Η αγάπη, η μετάνοια και η τελική κρίση

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

I rejoice, devout listeners, because the Lord has counted me worthy to be here once again, in the hall of Saint John the Merciful.

I thank God and glorify the Lord, who has counted us worthy, once more and perhaps for the last time, to speak with this distinguished audience in Athens. Most of you have been listening to me here for many years.

You are more than listeners. You have stood beside me in a sacred struggle for Orthodoxy, a struggle that took us into the streets and squares of Athens to fight for our holy Orthodox faith.

Now, living at the far edge of Greece, I have grown out of the habit of speaking here. I used to speak one way to audiences in Athens; now I speak another way to the simple, humble people where I live. You in Athens expect much of me. I can no longer meet those expectations, for I feel my strength, both physical and mental, declining.

I am no longer young. I am no longer twenty-eight, as I was when God counted me worthy to speak in the beloved city of Mesolongi. I am no longer twenty-nine, as I was when He counted me worthy to speak in Ioannina. Nor am I thirty or thirty-two, as I was when I preached for a decade through the mountains, valleys, and towns of our Macedonia.

I was already forty-four when I came here to Athens. With God's help, for fifteen years we preached the Word of God with complete boldness. Now I am an old man. My age has two sevens: I am seventy-seven, drawing near to eighty.

Well, the end is near, and we too are moving toward eternity. Streams run and run and run, until at last they reach the boundless ocean. So it is with every person: God has appointed each of us a certain span of time, and after that comes eternity. It is appointed for every person to die once, and after that...

The end draws near, and after that comes judgment. How can I speak to you, my distinguished listeners? In my old age I am glad to visit small villages, where humble people drink in the Word of God like sponges.

You expect much, and you are ready to judge every mistake, whether in grammar or in the way I put a sentence together. But do not forget: the humble Word proclaimed by the Lord in the Gospel will judge you on the day of judgment.

How am I to speak today, on a day as solemn as this?

This morning God counted me worthy to speak humbly in the church of Saint Marina, where Father Athanasios, a dear spiritual son of mine, serves as priest. There I compared knowledge with what builds us up, and learning with love.

And I said that love is greater than learning. I spoke of a dram of love, a gram of it, no, an ounce of love. Give me an ounce of love.

Give me an ounce of love. A ton of human knowledge is not worth what that one ounce of love is worth. The earth groans, longing not for learning but for love. And in our days, as Christ foretold, the love of many will grow cold.

Now I must speak about today's Gospel, as I said I would. But, my brothers and sisters, today's Gospel needs no explanation. What it calls for, rather, are sighs rising from deep in the hearts of us all.

The sigh of the tax collector: “God, be merciful to me, a sinner.” The sigh of the prodigal son: “I have sinned before You, Lord.” And the thief's heartfelt prayer: “Remember me, Lord, when You come into Your Kingdom.”

How can I speak on this subject, a sinful and unworthy servant of the Lord? Kosmas of Aetolia was a man of holiness, prophetic power, and rare gifts, a great teacher of our people. Yet he would look at his listeners with deep reverence and say, “I am not worthy to bend down and kiss your feet.”

If a man of such holiness thought himself unworthy even to kiss his listeners' hands and feet, what can I say of myself? I am not worthy even to bend down and untie the straps of your sandals.

I must speak, but how can I speak, my brothers and sisters? Have you ever stood before a blazing oven? Have you stood there in silence as the flames leapt from its mouth?

A person falls silent there. Even the baker says nothing, so fierce are the flames. Someone standing before that oven dares not open his mouth, for fear of breathing in the fire and being burned. In the same way, today we must stand in our thoughts before the vast flames of eternal Hell.

How can we speak, my brothers and sisters? And yet we must.

It is said that one of our own missionaries, a great preacher...

Methodius went to Bulgaria when the whole country was pagan. There, it is said, he had an image of the Last Judgment painted and set before the Bulgarians. That image moved them deeply: they came to faith, repented, and became a Christian people.

My dear ones, may this brief explanation of mine also stir in your hearts the desire to repent and return to the Lord. How can I speak? Perhaps I should follow Massillon, the distinguished French preacher who retired from his demanding work in the pulpit at the age of fifty-five. For preaching is a heavy responsibility, and the work is hard.

Or perhaps I should follow Saint John the Evangelist. When that ardent preacher of the Gospel, that preacher of love revealed upon the Cross, grew old and could no longer go out to address the people, they carried him to the gathering. There he would say just four words, words whose worth cannot be measured.

Four words worth more than the millions we preachers speak today. What did he tell them, with tears in his eyes? “My little children, love one another.” My children, love one another.

We too should say something like this today to the children of Athens, the capital of Greece. Children of our beloved homeland, children of Athens, heirs to a great history: keep the faith of our fathers to the very end. Orthodoxy or death.

Now let me turn my eyes to that fearsome image of the Last Judgment, which you all know. What do we say in the Creed? “And He shall come again with glory to judge the living and the dead; His Kingdom shall have no end.”

What does this tell us? It tells us that a fundamental teaching of the faith, an unshakable rock amid the surging seas of unbelief and atheism, is this: there will be a judgment. Yes, it will come. A trial with more than a few defendants: a judgment of the whole world, unlike any other.

It will come. Why must it come? I do not intend to make a formal defense of the faith or set out all the evidence for it.

I do not intend to tire you tonight with arguments that theologians draw from psychology, logic, history, or various events. I want to assure you of one thing: this judgment will take place, because justice demands it. What justice? “Learn righteousness, you who dwell upon the earth,” we chant during Holy Week, when we see...

Look upon the Cross. There, on its beams, we see the holiest of men, the Holy of Holies, being crucified. “Learn righteousness, you who dwell on the earth.” But where is justice, my dear ones? The earth was once pure, a beautiful bridal chamber prepared to receive man as king. Then man defiled it through the transgression of Adam and Eve. Later it was defiled by the first blood shed upon it: the blood of Abel, whom his brother Cain murdered out of envy.

From then on, through the centuries, that blood has swelled into a river. If an angel of the Lord could gather the blood of all the people killed across the earth, young and old alike, we would remember the prophecy of Agathangelos. Among other things, it says that in the last days there will be a war, and human blood will form a river.

The horses, it says, will wade through that river until the blood reaches their bridles. A great river of human blood flows over the earth and stains it everywhere. Crimes great and small.

And there are what judges call “perfect crimes.” What does a perfect crime mean?

The crimes called “perfect” are given that name ironically. In such crimes, murderers kill their victims with satanic skill and leave no trace of their passing. The cases remain in the files of our country’s prosecutors and courts, with no one able to investigate them further. Meanwhile, the criminals walk freely through our homeland, Greece, and that provokes indignation.

It arouses the indignation of every decent person. Forty years ago, when our country was torn by civil war, a great conflict in which terrible crimes were committed on both sides, a young man told me something.

That young Christian told me, “Father, I am going away. I love my country, but I must leave.” “Why must you leave?” I asked. “Because if I stay, I will commit a crime. I see my father’s murderer walking freely through the city.”

“I cannot bear it. I cannot bear it.” But let me go on, my dear Christians. Crimes are committed, and criminals walk free in this world. The righteous groan and ask with the prophet Jeremiah, “My God, why do the wicked prosper?”

Chaos, disorder, injustice in this world. I know a devout man who told me, “All my life I tried to live honestly and to be a sincere employee. I had opportunities to grow rich and amass a fortune. Yet I am poor and live in a hut. Where is God’s justice?” Yes, “the ungodly walk on every side.” But that is not all, my brothers and sisters. Human justice itself is imperfect, as a wise man once said.

There is an old saying that human justice, even when it works reasonably well, is like a spider’s web. What does a spider’s web catch?

It catches flies, mosquitoes, and other small insects. But wasps tear straight through it. So it is with human justice. The courts readily punish small offenses. Someone steals a little money, or a hungry person takes a loaf of bread from a bakery. Such offenses are punished, while great crimes remain unpunished in this world.

That is why justice is needed. A day must come when justice is done. If we believe there is a God, then justice is inseparable from who God is. “Learn righteousness, you who dwell on the earth.”

Yet there are hidden deeds of goodness too: heroic acts of virtue that no one knows about.

There are hidden heroines among us. Just as diamonds lie buried deep in the earth, so, even amid the corruption of society today, there are people of rare virtue and kindness. Glory to God, after fifty years of experience I can say that our nation has endured in part because of such people. The public does not know them; television and radio do not speak of them. They remain hidden, like diamonds beneath the earth.

These are the diamonds, the heroes and heroines. Think of the widow who lost her husband while still very young. She could have taken the path of immorality, lived that way, and grown rich. Instead, she worked hard and raised her five or six children. She is a heroine, an unsung heroine. Meanwhile, sinful women, priestesses of pleasure, enjoy themselves in places of entertainment, drain foolish men’s wallets, and amass fortunes. Yet at that very hour, in the hospitals, women nurses stand like angels at the bedsides of the sick, even at midnight. Who has ever spoken of them? I know of other heroes in my own district. One man could no longer make a living in those barren parts. He came to my office the other day and told me, ‘Glory to God, I have work.’ Where does he work? In the coal mines of Belgium, five hundred, even a thousand meters underground, to provide for his seven children. Heroes, fathers of large families, and heroic women. Do not despair. The hour will come when the Lord will take account of even the smallest act of virtue. Justice demands it. And it will happen. Yes, it will happen.

It will happen; justice demands it. Only if there is no God could anyone imagine that there will be no judgment. Since we believe that God exists, we must also accept that judgment will come. It will come because something cries out that it must. What is it?

What cries out? The little Hell within us. What is this little Hell? People speak of Hell, yes, but we already carry within us a foretaste of Hell and a foretaste of Paradise.

Before that great day, when some will be cast into eternal Hell and others will enter eternal life, a kind of partial judgment takes place here on earth, within the human heart. What tells us this? Our conscience.

Oh, this conscience is the clearest proof that God exists. A philosopher once said, “Two things fill me with wonder: the stars in the sky, and the voice of our conscience.” That voice tells you: do good, and you have a little Paradise; you sleep the sleep of the righteous. Do evil, and even if you have palaces and hold the highest offices, snakes and scorpions sting your heart. That is a little Hell.

So within us there is the voice of conscience. When the Gospel speaks of the worm that does not die, how do the Fathers of the Church understand it? Are we to imagine enormous worms, two or three metres long, as some wild imagination might picture them, or as Dante describes in his Hell?

Those worms? No. The worm that does not die is the human conscience. Here on earth, its voice often seems to fall silent. A person grows hardened and no longer hears it. Just as a rooster’s crow cannot be heard during a storm, though it keeps crowing all night, so the conscience keeps crying out amid the turmoil of the passions.

You may no longer hear your conscience, but it will awaken. Oh, when it awakens, that will be Hell, eternal Hell.

And you ask: who planted conscience within us? God did. He gave us conscience as a herald, a forewarning of the judgment to come. God exists, and His justice cries out for judgment. Our consciences cry out that judgment will come.

Our consciences proclaim it. Who else proclaims it? The religions of the world have proclaimed it since the earliest times, ever since human beings appeared on our planet. I could speak at length about their traditions. Open the writings of the ancient Assyrians, Babylonians, Persians, and Egyptians, or those of China, Japan, and the rest of the East, and you will find the seed of this truth everywhere. All peoples speak of the coming judgment and await it, especially...

The Greek people, a people rich in imagination, created myths. Yet within those myths lies a grain of truth: they speak of Tartarus, the Furies, Tantalus, and the punishment of human deeds.

The wise also proclaim it. Which wise person shall I name? Allow me to be brief and mention one: Socrates, the wisest man of our homeland.

Socrates. What happened to Socrates? They arrested him and put him on trial. What crime had he committed? None. But in a corrupt society, telling the truth is treated as a crime. Socrates was a champion of truth. From morning until deep into the night, he walked through Athens, speaking with people of every station and showing them how little they knew. “I know nothing,” he would say. “I know nothing.” So they arrested him, and an Athenian court tried him.

There in Athens, this innocent man was put on trial. When the judges announced their verdict, he looked them in the face and said, as a man who had faithfully done his duty in this world: “You have judged me, and I thank you. But soon I will leave this world and go to another, where justice dwells. There, you will no longer judge me. Three other judges will.”

The ancients imagined that beyond the grave, in Tartarus and Hades, there were three great judges. Socrates even named them: “Rhadamanthus, Aeacus, and Minos will judge me. Those noble kings will give me justice.”

“I lost justice on earth, but I shall not lose it in heaven.” So even the wise proclaim it. But, my dear friends, why do I dwell on these proofs? We have a witness greater than them all that a judgment of the whole world will come. Before Him, Socrates, Plato, Aristotle, Marx, Lenin, and anyone else who boasts of his own small stature must bow.

There is one, and only one, on earth who spoke the truth, whose word remains forever: our Lord Jesus Christ. The Lord assured us of this repeatedly, plainly and without qualification.

You have heard the Gospel read at funerals. It will be read when we, too, lie in our coffins: “Truly, truly, I say to you: those in the tombs will hear His voice and rise, some to eternal punishment, and others to eternal life.”

His word is clear and shines a light on everything. So I ask you: could He, in whose mouth no deceit was ever found, have spoken falsely? He declared for all ages, “I am the way, and the truth, and the life.” And when He stood before Pilate, judged by unjust men, He said, “For this I was born, and for this I came into the world: to bear witness to the truth.”

The Lord Himself assures us that judgment will come. And I ask you: if we do not believe Christ, whom shall we believe? If we do not believe Christ, whom shall we believe?

