Οι δίκαιοι προπάτορες και ο άγιος Ιγνάτιος Αντιοχείας

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

Tomorrow, my dear friends, as you all know, is Sunday, the Sunday before the Nativity of the Theotokos. Tomorrow, an association celebrates its feast day. Which association is it? The merchants’ association? The tailors’? The shoemakers’? The furniture makers’?

The lawyers’ association, perhaps, or the doctors’? In our day, we make a great deal of a merchant whose shop is thriving, a doctor or lawyer with many clients, or anyone wealthy and prominent. We place great value on education, learning, and business. But in the early centuries, when Christian life flourished, something was valued above every trade, every craft, and everything else.

All those other things are pebbles. They are pebbles beside the one thing that matters. It is not becoming a merchant, a doctor, a lawyer, a priest, or even a patriarch. What matters is becoming a saint.

Who today values holiness, that genuine coin the world so desperately needs? Holiness is not merely overlooked; it is attacked and mocked.

I say this because tomorrow the Assembly of the Righteous celebrates, as the Church sings. If I could take the hymns and explain them to you, you would hear words of gold. I sigh because we spend an hour here listening to them without understanding a thing. They sound like Chinese to us. May God grant a change, one that leads us more deeply into Orthodoxy.

Everyone who comes here should keep their little service books in hand, listen to these words, and understand them. If you don’t understand them, the time just passes by.

My prayer is that you may understand. I do not know what has happened to us. We have such beautiful music, such beautiful hymns, such soaring spiritual passages.

The Christmas hymns are diamonds. Yet who understands them? Why do we fail to understand what happens in the Church? It is as though it were spoken in Chinese, Japanese, or Arabic.

Among the things sung tonight was this: tomorrow the Assembly of the Righteous celebrates. The Assembly of the Righteous. Who are these righteous people? They are those who lived in ancient times.

They lived when darkness lay over the earth, before the sun had risen. For there is another Sun who shines upon the world.

One is the sun we see, which one day will go out like an oil lamp. Lamps go out, and so will the sun; daylight will cease. The sun is under no obligation to rise every day and light the world for free while you never say thank you. When it goes out, let all the electric companies gather and try to give the world light. But glory to You who have shown us the light! There are two suns. One rises every morning, and no one says, “Glory to You, O God.” The other is our Christ, the Sun of Righteousness, who will never set in people’s hearts. Those who worshipped the stars were taught to worship the Sun of Righteousness. Christ, You are the sun, the spiritual sun of humanity. So the righteous people we celebrate tomorrow were born in an age when darkness lay over the earth, before the Sun of Righteousness had risen, when people did not worship the true God but worshipped…

People worshipped carved idols and stones. They worshipped cats, dogs, mice, even onions and garlic. That was the age in which these righteous people lived. Yet they lived according to God’s will and believed in the true God. And what were they like?

One against a hundred, one against a thousand, one against a hundred thousand, one against a million. That is how precious each one was in those days.

It was like Lot in Sodom and Gomorrah. God said there were 300,000 people there in that hollow. Three hundred thousand lived in Sodom and Gomorrah. Yet, as we said, they all lived in the thought of God. Lot was there with his two daughters, three people in all. If there had been ten, God would not have sent down fire to destroy the place. But there was one righteous man in Sodom and Gomorrah: Lot. He too was righteous.

Isaac was righteous, Abraham was righteous, and Noah was righteous. So was Abel, whom his brother killed, staining the earth with his blood. But were the righteous only men? There were women too. Sarah was a righteous woman, a holy soul. Rebecca too was a righteous soul. And there was a woman who would rather be put to death than dishonor her husband.

That woman was Susanna. Solomonia was righteous too, a holy woman whose seven children all gave their lives for the true God. These are the righteous. Tomorrow we commemorate all the righteous who lived from Adam until the Nativity of Christ.

All the righteous forefathers are celebrated tomorrow: the company of those who lived before Christ. And besides them, tomorrow is the feast of a saint who, sadly, is little known in our region or even throughout our country. There is not a single church dedicated to him here.

If God counts me worthy, I will build a church in honor of this saint. He is a great saint: Saint Ignatius. Who was he? Tomorrow brings three celebrations: Sunday, the day of the Resurrection; the commemoration of the righteous who glorified faith in Christ; and the feast of Saint Ignatius. If you read the Gospels, you will know one of their most beautiful scenes. One day, while Christ was teaching by the shore among the fishermen, some mothers came to him. They were poor mothers, barefoot, carrying their children in their arms. They hurried to Christ so that he would bless their children.

But when the disciples saw the mothers and children, they tried to send them away. They thought the children would make too much noise. Christ rebuked his disciples and told them, “Let the children come to me.”

Christ took those children into his arms. They were not the children of wealthy people or kings, but of very poor families, fishermen and others like them. He held them in his holy hands, blessed them, and spoke to them with a father’s pure affection. Then they went on their way.

Why do I tell you this? Because some would let children run wild in the streets and fall into vice. That is a terrible wrong. A child who does not know Christ, a child who does not love Christ, is unhappy.

Tomorrow that child may become a scholar, a doctor, or a lawyer. He may earn great degrees, travel abroad, learn the languages of the world, study music, and become a great artist.

But if he does not have Christ within him, he is unhappy. Only the person who has Christ in his heart is truly happy. And Ignatius was one of those children whom Christ blessed.

Ignatius grew to be a great man. He remained close to Christ and to the Apostles. He knew Peter and John, and through them he became a deacon, then a priest, and finally a bishop.

A bishop who fully understood his calling. His life tells us that when he celebrated the Divine Liturgy, he saw visions of angels filling the sanctuary, just as Saint Spyridon did.

When Ignatius celebrated the Divine Liturgy, he heard the sweet singing of angels, and his soul soared. Saint Ignatius was bishop of one of the greatest cities. Which city? Antioch, one of the great centers of the ancient Greek world, beyond Cyprus, where the Patriarchate of Antioch is today. That is where he served as bishop.

And in what age? An age when it was no easy thing to be a Christian. It could cost you dearly. If you said you were a Christian, the authorities would seize you at once and throw you into prison. Those were the times.

An emperor passed through Antioch. He stopped there and pitched his camp outside the city, beside a great river. There he learned that Antioch had a bishop named Ignatius. He summoned him, and as soon as he saw him, said, “You miserable man!” Ignatius answered the emperor, “Whoever believes in Christ is the happiest person in the world.”

“The miserable one is the person who does not believe in Christ, even if he wears a crown on his head.” They spoke together, and in the end the emperor Trajan ordered Ignatius seized and bound.

Then he ordered a detachment of ten soldiers to take him from Antioch to Rome. Do you know how far that is? Take a map and look. If you have no map at home, find one and see where Antioch is and where Rome is.

Today, of course, you can fly from Antioch to Rome in two or three hours. Back then, the journey took at least three or four months. They took him from city to city until at last they reached Rome.

When he arrived in Rome, they put him in prison. There, some Christians tried to prevent his execution. When he learned what they were doing, he said to them those priceless words: “If you love me, let me be martyred for Christ.”

“If you love my soul and not just my body, let me shed my blood for Christ. If you love me, place no obstacle in the way of my holy desire.” The emperor was preparing to throw him to wild beasts in the great amphitheater.

If any of you go to Rome, that amphitheater is still standing. How many bodies, how many thousands of martyrs suffered there! Inside that vast arena, wild beasts gnawed their bones as dogs gnaw bones outside a butcher’s shop. That is what they did to the holy martyrs of those days.

And what did the Saint say as he faced that place? “Let me be,” he said. “The teeth of the beasts will be the mill that grinds my bones. As a mill grinds wheat into flour, so their teeth will grind my bones. And as flour becomes bread, so I shall become bread for Christ, sweet bread for my Christ.”

That is how Saint Ignatius spoke. The day of his martyrdom was set. The crowds gathered in the amphitheater, and there stood Saint Ignatius, his face radiant.

Then they brought out a cage of hungry lions and opened its iron door. A lion sprang out. Close your eyes, so that I need not describe what followed. Only a savage soul could bear to picture that martyrdom: the beasts leaping on him, tearing him with their claws, gnawing at him, the cracking of bones between their teeth.

My God, what savagery! There should not have been a single person in that amphitheater. Not one!

And yet, even one person could sit up there and watch a lion tear the bones apart, crush them and devour them, while the crowd roared and applauded. What a beast! Do not tell me about human beings. When you think what a brute a human being can be, you should feel ashamed for humanity. The lions gnawed the bones and licked up the blood. In the end, only a few large bones remained. And I will tell you something else, something unbelievers reject but we believe: the lions left his heart untouched. There it lay, the heart that was full of love, the heart that was full of Christ’s blood. Tradition tells us, and this is no lie, that when they opened his heart, they found these words written inside it in letters of gold: ‘Christ is my beloved.’ The beloved of the soul. Christ is the soul’s great love. This, my dear friends, is the Saint’s martyrdom. The faithful gathered there with cotton. At midnight, they went into the amphitheater at great risk, wiped up the martyrs’ blood with the cotton, and collected the remains of his bones. They took the relics to Antioch, where they remained for many years, until the Crusaderstook them away. They now keep those relics in the vaults of Rome, alongside the relics of other martyrs.

My dear friends, I have told you only a few words about the life and martyrdom of Saint Ignatius the Great. We honor Saint Ignatius, yet look around: Greece has fifteen thousand churches, and scarcely one bears his name. People turn to Saint Phanourios with offerings and dreams about whom they will marry. They esteem saints who heal their bodies.

A saint who was a physician and healed bodies is highly valued. But think of great saints such as John Chrysostom, Saint Basil, Saint Gregory, and Saint Ignatius. God knows how hard I have labored among the villagers for Saint Ignatius.

I want the world filled with saints. Yet there is hardly a church of Saint Ignatius. I think there is a monastery dedicated to him on Mytilene, and perhaps another place somewhere, but almost nowhere else. God willing, I shall build or consecrate a church in his name. There I shall have painted the lion devouring the Saint, and a heart with Christ’s name written upon it.

The love of our hearts. What lesson can we draw from this? First, we hear about those savage people who went to the amphitheater to watch. But we are no better. We are no better. We are no better. They went there and watched hungry beasts spring upon people, tear them apart, devour their flesh, and they enjoyed the sight. Are we any better? Why do I say we are no better? Because we leave the Church, I do not mean you, and go to the theater. Think about what we watch there. Let me tell you about a theater I went to in Athens. My God, my God, what was that? What was that? The film was called...

People went to see scenes of killing: children murdered, women disemboweled, gunfire, fires, police shooting. And at the end the killers appeared victorious, while the crowd below cheered.

People enjoy such spectacles of violence. They watch killing, humiliation, and slaughter, and the film is called a success. How are we different from those who filled the amphitheater to watch the lions? People want something sensational: blood, guns, disgrace, hangings, arson, persecution, deceit. Filthy films draw huge audiences. The people who once watched those horrors in the amphitheater had no cinema. If they had, they would have watched these films too.

These are sinful eyes. I have said it before: we are not organized. We are not organized. You see, I say this with tears: I am the only one fighting these things. If all the bishops stood together, things would be different. But I have been left alone.

I say this: if all of us bishops were united, we could create a strong movement for Christian standards. Then no one seeking profit could show such filthy, shameful films and turn people into spectators in the amphitheaters of Rome.

That is the first point. What is the second? What strikes me even more is love. What love? Ignatius loved Christ. He loved Christ when, as a little child, he looked at Him with his blue eyes. He loved Christ when Christ took him in His arms. He loved Him as he grew up, as a young man, as a deacon, as a priest, as a bishop, and into old age.

What will Christ find in our hearts? What kind of heart will He find there? People speak of being in love, but Christ is worth more than any earthly love. I am not telling you to despise women. I too was born of a woman, of a mother. But if one woman does not love you, must you throw yourself under a train or take poison? Is that a reason to take your own life?

