τι με τον αμαρτωλό, Μέσα λεπτό της ώρας μπορείς να πεις, Ήμαρτος του ουρανών και ενώπιον σου κι ο μη κάψιος Μέσα λεπτό ή μπορείς να πεις, Νίσθητη μου Κυρία, Ο τρόνας της αντιβασιλείας

Ένα λεπτό της ώρας, όποια λεπτά, όποια ώρα, όποια εβδομάδες, όποια χρόνο Εσπαταλήσαμε, ειδού γιατί είμαθα άσωτοι Και ειδού διάτυπου εορτάζομαι Και μόνο προς την σπατάλη του χρόνου αξίζει να μας πούνε άσωτους εν τω κόσμω τούτω.

Σπατάλη στο χρήμα, σπατάλη στην υγεία, σπατάλη στον χρόνο, σπατάλη σε κάτι άλλο πιο σπουδαιότερο, που αξιοποιεί τον χρόνο, που δίνει αξία στον χρόνο, αξία στον χρόνο.

Το λέει ο Γρηγόριος ο Παλαμάς τώρα αυτό σε μια θαυμασία ομιλία εις τον άσωτο. Ποιο είναι αυτό, παιδιά, το ανώτερο που δίνει αξία εις τον χρόνο; Ο κόρακας ζει εκεί στα μέρη της Παρνασίδος. Οι χωρικοί και οι βοσκοί συστάνεστον έρχονται στις γιορτές «κορακοζώητος», διότι όντως ο κόρακας ζει 200 χρόνια.

200 χρόνια ζει ο κόρακας. Λοιπόν, αλλά τι να τον κάνεις; Κόρακας είναι. Κρά, κρά, κρά, κρά. Προτιμάτε ένα αηδόνι που ζει 2 χρόνια να κελαηδάει μέσα στο δάσος Παρακόρακας, για πόσα χρόνια, να ακούετε μονότονον, ο κεκραβί μονότονος, η κραυγή του ζητών τα θνησιμαία πτώματα Αλλά η αξία, ο χρόνος αποκτά αξία, διότι ο άνθρωπος, μία λέξη, ποιος θα την πει, διότι ο άνθρωπος, άνθρωπος, άνθρωπος, έχει νουν.

Νουν, έχει τον νουν, ο νους του ανθρώπου, ο νους, το κομπιούτερ το Καυχώνται οι επιστήμονες ότι φτιάσανε κομπιούτερ, μάλιστα επίτευγμα μεγάλο. Τι είναι το κομπιούτερ; Αν πεις ότι φύτρωσαν τα κομπιούτερ σε έναν κάμπο στη Θεσσαλία, εκεί στον Πηνειό κοντά, φυτρώνουν τα κομπιούτερ, θα σε θεωρούσαν τρελό.

Εάν ένα μικρό κομπιούτερ το έφτιασε ο άνθρωπος ο επιστήμων, το κομπιούτερ του το... Πω πω πω, τι είναι τούτο, τι είναι τούτο, τι είναι τούτο, τι είναι τούτο; Κομπιούτερ τρομερό, μπορεί η επιστήμη να ανακαλύψει όλα τα ανταλλακτικά.

Είναι ανταλλακτικό, δεν θα το έβλεπες ποτέ στο μυαλό του ανθρώπου. Μοναδικό. Δεν είναι το μυαλό του χιμπατζή που να πάρει σαν χιμπατζή, δέκα χρόνια δεν μαθαίνει το αλφάβητο. Είναι ο άνθρωπος, ο άνθρωπος, Einstein, Nelson, επιστήμων, ιατρός, φιλόσοφος κλπ.

