Το φως του Χριστού και η ανάσταση του Λαζάρου

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

The service of the Presanctified Gifts. This service is a masterpiece, one of the most moving services of our Holy Orthodox Church. It is, as we have said, the service of the Presanctified Gifts.

It is called the service of the Presanctified Gifts because the precious Gifts, the Bread and Wine, are not consecrated during this service. They have already been consecrated at Sunday’s Divine Liturgy.

That is why it is called the Liturgy of the Presanctified Gifts. And that is why, during the procession of the Great Entrance, we do more than bow as we do at the Sunday Liturgy and other liturgies. We kneel down to the ground to venerate our Lord Jesus Christ.

Of Christ. The whole service is deeply moving, but one of its most moving moments comes when the priest serving holds a lit candle. The church is dark, and every detail has meaning. Only a little light shines inside it. Darkness fills this age.

And in that darkness, just as on the night of Pascha, the priest holds a candle and says, “The Light of Christ shines for all.” What do these words mean? Allow me a few moments to explain these words from the sacred service.

The Light of Christ shines for all. It speaks of light.

Light, what is light? There are two kinds of light. First, there is physical light. We all know it, and it varies in brightness. Let us start with the faintest lights. Do you know what the faintest light is? Those of you who have been out in the countryside...

Light. Those of us who are older have seen, on a dark mountain, a tiny light that looks like a little lamp. That small light comes from tiny insects called fireflies. They fly about with little sparks of light shining from their tails.

If I told you that during the war these insects saved soldiers, would you believe it? In the darkness, soldiers were about to fall over a precipice. The faint light of a firefly was enough to save them.

What wonders God has made! The light this little firefly gives off among the bushes on the mountainside is tiny, yet mysterious. The light of a burning torch is tiny too. Shepherds use such torches in the dark.

And if I told you that even here in our city some homes still use torches, you would hardly believe it. The grand hotels have electric lights, of course, but there is such poverty that some homes here still have only torches.

I myself found a woman here in the city using a torch. Yes, a torch, while others feast and enjoy themselves up there in their grand hotels.

The firefly gives light. Torches give light. A lantern gives light too. When we were children in our village, before we had electricity, our grandmother would light a lantern and give it to us, and we would walk from one end of the village to the other.

There is light out at sea as well. The light from lighthouses built on the rocks is precious: ships see it and avoid being wrecked. Electric light is light too. But the richest, greatest, most immense and mysterious light is the sun.

Even today, science cannot fully explain what the sun is. There are theories upon theories. It is like the greatest power station, sending millions of kilowatts of light down to the earth and lighting the whole world.

And so, when the early Christians saw the sun rise in the east, they would all kneel and say, “Glory to You who have shown us the light.” But besides this light, the light of the sun that illumines the whole world, there is another light: spiritual light.

What is this spiritual light? The body is not the only part of us that needs light. We need another kind of light as well: the light of spiritual teaching. What teaching? The teaching of the ancient philosophers. We do not deny that the ancient philosophers shed light.

They did shed light, but it was only a little light. For all that the ancient philosophers said and wrote, their philosophy was like the light of fireflies. Yet even that little light was useful amid the darkness of the ancient world.

But blessed be God: in the darkness of humanity a great light arose. That great light, seen by the nations and by the whole world, is the teaching of our Lord Jesus Christ. It is Christ Himself, who said, “I am the light of the world.”

Why is Christ the light of the world? I have said it before, and I will say it again. Through His teaching, Christ answered the greatest questions. The greatest questions are not the problems we solve at school, in mathematics or other subjects. They are these: What is a human being? Who is God? What is life? What is death?

Christ answered all these mysterious questions through His Gospel. The words of Christ are like the stars in the heavens; they are like the sun. Christ did not offer many theories about the soul, as Socrates and the great philosophers did. He answered in a few words: “For what will it profit a man if he gains the whole world and loses his soul?

Or what will a man give in exchange for his soul?” Christ also answered the question of who God is.

Christ answered that God is spirit, and those who worship Him must worship in spirit and truth. How should people treat one another? Christ answered this too, shedding abundant light, as in the Lord’s Sermon on the Mount. Christ’s teaching is light. Whoever reads the Gospel, believes it, and lives by it has light in their heart. And when someone comes to the Divine Liturgy and pays attention...

When you come to the Divine Liturgy and listen closely to its words, you leave filled with light: “We have seen the true light.” The Liturgy of the Presanctified Gifts speaks of this same light today: “The light of Christ shines upon all.” Christ’s light illumines the whole world.

As the sun lights up the whole world, so Christ, through His teaching, illumines the whole world.

The world. But you may ask, “If Christ enlightens the world, why are millions of people still far from Christianity?” And even among those who are baptized, how many remain in darkness? There are lawyers, doctors, and people with degrees and a great deal of education. Just the other day, I went down to Thessaloniki on some business and spoke with someone there. He had been to Germany, England, France, and America, yet he was still in darkness. I asked him a few questions, and he knew absolutely nothing about these things. He was in darkness, in ignorance.

A little child here in Florina who goes to catechism and listens wide-eyed to the words of the Gospel knows more. Even an infant held in its mother’s arms, learning the Our Father and the Creed from her, knows more.

There are mothers like that in this city and everywhere. A little child knows more than a distinguished lawyer or a university professor, however high their position, because such people will not even open the Gospel.

So they are in utter darkness. Why do they know nothing of Christianity? Let me give you an example. The sun rises in the morning, but if you stay in your room, shut the windows, and draw the curtains, the sun can be high in the sky while you are still in darkness.

Is the sun to blame, or are you, for closing the windows and drawing the curtains so you can’t see a thing? Or suppose you climb down into a well, twenty or thirty meters deep. Down there, you can’t see anything; you’re in darkness. Or you go and hide inside a cave. You still can’t see the sun. Or you take a piece of cloth and put it over your eyes… Have you seen the donkeys that turn the winch at a well, in places where they still have wells like that?

You see those donkeys? They tie a black cloth over their eyes and make them go round and round without stopping, while the donkeys think they are going forward. Without the cloth, they will not move. In the same way, the devil has brought delusion into the world.

People go round and round like donkeys turning a well wheel. If Christ’s light does not illumine them today, the cause lies in their selfishness, their passions, their malice, and their pride.

Yet some say they cannot see Christ’s light. Blessed are the eyes that see it. Blessed are those who feel this inner light shining in the souls of people who truly believe in Christ.

Yes, these are the blessed people. They are counted worthy to see Christ in their hearts through divine teaching, Holy Confession, and Holy Communion. This is true blessedness.

The Light of Christ shines for all.

Have you seen what happens here when the electric company has a breakdown and the lights go out? At once everyone cries, “Light! Light! Light!”

“Light, light!” People try to make do with candles, and when the electricity comes back, what joy you feel in the house! Well, it is just the same here. We need light, Christian light. And that Christian light is… Christ said plainly, “The light has come into the world,” but people hated the light because their deeds were evil. “Everyone who does evil hates the light.” Whoever does evil hates the light; he hates the truth. And as I think I once told you, there was a good man in a town that was in darkness. He provided the town with lanterns, there was no electricity then. He did not want the town left in darkness. One night, someone took an iron rod…”

He smashed all the streetlamps and plunged the city into darkness. The police investigate, find him, and take him to court. They tell him, “You left the whole city in darkness. You broke the lamps that gave us light.”

People are walking along the road. “What have you got against the streetlamps?” they ask. “Why do you strike them? Why do you break them?” And he answers, “If I could…”

“If I could, I would smash every streetlamp, and I would even put out the sun,” he said. The judge thought he had gone mad. What was he talking about? But someone who knew him said, “Your Honor, what he says makes sense. He does not want too much light, or streetlamps shining, because he is a thief. He wants darkness so he can go about his business and steal.” Thieves steal in the dark. It is just the same with people who do not...

There are people who do not want the light. What is that light? It is the preaching of the Gospel. Preaching awakens people and shows them the way. But these people hate the light and want to put out every lamp. Look at Russia. It has an atheist regime. They do not permit the preaching of the Gospel. “Gather together,” they say, “sing and chant all you like, but no preaching.”

As soon as a preacher of the Gospel appears, they seize him and send him to Siberia. Why? Because of his preaching. And here in Greece, for thirty-five years, God has known my sufferings. God knows my sufferings. Only God knows them.

Here in Greece too, you may sing, chant, and say pleasant things. But teach, rebuke, expose wrongdoing, or speak directly to someone, and all the demons rise up. They hate the light. They hate the preacher and the bishop because he will not flatter people or go about praising this one and that one.

But the light will triumph. The light will triumph. For days now we have watched the sun struggle against the clouds. In the end the sun will overcome them and shine over the whole world. Let the devils rage and fight against preaching. Let them do what they will. The light will not go out.

