Η μετάνοια του Δαβίδ και το μεγάλο έλεος του Θεού

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

Last Sunday, the first Sunday of the Fast, we spoke here in the Church in the afternoon about a poet. He surpassed all the poets of the ages. That poet was David.

We spoke about David. I think you remember what we said: a thousand years later, our Lord Jesus Christ was born from David’s line.

We said that David came from a poor family with many children. He was the eighth child, the youngest son.

As a boy, he went up into the hills to tend his sheep and play his lyre, for he had a gift for music from childhood. Then he heard about a giant named Goliath.

Every day Goliath challenged the army of Israel, and no one came forward to fight him. David dared to face him with a sling and faith in Christ our God. He struck Goliath down and left him dead. From that day on, his name was known everywhere: David, the victor over Goliath.

After that, he was brought into the palace. But King Saul grew jealous, and David had to leave Saul’s court. He lived in the mountains and caves. When Saul died, David became king of Israel and reigned for forty years.

He soon won glory through his victories. And yet this victor was defeated, as we said, by himself. He was overcome by his passion, by the beauty of a woman. He became entangled in shameful desire, and because of it he committed two terrible sins.

One was adultery; the other was murder. He went on living as though nothing had happened. Then Nathan the Prophet came and stirred his soul. Through a parable, Nathan brought David’s sin back to his mind.

He remembered his sins, and then he wept bitterly and composed Psalm 50, the psalm of repentance for everyone who repents. Tonight, as I promised you, we will begin to explore Psalm 50. Please listen closely to the simple words we will share tonight. How does the psalm begin? With a cry: “Have mercy!” When we hear that cry, I think...

When we hear someone cry, “Have mercy on me,” we imagine a poor man, a beggar standing outside a rich person’s house, knocking at the door and pleading for it to be opened so that someone might give him a piece of bread.

But the man crying out is no beggar. He is rich, glorious, and honored. He is David, king of Israel. And he says, “Have mercy on me, O God.” Why? What was troubling him? We have spoken of it. What was his misery?

What misery made him cry out to God, “Have mercy on me”? They say that long ago there was a very wealthy king named Croesus. He ruled almost all of Asia Minor, and the vaults beneath his palace were filled with gold coins.

One day the wise Solon visited him. Croesus asked, “Have you ever seen riches like these? Have you ever seen a palace like this, or such splendid furnishings? Is there any king happier than I am?” And Solon answered him.

“Call no one blessed until you have seen how his life ends.” Croesus was upset by those words. But some years later, another king defeated him, seized his palace, plundered his wealth, captured him, and had him bound. Croesus was taken prisoner, and they were preparing to burn him alive.

Before they threw him into the fire, Croesus sighed and said, “Solon, Solon, Solon.” He remembered Solon.

That is how it is. Such is human life.

Life has its ups and downs. It is like a wheel: as it turns, what was on top goes to the bottom, and what was on the bottom rises to the top. So it is with human life. A man who is rich today may be a beggar tomorrow, without enough money to buy even a loaf of bread.

The honored man, surrounded by crowds today, may tomorrow be miserable and have no friends.

The happy person may become unhappy. Someone in perfect health, who has never visited a doctor, may tomorrow be sick and confined to a hospital bed. Such is human life. Whatever a person may be, that person is a beggar.

Compared with God’s greatness and glory, we are beggars. We are worse off than beggars, for we need divine help. And just as a beggar knocks on doors and rings bells to ask for help, so must we. A doorbell is an electric bell.

Just as houses have electric doorbells,

Doorbells ring and alert the person inside. This psalm is like an electric doorbell for us. We ring it and say, “Have mercy on me, O God. Open the door of mercy.” We are asking for God’s mercy. What is mercy? A simple woman used to say, “It means oil, elaion.” But eleos, mercy, does not mean oil. It is an ancient Greek word that means the expression of every,

The expression of love, for God is love. Just as the sun has countless rays that light, warm, and give life to creation, so the love of God has countless rays.

God’s mercy is a boundless sea. Which of His mercies shall we speak of, my dear Christians? First, God shows us mercy indirectly. What does that mean? He shows mercy through the things He has created and appointed to serve us and show us mercy.

God shows us mercy every moment. He shows us mercy through the sun, which shines on us each day; through the air we breathe; through the rivers and their flowing water.

He shows us mercy through flowers and their fragrance, through trees, through birds singing in the thick forest, through the fruits of the earth and all the good things this world contains.

For this world is full of life. As I have said before, if we had a plane or a rocket and traveled to the other stars, we would see that they are barren. There is nothing there.

No flower grows, no tree grows, no lamb grazes there. It is a wilderness, a desert, a lunar landscape, as the astronomers say. This earth alone is full of good things. Through these gifts God shows us mercy. Not far from our borders, up in Serbia, there lived a saintly man who died only a few years ago.

He was a great theologian and ascetic. His name was Saint Justin Popovich. He was a professor at the theological school in Belgrade.

The Communists exiled him, and he spent the rest of his life in a monastery. He was a saintly man. The Russians and the Serbs venerate him as a saint. Just as we have Saint Nektarios of Aegina, the Serbs have Saint Justin Popovich. He wrote a poem that may sound strange to you. What did it say? “Sun, have mercy on me. River, little stream, have mercy on me. Flower, have mercy on me. Trees, have mercy on me.” He called upon all of nature. Was he an idolater? Far from it. Idolaters worship created things. What he meant was, “Lord, You show me mercy through all these things, through all these works of Your creation.” As we heard today in the beautiful opening of the Divine Liturgy of Saint Basil the Great, all these things are Your servants, Your servants.

When a servant does something for you, of course your thoughts turn to his master. But you also thank the servant, the one through whom the master has shown you kindness. Have mercy on me, then, O God. Another Saint says something similar.

He says something like Saint Justin Popovich. This Saint is greatly loved by the Italians: Saint Francis of Assisi. He loved God and His creatures, and spoke of them in much the same way. What did he say? ‘Brother sun, brother sun, brother river.’ All were like brothers to him.

For God created them too. In a way, they belong to God’s great family. They are His creatures and servants of His divine majesty. And the psalmist says, ‘Praise Him, sun and moon and stars.’ What a song, what a magnificent psalm!

Just as human beings praise God, so the stars, the sun, and the whole universe praise Him. One holy Father even says that, for a brief moment at midnight, the whole universe pauses and praises God.

It praises God, praises God; the whole universe praises God. Have mercy on me, O God. We enjoy all these material blessings, ungrateful as we are, and even with food in our mouths we blaspheme God. We are the most ungrateful creatures on earth. Yet look at a little bird: it goes to a fountain and drinks a sip of water. Straightaway it lifts its little head, as though saying to God, “Thank You, my God, for giving me a drop of water.”

Yet we human beings are so ungrateful. Without giving it a thought, we sit at the table and eat and eat: bread, fish, meat, vegetables. We drink wine and water.

We enjoy all these good things without giving them a thought. A father asks his children, and devout families in England do this, ‘Children, what is all this before us? Who gave it to us? Where did it come from?’ Gather thousands of scientists together, and they still could not make a pear or a lamb. Everything comes from God. Even a drop of water comes from Him. These material gifts are His lesser mercy. But here we hear of His great mercy.

‘Have mercy on me, O God, according to Your great mercy.’ What is this great mercy? Have you ever thought about it? Here a distinction is made between lesser mercy and great mercy. What is the great mercy? Let us think.

I will tell you, though I am not sure you will grasp it, because we are so concerned with material things. We must rise to a spiritual height to understand the spiritual meaning of Holy Scripture. Take the paralytic as an example. You heard today’s Gospel this morning.

A man was ill, completely paralyzed and confined to his bed. You have seen partial paralysis: an arm or a leg loses its movement, on the left or the right; even half the face can be paralyzed. But there is also complete paralysis of the whole body.

A person can be entirely confined to bed. At the Home for the Incurable in Athens, I saw a young man, a very young man, who could not even lift his hand. What had he been before? A wrestler.

A wrestler. And then, later... That young man has quite a story.

This young man’s body deteriorated until he was completely paralyzed. He could not even move his hand, and other people had to feed him. How ungrateful we are! We have hands and feet and can move about, yet we never stop to think that even this ability to move comes from God. We move because God wills it. This was a wrestler who once had the use of his hands: he competed, chased people, and lifted weights.

He once lifted great weights, yet now he could not even lift his spoon. My God, my God, what can happen to a person! The man in today’s Gospel was utterly helpless. He could do nothing at all, and he had lost hope.

But in his despair, a ray of light appeared. He heard the good news that Christ had come to his town. The very name of Christ stirred him, and he said, ‘Christ will make me well.’

He had legs, but he could not use them. How could he go to Christ?

He asked for help. Four compassionate men hurried to him, took him on his bed, and carried him to the house where Christ was. But the house was packed with people.

The house was so full of people, as the Gospel tells us, that there was hardly room for a fly to land. Everyone was listening intently to the golden words of our Christ, and no one made way for the paralyzed man brought by those four compassionate men. But they were determined. They climbed onto the roof, removed the tiles, and made a large opening. Through it they lowered the man. Now everyone watched to see what Christ would do. Everyone waited to hear what He would say. “Get up and walk”? He did say that, but what did He say first? Something far greater. He said, “Take up your bed and walk,” but that was the lesser thing. The paralyzed man needed something much greater. His body was paralyzed.

His body was paralyzed, but so was his soul. The paralysis of his body was an image of the paralysis of his soul. That is why the Lord first said to him, “My child, your sins are forgiven.”

What was Christ teaching? He was teaching that sin is the source of all humanity’s troubles. Yes, sin. What is sin?

Sin is an evil. But what kind of evil? An ascetic once asked a group of young monks, “My children, what is the greatest evil in the world?” One answered, “An earthquake.” Another said, “A fire.”