Poor, lost souls! What a deceitful world. One person is seized by a passion for money. It is no longer love but a frenzy, a kind of madness. I know someone here who shuts himself away at night and keeps counting his money, putting it into a little tin and counting it again and again.

Ask him to come out in the evening, and he will not come. Night after night he stays there with his tins, counting, as though the devil has him in his grip. One heart is consumed by love of money, another by desire for women, another by love of nightclubs. People told me that near Ptolemaida, after they drove some sinful people away, those people moved farther out and set up the devil’s tent.

There they set up outside Ptolemaida and make money. A poor working man took the six thousand drachmas he had and went there at night. He danced until morning, then came home with no money for bread or food, nothing at all. Men fall at the feet of sinful women, while the priest and the parish committee go out trying to collect money.

A house of prostitution, a single sinful woman, can take in one night as much as all our people collect across the town. And you speak to me of loving Christ? Look at the hearts of this age: hearts given over to lust, adultery, unbelief, and corruption.

Christ asks for our hearts. I will finish with a short story. Another saint, like Saint Ignatius, set out on a journey. Ignatius left Antioch for Rome; this saint went the other way, leaving Rome for the Holy Land.

He went to the Holy Land because he had made a vow.

He had made a vow to sleep in the cave at Bethlehem, where Christ was born, on the night of the Resurrection. The cave is still there today, and thousands gather there every year. He wanted to spend the night there, just as people sleep here inside the church on the night of Saint Panteleimon. He had vowed to stay there that night, even if he did not close his eyes, and to sleep where Christ had been. So he went inside, fulfilled his vow, and slept there.

One night he had a dream. What did he see? He saw Christ, like an infant descending from heaven, radiant as the sun, the stars, and the lilies. His eyes were dazzled. “Christ! Christ! Christ!” But Christ said to him, “Jerome, Jerome, you do not love Me.” “I do not love You? I have run to the Church since I was a little child. How can You say I do not love You?”

“My mother makes the sign of the Cross every night. How can You say I do not love You? I left my mother and father. I left everything, even my wealth, and came here to worship You.” “Jerome, you do not love Me.”

“You gave Me your money. You gave Me everything you owned. But you did not give Me your heart.” Christ asks for our hearts more than for our money. “Give Me your heart,” He says, “that very heart which today is filthy and unclean.”

“Give Me your heart, My child. Give Me your heart.” That is what the Lord asks of us: to take our hearts, wash them, and carry them through the waters of the Jordan. Then our hearts will become a manger, a heaven, with Christ at their center above everyone and everything else.

These are not just words. We must feel them deeply in our souls and hearts. Christ must dwell within us. If our angel were to open our hearts one day, what would he find there? I want Christ to be there above all else.

Love your children, your wife, your husband. You should love them all. Love is at the heart of our Christian life. But above everyone, love Christ. He says, “Whoever loves father or mother more than Me is not worthy of Me.”

So let us give our hearts to Christ. Let our hearts be cleansed by the tears of metanoia, of repentance. Then, even while others are making merry, we will stand on earth and hear heaven singing above us: “Glory to God in the highest, and on earth peace, goodwill toward men.” Amen.

Peace, my dear Christians, is the prayer of our devout Church. Peace is a sweet word of the Gospel. If you pay attention during the Divine Liturgy, you will hear the priest stand at the Holy Doors more than once and say, “Peace be unto you.”

These are the words Christ spoke after His holy Resurrection. Peace in our hearts, peace in our homes, peace in our communities, peace throughout humanity. Is there peace? There is no peace in our hearts, in our homes, in our communities, or in the world.

Instead, there is unrest. Peace is like a calm sea. How lovely it is to travel when the water is as smooth as a mirror. But when a fierce wind blows, the waves grow enormous, the boats are tossed about, and shipwreck threatens, it is a hard and sorrowful thing to be at sea.

Our hearts are storm-tossed seas, and so are our families and the whole of society.

There is great unrest in the world. Turmoil and fear grip humanity. Look at the signs: people fly toward the moon and the stars, yet they have no peace in their hearts, and there is no peace in the world.

Lately there has been anxiety in every home, across the Balkans and the East, as far as Egypt and France, everywhere. Why? Because, despite all the progress of science, the danger of disease has appeared again.

Disease has appeared, an epidemic, plague, cholera. Borders have closed, and people are afraid. Science has advanced, and what happened in former times cannot happen again.

Those were the years when cholera wiped out whole households and entire communities. Yet cholera is not the danger; this is only a prelude. The worst is still to come, as people say. A disease will appear. My God, my God, what will our eyes see, what will our ears hear! The Apocalypse says a disease will appear so terrible that neither vaccines nor hospitals nor anything else will be enough.

Yet no scientific advance can hold back every evil. As it is said, three terrible things will come upon the world. War will reap one third of humanity. One third will fall by the sword.

Another third will die of hunger, not like the famine we older people saw in 1942, 1943, and 1944, but an even more terrible famine. And the final third will die of epidemics, of dreadful disease.

Unrest, turmoil, and fear fill the whole world. Why, my dear friends? What is the cause? The cause lies deep in the human heart. We have gone far from God, and the sword devours those who stand against Him.

But I have not come to church today as a doctor or a nurse. We need not live in fear of death: with vaccines or without them, the day of our death will come.

I have not come as a doctor of the body. I have come as a doctor of the soul to tell you something more: beyond vaccines, doctors, and bodily diseases, there is a greater danger. There is a far more terrible disease, and sadly we pay it no attention.

This terrible disease, which ravages human society, has a name: sin. This is the plague, the cholera, the cancer. It is the cause and root of every sickness of body and soul.

Just as the disease going around can strike anyone, from a gray-haired elder to an infant in its mother’s arms, so that young and old alike may need vaccination, sin strikes the whole human race: the elderly and the little child, men and women, kings and soldiers, everyone without exception.

This germ is in human blood; it is in the human heart. We are used to calling little children angels. But that is a mistake. Mother, you hold your child in your arms, lift it up, and call it your little angel. Know what love that little child has within it, and how fierce even a little child can be. Evil is in the human heart; it holds sway there.

Watch that little ‘angel’ when its mother puts it down and takes another child into her arms, perhaps an abandoned child, to nurse it. You will see the first child turn pale with jealousy.

There is even an account of an infant who died in a fit of spite because its mother nursed another child whose own mother had died. Malice and hurt are there. You see another little one throw himself on the floor, kicking and shouting in stubborn anger because you will not give him what he wants.

And some foolish mothers and fathers, instead of setting firm limits, give in to him. That is a terrible wrong. You must stand against the child’s demands and root out the selfishness within him.

Because the little child who insists on having its own way and makes its mother and father give in will, before long, become a terrible tyrant at home, a wretched character, someone unbearable to live with in society. So evil is there even in a small child. It is in every human being, without exception.

Malice, sin. Ask a doctor, ‘How many diseases are there? Five? Ten? A hundred?’ There are diseases even doctors do not yet fully understand. The human body is subject to all sorts of illnesses, and there are many germs.

Just as there are many diseases, there are many different sins. Tonight I want to speak to you about one sin that we do not take very seriously. This sin has a name.

What is it called? You will hear about it tomorrow in the reading from the Apostle. The reading will be from the Apostle Paul, writing to Christians who lived around Ankara.

Around Ankara there were Christians who believed in Christ, and they remained there until the great catastrophe of 1922. They formed a great Church that gave us thousands of martyrs and heroes of the faith.

Ankara itself had beautiful churches. This was the Church of Galatia. So when you hear “To the Galatians,” think of the people of Asia Minor who lived in its heartland, in and around Ankara, until 1922.

The Apostle Paul writes to the Christians of Galatia and tells them to beware of a particular evil. What is it? He describes it in another letter, to the Ephesians, and gives it a name: seeking to please people. He says we must not be people pleasers.

What does it mean to be a people pleaser? Tonight we must ask whether we, too, are like that. It means wanting to please other people. But is it wrong to please them? Must we go off to the moon, live in a wilderness with no one near us, and care nothing for society?

Of course not. There are times when we should please others. A young child should please his father, a daughter her mother, a pupil his teacher, a soldier his officer. Yes, we should please people, but only up to a point. There are limits. We must not try to please others in every situation.

If you cross those limits, you become guilty of wrongdoing. Let me give you a few examples so you can see how harmful this desire to please can be. If society were made up entirely of saints, I would tell you always to please people.

But society is not made up of saints. It is made up of people with a worldly way of thinking.

who have sinful desires and vices, because society as a whole is made up of people like this. So a Christian who wants to live a truly Christian life must take care not to please everyone, without exception, in every situation. Let me give you a few examples. As a Christian, you must fulfill your duties. And what is the first duty? I have said it so many times that I am tired of repeating it: the first duty is to make the sign of the Cross. This is a great thing. I am not telling you to go off to a remote place. I am not telling you to go into a hermitage and make a thousand prostrations. I am not telling you to use a prayer rope or to fast. I am telling you to make the sign of the Cross. Christ was crucified and suffered for you. It is a great thing to cross yourself, to do it properly. Ah, when a person is alone, he does it.

A woman or a girl is at home, alone before the icon, and makes the sign of the Cross. But tomorrow she goes to a wedding. The relatives arrive, perhaps from Thessaloniki or somewhere else, and everyone sits down at the table, guests of every sort. Then she does not make the sign of the Cross.

That is when I want to see you stand up and make the sign of the Cross. But you do not. Do you make it or not? Why not? You love Christ, so why do you hold back? Because a lady or a young woman might laugh at you.

You want to please the crowd and fit in with the company, so you do not make the sign of the Cross. You are a people pleaser. You want to please the world instead of Christ. If you are truly a Christian, you will make the sign of the Cross there just as you do when you are alone, before five people or before millions. Read about the martyrs and see what they did.

Read about the martyrs we commemorated yesterday, whose feast is tomorrow. Father Theoklitos mentioned their names at the end of Vespers. Read their stories: they were brought before two thousand people, with ravenous beasts waiting, and they made the sign of the Cross before they were thrown to the beasts.

Is anyone going to cut off your head? You are afraid of a smile, of someone laughing, of being called old-fashioned, and so you do not make the sign of the Cross. You betray your faith. You are acting as a people pleaser, not as a Christian.

And the Lord condemns those who seek to please people. Here is another example. You are a Christian, and you must do your duty. What is that duty? The bell rings on Sunday. My fellow Christians, that bell, which can be heard three kilometers away, will one day testify against us.

It will be a witness for the prosecution at God’s judgment. In earlier times there were no bells. Under Ottoman rule, there was no church bell, yet people went to church without one. Now the bells ring, and someone hears them but still does not go to church.

Why? Because she keeps company with fashionable ladies who think it grand to stay up playing cards until morning. But when it is time for church, she wants to please her friends and the woman with a worldly outlook. She does not want them to call her old-fashioned, so she stays away.

Where are those people who used to enter a church even though they risked being executed or thrown to the beasts? You are a people pleaser: you avoid making the sign of the Cross so that you can please the world.

You stay away from church because you do not want to be called old-fashioned; you want to be thought modern. But if you are a Christian, man or woman, what duty must you fulfill? Read the Gospel. Yes, read the Gospel.

You may go to bed without bread; you may live without bread. But you cannot live without the Gospel. So read the Gospel, morning, noon, or evening. Find some time for it. You read it at home. And if you travel to France, Germany, or America, notice what people do.

On the trains you will see people reading more than magazines, newspapers, or indecent material. The world may be corrupt, but there are still people who believe in God. You see them reading while traveling by car, even on an airplane.

Even Kennedy, the American president who was killed, carried the Gospel in his briefcase and read it on the airplane, although he governed two hundred million people and bore the cares of the world.