Even if everyone gathered and spat at the sun, all their spittle could not put out its light. The light will triumph. The Light of Christ shines for all. It shines wherever you go: in Uganda, throughout Africa, in Australia, in Siberia, and even in Russia.

In Russia, where the regime is atheist, and in Serbia and Bulgaria, under atheist regimes, there are people who believe deeply in God. The light will not go out. The sun will go out, the stars will go out, everything will go out, but this light will remain.

The light, the light is Christ. “I am the light. Whoever follows Me will not walk in darkness, but will have the light of life.” And everyone who does evil hates the light and does not come to the light, lest he be exposed. My dear friends, this is the day of Lazarus, the day dedicated to Lazarus. But which Lazarus?

If you could discover who this second Lazarus is, you would hear the answer at the end. Or rather, if you paid attention to the beautiful hymns the Church sang this evening, you would already have discovered him.

So let us speak about the first Lazarus.

Outside Jerusalem, there is a small village that still exists today. The Jews call it Eleaza, or Laza. It is Lazarus’s home village, called Bethany. In Christ’s time it was a very small village, a suburb of Jerusalem, rather like Skopia is to Florina. Bethany was about as far from Jerusalem as Skopia is from Florina.

In that little village lived a blessed family of three: Lazarus and his sisters, Mary and Martha.

As I said, it was a blessed family, and Christ often visited them.

Christ found rest in the warmth and love of that home. This does not mean that Christ needed rest. But as a man living here on earth and enduring so many sorrows and hardships, He felt the need for it. Those who loved Him so deeply surrounded Him with great love and tenderness. Lazarus. What does the name Lazarus mean? It has a meaning. Our names matter greatly. A few days ago, I was passing through a town and met a young man of eighteen or nineteen. He looked troubled and lost in thought. He had no work, and he and his family were poor.

His family was honorable. I asked him, “What is your name?” “Lazarus,” he said. “Well,” I told him, “if your name is Lazarus, you should not be so downhearted and sad. Your name speaks of hope. It means, ‘God is my hope.’”

And when your name means that, whatever happens to you, you must never lose hope. Many years ago in Thessaloniki, I was walking along a difficult road up by the Eptapyrgio when, early one morning, I saw a little cart.

The cart was loaded with fruit and vegetables. It belonged to a street vendor. What caught my eye was a sign he had written on it, as people sometimes do on their carts and cars. What did it say? “God will provide.”

That mention of God struck me, because today it takes great courage, tremendous courage, to show your faith. Some people are ashamed even to make the sign of the Cross, let alone write “God will provide” on their cart. People write all sorts of other things, but you rarely see anything like that. It made an impression on me, so I went up to the man. He was about forty-five years old. I asked him about it, and we got talking.

He told me he had six or seven children. He got up to work, rented a little house at the edge of the city, and each morning set out with his cart and went through all the streets. “And Glory to God,” he said, “God has never abandoned me.”

“With this cart, I support my whole family. Glory be to God,” he told me. “That is why I have written ‘God will provide’ on my cart.”

You see? Here is a simple man. Then you see someone else earning five thousand, six thousand, seven thousand, ten thousand, fifteen thousand, twenty thousand, and still it is never enough. “How will I live?” he asks.

And you see these humble people with their carts, their small wages, their daily pay, placing their hope in God. What a great thing it is to place your hope in God! That is what Lazarus means: God will provide; God is my hope.

One day Lazarus took to his bed. He was seriously ill and in danger of dying. They expected him to die at any hour. But Christ was neither in Bethany nor in Jerusalem.

Where was Christ during those holy days? This matters to us. He was neither in Jerusalem nor in Bethany. He sensed, or rather, as God, He knew, that the hour of His death and suffering was drawing near. So He crossed the Jordan River and went out into the wilderness. There He stayed.

There He was entirely safe. There were wild beasts, even lions, but the lions bowed down and kissed Christ’s feet. Even the lions, even wild nature, showed Him reverence. Yet down in Jerusalem there were other lions, fiercer still: savage beasts.

Those fierce lions were wicked people, the scribes and the Pharisees. It is better to live in the wilderness among wild beasts, to look up at the stars and sleep on the sand, in caves, or in trees like the birds, than to live in a city where people have become worse than beasts.

Worse than beasts. “Man, though held in honor, did not understand. He was compared to senseless beasts and became like them.” That is why, in the days before His Passion, Christ was far away in the wilderness with His disciples.

The sisters knew where Christ was because they were so close to the Lord. So they sent messengers into the wilderness. They found Him and told Him that Lazarus might die at any hour and that He must come.

Christ told His disciples, “We must go to Jerusalem.” But they said, “Teacher, what are You saying? Go to Jerusalem? It was only recently that they picked up stones to stone us and kill You!”

“Are we going there?” “Yes,” He said, “we must go to Jerusalem.” “But why?” Christ answered, “Because Lazarus is asleep. Lazarus has fallen asleep.” The disciples said, “Teacher, what do You mean? If Lazarus is asleep, he will wake up on his own. There is no need for us to go and wake him.”

The disciples had not understood, so Christ told them plainly, “Lazarus has died. We must go.” Thomas, full of sorrow, said, “If You want us to go, then let us go. We know what awaits us in Jerusalem. They are waiting there to seize us. But if You want to go, let us go with You and die with You.”

Now Christ and His twelve disciples leave the wilderness and set out for Bethany, a village just outside Jerusalem. When they draw near, Martha hears that He is coming and runs out of the house.

She goes to meet Christ, falls at His feet, and says, “Teacher, Lord, if You had been here, my brother would not have died.” He tells her, “Do not worry. Your brother will rise again.” “I know, Teacher,” she says, “that my brother will rise again on the last day, when the end of the world comes and the dead are raised. But now he is dead.”

Christ goes on toward the tombs with the crowd. More people have gathered there. Mary hears the news and runs to Him too. She falls at His feet and says the same words.

“Teacher, if You had been here, my brother would not have died.” “Do not worry,” He says. “I am the Resurrection and the life.” By then a great crowd has gathered. They go to the tombs and stand before Lazarus’s tomb.

You should know that Jewish tombs, even today in some places, are different from ours. People would carve a chamber into the rock and place the dead person inside. Then they would put a large stone across the entrance to seal it.

Christ stands before the tomb. Everyone is weeping: Mary, Martha, their relatives. Christ weeps too. Then He prays and says, “Father, You have always heard Me, and I ask You to hear Me now.

Not for My sake, but for the sake of the people here, so that they may believe.” Then He does something astonishing, something that seems impossible, something our small human minds cannot grasp.

But it happened. What did Christ do? He gave a command. First He told them to remove the stone. Martha said, “Teacher, he has been in there four days. If we take away the stone, there will be a stench. He has been dead four days.” But Christ said, “Take away the stone.” They removed it, and He cried out in a mighty voice, “Lazarus, come out!” At that voice alone, life returned to Lazarus’s dead body, as though a current had passed through him. His eyes opened, and he began to walk out of the tomb. Terror seized the people; some fell to the ground. The whole crowd was struck with awe. Many believed, but many did not. And what did some of His enemies do that very evening, when Lazarus was back at home with his sisters?

While Lazarus was with his relatives and friends, that same night, around midnight, all Christ’s enemies gathered in Jerusalem at the house of Annas and Caiaphas. They said, “The more time passes, the more ground he gains. Time is not on our side; it is on his. He works miracles every day, and after this, his greatest miracle yet, the people will love him even more.” So they all cried out that he must be killed.

“We must kill Him. We must put Him to death.” They made their decision that very night. Christ did not go into Jerusalem; He returned to the wilderness.

That, my dear friends, is the miracle of Lazarus’s raising, told in very simple words. You have heard it before, and you have heard it again tonight. But I said that besides this Lazarus, there is another Lazarus.

Who is that other Lazarus? There is more than one. There are many Lazaruses.

Which Lazaruses? Who are these Lazaruses, dead Lazaruses, Lazaruses four days in the tomb, Lazaruses spreading the poison of decay through society and the world? There are as many as you like. Do you see that man? Yes, you do. He has not been home for five, ten, fifteen years. His wife cries out, his children cry out, society cries out, the bishop cries out, the evangelist cries out.

You see a man who is living as though he were in a tomb. A thousand times over, he might as well be buried there. I do not weep for those who die as I weep for him. Someone should write about such people. Where is this man? He is alive, yet he is in a tomb. It would take a great writer to tell the story of these Lazaruses, four days in the tomb.

Where are his mother, his children, his community, his village? You call to him, but nothing reaches him. He is in the tomb. What is that tomb? It is the house of a woman living in sin, who holds him there, and he cannot break away.

It would be easier to bring a Lazarus who has been dead four days out of a tomb than to bring this man out of such a house. The house of a woman living in sin becomes the tomb of these Lazaruses: men who have abandoned their families and broken the sacred bonds of marriage.