For us Christians, more than any of the proofs I have briefly mentioned, there is the Word of God, the word of our Christ, assuring us that it will happen. As surely as tomorrow will dawn, so will that day dawn, when all nations will be gathered before Him.

But some ask, “When?” Century after century has passed, and the world goes on in its corrupt ways. The millenarians, impatient interpreters who distort the Scriptures, have set a date five or six times for the Second Coming.

Each time they were proved wrong. That alone is enough to call them false prophets: they prophesied falsely about the Second Coming. We say that the day is unknown.

There are two great unknowns in human life: one concerns each of us personally, and the other belongs to God. The first is that we do not know the hour of our death, my brothers and sisters. We do not know the day we shall die.

The hour is unknown. Death comes to each person, and it is a small image of the end of the ages. We also do not know when the day of the judgment of the whole world will come. The Lord said this plainly.

Only the heavenly Father knows. So the question is not when. Though that day is unknown, we are called to keep watch, like a householder who stays awake because he does not know when a thief will break in. We too must stay watchful, always on guard. Those of us who have served as soldiers know what that means: keep watch, keep watch.

I know of young men in the high mountains who, on nights when they expected a surprise attack, would not sleep. Those young men sacrificed themselves for their country. They held nails in their hands and pricked their flesh to keep themselves awake.

Keep watch, then, men; keep watch, women; keep watch, children. We do not know when the Lord will come. We cannot calculate the day of the Lord, but the Lord has left us certain signs in Holy Scripture by which we may discern, more or less, that His Second Coming is drawing near.

Certain signs will precede the Second Coming. What are they? The first, my brothers and sisters, is what the Lord said: the Gospel will be preached to all creation. It will be preached in every corner of the world.

People of every color and every walk of life will hear the Gospel. The Gospel will reach the farthest parts of the earth. Has that happened yet, you ask? No. Only one third of humanity is Christian.

Let us call those who have been baptized and profess faith in Jesus, the God-Man, Christians. The other two thirds live in darkness. This should cause us great sorrow: while we know the Lord, people in Africa and other parts of the world live far from the light, the eternal light. These peoples await missionaries, yet our age suffers from a shortage of them. We lack people willing to go on missions. We truly do.

Allow me a brief digression. Earlier, at the beginning, there was mention of Methodius the Apostle. He left Thessaloniki, went to Bulgaria, preached Christianity, and brought its people to the Christian faith.

Other apostles went out as well. Byzantium, whatever people may say of it, was a great missionary state. Its greatness lay in sending missionaries, not merely in sewers, bridges, and other achievements.

Missionaries set out from Byzantium and reached as far as the Ural Mountains, the Ganges River, and the sources of the Nile. They preached Jesus Christ crucified. There were many missionaries, young and old.

Today we come last in missionary work, though we come first in emigration. Four million emigrants, scattered to every corner of the earth! Wherever you go, you will find Greeks ready to welcome you. I understand why they went, and I do not blame them. But apart from money, is there no other ideal?

An ideal! Have you ever seen young people leave Greece to serve as missionaries? But why speak of missionary work abroad? There are four or five, perhaps six, no more. And why speak only of missions abroad, which are difficult? We lack missionary work even here at home.

If I tell you that a thousand villages, from Corfu to Evros on the border, have no priests, the bells ring with no one there to serve. When Pascha, Christmas, and the great feasts come, the Metropolises face the villagers' pleas to send them priests.

Where are the priests? Where are the priests? Among the many wrongs our people commit, there is one they do not even recognize: their aversion to the priesthood. You may have to travel a hundred kilometers to find a priest. There is no priest. Ah, but let a position open up as a messenger at the National Bank...

In Trikala, four hundred and fifty people appeared, fighting like lions for a single position as a messenger. O my God, my God! What has become of this missionary people, that we have so few young men ready to serve the Most High? My firm belief, dear friends, my unshakable belief, is that Greece has had young men like Saint Kosmas of Aetolia, like Saint Kosmas...

Saint Kosmas... Greece once gave the world such spiritual figures. We have no Greeks like him now. How will we raise them? We say, “Let my child be a doctor, a lawyer, an engineer.” But who says, “Let my child be a priest”? And so today Greece, once so distinguished, is desperately short of clergy to serve both at home and abroad. As the Lord says, “The harvest is plentiful, but the laborers are few.”

And you mothers, he says, take care to bring children into the world who will one day wear the honorable vestments of a preacher of the Gospel.

The first sign, then, is that the Gospel has yet to be preached to all creation. What is the second? The second sign, dear friends, concerns the Jewish people and the crucifixion of Christ on Golgotha.

And yet you may be astonished when I tell you that, before the Second Coming, there will be a sign of great rejoicing. The angels will take down their harps and play new songs. Humanity felt such joy when Saul became Paul, when that Jewish man became a fervent preacher of the Gospel. The angels and archangels rejoiced at Saul's metanoia, his repentance. The world will feel that same joy when, as he puts it, a new Saul, the Jewish nation, repents and all Jews become Christians.

I am not the one saying this; the Apostle Paul says it in his Epistle to the Romans. So one sign is that the Gospel will be preached to all creation. Another is that the Jewish people too will become Christians. And the third sign, dear friends, is that humanity will sink into moral decline.

What does moral decline mean? Everything beautiful, noble, and great will begin to be despised in this world. Every institution will be shaken. But one institution in particular, precious above all to us Greeks, will be shaken to its foundations, and this will be the beginning of a greater collapse.

That institution is the family, the Greek family. I could speak for hours about the families of our ancestors, where father and mother were united in body and soul, where children obeyed their parents, and where the whole house was fragrant with incense. God was worshipped there, and every strong family was a house of God, a family of God.

Now the family is being shaken to its foundations. It is no longer regarded as a Mystery. Soon the family will belong to archaeology, to the past. Men and women will divorce under new, shameful laws, which the Greek parliament keeps passing. A handful of women who were not raised in Greece and never knew the greatness of our homeland, the Greece that gave birth to the women of Pindus, hold sway over our suffering country. They are like Salome and Jezebel.

What a wretched state of affairs! The Greek family, once the pride of our people, is in this condition today. Large families are despised, and our nation passes shameful laws, laws without precedent, under which evil and sin go unpunished.

Once, in ancient Sparta, someone asked, 'Is there fornication in Sparta? Is there adultery?' This was five hundred years before Christ, in the age of Thermopylae. What was the answer? 'If you can put an ox on the summit of Mount Taygetos, and it can stretch its neck from those rocks for ten or fifteen kilometres to drink water, then I will say there is adultery and fornication in Sparta.'

O my God, how far the human race has been brought down! Today, as I have said before, there are divorces everywhere. In our homeland, a hundred years could once pass without a divorce.

But when it came to divorce, a person would rather die than dishonor their spouse. Marriage was honorable and sincere. Now, as he said, cursed years are coming, cursed years are coming.

In those days, a man will leave his wife and change wives as easily as he changes his shirt. A woman will change husbands as easily as she changes her robe. The family will collapse completely, a sign of the times, the breakdown of everything. And soon, if things keep going as they are, our police, the glorious force of our homeland, will stand by and hold the light for shameless people. They will no longer have the right to arrest those who engage in debauchery in the squares and streets, even when they catch them in the act.

And did not Papoulakos, another preacher from the Peloponnese, say that men and women would come together in the street like dogs? O my God, how low the human race, and the Greek people, have fallen!

Is that the full extent of the decline? I have painted only a faint picture of it for you. My dear Christians, I have told you almost nothing yet. Another sign of the times will be great corruption. In those days faith will disappear. In those last days love will grow cold: love, which, as I said, is the dew of heaven, the life giving element, the very essence of Christianity and the fulfilment of the law.

A person who loves does not steal, wrong others, commit fornication or commit adultery, but keeps the commandments of God. All humanity will grow cold, bereft of love. And finally, my dear ones, the sign that will precede the coming Judgment will be the Antichrist.

The Antichrist will come, or rather, his footsteps can already be seen upon the earth. The Antichrist will come. The Apostle Paul confirms this in his Epistle to the Thessalonians, where he speaks of the Antichrist. I believe the distinguished theologian Mr. Rossoteropoulos gave a series of talks about him here.

The Antichrist will come. What will he be? He will be a person, the embodiment and culmination of evil. He will wage war against Christ with every means technology offers: radio, television, all kinds of devices and satellites. He will proclaim himself God, and the whole world will worship him.

These are the signs that will precede the Second Coming of our Lord Jesus Christ. Yes, my brothers and sisters, I am coming to the end.

I want to draw your attention to one more thing, and then I will finish: the Judge will come. There is no perfect order or justice in this world. But he will come, and how different his coming will be!

How different from his first coming! The first time, Christ came unknown. He was born in a cave, poor beyond words, a crying infant, while Herod sharpened his sword against him. He went through every degree of humiliation.

He was counted among the lawless. Yet he showed boundless love. No one, no one at all, has loved humanity as much as Jesus Christ. 'Come to me, all you who labour and are heavy laden, and I will give you rest.' He called to himself the child, the woman, the fisherman, the worker, all who suffered. Though foxes have dens and birds of the air have nests, the Son of Man had nowhere to lay his head. That is how he lived. He did no evil. He punished no one.

There is a telling incident: he went to a village, and its people drove him away. His disciples were angry and said, 'Lord, call down fire from heaven to consume them all.'

But he answered, 'You do not know what spirit you are of. I did not come to condemn the world, but to save it.' Only once did he use his power to punish, showing that he is also just.

That one time was when evil had reached its height in the priests who had defiled the temple.

Then he made a whip and said, 'Do not make my Father's house a house of trade.' At no other time do we see him punish evil. Until now Christ has shown mercy. At the Second Coming, he will appear as justice, absolute justice.

He 'will repay each one according to his works.' Yes, he will come in justice. My brothers and sisters, what language could describe the grandeur of the Second Coming? Think of the day human feet first stepped on the moon. Work stopped, and millions of people sat watching far into the night to see an astronaut land there.

And that was a small event beside what is to come. This will be something vast and awe inspiring. It will be no astronaut, but the Lord of earth and heaven, who governs the galaxies. This Lord will come again to earth, no longer as a humble man, despised, wronged and mocked by unbelievers, but as a King, a glorious, most glorious King.

Yes, ranks of angels and archangels will go before Him and serve Him. And before Him, brothers and sisters, the Cross will shine brighter than the sun. Those who pierced Him will see Him.

He will judge all the nations, and all the nations will be gathered there. Everyone will be there, my dear friends. Abel will be there, and so will Cain, who killed him. Jacob will be there, and so will Esau.

The Egyptian woman who tried to lead Joseph astray will be there, and so will righteous Joseph. David will be there, and so will Saul. The great and the small will all be there together. In this world, everyone is mixed together.

But the sieve will come, and they will no longer be mixed together. A devout soul once told me, ‘I can hardly bear to live anymore.’ Our days have become like the days of Lot. What Lot saw and heard in the society around him tormented him. So too the righteous suffer in society today.

As in the days of Noah and the days of Lot, the righteous suffer. But the sieve will come, and the wheat will be separated. Or rather, as the Gospel tells us, there will be a separation. Just as a shepherd separates the sheep from the goats at the end of the day, so they will be separated. Then the judgments will be pronounced: fearful, irrevocable judgments.

Here, if you are judged, you can appeal from a lower court all the way to the highest court. There, there will be no appeal, no objection, nothing more. The judgment will be final. One sentence will be sweet; the other will be terrible.

Who will judge us? By what standard will we be judged, my brothers and sisters? The Gospel will be that standard. But you may ask me, ‘What about those who have never believed in Christ? How will they be judged?’

Do not worry about that. The Lord knows how to judge justly. As the Apostle Paul says, those who worship idols will be judged by the law written within them: the law of conscience. They too have a conscience.

Their consciences worked imperfectly, but they worked nonetheless. The Jews will be judged not only by the law of conscience, but also by the Law of Moses, the Mosaic Law, and the Ten Commandments.

And we Christians will pass through a finer sieve. In the old days, our devout mothers would take a very fine sieve on Saturday evening and sift the flour for the offering bread. So too, my brothers and sisters, Christians will be sifted through a fine sieve.

We will be judged according to the perfect law, rather than the law of conscience alone. That perfect law is the Gospel of our Christ, which we have spoken of throughout this homily. Above all, brothers and sisters, we will be judged by the law of love.

By the law of love. Christ’s words will be heard: ‘I was hungry and you gave Me food; I was thirsty and you gave Me drink. I was naked and you clothed Me; I was a stranger and you welcomed Me. I was in prison and you came to see Me.’ All those words He spoke.

I have two observations, and then I will finish. The first is astonishing: whatever we do for our neighbor, it is as though we did it for Jesus Christ. He Himself said so.

‘As you did it to one of the least of these, you did it to Me.’ In other words, as Giovanni Papini says in his Life of Jesus Christ, Christ walks among us. The invisible Christ can be seen.

Visible. Where is He visible? In the face of the widow, in the face of orphans, in the face of everyone who suffers injustice. And whatever we do for the widow, the orphan, those who suffer injustice, those in prison, and others like them...

we do for Jesus Christ. Christ continues to suffer, and He calls His children to give. ‘As you did it to one of the least of these, you did it to Me’, you did it for Me. What a height of moral teaching! What a height of the Gospel! The princes of this earth are the least of our brothers and sisters, the small and overlooked people who walk among us and whom we despise.

My second observation is this. As John Chrysostom says, Christ does not ask of us things that are beyond our power. He does not say, ‘I was sick and you healed Me,’ because healing someone is not in our power.

That belongs to God, or to physicians, or to those granted the gift of miracles. What do we ask for? The smallest thing. And what is that smallest thing?