Ο νους του ανθρώπου, μάλιστα. Πού είναι ο νους μας; Αυτό είναι το θέμα. Πώς αξιοποιούμε τον νου μας, πώς αξιοποιούμε τον νου μας;

Με το νου μας, πού πάει ο νους μας; Ναι, το θέμα το μεγάλο, η αξία του μυαλού. Ας επιμένω λίγο σε αυτό. Βλέπεις, είσαι σε μια φυλακή μέσα. Λάθος, είμαι φυλακισμένος, λάθος, σωματικός είναι φυλακισμένος. Με τη σκέψη κάνει τη φυλακή. Και εσείς φυλακισμένοι είστε. Η Αθήνα μια φυλακή είναι, μια φυλακή που ζείτε μες στην Αθήνα. Πώς ζείτε; Φυλακισμένοι είστε. Πω πω πω πω, μέσα.

Μέσα φυλακή είναι πλέον, έτσι. Τιμωρία, δεν έχω καιρό να μιλήσω περί της αστυφιλίας. Λοιπόν, μέσα στη φυλακή είστε και αναπνέετε τα φοβερά δηλητήρια.

Ναι, φυλακισμένοι είστε, ωραίοι κόσμοι, πίσω με τα βουνά, τα λαγκάδια, τα θυμάρια, τα βουνά, τα ωραία.

Ξυπόλητοι, ροδοκόκκινοι, κρεμμύδι και ελιά. Φάει μπιφτέκι, καρκίνος είναι τα μέσα στην πόλη. Ναι, λοιπόν, έτσι τα πράγματα έχουν, έχουν τα πράγματα. Λοιπόν, το μυαλό του ανθρώπου, φυλακή είσαι και το μυαλό σου κάνεις τη φυλακή αεροδρόμιο.

Πω, αεροδρόμιο, με το καλύτερο ζέπελιν, με το καλύτερο αεροπλάνο. Μπαίνεις στο αεροπλάνο, τρέχει, τρέχει αυτό, είναι ιλιγγιώδες. Περνάει το λεωφορείο, περνάει σιδερόδρομο, περνάει πύραυλος, περνάνε διαστημόπλοια.

Τρέχει, τρέχει, τρέχει. Είσαι στη φυλακή και είσαι που είσαι στο σπίτι σου. Είσαι στη φυλακή και είσαι στην Αυστραλία. Είσαι στη φυλακή και είσαι παντού. Πώς με τη σκέψη που έδωσε ο Θεός να είναι ο άνθρωπος ένα είδος πανταχού παρόν.

Λένε αυτό που λένε πανταχού παρόν. Μια μικρά κτίση της ιδέας της πανταχού παρουσίας του Θεού είναι ο νους του ανθρώπου. Μάλιστα πανταχού παρόν, ορίστε. Θες άλλο; Πας στην εκκλησία. Ω τόπε Ιερέ, Ω Εκκλησία μας, Ω Ιεράς Συνώματα, ως αγαπητά τα σύνοματά σου Εκλείπει η ψυχή μου εις τας αυλάς του Κυρίου, πας στην Εκκλησία.

Εάν είσαι εκεί, διότι μερικοί σωματικώς είναι παρόντες, ψυχικώς δεν είναι παρόντες, απουσιάζουν ψυχικώς. Λοιπόν, εάν εκεί είσαι και την ώρα εκείνη έχεις μετάρσιο το πνεύμα, έχεις αυτό, παίρνεις το αεροπλάνο της σκέψης σου και πετάει, πετάει, όχι πλέον, όχι προς τα εκεί, αλλά προς τα επάνω, πετάει, πετάει, περνάει τον Ήλιο, τη Σελήνη, τα άστρα, τους γαλαξίες, φτάνει μέχρι των θρόνων του Θεού, οἱ τὰ Χερουβεὶμ μυστικῶς εἰκονίζοντες.

Ο νους του ανθρώπου, ο Θεός είναι θεοειδής, είναι εικόνα του Θεού που αποδεικνύει και μόνο ο νους του ανθρώπου, αποδεικνύει ότι ο άνθρωπος δεν είναι εξ άνθρωπος του χιμπαντζή.