Another said, “A river in flood.” Another said, “A violent storm.” Another said, “Cholera, an epidemic that brings terrible destruction.” Another said, “War.” And another said, “Civil war.”

What did the ascetic say? “I agree that these are evils. An earthquake is an evil; so are a violent storm, a hurricane, a storm at sea, a flood, war, and civil war. Yet beside the greatest evil, all these are nothing.”

What is that greatest evil, which humanity does not even feel? It is sin. We have become utterly insensitive to sin. We see it and sometimes even laugh.

People laugh. My dear Christians, what words can I use to show you how great sin is, how far it reaches, and what it does in this world?

Imagine this. I think I have said it before, but I will say it again. Today humanity lives under the fear of disease. I heard there are three hundred people here. I need not be a prophet to say that perhaps ten or twenty of us will die of cancer.

We will die of cancer, God forbid. It is a disease that afflicts the whole world and claims millions of lives. Science works and works at it; scientists rack their brains. But because of our sins, humanity has still not discovered a cure for cancer. Now suppose a cure is discovered, and that evening the radios announce: “Attention, attention! We have good news for you.”

Now imagine news greater than the news that man had flown to the moon and toward the stars: “Attention, everyone! A cure for cancer has been discovered!”

What joy would those suffering the terrible pains of cancer in hospitals feel!

What joy humanity will feel when it hears that a cure for cancer has been found! But no... cancer is a small thing. Cancer! Yes, cancer! Cancer! Yes, cancer! Yes, sin is cancer! Worse than cancer. And sin gave birth to cancer. In the old days, there was no cancer. Many illnesses we have today did not exist then. And the more medicines they discover, the more illnesses appear. New illnesses will appear too.

I could speak at length about a terrible new disease that has appeared recently, one unknown in earlier times. It strikes men who have sexual relations with men and cuts them down. They lie in their beds crying out, bleeding from the nose and suffering hemorrhages.

And with all these sins, body and soul are sick. Lord, have mercy and save me. Now let me return to my subject: sin is the greatest evil in the world.

And so the forgiveness of our sins, the forgiveness of our sins, the forgiveness of our sins.

The forgiveness of our sins is the greatest blessing. The greatest blessing. A person may groan under the weight of his sin, even while he goes out for entertainment, celebrates, travels, and wanders here and there. But inside, the sin he committed is like a scorpion that keeps stinging him. Then a moment comes, at midnight or in broad daylight, while he is walking or counting the minutes, and suddenly it strikes him.

Look at what sin brings before us. My God, my God! “Cain, Cain, where is your brother?” All people groan, and the anxiety the scholars speak of is, in the end, the weight of sin. It is a great weight. Nothing weighs more heavily than sin.

A Saint once said: Suppose we made a scale. What would we put on one side? One small sin, the smallest sin, rather than one of the great sins. Just one of the countless sins we commit.

We put that smallest sin on one side of the scale. What would it take to balance its weight? Put all the miracles and all the good works of the Saints on the other side.

Put there the tears of all the Saints, their nights of prayer, their prayer ropes, their fasts, and their almsgiving. Put there even the virtues and holiness of the Most Holy Theotokos (All-Holy).

Sin is heavier still. We cannot bear it.. It is too heavy.

So heavy. Mount Olympus, the Himalayas. If anyone could lift those mountains, they could just as easily gather up and bear the weight of all sin. Such a weight. A great weight within us. Humanity’s sin presses down on the whole human race. Who will bear it? Who will lift that weight? An angel? Impossible. An archangel? Impossible.

One, and only one, bore the weight of sin. That is why he came into the world. If we could have borne the weight of our sins ourselves, he would not have come into the world, become man, and been crucified.

And that one is our Lord Jesus Christ. That is why the chanters sing. They sing beautifully, and we listen below. But who truly takes in what they are singing? “You are the one who takes away the sin of the world.” You are the one who bears the Cross on your shoulders, who bears the sins of all humanity.

He bears my sins and yours upon his shoulders. He takes them and casts them into the boundless sea of divine mercy. Yes, Christ, we thank you for coming into the world, suffering and being crucified, and for bearing the weight of our sins.

Here God grants forgiveness to the paralytic: “Child, your sins are forgiven.” What joy the paralytic must have felt when he heard Christ say, “Your sins are forgiven.” He said those words to a woman as well.

A woman, we will hear about her on Great Tuesday, a woman who had committed many sins. Our Church calls her a prostitute. Yet Christ said to her, “Your sins are forgiven, because you loved much.” Sins can be forgiven. He said, “Your sins are forgiven,” to Zacchaeus the tax collector. He said it to the thief on the cross at the very last moment. He forgave sins. So the forgiveness of your sins, the forgiveness of sins, is the great mercy. Everything else is small, everything else is small. The wolf drinks water; the bear sees the sun; even animals eat pears and apples. But this other gift is unique. Out of a thousand people, what am I saying? In our times, out of two thousand, even three thousand, every now and then someone appears who sighs like the paralytic, like the prostitute, like Zacchaeus, like the prodigal son, like the thief, and hears the voice say, “Child, your sins are forgiven.” The rock breaks open. Here in my diocese, I send spiritual fathers from village to village. They knock and knock and knock. Every now and then, someone comes forward. And here in this church, among the three hundred of you who make up this chosen flock and know something of our faith and our God, I doubt whether, out of the three hundred of you…

As you heard, the children have not been to confession.

Someone may hear Christ’s words, “Child, your sins are forgiven,” and say, “If only I had lived when Christ walked the earth! I would have run to him to hear those words from his lips.” Here is the Mystery.

Christ is above the galaxies, invisibly governing the whole world. Yet he is also here on earth. Invisible there, visible here: Christ walks upon the earth. How is Christ here on earth? He is here in the Church.

Before he departed from this world, Christ provided for the forgiveness of sins by giving authority to the apostles, and through them to every priest. “Receive the Holy Spirit. If you forgive the sins of any, they are forgiven them; if you retain the sins of any, they are retained.”

Yes, that priest whom you despise and mock, as the people of Andros mocked priests at Carnival.

The people of Andros, yes, the people of Andros, made a mockery of the priests. For Carnival, on Clean Monday, they made floats showing priests in their cassocks and women ridiculing them. And the crowd below applauded, that lawless crowd applauded. And Andros was given a prize. I put out a leaflet, I think that very morning, and circulated a letter. I said, “I have closed the church until Pascha.” But when they came here and apologized, I let the church reopen. Signs of the times. Not even in Moscow, Sofia, or Belgrade do people mock a priest in the streets. Brave men! Brave men! How brave of you to mock a priest! If you are so brave, make a Carnival figure of the president of the republic, Karamanlis. Brave men! If you are so brave, make one of Andreas Papandreou and mock him. I am not saying we should insult them either. That would be wrong. They too are people; they come and receive Holy Communion from us, and we must pray for them. I was saying that they have found the priest, the priest everyone looks down on, and they say, “What can he do to us? Nothing. Go on, strike the priest.” But this priest, the most vulnerable member of Greek society, is at the same time its most heroic and holiest, the most heroic part of our nation.

I want to return to this point: that priest whom you despise has authority, great authority that no one else has. That is why Saint Kosmas of Aetolia says, what does he say?

Suppose you are walking along the road and meet an angel and a priest. Whom would you greet first, the angel or the priest?

“The priest,” the people answer from below. “The angel?” No, greet the priest first. “But why, Father Kosmas?” Kosmas replies: “Because the priest has an authority that neither an angel nor an archangel has. God gave no angel or archangel the right to forgive people’s sins. The priest, when he is ordained, receives the grace of the Holy Spirit through the Holy Spirit. He has that grace.”

The priest has been given the grace to forgive sins. At the moment of forgiveness, a person receives the greatest gift. There is no greater gift! And yet people talk to me about money, possessions, houses, ships, and such things.

Listen to those words: “Child, your sins are forgiven.” Every sinner who goes to a spiritual father and sincerely confesses their sins hears those words.

Once, a Russian man who did not believe in God went to a spiritual father and confessed. He told him all his sins, one after another. He hid nothing. Our sins are like a dark string of beads, each bead a sin. He told him everything.

And when he came out, what did he say? What did he say? What did he say? He said, what did he say? This Russian writer writes it in his books, in his beautiful books: “When I confessed, paradise sprang up in my heart.” “When I confessed,” he says, “paradise sprang up in my heart.” That is why, my dear Christians, the forgiveness every Christian receives at confession is a great gift: it is the great mercy. Material goods are the lesser mercy. The spiritual mercy, the great mercy, is the forgiveness of our sins. As the psalm says, “Have mercy on me, O God, according to Your great mercy; according to the multitude of Your compassions, blot out my transgression.” Now we have another image. What is it? Sin is not only a burden, as we have described it.

What is sin, seen from another point of view? Sin is a debt, as we have said before. There is a hand that writes everything down, an ear that hears everything, and an eye that sees everything: God’s. It is all recorded in the books, just as our debts are recorded.

Just as our debts are recorded in the books of the various banks, so our debts are recorded. A villager once told me, “Oh, Father, I owe a hundred thousand drachmas. I must pay it off. I don’t want to carry that debt.” And he paid it off. He came to the Metropolitan’s office and said, “Glory to God, I’ve paid it off. Now I’m at peace.” We have a debt. We are debtors. And the wealthier and more honored a person is, the higher his position, the greater his debt. Remember the parable of the ten thousand talents. Our sins are countless, like the sand of the sea. Can you count the grains of sand? You cannot count your sins if, as a Christian, you examine yourself and understand that even a single logismos, an intrusive thought, can be a sin. Count the sinful logismoi, those beastly intrusive thoughts, from morning to night. Think of what Mr. Stephanos sang so beautifully today, and you will see what goes on within us. “Wipe it away for me, Lord,” he says. Sin is a burden; lift it from me. You are the one who takes away the sin of the world. Lord, it is a debt I cannot pay. You, Lord, pay it through your Cross. A little further on, it says, “Wash me from my iniquity, and cleanse me from my sin.” “Wash me,” he says. And so he gives us another image of sin.