Then you see another man. Night falls: eight o’clock, nine, ten, midnight, one in the morning. Someone is waiting for him. Where is he? In the tomb. You would almost rather see him lying dead in a cemetery. Where is he? In the tavern. He comes home toward morning like a vampire from the old tales.

Those tales say that vampires come out of their graves at midnight, wander through the villages, and frighten little children. And so it is here in our town, and even more in other towns. Toward morning these men stagger out like vampires. They can barely stand. They make incoherent sounds, blaspheme, foam at the mouth, and behave outrageously. Like vampires they come out.

For he would come into the house like a wild beast. Sometimes there were knives, sometimes iron bars, sometimes sticks or chairs; sometimes he smashed the windows. His wife’s nerves gave way. Other women have ended up in hospital. What these women endure! What people endure! They are like vampires risen from tombs, from decay and ruin.

One man is in the tomb of an immoral relationship. Another is in the tomb of the taverns that have sprung up like mushrooms across our country. Another lies in a different tomb: gambling at cards.

Card playing, and we could name many other places like these. All those people are dead, though they are alive. The Apocalypse (Book of Revelation) says: “You have a name that you are alive, but you are dead.” They are called alive because mice are alive, bears are alive, lions are alive, and the wild beasts of this world are alive. But one kind of life is different from another. These people have only the name of being alive. They have eyes, ears, stomachs and intestines, everything an animal has. But they have no spiritual life. Look: did Lazarus speak in the tomb? He did not speak. Did he hear in the tomb? Did he see in the tomb? Did he walk in the tomb? And these people, do they not have tongues? They do. Sit beside them for ten years, and their tongues will speak millions of words, oh my God, oh my God! In cars, all the way from Florina down to Athens, on planes, wherever you go, people speak millions of words from morning till night. But you will not hear a single word about God. They are ashamed even to say the word “God.” Nothing of the sort comes from them; their tongues are dead. Yet their minds keep thinking from morning until midnight.

Tell me what you think about at night, at midnight, and I will tell you what kind of person you are. People think about everything: their children, their wives, their money, their families. Everything. But their thoughts are far from what the opening psalm says.

“May my thoughts be pleasing to Him; I will rejoice in the Lord.” My thoughts delight in You when I think of You. Yet their tongues do not speak of the wonders of God. Their minds do not turn to Him, their hearts do not beat for the Crucified One, their feet do not go to the Church, and their hands do not make the sign of the Cross.

Are these people not dead, then? Are they not Lazaruses who have lain four days in the tomb? Are they not worthy of tears and deep lamentation? Of course they are. What must be done? Oh, if only I had the power of Christ! I would go and stand outside those taverns and cry out, “Lazarus, come out!”

Come out of those taverns on these holy days. Come into the Church and bow before the Crucified One, before His spotless feet. Oh, if I had such power, I would go to those houses and call out, “Come out, all you young people wasting away in there, letting the ravens devour your bodies! Come out, young people! Come out of your tombs!” I would go wherever they are. But we do not have that power, because we are sinners.

Christ has that power. He calls sinners and draws them to Himself. This is the true resurrection. And so I have finished my short sermon. One Lazarus is the Lazarus we all know.

The other Lazaruses are all around us in our society. Who will be able to bring even one soul to Christ? What woman or man will bring Him one of those souls who today are far from God?

My dear friends, I pray that God will help more souls awaken and return to Christ, so that the resurrection may be a resurrection not only of bodies, but of spirits and souls as well.

It is this resurrection that our risen Lord especially delights in. Amen.

Ακολουθία των Προηγιασμένων. Η ακολουθία αυτή είναι αριστούργημα. Η ακολουθία αυτή είναι μία από τας πλέον συγκινητικάς ακολουθίας της Αγίας ημών Ορθοδόξου Εκκλησίας. Είναι η ακολουθία, όπως είπαμε, των Προηγιασμένων.

Και λέγεται ακολουθία των Προηγιασμένων. Διότι τα τίμια δώρα, ο Άρτος και ο Οίνος, δεν αγιάζονται την ώρα κατά την ακολουθίαν αυτή. Αλλά έχουν αγιαστεί πρωτύτερα, έχουν αγιαστεί από τη λειτουργία της Κυριακής.

Δι' αυτό λέγεται λειτουργία των Προηγιασμένων και δι' αυτό, όταν γίνεται η εκφορά, η μεγάλη είσοδος, εκείνη την ώρα όχι απλώς υποκλινόμεθα, όπως στην λειτουργία της Κυριακής και των άλλων λειτουργιών, όχι απλώς υποκλινόμεθα, αλλά γονατίζομεν μέχρι εδάφους για να προσκυνήσουμε τον Κύριον ημών Ιησού Χριστό.

του Χριστού. Όλη η υπομενή ακολουθία είναι πολύ συγκινητική, αλλά ένα από τα πλέον συγκινητικά σημεία της ιεράς αυτής ακολουθίας είναι η στιγμή που ο ιερεύς, ο λειτουργών ιερεύς, κρατεί λαμπάδα αναμμένη. Ο ναός είναι σκοτεινός, όλα έχουν σημασία, είναι σκοτεινός ο ναός πλην ολίγου φωτός που υπάρχει στην Εκκλησία. Σκότος υπάρχει στον αιώνα.

Και μέσα εις το σκότος αυτό, όπως ακριβώς και τη νύχτα του Πάσχα, έτσι και εδώ ο Ιερεύς κρατεί λαμπάδα και μέσα στο σκοτάδι αυτό λέγει: «Φως Χριστού φαίνει πάσι». Τι σημαίνει ο λόγος αυτός; Ας με επιτρέψετε δι' ολίγων να ερμηνεύσουμε τον λόγο αυτόν της ιεράς ακολουθίας.

Φως Χριστού φαίνει πάσι. Ομιλεί περί φωτός.

Φωτός, τι είναι το φως; Το φως είναι δύο ειδών. Είναι πρώτα πρώτα το υλικόν φως. Το γνωρίζουμε όλοι το υλικόν φως, και το υλικόν φως είναι διαφόρου εντάσεως. Να αρχίσουμε από τα μικρότερα φώτα. Ξέρετε ποιο είναι το μικρότερο φως; Το μικρότερο φως είναι, όσοι από εσάς βρεθήκατε στην εξοχή

Φως Βλέπετε οι μεγαλύτεροι από εμάς σε δύσκολες ημέρες, επάνω στο βουνό, στο σκοτεινό βουνό, βλέπετε ένα μικρό φως, ελάχιστον φως, νομίζω ότι είναι ένας μικροσκοπικός λαμπτήρας, και το φως αυτό το μικρό το δίνουν κάτι μικρά έντομα, πολύ μικρά έντομα που ονομάζονται πυγολαμπίδες, πετούνε φωτιές, από την ουρά τους πετούν μικρές φωτιές.

Εάν σας πω ότι στον πόλεμο τα έντομα αυτά έχουν σώσει στρατιώτες, μέσα στο σκότος εκείνο, στρατιώτες που ήταν έτοιμοι να γκρεμιστούν, να πέσουν στο χάος, έφτασε λίγο φως πυγολαμπίδος να τους σώσει από τον κρημνό.

Λοιπόν, τι μυστήρια έχει ο Θεός. Μικρό λοιπόν, ελάχιστον είναι το φως, μυστηριώδες είναι το φως που εκπέμπει αυτό το μικρό έντομο, πυγολαμπίδα, επάνω στους θάμνους και στα βουνά. Ελάχιστον, πολύ μικρό είναι το φως που δίνει ένα δαδί, ένα δαδί αναμμένο μέσα στο σκοτάδι, που χρησιμοποιούν οι βοσκοί, τσοπαναραίοι έχουν δαδιά.

Αν σας πω ότι και μέσα στην πόλη μας εδώ πέρα, δεν θα το πιστεύσετε, υπάρχουν μερικά σπίτια που με δαδιά υπάρχουν ακόμα. Υπάρχουν βέβαια τα μεγάλα ξενοδοχεία, τα ηλεκτρικά στα ξενοδοχεία, αλλά είναι τόση και η φτώχεια που μερικά σπίτια εδώ πέρα έχουν δαδιά.

Ήβρα εγώ γυναίκα μέσα εδώ στην πόλη με δαδί, ναι, με δαδί, την ώρα που γλεντάνε και διασκεδάζουν εκείνοι επάνω στα μεγάλα ξενοδοχεία τους.

Λοιπόν, φως είναι το φως της πυγολαμπίδος, φως είναι το φως που δίνουν τα δαδιά, φως είναι αυτό που δίνει το φανάρι. Όταν ήμασταν μικρά παιδιά στο χωριό μας που δεν υπήρχαν ηλεκτρικά, η γιαγιά μας άναβε το φανάρι και μας το έδινε και από το ένα άκρο του χωριού πηγαίναμε στο άλλο.