Even when he traveled by plane, he had the Gospel with him. He took it everywhere.

He kept it with him. It seems he took nothing else along, just the Gospel. And you, my dear friend, in America, Belgium, and Denmark, you see women traveling by train for one, two, even three hours. They do not read only newspapers; they have the Gospel with them too. But have you ever seen that in Greece? My Christ, have you ever seen a woman on a train, in a car, or on a plane holding the Gospel? Instead, there she sits with her legs crossed and a cigarette in her hand, thinking herself modern and sophisticated, reading one indecent magazine or another. She ought to be ashamed.

We should be ashamed. There is no Christian nation; if there were, these disgraceful things would be swept away from humanity within twenty-four hours. Yet a woman can sit there reading indecent material and be considered modern.

She won’t pick up the Gospel. But if someone happens to take out the Gospel on a train or a plane, everyone narrows their eyes and turns toward that person, ready to call him backward, as though he had come from another world, lived in another world, and knew nothing of the world today. Well then, the person who won’t read the Gospel in front of others...

But when it comes to the Gospel, she wants to please people. Let me give you another example. As a Christian woman, you ought to dress modestly. The Gospel says so, the Church says so, the Apostle Paul says so, and plain reason says so. Dress modestly, as God would have you dress.

Do not walk down the street practically naked. “Yes,” a woman says, “I understand that I should dress modestly. But what will the neighbors say? What will people think?”

“What will they say when I step outside and a thousand eyes are watching me? I have to be modern, dressed in the latest fashion.” And so you see a woman who is devout and believes in God, yet she does not do what her conscience tells her, what her spiritual father instructs her, or what the Apostle Paul advises. She does what the world wants.

She undresses to please the world. How can you call yourself a Christian woman if you cannot find the strength to say, “No. I will dress as Christ wants, as the Gospel wants,” instead of dressing as the world wants?

That is what it means to seek the approval of others: to want to please the world in every situation, to be carried along by its current. And do you know where that can lead?

This desire to please people can turn someone into a traitor. More than a traitor: it can make him join those who crucified Christ. Remember Great Friday. Thousands upon thousands had gathered below, a whole swarm of people.

Before the sun rose on Great Friday, they had been awake all night. They were all gathered there. And what were they shouting? “Crucify Him! Crucify Him!” Pilate was an intelligent man. He questioned Christ and saw that He was innocent.

He said, “I find no fault in this man.” His conscience told him Christ was innocent. His wife cried out to him, “Do nothing to Him!” Yet the crowd shouted, “Let Him be crucified!” Whom should Pilate have listened to? He should have listened to his conscience.

No, no, no. The Gospel says that, to please the crowd and do what they wanted, his hand trembled as he signed the order: “Let Him be crucified.” He had Christ crucified, though he should never have done it. There you have it: he had Christ crucified to please that crowd, not his own conscience. Those wretches gathered below were shouting, “Crucify Him! Crucify Him! Crucify Him!” But that is no way to act. You are a leader. You govern a people. You have authority. Let them shout below; let them shout, even if the country is Russia.

I am not supposed to speak about politics. But so many years have passed, sixty years now. Those who governed made many mistakes, and we have paid dearly for their sins. Even so,

let me give you an example.

For example, in 1909, thousands of people gathered in a square in Athens. A young politician from Crete appeared on a balcony, well, let me leave his name aside. The crowd kept shouting that they should overthrow the monarchy and establish a republic. He himself was more committed to democracy than anyone and believed in it deeply.

He saw that it was not in our people’s interest at the time to raise such issues, while the Turks were burning Macedonian villages. That was not the issue; it was something else. People were shouting for the monarchy to be overthrown. But he said no. He did not simply say what the crowd wanted to hear. He asked what was best for the people.

Examples like that are rare.

People in power look to see what the public wants. If the people want dances, they give them dances. If they want revelry, they give them revelry. If they want carnival, they give them carnival. If they want card games or football, who can say no? Only the Church remains.

The Church raises its voice in the midst of this ocean of life. It stands firm even when the card player insults it, and holds high the banner of honesty and duty. Yes, my fellow Christians, we must not seek the world’s approval. We must have the strength to resist it.

We must not live as the world wants, as atheists, unbelievers, and corrupt people want. Let the will of our God be the guide, the compass, and the rule for our lives.

We must not be like some people in Asia Minor. As I told you, there were Christians there, but alongside them were others who still exist today. I doubt they will enter Paradise. Even today there are thousands of Christians in Asia Minor whom I doubt will enter Paradise.

Last year, one such person came forward. They are called crypto-Christians. They appear to be Turks: they go to the mosques, go everywhere, and do everything. Only at night do they go down into their basements and venerate the icons of the Most Holy Theotokos, Saint George, and others.

But outwardly they appear to be Turks. Will they enter Paradise? No. Christ says, “Whoever confesses Me before men, I will confess him before My Father.” If everyone hid his faith, there would be no Christians. A Christian playing hide-and-seek, like a child hiding in a game? No, my friend.

Do not play hide and seek. Are you a Christian or not? Proclaim your Christian faith wherever you are. Do not seek to please people just to win the world's approval. There are hidden Christians like that even in our own Christian communities.

They are dangerous, because they betray Christ. They lack the courage to confess him when they should. I think I have said this before: if you go up to the Aliakmon River, above Grevena, you will see something remarkable.

The current carries every dead fish downstream toward Thessaloniki. It carries them away. But the living fish swim against the current. You can see those little fish swimming upstream, all the way to the higher reaches.

So which are you? Are you a dead fish, carried down into the polluted waters of Thessaloniki? Or are you alive, alive in Christ, swimming against the current? Against fashion, against the cinema, against gambling, against the current, again and again.

Swim upstream, higher and higher, to the mountains where the clean water flows. That is how Christ wants us: living fish, resisting the current at home, in society, everywhere.

And we must have the courage to proclaim Christ as we should. Are there people like that today? Yes, there are. Let me give you two examples involving women.

There was a woman here in Karatzova, a little farther down, whose husband came down with cholera. Cholera, yes, something worse than cholera. What do I mean? He became a Chiliast, a follower of a teaching about a thousand-year earthly kingdom. Better to have cholera or the plague strike your home than this spiritual plague. They had three or four little children, and he told her, ‘You must become a Chiliast too, just as I am.’

He wanted her to become a Chiliast. ‘We will take the children to the river,’ he said. ‘I will immerse them and make them Chiliasts too.’ When he saw the little children making the sign of the Cross, he would slap their hands. Every day he pressured her to join the Chiliasts and let him baptize the children in the river.

Torment, torment, torment. The easiest thing would have been to give in. If she had wanted to please her husband, she could have said, “Husband, I’ll become a Chiliast too. You’re a Chiliast, and I’ll be one as well. I have no objection; I’ll do whatever you say.” But no. She said, “Husband, I married you to help me build a family, not to lead me to Hell or make me abandon the faith of my father. I will live in my faith. I can live without a husband, but I cannot live without God.”

Still he kept pressuring her. Then one night he took down the icons, set them on fire, and trampled them. She gathered her little children in her arms and fled through the villages to another place.

That woman is here in our town. She now washes other people's clothes to make a living. Should she obey her husband when what he asks goes against God's will? If he tells you to sell your body, or to lie in court, you must not do it.

Husband, I married you so we could go to Paradise together. I did not marry you so you could damn my soul. Would you like another example from this generation we live in, so debased, so wretched, so faithless and corrupt? Would you like another example?

This happened in Kozani. I do not know whether it happens here too. A young woman already had one or two children, and she became pregnant with a third. She was full of joy. What woman does not rejoice when she feels a new life within her? The creation of life is a wonderful thing.

As soon as her husband found out, he told her, ‘Tomorrow morning we are going to the doctor, to the clinic, to abort the child.’ He was a modern man, an atheist who believed in nothing.

She said no. For a whole month he pressured her. A whole month of torment, but she would not give in.

And she went to her mother. Well done! Give me ten people who will stand against the current, and they can stir an entire society. There were only twelve Apostles. So what is the conclusion? There is only one.

Whenever we are about to do something, let us ask: Does God want me to do this? Does Christ? Does the Most Holy Theotokos? Do our fathers, the martyrs, and the heroes? Does our people? Does reason itself tell us to do it?

If Christ does not want it, do not do it, even if the whole world presses you. Then you will be a Christian. But if you seek the world's approval, you are not living as a Christian. Paul says it plainly: ‘If I were still trying to please people, I would not be a servant of Christ.’

That is what I have to say to you, my dear friends. Be careful not to hide your faith. Be Christians wherever you are. Make the sign of the Cross properly, go to church, keep striving, read the Scriptures, and be regular and faithful in fulfilling your duties.

Αύριον, αγαπητοί μου, όπως όλοι γνωρίζετε, είναι η Κυριακή. Είναι η Κυριακή προ της Γεννήσεως της Θεοτόκου. Αύριο εορτάζει ένας σύλλογος. Ποιος σύλλογος εορτάζει; Ο σύλλογος των εμπόρων, ο σύλλογος των ραπτών, ο σύλλογος των υποδηματοποιών, επιπλοποιών;

Ο Σύλλογος των Δικηγόρων ή των Ιατρών; Εδώ, στην εποχή που ζούμε, άμα κανείς είναι έμπορος και έχει αναπτύξει δραστηριότητα το κατάστημά του, στην εποχή που ζούμε, άμα ένας ιατρός έχει πελατεία μεγάλη ή ένας δικηγόρος έχει μεγάλη πελατεία στα δικαστήρια ή ένας άλλος είναι πλούσιος και επιφανής, δίνουμε μεγάλη σημασία, μεγάλη σημασία στα γράμματα, στην επιστήμη, στα εμπόρια αυτά. Αλλά στην εποχή των πρώτων αιώνων, στην εποχή που ήκμαζε η χριστιανοσύνη, παραπάνω από τα εμπόρια και παραπάνω από τις τέχνες και παραπάνω από όλα, είχε μεγάλη αξία.

Τα άλλα ήτανε χαλίκια. Χαλίκια είναι τα άλλα. Ένα έχει αξία. Όχι να γίνεις έμπορος και να γίνεις γιατρός και δικηγόρος ή παπάς και πατριάρχης. Παραπάνω από αυτό, τα άλλα είναι χαλίκια. Το εκείνο που έχει αξία, να γίνεις άγιος.

Ποιο σημασία σήμερα δίνει η κρισιμασία στη μονέδα αυτή, στο νόμισμα αυτό, το γνήσιο νόμισμα που έπρεπε στον κόσμο, ποιος δίνει, όχι μόνο δεν εκτιμάται οι αγιώτες, άρα πληκτρολείται και μικτηρίζεται οι αγιώτες.

Λοιπόν, λέγοντας τα αυτά, εννοώ ότι αύριο εορτάζει ο Σύλλογος των Δικαίων, έτσι ψάλλει η Εκκλησία. Αν πιάσω αυτό να εξηγηθούν εδώ πέρα και τους βγάλω έξω, χρυσά λόγια είναι ακριβώς. Εγώ αναστενάζω γιατί μια ώρα τρώμε εδώ μέσα την αξία χωρίς να καταλαβαίνουμε τίποτα. Τίποτε δεν καταλαβαίνω. Λες κι είναι Κινέζικα, αλλά δώσει ο Θεός να γίνει κάποια αλλαγή, όχι επί το Προτεσταντικό ή το Παπικότερο, αλλά επί το Ορθοδοξότερο.

Στροπονώστε όλοι που έρχονται εδώ μέσα να κρατάν τα βιβλιαράκια τους και να ακούνε τα λόγια αυτά και να τα καταλαβαίνουν, γιατί αν δεν τα καταλαβαίνεις περνάει έτσι ο καιρός.