A visit. That is what He asks. He does not tell you to raise the sick person from the dead. He asks you to visit, to offer some comfort while that person struggles with high fever and the pain of illness.

He does not tell us to get someone out of prison. We may feel compassion for a person who has been wronged and is imprisoned.

We are not told to get him out of prison, because we cannot do that; it depends on others. What is the little thing we can do? Visit him and bring him comfort in prison.

So these small, seemingly insignificant things count. Even if we offer a cup of water to someone who is thirsty, that too will count. Nothing at all will be overlooked. I was going to tell you a story, but it would make you burst out laughing. I do not want that just now, when I can see that the Lord’s words have moved you all.

Now I am coming to the end, with one final word: Hell is eternal. Oh, eternal Hell! That sounds impossible to accept. Can the God who loves even His enemies, whose love is an ocean and not a few drops, let Hell be eternal? No, no, human reason protests. Our sense of what is right protests.

What can we say to this? I will give the answer offered by John Chrysostom, that undying preacher of the Gospel. You wonder how a person can be judged for many sins in a single moment. Oh, what a fearful moment!

Will a person, then, be condemned to eternal Hell for a moment of sin? John Chrysostom replies: Tell me, how long does a murder take? A minute. In an instant, someone is killed. And can a court not sentence you to life imprisonment for an act that took only a moment?

So consider that moment of sin: sin left without repentance, sin for which no tears have been shed.

…and over which their hearts do not groan, while their very being does not tremble. These sins will be paid for, with interest upon interest, in eternal Hell. My brothers and sisters, that hour will come. As I have said, it is certain for me who speak to you, for you who listen, and for those who these days revel in places of sin and corruption. Everyone in the world, regardless of color, will face the judgment of the whole world.

On that day the voice of the Redeemer will be heard, the voice of the Judge, the King of kings. He will call out: “You, yes, you!” He will address those hardened against God. “You unbelievers who mocked the words of the Crucified One and said that there is no God: you will be judged, and you will be astonished.”

“And you blasphemers, who opened your mouths to blaspheme the precious sign of our faith, the precious Cross: you too will be astonished and judged. You who laid your filthy hands on the Gospel and defiled it: you will be judged, and you will be astonished.”

“You who entered homes at night, creeping like snakes into the homes of women,”

And you dishonored another man's wife while he was abroad, in America or Austria, or away at sea as a sailor. You will be judged, and you will be stunned. You who seized what belonged to others and took bread from the mouths of the poor and the orphaned: you will be stunned, and you will be judged. And you judges who condemn the innocent and acquit criminals, if you commit their crimes yourselves, you too will face judgment and be stunned. And you doctors who kill...

“you who kill children in their mothers’ wombs, taking innocent, defenseless lives and committing the greatest crime of our age: you will be judged.”

“You others who go to court in anger: you will be punished. And you teachers and professors who spread the poison of unbelief and atheism…”

And atheism into the hearts of people, our fellow countrymen, you will be astounded; you will be judged. You others, you teachers, now I come to the point that shakes me most deeply. You priests of the Most High and bishops, who neglected your work and did not raise your voices against the sin of your age; you stood idle and showed no concern for your flocks while packs of wolves were tearing them apart. You will weep; you will be judged. Remember the words of Cosmas of Aetolia: ‘Weep, my brothers, weep for all sinners. Weep for thieves, adulterers, fornicators, the unjust, atheists, and unbelievers. But above all, weep for the clergy.’ And Saint Cosmas prophesies that in the twentieth century, few priests will be saved, few priests will be saved. O Lord, I too am a priest. I too am a bishop, and I tremble at that dreadful day of judgment. Do you not tremble? Are you saints, that you do not tremble?

John Chrysostom says, “I too would wish there were no Hell, for I too am a sinner. But Hell exists.” Despite what atheists, unbelievers, heretics, and millenarians may say, Hell exists.

Even now there is a small foretaste of Hell in our conscience; and there is the great Hell at the Second Coming of the Lord. These few words, my dear ones, are my humble attempt to set before you a picture of the coming Judgment. Tonight I have done something deeper than rebuke you: I have placed before you that fearful day of Judgment, which we ourselves must face.

Let us kneel and pray to the all-merciful God while we are still in this world. Let us remain watchful and ask for a good defense before the dread judgment seat of Christ. Amen.

And one more plea, one more plea: I ask God, always God.

Παναγία Δέσποινα, Άγιοι Άγγελοι και Αρχάγγελοι, Προφήτες και Απόστολοι, Πατέρες και Δάσκαλοι της Εκκλησίας, Όσοι μάρτυρες και ασκηταί πίστεται πρεσβείων προς τον γύλο του ελευθύνητας ψυχάσιμον. Χαίρω, ευσεβές ακροατήριον, διότι με αξιώνει και πάλιν ο Κύριος να ευρίσκομαι εδώ στην αίθουσα του Αγίου Ιωάννου του Ελεήμονος.

Ευχαριστώ τον Θεό, δοξάζω τον Κύριο που για μία ακόμη φορά, ίσως για τελευταία, ναι, λοιπόν, μας αξιώνει ο Θεός να επικοινωνήσουμε με εκλεκτόν ακροατήριο των Αθηνών, που οι πλείστοι από τους ακροατάς μας είναι παλαιοί ακροατές των Αθηνών.

Δεν είναι απλώς ακροατές, αλλά είναι συναγωνιστές σε έναν ιερό αγώνα υπέρ της Ορθοδοξίας, σε αγώνα που μας ανάγκασε να κατέλθουμε στα πεζοδρόμια και στις πλατείες των Αθηνών και να δώσουμε μάχας υπέρ της Αγίας μας Ορθοδοξίας.

Τώρα εγώ επάνω στα άκρα της γης, της Ελλάδος, όπου βρίσκομαι, έχω ξεσυνηθίσει. Αλλιώς ομιλούσα εδώ στα ακροατήρια των Αθηνών και αλλιώς ομιλώ τώρα στους απλούς και ταπεινούς κατοίκους της γης. Είστε εδώ στην Αθήνα, έχετε αξιώσεις, προσωπικές αξιώσεις. Εγώ τώρα πλέον δεν μπορώ να ανταποκριθώ, διότι αισθάνομαι τις σωματικές και πνευματικές μου δυνάμεις να καταπίπτουν.

Δεν είμαι πλέον νέος, δεν είμαι πλέον 28 ετών, όταν με αξίωσε ο Θεός να μιλήσω στην προσφιλή πόλη του Μεσολογγίου. Δεν είμαι 29 ετών, όταν με αξίωσε ο Θεός να μιλήσω στην πόλη των Ιωαννίνων. Δεν είμαι 30 ετών, 32 ετών, που μιλούσα επί μια δεκαετία στα βουνά και στα λαγκάδια και στις πόλεις της Μακεδονίας μας.

Ήμουν πλέον 44 ετών όταν ήρθα εδώ στην Αθήνα και, με τη βοήθεια του Θεού, επί μίαν δεκαπενταετίαν εκηρύξαμε τον Λόγο του Θεού μετά πάσης παρρησίας. Τώρα πλέον είμαι γέρος. Έχω δύο εφτάρια, 7 και 7. Είμαι 77 ετών και βαίνω προς το 80ό έτος.

Λοιπόν, έτως, λοιπόν, εγγύς το τέλος, λοιπόν, προβαίνουμε κι εμείς προς την αιωνιότητα, όπως τα ριάκια τρέχουν, τρέχουν, τρέχουν, αλλά επιτέλους καταφθάνουν εις τον ωκεανόν τον απέραντον. Έτσι και πας άνθρωπος είναι ορισμένο από τον Θεό να διατρέξει ένα ορισμένο χρονικό διάστημα και μετά ταύτα εις την αιωνιότητα. Σε κάθε άνθρωπον απόκειται άπαξ αποθανείν, μετά δε τούτο.

Εγγύη στο τέλος μετά τα αυτά κρίσεις. Πώς να ομιλήσω σε εσάς, τους εκλεκτούς ακροατάς; πώς ευχαριστούμε τώρα στα γεράματά μου να πηγαίνω στα μικρά χωριά, όπου κατοικούν ταπεινοί άνθρωποι και οι οποίοι σαν σφουγγάρια ροφούνε τον Λόγο του Θεού.

Σεις έχετε αξιώσεις και είστε έτοιμοι να κρίνετε κάθε λάθος, είτε γραμματικό είτε συντακτικό. αλλά μην ζημονείτε ότι ο Λόγος ο ταπεινός, τον οποίον εξήγγειλεν ο Κύριος στο Ευαγγέλιο, θα σας κρίνει εν ημέρα κρίσεως.

Πώς να ομιλήσω σήμερα; Κατ' εξοχήν ημέρα σοβαρά.

Το πρωί με αξίωσε ο Θεός στο Ναό της Αγίας Μαρίνης, όπου εφημερεύει εκλεκτόν πνευματικό μου τέκνο, ο πατήρ Αθανάσιος, εκεί να ομιλήσω ταπεινά. Εκεί είπα ότι έκανα σύγκριση της γνώσεως και της οικοδομής, της επιστήμης και της αγάπης.

Και είπα ότι παραπάνω από την επιστήμη είναι η αγάπη. Και ετόνισα ότι ένα δράμι, ένα γραμμάριο, τι λέγω, μια ουγγία αγάπης. Δώστε μου μια ουγγία αγάπης, δώστε μου μια γη, όχι κατάξερο σα χάρα πέραντος.

Δώστε μου μια ουγγία αγάπης, και όσον αξίζει μια ουγγία αγάπης δεν αξίζει ένας τόνος ανθρωπίνης γνώσεως. Αναστενάζει η γη, όχι δι' επιστήμη αλλά δι' αγάπη, η οποία αγάπη στις ημέρες μας, όπως προφήτευσε ο Χριστός, ψυγήσεται η αγάπη των πολλών.

Τώρα είμαι υποχρεωμένος, όπως εξήγγειλα, να μιλήσω επάνω στο Ευαγγέλιο. Αλλά, αδελφοί μου, το Ευαγγέλιο σήμερα δεν έχει ανάγκη ερμηνείας. Μάλλον, στεναγμοί πρέπει να βγουν από τα χείλη όλων μας, από της καρδιάς μέσα.

Ο στεναγμός του τελώνου, Κύριε, η λάση τιμητομαρτωλώ, ο αναστεναγμός του ασφότου ή μαρτων ενωπιών Σου, Κύριε, και να ξέρθει ο αναστεναγμός, η επίκληση προσευχή ολόθερμος του ληστού μνήστητι μου, Κύριε, όταν έδεσαι αντί βασιλείας Σου.

Πώς να μιλήσω επάνω στο θέμα εγώ, ο αμαρτωλός και ανάξιος δούλος του Κυρίου, που ένας Κοσμάς ο Αιτωλός, ο οποίος είχε αγιότητα, είχε δύναμη προφητική, χαρίσματα σπάνια, αναστήματα σπάνια, μέγας δάσκαλος του γένους μας, με ιερά συγκίνηση έβλεπε τους ακροατάς του και έλεγε ότι εγώ δεν είμαι άξιος να σκύψω, να φιλήσω τα πόδια σας.

Και αν εκείνος που είχε τέτοια αγιότητα, είχε τέτοιο φρόνημα και θεωρούσε τον εαυτό του ανάξιον να ασπαστεί τα χέρια, τα πόδια των ακροατών του, την επομένη είμαι Που δεν είμαι άξιος να αφηλήσω με τον ημάν, να λύσω με τον ημάν των υποδημάτων μας.

Πρέπει να ομιλήσω, αλλά πώς να ομιλήσω, αδελφοί μου; Σταθήκατε ποτέ μπροστά σε φούρνο που να καίει; Σταθήκατε σιωπηλοί μπροστά στο φούρνο, εκεί που καίγουν οι φλόγες και πηδούν έξω από το στόμιο του φούρνου;

Σταματάει, δεν μιλάει, ούτε ο φουρνάρης δεν μιλάει, οι φλόγες είναι δυνατές. Όπως λοιπόν αυτός που στέκεται μπροστά στο φούρνο δεν τολμάει να ανοίξει το στόμα του για να μην εισπνεύσει το πυρ και καεί, έτσι και εμείς σήμερα βρισκόμεθα και πρέπει νοερώς μπροστά στις φλόγες, στις απέραντες φλόγες της κολάσεως της αιωνίου.

Πώς να ομιλήσουμε, αδελφοί μου; Αλλά εν τούτοις όμως είναι ανάγκη να ομιλήσουμε.

Λέγεται ότι ένας δικός μας ιεραπόστολος, ιεροκήρυκας μεγάλος,

ο Μεθόδιος που μετέβη στη Βουλγαρία, που ολόκληρη η Βουλγαρία ήταν ειδωλολατρική, εκεί κατόρθωσε, λέγει, να παρουσιάσει μπροστά στα μάτια των Βουλγάρων, οι οποίοι σαν ο Ράτρε παρουσίασαν ενώπιόν του μια εικόνα, εικόνα, εζωγράφησαν ενώπιόν τους μια εικόνα, την εικόνα της Μελλούσης Κρίσεως, και έφτασε η εικόνα αυτή της Μελλούσης Κρίσεως να συγκινήσει βαθύτατα τον λαόν εκείνον, να πιστεύσει, να μετανοήσει και να γίνει χριστιανικός λαός.