Φως είναι ακόμα στα πελάγια. Στα πελάγια χρησιμότατον φως είναι το φως που δίνουν οι φάροι που είναι χτισμένοι επάνω σε βράχια και βλέπουν το φως αυτό και προφυλάζονται τα πλοία από τα ναυάγια. Φως, αλλά από όλα αυτά φως είναι και το ηλεκτρικό φως, αλλά το πλούσιο, το μέγα φως, το τεράστιο φως, το ανερμήνευτο φως είναι ο ήλιος.

Μέχρι σήμερα η επιστήμη δεν μπορεί να ερμηνεύσει τι είναι αυτός ο ήλιος. Θεωρίες επί θεωριών, το φως αυτό, το φως που είναι το μεγαλύτερο ηλεκτρικό εργοστάσιο, που στέλνει κάτω στη γη εκατομμύρια κιλοβάτ φωτός και φωτίζει ολόκληρη την γη.

Και γι' αυτό οι αρχαίοι χριστιανοί, όταν βλέπανε τον ήλιο να βγαίνει στην Ανατολή, Εγονάτιζαν όλοι και έλεγαν δόξα Σε το δείξαμε το φως Αλλά εκτός από το φως αυτό, του ειδικών φως το φως του ηλίου που φωτίζει τον κόσμο ολόκληρο, υπάρχει και ένα άλλο φως, και το φως αυτό είναι πνευματικό φως.

Ποιο είναι το πνευματικό αυτό φως; Το πνευματικό φως... Δεν έχει ανάγκη μόνο το σώμα από το φως, αλλά έχει ανάγκη και από άλλο φως. Είναι το φως των πνευματικών. Είναι η δασκαλία Ποια δασκαλία Η διδασκαλία των αρχαίων φιλοσόφων. Δεν το αρνούμεθα αυτό, ότι οι αρχαίοι φιλόσοφοι ήταν φως.

Εσκόρπησε ένα φως, αλλά το φως αυτό ήταν μικρό, ολίγο το φως αυτό. Σαν το φως όλη η φιλοσοφία των αρχαίων, λένε και λένε, όλη η φιλοσοφία των αρχαίων ήταν σαν το φως, σαν πυγολαμπίδες. Αλλά και αυτό το λίγο φως ήταν χρήσιμο μέσα στο σκοτάδι του αρχαίου κόσμου.

Αλλά ευλογητός ο Θεός, μες στο σκότος της ανθρωπότητας ανέτειλε φως μέγα, και το φως αυτό το μέγα που είδαν οι λαοί, ο κόσμος ολόκληρος, είναι το φως, είναι η δασκαλία του Κυρίου Μον Σούστο Είναι ο ίδιος ο Χριστός που είπε: «Εγώ είμαι το φως του κόσμου».

Γιατί ο Χριστός είναι το φως του κόσμου; Το είπαμε κι άλλοτε, το επαναλαμβάνω και τώρα. Διότι ο Χριστός με την διδασκαλία Του απήντησε στα πιο μεγάλα προβλήματα. Τα προβλήματα τα πιο μεγάλα δεν είναι αυτά που είναι στο σχολείο, τα μαθηματικά και άλλα, αλλά το πιο μεγάλο πρόβλημα, τα μεγαλύτερα προβλήματα είναι: τι είναι ο άνθρωπος, τι είναι ο Θεός, τι είναι η ζωή, τι είναι ο θάνατος.

Όλα αυτά τα μυστηριώδη προβλήματα, σε αυτά τα μεγάλα προβλήματα απήντησε ο Χριστός μας με το Ευαγγέλιό Του. Τα λόγια του Χριστού είναι σαν τα άστρα, σαν τα άστρα του ουρανού, σαν τον ήλιο είναι. Περί ψυχής δεν είπε θεωρίες πολλές ο Χριστός, όπως είπε ο Σωκράτης και οι μεγάλοι φιλόσοφοι, αλλά απήντησε με λίγα λόγια: «τι γαρ ωφελησει ανθρωπον εαν κερδηση τον κοσμον ολον, και ζημιωθη την ψυχην αυτου;

η τι δωσει ανθρωπος ανταλλαγμα της ψυχης αυτου;» Τι είναι Θεός, απήντησε ο Χριστός.

Ο Χριστός, ότι πνεύμα είναι ο Θεός και τους προσκυνούντας Αυτόν εν πνεύματι και αληθεία δει προσκυνείν. Ποιες πρέπει να είναι οι σχέσεις των ανθρώπων αναμεταξύ των; Πάλι ο Χριστός απήντησε δια φωτός, με φως άφθονον, όπως είναι η επί Όρους ομιλία του Κυρίου. Συνεπώς η δασκαλία του Χριστού είναι φως και όποιος διαβάζει το Ευαγγέλιο και το πιστεύει το Ευαγγέλιο και ζει με το Ευαγγέλιο έχει μέσα στην καρδιά του φως. Στη Θεία Λειτουργία, όταν έρχεται και προσέχει

Προσέξτε τα λόγια της Λειτουργίας, βγαίνει γεμάτος φως: «Είδομεν φως αληθινόν». Περί αυτού του φωτός ομιλεί σήμερα, λέγει η Προηγιασμένη: «Φῶς Χριστοῦ φαίνει πᾶσι», ότι το φως του Χριστού φωτίζει όλο τον κόσμο.

Όπως ο ήλιος φωτίζει όλο τον κόσμο, έτσι και ο Χριστός με την δασκαλία Του φωτίζει όλον τον κόσμο.

τον κόσμο. Μα θα μου πείτε, αφού φωτίζω τον κόσμο, εδώ εκατομμύρια άνθρωποι είναι μακρά από τον χριστιανισμό. Μα και από αυτούς που είναι βαπτισμένοι, πόσοι είναι μέσα στο σκοτάδι; Υπάρχουν δικηγόροι, υπάρχουν γιατροί, υπάρχουν άνθρωποι με διπλώματα, με μόρφωση μεγάλη. Απ' προχθές πήγαν κάτω σε Ρονίκη για μια αυτή υπόθεση και σύμφωνα κάποιου εκεί πέρα μεγάλο και λεπτά σκοτάδι. Η Γερμανία πήγε, η Αγγλία πήγε, η Γαλλία πήγε, η Αμερική πήγε, αλλά σκοτάδι. Μερικές ερωτήσεις έκανα, λοιπόν, και λοιπά. Τίποτε απολύτως, μέσα στο σκότος ήταν, άγνοια, περισσότερα.

Περισσότερο ξέρει ένα παιδάκι, ένα παιδάκι εδώ στη Φλώρινα που πάει στο κατηχητικό σχολείο και με ανοιχτά τα ματάκια του ακούει τα λόγια του Ευαγγελίου. Περισσότερα ξέρει ένα νήπιο που το κρατάει στην αγκαλιά της η μάνα και το διδάσκει το Πάτερ ημών και το Πιστεύω.

Υπάρχουν τέτοιες μανάδες και μες στην πόλη και παντού. Περισσότερα ξέρει ένα μικρό παιδάκι από ένα δικηγόρο μεγάλο, από έναν καθηγητή πανεπιστημίου. Και από ένα μεγάλο και υψηλό. Διότι αυτοί δεν καταδέχονται να ανοίξουν το Ευαγγέλιο.

Έχουν λοιπόν μεσάνυχτα. Ποια είναι η αιτία που έχουν αυτοί μεσάνυχτα και αγνούνε τον Χριστιανισμό και αυτά, ποιο είναι, η αιτία είναι αυτοί ήδη, πως είναι αυτοί ήδη, ας πάρω ένα παράδειγμα, βγαίνει ο ήλιος το πρωί, βγαίνει ο ήλιος, άμα εσύ κάθεσαι μέσα στο δωμάτιο και κλείς τα παράθυρα και κατεβάσεις σκουρτίνες, ο ήλιος θα είναι πάνω στον ορίζοντα και εσύ θα είσαι μεσάνυχτα.

Φταίει ο ήλιος ή εσύ που έκλεισες τα παράθυρα και κατέβασες τις κουρτίνες και δεν βλέπεις τίποτα; Ή αν πιάσεις, ή αν κατεβείς, κατεβείς μέσα σε ένα πηγάδι, 20 to 30 μέτρα μέσα στο πηγάδι, μέσα κάτω στο πηγάδι, δεν βλέπεις τίποτα, σκοτάδι έχεις. Ή αν πας σε μια σπηλιά μέσα και κρυφτείς, πάλι δεν τον βλέπεις. Ή αν πάρεις ένα πανί, ένα πανί και το βάλεις μπροστά στα μάτια... Έχετε δει τα γαϊδουράκια στο μαγγάνι, στο μαγκανοπήγαδο, όπου υπάρχουν μαγκανοπήγαδα;

Και βλέπετε εκεί τα γαδουράκια, τους δένουν με ένα μαύρο πανί τα μάτια τους. Και τα κάνουν τα γαδουράκια και τρέχουν συνεχώς γύρω γύρω, νομίζοντας ότι τρέχουν. Εάν δεν βάλουν πανί, δεν τρέχουν. Έτσι λοιπόν και ο διάβολος έβαλε την πλάνη στον κόσμο.