Ευχή, Ο Φράγκος, να καταλαβαίνεις, εδώ στην Ουσιαστία δεν ξέρω τι έχουμε πάθει και ενώ έχουμε την πιο ωραία μουσική, ενώ έχουμε τα πιο ωραιότερα άσματα, ενώ έχουμε τις μεγαλύτερες εξάρσεις, τις σπιντικές εξάρσεις, λένε έχουμε.

Τώρα τα Χριστόγερα, διαμάντια είναι αυτά. Άλλο ποιος θα καταλαβαίνει, άλλο ο Γανίτορο Λόιτ, άλλο ο Σουσιάτη, άλλο αυτό, γιατί δεν τα καταλαβαίνουμε. Λες και είναι Κινέζικα και Γιαπωνέζικα και Αραβικά αυτά τα οποία γίνονται στην Εκκλησία.

Λοιπόν, λέγω ότι μέσα σε αυτά που ψάλλανε απόψε είναι και τούτο, ότι αύριο εορτάζει ο Σύλλογος των Δικαίων. Των Δικαίων ο Σύλλογος. Ποιοι είναι οι δίκαιοι; Δίκαιοι είναι όσοι ζήσανε στα παλιά τα χρόνια.

Οι δίκαιοι είναι που ζούσανε στην εποχή που ήταν σκοτάδι επάνω στη γη, που δεν βγήκε ο ήλιος, γιατί δυο ήλιοι είναι στον κόσμο.

Ο ένας είναι αυτός ο ήλιος που μια μέρα θα σβήσει, όπως σβήνει το καντήλι. Τα καντήλια σβήνουν, έτσι θα σβήσει ο ήλιος, θα πάψει η μέρα. Δεν είναι υποχρεωμένος ο ήλιος να βγαίνει κάθε μέρα, να φωτίζει δωρεάν τον κόσμο και ποτέ να μην λες ευχαριστώ. Θα σβήσει ο ήλιος όπως σβήνουν, και τότε ας μαζευτούν όλοι οι ΔΕΗ, όλες οι ηλεκτρικές εταιρείες να δώσουν φως στον κόσμο. Αλλά δόξα σοι τω δείξαντι το φως. Δύο ήλιοι είναι: ένας ήλιος είναι αυτός που βγαίνει κάθε πρωί και κανείς δεν λέει «δόξα σοι, ο Θεός», και ο άλλος ήλιος που δεν θα βασιλέψει ποτέ μες στις καρδιές των ανθρώπων είναι ο Χριστός μας, τον ήλιον της δικαιοσύνης. Εδιδάσκοντο, τα άστρα λατρεύοντες, προσκυνήσαι τον ήλιον της δικαιοσύνης. Χριστέ, είσαι ο ήλιος, ο πνευματικός ήλιος της ανθρωπότητας. Λοιπόν, αυτοί οι δίκαιοι που εορτάζουμε αύριο γεννηθήκαν σε μια εποχή που σκοτάδι ήταν επάνω στη γη, σε μια εποχή που δεν βγήκε ο ήλιος της δικαιοσύνης, σε μια εποχή που οι άνθρωποι, οι άνθρωποι δεν λατρεύανε τον αληθινό Θεό αλλά λατρεύανε.

Λατρεύανε τα ξόανα, τις πέτρες, λατρεύανε γάτες, σκυλιά, ποντίκια, κρεμμύδια, σκόρδα, μέχρι τέτοια φίλια. Σε τέτοια εποχή ήταν που λατρεύανε αυτά. Σε τέτοια εποχή αυτοί ζήσανε σύμφωνα με το θέλημα, πιστεύανε στον αληθινό Θεό. Και πώς ήταν αυτοί;

Ένας με εκατό, ένας με χίλιους, ένας με εκατό χιλιάδες, ένας με εκατό μύρια. Ένας τόσο τότε έχει αξία, ένας ήταν αυτοί.

Όπως ήταν ο Λότ μέσα στα Σόδωμα και Γόμαρα. Είπε ο Θεός που ήταν 300.000 εκεί στη Γούβα. 300.000 κατοικούσαν εκεί στα Σόδωμα και Γόμαρα. Αλλά ζούσαν, όπως είπαμε, όλοι στη σκέψη του Θεού. Και μέσα στα Σόδωμα και Γόμαρα ο Λότ ήταν. Και τα δυο κορίτσια του ήταν. Τρεις άνθρωποι ήταν. Αν ήταν δέκα, δεν θα έριπτε φωτιά ο Θεός να καταστρέψει. Ένας ήταν μέσα στα Σόδωμα και Γόμαρα. Δίκαιος ο Λότ, δίκαιος επίσης.

Επίσης ο Ισαάκ, δίκαιος, ή ο Αβραάμ, δίκαιος, ή ο Νώε, δίκαιος, ή ο εκείνος, ο Άβελ που σκότωσε ο αδερφός και μάτωσε τη γη με το αίμα. Δίκαιοι ήταν αυτοί, και μόνο άντρες έχουμε; Και γυναίκες. Δίκαιος ή δίκαια, δίκαιος, ήταν δικαία ψυχή, Αγία ψυχή, ήταν η Σάρα δίκαιη, δικαία, Αγία ψυχή, ήταν η Ρεβέκα δικαία ψυχή, ήταν μια που επροτίμησε να σκοτωθεί, να την σκοτώσουνε, να την σκοτώσουνε, να την εκτελέσουν παρά να ατιμάσει τον άνδρα της.

Ήταν η Σωσάννα. Δίκαιη ήταν και η Αγία Γυναίκα η Σολομονή με τα 7 παιδιά της που όλα θυσιαστήκανε για τον αληθινό Θεό. Δίκαιοι. Αυτών των δικαίων από τον Αδάμ μέχρι τη Γέννηση του Χριστού, αυτών των δικαίων εορτάζουμε αύριο τη μνήμη.

Όλων των δικαίων πατέρων, εορτάζει ο σύλλογος των πατέρων, των δικαίων, των προ Χριστού ειδημένων. Αυτή τη στιγμή δεν έχουν τα ψαξίματα. Άρα, εκτός των δικαίων αυτών, εορτάζει και ένας Άγιος που είναι άγνωστος, δυστυχώς, στην περιφέρειά μας, στην όλη την πατρίδα μας, και δεν έχει ούτε ένα ναό.

Αν μ' αξιώσει ο Θεός, θα χτίσω ναό επ' ονόματι του Αγίου που εορτάζει. Μεγάλος Άγιος. Ποιος είναι ο Άγιος Συγνάτιος, τι ήταν ο Άγιος Συγνάτιος, περί αυτού ο Λίγανς Δέξης θα είπε όπως είπα και ο Λίγανς Δέξης πριν τον τριπλή αύρο ή τριπλή νεόρτη, μία είναι η Κυριακή, Αναστάσεως ημέρα να μπληθώμε λαοί, δεύτερο σειρά δικαίων από το Άβερ, μακρά Άγιστος, μεγάλο κοιμήμα οι οποίοι δόξασαν την πίστη του Χριστού και ο τρίτος είναι ο Άγιος Συγνάτιος που ήταν τι λέγονται, αν διαβάζετε Ευα Ευαγγέλια, ένα από τα ωραιότερα επεισόδια των Ευαγγελίων είναι το εξής: ότι μια μέρα ο Χριστός, εκεί που ήταν στα ακρογιάλια μαζί με τους ψαράδες και δίδασκε ο Χριστός, εκεί πλησιάσανε κάτι μανάδες, πτωχές μανάδες, όχι πλούσιες, όχι μεγάλες, πτωχές μανάδες, ξυπόλυτες, που είχαν στην αγκαλιά τους τα παιδιά τους και τρέξανε κοντά στον Χριστό να τα ευλογήσει ο Χριστός τα παιδιά.

Τα παιδιά, αλλά τα παιδιά, αλλά οι μαθητές που τα είδανε, τα διώχνανε, διώχνανε τις γυναίκες, τις μανάδες και τα παιδιά, γιατί νομίζανε ότι θα κάνει μεγάλο θόρυβο. Και τότε ο Χριστός μάλωσε τους επέκληξε τους μαθητάς και τους είπε άφετε τα παιδιά και είστε πρόσμε, ας τα τα παιδιά να έχουν κοντά.

Και τα πήρε στην αγκαλιά ο Χριστός, που δεν ήτανε παιδιά πλουσίων, πλουσίων και βασιλέων, αλλά ήταν παιδιά πτωχών οικογενειών, πτωχοτάτων, αλιέων και άλλων αυτών, τα πήρε στην αγκαλιά του ο Χριστός, στα Άγια Χέρια του ο Χριστός, τα ευλόγησε τα παιδιά αυτά και τους είπε λόγια πατρικά, λόγια αγνά, και έφυγαν από εκεί.

Γιατί το λέω αυτό; Γιατί ένα από τα παιδιά αυτά, τα προτιμούν να είναι φαβολίτες, να τρέχουν μέσα στους δρόμους, να είναι αλήτες, να διαφθείρουν τον κόσμο, παρά να είναι το πιο μεγάλο έγκλημα. Γιατί παιδί που δεν γνωρίζει τον Χριστό, παιδί που δεν αγαπάει τον Χριστό, είναι δυστυχισμένο.

Και αν αύριο ακόμα γίνει επιστήμονας, γιατρός, δικηγόρος, και αν αύριο πάρει πτυχία μεγάλα, και αν αύριο πάει στο εξωτερικό και μάθει τις γλώσσες του κόσμου, και μάθει αρμόνια και γίνει καλλιτέχνης μεγάλος κλπ.

Άμα δεν έχει το Χριστό μέσα, είναι δυστυχής εκείνος ο άνθρωπος. Μόνο όποιος έχει το Χριστό στην καρδιά του, αυτός είναι ευτυχής. Λοιπόν, ένα τέτοιο από τα παιδιά αυτά που ευλόγησε ο Χριστός ήταν ο Ιγνάτιος.

Μεγάλος Ιγνάτιος, κοντά στο Χριστό, κοντά στους Αποστόλους, εγνώρισε τον Πέτρο και τον Ιωάννη. Τον Ιωάννη τον εγνώρισε, αυτούς τους εγνώρισε και από αυτούς έγινε Διάκονος, έγινε Παπάς και έγινε κατόπιν και Επίσκοπος.

Επίσκοπος, Επίσκοπος με όλη την επίγνωση της Αποστολής του. Επίσκοπος που, όταν λειτουργούσε, λέγει μέσα το Ιουλίο του ο βίος του, όταν λειτουργούσε έβλεπε, λέει, οπτασίας Αγγέλων, έβλεπε Αγγέλους να γεμίζουν μέσα το ιερό, όπως ο Άγιος Σπυρίδωνας.

Έτσι και σκληρή του, όταν λειτουργούσε ο Ιγνάτιος, άκουε ολόγλυκα τραγούδια Αγγέλων και έπλεγε η ψυχή του. Ο Άγιος Ιγνάτιος, Επίσκοπος που ήταν Επίσκοπος σε μια από τις μεγαλύτερες πόλεις. Σε ποια μεγάλη πόλη; Από τα μεγαλύτερα κέντρα του αρχαίου ελληνισμού ήτανε στην Αντιόχεια, κάτω πέρα από την Κύπρο, πέρα από εκεί που είναι το Πατριαρχείο τώρα της Αντιοχίας, εκεί πέρα ήταν Επίσκοπος.

Σε ποια εποχή; Σε μια εποχή που δεν ήταν εύκολο να είσαι χριστιανός, σε μια εποχή που στοίχιζε να είσαι χριστιανός, σε μια εποχή που άμα έλεγες ότι είσαι χριστιανός, αμέσως σε άρπαζαν τα αστυνομικά όργανα, σε άρπαζαν και σε δώνας από τον Κονδρούμνα και έβρεσης εκτός, σε τέτοια εποχή.