Είθε, αγαπητοί μου, και η δική μου ερμηνεία, η σύντομος ερμηνεία που θα κάνω, να διεγείρει μέσα στις καρδιές σας τα ευγενή αισθήματα της μετανοίας και επιστροφής λοιπόν στον Κύριο. Πώς να ομιλήσουμε, θα έπρεπε μάλλον όπως να εμειθώ ένα γάλλον, ένα νεροκήρικα, διαπρεπή ιεροκήρυκα της Γαλλίας, τον Μασσιγιόν, ο οποίος σε ηλικία 55 ετών απεσύρθη από την εργώδη υπηρεσία του άμβωνος, διότι ο λόγος είναι βαρύς, το έργο είναι βαρύ.

Ή μάλλον πρέπει να μιμηθώ τον Άγιο Ιωάννη τον Ευαγγελιστή, που όταν πλέον γέρασε ο φλογερός αυτός κήρυκας του Ευαγγελίου, ο κήρυκας της σταυρωμένης αγάπης, και δεν ήταν το πλέον να μεταβαίνει στα ακροατήρια να ομιλεί, τότε μετέβαινε στο ακροατήριο σηκωτός και έλεγε τέσσερις λέξεις, τέσσερις λέξεις που δεν υπάρχει για να τις ζυγίσουμε.

Τέσσερις λέξεις που αξίζουν περισσότερο από εκατομμύρια λόγια που λέμε σήμερα οι ιεροκήρυκες. Τι τους έλεγε με δάκρυα στα μάτια; Τεκνία μου, αγαπάτε αλλήλους. Παιδάκια μου, λέει, να αγαπάτε ο ένας τον άλλο.

Ε, κάτι τέτοιο πρέπει και εμείς να πούμε σήμερα στα παιδιά της Αθήνας, της πρωτεύουσας της Ελλάδος. Να πούμε και εμείς, τέκνα της Ελλάδος, της αγαπητής μας πατρίδος, των πατρίδων. Να πούμε και εμείς στα παιδιά των Αθηνών ότι, τέκνα των Αθηνών, οι οποίοι κληρονόμοι μιας μεγάλης ιστορίας, φυλάξτε την πίστη των πατέρων μας μέχρις εσχάτων. Ορθοδοξία ή θάνατος.

Τέλος, ας ρίψω μια ματιά επάνω στην φοβεράν αυτήν την εικόνα της Μελλούσης Κρίσεως, την οποία όλοι έχετε υπόψη. Τι λέγει, όπως ομολογούμε στο Σύμβολο της Πίστεως; Λέμε ότι Καὶ πάλιν ἐρχόμενον μετὰ δόξης κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς, οὗ τῆς βασιλείας οὐκ ἔσται τέλος.

Τι μας προειδοποιεί; Μας λέγει ότι θεμελιώδες δόγμα, βράχος ακλόνητος εν μέσω των αφριζόντων ωκεανών της απιστίας και αθεΐας είναι, τι είναι; Ότι θα γίνει, ναι, θα γίνει. Τι θα γίνει; Δίκη. Ποια δίκη; Δίκη όχι με ολίγους κατηγορουμένους, δίκη παγκόσμιος, μοναδική δίκη.

Θα γίνει. Γιατί θα γίνει; Δεν έχω σκοπό να απολογηθώ, δεν έχω σκοπό να παρουσιάσω τα τεκμήρια εξ απόψεως απολογίας.

Δεν έχω σκοπό να σας κουράσω απόψε με επιχειρήματα τα οποία αντλούν οι θεολόγοι άλλοτε μεν εκ της ψυχολογίας, άλλοτε εκ της λογικής, άλλοτε εκ της ιστορίας και άλλοτε εκ των διαφορετικών γεγονότων. Εγώ έχω να σας βεβαιώσω ένα πράγμα: ότι θα γίνει η δίκη αυτή και θα γίνει διότι το απαιτεί η δικαιοσύνη. Ποια δικαιοσύνη; «Δικαιοσύνη μάθετε, ενοικούντες επί της γης», ψάλλομε τη Μεγάλη Εβδομάδα, όταν βλέπουμε

Βλέπουμε επάνω στο σταυρό, στο ικρίωμα του σταυρού, τον Αγιότερον των ανθρώπων, τον Άγιο των Αγίων. Να σταυρώνεται. Δικαιοσύνη μάθετε, οι ενοικούντες επί της γης. Πού δικαιοσύνη, αγαπητέ μου; Από την ώρα που ο πλανήτης αυτός, η γη, που ήταν πεντακάθαρος, ο ωραίος νυμφών, ο οποίος υποδέχθη τον βασιλέα άνθρωπο, η γη αυτή, η παρθένος γη, εμολύνθη, εμολύνθη από τον άνθρωπο, εμολύνθη από το παράπτωμα του Αδάμ και της Εύας, Ο οποίος, οι οποίοι έξεκλαιναν ευσοδού του Κυρίου Εμολύνθη κατόπι από το αίμα, το πρώτο αίμα που εχύθη επάνω στη γη, το αίμα που έχυσε ο Κάιν όταν διά φθόνον εφόνευσε τον αδελφόν του τον Άβελ.

Και έκτοτε διαμέσου των αιώνων και των εποχών του Θεού, το αίμα αυτό ηυξήθη εις ποταμόν. Εάν είναι το δυνατόν Άγγελος Κυρίου να συλλέξει τα αίματα των εκλεκτών παιδιών της ανθρωπότητος, τα οποία φονεύτησαν στα διάφορα μέρη της γης, μικρών και μεγάλων, εάν είναι το δυνατόν Άγγελος να συλλέξει τα αίματα της ανθρωπότητος τα οποία εχύθησαν, τότε θα θυμηθούμε τον λόγο της προφητείας του Αγαθαγγέλου, ο οποίος μεταξύ των άλλων λέγει ότι στους εσχάτους καιρούς θα γίνει ένας πόλεμος και το αίμα των ανθρώπων θα σχηματίσει ποταμόν.

Και τα άλογα, λέει, θα φτάσουν μέσα στα ποτάμια, τα άλογα μέχρι τα χαλινάρια. Θα φτάσει το αίμα της ανθρωπότητος. Ποταμός μεγάλος, ο ποταμός του αίματος κυλεί επάνω στη γην Και μολύνει παν σημείο της συντροφής Εγκλήματα μικρά, μεγάλα.

Εγκλήματα, όπως τα λέγουν οι δικαστές. Συμβαίνουν εγκλήματα τέλεια. Τι θα πει τέλειον έγκλημα;

Ένα έγκλημα, ειρωνικώς λέγονται τέλεια εγκλήματα, τα εγκλήματα εκείνα που δολοφόνοι με μαεστρία σατανική εκτελούν τα θύματά τους και δεν αφήνουν κανένα σημείο το οποίο να μαρτυρεί τη διάβαση του εγκληματίου, μένουν στους φακέλους των εισαγγελιών και των δικαστηρίων της πατρίδος μας χωρίς κανείς να δίνεται πλέον ερευνήσει. Και οι εγκληματίες περπατούν ελεύθεροι μέσα στα ελληνικά και στην ελληνική πατρίδα, και προκαλεί αυτό την αγανάκτηση.

Αγανάκτηση παντός τιμίου ανθρώπου. Μου έλεγε κάποιος, ένας νέος, προ τεσσαράκοντα ετών, τότε που η πατρίς μας ευρίσκετο σε εμφύλιο σπαραγμό, σύρραξη μεγάλη, και εντεύθεν και εκείθεν διεπράχθησαν τρομερά εγκλήματα,

τότε μου έλεγε κάποιος χριστιανός νέος: «Πάτερ μου, θα φύγω. Αγαπώ την πατρίδα, αλλά θα φύγω», λέει, «θα φύγω». «Γιατί θα φύγεις;» «Θα φύγω, θα φύγω διότι αν θα μείνω θα κάνω έγκλημα. Βλέπω τον φονιά του πατέρα μου να περπατεί ελεύθερος μέσα στην πολιτεία.

Δεν το υποφέρω, δεν το υποφέρω.» Αλλά προχωρήσομαι, αγαπητοί μου χριστιανοί. Εγκλήματα λοιπόν συμβαίνουν και εγκληματίες περπατούν ελεύθεροι στον κόσμο αυτόν. Και οι δίκαιοι αναστενάζουν και με τον προφήτη Ιερεμία ρωτούν: «Είναι ατία μου δούτε οδός σας εβον, Θεέ μου, Θεέ μου, γιατί να επικρατεί τειού τον χάος,

Χάος, την αυτή αταξία, την αυτή αδικία εις τον κόσμο. Γνωρίζω ευλαβήν άνθρωπον ο οποίος μου έλεγε ότι εγώ προσεπάθησα σε όλη τη ζωή μου να βαδίσω τίμια ως ειλικρινής, ως υπάλληλος, και μου έδωσαν ευκαιρία να πλουτίσω και να θησαυρίζω. Εν τούτοις όμως πτωχός κατοικώ σε μια καλύβα, που είναι η δικαιοσύνη του Θεού. Ναι, ασεβείς κύκλω περιπατούσι. Αλλά δεν είναι μόνον, αδελφοί μου, ότι η δικαιοσύνη αυτή να τελείσει η ανθρωπίνη, όπως είπε ένας σοφός.

Σοφός αρχαίος προγνώσμας. Προγνώσμας. Ότι η δικαιοσύνη των ανθρώπων, και όταν ακόμα λειτουργεί εις κάποια σχετική τελειότητα, Ομοιάζει λέγει με ένα αραχνόπανον που σχηματίζουν, ένα δίκτυο αράχνης. Που πιάνει το αραχνόπανον;

Τα μυγάκια, τα μικρά έντομα, κουνούπια και μικρά έντομα. Αλλά οι σφήκες άμες ζωηρή διαξίζουν, Πριν φρονούν το αραχνόπανον Έτσι είναι. Μικρά εγκλήματα τιμωράει. Εάν κάποιος κλέψει ένα μικρό ποσόν, εάν κάνει κάποιο άλλο, αν ο πειναλέος αρπάξει μια φραντζόλα από το φούρνο, εάν, εάν, εάν, κάτι μικρά εγκλήματα τιμωρούνται αδιστάκτως από τα δικαστήρια, ενώ τα μεγάλα εγκλήματα περιμένουν να τιμωρηθούν εις τον κόσμον αυτόν.

Γι' αυτό υπάρχει ανάγκη δικαιοσύνης, υπάρχει να λειτουργήσει μια ημέρα δικαιοσύνης. Εφόσον παραδεχόμαστε ότι υπάρχει Θεός, εις την έννοια του Θεού αρρήκτως συνδεδεμένη είναι η έννοια της δικαιοσύνης. Δικαιοσύνην μάθετε οι ενοικούντες επί της γης.

Αλλά δεν υπάρχουν μόνο εγκλήματα αφανή, υπάρχουν και από την άλλη πλευρά της αρετής πράξεις ηρωικές, άγνωστη, άγνωστη.

Υπάρχουν ηρωίδες κρυμμένες, και όπως μέσα στα σπλάχνα της γης κρύπτονται αδάμαντες, έτσι ακριβώς και μέσα εις την κοπρία της σημερινής κοινωνίας, δόξα τω Θεώ, δύναμαι να ομολογήσω εκ της πείρας μου 50 ετών ότι μέσα εις το έθνος αυτό, εάν ακόμα το έθνος αυτό δεν διαλύθηκε, είναι ότι υπάρχουν αδάμαντες αρετής και καλοσύνης, άγνωστοι στον λαόν, άγνωστοι εις την τηλεόραση, άγνωστοι εις το ραδιόφωνο, άγνωστοι εις τον πολυλαόν, μένουν κρυμμένοι ως μέσα εις την γη, κρυμμένοι αδάμαντες.

Είναι οι αδάμαντες, είναι οι ήρωες και οι ηρωίδες. Είναι εκείνη η γυναίκα, η χήρα, που εχήρευσε νεοτάτη και ενώ ηδύνατο να κερδίσει την οδόν της ακολασίας και να ζει ακολάστως και να θησαυρίζει, εντούτοις αυτή εργάσθη σκληρά μες στην κοινωνία και ανέθρεψε τα πέντε, έξι παιδιά της. Είναι η ηρωίς. Είναι η ηρωίς, αφανής ηρωίς. Ενώ κάτω σήμερα και αύριο και μεθαύριο γυναίκες αμαρτωλές, οι ιέρειες της ηδονής, διασκεδάζουν στα διάφορα κέντρα των διασκεδάσεων και απομυζούν τα πορτοφόλια των ανοήτων και θησαυρίζουν και εισπράττουν χρήματα αμύθητα, αυτή τη στιγμή, την ώρα εκείνη, μέσα στα νοσοκομεία άγγελοι γυναίκες, γυναίκες νοσοκόμες ως άγγελοι, τα μεσάνυχτα στέκονται στο προσκέφαλο των ασθενών. Ποιος ομίλησε ποτέ δι' αυτάς; Είναι ακόμα ήρωες, όπως γνωρίζω κάτω στην περιφέρειά μου. Ένας, ο οποίος μην μπορώντας να ζήσει στα γυμνά εκείνα μέρη, ανεχώρησε και ήρθε προχθές στο γραφείο μου και μου έλεγε ότι, δόξα τω Θεώ, εργάζεται. Πού εργάζεται; Στα ανθρακωρυχεία του Βελγίου, σε βάθος πεντακοσίων μέτρων, χιλίων μέτρων, για να ζήσει τα εφτά παιδιά του. Ήρωες, πολύτεκνοι ήρωες, γυναίκες ήρωες. Μην απελπίζεστε, θα έρθει η ώρα κατά την οποία ο Κύριος θα υπολογίσει και την ελαχίστη εκδήλωση της αρετής. Το απαιτεί η δικαιοσύνη. Αλλά θα γίνει, ναι, θα γίνει.