When a garment gets stained, you wash it and make it clean. You do not want to appear in dirty clothes. Cleanse me, Lord. Wash me, and wash me again, in the waters of the Jordan, the waters of repentance and confession.

This reminds us of an account in the Old Testament, and then I will finish. There was a king named Naaman. Glorious though he was, he fell ill, and his body was covered with leprosy. Just as a fish is covered with scales, so the leper’s skin was covered with scales.

His whole body was covered. It was a terrible sight. Have you ever seen someone with leprosy? It is a terrible sight, though today it can be treated with modern medicine. Naaman had leprosy, and no one could heal him. He went to doctors and took medicines, but nothing helped.

So he went to Elisha, the disciple of Elijah the Prophet, and asked, “What should I do?” “You will be well,” Elisha told him. “But what should I do?” Naaman kept asking. At last Elisha said, “Swim across the Jordan River seven times.”

Naaman thought, “What is this man saying?” But an attendant who loved him said, “Do it. He is a holy man of God. He did not tell you to swim across the Jordan River seven times for no reason.” So Naaman listened. He crossed once, twice, three times, four, five, six, and seven times.

He was cleansed completely. The scales fell from his body, like the scales of sin falling away, and his skin became as smooth as it had been when his mother gave birth to him. Glory to God! And so I say, “I too am unclean. Lord, cleanse me of my sins.”

“For I know my sin, and my sin is ever before me.” That is it, my dear friends. You see, we have hardly moved forward. I have explained almost a single verse to you. Do you see what a vast sea Holy Scripture contains?

Do you see the new worlds I have shown you tonight?

Tonight, with the help of the Fathers and teachers of the Church, I spoke to you about God’s mercy. I spoke about material blessings, the lesser mercy. But I also spoke about the greater mercy: the Lord Jesus Christ and the forgiveness of sins in the name of Jesus. Then I spoke about sin as a weight no one can carry, like a great stone slab. How often I heard this when, in those happy years as a preacher, I traveled through Epirus! I was young then. There were no cars to take me around as there are today. I walked for hours in my boots, with no animal to carry me and nothing else to help me. Shepherds and other sinful people would come at night, even at midnight, to confess. Afterwards they would tell me, ‘Ah, my bishop, a great slab was lifted off my shoulders, a great slab!’ That is what a person’s sin is: an enormous weight. Then I described sin as a debt we are called to repay, as the hymn also says. Finally, I presented it as uncleanness, as a vast stain. Brothers and sisters, all these images of our sins show how worldly we are, how far we are from God, how sinful we are. Where are our tears? Where is our metanoia, our repentance? Where is our contrition? Where is our confession? Where is confession in our homes?

In our homes, the modern homes of the twentieth century, we have every convenience. “Oh,” a wife says to her husband, “I have no washing machine.” So he works hard and brings home a washing machine to please her.

He wants to spare his wife the washing our grandmothers used to do by the rivers. Those hardworking women would beat the clothes in the water, wash them, and get them clean. Now, we are not rejecting these things. They are useful inventions, and every home has at least a washing machine.

Oh, deceitful world! You have a washing machine. You wash your clothes well and get the stains out. With today’s new products, your clothes even smell wonderful. Yes, you have your washing machine.

But you have no washing machine for your soul. Oh, I weep and sigh! There is one for the soul. This is no lie; it is the truth: Holy Confession washes the soul. You put dirty clothes into a washing machine and take them out clean and shining. In the same way, when you enter Holy Confession and cry, “Have mercy on me, O God,” you will see God’s miracle.

You will see the miracle: your soul will be cleansed of the sins we have spoken of, the most terrible evil in the world. Light as an eagle, light as a feather, you will soar into a heavenly, hidden world. This is no lie; it is real. And what you will hear is real too. Deep in your heart you will hear Christ’s own voice: “Child, your sins are forgiven.”

Την περασμένη Κυριακή, πρώτη Κυριακή των νηστειών, το απόγευμα εδώ στην εκκλησία, ως θέμα ομιλίας είχαμε έναν ποιητή. Έναν ποιητή που ενίκησε όλους τους ποιητάς των αιώνων, και ο ποιητής αυτός είναι ο Δαβίδ.

Για τον Δαβίδ μιλήσαμε. Νομίζω θα ενθυμείστε τι είπαμε. Είπαμε ότι ο Δαβίδ, όπου ύστερα από χίλια χρόνια εγενήθηκε ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός.

Είπαμε ότι ανήκε σε φτωχή οικογένεια, σε οικογένεια πολύτεκνη. Ήταν το 8ο τέκνο, το αρσενικό τέκνο της οικογένειας αυτής, ο τελευταίος.

Ότι μικρός πήγαινε στα βουνά επάνω και έβοσκε τα πρόβατά του και έπαιζε την κιθάρα του, γιατί από μικρός είχε το χάρισμα της μουσικής. Ότι όταν έμαθε ότι ένας γίγας, ο Γολιάθ,

προκαλούσε κάθε μέρα το στρατόπεδο των Ιουδαίων, του Ισραήλ, και κανείς δεν παρουσιάζεται να πολεμήσει τον Γολιάθ, αυτός ετόλμησε και με μια σφενδόνα επολέμησε με την πίστη στον Χριστό Θεό τον Γολιάθ και τον κατέλιπε νεκρόν και από την ημέρα εκείνη το όνομά του έγινε πασίγνωστο, ένδοξο όνομα, ο νικητής του Γολιάθ.

Προσελήφθη μετά εις τα ανάκτορα, αλλά μετά, λόγω φθόνου του βασιλέως Σαούλ, απομακρύνθη της αυλής του Σαούλ και έζησε στα όρη και στα σπήλαια και με τον θάνατο του Σαούλ έγινε βασιλεύς του Ισραήλ και εβασίλευσε 40 χρόνια.

Δόξα σύντομα, νικητής ήτανε, και όμως ο νικητής αυτός ενικήθη, όπως λέγαμε, από τον εαυτόν. Ενικήθη από το πάθος του, ενικήθη από το κάλλος μιας γυναικός, ενικήθη, ενεπλάκη στους αισχρούς έρωτας, στο δίκτυο των αισχρών ερώτων και ένα κατ' του έρωτας αυτού του Εσχρού διέπραξε δύο φοβερά αμαρτήματα.

Το ένα είναι η μοιχία, το άλλο είναι ο φόνος. Και έζη αμέριμνος, αλλά ήλθε να ταράξει τα ύδατα της ψυχής του ο Νάθαν ο Προφήτης, ο οποίος με τον λόγο τον παραβολικό που είπε τον έκανε να ενθυμηθεί το αμάρτημά του.

τα αμαρτήματά του και τότε έκλαυσε πολύ και έφτιαξε τον πεντηκοστό ψαλμό της μετανοίας, που είναι ψαλμός μετανοούντων, όλων των μετανοούντων ανθρώπων. Απόψε, όπως σας υπεσχέθηκα, θα αρχίσουμε να ερμηνεύουμε τον πεντηκοστό ψαλμό. Παρακαλώ, ας προσέξουμε τα απλά λόγια τα οποία θα πούμε απόψε. Πώς αρχίζει ο ψαλμός; Με μια κραυγή: «Ελέησόν». Ακούοντας τη φωνή αυτή, νομίζω.

Βλέπουμε, φανταζόμεθα ότι αυτός που φωνάζει «ελεήστε με» θα είναι ένας πτωχός άνθρωπος, ένας ζητιάνος που στέκεται απ' έξω στο σπίτι των πλουσίων και χτυπά την πόρτα του και παρακαλεί να ανοίξει η πόρτα, να τον περάσει, να του πετάξει, να του δώσουν ένα κομμάτι ψωμί.

Αλλά δεν είναι ζητιάνος αυτός που λέει τη φωνή αυτή. Είναι πλούσιος, είναι ένδοξος, είναι τιμημένος. Είναι ο βασιλεύστης του Ιδωίρ, είναι ο Δαβίτ Αυτός λέει ελέησέ με ο Θεέ Γιατί άραγε; Τι είχε; Το είπαμε. Ποια ήταν η δυστυχία;

Η δυστυχία που τον έκανε να φωνάζει προς τον Θεό και να λέει «Ελέησέ με». Λένε ότι στην αρχαία εποχή ήταν ένας βασιλιάς πολύ πλούσιος, ονομάζεται ο Κροίσος, εξουσίαζε σχεδόν όλη τη Μικρά Ασία, είχε τα υπόγεια των ανακτόρων του, ήτανε στέρνα από χρυσά νομίσματα.

Μια μέρα τον επισκέφτηκε ο Σόλων, ο σοφός Σόλων, και ερώτησε ο Κροίσος τον Σόλωνα: «Είδες τέτοια πλούτη; Ξαναείδες τέτοια ανάκτορα; Ξαναείδες τέτοια επίπλωση σπουδαία; Είδες ποτέ; Υπάρχει άλλος πιο ευτυχέστερος βασιλεύς από εμένα;» και εκείνος απήντησε ως όλων.

Μηδένα προτέρως μακάριζε. Να μην μακαρίζετε κανένα αν δεν δεις το τέλος του. Στενοχωρέθηκε ο Κροίσος για τον λόγο αυτόν. Αλλά περάσανε μερικά χρόνια και ένας άλλος βασιλιάς ενίγησε τον κρίσο, εκυρίευσε τα ανάκτορά του, ελεηλάτησε τα πλούτη του, συνέλαβε τον Κροίσο, τον έδεσε τον Κροίσο, τον οδήγησε στους φυλακάς και ήταν έτοιμος να τον κάψει, να τον βάλει επάνω, να τον κάψει στη φωτιά.