Και γυρίζουν σαν τα γαδουράκια γύρω στο μαγκανοπήγαδο, το μαγκανοπήγαδο γυρίζουν. Αν λοιπόν η αιτία που το φως του Χριστού σήμερα δεν υπάρχει, αυτό δεν φωτίζει, Δεν είναι αυτός ο Χριστός, αλλά είναι ο εγωισμός, είναι τα πάθη, είναι η κακία, είναι η περηφάνεια των ανθρώπων.

Εν τούτοις, το φως του Χριστού δεν υπάρχει, λέει. Μακάρια τα μάτια που βλέπουν το φως αυτό. Μακάριοι οι άνθρωποι που αισθάνονται το φως, το εσωτερικό φως αυτό. Το οποίο λάμπει μέσα στις ψυχές των ανθρώπων εκείνων που πιστεύουν πραγματικά στον Χριστό.

Ναι, είναι αυτοί οι ευτυχισμένοι άνθρωποι. Διότι αξιώνονται και βλέπουν το Χριστό μέσα στην καρδιά τους. Δια της Θείας διδασκαλίας, δια της Ιεράς εξομολογήσεως και δια της Θείας κοινωνίας. Αυτή είναι η πραγματική μακαριότητα.

Φως Χριστού φαίνει πάσι.

Έχετε δει τι συμβαίνει άμα εδώ η ηλεκτρική εταιρεία χαλάσει και σταματήσει το φως; Αμέσως όλοι φωνάζουν φως φως φως

Φως, φως, και προσπαθούν με κεριά, με αυτά, και άμα πάλι ξανάρθει το φως, τι χαρά αισθάνεστε μες στο σπίτι! Λοιπόν, έτσι ακριβώς είναι και εδώ. Έχουμε ανάγκη από φως, φως χριστιανικό. Το δε φως το χριστιανικό είναι... Είπε καθαρά ο Χριστός: «Ήλθε το φως εις τον κόσμο», αλλά οι άνθρωποι, λέει, εμίσησαν το φως, το εμίσησαν το φως, διότι είναι πονηρά τα έργα τους. Πας ο φαύλα πράσσων, πας ο φαύλα πράσσων, μισεί το φως. Όποιος κάνει το κακό, αυτός μισεί το φως, μισεί την αλήθεια. Και όπως νομίζω είπα κάποτε, ότι σε κάποια πόλη ένας καλός άνθρωπος, ένας αυτός που ήταν σκοτάδι η πόλη, την πόλη αυτή την εφοδίασε με φανάρια. Δεν ήταν ηλεκτρικά τότε. Δεν ήθελε να είναι η πόλη στο σκοτάδι. Κάποιος τη νύχτα πήρε ένα σιδερένιο ραβδί, ραβδί.

Δηλαδή και τα σπάσε τα φανάρια ολόκληρα τ' άνθρωπες Και η πόλη εισβηθεί στη σκοτάδι Κάνουν ανακρίσεις, τον ανακαλύπτει η αστυνομία. Τον πάνε στο δικαστήριο. Του λένε: «Μα εδώ η πόλη ήταν σκοτάδι.» Απέφερσε φως, φανάρια.

Βλέπουν οι άνθρωποι υγριές. Περπατάνε στον δρόμο. Εσύ τι έχεις με τα φανάρια; Γιατί κτύψεις τα φανάρια Γιατί τα σπάς τα φανάρια; Απαντάει αυτός και λέει: Ότι εάν μπορούσα

Μπορούσα, όχι μόνο τα φανάρια τα έσπαζα όλα, τα έσπασα, αλλά μπορούσα, λέει, και τον ήλιο θα έσβηνα. Ο δικαστής νόμιζε ότι τρελάθηκε. Τι είναι αυτά που λέει; Η παιδιά τεράσπω τον ήξερε και του λέει: «Κύριε πρόεδρε, καλά τα λέει αυτός. Δεν θέλει να έχει πολύ φως ούτε φανάρια να φωτίζουν. Καλά τα λέει αυτός, γιατί είναι κλέφτης και θέλει να υπάρχει σκοτάδι να κάνει τις δουλειές του, να κλέβει». Γιατί μες στο σκοτάδι κλέβουν. Έτσι ακριβώς τη δεικνύουν, υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι δεν

Οι οποίοι δεν θέλουν το φως. Ποιο είναι το φως; Είναι το κήρυγμα του Ευαγγελίου. Το κήρυγμα ξυπνάει τον άνθρωπο, δείχνει τον δρόμο, και αυτοί μισούν το φως και θέλουν να σβήσουν όλα τα φανάρια. Παρατηρείτε μέσα στη Ρωσία. Στη Ρωσία είναι άθεο καθεστώς. Δεν επιτρέπουν το κήρυγμα του Ευαγγελίου. Μαζευτείτε, σου λέει, να τραγουδάτε, να ψάλετε, να τραγουδάτε, αλλά κήρυγμα δεν επιτρέπεται.

Μόλις παρουσιαστεί ο κήρυκας του Ευαγγελίου, τον αρπάζουν και τον πάνε στη Σιβηρία. Τι κάνει; Διότι το κήρυγμα είναι. Και εδώ στην Ελλάδα, έχω 35 χρόνια, ο Θεός ξέρει τα μαρτύριά μου, ο Θεός ξέρει τα μαρτύριά μου, μόνο ο Θεός τα ξέρει.

Και εδώ στην Ελλάδα, άντε τραγούδα, να ψάλεις, να τραγουδάς, να λες ωραία πράγματα. Να διδάξεις, να ελέγξεις, να καυτηριάσεις, να πεις στον Άλφα εκείνο τον ένα. Ε, τότε όλοι οι δαίμονες σηκώνονται, μισούν το φως, μισούν τον κήρυκα, μισούν τον ιεροκήρυκα, μισούν τον Επίσκοπο γιατί δεν κολακεύει, δεν κρατάει θυμιατά να θυμιατίζει τον ένα και τον άλλο.

Αλλά το φως θα νικήσει, το φως θα νικήσει. Ο ήλιος, είδες έχουμε τώρα τόσες μέρες, παλεύει ο ήλιος με τα σύννεφα, τελικώς θα νικήσει ο ήλιος τα σύννεφα και θα λάμψει η οικουμένη όλη. Ας μαίνονται οι διάβολοι, ας πολεμούν το κήρυγμα, ας κάνουν ό,τι θέλουν, δεν θα σβήσει το φως, δεν θα σβήσει.

Όλοι οι άνθρωποι να μαζευτούν, να φτύσουν τον ήλιο, όλα τα φτυσίματα, όλος ο σίελος των ανθρώπων δεν μπορεί να σβήσει το φως, θα νικήσει. Φως Χριστού φαίνει πάσι, φως παντού είναι όπου να πας και κάτω στην Ουγκάντα και κάτω στην Αφρική και πέρα στην Αυστραλία και στη Σιβηρία και μέσα στη Ρωσία ακόμα.

Μέσα στη Ρωσία που είναι άθεο το καθεστώς και στη Σερβία και στη Βουλγαρία που είναι άθεο καθεστώς υπάρχουν άνθρωποι που πιστεύουν βαθιά στο Θεό. Δεν θα σβήσει το φως. Ο ήλιος θα σβήσει, τα άστρα θα σβήσουν, τα πάντα θα σβήσουν, θα μείνει το φως.

Το φως, το φως είναι ο Χριστός. Εγώ είμαι το φως. Πας ο ακολουθών εμέ ούτε περπατεί στη σκοτία, αλλά έχει το φως της ζωής. Και πας ο φαύλα πράσσων μισεί το φως και ούτε έρχεται προς το φως, ίνα μη ελεγχθεί. Αγαπητοί μου, είναι η ημέρα του Λαζάρου, είναι δηλαδή η ημέρα αφιερωμένη εις τον Λάζαρο. Ποιος άλλος Λάζαρος;

Εάν μπορούσατε να τον ανακαλύψετε ποιος είναι αυτός ο δεύτερος Λάζαρος, θα το ακούσετε εις το τέλος ή μάλλον εάν προσέξατε αυτά τα ωραία τροπάρια που έψαλε απόψε η εκκλησία μας, θα τον είχατε ανακαλύψει.

Άρα ας μιλήσουμε για τον πρώτο Λάζαρο.