Θα γίνει, το απαιτεί η δικαιοσύνη. Μόνον αν δεν υπάρχει Θεός μπορεί κανείς να φανταστεί ότι δεν θα γίνει δίκη. Εφόσον παραδεχόμαστε ότι υπάρχει Θεός, τότε είμαστε υποχρεωμένοι να παραδεχθούμε ως φυσικό έθιμα του ότι θα γίνει δίκη. Θα γίνει διότι το φωνάζει, τι το φωνάζει;

Τι το φωνάζει; Η μικρά κόλασις. Ποια είναι η μικρά κόλασις; Ομιλούν περί κολάσεως, μάλιστα, αλλά Αλλα άλλοι σμονούν ότι έχασες εξημόν, έχει μέσα των προάγγελων της κολάσεως και των προάγγελων του Παραδείσου.

Πριν φτάσει εκείνη η μεγάλη ημέρα, κατά την οποία οι μεν θα ριφθούν στην κόλαση την αιώνια, οι δε εις ζωήν την αιώνια, εδώ κάτω στη γη συντελείται κάποια μερική κρίσις εις τα στήθη των ανθρώπων. Λέγει, ποιο το φωνάζει; Το φωνάζει η συνείδησή μας.

Ω, αυτή η συνείδηση είναι η πιο τρανή απόδειξη ότι υπάρχει Θεός. Ένας φιλόσοφος έλεγε: Δύο πράγματα θαυμάζω, το ένα πράγμα είναι τα άστρα του ουρανού και το δεύτερο είναι η φωνή της συνειδήσεώς μας. Η φωνή: κάνεις το καλό, παράδεισον μικρό να έχεις, κοιμάσαι τον ύπνο του δικαίου· κάνεις το κακό, κι αν έχεις ανάκτορα, κι αν έχεις τα μεγαλύτερα αξιώματα, φίδια και σκορπιοί κεντούν την καρδιά σου· μικρά κόλαση.

Στα στήθη μας λοιπόν υπάρχει, αφενός μεν, υπάρχει η φωνή της συνειδήσεώς μας και η φωνή αυτής της συνειδήσεώς μας μαρτυρεί ότι αυτή η φωνή, όταν λέγει κάπου εκεί το Ευαγγέλιο ότι σκόληξ ούτε λεφτά οι πατέρες εκκλησίας πως το ερμηνεύουν Θα υπάρχουν τίποτα σκουλήκια μεγάλα, γιγαντιαία σκουλήκια δύο και τρία μέτρα, όπως εβαντά σερμερική φάνταση και όπως ο Δάρτης περιγράφει στην κόλασή του

Τι αυτά σκολίκια, όχι. Το σκόλιξ που τελευταία, που συνείδηση που δεν τελευταία, είναι η συνείδηση του ανθρώπου. Τώρα εδώ στην γη, η φωνή συνείδηση αυτή σιωπά πολλές φορές. Σκρινείται ο άνθρωπος και δεν ακούει τη σύμφωνη συνείδηση ως του. Όπως η φωνή του Αλέκτορος εν καιρό θεέλης δεν ακούεται, αλλά ο Αλέκτορος εξακολουθεί εν καιρό της θεέλης να κράζει όλη τη νύχτα, κατά παρόμοιον τρόπο και η συνείδηση μόνο κράζει, ΤΟ ΤΟΝ ΜΠΑΘΡΟΝ!!!

Δεν ακούετε πλέον, αλλά αυτή η συνείδηση θα ξυπνήσει. Ω, αν ξυπνήσει, κόλασις και κόλασις αιώνιος.

Και ρωτάτε, ποιος εφύτεψε τη συνείδηση; Ο Θεός. Την συνείδηση ο Θεός ως προάγγελον, ως προμήνυμα της μελλούσης κρίσεως κλπ. Υπάρχει Θεός, το φωνάζει η δικαιοσύνη του Θεού. Υπάρχει, υπάρχει, θα γίνει κρίση, το φωνάζουν οι συνειδήσεις μας.

Ειδησίες μας το φωνάζουν ποιοι το φωνάζουν όλη η θρησκεία του κόσμου από αρχαιοτάτης εποχής Αυτή τη στιγμή συμφανίστηκε ο άνθρωπος επάνω στον πλανήτη μας Από τότε όλοι οι παραδόσεις ή ανδήποτε θα ήταν μακρός ο λόγος Να ανοίξω τα ευλοία των αρχαίων Ασυρίων, Βαμβυλωνίων, Περσών, Αιγυπτίων Πέρα της Κίνας και Ιαπωνίας και της Ανατολού Επανδοντού να δείτε ότι παντού υπάρχει το σπέρμα όλοι οι λαοί ομιλούν περιμενούς της κρίσεως ιδιαίτερος δε

Ευγενής ελληνικός λαός, ευφάνταστος λαός, αυτός ο λαός έχει δημιουργήσει μύθους μεν, αλλά μέσα στους μύθους υπάρχει ο κόκκος αληθείας: ότι υπάρχει Τάρταρος, ότι υπάρχουν Ερινύες, ότι υπάρχει Τάνταλος, ότι υπάρχουν τιμωροί, δυσκολίτηση των πράξεων του ανθρώπου.

Το φωνάζουν ακόμα οι σοφοί. Ποιος σοφός; Από όλους τους σοφούς θα επιτρέψετε να συντάμω τον λόγο, να αναφέρω έναν σοφόν, τον σοφότερο της πατρίδας μας, τον Σωκράτη.

Τον Σοκράτην. Τι έγινε ο Σοκράτης; Τον συνέλαβον. Τον συνέλαβον να τον δικάσουν. Τι έγκλημα έκανε; Δεν έκανε έγκλημα. Αλλά έγκλημα είναι. Μέσα σε μια κοινωνία διαφθαρμένη, και εκεί στα νάτου, έγκλημα είναι να λέγεις την αλήθεια. Και αυτός λοιπόν ήταν ο κύριος της αληθείας, ο οποίος από πρωίας μέχρι βαθίας, βαθίας νυχτός περπατούσε μέσα στην Αθήνα και είδε και μικρούς και μεγάλους και απεδείκνυε ότι ουδέν οίδα, ότι ουδέν οίδα. Αυτός λοιπόν συνελήφθη και δικάσθη από δικαστήριο των Αθηνών.

Αθηνών, ο αθώος. Και όταν πλέον οι δικαστές εξήγγειλαν την απόφαση, εκείνος, ως συνεπής άνθρωπος που εκτελεί το καθήκον του εις τον κόσμο, εκοίταξε εις τα πρόσωπα των δικαστών και είπε τα εξής: «Με δικάσατε, σας ευχαριστώ. Φεύγω όμως εντός ολίγου από τον κόσμο αυτόν και θα υπάγω σε έναν άλλο κόσμο όπου η δικαιοσύνη κατοικεί.» Εκεί πλέον δεν θα με δικάσετε εσείς, αλλά θα με δικάσουν τρεις δικαστές.

Φαντάζονται οι αρχαίοι ότι στον πέραν του τάφου κόσμο, εις τον Τάρταρον και εις τον Άδη, υπάρχουν τρεις υπέροχοι δικαστές. Και αν έφερε τα όνοματά τους, θα με δικάσει ο Ρανδάμαθος, ο Αιακός και ο Μήνος Αυτοί οι υπέροχοι βασιλείς θα με δικάσουν και θα μου δώσουν το δίκαιο.

Το έχασα στη γη, δεν θα το χάσω στους ουρανούς. Το φωνάζουν λοιπόν. Αλλά, αγαπητοί μου, γιατί τρέχω μέσα σε αυτές τις αποδείξεις; Εδώ έχουμε μία και παραπάνω από όλα, ότι θα γίνει κρίσις παγκόσμιος. Το φωνάζει ένας ενώπιον του οποίου Σωκράτη και Πλάτωνες και Αριστοτέλη και Μαρξ και Λένιν και πας άλλος ο οποίος υψώνει το σπιθαμιαίο του ανάστημα.

Είναι ένας και μόνον υπάρχει επί της γης ο οποίος είπε την αλήθεια και ο λόγος του μένει αιώνιος. Και αυτός είναι ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός. Ο Κύριος διαβέωσε κατ' επανάληψη, εμφαντικός, με κατηγορηματικό τρόπο να μην αμιλάγω εμείν.

Ηκούσατε το Ευαγγέλιο το οποίο αναγινώσκεται κατ’ την ημέρα της κηδείας και το οποίο θα αναγνωστεί όταν κι εμείς πλέον νεκροί θα βρισκόμαστε στο φέρετρο. Αμήνα μη λέγω ότι ακούσονται εν της νημής της φωνής του Θεού και αναστήσονται οι μένεις κόλασης αιώνιων, η ζωή ζωή αιώνιων.

Λόγος του καθαρός, ασκάπτη, φωτίζει, διαβάζει πάντα ακούω λόγος. Και σε ρωτώ: είναι ο λόγος εκείνος, ο οποίος δεν είπε ψεύδος, δεν είπε ποτέ, δεν ευρέθη δόλος εν τω στόματι αυτού; Είναι εκείνος ο οποίος είπε, διακήρυξε εις όλους τους αιώνας: «Εγώ ειμι η οδός και η αλήθεια και η ζωή.» Είναι εκείνος ο οποίος ενώπιον του Πιλάτου κρινόμενος υπό δικαστών ανόμων, ομολόγησε και είπε: εγωιστούτο τον κόσμο για γέννη με ή να μαρτυρήσω τη αλήθεια.

Αυτός λοιπόν μας, Κύριος, μας βεβαιοί περί αυτού του. Αυτός λοιπόν μας βεβαιοί ότι θα γίνει. Εάν, και σε ρωτώ, εάν στον Χριστό δεν πιστεύσαμε, σε ποιον θα πιστεύσαμε; Εάν στον Χριστό δεν πιστεύσαμε, σε ποιον θα πιστεύσαμε;

Δι' αυτό λοιπόν, περισσότερο από όλες τις αποδείξεις στις οποίες δι' ολίγο αναφέραμε, δι' εμάς τους χριστιανούς ισχύει, ισχύει ο Λόγος του Θεού, ο Λόγος του Χριστού μας, ότι θα γίνει. Και όσο βέβαιον είναι ότι αύριον ανατέλλει η Δευτέρα, τόσο βέβαιον είναι ότι θα ανατείλει η μέρα εκείνη, κατά την οποία ενώπιόν Του συναχθήσονται όλα τα έθνη.

Αλλά ρωτούν μερικοί: πότε; Περάσανε αιώνες, αιώνες περάσανε και εξακολουθεί ο κόσμος να κινείται επάνω στις διαφθαρμένες στροφές του. Οπότε, οι χιλιαστές, ανυπόμονοι ερμηνευτές της Γραφής, σκανδαλώδεις και διαστρεβλωτές της Γραφής, ερμηνεύουν, προφητεύουν, όρισαν πέντε έξι φορές, ορίσαν ημερομηνία αφίξεως, ότι θα έρθει η Δευτέρα Παρουσία.

Αλλά διαψεύστηκαν και μόνο διότι διαψεύστηκαν αξίζει να τους κρεμάσουμε την ταμπέλα ότι είναι ψευδοπροφήτες. Μόνο δι' αυτόν τον λόγο, διότι προφήτευαν ψευδώς περί της αφίξεως της Δευτέρας Παρουσίας. Εμείς λέγουμε ότι η μέρα εκείνη είναι άγνωστος.

Δύο είναι τα μεγάλα μυστικά της ανθρωπίνης ζωής. Ένα είναι το ειδικό μας και ένα του Θεού. Το ένα είναι ότι αγνοούμε, αδελφοί μου, ποια είναι η ώρα του θανάτου μας. Άγνωστο. Αγνοούμε την ημέρα πότε θα πεθάνουμε.

Αόπισε είναι άγνωστο. Πότε, και διότι ο θάνατος Εκάζει τον ανθρώπου είναι μια μικρά εικόνα συντελείας των αιώνων. Και αγνοούμε επίσης πότε είναι η ημέρα της κρίσεως της παγκοσμίου. Το είπε καθαρά ο Κύριος.

Μόνο ο Πατήρ Ουράνιος γνωρίζει αυτό. Πέθει, δεν είναι ο χρόνος λοιπόν. Αλλά ενώ είναι άγνωστο η ημέρα εκείνη, καλούμεθα εμείς να γρηγορώμεν, όπως ο νοικοκύρης γρηγορεί, διότι δεν γνωρίζει ποια ώρα ο κλέφτης θα έρθει για να κάνει διάρρηξη. Έτσι και εμείς πρέπει να βρισκόμαστε εις κατάσταση να γρηγορούμε, διαρκώς επί επιφυλακής. Όσοι από εμάς κάνουν στρατιώτες γνωρίζουν: γρηγορείτε, γρηγορείτε, ω παίδες των Αγγέλων.

Και γνωρίζω παιδιά στα ψηλά βουνά που κρατούσαν στα χέρια τους τη νύχτα που περίμεναν αιφνιδιασμό, δεν εκοιμώνονται ο ταλισμός με αυτά τα παιδιά τα οποία εθυσιάσαν για την πατρίδα και κρατούσανε καρφιά και κεντούσανε τις σάρκες των για να κρατήσουν τον εαυτόν των εγρήγορο.