Προτού τον ρίξει στη φωτιά, τότε ο Κροίσος αναστέναξε και είπε: «Σόλων, Σόλων, Σόλων». Θυμήθηκε τον Σόλωνα.

Έτσι είναι. Αυτή είναι η ανθρώπινη ζωή.

Έχει στροφές στη ζωή αυτή. Τροχός είναι. Και όπως ο τροχός γυρίζει και το άνω γίνεται κάτω και το κάτω άνω, έτσι και η ανθρώπινη ζωή. Ο πλούσιος σήμερα, αύριο είναι ζητιάνος. Δεν έχει να αγοράσει ούτε ένα καραβέλι ψωμί.

Ο ένδοξος, ο περικυκλώνεται από πλήθος ανθρώπων, είναι αύριον, είναι δυστυχής, είναι έρημος φίλων.

Ο ευτυχής είναι δυστυχής, ο υγιής, ο υγιέστατος που ποτέ δεν πήγε σε γιατρό, αύριο είναι ασθενής και κατάκοιτος στην κλινική του. Κι αυτά είναι τα ανθρώπινα. Συνεπώς, ό,τι να είναι ο άνθρωπος, ό,τι να είναι, ζητιάνος είναι.

Ζητιάνος είναι, σε σχέση με το μεγαλείο του Θεού, με τη δόξα του Θεού. Ζητιάνοι είμαστε και χειρότερα από ζητιάνοι, που έχουμε ανάγκη της θείας βοηθείας. Και όπως ο ζητιάνος χτυπάει τις πόρτες, τα κουδούνια, και ζητά, έτσι κι εμείς. Κουδούνι είναι ένα κουδούνι, είναι ηλεκτρικό.

Όπως τα σπίτια έχουν ηλεκτρικά κουδούνια,

Τα κουδούνια και χτυπάνε και ειδοποιούν τον ένοικο. Έτσι και εμείς, κουδούνι ηλεκτρικό είναι ο ψαλμός αυτός. Τον χτυπάμε και λέμε: «Ελέησόν με, Θεέ, άνοιξε τη θύρα του ελέους». Ζητεί το έλεος του Θεού. Τι είναι το έλεος; Μια απλοϊκή γυναίκα έλεγε: «Το λάδι, έλαιον». Έλαιον δεν... ας πούμε, δεν πρόκειται για το λάδι. Έλεος είναι γλώσση, είναι λέξη αρχαία ελληνική που σημαίνει την εκδήλωση κάθε

την εκδήλωση της αγάπης, γιατί ο Θεός αγάπη εστιν. Και όπως ο ήλιος έχει εκατομμύρια ακτίνες, αναρίθμητες ακτίνες, που φωτίζει, θερμαίνει και ζωογονεί την πλάση, έτσι και η αγάπη του Θεού έχει μυριάδες ακτίνες, αμέτρητες ακτίνες.

Το έλεος του Θεού είναι πέλαγος, αμέτρητον πέλαγος, απέραντον πέλαγος. Ποιο από το έλεος του Θεού να μνημονεύσουμε, αγαπητοί μου χριστιανοί; Έλεος του Θεού είναι πρώτον: ελεεί ο Θεός όχι αμέσως αλλά εμμέσως. Τι θα πει εμμέσως; Ελεεί διαμέσου των κτισμάτων, τα οποία όρισε για να υπηρετούν και να ελεούν τον άνθρωπο.

Μας ελεεί ο Θεός. Δεν υπάρχει στιγμή που δεν μας ελεεί ο Θεός. Μας ελεεί με τον ήλιο, που τον στέλνει και μας φωτίζει καθημερινώς. Μας ελεεί με τον αέρα που αναπνέουμε. Μας ελεεί με τα ποτάμια, με το νερό που τρέχει.

Μας ελεεί με τα λουλούδια που σκορπούνε το άρωμά τους. Μας ελεεί με τα δέντρα, με τα πουλιά που κελαηδούνε μέσα στο πυκνό το δάσος. Μας ελεεί με τα δέντρα, με τους καρπούς της γης, με τα μύρια αγαθά που περιέχει αυτός ο κόσμος.

Γιατί αυτός ο κόσμος δεν είναι γυμνός. Όπως έχω πει κι άλλοτε, αν είχαμε ένα αεροπλάνο, ένα πύραυλο και ταξιδεύαμε στα άλλα άστρα, θα βλέπαμε ότι τα άλλα άστρα είναι έρημα, έρημα είναι, τίποτε δεν έχουν.

Ούτε λουλούδι φυτρώνει, ούτε δέντρο φυτρώνει, ούτε αρνάκι βοσκάει, ούτε τίποτε απολύτως. Σερυμιά, Σαχάρα, σε ελληνιακού τοπίον όπως λέγουν οι αστρονόμοι Μόνο αυτή η γη είναι γεμάτη από τα αγαθά. Για τον οποίο μας αγάθημα σε λέει ο Θεός Εδώ κοντά στα σύνορά μας, παραπάνω, στη Σερβία, ήταν ένας άγιος άνθρωπος, δεν είναι πολλά χρόνια που πέθανε.

Μεγάλος θεολόγος και ασκητής. Ιουστίνος λεγότανε, Πόποβιτς λεγότανε. Καθηγητής θεωρικής σχολής Βελιγραδίου

Βελιγραδίου, που οι Κομμουνιστές τον εξόρισαν και έζησε το υπόλοιπο της ζωής του σε ένα μοναστήρι μέσα. Άγιος άνθρωπος. Οι Ρώσοι, οι Σέρβοι τον έχουν ως Άγιον, όπως εμείς έχουμε τον Άγιο Νεκτάριον, έτσι οι Σέρβοι έχουν τον Άγιο Ιουστίνο τον Πόποβιτς. Αυτός λοιπόν έκανε ένα ποίημα που θα σας φανεί παράξενο. Τι έλεγε; Ήλιε, ελέησόν με. Ποτάμι, ποταμάκι, ελέησόν με. Λουλούδι, ελέησόν με. Δέντρα, ελέησόν με. Καλούσε όλη τη φύση. Ήταν ειδωλολάτρης; Κάθε άλλο. Γιατί ειδωλολάτρες εθεωρούσαν τα κτίσματα, ελάτρευαν το κτίσμα. Αλλά ήθελε να πει ότι, Κύριε, με ελεείς διαμέσου όλων αυτών των πραγμάτων, δι' όλων αυτών των ποιημάτων, τα οποία, όπως λέγει σήμερα η ωραία αρχή της θείας λειτουργίας του Μεγάλου Βασιλείου, όλες σας ως υπηρέτας, ως υπηρέτας.

Και όπως όταν ένας υπηρέτης σου κάνει κάτι, βέβαια το μυαλό σου πάει στον αφεντικό. Αλλά συγχρόνως όμως ευχαριστείς τον υπηρέτη, ο οποίος ήταν το μέσον διά του οποίου σε ελέησε ο Κύριος, ο Αφέντης. Ελέησόμε λοιπόν ο Θεός Κάτι παρόμοιο λέει και ένας άλλος Άγιος.

Κάτι παρόμοιο προς τον Ιουστίνο των Πόβετσις Λέει ένας Άγιος, ένας Άγιος που αγαπούν οι Ιταλοί πάρα πολύ. Είναι ο Άγιος Φραγκίσκος Ασίζης. Αυτός ο Άγιος είχε αγάπη στο Θεό και στα πλάσματά Του. Και έλεγε πάλι μια άλλη γλώσσα αυτός, με παρόμοια γλώσσα. Τι έλεγε; Ήλιε, αδερφέ Ήλιε, αδερφέ Ήλιε, αδερφέ ποταμέ, όλα τα ίδια αδέρφια.

Γιατί και αυτά τα δημιούργησε ο Θεός και είναι, τρόπον τινά, ανήκουν στην μεγάλη οικογένεια του Θεού. Και είναι πλάσματα και υπηρέτες της Θείας Μεγαλοσύνης Του. Και ο ψαλμωδός λέει: «Αινείτε, Ήλιος και Σελήνη και Άστρα». Ένα τραγούδι, ένας ψαλμός, μεγάλος ψαλμός, θαυμάσιος ψαλμός.

Που όπως ο άνθρωπος ενίτων Θεών, έτσι και τα Άστρα και ο Ήλιος και όλο το σύμπαν ενίτων Θεών Λένε δε ένας Άγιος Πατέρας ότι μια στιγμή τα μεσάνυχτα, ένα μικρό χρόνο, πολύ ολίγον, σταματάει ολόκληρο το σύμπαν και αινεί τον Θεόν.

Αινεί τον Θεόν, αινεί τον Θεόν, αινεί ολόκληρο το σύμπαν, αινεί τον Θεόν. Ελέησόν με, ο Θεός. Τα υλικά αγαθά που απολαμβάνουμε οι αχάριστοι, και την μπουκιά έχουμε στο στόμα για να βλαστημάμε τον Θεό. Και είμαστε τα πλέον αχάριστα όντα επί της γης, ενώ βλέπεις ένα πτηνό, ένα πουλάκι, που πάει κοντά στη βρύση, στο νερό, και πίνει μια γουλιά νερό. Αμέσως υψώνει το κεφαλάκι του το πουλί προς τα πάνω, σαν να λέει στον Θεό: «Σε ευχαριστώ, Θεέ μου, που μου ’δωκες μια σταγόνα νερού».

Αγώνα νερού, ο άνθρωπος αντιθέτως είναι το πιο αχάριστο. Που καμία έννοια δεν δουλεύει, κάθεται στο τραπέζι, τρώει, τρώει, τρώει, τρώει. Ψωμιά, τρώει ψάρια, τρώει κρέατα, πίνει κρασί, πίνει νερό, τρώει λαχανικά.