Αλλά είναι θείον ο οποίος προέρχεται από τα ουράνια. Αλλά πού είναι ο νους μας; Θυμούμαι, αν και δεν πρέπει να το πω αυτό, αλλά ας επιτρέψετε να πω ένα ανέκδοτο. Ότι είχα πάει στα χρόνια σε μια πόλη, στη Βέροια, και εκεί ήρθε ένας ασύναι, πίστευα στον δεσπότη, και ήταν ξαφνικό ένας δεσπότης από τα βουνά, δεν τον κατηγορώ, σπουδαίος φιλοπάτριος ήταν, και έλεγε λοιπόν για μάχες, έλεγε για συμπόσια, έλεγε για τραπέζια, έλεγε για βλέβια.

Τον άκουε εκείνος ο ταλέπρος, ο πνευματικός, ο άλλος δεσπότης ο Αλέξανδρος. Και μόλις έφυγε ο δεσπότης αυτός με τα φαντασίες αυτή των πολέμων και των κοινών, Εγωνάτισε και είπε «Ω Θεέ μου, επισυνάγαγε τον διασκορπισμένο νουν του αδελφού μου.

Ω Θεέ μου, επισυνάγαγε τον διασκορπισμένο νουν του αδελφού μου. Ω Θεέ μου, επισυνάγαγε τον διασκορπισμένο νουν». Μη συνεκλώνησε Το μυαλό μας πού το έχουμε;

Παρακαλώ, ποια είναι η αγέλη των χοίρων; Οι ακάθαρτοι λογισμοί, μπουτ, μπουτ, μπουτ, μέσα στην ακαθαρσία. Περνάνε. Πέστε μου τι σκέφτεστε τα μεσάνυχτα να σας πω τι είστε.

Ανήκετε, σκέφτεστε το καλό, γι' αυτό λέει ο Απόστολος Παύλος. Ποιος θα το πει αυτό; Ένας θα το πει. Να σκεφτόμαστε ό,τι ωραίο, ό,τι ψηλό, ταύτα λογίζεσθε και ταύτα πράσσετε. Και ο Θεός της ειρήνης έσται μεθ' υμών.

Θα δώσουμε λόγον και για έναν λογισμό. Έναν λογισμό θα δώσουμε. Λέγανε για τον Μέγα Αντώνιον, έλεγε για τον Μέγα Αντώνιον: «Ω Θεέ μου, δώσ' μου έναν λογισμό από τους λογισμούς που έχει ο Άγιος Αντώνιος και θα γίνω όλος φλόξ, όλος άγγελος».

Τι αξία έχει ένας λογισμός! Τόσο είναι ο αγαθός. Το κίνητρο των πράξεων είναι ο λογισμός των αγαθών πράξεων, αλλά και το κίνητρο των πονηρών πράξεων πάλι είναι ο λογισμός είναι, των κακών πράξεων. Όλα τα εγκλήματα αρχίζουν από μια σκέψη.

Πράττονται, επεξεργάζονται μέσα στα μυστικά, μέσα στους μυστικούς θαλάμους της αυτής και διαπράττονται τα φοβερά και απαίσια εγκλήματα του ανθρώπου. Τι μοιάζει να φέρω μια εικόνα. Φέρω μια εικόνα, χαρακτηριστική εικόνα θα σας φέρω.

Η Θεσσαλονίκη παρόλο που να γίνει παράλλημα το πυρός. του πυρός. Πήραν φωτιά οι μεγάλες αποθήκες πετρελαίου, τόνοι, χιλιάδες τόνοι. Ευτυχώς μας ήρθανε οι Γιουγκοσλάβοι και τις σβήσανε. Προκομμένο έθνος, προκομμένο έθνος. Προκομμένο έθνος ήταν οι Γιουγκοσλάβοι και σε τρεις ώρες τα σβήσανε με τα μέσα που έχουμε.