Γρηγορείτε λοιπόν, ω άνδρες, γρηγορείτε, ω γυναίκες, γρηγορείτε, ω παιδιά, δεν γνωρίζουμε ανά πάσα στιγμή πότε θα έρθει ο Κύριος. Αλλά ενώ δεν δυνάμεθα μαθηματικώς να ορίσουμε πότε θα είναι η μέρα του Κυρίου, εντούτοις όμως υπάρχουν, μας άφησε ο Κύριος η Γραφή, ορισμένα σημεία από τα οποία δυνάμεθα κατά το μάλλον και ήττον να προβλέψουμε ότι πλησιάζει η Δευτέρα Παρουσία του Κυρίου.

Προηγούνται της Δευτέρας Παρουσίας ορισμένα σημεία. Ποια σημεία; Το ένα σημείο, αδελφοί μου, είναι, το είπε ο Κύριος, ότι κηρυχθήσεται το Ευαγγέλιο πάση τη κτίσει. Σπάσαν γωνίαν της ανθρωπότητας της συντροφιούς φέρας θα κηρυχθεί το Ευαγγέλιο.

Άσπροι, μαύροι, κόκκινοι, υπέρυθροι, όλων των χρωμάτων και καταστάσεων θα ακούσουν το Ευαγγέλιο, θα φτάσει το Ευαγγέλιο έξω από τη γη. Και ρωτάτε, έφτασε; Όχι, διότι το εν τρίτον της ανθρωπότητας είναι χριστιανοί.

Ας ονομάσουμε έτσι χριστιανοί αυτούς που έχουν βαπτιστεί και δηλώνουν πίστην εις τον Θεάνθρωπον Ιησού. Οι υπόλοιποι, τα δύο τρίτα, είναι στο σκότος. Σκότος που πρέπει να προκαλεί σε εμάς λύπη μεγάλη, ότι την ώρα κατά την οποία εμείς γνωρίζουμε τον Κύριο, άνθρωποι Αφρικανών και άλλων χωρών της γης ζουν μακράν του φωτός, του αιωνίου φωτός, και τα έλεγε αυτά, και οι λαοί αυτοί περιμένουν τους ιεραποστόλους τους, και η εποχή μας πάσχει από έλλειψη ιεραποστόλων. Δεν έχει ιεραποστολικά πρόσωπα. Δεν έχει.

και ας επιτροπεί εμπαρεκβάση να είπε αυτό το πράγμα. Ο Μίλησαν προηγουμένως στην αρχή, περενός μεθοδίου του Αποστόλου, ο οποίος έφυγε από τη Θεσσαλονίκη και μετέβηκε στη Βουλγαρία και εκήρυξε τον Χριστιανισμό και προσήλκυσε στον Χριστιανισμό το γένος.

Άλλοι Αποστολοί φύγανε, ήταν αντιμετωπιζάντιο, κακώς εκβαμβήτε, υπήρξε ένα γεννιάς κράτος, ιεραποστολικών κρατόρων. Δεν ήταν κράτος των υπονόμων και των γεφυρών και των άλλων επιτευγμάτων, αλλά ήταν κράτος ιεραποστολικό.

Από το Βυζάντιο έφυγαν οι ιεραπόστολοι και έφτασαν μέχρι τα Ουράλια όρη και μέχρι κάτω τον Γάγγη ποταμό και μέχρι τας πηγάς του Νείλου ποταμού και εκήρυξαν Ιησούν Χριστόν εσταυρωμένον. Πλήθος ανθρώπων, μικρών μεγάλων, ιεραπόστολοι.

Τώρα εμείς ερχόμεθα τελευταίοι στην αποστολή, ενώ ερχόμεθα πρώτοι στους μετανάστες. Τέσσερα εκατομμύρια μετανάστες, μετανάστες σκορπισμένοι εις όλας τας γωνίας της γης, και όπου να μεταβείς θα δεις αμέσως ότι υπάρχουν Έλληνες έτοιμοι να τους υποδεχτούν. Αντιθέτως, ως πρώτο ζήτημα σε ρωτήσει αυτό το τέσσερα εκατομμύρια, τι πάτε, το παραδέχομαι, το παραδέχομαι, δεν τους κατηγορώ, αλλά εκτός από το χρήμα δεν υπάρχει άλλο ιδ...

Ιδεώδες. Είδατε ποτέ από την Ελλάδα να αναχωρήσουν παιδιά για ιεραποστολή; Μα τι λέγω ιεραποστολή; Τέσσερις πέντε είναι, έξι, παραπάνω δεν είναι. Μα τι λέγω ιεραποστολή; Όχι εξωτερική ιεραποστολή που είναι δύσκολος, αλλά ούτε εσωτερική ιεραποστολή.

Αν σας πω την ώρα αυτή ότι χίλια χωριά από την Κέρκυρα μέχρι τον Έβρον, στα σύνορα, δεν έχουν ιερείς, έτσι, χωρίς τίποτα χτυπάει η καμπάνα. Και όταν έρχεται το Πάσχα και τα Χριστούγεννα και μεγάλες γιορτές, οι Μητροπόλεις υφίστανται αμαρτιών από τις απαιτήσεις των χωρικών να έρθουν οι ιερείς.

Πού οι ιερείς, οι ιερείς, το ίδιο ο κόσμος οδωλός, ο σαράσκατα των αιώνων, μεταξύ των άλλων εγκλημάτων, το οποίο διαπράττει αυτή η φυλή μας, και το έγκλημα των αγκάλων, το οποίο δεν το συναισθάνεστε, δεν το συναισθάνεται ο λαός μας, είναι μεταξύ των άλλων εγκλημάτων ένα έγκλημα, η αποστροφή προς την ιερωσύνη. Και ο ίδιος ο κόσμος οδωλός, που θα βαδίσετε 100 χιλιόμετρα για να βρείτε ιερέα. Δεν υπάρχει ιερέας. Α, προκηρύχθηκε μια θέση κενή, κλητήρος της Εθνικής Τραπέζης.

450 στα Τρίκαλα παρουσιαστήκανε αγωνιζόμενοι λιοντάρια, λιοντάρια, για να καταλάβουν μια θέση κλητήρος. Ω Θεέ μου, Θεέ μου, πού κατήντησε το γένος, το ιεραποστολικό αυτό γένος, να μην έχουμε νεαρούς του Υψίστου, να μην έχουμε νεαρούς όπως έπρεπε να έχουμε. Πίστις μου ακράδαντος είναι, αγαπητοί μου, πίστις ακράδαντος είναι, πίστις μου ακράδαντος, ότι η Ελλάδα είχε νεαρούς σαν τον Άγιο Κοσμά, σαν τον Άγιο Κοσ

Ο Άγιος Κοσμάς, η Ελλάς, τρίτο τελευταίος πνεύματος στον κόσμο. Δεν έχουμε Έλληνες. Πώς να γίνουν οι Έλληνες; Ποιος, το παιδάκι μας γιατρός, το παιδάκι μας δικηγόρος, το παιδάκι μας μηχανικός, το παιδάκι μας παπάς, που δεν είναι λόγο. Και έτσι λοιπόν σήμερα η Ελλάς, η οποία άλλοτε διακρίθη, διαρακοστονεί στα εσχατιάς φυσικής, συμπροσθερήτερα προς τελικών προσώπων, τόσον εσωτερικός όσον και εξωτερικός. Δείτε του Κυρίου: «Ο μεν θερισμός πολύς, οι δε εργάται ολίγοι».

και του Κυρίου Ιναξάγιερ Χάτας, εσείς λέει μητέρες, φροντίσατε να φθαρέτε στον κόσμο τέκνα τα οποία μια μέρα θα φορέσουν το τίμι οράσεων του έγνωστου κηρυκού.

Το ένα λοιπόν είναι ότι δεν κηρυχθεί το Ευαγγέλιο πάση τη κτίσει. Το δεύτερο σημείο ποιο είναι; Το δεύτερο σημείο, αγαπητοί μου, είναι ότι ?

Κι όμως, θα καταπλαγείτε αν σας πω ότι ένα σημείο, όταν προηγηθεί η Δευτέρα Παρουσία, θα είναι η χαρά αγαλλιάσεως, η χαρά των αιώνων, που οι άγγελοι θα ξεκρεμάσουν τις κιθάρες τους και θα παίξουν τα νεότερα άσματα, η χαρά, η χαρά, η οποία χαρά ησθάνθη η ανθρωπότης όταν ο Σαύλος έγινε Παύλος, ο Εβραίος αυτός έγινε ο διαπρύσιος κήρυξ του Ευαγγελίου, η οποίαν χαράν ησθάνθησαν οι άγγελοι και οι αρχάγγελοι επί τη μετανοία του Σαύλου γενομένου Παύλου, την αυτή χαρά και ευχαρίστηση θα αισθανθεί ο κόσμος όταν ο νεότερος Σαύλος, το ιουδαϊκό έθνος, το εγκληματήσαν ενώπιον της ανθρωπότητας, και αυτό θα μετανοήσει και όλοι οι Ιουδαίοι θα γίνουν χριστιανοί.

Όχι, δεν το λέγω εγώ, το λέγει ο Απόστολος Παύλος στην προς Ρωμαίους επιστολή. Λοιπόν, το ένα σημείο είναι κηρυχθήσεται πάση τη κτίσει, το άλλο σημείο ότι και οι Ιουδαϊκοί λαός θα γίνουν και αυτοί χριστιανοί και το τρίτο σημείο αγαπητοί μου είναι ότι ποιον είναι, Ότι η ανθρωπότητα θα πάθει ηθική καθίζηση.

Τι θα πει ηθική καθίζηση; Ό,τι ωραίο, ό,τι ψηλό, ό,τι μέγα, θα αρχίσει πλέον να περιφρονείται εις τον κόσμο αυτό. Όλοι οι θεσμοί θα υποστούν κλονισμό, αλλά ιδιαίτερα ο θεσμός εκείνος, ο οποίος θα υποστεί κλονισμό εκ θεμελίων και θα είναι το προοίμιο της μεγαλύτερης καταρρεύσεως, είναι εκείνο το οποίο για εμάς τους Έλληνες υπήρξε τιμιότατον, κυριότατον πράγμα.

Υπήρξε η οικογένεια, η οικογένεια ελληνική. Θα έπρεπε ώρες να μιλώ για την οικογένεια των προγόνων μας, όπου ο πατέρας και η μητέρα ήταν ενωμένοι σε μια σάρκα και σε μια ψυχή. Τα παιδιά υπήκουαν στους γονείς, όπου ολόκληρο το σπίτι ευωδίαζε από λιβάνι, όπου εκεί ελατρεύετο ο Θεός, όπου κάθε εκκλησία, κάθε ισχυρή οικογένεια ήταν οίκος Θεού, οικογένεια Θεού.

Τώρα υφίσταται κλονισμό η οικογένεια, η οικογένεια. Πάβει πλέον να θεωρείται μυστήριον. Η οικογένεια εντός ολίγου θα ανήκει στην αρχαιολογία, στην αρχαιολογία. Θα ανήκει στην αρχαιολογία, θα ανήκει πλέον. Μάλιστα, θα χωρίζονται πλέον άντρας και γυναίκα με καινούργιους νόμους, επαισχύντους νόμους, τους οποίους ψηφίζουν οι βουλαί των Ελλήνων διαρκώς, διότι μια φούχτα γυναικών, λοιπόν, οι οποίες δεν ήσαν στην Ελλάδα και δεν γνώρισαν το μεγαλείο της πατρίδας μας, ότι η Ελλάδα γεννάει γυναίκες της Πίνδου, αυτές οι γυναίκες, η Σαλώμη και η Ιεζάβελ, κυβερνούν την ταλαίπωρη πατρίδα μας.

Λοιπόν, τι άθλια κατάσταση και συνεπώς σήμερα η οικογένεια εν Ελλάδι, για την οποία εκαυχάτο το ελληνικό γένος, η πολύτεκνος οικογένεια περιφρονείται και νόμοι επαίσχυντοι ψηφίζονται στο έθνος μας, πρωτοφανείς, κατά τους οποίους πλέον το κακό, η αμαρτία δεν τιμωρείται, δεν τιμωρείται.

Αλλά κάποτε ρώτησαν στη Σπάρτη, υπάρχει πορνεία, υπάρχει μοιχεία στη Σπάρτη, στην αρχαία Σπάρτη; Πεντακόσιες χρόνια π.Χ. που εγέλεσε του σύλλογας των Θερμοπυλών Τι λέτε, υπάρχει μοιχεία; Τι απήντησε; Εάν μπορεί ένα βόδι να το ανεβάσετε ψηλά στον Ταΰγετον, επάνω στην κορυφή του Ταϋγέτου, και από εκεί το βόδι αυτό, στο κόμμα που θα στέκεται αραγές, επάνω στους βράχους του Ταϋγέτου, που είναι απόσταση 10 to 15 χιλιομέτρων, αλλά από εκεί μπορεί το βόδι αυτό να τεντώσει τον λαιμό του, να μακρύνει ο λαιμός του και να φτάσει να πιει νερό από τον λαιμό του, τότε θα λέω εγώ μοιχεία και πορνεία στη Σπάρτη.

Ω Θεέ μου, η σπίωνα εξευτελισμών εξευτέλισε το γένος των ανθρώπων. Σήμερα θα είναι όπως το είπα και άλλοτε και όπως το είπε και ο κόσμος μας ο ετορός, τα διαζύγια. Περνούσανε 100 χρόνια και διαζύγιο δεν υπήρχε στην πατρίδα μας.

Όμως το διαζύγιο προτιμούσε να αποθάνει ο άνθρωπος πριν να ατιμάσει το έτερο σκέλος της συζυγίας του. Ήτανε τίμια και ειλικρινής. Τώρα, όπως είπε, θα έρθουν χρόνια καταραμένα, θα έρθουν χρόνια καταραμένα.