Απολαμβάνει τα αγαθά, καμία έννοια. Κάνας πατέρας είπε στο παιδί. Κάνασες παιδιά, παιδιά, στην Αγγλία γίνεται αυτό στα ευσεβή παιδιά. Καλή διδασκαλία ο πατέρας: «Παιδιά, τι είναι εδώ πέρα; Ποιος τα έδωσε αυτά; Ποιος τα έφερε αυτά;» Έτσι, όλοι οι επιστήμονες να μαζευτούν, όπως είπα, από χιλιάδες ένα αχλάδι δεν φτιάνουν, ένα αρνάκι δεν φτιάνουν, τίποτε. Όλα είναι του Θεού. Μια σταγόνα ύδατος, όλα τα φτιάνει ο Θεός. Τα υλικά αυτά είναι υλικά αγαθά. Τα υλικά λοιπόν αγαθά είναι το μικρόν έλεος, το μικρόν έλεος. Το μέγα έλεος, εδώ λέει.

Ελέησόμε κατ' ο Μέγας ο Έλεος Ποιο είναι το μέγα έλεος; Το σκεφτήκατε ποτέ; Ότι γίνεται μια διάκριση εδώ πέρα. Μεταξύ Ελέος Είναι το έλεος το μικρό και το μεγάλο έλεος. Ποιο είναι το μεγάλο έλεος; Για να σκεφτούμε.

Αν και θα σας το πω, μα δεν θα σας εγγυηθείτε. Γιατί είμαστε υλικοί άνθρωποι. Πολύ ηλικοί Και πρέπει να φτάσουμε σε ένα πνευματικό ύψος για να καταλάβουμε τα πνευματικά νοήματα της Αγίας Γραφής. Παράδειγμα φέρνουμε τον παράλυτο. Το Ευαγγέλιο το σημερινό, το ακούσατε πάλι το Ευαγγέλιο το σημερινό το πρωί.

Ότι ένας άνθρωπος ήταν ασθενής, παρέλυσε ολόκληρος, κατάκοιτος. Δεν έχετε δει είναι παράλληλη η παράλληληση, μερική παράλληληση Παραλύει το χέρι, παραλύει το πόδι, το αριστερό, το δεξιό. Παραλίων το ίμιση του προσώπου Αλλά υπάρχει όμως και παράλυση, τελική γενική παράλυση.

Απόλυτος κατάκητο Είδα κάτω εγώ στην Αθήνα, στο Άσυλο των Ανιάτων, έναν νέο, νεότατο νέο, ο οποίος ήταν κατάκοιτος, τελείως κατάκοιτος και δεν μπορούσε να σηκώσει το χέρι του. Τι ήταν πρώτα αυτός; Παλαιστής ήταν.

Παλαιστής. Και μετά, μετά, μετά... Έχει μεγάλη ιστορία το παιδί αυτό.

Το παιδί αυτό έγινε πλέον παράλυτος από την διαφθοράν. Το διαφθοράν και είναι τελείως παράλυτος και δεν μπορούσε να κινήσει το χέρι του και τον τάιζε ένας, ο κόσμος τον τάιζε, με τον τάιζε. Αχάριστοι άνθρωποι, έχουμε χέρια και πόδια και κινούμεθα, αλλά ποτέ δεν σκεφτήκαμε ότι αυτή η κίνηση που έχουμε είναι του Θεού. Κινούμεθα διότι θέλει ο Θεός, διότι είχε τα χέρια. Και λέει αυτό έναν Παλαιστίνιο που έπαιζε και κυνηγούσε τους ανθρώπους και σήκωνε βάρη.

Βάρη, μεγάλα βάρη, να μην μπορεί ούτε να σηκώσει το κουτάλι του. Θεέ μου, Θεέ μου, πού καταντά ο άνθρωπος. Άχρηστος ήταν λοιπόν ο άνθρωπος στο σημερινό Ευαγγέλιο και δεν μπορούσε τίποτε να κάνει απολύτως και ήταν απελπισμένος.

Αλλά μέσα στην απελπισία του μία αχτίδα φωτός έλαμψε και η αχτίδα φωτός ήταν ότι ήκουσε ότι ο Χριστός ήρθε στο χωριό του, στην πόλη, ότι ήρθε ο Χριστός. Ευαγγελισμός και το όνομα αυτό του Χριστού τον ηλέκτρισε και είπε ότι ο Χριστός θα με κάνει καλά.

Πόδια δεν είχε, πώς να πάει στον Χριστό; Δεν είχε πόδια. Πόδια είχε και πόδια δεν είχε.

Βοήθεια ζήτησε. Τρέξανε τέσσερις σπλαχνικοί άνθρωποι, τον πήραν όπως ήταν στο κρεβάτι, τον μετέφεραν εκεί που ήταν ο Χριστός σε ένα σπίτι, Αλλά ήταν γεμάτο μέσα, ήταν γεμάτο, το σπίτι ήταν γεμάτο από κόσμο.

κόσμο, όπως λέει το Ευαγγέλιο, και μύγα να πέφτει δεν έπεφτε χάμω. Όλοι ήταν προσηλωμένοι και άκουαν τα χρυσά λόγια του Χριστού μας και δεν άνοιγαν δρόμο να περάσει ο παράλυτος, που τον έφεραν οι τέσσερις άνθρωποι, σπλαχνικοί άνθρωποι. Αλλά αυτοί ήταν επίμονοι, επίμονοι, και ανεβήκανε πάνω στη στέγη και άνοιξαν τη στέγη και αφαίρεσαν κεραμίδια. Άνοιξαν μια μεγάλη οπή και μέσα από την οπή κατεβάσαν τον παράλυτο. Όλοι τώρα προσέχανε να δουν τι θα κάνει ο Χριστός. Όλοι προσέχανε, όλοι περιμέναν τι να πει. «Έγειρε και περιπάτει»; Δεν είπε αυτό. Το είπε και αυτό. Αλλά πρώτα ποιο είπε; Είπε το μεγαλύτερο. Είπε το «έγειρε και περιπάτει»; «Άρον τον κράβαττό σου και περιπάτει» το είπε, αλλά αυτό είναι το μικρό. Κάτι άλλο χρειαζόταν ο παράλυτος, πολύ μεγαλύτερο. Παράλυτο ήταν το σώμα.

Ήταν το σώμα, αλλά παράλυτη ήταν και η ψυχή. Η παραλυσία του σώματος ήταν μια εικόν της παραλυσίας της ψυχής ήτανε. Γι' αυτό του είπε ο Κύριος ότι πρώτα τέχνον αφαίοντες οι αμαρτίες. Παιδί μου, συγχωρούνται οι αμαρτίες.

Τι θα διδάξει ο Χριστός; Θα διδάξει ότι η πηγή από την οποία προέρχονται όλα τα δεινά της ανθρωπότητος είναι η αμαρτία. Νέη αμαρτία. Τι είναι η αμαρτία;

Η αμαρτία είναι κακό. Τι κακό είναι; Ένας ασκητής σε κάποια συντροφιά καλογέρων ανθρώπων έκανε το ερώτημα. Παιδιά μου, λέει, ποιο είναι το πιο μεγάλο κακό στον κόσμο; Ο ένας νέος απήντησε: ο σεισμός. Ο άλλος είπε: το μεγαλύτερο κακό είναι η πυρκαγιά.

Ο άλλος είπε: το μεγαλύτερο κακό είναι η πλημμύρα των ποταμών. Ο άλλος είπε: η θύελλα και η καταιγίδα. Ο άλλος είπε: είναι η χολέρα, η επιδημική ασθένεια, αυτή που δημιουργεί καταστροφή μεγάλη. Ο άλλος είπε: ο πόλεμος. Και ο άλλος είπε: ο εμφύλιος σπαραγμός.

Και τι είπε ο ασκητής; Κι εγώ το παραδέχομαι, είναι κακά. Κακόν είναι ο σεισμός, κακόν είναι η θύελλα. Κακόν είναι η καταιγίς, κακόν είναι ο τυφών, κακόν είναι η τρικυμία της θαλάσσης, κακόν είναι η πλημμύρα των ποταμών, κακόν είναι ο πόλεμος, κακόν είναι ο εμφύλιος σπαραγμός, αλλά δεν είναι τίποτε αυτά.

Το μεγάλο κακό που δεν το αισθάνεται η ανθρωπότης, το μεγαλύτερο κακό ποιο είναι; Είναι η αμαρτία. Άρα τελεία αναισθησία έχει ο άνθρωπος ως προς την αμαρτία. Και εμείς που βλέπουμε και λέμε κάποια φορά, γελάει, γελάει.

Γελάει ο άνθρωπος. Πώς, με ποια λόγια, αγαπητοί χριστιανοί, να παρουσιάσω το μέγεθος, την έκταση, τα αποτελέσματα τα οποία έχει η αμαρτία εις τον κόσμο αυτόν;

Υποθέσατε, έχω πει κι άλλοτε νομίζω, αλλά το επαναλαμβάνω και τώρα. Σήμερα, λογάρει η ανθρωπότης, ζει κάτω από το άγχος. Μιας ασθενείας, εδώ πέρα πώς ήμαθα, 300 ήμαθα. Δεν είναι ανάγκη να είμαι προφήτης, ότι καμιά δεκαριά, είκοσι θα πεθάνουμε από καρκίνο.

Από καρκίνο θα πεθάνουμε, Θεός φυλάει, που είναι η ασθένεια παγκόσμιος, που θερίζει εκατομμύρια ανθρώπων. Κοπιάζει, κοπιάζει η επιστήμη, στύβουν τα μυαλά τους, αλλά για τις αμαρτίες ημών η ανθρωπότητα ακόμα δεν ανακάλυψε το φάρμακο εναντίον των καρκίνων. Υποθέστε λοιπόν ότι ανακαλύπτεται το φάρμακο του καρκίνου και ότι το βράδυ τα ραδιόφωνα λένε: «Προσοχή, προσοχή, σας μεταδίδουμε μια είδηση ευχάριστη».