Έξω από τα Ιεροσόλυμα και μέχρι σήμερα ακόμα υπάρχει ένα μικρό χωριό που το λέγουν οι Εβραίοι Ελεάζα, Λάζα. Το χωριό αυτό είναι η πατρίς του Λαζάρου, ονομάζεται Βηθανία. Είναι ένα πολύ μικρό χωριό, ήτανε στην εποχή του Χριστού, ήτανε προάστειο, σαν να πούμε η Σκοπιά. Όσο απέχει η Σκοπιά από τη Φλώρινα, τόσο απείχε η Βηθανία από τα Ιεροσόλυμα. Ήτανε ένα μικρό χωριό.

Και στο μικρό αυτό χωριό υπήρχε μια ευλογημένη οικογένεια. Η οικογένεια αυτή αποτελείται από τρία πρόσωπα. Το πρώτο πρόσωπο ήταν ο Λάζαρος, το δεύτερο πρόσωπο ήταν η αδελφή του η Μαρία και το τρίτο πρόσωπο η αδελφή του η Μάρθα.

Ήταν, όπως είπα, μια ευλογημένη οικογένεια και σε αυτή την οικογένεια συχνά επήγαινε ο Χριστός.

Ο Χριστός, γιατί μέσα στο περιβάλλον αυτό το θερμό, μέσα στο περιβάλλον αυτό της αγάπης, ο Χριστός έβρισκε την ανάπαυση. Όχι ότι είχε ανάγκη ανάπαυσης ο Χριστός, αλλά διότι σαν άνθρωπος και αυτός που ήταν εδώ στη γη και δοκίμαζε τόσες πίκρες και βάσανα, ως άνθρωπος, λέγω, αισθανόταν την ανάγκη μιας αναπαύσεως. Και οι καρδιές αυτές που τον αγαπούσαν πολύ τον περιέβαλαν με μεγάλη αγάπη και στοργή. Λάζαρος. Τι σημαίνει το όνομα Λάζαρος; Έχει σημασία. Τα ονόματά μας έχουν μεγάλη σημασία. Ήμουν προ ημερών σε κάποια πόλη. Πέρασα από κάποια πόλη, συνάντησα ένα παιδί, 18 to 19 ετών, το είδα στενοχωρημένο, σκεπτικό, δουλειά δεν είχε, φτωχαδάκι ήταν, όπως και η οικογένειά του.

Είναι μια έντιμος οικογένεια. Τον ρωτάω πως σε λένε Λέει Λάζαρο Ε λέω αφού σ' είναι Λάζαρο δεν πρέπει εσύ να είσαι έτσι μελαγχολικός και λυπημένος. Το όνομά σου σημαίνει ελπίδα. Το όνομά σου σημαίνει: ο Θεός είναι η ελπίδα μου.

Και εφόσον το όνομά σου έχει τέτοιο όνομα, ό,τι και αν σου συμβαίνει, πρέπει ποτέ να μην απογοητεύεσαι. Είναι πολλά χρόνια που κάτω στη Θεσσαλονίκη, περπατώντας μια μέρα στο Επταπύργιο επάνω, σε ένα δύσκολο δρόμο, είδα πρωί πρωί ένα καροτσάκι.

Το καροτσάκι απάνω ήταν γεμάτο φρούτα και λάχανα. Ήταν ένας πλανόδιος λαχανοπώλης. Εκείνο που μου έκανε εντύπωση ήτο επάνω στο καροτσάκι, όπως συνηθίζουν αυτοί που έχουν καροτσάκια και αυτοκίνητα, είχε γράψει μια επιγραφή. Τι έγραφε η επιγραφή; «Έχει ο Θεός».

Ο Θεός μου έκανε εντύπωση, γιατί χρειάζεται μεγάλο θάρρος σήμερα, πολύ μεγάλο θάρρος, να εκδηλώνει κανείς την πίστη του. Εδώ άλλος ντρέπεται να κάνει το σταυρό του, όχι να πιάσει να γράψει επάνω στο καροτσάκι του «Έχει ο Θεός». Άλλα πράγματα γράφουν, αλλά τέτοια πράγματα δεν τα βλέπει κανείς. Μου έκανε εντύπωση αυτό και τον επλησίασα τον άνθρωπο. Ήτο καμιά 45αριά χρονών άνθρωπος. Τον ρωτάω, έπιασα κουβέντα μαζί του.

Μου λέει, έχει 6 to 7 παιδιά και σηκώνεται, κάνει αυτό, νοικιάζει σπιτάκι στο άκρο της πόλεως και όταν ξεκινάει το πρωί με το καροτσάκι του, γυρίζει όλους τους δρόμους. Και δόξα τω Θεώ, μέχρι σήμερα ο Θεός δεν με εγκατέλειψε.

Με αυτό το καροτσάκι ζω ολόκληρη την οικογένεια. Ας έχει δόξα ο Θεός, μου λέει. Γι' αυτό έχω γραμμένο επάνω στο καροτσάκι μου «Έχει ο Θεός».

Βλέπετε, ένας απλός άνθρωπος, και έπειτα βλέπεις τον άλλο, τον άλλο, και παίρνει πέντε χιλιάρικα, έξι χιλιάρικα, εφτά χιλιάρικα, δέκα χιλιάρικα, δεκαπέντε χιλιάρικα, είκοσι χιλιάρικα και δεν σε φτάνουνε. Πώς θα ζήσω;

Και βλέπεις αυτούς τους ταπεινούς της γης με τα καροτσάκια τους, με το μικρό μισθό τους, με το μεροκάματό τους να έχουν μια ελπίδα στο Θεό. Τι μεγάλο πράγμα να έχει κανείς την ελπίδα του στο Θεό. Λοιπόν, ο Λάζαρος θα πει: έχει ο Θεός, η ελπίδα μου είναι ο Θεός.

Ο Λάζαρος αυτός, μία ημέρα έπεσε στο κρεβάτι, αρρώστησε. Και η αρρώστια του ήταν βαριά. Και εκινδύνευε να πεθάνει. Από ώρα σε ώρα περίμεναν το θάνατό του. Αλλά ο Χριστός δεν ήταν στη Βυθανία, ούτε στα Ιεροσόλυμα.

Πού ήταν ο Χριστός αυτές τις άγιες ημέρες; Μας ενδιαφέρει. Ο Χριστός δεν ήτανε στα Ιεροσόλυμα ούτε στη Βυθανία, που προαισθάνετο ή μάλλον εγνώριζε σαν Θεός ότι πλησιάζουν οι ώρες του θανάτου, οι ώρες των παθών του το μεγάλο, και πέρασε τον Ιορδάνη ποταμό και βρέθηκε στην έρημο, πέρα στην έρημο. Εκεί στην έρημο έμενε.

Εκεί ήτανε 100% ασφαλής. Υπήρχαν θηρία, λιοντάρια υπήρχαν, αλλά τα λιοντάρια σκύβανε και φιλούσανε τα πόδια του Χριστού. Και τα λιοντάρια ακόμα σεβαστήκαν τον Χριστό, και η άγρια φύση. Αλλά ενώ τα λιοντάρια της ερήμου σεβαστήκαν τον Χριστό, κάτω στα Ιεροσόλυμα υπήρχαν άλλα λιοντάρια, πιο άγρια, θηρία ανήμερα.

Και τα άγρια λιοντάρια ήταν οι κακοί άνθρωποι, οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι. Και είναι προτιμότερο ο κανείς να κατοικεί στην έρημο και να έχει συντροφιά τα άγρια θηρία και να βλέπει τα άστρα του ουρανού και να κοιμάται μέσα στην αμμουδιά και μέσα στις σπηλιές και πάνω στα δέντρα σαν τα πουλιά, παρά να κατοικεί μέσα σε μια πολιτεία που οι άνθρωποι έχουν γίνει χειρότερα από τα θηρία.

Χειρότερα. Ἄνθρωπος ἐν τιμῇ ὢν οὐ συνῆκεν, παρασυνεβλήθη τοῖς κτήνεσιν τοῖς ἀνοήτοις καὶ ὡμοιώθη αὐτοῖς. Γι' αυτό λοιπόν ο Χριστός τις ημέρες αυτές, παραμονές των παθών Του, ευρίσκετο μακράν, στην έρημο, μαζί με τους μαθητάς Του.

Οι αδελφές εγνώριζαν το μέρος που ήταν ο Χριστός, λόγω του στενού συνδέσμου τον οποίο είχαν με τον Κύριο. Γι' αυτό στείλαν απεσταλμένους και πήγανε στην έρημο και τον βρήκαν και του λέγουν ότι από ώρα σε ώρα κινδυνεύει να πεθάνει ο Λάζαρος και πρέπει να έρθεις.