Κατά την οποία ο άντρας θα χωρίζει τη γυναίκα, όπως αλλάζει πουκάμισο θα αλλάζει γυναίκα, και όπως η γυναίκα αλλάζει ρόμπα θα αλλάζει τον άντρα. Τελεία διάλυση οικογένειας, σημείο των καιρών, διάλυση των πάντων. Μάλιστα, και εντός ολίγου, όπως πάμε με τα πράγματα, η αστυνομία μας, το ένδοξο σώμα της πατρίδος, θα κρατεί φανάρι των ατίμων ανθρώπων και δεν θα έχει δικαίωμα πλέον να συλλαμβάνει επ’ αυτοφώρω αυτούς οι οποίοι θα οργιάζουν μέσα στις πλατείες και στους δρόμους.

Ούτε θα γίνει ο Δημοποπομπουλάκος, ένας άλλος προφήτης της κάτω της Συμπερβονίσου, ότι σαν δασκηλιά, σαν δασκηλιά, σαν δασκηλιά θα ζμίγουν στον δρόμο άντρα και γυναίκες. Ω Θεέ μου, σε ποια κατάπτωση έπεσε το γένος των ανθρώπων και των Ελλήνων.

Τι αυτή θα είναι η κατάπτωση; Μία αμυδρά εικόνα της καταπτώσεως διεζωγράφησα ενώπιόν σας. Αγαπητοί μου χριστιανοί, δεν σας είπα ακόμα τίποτε. Άλλο σημείο των καιρών, η διαφθορά η μεγάλη, ότι στους καιρούς εκείνους θα εκλείψει η πίστη, ότι στους καιρούς εκείνους των εσχάτων ημερών θα εκλείψει η αγάπη, η αγάπη, όπως είπα, που είναι η δρόσος του ουρανού, είναι το ζωογόνο στοιχείο, είναι η πεμπτουσία του χριστιανισμού, είναι το πλήρωμα του νόμου.

Αυτός που αγαπάει ούτε κλέπτει, ούτε αδικεί, ούτε πορνεύει, ούτε μοιχεύει, αλλά εκτελεί τις εντολές του Θεού. Ψυγείον θα γίνει η ανθρωπότητα ολόκληρη από αγάπη. Και τέλος, το σημείο το οποίο θα προηγηθεί της μελλούσης Κρίσεως θα είναι, αγαπητοί μου, ο Αντίχριστος.

Θα έρθει ο Αντίχριστος ή μάλλον τα βήματά του σημειώνονται πάνω στον φλοιό της γης. Θα έρθει ο Αντίχριστος. Το βεβαιώνει ο Απόστολος Παύλος στην προς Θεσσαλονικείς επιστολή, που λέει τι είναι ο Αντίχριστος. Νομίζω εδώ ο εκλεκτός θεολόγος κ. Ρωσοτερόπλος έκανε σειρά ομιλιών περί του Αντιχρίστου.

Θα έρθει ο Αντίχριστος. Τι θα είναι; Θα είναι πρόσωπον, θα είναι ενσάρκωση, η αποκορύφωση του κακού, θα είναι εκείνος ο οποίος θα πολεμήσει τον Χριστό με όλα τα μέσα της τεχνολογίας και με ραδιόφωνα και τηλεοράσεις, με όλα τα τεχνικά και με δορυφόρους, θα είναι εκείνος ο οποίος θα ανακηρυχθεί Θεός και θα λατρεύεται υπό σύμπαντος του κόσμου.

Και αυτά είναι τα σημεία εκείνα τα οποία θα προηγηθούν της Δευτέρας Παρουσίας του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού. Μάλιστα, αδελφοί μου, τελείωσε.

Θα ήθελα να επιστήσω την προσοχή επάνω σε ένα άλλο σημείο και τελειώνω. Το σημείο αυτό είναι ότι θα έρθει ο Κριτής. Δεν θα μπει τάξις και ακρίβεια επάνω εις τον κόσμο αυτόν. Θα έρθει εκείνος, αλλά ποια διαφορά!

Ποια διαφορά με την πρώτη παρουσία του; Στην πρώτη παρουσία του ο Χριστός ήρθε άγνωστος, γεννήθη σε σπήλαιον, πτωχός πτωχότατος, νήπιον κλαυθμυρίζον. Που ο Ηρώδης ετρόχιζε την μάχαιράν του, διέτρεξε όλη την κλίμακα της ταπεινώσεως.

Και έγινε, θεωρήθη μεταξύ, και μεταξύ μετά λόγων ελογίστη, μετά ανόμων ελογίσθη. Τι ούτως έγινε, ίσκησε αγάπη απέραντον, κανείς άλλος, μα κανείς άλλος, μα κανείς άλλος, δεν ηγάπησε τον άνθρωπο όσον ηγάπησε ο Ιησούς Χριστός, δεύτε προς με πάντες συκοποιούντες και επιβολισμένοι, κακό αναπαύσω εμάς, κάλασε κοντά του, το παιδί, τη γυναίκα, τον ψαρά, τον εργάτη, τους πονεμένους ανθρώπους, φίλος που δεν είχε που την κεφαλή κλίνε, οι αρρόπεκες και τα πετινά του ουρανού, έχουσι κατασκευώσεις, ο Ο δαϊός του ανθρώπου ούτια έχει που την κεφαλήν κλείνε, γίνε. Έτσι έζησε. Κακό δεν έκανε. Δεν ίσχυσε τιμωρία. Τιμωρία δεν ίσχυσε. Δεν τιμούρασε κανένα.

Χαρακτηριστικό είναι όταν πήγε σε ένα χωριό και τον διώξανε όλοι από το χωριό και του είπανε, φίλε, τότε εκείνος είπε, οι μαθηταί οργισμένοι, λέει: «Κύριε, παρεκάλεσε τον ουρανό να πέσει φωτιά να τους κάψει όλους».

και εκείνος απήντησε, ούτε είδατε οποίου πνεύματος εμείς. Εγώ δεν ήρθα να κρύω τον κόσμο, αλλά δι' να σώσω τον κόσμο. Και μόνο μια φορά έκανε χρήση της δυνάμεώς του, της τιμωρητικής του δυνάμεως. Έτσι, ο οποίος επιδείχνει ότι είναι και δίκαιος.

Μια φορά μόνο, όταν πλέον το κακό απεκορυφώθη στο πρόσωπο των ιερέων, οι οποίοι εβεβήλωσαν το ναό.

Τότε πλέον έπλεξε το φραγγέλιο και είπε: «Μὴ ποιεῖτε τὸν οἶκον τοῦ Πατρός μου οἶκον ἐμπορίου». Άλλη φορά δεν τον βλέπουμε να τιμωρεί το κακόν. Τώρα όμως έδειξε ο Χριστός το έλεος. Τώρα στη Δευτέρα Παρουσία θα παρουσιαστεί ως δικαιοσύνη, δικαιοσύνη απόλυτος.

Ὃς ἀποδώσει ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ. Μάλιστα, θα παρουσιαστεί ως δικαιοσύνη. Ποια γλώσσα, αδελφοί μου, θα μπορέσει να περιγράψει το μεγαλείον της Δευτέρας Παρουσίας; Εδώ, τη νύχτα, τη νύχτα, την ημέρα εκείνη, κατά την οποίαν επάνω στη Σελήνη εμφανίστηκαν τα πόδια του ανθρώπου, στη Σελήνη, σταμάτησε πάσα εργασία και όλη τη νύχτα εκείνη εκάθοντο όλα τα εκατομμύρια της ανθρωπότητας και στην τερόση να δουν πως ένας αστροναύτης εκλείς αν ήθελε στη Σελήνη.

Α, το θέμα είναι μικρόν, το θέμα θα είναι απέραντον, τρομερόν, το θέμα θα είναι όχι πλέον αστροναύτης, αλλά ο Κύριος της Γης και του Ουρανού, ο οποίος επείζει τους γαλαξίες, αυτός ο Κύριος θα έρθει πάλι στην γη, όχι πλέον ως ταπεινός άνθρωπος, περιφρονούμενος και αδικούμενος και περιπαιζόμενος υπό των απίστων και αθέων, αλλά θα έρθει πλέον ως Βασιλεύς, ένδοξος, πανένδοξος Βασιλεύς.

Ναι, θα προηγούνται αυτού, θα υπηρετηκρώνουν αυτό Ταξιαρχία γέλων και αρκαγγέλων Και θα προηγείται αυτού, ας το ακούσουμε, αδελφοί, θα προηγείται αυτού ως ήλιος λάμπων υπέρ των ήλιων, Θα προηγείτε ότι είμαι ο Σταυρός Και όψονται αυτόν όσοι εξεκέντησαν.

Και θα κρίνει τα έθνη πάντα. Και θα μαζευτούν εκεί όλα τα έθνη. Εκεί θα βρεθούν όλοι οι άνθρωποι, αγαπητοί μου. Εκεί θα είναι ο Άβελ, αλλά εκεί θα είναι και ο Κάιν που τον εφόνευσε. Εκεί θα είναι ο Ιακώβ, αλλά εκεί θα είναι και ο Ησαύ.

Εκεί θα είναι η Αιγυπτία, η πόρνη εκείνη της Αιγύπτου, η οποία ήθελε να παραπλανήσει τον Ιωσήφ, αλλά και ο Ιωσήφ ο Δίκαιος. Εκεί θα είναι ο Δαβίδ, αλλά εκεί θα είναι ο Σαούλ. Εκεί θα είναι όλοι οι μικροί και οι μεγάλοι αναμίξ. Ανακατεμένος είναι ο κόσμος, μπλεγμένος είναι ο κόσμος, ανακατεμένος είναι ο κόσμος.

Κόσκινο, κόσκινο, κόσκινο. Θα πέσει κόσκινο, δεν θα είναι πλέον ανακατεμένος. Αχ, μου λέει μια αγία ψυχή, δεν υποφέρω πλέον να ζω. Η μέρα έγινε η μέρα Λωτ και όπως ο Λωτ εβασανίζετο μέσα στην κοινωνία, και βλέμματι και ακοή, και τα μάτια του επηράζοντο και η ακοή του επηράζετο, και υπέφερε ο Λωτ μόνος αυτός στην κοινωνία του Λωτ ή στην κοινωνία, ούτω και οι δίκαιοι σήμερα υποφέρουν μέσα στην κοινωνία.

ως περιμέρει ΝΟΕ και ως περιμέρει ΛΟΤ, υποφέρουν οι δίκαιοι Θα πέσει κόσκινο, θα κοσκινιστεί, θα χωρίσει γύρω από το σιτάρι. Ή μάλλον, όπως λέγει το Ευαγγέλιο, σήμερα θα είναι χωρισμός. Και όπως ο τσοπάνος κάθε βράδυ στην άκρη, έξω της μάντρας, και χωρίζει τα πρόβατα από τα ρίφια, θα γίνει ο χωρισμός εκείνος και θα ακουστούν οι αποφάσεις, οι τρομερές αποφάσεις, τρομερές, οι αμετάκλητες αποφάσεις.

Εδώ δικάζεσαι και κάνεις έφεση από το Ριναδικείο μέχρι το Ρίου Πάγκο. Εκεί δεν υπάρχει έφεση, εκεί δεν υπάρχει ένσταση, εκεί δεν υπάρχει πλέον τίποτα, είναι τελεσίδικη η απόφαση. Η μία τρομερά, η μία είναι γλυκιά και γλυκιά, η άλλη είναι τρομερά.

Μάλιστα, τι είναι εκείνο; Ποιος θα μας δικάσει; Ποιο το κριτήριο; Ποια καρδιά που θα συγκινήσουμε όλοι, αδελφοί μου; Το Ευαγγέλιο αυτό θα είναι. Μα θα μου πείτε, εκείνοι που δεν πιστεύσανε στην προλήγου είπες, ο τρίτης ανθρωπότητος, δεν επίστευσαν στον Χριστό, δεν έχουν πιστεύσει στον Χριστό.

Πώς θα κριθούν αυτοί; Μην ανησυχείτε περί αυτού, δικαιοσύνας γνωρίζει ο Κύριος. Οι ειδωλολάτραι, όπως λέει κάπου ο Απόστολος Παύλος, θα δικαστούν με τον έμφυτο νόμο. Ο δε έμφυτος νόμος είναι ο νόμος της συνειδήσεως, διότι έχουν και αυτοί συνείδηση.

Ατελώς μεν λειτουργούσαν, αλλά εν πάση περιπτώσει λειτουργούσαν οι συνειδήσεις των. Οι Ιουδαίοι θα κριθούν όχι μόνο με τον έμφυτο νόμον, αλλά θα κριθούν ακόμα με τον νόμο του Μωυσέως, τον Μωσαϊκό νόμο, με τον Δεκάλογο.

Και εμείς οι Χριστιανοί θα έχουμε το ψιλοκοσκίνισμα, διότι κόσκινο λεπτό. Και όπως παλαιότερα οι άγιες μητέρες μας έπαιρναν στα χέρια το Σάββατο βράδυ, ψιλή τρέχα μια ψυχή, πολύ ψιλό τριχιά κόσκινο και κοσκίνιζαν το αλεύρι για να γίνει πρόσφορο, έτσι μια λεπτή κρησάρα, ένα λεπτό κόσκινο θα κοσκινίσει τους Χριστιανούς, αδελφοί μου.

Σύμφωνα πλέον όχι με τον νόμο της συνειδήσεως, όχι, με τον τέλειο νόμο. Ο δε τέλειος νόμος είναι ο νόμος που επί όλης της ομιλίας είδε το Ευαγγέλιο του Χριστού μας. Εκεί θα χρηθούμε όλοι εμάς αδελφοί Και οι αποφάσεις, να κριθούμε ιδίως με το νόμο της αγάπης.