Την πιο μεγάλη είδηση, ανώτερη από την είδηση που πέταξε ο άνθρωπος στα φεγγάρια και πάνω στα άστρα του ουρανού. Προσοχή, προσοχή, μια είδηση: ανεκάλυψε κάποιος, ανεκαλύφθη το φάρμακο του καρκίνου.

Ποια χαρά θα αισθανθούν αυτοί που είναι μέσα, μέσα στις κλινικές, υποφέρουν από τους φρικτούς πόνους του καρκίνου.

...τον καρκίνο. Ποια χαρά θα αισθανθεί η ανθρωπότης όταν ακούσει ότι βρέθηκε το φάρμακο του καρκίνου! Αλλά δεν... ο καρκίνος είναι μικρό πράγμα. Καρκίνος! Ναι, καρκίνος! Καρκίνος! Ναι, καρκίνος! Ναι, καρκίνος είναι η αμαρτία! Χειρότερο τον καρκίνο. Και η αμαρτία γέννησε τον καρκίνο. Γιατί στα παλιά χρόνια δεν υπήρχε καρκίνος. Πολλές αρρώστιες που υπάρχουν σήμερα δεν υπήρχαν στα παλιά τα χρόνια και όσο ανακαλύπτουν φάρμακα τόσο παρουσιάζουν αρρώστιες και θα παρουσιαστούν και καινούργιες αρρώστιες.

Και θα ήταν πολύ μακρός ο λόγος να σας δείξω ότι τώρα τελευταίως παρουσιάστηκε μια νέα ασθένεια, τρομερή ασθένεια που ήταν άγνωστη στην παλιά την εποχή. Μια ασθένεια σε αυτούς που σμίγουν αρσενικοί με αρσενικούς. Αυτούς που παρουσιάζει τους θερίζει, τους θερίζει. Πέφτουν στα κρεβάτια, φωνάζουν, τρέχουν τα αίματα από τις μύτες των, παθαίνουν αιμορραγία και λοιπά.

και όλες αυτές οι αμαρτίες είναι αποτέλεσμα ασθενή μου το σώμα και ασθενή μου ψυχή, Κύριε Ελέη, σώνομαι. Λοιπόν, θέλω να επανέλθω στο θέμα και να σας πω ότι η αμαρτία είναι το μεγαλύτερο κακό που υπάρχει στον κόσμο.

Και συνεπώς η άφεση των αμαρτιών μας, η συγχώρευση των αμαρτιών μας, η συγχώρευση των αμαρτιών μας.

Το αμαρτιό μας είναι το μεγαλύτερο αγαθό. Το μεγαλύτερο αγαθό. Και να στενάζει ο άνθρωπος κάτω από το βάρος της αμαρτίας του. Και μπορεί να διασκεδάζει. Και μπορεί να γλεντά. Και μπορεί να κάνει τουρισμό. Και να γυρίζει δεξιά και αριστερά. Αλλά μέσα η αμαρτία που έκανες είναι κάλωμο νόρο. Σκορπιός είναι που σε κεντάει. Και έρχεται ώρα, τα μεσάνυχτα, την ημέρα, εκεί που περπατάς, εκεί που μετράς τα λεπτά. Έτσι που απολαμβάνει σε συντονά.

Συντονάς, θα σε ευχαριστήσεις, να μπροστά η εικόνα της αμαρτίας. Θεέ μου, Θεέ μου, Κάιν, Κάιν. Πού είναι ο αδελφός σου; Όλοι οι άνθρωποι αναστενάζουν και το άγχος περί του οποίου μιλούν οι επιστήμονες στην εσχάτη αναλύσει είναι το βάρος της αμαρτίας. Βάρος μεγάλο. Το βαρύτερο πράγμα είναι η αμαρτία.

Που είπε κάποιος Άγιος ότι αν φτιάξαμε μια πλάστιγγα, μια ζυγαριά, και βάλουμε από το ένα μέρος, τι να βάλουμε; Μια μικρά αμαρτία. Την πιο μικρά αμαρτία, όχι τις μεγάλες αμαρτίες. Μια από τις μυριάδες αμαρτίες που κάνουμε.

Βάλουμε λοιπόν στο ένα μέρος της πλάστιγγος, στο ένα τάσι, στο ένα δίσκο της πλάστιγγος, βάζουμε την πιο μικρά αμαρτία. Και στο άλλο τάσι τι να βάλουμε; Πόσο έχει τόσο βάρος η αμαρτία αυτή; Ώστε να βάλουμε όλα τα θαύματα, όλα τα καλά των Αγίων.

Τα δάκρυα των Αγίων, τις αγρυπνίες των Αγίων, τα κομποσχοίνια των Αγίων, τις νηστείες των Αγίων, τις ελεημοσύνες των Αγίων, όλα τα βάλουμε από την άλλη μεριά, όλων των Αγίων. Βάλουμε ακόμα και την Παναγία Παρθένο, ακόμα και την αρετή της Αγιότητας της Αγίας Παρθένου.

Είναι πιο βαριά η αμαρτία, δεν μπορεί να τη σηκώσει, πολύ βαρύ.

Πολύ βαρύ. Όλυμπος, Ιμαλάγια. Αν μπορεί κανείς να σηκώσει το όνομα του, τα Ιμαλάγια για τον Όλυμπο, άλλο τόσο μπορεί να μαζέψει, να σηκώσει το βάρος όλης της αμαρτίας. Βάρος. Βάρος μεγάλο μέσα. Πλακώνει τα στήθη της ανθρωπότητας η αμαρτία της ανθρωπότητας. Ποιος θα τη σηκώσει; Ποιος θα σηκώσει το βάρος αυτό; Άγγελος; Αδύνατο. Αρχάγγελος; Αδύνατο.

Ένας και μόνον, ένας και μόνον εσήκωσε το βάρος της αμαρτίας. Και γι' αυτό ακριβώς ήρθε στον κόσμο. Εάν μπορούσαμε εμείς μόνοι μας να σηκώσουμε το βάρος της αμαρτίας μας, δεν θα ερχότανε εκείνος στον κόσμο να γίνει άνθρωπος και να σταυρωθεί.

Και αυτός είναι ο Κύριος ημών Σουσχητός Γι' αυτό λένε, ψάλλουν οι ψαλτάδες μου. Ψάλλουν, ψάλλουν, ωραία ψάλλουν και ρελάν. Αλλά κι εμείς ακούμε από κάτω οι άλλοι. Αλλά ποιος άραγε με στάντε αυτό που λέει εσύ είσαι, εσύ είσαι ο έρων την αμαρτία του κόσμου, ο έρων, είδα πει ο έρων Συ που σηκώνεις επάνω στους ώμους σου, τους ώμους σου, το σταυρόν, συ που σηκώνεις επάνω στον ώμο σου τις αμαρτίες όλης της ανθρωπότητας.

Και τα δικά μου αμαρτήματα, τα δικά σας αμαρτήματα σηκώνει, σηκώνει επάνω στον ώμο του και παίρνει τα αμαρτήματα αυτά και τα ρίπτει εις το απέραντο πέλαγος της Θείας Ευσπλαχνίας, μάλιστα. Σε ευχαριστούμε Χριστέ που είδες εις τον κόσμο και υπεύρεες και σε σταυρώθεις Και ήρες το βάρος των αμαρτιών μας και λοιπά.

Και εδώ συγχώρεσε ο Θεός, δίνει συγχώρεση στον παράλυτο. τέχνον αφαιοντές η αμαρτία, Ποία χαρά θα δοκίμασε ο παράλυτος όταν ήκουσε από τον Χριστό ότι αφαιοντές η αμαρτία. Αφαιοντές η αμαρτία, είπε σε μια γυναίκα

Μια γυναίκα, τη Μεγάλη Τρίτη θα τ' ακούσουμε αυτό, πολύ αμαρτωλή γυναίκα, που διέπραξε πολλές αμαρτίες, πόρνη την ονομάζει η Εκκλησία μας, και όμως είπε σε αυτή: «Αφέωνταί σου οι αμαρτίες, ότι αγάπησες πολύ». Συγχωρούνται αμαρτίες. Είπε «αφέωνται αμαρτίες» στον Ζακχαίο τον Τελώνη, είπε «αφέωνταί σου οι αμαρτίες» στον ληστή, που ήταν απάνω στο σταυρό την τελευταία στιγμή, συγχώρεσε αμαρτίες. Η συγχώρεση λοιπόν των αμαρτιών σας, η συγχώρεση των αμαρτιών, είναι το μέγα έλεος. Τα άλλα είναι μικρά, τα άλλα είναι μικρά. Νερό πίνει και ο λύκος, ήλιο βλέπει και η αρκούδα, αχλάδια και μήλα τρώνε και τα ζώα. Αλλά το άλλο όμως είναι μοναδικό. Μες στους χίλιους, τι λέω εγώ, στην εποχή μας μες στους δύο χιλιάδες, τι λέω, μες στους τρεις χιλιάδες, κάπου κάπου παρουσιάζεται κανένας που σαν τον παράλυτον αναστενάζει και σαν την πόρνη αναστενάζει και σαν τον Ζακχαίο αναστενάζει και σαν τον άσωτον αναστενάζει και σαν τον ληστή αναστενάζει και ακούει τη φωνή: «Τέκνον, αφέωνταί σου οι αμαρτίες». Σπάει ο βράχος. Να εδώ στην επαρχία μου εξαποστέλλω τους πνευματικούς, πάνε από χωριό σε χωριό. Χτυπάνε, χτυπάνε, χτυπάνε. Κάπου κάπου παρουσιάζεται κανένας. Και εδώ μέσα στην εκκλησία που είστε τρακόσια άνθρωποι, που αποτελείτε το εκλεκτόν ποίμνιο και έχετε μια ιδέα της θρησκείας μας και του Θεού μας, αμφιβάλλω εάν από τους τρακόσια που είστε

Όπως ακούσατε, τα παιδιά δεν έχουν εξομολογηθεί.