Λοιπόν, εκεί καίγεται ακόμα η φωτιά, η φωτιά αυτή που καίει και κινδύνεψε να κάψει τη Θεσσαλονίκη ολόκληρη. Κόλασης πυρός, πυρ, μα που λαμβάνει κανείς μια ιδέα εκεί που λέει το Ευαγγέλιο «και το πυρ ου σβέννυται», μια ιδέα της κολάσεως. «Και το πυρ ου σβέννυται», λέει, έτσι μια ιδέα.

Από πού προήλθε; Μια έρευνα πρόχειρος που έγινε: προήλθε από έναν σπινθήρα οξυγονοκολλήσεως. Από έναν σπινθήρα, μια σπίθα έπεσε επάνω και πήρε φωτιά. Με εννοείτε; Με καταλάβατε; Μια σπίθα είναι η σκέψη του ανθρώπου.

Αυτή η σπίθα μπορεί να ανάψει φωτιά μέσα στην καρδιά του ανθρώπου. Να ανάψει φωτιά μέσα στην οικογένεια, μέσα στο ανδρόγυνο, μέσα στην κοινωνία, μέσα στην ανθρωπότητα.

Και να καιγόμεθα φοβερά και απαίσια μέσα στην κοινωνία. Λοιπόν, σπαταλούμε το μυαλό μου, τη σκέψη σου. Λοιπόν, ω Θεέ μου, επισυνάγαγε τον διασκορπισμένο νουν μου. Ιδού λοιπόν, αγαπητοί, να τελειώνω. Εισπατάλ, σας απέδειξα, σας ανέλυσα διά ζωηρών παραδειγμάτων το βάθος του στίχου εκείνου, ότι διασκόρπισε την ουσίαν αυτού ζων ασώτως, και παραπάνω. Και να τελειώνω παρακάτω, τι άλλο είναι ένα ατουνού επίτευγμα είναι.

Επίτευγμα είναι, του νου επίτευγμα είναι. Ποιο είναι το επίτευγμα; Είναι η σύγχρονος επιστήμη. Χωρίς μυαλό ουδέποτε θα ήταν δυνατόν άνθρωπος να φτάσει στο ύψος αυτό της επιστήμης που σήμερα διασχίζει τα σύμπαντα. Τρομερά επιτεύγματα, τρομερά επιτεύγματα.

Λοιπόν, κάνουμε καλή χρήση της επιστήμης. Θα έρθει ώρα που θα πούμε: προτιμότερο να μην υπήρχε ηλεκτρικό και να φωτιζόμαστε με λάδια. Προτιμότερο να μην υπήρχε αυτή η επιτέλεσμα διότι την ώρα αυτή που κουβεντιάζομαι μέσα στις αποθήκες τα οράγια όρη της Ρωσίας και μέσα στις αποθήκες των ΗΠΑ υπάρχουν 5, 6, 7, 8 πυρηνικές κεφαλές Αν πετάξουν πάνω ψηλά, ψηλά, ένα στην Αθήνα, ένα στη Σαλονίκη, ένα στο Βελιγράδι, ένα στο Βουκουρέστι, ένα στη Μόσχα, ένα στο Παρίσι, ένα στο Λονδίνο, ένα στο Βερολίνο, ένα, ένα, ένα, ένα κουμπί. Ω Θεέ μου, ω Θεέ μου, να σπατάνε, να σπατάνε, να σπατάνε, να σπατάνε.

Εκατομμύρια των εκατομμυρίων, δισεκατομμύρια των εκατομμυρίων. Ξοδεύονται και σπαταλώνται για την καταστροφή της ανθρωπότητας. Που αν αυτά ξοδεύονταν για ειρηνικά έργα, δεν έψαμε αλήθεια, θα τρώγαμε με χρυσά κουτάλια.