Πέρασε από την Αντιόχεια ένας βασιλιάς, σταμάτησε εκεί μέσα στην Αντιόχεια, έστησε το τσαντήρι του απ' έξω από την Αντιόχεια, σε ένα μεγάλο ποταμό. Και εκεί έμαθε ότι μέσα στην Αντιόχεια υπάρχει ένας δεσπότης, υπάρχει ο Ιγνάτιος, υπάρχει ο Θεός. Τον κάλεσε. Μόλις τον είδε: «Δυστυχισμένε άνθρωπε». Απαντάει ο Ιγνάτιος στον βασιλιά: «Όποιος πιστεύει στον Χριστό είναι ο πιο ευτυχής άνθρωπος στον κόσμο.

Και δυστυχισμένος είναι αυτός που δεν πιστεύει στον Χριστό, έστω και να έχει κορώνα πάνω στο κεφάλι». Έγινε διάλογος. Το τέλος ήταν ότι ο Τραϊανός, ο αυτοκράτορας, έτσι λεγότανε, διατάσσει να τον δέσουν, να τον συλλάβουν.

και μετά διατάσσει δέκα στρατιώτες ένα απόσπασμα στρατιωτών, αλλήλων στρατιωτών να τον δέσουν, να τον μεταφέρουν που Από την Αντιόχεια στη Ρώμη. Ξέρετε πόσο μακριά είναι; Πάρτε ένα χάρτη να δείτε. Αν δεν έχετε στα σπίτια σας, πάρτε ένα χάρτη να δείτε πού είναι η Αντιόχεια και πού είναι η Ρώμη.

Τώρα βέβαια με το αεροπλάνο, με το αεροπλάνο, 2 ώρες από την Αντιόχεια, 3 ώρες, είσαι στη Ρώμη. Τότε χρειαζόταν τουλάχιστον 3 μήνες, 4 μήνες να φύγεις από την Αντιόχεια για να πας στη Ρώμη. Τον περνούσανε από πόλη σε πόλη και επιτέλους τον έφτασαν στη Ρώμη.

Όταν έφτασε στη Ρώμη, τον βάλανε μέσα στη φυλακή. Και εκεί στη φυλακή κάτι χριστιανοί στη Ρώμη έκαναν προσπάθεια να μην εκτελεστεί. Όταν το έμαθε αυτό, ότι οι χριστιανοί κάνουν προσπάθεια για να μην εκτελεστεί, τότε τους είπε εκείνα τα ανεκτίμητα λόγια: «Αν με αγαπάτε, αφήσατέ με να μαρτυρήσω για τον Χριστό».

Αν αγαπάτε όχι το κορμί μου, αλλά την ψυχή μου, αφήσατε να χύσω το αίμα μου για τον Χριστό. Αν με αγαπάτε, μη φέρνετε κανένα εμπόδιο στον ιερό μου πόθο». Και τι έλεγε; Ήταν έτοιμος ο βασιλιάς να τον ρίξει στα θηρία, στα άγρια, στο μεγάλο αμφιθέατρο.

Αν πάει κανείς από εσάς στη Ρώμη, σώζεται εκείνο το αμφιθέατρο. Πόσα κορμιά, πόσες χιλιάδες μάρτυρες μαρτύρησαν σε εκείνο το τεράστιο αμφιθέατρο, μέσα εκεί που τα άγρια θηρία ροκανίζανε τα κόκαλα, σαν τα σκυλιά που ροκανίζουν τα κόκαλα στα χασάπικα, έτσι ροκανίζανε τους Αγίους Μάρτυρες της εποχής εκεί.

Λοιπόν, εκεί μέσα τον είχανε τον Άγιο και τι είπε; Είπε τα εξής: «Αφήσατέ με», λέει, «τα δόντια των θηρίων είναι ο μύλος που θα αλέσουν τα κόκαλά μου. Όπως ο μύλος αλέθει το σιτάρι, έτσι τα δόντια των θηρίων θα γίνουν μύλος να αλέσουν τα κόκαλά μου, τα κόκαλά μου και να γίνω και εγώ, να γίνω και όπως ο μύλος αλέθει και το κάνει αλεύρι και από το αλεύρι γίνεται ψωμί, έτσι και εγώ θα γίνω ψωμί του Χριστού, γλυκό ψωμί του Χριστού μου θα γίνω».

Έτσι ομιλούσε ο Άγιος Ιγνάτιος. Ορίστη ημέρα το ματήριο του Μαζεύτηκαν, να, μαζεύτηκαν. Γέννησε τον Φυθέα Και μέσα στον Φυθέα ο Άγιος Ιγνάτιος, με όλη την αίγλη του προσώπου του. Εκεί ήταν ο Ιγνάτιος.

Και φέρε ένα κλωβί Ένα κλωβί από λιοντάρια Πεινασμένα λιοντάρια. Άνοιξαν το κλουβί, την πόρτα τη σιδερένια. Πετάχθηκε το λιοντάρι. Κλείστε τα μάτια για να μην πούμε τα παρακάτω, γιατί μόνο άγριες ψυχές μπορεί να φανταστούν το μαρτύριο: να πέφτουν, να ξεσχίζουν με τα νύχια τους, να ροκανίζουν, να ακούτε το κρακ-κρακ σαν τα σκυλιά που κόβουν εκεί μέσα.

Θεέ μου, τι άγριος που δεν έπρεπε να είναι στο αμφιθέατρο ούτε ένας, ούτε ένας!

Και ένας, κι όμως εκεί απάνω να βλέπω ένα λιοντάρι να σκίζει τα κόκκαλα, να τσακίζει τα κόκκαλα, να τρώει τα κόκκαλα, να γίνεται πάταγος, να χειροκροτεί. Τι θηρίο! Μη μου μιλάτε για τον άνθρωπο, μη μου μιλάτε. Άμα σκεφτείς τι ο άνθρωπος, τι κτήνος είναι, τι θηρίο είναι ο άνθρωπος, πρέπει να ντραπείς για τον άνθρωπο. Τα κόκκαλα, τρώγανε τα κόκκαλα, γλύφανε τα αίματα. Στο τέλος έμειναν μόνο κάτι χοντρά κόκκαλα, τα απομεινάντια των κοκκάλων. Και κάτι άλλο θα σας πω, που δεν το πιστεύουν οι άπιστοι, εμείς το πιστεύουμε: άφησαν μόνο την καρδιά του. Τα λιοντάρια δεν φάγανε την καρδιά του. Έμεινε εκεί η καρδιά, η καρδιά που ήταν γεμάτη αγάπη, η καρδιά που ήταν γεμάτη αίμα του Χριστού. Έμεινε εκεί η καρδιά. Λέει η παράδοση, που κι αν ακούμε είναι ψέμα, που δεν είναι ψέμα: σκίσανε την καρδιά και μέσα στην καρδιά του ήτανε με χρυσά γράμματα: «Ο έρωτας Χριστός». Ο έρωτας της ψυχής. Ο Χριστός είναι ο έρωτας, ο μεγάλος έρωτας της ψυχής. Αυτά είναι, αγαπητοί μου, το μαρτύριο του Αγίου. Τα πήραν εκατό πιτάγουστα, μαζεύτηκαν με μπαμπάκια εκεί. Οι μάρτυρες τη νύχτα πήγαν εκεί, η μάρτυρνα με κίνδυνο στο αμφιθέατρο. Τη νύχτα, όταν είναι μεσάνυχτα, πήγαν μες στο αμφιθέατρο και με μπαμπάκια σκουπίσαν τα αίματα των μαρτύρων, πήραν τα λείψανα των οστέων, τα μετέφεραν μέσα, τα πήραν στην Αντιόχεια και εκεί ήταν στην Αντιόχεια χρόνια πολλά, έως όταν οι σταυροφόροι, τα παιδιά του διαβόλου, τα παιδιά του πάπα, πήραν τα λείψανα αυτά και τα έχουν τώρα κάτω στα υπόγεια της Ρώμης μαζί με τα άλλα λείψανα των μαρτύρων.

Αγαπητοί μου, δύο λόγια είναι το μαρτύριο και ο βίος του Αγίου Ιγνατίου του Μεγάλου. Τιμούμε τον Άγιο Ιγνάτιο. Άντε τώρα να συναντήσουμε τον κόσμο: 15.000 εκκλησίες έχει η Ελλάδα, ούτε μία, ούτε μία. Κάτι Άγιος Φανούριος, γιατί το Φανούριο, για το Φανούριο σου λέει εκεί πέρα τη νύχτα τα κολυφόπλωνα, πηγαίνουν εκεί διάφορα πρόσφορα, εκεί διάφορα πράγματα, βλέπουν όνειρα ποιον θα πάρουνε, ο Άγιος Φανούριος, ο Άγιος ο Άγιος Συντήρος, εκτιμούνται οι Άγιοι που κάνουν καλά τα κορμιά των ανθρώπων.

Όποιος Άγιος ήταν γιατρός και θεράπευε τα κορμιά, έχει μεγάλη αξία. Αλλά κάθε τέτοιου μεγάλη Άγιο, ο Άγιος Χρυσόστομος, ο Άγιος Βασίλειος, ο Άγιος Γρηγόριος, ο Άγιος Ιγνάτιος, αν θέλει ο Θεός, πόσο μαρτυράω, πόσο κοπιάζω από τους χωρικούς.

Δεν θέλω, καλά και θέλω να γεμίσω τον κόσμο από ομερικούς, από Αγίους, δεν θέλω. Άγιος Ιγνάτιος δεν υπάρχει, μόνο εκεί στη Μυτιλήνη νομίζω είναι ένα μοναστήρι του Αγίου Ιγνατίου και κάτω δε κάπου αλλού, πουθενά αλλού δεν υπάρχει Άγιος Ιγνάτιος. Αν θέλει ο Θεός, θα χτίσω εγώ ή θα εγκαινιάσω εγώ επ' ονόματι του Αγίου Ιγνατίου και θα ζωγραφίσω εκεί το λιοντάρι που τρώγει τον Άγιο και μια καρδιά, μια καρδιά που να λέει απάνω ο Χριστός ο

Στος το έρος της καρδιάς μας. Τι δασκόμα θα λέω πια; Δασκόμα θα πούμε πρώτα ότι, ε, βέβαια, ακούμε, ακούμε ότι ήταν αυτοί οι άγριοι που βλέπανε, πήγανε στο αμφιθέατρο. Αμ, δεν ήμασταν καλύτεροι εμείς. Δεν ήμασταν καλύτεροι εμείς. Δεν ήμασταν καλύτεροι. Γιατί εκείνοι τότε πηγαίνανε εκεί και τα βλέπανε στο αμφιθέατρο. Βλέπανε τα θηρία τα πεινασμένα να ορμούν επάνω, να ξεσκίσουν, να τρώνε σάρκια και να ευχαριστούνται τα μάτια τους. Να είμαστε καλύτεροι εμείς; Γιατί δεν είμαστε καλύτεροι εμείς; Γιατί από εδώ στην εκκλησία, δεν λέω για εσάς, θα πάμε στο θέατρο, ας το δούμε τώρα, από τι βλέπουμε εκεί πέρα, μόνο για να σας πω την Αθήνα που, Θεέ μου, Θεέ μου, πήγα σε ένα θέατρο. Τι ήταν εκείνο, τι ήταν εκείνο; Η ταινία λέει...

Ευαγγελισμός, Ευα Βγήκανε πάνω και τρέφανε, τους σκοτώνουν στον γράμμα, παιδιά, γυναίκες ξεκοιλιάζανε, πυροβολούσανε, φωτιές, το αντριγκάει η αστυνομία, να πυροβολάει η αστυνομία και τέλος να τον βλέπεις αυτούς, απάνω, νικητάς και να ζητωκραυγάζει ο λαός από κάτω.