Διότι πρέπει να ομολογήσουμε ότι μπορεί να πει κανείς όταν ακούει τέκρο να φαίνονται σε αμαρτία που λέει Αχ να ζούσα και εγώ στην επίκληση του Χριστού να έτρεχα κοντά στον Χριστό, να έτρεχα κοντά στον Χριστό, να ακούσω από τα χείλη του: Τέκρο να φαίνονται σε αμαρτία Εδώ είναι το μυστήριο.

Ότι ο Χριστός είναι πάνω από τον γαλαξία, Αόρατος Κυβερνά τον κόσμο ολόκληρο, αλλά είναι και εδώ στη γη, ορατός, αόρατος εκεί, ορατός εδώ, περπατεί επί της γης, είναι επί της γης ο Χριστός. Πώς είναι επί της γης ο Χριστός; Πώς ευρίσκεται ο Χριστός επί της γης; Ευρίσκεται εδώ στην Εκκλησία.

Προνόησε ο Χριστός, προτού να απέλθει από τον κόσμο, να δώσει εξουσία να αφιένει αμαρτίες σε κάθε ιερέα, σε κάθε Απόστολο. Λάβετε πνεύμα Άγιον. Αν τινων αφητε τας αμαρτιας, αφιενται αυτοις, αν τινων κρατητε, κεκρατηνται.

Ναι, εκείνος ο παπάς που συ περιφρονείς και τον εμπαίζεις, όπως τον έπαιξαν για κάτι στο ξενόρο, νερό, που το επέπεξαν οι άνδρες,

Οι Άνδριοι, οι Άνδριοι, περιπαίξανε τους παπάδες. Κάνουν άρματα, κάνουν άρματα τώρα τις Απόκριες, την Καθαρά Δευτέρα, και παρουσίασαν παπάδες με τα ράσα και γυναίκες που τους περιέπαιζαν και τους κορόιδευαν, και χειροκροτούσε κάτω ο λαός αυτός, ο λαός ο παράνομος χειροκροτούσε. Και εβράβευσαν την Άνδρο. Και κυκλοφόρησα, νομίζω το πρωί, πήρα ένα φυλλάδιο, κυκλοφόρησα μια επιστολή. Έκλεισα την εκκλησία, την έκλεισα μέχρι το Πάσχα, είπα. Αλλά καθ' αυτό που ήρθαν εδώ και ζήτησαν συγγνώμη, τους επέτρεψα να ανοίξει η εκκλησία. Σημεία των καιρών. Ούτε στη Μόσχα ούτε στη Σόφια ούτε στο Βελιγράδι, μέσα στους δρόμους της Σόφιας και του Βελιγραδίου, δεν κοροϊδεύουν τον παπά. Ανδρείοι! Ανδρείοι! Τον παπά, ανδρεία, να κοροϊδέψετε; Αν είστε παλικάρια, πηγαίνετε να φτιάξετε, να κάνετε καρνάβαλο τον πρόεδρο της Δημοκρατίας, τον Καραμανλή. Ανδρείοι! Αν είστε παλικάρια, κάνετε καρνάβαλο και περιπαίξετε τον παπά Ανδρέα. Δεν λέγω να τους υβρίζουμε και αυτούς, έτσι δεν είναι δουλειά, γιατί και αυτοί πρόσωπα είναι και έρχονται σύμφωνα και μας κοινωνούν και πρέπει να προσευχόμαστε γι' αυτούς. Άρχισα να πω ότι να βρήκα τον παπά, τον περιφρονημένο παπά, σου λέει, ποια μας κάνουν. Δεν μας κάνουν, σου λέει, δεν βαριέσαι, χτυπάτε τον παπά. Αλλά ο παπάς αυτός, που είναι το ασθενέστερο μέρος της ελληνικής κοινωνίας, είναι συγχρόνως το ηρωικότερο και το αγιότερο, το ηρωικότερο στοιχείο της πατρίδας.

και χωρίς παπά δεν υπήρχε ελάχιστο. Θέλω λοιπόν να επανέλθω και να πω: Αυτός ο παπάς που περιφρονείς εσύ έχει εξουσία, μεγάλη εξουσία, την οποία δεν έχει κανείς απολύτως. Γι' αυτό λέει ο Κοσμάς ο Αιτωλός, τι λέει ο Κοσμάς ο Αιτωλός;

θέει κανόια, περπατάς στο δρόμο λέει και συναντάς έναν Άγγελο και έναν παπά. Ποιον αγγελετήσεις πρώτα, τον Άγγελο ή τον Παπά;

Τον παπά, λένε από κάτω οι άνθρωποι, τον άγγελο; Όχι, τον άγγελο να χαιρετίσεις πρώτα, τον παπά. Μα γιατί δεν έχεις πρώτα; Γιατί, πάτερ Κοσμά; Απαντά ο Κοσμάς: Γιατί ο παπάς έχει εξουσία που δεν την έχει ούτε άγγελος ούτε αρχάγγελος. Σε κανένα άγγελο και αρχάγγελο δεν είπε ο Θεός να δώσει το δικαίωμα να συγχωρούνε στον άνθρωπο, στον ιερέα που χειροτονείται και λαμβάνει διά του Πνεύματος του Αγίου την χάρη του Αγίου Πνεύματος, αυτός έχει την χάρη.

Χάριν, αυτός έχει τη δύναμη να συγχωρέσει αμαρτίες και την ώρα της συγχωρήσεως ο άνθρωπος απολαμβάνει το ανώτερο αγαθόν. Δεν υπάρχει! Δεν υπάρχει! Δεύτερο από τα άστρα, μεγαλύτερο αγαθό, ή μου κουβεντιάζει για λεπτά και για μάρκα και για γύριση, για σπίτια, για πλοία και για αυτά.

Μη δέλενε προστάσει εκείνο που ακούει, άκουσε όπως τέχνων αφαίονται σε αμαρτί. Αυτό το τέχνων αφαιώνται σε αμαρτί, το ακούει κάθε πνεύμα, κάθε αμαρτωλός που ευρίσκεται μέσα, Κάθε αμαρτωλός που πηγαίνει στον Πνευματικό Πατέρα και εξομολογείται ειλικρινώς τα αμαρτήματά του και λέει τα αμαρτήματά του και λοιπά.

Ένας Ρώσος που δεν πίστευε στον Θεό πήγε κάποτε σε έναν Πνευματικό Πατέρα που το έξεχε οτιμώσει και εξομολογήθηκε και είπε και είπε και είπε τα αμαρτήματά του, όλα τα αμαρτήματά του. Δεν έκρυψε τίποτα, κομπολόι μαύρο είναι η αμαρτία μας, κάθε χάντρα είναι και μια αμαρτία, είπε όλα.

Ευχή, που λαμβάνει κάθε χριστιανός κατά την ώρα της εξομολογήσεως είναι μεγάλη δωρεά, είναι το μεγάλο έλεος. Το μικρό έλεος είναι τα υλικά αγαθά. Το πνευματικό έλεος, το μεγάλο έλεος είναι τα αγαθά, είναι η συγχώρεση των αμαρτημάτων μας. Μάλιστα, «Ελέησόν με, ο Θεός, κατά το μεγάλο έλεος, κατά το πλήθος των οικτιρμών σου, εξάλειψον το ανόμημά μου». Και είναι τώρα μια άλλη εικόνα. Ποια εικόνα; Ότι η αμαρτία δεν είναι μόνο βάρος, όπως το περιγράψαμε. σε τίποτα. Κομπονόει μαύρο. Είναι η αμαρτία μας. Κάθε χάντρα είναι και μια αμαρτία. Είπε όλα. Και όταν βγήκε έξω, τι είπε, τι είπε. Ήθελα, τι είπε. Είπε, τι είπε. Όταν ξεμολογήθηκα, λέει, το γράφει στα Ιουλία του, το γράφει στα ωραία του Ιουλία, ο Ρώσος αυτός, συγγραφές, όταν ξεμολογήθηκα, παράδεισος εφήτρωσε στην καρδιά μου. Όταν ξεμολογήθηκα, λέει, παράδεισος εφήτρωσε στην καρδιά μου. Το των παράδεισων, λοιπόν, των π Γι' αυτό αγαπητοί μου χριστιανοί η συγχώρεση που λαμβάνει κάθε χριστιανός κάθε ώρα της εξομολογήσεως είναι μεγάλη δωρεάν.

Τι είναι ακόμα εξ άλλης απόψεως εξεταζομένη; Αμαρτία είναι χρέος, όπως είπαμε και άλλοτε. Υπάρχει, λέει, υπάρχει ένα χέρι που τα γράφει όλα, υπάρχει ένα αυτί που τα ακούει όλα, υπάρχει ένα μάτι που τα βλέπει όλα, και αυτά είναι ο Θεός. Είναι γραμμένα όλα στα κατάστιχα, στα βιβλία, και όπως είναι γραμμένα τα χρέη μας.