Και η ανθρωπότης θα ήταν παράδεισος. Και δι' αυτό είναι εδώ ο Παραδημήτρης. Ωραία έχει εισαγάγει η θεία λειτουργία. Μετά το εμπρότισμη είστε. Ένα ωραίο πολιτικείο, ένα ωραίο τροπάριο.

...τροπάριον, πώς θα το πούμε, το μεγαληνάριον, το οποίο λέει περί ημών. Ας το ψάλλω μια στιγμή, μια μικρά διακοπή, ή στο τέλος θα το ψάλλουμε. Ναι, λοιπόν, ναι, συνεχίζουμε. Αυτή λοιπόν, θα σας αποδείξω, αγαπητοί μου, άσωτοι, άσωτοι. Γι' αυτό λοιπόν, άσωτος εγώ, άσωτοι εσείς, άσωτοι οι άνδρες, άσωτοι οι πλούσιοι, άσωτοι οι μεν των ποικίλων χρωμάτων και αποχρώσεων. Όλοι βρισκόμαστε, είμαστε άσωτοι. Ο Θεός μου μας έδωσε

Μας έδωκες τα χέρια για να κάνουμε το καλό και εμείς σκοτώνουμε. Ω, χέρια κατηραμένα. Μας έδωκες τα πόδια να τρέχουμε ως άγγελοι και αρχάγγελοι στους οίκους του Κυρίου Σου, και εμείς τα χέρια μας τα χρησιμοποιούμε, τα πόδια μας να μεταβούν στα μαύρα, στα σκοτεινά κέντρα του Άδου, τα νυχτερινά κέντρα.

Ω Θεέ μου, μας έδωκες τη γλώσσα, τα μάτια για να βλέπουμε το ωραίο πανόραμα της φύσεως και να σε δοξολογούμε ημέρα. Μας έδωσες τα αυτιά να ακούμε τα κελαηδίσματα των αηδονιών και των κορυδαλλών και των ωραίων πτηνών.

Και εμείς, τα μάτια μας, εδώ θα είστε, με το λίγο θα τα ανοίξετε μία ώρα, δύο ώρες. Εδώ μία ώρα καθίστε. Μετά σας κλαίω, ας σας κλαίω, ας σας κλαίω, μην γελάτε. Ασωτία, ασωτία, θα κολλήσετε τα μάτια σας στην τηλεόραση που είναι η ισχυροτέρα τηλεόραση της ανθρωπότητας, θα κολλήσετε τα μάτια σας και θα καθίσετε εκεί να κοιτάξετε. Ασωτία, ασωτία των οφθαλμών, ασωτία της ακοής, ασωτία του μυαλού, που το μυαλό σας ούτε μια στιγμή δεν στέκεται εις το κέντρον, εις το κέντρον. Το δε κέντρον είναι Ιησούς Χριστός ο Ναζωραίος, ον παίδες υμνείτε και υπερυψούτε εις πάν- Πάντα στους αιώνας. Αμήν. Τελείωσα. Θα τελειώσω με ένα...

Καλά τώρα, καλά τώρα. Εγώ τώρα είμαι γέρος άνθρωπος, γέρος. Λοιπόν, τελειώνω με ένα ανέκδοτο. Με ένα ανέκδοτο. Με ένα ανέκδοτο. Κάντε συρπίες οι οποίοι.

Αντικειδήγματος θα σας δώσω ένα θεϊβολάν. Το διαβάστε στο σπίτι και το διαδώσετε. Περί των Απόκρεων. Τα γράφουμε αυτά μέσα. Τελειώνω με ένα ανέκδοτο που είχα διαβάσει σε ένα ξένο θαυμάσιο ιεροκήρυκα. Λοιπόν, ότι σε μια πόλη της Αγγλίας, πάνε πολλά χρόνια τώρα, επήγε ένας θίασος ηθοποιών, καμιά πενταριά, μεγάλος θίασος, που έπαιζε, ήταν γελωτοποιοί αυτοί, κάναν τον κόσμο να γελάει.