Με το νόμο της αγάπης, εκείνα τα φοβερά που είπε ο Χριστός προς τους αυτούς, ότι που είπε όλα αυτά τα λόγια θα εκμεταλλευθούν. Επίνασα λέει και εδώ κατέμει η φαγή, εδύψησα και με ποτίσατε, γυμνός είμαι και με περιβολατέμαι, ξένος είμαι και συνεβαγατέμαι, Εμφυλακή είμαι και ήρθατε πρόσωπε Όλα αυτά τα λόγια.

Τα οποία είπε. Έχω δύο παρατηρήσεις και τελειώνω. Μία παρατήρηση είναι καταπληκτική. Ποια παρατήρηση; Ότι κάθε τι που θα κάνουμε στον πλησίον μας είναι ως να το κάναμε στον Ιησού Χριστό. Το είπε ο ίδιος.

Εφόσον επείσατε νίτου των ανθρώπων των λαχίστων Εμείς επείσατε Δηλαδή, με άλλα λόγια, όπως λέει ο Τζοβάνι Παπίνι στο Βίο του Ιησού Χριστού, ο Χριστός περιπατεί. Ο αόρατος Χριστός είναι ορατός. Ορατός είναι ο Ισχυρός.

Ορατός. Πού ορατός; Είναι ορατός στο πρόσωπο της χήρας. Ορατός στο πρόσωπο των ορφανών. Ορατός στο πρόσωπο παντός αδικουμένου. Και ό,τι κάνουμε στη χήρα, στον ορφανό, στους αδικουμένους ανθρώπους, στους φυλακισμένους ανθρώπους κλπ.

είναι να το κάνουμε στον Ιησού Χριστό. Χριστός, ο Χριστός εξακολουθεί να πάσχει, ξαναπάσχει και καλεί τα παιδιά Του να προσφέρουν. Ευχόσον επίσατε νύτων λαχίστων, εμείοι επίσατε, σε μένα το έκανατε. Ω ύψος ηθικής, ω ύψος Ευαγγελίου! Οι πρίγκιπες της γης δεν είναι οι πλούσιοι και οι εφοπλιστές, πρίγκιπες της γης είναι οι ελάχιστοι, οι μικροί και ασήμαντοι αδελφοί μας, οι οποίοι περπατούν εις τον κόσμο και οι οποίοι περιφρονούνται από εμάς, αγαπητοί μου.

Η δευτέρα παρατήρηση είναι ότι, προσέξτε εκεί, το λέει ο Χρυσόστομος, δεν ζητεί από εμάς πράγματα τα οποία δεν εξαρτώνται από τη θέλησή μας. Δεν μας λέγει εκεί ότι ασθενείς, ότι ήμουν ασθενής, δεν λέγει ότι ήμουν ασθενής και με κάνατε καλά, διότι αυτό δεν εξαρτάται από εμάς, δεν εξαρτάται από εμάς.

Το είναι του Θεού πλέον, το είναι των ιατρών, το είναι των εκείνων που έχουν το χάρισμα του θαύματος, θαυματοποιών. Εμείς τι ζητούμε; Το ελάχιστον. Ποιο είναι το ελάχιστον; Το ελάχιστον, ποιο είναι το ελάχιστον, το ελάχιστον.

Και ποιο είναι το ελάχιστον; Μία επίσκεψη, αυτό ζητάει. Δεν σου λέει να τον αναστήσεις εκ νεκρών, δεν σου λέει τέτοιο πράγμα. Αλλά είναι το να επισκεφθείς, να του δώσεις μια παρηγοριά, να του κάνεις μια παρηγορία στην ώρα κατά την οποία παλεύει με τους σφοδρούς πυρετούς και με τις ωδίνες της ασθενείας του.

Δεν μας λέει να τον βγάλουμε από τη φυλακή. Συμπαθούμε έναν ο οποίος αδικείται και βρίσκεται στις φυλακές, φυλακές, κάδον χρονάλι, εμπληματία περίπου των ελεύθερων, συμπαθούμε κάποιον ένα το δύο τέρα.

Δεν λέμε να τον βγάλουμε από τη φυλακή, διότι δεν μπορούμε να τον βγάλουμε από τη φυλακή, εξαρτάται από άλλους παράγοντες. Ποιο είναι το δικό μας, το ελάχιστο; Το ελάχιστο: να τον επισκεφθούμε, να δώσουμε παρηγοριά μες στη φυλακή.

Τα μικρά λοιπόν, τα μικρά αυτά και ελάχιστα που δεν υπολογίζει, και ένα ποτήρι ύδατος, ένα ποτήρι ύδατος να προσφέρουμε σε διψασμένον άνθρωπον, και αυτό θα υπολογίζει. Δεν θα μείνει τίποτε απολύτως. Δεν ήθελα να αναφέρω κάποιο ανέκδοτο, αλλά το αναφέρω διότι θα εκραγείτε σε γέλωτα και δεν θέλω την ώραν αυτήν τη στιγμή να εκραγείτε σε γέλωτα, διότι βλέπω όλοι σας διατηρείτε κάτω-κάτω μάλλον ήττον από την επίδραση των λόγων του Κυρίου.

Μάλιστα, τώρα τελειώνω, και μια τελευταία λέξη: η κόλαση είναι αιώνια. Ω, αιώνια η κόλαση! Απαράδεκτος ο λόγος αυτός. Είναι ποτέ ο Θεός της αγάπης των εχθρών, είναι ποτέ δυνατόν η αγάπη που είναι ο ωκεανός, δεν είναι σταγόνες η αγάπη του Χριστού, αλλά είναι ο ωκεανός, Ατλαντικός ωκεανός, είναι ποτέ δυνατόν η κόλαση να είναι αιώνια; Όχι, όχι, αντιδρά μέσα η λογική του ανθρώπου, η ορθοφροσύνη του ανθρώπου.

Τι έχουμε να είπουμε επ' αυτού; Έχω να απαντήσω μίαν απάντηση που έδωσε ο Ιερός Χρυσόστομος, ο αθάνατος κήρυξ του Ευαγγελίου. Απορείτε λοιπόν διότι για μια στιγμή δικάζεται ο άνθρωπος για πολλές αμαρτίες, μια στιγμή, ω, στιγμή φοβερά.

Για μια στιγμή λοιπόν θα κολαστεί ο άνθρωπος εις αιώνιο κόλαση; Και απαντά ο Χρυσόστομος: Σας ρωτώ, ο φόνος πόσα λεπτά διαρκεί; Ένα λεπτό, τακ, τον σκότωσε τον άνθρωπο, τον σκότωσες. Σε δικάζει το δικαστήριο μια στιγμή, σε δικάζει το δικαστήριο μια στιγμή, δεν σε δικάζει μια στιγμή με ισόβια δεσμά;

Συνεπώς, η στιγμή της αμαρτίας, της αμετανόητης αμαρτίας, της αμαρτίας την οποία δεν κλαίουν οι οφθαλμοί των ανθρώπων.

ανθρώπων και να στενάζουν οι καρδιές των ανθρώπων, και δεν ριγεί το ανθρώπινο, το ανθρώπινο είναι; Αυτές οι αμαρτίες θα πληρωθούν με τόκον και επιτόκιον εις κόλασην αιώνιον. Αδελφοί μου, έρθει η ώρα εκείνη, όπως είπα, είναι βέβαιο και δι' εμέ που σας μιλώ και δι' εσάς που ακούετε και δι' εκείνους οι οποίοι τις ημέρες αυτές οργιάζουν μες στα κέντρα της αμαρτίας και της διαφθοράς, δι' όλον τον κόσμο, ανεξαιρέτως χρώματος, θα γίνει η παγκόσμια δίκη.

Όλη η μέρα εκείνη θα ακουστεί η φωνή του Λυτρωτού, η φωνή του Δικαστού, του Βασιλέως των βασιλέων. Θα πει, θα φωνάξει: Σεις, ναι σεις, σεις, θα απευθύνει τη φωνή προς τους θεοδόνιων του κατευλωμένων. Σεις οι άπιστοι και οι άθροι που εμφυρήσατε τα λόγια του Εσταυρωμένου και είπατε ότι δεν υπάρχει Θεός, θα δικαστείτε και θα εκπλαγείτε.

Οι άλλοι, οι βλάστημοι που ανοίξατε τα στόματά σας για να βλαστημίσετε το ερώτατο σύμβολο της πιστεώς μας στον Τίμιο Σταυρών Θα εκπλαγείτε, θα δικαστείτε. Σεις, οι οποίοι εξαπλώσατε τα βρωμερά σας χέρια επάνω στο Ευαγγέλιο και παλαμήσατε το Ευαγγέλιο Θα δικαστείτε, θα εκπλαγείτε.

Σεις, που τη νύχτα μπήκατε μέσα στα σπίτια, σαν φίδια εισρήσατε μέσα στα σπίτια των γυναικών,

Των γυναικών και ατιμάσατε τη γυναίκα του άλλου που ευρίσκεται εις τα ξένα, εις την Αμερική, εις την Αυστρία, ή έπλεε ως ναυτικός, θα δικαστείτε, θα εκπλαγείτε. Εσείς, οι οποίοι απλώσατε τα χέρια σας και αρπάξατε τα ξένα και φάγατε ψωμί από το στόμα του πτωχού και ορφανού, θα εκπλαγείτε, θα δικαστείτε. Εσείς οι οποίοι, εσείς οι δικαστές που δικάζετε και καταδικάζετε αθώους και αθωώνετε κακούργους, εσείς αν διαπράξετε το έγκλημα αυτών, θα εκδικαστείτε, θα εκπλαγείτε. Εσείς οι ιατροί που φονεύετε.

που φονεύετε τα νήπια μέσα στην κοιλία της γεννητής μητρός και εγκληματείτε, φονεύετε αθώα και υπεράσπιστα και διαπράττετε το μεγαλύτερο έγκλημα του αιώνος μας, θα δικαστείτε.

Σεις, οι άλλοι, οι οποίοι μεταβαίνετε στα δικαστήρια και οργίζεστε, θα τιμωρηθείτε. Σεις, διδάσκαλοι και καθηγητές, που σκορπάτε το δηλητήριον της απιστίας και αθεΐας.

Και αθεΐας μες της καρδίας των ανθρώπων, πλασμάτων της πατρίδος μας, θα εκπλαγείτε, θα δικαστείτε. Σεις, οι άλλοι, οι άλλοι, οι διδάσκαλοι, σεις, τώρα έρχομαι στο σημείο που εμένα τουλάχιστον με συγκλονίζει, με συγκλονίζει. Σεις, ιερείς του Υψίστου και επίσκοποι, που παραμελήσατε το έργο σας και δεν υψώσατε τη φωνή κατά της αμαρτίας στον αιώνα σας, αλλά αδρανήσατε και αδιαφορήσατε για τα ποίμνια κατά τη στιγμή που αγέλες λύκων κατασπαράζουν το ποίμνιό σας, σεις θα κλάψετε, θα δικαστείτε. Και να θυμηθείτε το λόγο του Κοσμά του Αιτωλού, που είπε: «Κλάψατε, αδερφοί μου, κλάψατε δι' όλους τους αμαρτωλούς, κλάψατε δι' όλους τους κλέπτες, τους μοιχούς, τους πόρνους, τους αδίκους, τους αθέους και απίστους, αλλά περισσότερο από όλους κλάψατε δι' ιερατείον». Και προφητεύει ο Άγιος Κοσμάς ότι στον 20ό αιώνα ολίγοι εκ των ιερέων θα σωθούν, ολίγοι εκ των ιερέων θα σωθούν. Ω Κύριε, είμαι και εγώ ιερεύς, είμαι και εγώ επίσκοπος και τρέμω την φοβρά αυτήν την ημέρα της κρίσεως. Σεις δεν τρέμετε; Είστε άγιοι και δεν τρέμετε;

Υπότιτλοι AUTHORITIES Και λέει: «Θα ήθελα κι εγώ», λέει ο Χρυσόστομος, «να μην υπάρχει κόλασις, γιατί είμαι κι εγώ αμαρτωλός, αλλά υπάρχει». Η σπίσμα των Αθέων, η σπίσμα των Απίστων, η σπίσμα των Αρετικών, η σπίσμα των Χιλιαστών, η σπίσμα όλων, υπάρχει κόλασης.

Και από τώρα λοιπόν υπάρχει μικρά κόλασης, υφώνει της Ινδυσσός μας και υπάρχει μεγάλη κόλασης, υφώνει η Δεύτερα Παρουσία του Κυρίου. Ταύτα τα ολίγα, αγαπητοί μου, πενιχρώς, είχα να διαγραφήσω ενώπιόν σας την εικόνα της Μελλούσης Κρίσεως. Δεν έκανα απόψε ελεγκτικό κήρυγμα, αλλά έκανα κάτι βαθύτερο: παρουσίασα ενώπιόν σας τη φοβεράν ημέρα της Κρίσεως, κατά την οποία και εμείς είμαστε ενώπιόν της.

Και ας κλίνουμε γόνυ και ας παρακαλέσουμε τον πολυέλεο Θεό, εφόσον βρισκόμεθα εις τον κόσμο τούτο, και ας είμεθα πάντοτε σε εγρήγορση και ας ζητήσουμε καλήν απολογίαν την επί του φοβερού βήματος του Χριστού. Αμήν.

Και ένα παρακαλώ, και ένα παρακαλώ, παρακαλώ τον Θεό, πάντα τον Θεό.