Τα χρέη μας στα βιβλία των διαφόρων τραπεζών, έτσι είναι γραμμένα τα χρέη μας. Μου λέει ένας χωρικός: «Αχ, πάτερ μου, χρωστώ εκατό χιλιάδες δραχμές. Αχ, λοιπόν, να το εξοφλήσω. Δεν θέλω να το έχω το χρέος αυτό». Και το εξόφλησε. Ήρθε στη Μητρόπολη και μου λέει: «Α, δόξα σοι ο Θεός, το εξόφλησα, είμαι ήσυχος». Χρέος έχουμε, χρεωμένοι είμαστε. Χρέη. Και όσο πιο πλούσιος είναι κανείς και πιο ένδοξος είναι και σε ανωτέρα βαθμίδα υπάρχει, τόσο το χρέος του είναι μεγάλο χρέος. Θυμηθείτε την παραβολή των μυρίων ταλάντων. Είναι αναρίθμητα, είναι όση η άμμος της θαλάσσης. Μπορείς να μετρήσεις την άμμο της θαλάσσης; Δεν μπορείς να μετρήσεις τα αμαρτήματά σου, εάν είσαι χριστιανός και εξετάζεις και ερευνάς τον εαυτό σου και αν καταλαβαίνεις και νιώθεις ότι κι ένας λογισμός ακόμα είναι αμαρτία. Μετρήστε από το πρωί μέχρι το βράδυ τους λογισμούς της αμαρτίας, τους κτηνώδεις λογισμούς της αμαρτίας, που έψαλε τόσο ωραία ο κύριος Στέφανος το χαλινούς αποπτή σας πατρικούς σήμερα, να δείτε τι γίνεται μέσα. Σβήσε μου, λέει, Κύριε, βάρος είναι η αμαρτία, σήκωσέ το. Συ ο αίρων την αμαρτία του κόσμου. Κύριε, είναι χρέος που δεν μπορώ να το εξοφλήσω. Συ, Κύριε, εξόφλησέ τα του σταυρού σου. Ακόμα παρακάτω λέγεσαι ο Μιχάλης, λέει παρακάτω: «Πλύνε με από την ανομία μου και από την αμαρτία μου καθάρισέ με». Πλύνε με, λέει, λέει, και έτσι φέρνει μια άλλη εικόνα της αμαρτίας, την αμαρτία, λέει, και έτσι.

Είδες όταν παρουσιάζει κάποιος λεκέδες, κάποιο, κάποιο, κάποιο αυτός το φόρεμα, το πλένεις, το καθαρίζεις, δεν θες να παρουσιάσεις ακάθαρτος. Καθάρισέ με, Κύριε, πλύνε με και πάλι πλύνε με και πάλι πλύνε με στα ρεύματα, στα ύδατα τα Ιορδάνια, ύδατα της Μεταγείας και Εξοπλωγής.

Μας υπενθυμίζει αυτό ένα παράδειγμα της Παλαιάς Διαθήκης και τελειώνω. Ότι ήταν ένας βασιλιάς, τον έλεγαν Νεεμάν. Αυτός ο Νεεμάν, ένδοξος βασιλεύς, αρρώστησε και γέμισε το κορμί του από λέπρα. Όπως το ψάρι είναι γεμάτο από λέπια, έτσι και ο λεπρός είναι γεμάτος από λέπια.

Γεμάτος, φοβερό θέαμα. Είδατε λεπρό; Φοβερό θέαμα είναι ο λεπρός που τώρα θεραπεύεται με τα νεότερα φάρμακα. Λοιπόν, είχε λέπρα. Δεν μπορούσε κανείς να τον θεραπεύσει. Πήγε σε γιατρούς, πήρε φάρμακα, τίποτα απολύτως.

Πάει στον Λυσέο, τον μαθητή του Ηλία το προφήτη και του λέει τι να κάνω. Λέει θα γίνεις καλά, μα τι να κάνω, θα γίνεις καλά, μα τι να κάνω, θα γίνεις καλά, μα τι να κάνω. Θα περάσεις κολυμπώντας 7 φορές τον Ιορδάνη ποταμό.

Μάλλον, τι είναι αυτά που λέει αυτός. Αλλά ο υπασπιστής του που τον αγαπούσε του λέει: «Κάνε το, είναι άγιος άνθρωπος του Θεού». Δεν στο είπε τυχαία. Να περάσεις το ποταμό των Ιορδάνιων 7 φορές κολυμπώντας Πράγματι, τον ήκουσε. Μια φορά, δυο φορές, πέρασε τρεις φορές, τέσσερις φορές, πέντε φορές, έξι φορές, επτά φορές.

Καθάρισε όλος, πέσανε από πάνω από το πρόσωπό του τα λέπια της αμαρτίας. Και καθαρό σαν βελούδο έγινε, όπως τον γέννησε η μάνα του. Και τότε, δόξα τω Θεώ. Έτσι λέει η Κυρία και εγώ ακάθαρτος είμαι Ακάθαρτος, πρόλεψη, λοιπόν, κάθατος, Κύριε, καθάρισό με εκ των αμαρτιών μου, τούτου και λοιπά.

Εγώ γινώσκω την αμαρτία μου και το παρακάτω. Εγώ γινώσκω και η αμαρτία μου ενώπιόν μου εστίν δια παντός. Αυτό είναι, αγαπητοί μου. Είδατε; Δεν προχωρήσαμε. Ένα στίχο σας ερμήνευσα σχεδόν. Είδες τι πέλαγος έχει η Αγία Γραφή;

Είδες ποιους νέους κόσμους σας έδειξα απόψε;

Απόψε, με τη βοήθεια των πατέρων και των δασκάλων της Εκκλησίας, σας ομίλησα για το έλεος του Θεού. Σας ομίλησα για τα υλικά αγαθά, το μικρόν έλεος, αλλά σας ομίλησα επίσης για το μεγάλο έλεος, που το μεγάλο έλεος είναι ο Κύριος Ιησούς Χριστός, είναι η άφεση των αμαρτημάτων εν τω ονόματι του Ιησού. Σας ομίλησα κατόπιν περί της αμαρτίας ως βάρος, το οποίο δεν μπορεί να σηκώσει κανείς, μια πλάκα. Πόσες φορές άκουσα, όταν ήμουν ευτυχισμένος που περιόδευα την Ήπειρο, χωρίς αυτοκίνητα που με μεταφέρουν σήμερα, αλλά με τα πόδια μου, νέος άνθρωπος, ώρες ολόκληρες, χωρίς τίποτα, χωρίς ζώα, χωρίς τίποτα, με τα άρβυλά μου. Περιόδευα τότε την ευτυχισμένη περίοδο του ιεροκήρυκος και έρχονταν τη νύχτα, τα μεσάνυχτα, βοσκοί, τσοπαναραίοι, άνθρωποι αμαρτωλοί και εξομολογούνταν και μου λέγανε μετά: «Αχ, ρε δέσποτά μου, πέρασε ο Πάνος πάνω στη Σαμαρίνα, μια πλάκα έφυγε από πάνω μου, μια πλάκα». Ένα βάρος, τεράστιο βάρος η αμαρτία του ανθρώπου. Σας περιέγραψα κατόπιν την αμαρτία ως ένα χρέος που καλούμεθα να εξοφλήσουμε, κάτι λέει και ο κάθετος ύμνος. Στο τέλος, λοιπόν, σας παρουσίασα κατόπιν ως ακαθαρσία, ως ρύπος απέραντος. Και λοιπόν όλα αυτά τα αμαρτήματά μας παρουσίασε, αδελφοί μου, πόσο κοσμικοί είμαστε, πόσο μακριά από το Θεό είμαστε, πόσο αμαρτωλοί είμαστε. Πού είναι τα δάκρυά μας; Πού είναι η μετάνοιά μας; Πού είναι η συντριβή μας; Πού είναι η εξομολόγησή μας; Πού είναι η εξομολόγησή μας στα σπίτια μας;

Στα σπίτια μας μέσα, τα εξελιγμένα σπίτια του 20ού αιώνος, υπάρχουν όλα τα κομφόρ. Αχ, λέει η γυναίκα στον άνδρα, δεν έχω πλυντήριο. Και ο άνδρας κοπιάζει και φέρει το πλυντήριο να ευχαριστήσει τη γυναίκα.

Να ανακουφίσει τη γυναίκα από το πλύσιμο που κάνανε οι γιαγιάδες μας κοντά στα ποτάμια, οι εργατικές γιαγιάδες που κοπανούσανε μέσα στα ποτάμια και πλένανε τα ρούχα και καθαρίζανε. Τώρα δεν τα καταργούμε αυτά, είναι ανακαλύψεις ωφέλιμες και έχουν τα σπίτια όλα τουλάχιστον το πλυντήριό τους.

Αχ, κόσμε ψεύτη κι απατεώνα, το πλυντήριό σου έχεις πολύ καλά, καθαρίζεις τα ρούχα σου πολύ καλά, τους λεκέδες καθαρίζεις πολύ καλά, και έχεις ρούχα που μοσχοβολούνε σήμερα με τα νέα μέσα. Το πλυντήριο, το πλυντήριό σου έχεις.

Και δεν έχεις πλυντήριον της ψυχής, ω, κλαίω και αναστενάζω, πλυντήριον, όχι ψέμα, αλήθεια, γεγονός, πλυντήριον είναι η ιερά εξομολόγησις. Και όπως λοιπόν βάζεις στο πλυντήριο τα ρούχα τα ακάθαρτα και τα βγάζεις καθαρά και απαστράπτοντα και λοιπά, έτσι στο πλυντήριο αυτό που ονομάζεται εξομολόγησις, όταν πείσαι εσύ το ελέησε μου ο Θεός και υπήρως πίνομαι και υπερχει ώρα να ευκαθίσουμε, τότε θα δεις το θαύμα του Θεού.

Θα δεις τότε το θαύμα, ότι θα καθαρίσει η ψυχή. Και με καθαρή ψυχή είναι από τα αμαρτήματα που είπαμε, που είναι το φοβερότερο κακό εις τον κόσμο. Ελαφρά, ελαφρά, ως ο αετός, ελαφρά πλέον, ως πούπουλο πλέον, θα πετάξεις σε έναν κόσμο ουράνιο, μυστικό. Δεν είναι ψέμα αυτό, είναι μια πραγματικότητα. Και το ότι εσύ θα ακούσεις δεν είναι ψέμα. Μέσα στα βάθη της καρδιάς θα ακούσεις τη φωνή του Χριστού, την ίδια φωνή του Χριστού: «Τέκνον, αφέωνταί σοι αι αμαρτίαι.»