Ευχαριστιέται σε τέτοια θεάματα, γαξιτορικά θεάματα, να σκοτώνουν, να ατιμάζουν, να ξεκοιλιάζουν, να ακόμουν, ε, αυτό το έργο να έχει επιτυχία. Τι διαφέρουμε εμείς από εκείνους που γεμίζαν το αμφιθέατρο και βλέπαν τα λιοντάρια; Ποιότων, αν δεν έχει πιπεράτο, να είναι πιπεράτο, να είναι πιπεράτο τι; Να βλέπουν αίματα, περίστροφα, ατιμίες, απαγχονισμούς, πυρπολήσεις, διώξεις, πλαστογραφίες, ατιμίες, βρωμερές ταινίες, έχουν μεγάλη πέραση, μεγάλη πέραση. Αυτό κάτι ραβμένο από αυτούς που κάνουν στο αμφιθέατρο και βλέπουν εκείνα τα φοβερά, δεν είχαν τότε κινηματογράφο, αν Αν είχαν κινηματογράφο, ήταν άγια πάνω εκεί πέρα, θα τα βλέπαν αυτά τα έργα.

Είναι αμαρτωλά μάτια. Αμαρτωλά, το είπα κι άλλο παι, δεν είναι επίσης οργανωμένη. Δεν είναι επίσης οργανωμένη. Βλέπετε, το λέω με δάκρυα, είμαι ο μόνος που πολεμώ αυτά τα πράγματα. Αν ήταν όλοι οι δεσποτάδες, οι νομένοι, κι αν δεν βασίλειο εμείς, χριστιανικό βασίλειο, αλλά έμεινα μόνος και μαζεύονται όλοι οι άλλοι.

Λέω κάτι, ότι μόνο που είναι οι άλλοι, αν ήμασταν όλοι ενωμένοι επίσκοποι θα δημιουργούσαμε ένα ρεύμα χριστιανικών παρελίων που δεν μπορούσε ο κάθε εκμεταλλευτής και ο κάθε λεϊνός να παρουσιάζει ταινίες τέτοιες βρωμερές και κατανόμαστες και να μεταβάλει τους ανθρώπους σε θεατές αμφιθεάτρων της Ρώμης.

Το ένα λοιπόν είναι αυτό, το δεύτερο ποιο είναι; Κάνει εντύπωση παραπάνω για αγάπη. Ποια αγάπη; Ότι αγαπούσε τον Χριστό. Τον αγαπούσε τον Χριστό όταν μικρό παιδάκι πήγε να τον κοιτάξει με τα γαλανά του μάτια, τον αγαπούσε τον Χριστό όταν τον πήρε στην αγκαλιά του, τον αγαπούσε τον Χριστό όταν μεγάλωσε, όταν έγινε νέος, τον αγαπούσε όταν έγινε διάκονος, τον αγαπούσε όταν έγινε παπάς, τον αγαπούσε όταν έγινε επίσκοπος, τον αγαπούσε όταν έγινε πλέον γέρος.

Ανάληψης της Θεοτόκου, Ευαγγελισμός,

Καρδιά μας τι θα βρει; Και θα βρει καρδιά μέσα; Ο έρως, ψέματα δεν είναι ο Χριστός, ο έρως φοχηγάρος, εν ρε έπεσε ρε του λέω, ρε και μια γυναίκα ήταν στον κόσμο, άξιζε τον κόπο ρε, παραπάνω από μια γυναίκα ρε είναι κάτι άλλο πράγμα. Δεν σου λένε να μην είσαι γυναίκα, γιατί κι εγώ δεν ήμουν βλήκα, από βράχο που γυναίκα βλήκα, από μάνα βλήκα, με το χτονής, να πάω να πες στο σιδηρόδρομο, να πες μέσα στο, μέσα στο χάος, γιατί δεν σου γελάει αυτή η μια η άλλη και εσύ οι άλλοι να παίρνεις δηλητήριο και να πας να αυτοκτονείς γιατί δεν την πω είσαι ένας φαβολίτας, δεν σ' αγαπάει.

Ρε χαμένα κορμιά, ρε ντουνιά ψεύδουλε, τους έρωτας, ο ένας τον έχει πιάσει ο έρωτας, μανία, λύσσα, λύσσα, όχι πια έρωτας, λύσσα για τα λεφτά, ξέρω κάποιον εδώ που κλείνεται τη νύχτα και μετράει συνεχώς, βάζει ένα τενεκεδάκι και μετράει, μετράει, μετράει, μετράει.

Να του πεις «έλα τη νύχτα, έλα τη νύχτα να κάνουμε σημερινό», δεν έρχεται. Κάθε τη νύχτα εκεί μέσα, κάτω, κάτω, τενεκέδες μέσα να μετράει, λες και ο διάβολος τον έχει αυτό σαν τρία κοντά εργεία του Βούδα. Μια καρδιά, έρωτας των χρημάτων, άλλη καρδιά, έρωτας γυναικών, άλλη καρδιά, έρωτας των κέντρων. Μου λέγανε κάτω στην Πτολεμαΐδα, απ' έξω διώξαμε εδώ με τις κλωτσιές κάτι αμαρτωλά και πήγανε παρακάτω και στήσαν το τσαντίρι του διαόλου.

Απ' έξω από την Πτολεμαΐδα, το τσαντίρι του στην πέρα, και βγάλουν χρήματα. Και ένα φτωχανάκι που δουλεύει στο λεπτό πήρε τα χρήματα, 6.000 δραχμές που είχε, και πήγε τη νύχτα και χορεύει μέχρι τις πρωινές ώρες και κάθε σε ώρα πάει στο σπίτι ούτε ψωμί ούτε φαγητό, τίποτα, τίποτα απολύτως. Ο έρωτας αμαρτωλών γυναικών, να πέφτουν στα πόδια τους. Χρήματα, χρήματα, χρήματα, και να βγαίνει έξω ο παπάς με την επιτροπή και μαζεύει.

Όσο μαζεύει ένα πορνικό κέντρο, μια γυναίκα αμαρτωλή, όσο μαζεύει μια νύχτα, να μαζεύουν ολόκληρα τα συνεργεία μας στην πόλη. Μου λέτε για έρωτα και αγάπη το Χριστό, τέτοια ούτε καρδιάς προμερές, καρδιάς αισθές, καρδιάς μοιχών και φορνών, καρδιάς απίστεων και δευτερονών ανθρώπων μέσα στην εποχή αυτή των θεδόμων και της γογόρας.

Την καρδιά μας ζητάει ο Χριστός. Τελειώνω με ένα μικρό ανέκδοτο. Ένας άλλος Άγιος που ήταν σαν τον Άγιο Ιγνάτιο έφυγε από τη Ρώμη. Ο Ιγνάτιος έφυγε από την Αντιόχεια και πήγε στη Ρώμη. Ένας άλλος έφυγε από τη Ρώμη και πήγε αντιστρόφως, και πήγε κάτω στους Αγίους Τόπους.

Πήγε στον Άγιο στους Αγίους τόπους και ήθελε αυτός, είχε τάμα,

Είχε τάμα, είχε τάμα τη νύχτα της Αναστάσεως να κοιμηθεί στο σπήλαιο, υπάρχει μέχρι σήμερα, εκεί που γεννήθηκε ο Χριστός στη Βηθλεέμ, που μαζεύονται χιλιάδες κόσμος κάθε χρόνο. Είχε και τάμα λοιπόν να πάει να κοιμηθεί τη νύχτα, όπως και εδώ τη νύχτα του Αγίου Παντελεήμονος κοιμούνται εδώ μέσα. Έτσι ακριβώς είχε τάμα αυτός να κοιμηθεί μια νύχτα, να κοιμηθεί μια νύχτα εκεί τη νύχτα της Αναστάσεως, να μην κλείσει μάτι, να κοιμηθεί εκεί που είναι και ο Χριστός. Πήγε, έκανε το τάμα, κοιμήθηκε, πήγε μέσα εκεί.

Τη νύχτα βλέπει όνειρο. Τι βλέπει; Τον Χριστό τον βλέπει, τον Χριστό βλέπει. Σαν βρέφος να κατεβαίνει από τα ουράνια, λαμπρός σαν τον ήλιο, σαν τους αστέρες και τους κρίνους. Θάμβωσαν τα μάτια μου. Χριστέ, Χριστέ, Χριστέ! Και πάντα ο Χριστός: Ιερώνι μου, Ιερώνι μου λέει, δεν με αγαπάς, εγώ δεν σε αγαπώ Εγώ που μικρό παιδάκι τρέχω στην εκκλησία, εγώ δεν σε αγαπώ;

Εγώ που η μάνα μου κάθε βράδυ κάνει το σταυρό της, εγώ δεν σε αγαπώ; Που άφησα μάνα, πατέρα, άφησα τα πάντα, άφησα τα πλούτη, τα Ιουλία, τα πάντα και ήρθα εδώ κάτω να σε προσκυνήσω; «Ιερώνυμε, δεν με αγαπάς».

Μου δώσες τα λεφτά σου, μου δώσες τα πάντα, μου δώσες την περιουσία σου, δεν μου δώσες την καρδιά σου. Την καρδιά σου ζητάει, παραπάνω από τα λεφτά μας, την καρδιά μας. «Δώσ' μου την καρδιά σου», λέει ο Χριστός, «την καρδιά, την καρδιά αυτή που είναι σήμερα βρωμερή και ακάθαρτη».

Δώσ' μου την καρδιά σου, παιδί μου, δώσ' μου την καρδιά σου, μας ζητάει ο Κύριος, να την πάρει την καρδιά, να την πλύνει την καρδιά, να την περάσει μέσα από τον Ιορδάνη, μέσα από τα ρεύματα, και μέσα στην καρδιά μας πια να μην ζει ούτε γυναίκες ούτε παιδιά, ούτε κόσμος, ούτε άστρα, ούτε γη, αλλά μες στην καρδιά μας να γίνει η καρδιά μας μια φάτνη, ένας ουρανός.

Δεν είναι λόγια αυτά. Να τα αισθανθούμε βαθιά μες στην ψυχή μας και μες στην καρδιά μας να αισθανθεί ο Χριστός. και αν μια μέρα ανοίξει την καρδιά μας ο Άγγελος μας να μιλει τίποτα μες τον βάση μου. Δεν θέλω να πω ότι τίποτα. Δεν θέλω άνθρωπος να πω τι. Τίποτα παραπάνω από όλα.

Αν αγαπάς το παιδί σου, αν αγαπάς τη γυναίκα σου, αν αγαπάς τον άντρα, όλα πρέπει να τα αγαπάς. Μια αγάπη είναι η χριστιανιά μας, αλλά παραπάνω απ' όλα θα είσαι ανάξιος. Είναι χυδαίος, πολύ χυδαίος, μα πολύ χυδαίος αυτός που δεν αγαπάει τον Χριστό. Είναι «ο φιλών πατέρα και μητέρα υπέρ εμού ουκ έστι μου άξιος».

Αυτή την καρδιά λοιπόν να τη δώσουμε στον Χριστό, να καθαρίσει η καρδιά μας μέσα στα δάκρυα της μετανοίας και τότε πραγματικώς και εμείς τη νύχτα, την ώρα που θα γλεντάνε, την ώρα που θα τα σκελάζουμε, εμείς εδώ ουρανόν, τη γη θα πατούμε, ουρανόν, και πάνω στα ουράνια εκεί να ακούμε το «Δόξα εν υψίστοις Θεώ και επί γης ειρήνη εν ανθρώποις ευδοκία». Αμήν.