Ο Χριστός λέγει στους μαθητάς του ότι είναι ανάγκη να πάμε στα Ιεροσόλυμα. Τότε οι μαθηταί του λένε: «Μα τι είναι αυτά που λες, Δάσκαλε, να πάμε στα Ιεροσόλυμα;» Δεν είναι πολύς καιρός που αρπάξανε πέτρες να μας πετροβολήσουν, να σε σκοτώσουν;

Εκεί θα πάμε; Εκεί, λέει, είναι ανάγκη να πάμε, στα Ιεροσόλυμα να πάμε. Μα γιατί να πάμε; Και λέει ο Χριστός να πάμε γιατί ο Λάζαρος κοιμάται, κοιμήθηκε ο Λάζαρος. Μπα, λένε οι μαθητές, Δάσκαλε, τι λόγος είναι αυτός που λες; Αν κοιμάται ο Λάζαρος θα ξυπνήσει μόνος του. Δεν υπάρχει λόγος να πάμε εμείς να τον ξυπνήσουμε, θα ξυπνήσει μοναχός του.

Τότε ο Χριστός, δεν κατάλαβαν οι μαθητές, και λέγει ο Χριστός ότι ο Λάζαρος απέθανεν, είναι ανάγκη να πάμε. Ο Θωμάς, που ήταν γεμάτος μελαγχολία, του λέγει: «Να πάμε, λέει, αφού το θες να πάμε. Ξέρουμε τι μας περιμένει κάτω στα Ιεροσόλυμα.» Εκεί μας περιμένουν να μας πιάσουν. Αφού θες όμως να πάμε, εμείς, λέει, ας πάμε μαζί σου, να πεθάνουμε κι εμείς μαζί σου.

Τώρα ξεκινάνε από την έρημο, αφήνουν την έρημο, ο Χριστός μαζί με τους δώδεκα μαθητάς του, και πάνε στη Βυθανία, απ' έξω, στο προάστιο των Ιεροσολύμων. Όταν πλησίασαν στη Βυθανία και το 'μαθε η Μάρθα, έτρεξε κι από το σπίτι.

Πήγε και υποδέχθηκε τον Χριστό, έπεσε στα πόδια του και του λέει: «Δάσκαλε, λέει, Κύριε, αν ήσουν εδώ, αν ευρισκόσουν εδώ, δεν θα πέθαινε ο αδελφός μου». Λέγει μη ανασυχήσεις, αναστήσετε ο αδελφός σου, θα αναστηθεί ο αδελφός «Το ξέρω, λέει, δάσκαλε, ότι θα αναστηθεί ο αδελφός μου, Αλλά θα αναστηθεί εντιεσχάτη η μέρα Όταν έρθει το τέλος του κόσμου πιστεύαν και στενάστες των νεκρών Θα αναστηθεί, αλλά τώρα πια είναι νεκρός.

Προχωρώντας ο Χριστός μαζί με τον κόσμο, πήγανε στα μνήματα. Στα μνήματα εκεί είχε μαζευτεί κι άλλος κόσμος. Το πήρε η είδηση η Μαρία, έτρεξε κι αυτή κοντά του, έπεσε στα πόδια και του λέει τα ίδια λόγια.

«Δάσκαλε, λέει, αν ήσουν εδώ, δεν θα πέθαινε ο αδελφός μου». «Μην ανησυχήσεις, λέγει, εγώ είμαι η Ανάσταση και η ζωή». Εκείνη την ώρα μαζεύτηκε πάρα πολύς κόσμος. Πήγαν στα μνήματα, σταθήκανε μπροστά στο μνήμα του Λαζάρου.

Πρέπει να ξέρουμε ότι τα μνήματα στους Εβραίους και μέχρι σήμερα ακόμα σε ορισμένες πόλεις δεν είναι όπως τα δικά μας μνήματα. Αυτοί σκαλίζανε βράχο και μες στο βράχο εκεί μέσα βάζανε τον νεκρό και μπροστά, στη θύρα του βράχου, έβαναν μεγάλο λιθάρι και το έφραζαν.

Στάθηκε μπροστά. Εκείνη τη στιγμή κλαίγανε όλοι, έκλαιγε η Μαρία, έκλαιγε η Μάρθα, έκλαιγαν οι συγγενείς, έκλαψε και ο Χριστός. Και μετά λέγει, κάνει την προσευχή του ο Χριστός και λέγει: «Πάτερ, πάντοτε με άκουσες και τώρα σε παρακαλώ να με ακούσεις.

Όχι για μένα, λέει, για αυτόν τον κόσμο που είναι εδώ, για να πιστεύσει». Και μετά έκανε κάτι που είναι αφάνταστο, κάτι που φαίνεται απίστευτο, κάτι που δεν μπορούν το μυαλό των ανθρώπων, τα μικρά μυαλά των ανθρώπων, να το καταλάβουν.

Μα είναι γεγονός. Τι έκανε ο Χριστός; Μια διαταγή έδωσε. στάθηκε μπροστά αφού διέταξε προηγουμένως να βγάλουν την πότη το λιθάρι Λιθάρι, και λέγει η Μάρθα: «Δάσκαλε, λέει, τέσσερες μέρες είναι μέσα. Άμα ανοίξουμε, βγάλουμε το λιθάρι, θα βρωμήσει ο κόσμος. Τεταρταίος εστί». «Όχι, λέει, ανοίξτε. Άρατε τον λίθο». Βγάζουν τον λίθο και λέγει τότε με ισχυρά φωνή: «Λάζαρε, δεύρο έξω». Και με τη φωνή αυτή και μόνο παίρνει ζωή το νεκρό σώμα του Λαζάρου, σαν να πέρασε επάνω του ηλεκτρισμός, μαγνητισμός. Άρχισαν τα μάτια του, άνοιξαν και άρχισε να περπατάει, να βγαίνει έξω από το μνημείο. Τρόμος και φόβος τους κατέλαβαν, πέσανε κάτω, τρόμαξαν. Έκστασις, θάμβος κατέλαβε όλο το πλήθος. Πολλοί επίστευσαν, αλλά και πολλοί δεν επίστευσαν. Και άλλοι εχθροί του τι έκαναν το ίδιο βράδυ που ο Λάζαρος ήτο πια στο σπίτι του μαζί με τις αδερφάδες του;

Και με τους συγγενείς και φίλους, το ίδιο βράδυ στα Ιεροσόλυμα, τη νύχτα, τα μεσάνυχτα, μαζευθήκανε στο σπίτι του Άννα, του Καϊάπα. Μαζευθήκαν όλοι οι εχθροί του και είπανε ότι όσο περνά ο χρόνος τόσο κερδίζει. Ο χρόνος δεν είναι για μας, ο χρόνος είναι γι' αυτόν. Καθημερινώς κάνει θαύματα, και αυτό που έκανε τώρα πια, το πιο μεγάλο θαύμα, θα τον αγαπήσουν ακόμη περισσότερο ο κόσμος, και γι' αυτό φωνάξανε όλοι ότι πρέπει να τον σκοτώσουν.

«Πρέπει να τον σκοτώσουμε, πρέπει να τον εκτελέσουμε». Και από το βράδυ εκείνο είχαν λάβει απόφαση. Δεν πήγε στα Ιεροσόλυμα, αλλά πάλι πήγε στην έρημο.

Αυτό, αγαπητοί μου, με απλά, πολύ απλά λόγια, είναι το θαύμα, είναι η ανάσταση του Λαζάρου. Την έχετε ακούσει και πάλι απόψε την ακούσατε. Μα είπα ότι εκτός από τον Λάζαρο αυτό υπάρχει κι ένας άλλος Λάζαρος.

Ποιος είναι ο άλλος Λάζαρος; Όχι ένας Λάζαρος, πολλοί Λάζαροι.

Ποιοι Λάζαροι; Ποιοι είναι οι Λάζαροι αυτοί, οι νεκροί Λάζαροι, οι τεταρταίοι Λάζαροι, οι Λάζαροι που σκορπάνε πτωμαΐνη μέσα στην κοινωνία και στον κόσμο; Λάζαρος, όσους θες. Τον βλέπεις εκείνον; Ναι, τον βλέπεις. Έχει τώρα 5, 10, 15 χρόνια να πάει στο σπίτι του. Φωνάζει η γυναίκα του, φωνάζουν τα παιδιά, φωνάζει η κοινωνία, φωνάζει ο δεσπότης, φωνάζει ο ευαγγελιστής.

Ο Αγγελέας, τίποτα αυτός, που τον βλέπει στον τάφο, χίλιες φορές να ήταν στον τάφο, χίλιες φορές να ήταν στον τάφο, δεν τους κλαίω αυτούς που πεθαίνουνε, αλλά αυτόν πρέπει να τον γράψουμε. Που είναι αυτός; Ζωντανός είναι, αλλά είναι μες στον τάφο και πρέπει κανείς να έχει μια μεγάλη λογοτεχνική ικανότητα να γράψει βιβλίο για αυτούς τους τεταρταίους Λαζάρους.

Μα πού είναι λοιπόν η μάνα, τα παιδιά, η κοινωνία, το χωριό; Τον φωνάς, τίποτα, είναι στον τάφο, μες στον τάφο είναι. Ποιος είναι ο τάφος; Είναι το σπίτι της βρωμεράς και αμαρτωλής γυναικός που τον έχει κρατήσει και δεν ξεκολλά.