Τώρα αν κλαίγανε αυτοί από μέσα είναι άλλη υπόθεση. Λοιπόν, γελούσαν εκεί, φτάσανε, σταματήσανε. Απ' έξω, ο θίασος των ηθοποιών σταμάτησε απ' έξω από ένα κατάστημα καταστηματάρχου, ο οποίος καταστηματάρχης ήταν ευσεβής.

Είδε λοιπόν ένα νεαρό, ζωηρό, να λέει αισχρά, να φωνάζει, να γελάει, να χοροπηδάει, ζωηρό παιδί. Τι του έκανε τότε ο καταστηματάρχης; Λέει: «Παιδί μου, έχεις ωραία απαγγελία. Μπράβο», λέει, «ωραίο τάλαντο», λέει. «Αλλά το χρησιμοποιείς το τάλαντό σου για το κακό.»

Εγώ θέλω μια φορά να το χρησιμοποιείτε το καλό. Τι; Να διαβάσεις ένα κομμάτι του Ευαγγελίου. Α, Ευαγγέλιο, λέει, θα σου δώσω μια λύρα. Α, μα είναι τη λύρα, έτσι.

Λοιπόν, τον ανεβάζει σε ένα κάθισμα επάνω, το ανεβάζεις σε ένα κάθισμα, θα παντήσεις καλά. Μας έφτιακαν και άλλοι ηθοποιοί απ' έξω, μας έφτιακαν και άλλοι. Εκείνοι υπέθυνοι στην Αγγλία έχουν υπέθυνο, δεν είναι το θέατρο μόνο στις αίθουσες, είναι και στους δρόμους, πλατείες, δεξιά, αριστερά.

Λοιπόν, άρχισε αυτός να διαβάσει, τι του έδωσε; Του έδωσε να διαβάσει το 15ο κεφάλαιο. Να διαβάσει την παραβολή του Ασώτου. Άρχισε λοιπόν με ωραία απαγγελία. Με ωραία επαγγελία, έχει επαγγελία, είναι το ύνηση κηρύγματος η επαγγελία Είναι χάρισμα κι αυτό, είναι το ηθοποιών χάρισμα.

το διάβαζε ωραία, άνθρωπός, είχε δύο υιούς και λοιπά, προχωρούσε, προχωρούσε και λέει και αναχώρησε εις ξένη γήν, σαν και σένα, από κάτω, ακούσει μια φωνή, η ηθοποίη δηλαδή, η συντροφή και παρακάτω, και απεδίμησε εις χώραν μακράν, σαν και σένα, σταμάτησε αυτός, σαγουροκοίταξε και λέει: «Τι είναι τούτο εδώ πέρα που παθαίνω τώρα;» Προχώρησε παρακάτω.

και διεσκόρπησε την ουσίαν αυτούς ζωνασώτως σαν και εσένα Γιάννη, προχώρησε παρακάτω και έπεσε λοιμός εις τη χώρα εκείνην και ήρξες το ιστερίστε σαν και εσένα Γιάννη και λοιμό απόλυμε σαν και εσένα Γιάννη, προχώρησε προχώρησε και έφτασε στο ωραιότερο συνειδητικότερο Πάτερ, ημαρτώνος σε Σε και ο κοιμιάξιος Κριστινιός δεν το τελείωσε, έκλαιγε, έκλαιγε, κλάυμα, ληγμός, ληγμός, τον έπιασαν ληγμός, έκλαιγε, έκλαιγε, τι συνέβη, τι είχε ιστορικό το παιδί αυτό, ήταν παιδί Λόρδο, μονάχρογο παιδί Λόρδο, έπλεξε με κακές παρέες, πήδεξε αριστερά, πήσε νυχτερινά κέντρα, έγινε αυτός, ναρκωτικά και λοιπά και έφυγε και προσεκολύθη ανή των αρχών

Λοιπόν, τότε κολλήθηκε στο θέατρο, στον ηθοποιό εκεί πέρα, και περνώντας διάφορες πόλεις προσπαθούσε να ζήσει. Όταν λοιπόν τώρα διάβασε και του λέγανε από κάτω «Σαν και σένα, Γιάννη», έτσι είσαι κι εσύ άσωτος υιός.