Ειρήνη, αγαπητοί μου χριστιανοί, ευσεβές εκκλησίας μας. Ειρήνη είναι η γλυκιά λέξη του Ευαγγελίου, είναι η ευχή της εκκλησίας μας. Αν προσέξετε, στη Θεία Λειτουργία, όχι μια φορά, πολλές φορές ο ιερεύς παρουσιάζεται στην Ωραία Πύλη και λέγει «Ειρήνη υμίν».

Είναι τα λόγια που είπε ο Χριστός μετά την Αγία του Ανάσταση, όταν αναστήθηκε. Ειρήνη, ειρήνη στις καρδιές μας, ειρήνη στα σπίτια μας, ειρήνη στας κοινωνίας, ειρήνη στην ανθρωπότητα. Υπάρχει ειρήνη; Δεν υπάρχει ειρήνη ούτε μες στην καρδιά μας, ούτε στα σπίτια, ούτε στις κοινωνίες, ούτε στην ανθρωπότητα.

Αντιθέτως, υπάρχει η ανησυχία. Η ειρήνη μοιάζει σαν τη θάλασσα που είναι γαλήνη και είναι όμορφα να ταξιδεύεις επάνω στη θάλασσα όταν η θάλασσα είναι καθρέφτης. Αντιθέτως, όταν φυσάει άνεμος σφοδρός και τα κύματα γίνονται πελώρια, και τα σκάφη κλυδωνίζονται και κίνδυνος ναυαγίου επίκειται, τότε είναι πολύ λυπηρόν, είναι πολύ σκληρόν να βρίσκεται κανείς επάνω στη θάλασσα.

Φουρτουνιασμένη θάλασσα είναι η καρδιά μας, οι οικογένειες, η κοινωνία ολόκληρη.

Ανησυχία μεγάλη στον κόσμο, ταραχή, φόβος επικρατεί στην ανθρωπότητα. Να τα σημεία, ενώ ο άνθρωπος πετάει επάνω στα φεγγάρια και στα άστρα, εν τούτοις μες στην καρδία του δεν έχει την ειρήνη και στον κόσμο ολόκληρο δεν υπάρχει αυτή η ειρήνη.

Τώρα δε τελευταίως, ανησυχία σε όλα τα σπίτια, στα Βαλκάνια, στην Κάτω Ανατολή, στην Άνω Ανατολή, μέχρι Αίγυπτο, μέχρι Γαλλία, παντού. Γιατί παρουσιάστηκε; Πού; Πέρα. Παρ' όλη την πρόοδο της επιστήμης, ακόμα παρουσιάστηκε ο κίνδυνος της αρρώστιας.

Αρρώστια, επιδημία, πανώλης, χολέρα παρουσιάστηκε. Και τα σύνορα κλείσανε και ο κόσμος φοβείται. Κι αν η επιστήμη προόδευσε και δεν μπορεί να συμβεί εκείνο που συνέβη στα παλιά τα χρόνια,

Χρόνια που η χολέρα ξεφάνιζε σπίτια ολόκληρα και κοινωνίες ολόκληρες. Εντούτοις, ο κίνδυνος, όχι η χολέρα, είναι προοίμιον αυτό. Πίσω είναι η αχλάδα, που λέει ο κόσμος. Θα παρουσιαστεί μια ασθένεια. Θεέ μου, Θεέ μου, τι θα δουν τα ματάκια μας, τι θα ακούσουν τα αυτιά! Θα παρουσιαστεί, λέγει η Αποκάλυψη, μια αρρώστια τέτοια, ούτε εμβόλια, ούτε νοσοκομεία, ούτε καμία.

και καμία επιστημονική πρόοδος δεν θα ημπορέσει να αναχαιτίσει το κακό. Μια ασθένεια που, όπως λέγει, τρία κακά θα προσφέρει στον κόσμο. Το εν τρίτον της ανθρωπότητας θα το θερίσει ο πόλεμος. Θα πέσει κάτω από το μαχαίρι, η μάχαιρα, το μαχαίρι θα κόψει το εν τρίτον της ανθρωπότητας.

Το άλλο εν τρίτον θα πεθάνει από την πείνα. Όχι σαν την πείνα εκείνη που είδαμε εμείς οι παλαιότεροι το 1942, 43, 44, αλλά μια πείνα φοβερότερη. Και το άλλο, το εν τρίτον, θα πεθάνει από επιδημίες, από ασθένεια τρομερή.

Ανησυχία, ταραχή, φόβος στον κόσμο ολόκληρο. Διατί, αγαπητοί μου; Ποια η αιτία; Ποια η αιτία; Η αιτία είναι μέσα εις το βάθος της ανθρωπίνης καρδίας. Διότι φύγαμε μακριά από το Θεό και μάχαιρα κατέδεται τους υπεναντίους.

Αλλά εγώ σήμερα δεν ήρθα εδώ στην εκκλησία, δεν είμαι γιατρός, δεν είμαι νοσοκόμος, δεν είμαι από εκείνους που πρέπει να φοβούμαστε το θάνατο, γιατί είτε με εμβόλια είτε χωρίς εμβόλια οσονδήποτε θα έρθει η μέρα του θανάτου.

Εγώ δεν ήρθα σαν γιατρός του σώματος, ήρθα ως γιατρός της ψυχής να σας πω παραπάνω. Από τα εμβόλια και παραπάνω από τους γιατρούς και παραπάνω από τις ασθένειες υπάρχει ένας άλλος κίνδυνος, και ο κίνδυνος αυτός ο μεγαλύτερος, υπάρχει μια άλλη ασθένεια πιο φοβερά που δυστυχώς καμία σημασία δεν της δίδομε.

Και η ασθένεια αυτή φοβερά που λυμαίνεται την ανθρώπινη κοινωνία, η ασθένεια αυτή φοβερά φέρει ένα όνομα: αμαρτία. Αυτή είναι η πανούκλα, αυτή είναι η χολέρα, αυτή είναι ο καρκίνος, αυτή είναι η αιτία και ρίζα όλων των ασθενειών, των σωμάτων και των ψυχών.

Και όπως η ασθένεια αυτή που κυκλοφορεί προσβάλλει όλους τους ανθρώπους, από τον ασπρομάλλη γέροντα μέχρι το νήπιο που είναι στην αγκαλιά της μάνας, και γι' αυτό όλοι οι υποκείμενοι στο εμβόλιο, μικροί και μεγάλοι, έτσι και η αμαρτία προσβάλλει όλο το ανθρώπινο γένος και το γέρο και το μικρό παιδί και τον άντρα και τη γυναίκα και το βασιλιά και τον στρατιώτη και όλους ανεξαιρέτως.

Το μικρόβιο αυτό είναι μέσα στο αίμα του ανθρώπου, το μικρόβιο αυτό είναι μέσα στην καρδιά του ανθρώπου. Συνηθίζουμε να λέμε τα μικρά παιδιά, να τα λέμε αγγελούδια. Αγγελούδια, πολύ σφαλμένως, δεν είναι αγγελούδια, έχουν κάποια, κάποια, εσύ η μάνα που το παίρνεις στην αγκαλιά και το υψώνεις και το λες αγγελούδι να ξέρεις μέσα τι αγάπη έχει αυτό το μικρό, να ξέρεις τι αγριότητα έχει μέχρι το μικρό, γιατί είναι μέσα στην καρδιά του ανθρώπου το κακό, βασιλεύει το κακό μες στην καρδιά του ανθρώπου.

Το βλέπεις αυτό το αγγελούδι, άμα δει το μικρό αυτό τη μάνα να το αφήσει και να πάρει στην αγκαλιά ένα άλλο μικρό παιδάκι και το πάρει στην αγκαλιά και το βυζάξει το ξένο παιδί, το έρημο παιδί, θα δεις το άλλο να κιτρινίσει σαν το φύλλο.

Υπάρχει παράδειγμα που μικρό παιδάκι νήπιο απέθανε από το κακό του γιατί δεν ήθελε να βυζαίνει ένα άλλο παιδάκι που το άφησε ορφανό η μάνα του. Κακία, πόνος, το βλέπεις τον άλλο τον πιτσιρίκο εκεί πέρα και πέφτει χάμω, χάμω και πείσμα και κλωτσάει και βρίζει γιατί δεν του κάνεις το θέλημα.

Και μερικές ανόητες μανάδες και πατεράδες ?, του κάνουν το θέλημά του. Κακούργημα είναι αυτό, φοβερό κακούργημα, να μην πηγαίνεις σύμφωνα με το θέλημα του παιδιού, κόντρα με το θέλημα που θα πει να ξεριζώσεις μέσα τον εγωισμό.

Γιατί αυτό το μικρό παιδάκι που θέλει να κάνει τα θελήματά του και υποχρεώνει τη μάνα και τον πατέρα να κάνουν τα θελήματά του αύριο μεθαύριο θα γίνει ένας φοβερός τύραννος του σπιτιού, ένας ελεεινός χαρακτήρας, ένας άνθρωπος αφόρητος μέσα στην κοινωνία. Λοιπόν, από μικρό στο μικρό παιδάκι υπάρχει μέσα το κακό και υπάρχει σε όλους ανεξαιρέτως τους ανθρώπους.

Κακία, αμαρτία, αν ρωτήσεις έναν γιατρό, γιατρέ πόσες είναι οι αρρώστιες, 5, 10, 100, ούτε και οι γιατροί, υπάρχουν αρρώστιες που ούτε και οι γιατροί ακόμα καλά καλά τις ξέρουνε. Γεμάτο το κορμί του ανθρώπου από διάφορες ασθένειες και τα μικρόβια είναι πολλά.

Όπως λοιπόν υπάρχουν πολλές ασθένειες, υπάρχουν και πολλές αμαρτίες, διάφορες αμαρτίες. Απόψε εγώ θα σας παρουσιάσω μια αμαρτία που δεν της δίνουμε μεγάλη σημασία. Και η αμαρτία αυτή ονομάζεται με ένα όνομα.

Πώς ονομάζεται η αμαρτία; Θα την ακούσετε αύριο στον Απόστολο. Αύριο θα διαβαστεί ένας Απόστολος, είναι ο Απόστολος Παύλος. Είναι ο Απόστολος Παύλος που γράφει σε κάτι χριστιανούς που καθότανε, που βρισκότανε στην Άγκυρα.

Εκεί δίπλα στην Άγκυρα ήτανε χριστιανοί που πιστεύανε στον Χριστό και μέχρι το 1922 που έγινε μεγάλη καταστροφή υπήρχαν. Αυτοί σχηματίζανε, είχαν μια μεγάλη εκκλησία, τα χιλιάδες μάρτυρες και ήρωες της πίστεως.

Και η Άγκυρα μέσα είχε όμορφες εκκλησίες. Είναι η εκκλησία της Γαλατίας. Προς Γαλάτας λοιπόν. Όταν ακούτε Γαλάτας, είναι οι Μικρασιάτες που βρίσκονται μέσα στην καρδιά της Μικράς Ασίας και βρίσκονται γύρω από την Άγκυρα και μέσα στην Άγκυρα μέχρι το 1922.

Γράφει λοιπόν στους Χριστιανούς της Γαλατίας ο Απόστολος Παύλος και τους λέγει να προσέξουν μια κακία. Ποια κακία είναι; Δεν τη λέγει με το όνομά της, την περιγράφει την κακία αυτή σε κάποια άλλη επιστολή προς Εφεσίους, περιγράφει, ονομάζει την κακία αυτή, την ονομάζει ανθρωπαρέσκεια, ανθρωπάρεστοι, λέει, δεν πρέπει να είμαστε ανθρωπάρεστοι.