Πιο εύκολα μπορεί μες στον τάφο να βγάλεις έναν Λάζαρο τεταρταίο που είναι νεκρός, παρά να τον βγάλεις μέσα από τέτοιο αμαρτωλό σπίτι. Λοιπόν, το σπίτι μιας αμαρτωλής γυναικός είναι ο τάφος μέσα στον οποίο μένουν οι τεταρταίοι Λάζαροι, οι άνθρωποι οι οποίοι εγκατέλειψαν τις οικογένειές τους και διέσπασαν τους ιερούς δεσμούς του γάμου.

Τον βλέπεις τον άλλο, βραδιάζει, 8, 9, 10, 12 η ώρα, τη μία, τον περιμένει. Πού τον βλέπεις; Πού είναι αυτός; Στον τάφο είναι, μέσα στον τάφο. Προτιμότερο να είσαι μες στον τάφο, στο νεκροταφείο νεκρός. Πού είναι; Μέσα στην ταβέρνα, εκεί μέσα είναι και έρχεται κατά τις πρωινές σαν βρικόλακας, όπως λένε τα παραμύθια τα ψεύτικα.

Ότι βγαίνουν από τους τάφους οι βρικόλακες κατά μεσάνυχτα και περιπλανώνται μέσα στα χωριά και τρομάζουν τα μικρά παιδιά. Έτσι και εδώ στην πόλη και σε άλλες πόλεις ακόμη περισσότερο, κατά τις πρωινές ώρες σαν βρικόλακες δεν στέκονται στα πόδια, βγάζουν άναρθρες φωνές, βλαστημάνε, αφρίζουνε, κάνουν όργια, σαν βρικόλακες πραγματικώς ξεπάνε, αλίμονο στην καρ...

Διότι έμπαινε σαν θηρίο, έμπαινε μέσα, πότε μαχαίρια, πότε σίδερα, πότε ξύλα, πότε καρέκλες, πότε έσπαζε τα παράθυρα, έχασε τα νεύρα της. Άλλες πήγανε στη νευρολογική. Τι τραβάνε οι γυναίκες, τι τραβάει ο κόσμος! Βρικόλακες πραγματικοί, βγαλμένοι μέσα από τους τάφους, μέσα από τη σήψη και την καταστροφή κλπ.

Βλέπεις τον ένα, είναι στον τάφο της πόρνης γυναικός. Βλέπεις τον άλλο, είναι στον τάφο που λέγεται ταβέρνες, που γέμισαν σαν μανιτάρια μέσα στην πατρίδα μας. Βλέπεις τον άλλο κάτω, σε άλλον τάφο είναι μέσα αυτός, είναι μες στον τάφο που λέγεται χαρτοπαίγνιο, χαρτοπαιξία.

Τοπεξία, ούτω πως μπορούμε να αναφέρουμε διαφόρους τόπους. Αυτοί όλοι είναι νεκροί, ας είναι ζωντανοί. Το λέει η Αποκάλυψη: το όνομα έχουν ότι ζουν, αλλά νεκροί είναι. Το όνομα λέει ότι είσαι ζωντανός, γιατί ζωντανά είναι και τα ποντίκια, ζωντανές είναι και οι αρκούδες, ζωντανά είναι και τα λιοντάρια, ζωντανά είναι και τα θηρία, ζωντανά είναι και τα θηρία του κόσμου, αλλά διαφέρει ζωή από ζωή. Γιατί αυτοί έχουν μόνο το όνομα, μάτια έχουν... Ευχή, Θα πει εκατομμύρια κουβέντες, η προγιάνιο, ω Θεέ μου, ω Θεέ μου, αν είστε μες τα αυτοκίνητα από τη Φλώρινα μέχρι κάτω στην Αθήνα, πάτε μες τα αεροπλάνα παντού, εκατομμύρια λέξεις θα πει ο άνθρωπος από το πρωί μέχρι το βράδυ. Αλλά δεν θα ακούσετε μια θρησκευτική κουβέντα. Ντρέπονται και τη λέξη να πούμε ακόμα Θεός. Τίποτε από αυτά, η γλώσσα τους είναι νεκρή. Το μυαλό τους σκέπτονται από πρωί και τα μεσάνυχτα ακόμα. Υπότιτλοι AUTHORWAVE Δέκα χρόνια κοντά τους να καθίσεις, η γλώσσα τους θα πει εκατομμύρια κουβέντες. Η προγιάνιο. Ω Θεέ μου, Θεέ μου. Αυτοί έχουν μόνο το όνομα Μάτια έχουν, αυτιά έχουν, στομάχια έχουν, έντρα έχουν Όλα τα όσα έχει ένα ζώο τα έχουν Αλλά δεν έχουν ψυχή, δεν έχουν πνευματική ζωή Τον βλέπεις Ο Λάζαρος μιλούσε μες στον τάφο Δεν μιλούσε, άκουε μες στον τάφο Έβλεπε μες στον τάφο, περπατούσε μες στον τάφο Και αυτοί δεν έχουν γλώσσα, έχουν Δέκα χρόνια κοντά τους να καθίσεις η γνώσα τους θα πει κατ' όλους Η γλώσσα τους θα πει εκατομμύρια κουβέντες.

Ακόμα, πες μου, πες μου, τι σκέπτεσαι τη νύχτα, τα μεσάνυχτα, να σου πω τι είσαι, να σας διηγήσω από τις σκέψεις. Όλα τα σκέπτονται, τα παιδιά, τις γυναίκες, τα λεπτά, τις οικογένειες, τα πάντα, αλλά το μυαλό τους δεν είναι αυτό που λέγει ο προοιμιακός ψαλμός.

η δυνθή αυτοϊδεολογία, εγώ δεν φρανθίσω με τον Κύριο, οι σκέψεις μου ευχαριστιέται όταν σε σκέφτομαι. Λοιπόν, η γλώσσα δεν μιλάει για τα μεγαλεία του Θεού, το μυαλό δεν σκέφτεται, η καρδιά δεν πάλλει για τον Εσταυρωμένο, τα πόδια δεν πάνε στην εκκλησιά, τα χέρια δεν κάνουν τον Σταυρό τους.

Λοιπόν, δεν είναι νεκροί αυτοί οι άνθρωποι; Δεν είναι Λάζαροι τεταρταίοι; Δεν είναι άξιοι θρήνων και κοπετών πολλών; Είναι, ασφαλώς είναι. Τι πρέπει να γίνει; Πρέπει, αχ, να είχα τη δύναμη του Χριστού, να είχα τη δύναμη του Χριστού, να πήγαινα εκεί πέρα στις ταβέρνες απ' έξω και να φωνάξω κι εγώ, «Λάζαρε, δεύρο έξω».

Ελάτε έξω τέτοιες Άγιες ημέρες, μέσα στα καπηλειά. Ελάτε εδώ μέσα στην εκκλησία να προσκυνήσετε τον Εσταυρωμένο, τα πόδια του τα άχραντα. Αχ, τέτοια δύναμη να πάω μέσα στα σπίτια απ' έξω και να φωνάζω: «Ελάτε έξω όλοι εσείς οι νέοι που σαπίζετε και αφήνετε τα κοράκια να τρώνε τα κορμιά σας, δεύρο έξω, νέοι, δεύρο έξω, βγείτε μέσα από τους τάφους σας», και να πάμε παντού όπου είναι. Δεν έχουμε τέτοια δύναμη γιατί είμαστε αμαρτωλοί.

Αλλά ο Χριστός την έχει τη δύναμη αυτή και φωνάζει τους αμαρτωλούς και τους καλεί κοντά του. Και αυτή είναι η πραγματική Ανάσταση. Λοιπόν, τελείωσα το σύντομο λόγο μου. Ο ένας Λάζαρος είναι ο Λάζαρος ο γνωστός.

Οι άλλοι Λάζαροι είναι μέσα στην κοινωνία μας, γεμάτη. Ποιος θα μπορέσει, ποια γυναίκα, ποιος άντρας, ποιος θα μπορέσει να φέρει στον Χριστό μια ψυχή; Από αυτές τις ψυχές που ευρίσκονται σήμερα μακριά από τον Θεό.

Θεόν. Ταύτα, αγαπητοί μου, εύχομαι να βοηθήσει ο Θεός ώστε να μπορέσουν να ξυπνήσουν περισσότερες ψυχές και να επιστρέψουν στον Χριστό. Εις τρόπον ώστε η Ανάσταση να μην είναι μόνο Ανάσταση των σωμάτων αλλά και Ανάσταση των πνευμάτων, Ανάσταση των ψυχών.

Εις την οποία κατεξοχήν αρέσκεται ο Αναστάς μας Κύριος. Αμήν.