Και ήρθε στο σημείο εκείνο: «Πάτερ, ήμαρτον εις τον ουρανόν και ενώπιόν σου». Εάν λοιπόν εκείνον τον ηθοποιό συγκλόνισε η παραβολή του Ασώτου, πολύ περισσότερο πρέπει να συγκλονίσει και εμάς.

Διότι είναι η φωτογραφία μας. Αδελφοί μου, από την προηγουμένη Δευτέρα μπήκαμε στο Τριώδιο, μια αγία περίοδος. Το ρεότερο περίοδο στο έτος του Συνέτρου Τριώδιων βαστάει 70 ημέρες, 10 Κυριακάδες Σκάλα ουράνιος, κλίμαξ ουράνιος. Μπρος, μπρος, προχωρείτε, μπρος, μπρος, προχωρείτε.

Σκαλί με σκαλί, αντάμα με αντάμα, αδέρφια με αδέρφια, ηνωμένοι εν Χριστώ Ιησού.

Στον Ιησού, μ' ακούτε; Οι σάλπιγγες των Αγγέλων. Προχωρείτε, προχωρείτε, προχωρείτε, ανεβαίνετε, ανεβαίνετε, πάρουμε τα σκαλιά αυτά, να φτάσουμε έως το 72ο σκαλί, που το 72ο σκαλί είναι Μεγάλο Σάββατον. Και ο ιεράρχης το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου, στην ωραία εκείνη λειτουργία που κάνει, γεμίζει το κάνιστρο, τι ωραία πράγματα έχει η Εκκλησία μας, το γεμίζει ρόδα και τριαντάφυλλα και τα σκορπάει δεξιά, αριστερά, κέντρο και ψάλλει: «Ανάστα ο Θεός, κρίνον την γην». «Ανάστα ο Θεός, κρίνον την γην». Μάλιστα, 70. Εύχομαι.

Εύχομαι, εγώ αμαρτωλός επίσκοπος και άσωτος επίσκοπος, το συναισθάνω βαθύτατα, γι' αυτό είπα επάνω στον τάφο μου να γραφεί Αχρίος Δούλος Χίτη Εδρά, το λέγομαι βαθία συνέστηση. Λοιπόν, εύχομαι εγώ ο επίσκοπος που συγκινούμε σήμερα που σας βλέπω εδώ, ο Σέλαβος, διψός αυτάς πηγάς στο Ιδάτο,

Ας το λυδάτω, εύχομαι με τη βοήθεια του Θεού να διέλθετε την περίοδο του Αγίου Τριωδίου με νηστεία, με προσευχή, με ελεημοσύνη, με κατάνυξη, με ταπείνωση προπαντός, και να φτάσετε όλοι, να φτάσουμε όλοι την τελευταία σκαλοπάτη, να φτάσουμε τη νύχτα της Αναστάσεως και να πούμε και εμείς: «Την Ανάστασή σου, Χριστέ Σωτήρ, άγγελοι υμνούσιν εν ουρανοίς, και ημάς τους επί γης καταξίωσον εν καθαρά καρδία σε δοξάζειν». Αμήν. Και δώρησε ειρήνη, μόνε φιλάνθρωπε.

Πε...

Προσευχή, προσευχή, όλοι μαζί, όλοι μαζί, μια καρδιά, ένας λαός. Δι' ευχών των Αγίων, Τατέρας, Αντμό, Κύριε Ιησού Χριστέ, Ανθιώς, Ελέησμα.