Τι θα πει ανθρωπάρεσκος; Τι είναι ανθρω... Πρέπει να εξετάσουμε απόψε μήπως κι εμείς είμαστε ανθρωπάρεστοι. Ανθρωπαρέσκεια λέγεται το να θέλεις να αρέσεις στους ανθρώπους. Μα είναι κακό να αρέσεις στους ανθρώπους; Και τότε πρέπει να πάμε στα φεγγάρια, να ζήσουμε στην ερημιά, να μην υπάρχουν κοντά μας άνθρωποι, να αδιαφορούμε τελείως για την κοινωνία.

Όχι δα, δεν λέμε αυτό. Είναι κάποιο, βέβαια πρέπει να αρέσεις. Πώς το μικρό παιδί πρέπει να αρέσει στον πατέρα, η θυγατέρα να αρέσει στη μάνα, το παιδί, ο μαθητής να αρέσει στο δάσκαλο, ο στρατιώτης στον αξιωματικό. Ναι, να αρέσει ο άνθρωπος. Σε ποιο σημείο; Μέχρι ενός σημείου. Υπάρχουν ορισμένα όρια που άμα φτάσει, δεν πρέπει πάντοτε και εις κάθε περίπτωση να προσπαθείς να αρέσεις εις τους άλλους ανθρώπους.

Υπάρχουν ορισμένα όρια τα οποία εάν τα υπερπηδήσεις τότε πλέον είσαι ένοχος. Ναι, θα αναφέρω μερικά παραδείγματα να δείτε τι κακό μεγάλο είναι να αρέσεις. Αν ήταν η κοινωνία από Αγίους, αν ήταν όλη η κοινωνία από Αγίους, τότε θα σου έλεγα να αρέσεις πάντοτε στους ανθρώπους.

Αλλά επειδή η κοινωνία δεν είναι από Αγίους αλλά αποτελείται από ανθρώπους που έχουν κοσμικό φρόνημα,

που έχουν αμαρτωρές επιθυμίες και κακίες, επειδή η κοινωνία κατά το σύνολο αυτής αποτελείται από αυτά τα στοιχεία. Γι' αυτό ο χριστιανός που θέλει να ζήσει τη χριστιανική ζωή, αληθινή ζωή, να προσέξει να μην αρέσει σε όλους ανεξαιρέτως τους ανθρώπους και εις όλες τις περιπτώσεις. Θα αναφέρω μερικά παραδείγματα. Ως χριστιανός πρέπει να εκτελείς τα καθήκοντά σου. Και ποιο είναι το πρώτο καθήκον; Το πρώτο καθήκον, όπως είπα πολλές φορές και έχει μαλλιάσει η γλώσσα μου να το τονίζω, το πρώτο καθήκον είναι να κάνεις το σημείο του Σταυρού. Είναι μεγάλο πράγμα. Δεν σου λέω να πας σπασχαλίκι, δεν σου λέω να πας στα ασκητήρια μέσα να κάνεις μετάνοιες, χίλιες μετάνοιες, δεν σου λέω να κρατάς κομποσκοίνια, δεν σου λέω να νηστεύεις, να κάνεις το σημείο του Σταυρού. Ο Χριστός εσταυρώθηκε και υπέφερε για σένα. Είναι μεγάλο πράγμα να κάνεις το σταυρό σου, έτσι κανονικά το σταυρό σου. Α, όταν είναι μόνος το κάνει.

Είναι μόνη η γυναίκα, το παιδί, η κοπέλα στο σπίτι, μέσα μπροστά στην εικόνα κάνει το σταυρό. Αν αύριο όμως βρεθεί σε γάμο, καθίσουν οι συγγενείς, έρθουν από τη Σαλονίκη, ξέρω εγώ πού θα έρθουν ή δεν ξεχωρίζω, και καθίσουν στο τραπέζι και κάθονται εκεί πέρα όλοι, κάθονται οι ξένοι, η Σάρα και η Μάρα εκεί, τότε δεν κάνεις το σταυρό σου.

Εκεί σε θέλω, να σηκωθείς όρθιος και να κάνεις το σταυρό σου. Έτσι, δεν το κάνεις. Το κάνεις ή δεν το κάνεις; Γιατί δεν το κάνεις; Αγαπάς το Χριστό, γιατί δεν το κάνεις; Δεν το κάνεις γιατί θα γελάσει η κυρία και η δεσποινίδα κλπ.

Δεν έχεις. Θέλεις λοιπόν να αρέσεις στον κόσμο, να αρέσεις στη συντροφιά και δεν κάνεις το σταυρό σου και δεν κάνεις. Είσαι ανθρωπάρεσκος. Να αρέσεις στον κόσμο. Δεν θες να αρέσεις στον Χριστό, ενώ αν είσαι χριστιανός πραγματικός, όπως κάνεις το σταυρό σου μόνος σου, θα το κάνεις και εκεί και μπροστά σε πέντε και μπροστά σε εκατομμύρια. Μέσα σε εκατομμύρια. Πού να αυτοί, διαβάστε τους μάρτυρας. Αυτά που λένε σήμερα, για διαβάστε.

Διαβάστε, διαβάστε αυτούς που μαρτυρήσανε χθες, αύριο τους γιορτάζουν. Τα ονόματά τους τα είπε ο πάτερ Θεόκλητος στο τέλος, τα μνημόνευσε στο τέλος που τελείωσε ο Εσπερινός. Για διαβάστε να δείτε, τους πήγανε σε δυο χιλιάδες ανθρώπους, στα στυλιά λησασμένα είναι, και κάναν το σταυρό τους κανονικά και ρίσαξαν τα στυλιά.

Ποιος θα σου κόψει το κεφάλι σου; Είναι κανείς να σου κόψει; Φοβάσαι ένα μειδίαμα, φοβάσαι ένα γέλιο, ένα να μην είσαι κάτι που είναι καθυστερημένη και δεν κάνεις το σταυρό σου. Είσαι προδότρια, δεν είσαι χριστιανός, είσαι ανθρωπαρέσκος.

Ο Δε Κύριος διασκορπίζει ως ανθρωπαρέσκον λέγει. Άλλο παράδειγμα: είσαι χριστιανός, πρέπει να εκτελέσεις το καθήκον σου. Ποιο είναι το καθήκον σου; Χτύπησε καμπάνα την Κυριακή. Αυτή η καμπάνα που χτυπάει και ακούεται τρία χιλιόμετρα μακριά θα μας δικάσει μια μέρα, χριστιανοί μου.

Θα είναι μάρτυρας της κατηγορίας στο δικαστήριο του Θεού. Γιατί άλλοτε δεν υπήρχαν καμπάνες. Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας η καμπάνα δεν υπήρχε. Αλλά πήγαινε χωρίς καμπάνα. Τώρα χτυπάνε οι καμπάνες και τη βλέπει την άλλη και δεν πάει στην εκκλησία.

Γιατί; Γιατί συνδέεται με κάτι κυρίες αριστοκρατίας και της κυρίας αριστοκρατίας, το θεωρούν μεγάλο πράγμα να κάθονται όλη νύχτα μέχρι τις πρωινές ώρες να παίζουν χαρτιά, αλλά τώρα είναι για εκκλησίες και για να αρέσεις στη φιλενάδα σου, να αρέσεις στην άλλη που έχει κοσμικό φρόνημα, να μη σε πουν καθυστερημένη, δεν πας στην εκκλησία.

Πότε, πού είναι εκείνα τα παραδείγματα που μπαίνανε στην εκκλησία και κινδυνεύανε να τους εκτελέσουν και να τους βορεύσουνε; Λοιπόν, ανθρωπάρεσκος είσαι, αποφεύγεις το σταυρό για να αρέσεις στον κόσμο.

Αποφεύγεις να εκκλησιάζεσαι για να μη σε πουν καθυστερημένη, να σε πουν μοντέρνα του είδους. Λοιπόν, είσαι χριστιανός ή χριστιανή, πρέπει να εκτελείς ποιο καθήκον; Να διαβάζεις το Ευαγγέλιο, ναι, το Ευαγγέλιο να διαβάζεις.

Μπορεί να κοιμηθείς χωρίς ψωμί, να ζεις χωρίς ψωμί, αλλά χωρίς Ευαγγέλιο όχι. Λοιπόν, να διαβάζετε Ευαγγέλιο, το πρωί, το μεσημέρι, το βράδυ, κάπου να διαβάζετε Ευαγγέλιο. Λοιπόν, το διαβάζεις μέσα στο σπίτι και όταν, αν προσέξατε, ταξιδεύουνε, αν πάτε στη Γαλλία ή στη Γερμανία ή και στην Αμερική.

Μέσα στα τρένα θα δείτε ανθρώπους, δεν κρατάνε μόνο περιοδικά και εφημερίδες και αισχρά. Όχι, είναι διαφθαρμένος κόσμος, αλλά πιστεύουν στο Θεό. Τους βλέπεις λοιπόν μέσα στα αυτοκίνητα και μέσα στο αεροπλάνο ακόμα.

Και αυτός ακόμα ο Κένεντι, που σκοτώσανε αυτοί απάνω Αμερικάνοι, είχε μέσα στη βαλίτσα του το Ευαγγέλιο και το διάβαζε πάνω στο αεροπλάνο. Μολονότι κυβερνούσε 200 εκατομμύρια κόσμο. Και είχε πάνω του φροντίδες του κόσμου.

Απάνω στο αεροπλάνο είχε το Ευαγγέλιο μέσα που ταξίδευε. Παντού το έφερνε μαζί του.

Μαζί του. Τίποτα άλλο βγήκε να έπαιρνε μαζί του. Μαζί του. Και εσύ, αγαπητέ μου, λοιπόν, εις με την Αμερική και στο Βέλγιο και στη Δανία, βλέπεις τις κυρίες στον κόσμο, στον σιδηρόδρομο, που ταξιδεύουν μια ώρα, δυο ώρες, τρεις ώρες και δεν διαβάζουν μόνο εφημερίδες. Έχουν και το Ευαγγέλιο. Είδατε, Χριστέ μου, είδατε ποτέ στην Ελλάδα την κατηγαμένη, είδατε ποτέ μέσα σε τρένο και σε αυτοκίνητον, σε αεροπλάνο, να κρατάει διπλοπόδη η κυρία με το τσιγαράκι της, μοντέρνα και εξελιγμένη, κρατάει το α, το β, αισχρό περιοδικό, που έπρεπε να ντρέπεται.

Να ντρέπεστε, να ντρέπεστε, δεν υπάρχει κράτος χριστιανικό και αν υπήρχε κράτος χριστιανικό μέσα σε 24 ώρες θα ξεπλύνονταν αυτά τα αίσχη στην ανθρωπότητα. Τη βλέπει λοιπόν την κυρία να είναι πλοκόδι και να κάθεται να διαβάζει τα αισχρά εκεί, να κατανόμαστε τα πράγματα, και να θεωρείται μοντέρνα.

Δεν πιάνει Ευαγγέλιο, αλλά αν καμιά φορά κατά λάθος μέσα στο σιδηρόδρομο ή στο αεροπλάνο ή στο τρένο ευρεθεί κανείς και αρπάξει το Ευαγγέλιο, τότε όλοι τους κλείνουν τα μάτια και στρέφονται όλοι απάνω στον άνθρωπο εκείνο που κρατούει το Ευαγγέλιο, για να τον σχολιάσουν σαν καθυστερημένο, σαν έναν άνθρωπο που ήρθε από έναν άλλο κόσμο, που βρίσκεται σε έναν άλλο κόσμο, που δεν ξέρει αυτόν τον σημερινό τον κόσμο. Ε, λοιπόν, αυτός που δεν διαβάζει το Ευαγγέλιο μπροστά στους άλλους

Ευαγγέλιο. Είναι ανθρωπάρεσκος, αρέσει σε ανθρώπους, θέλει να αρέσει. Να πούμε ακόμα και ένα παράδειγμα: βλέπεις, σαν χριστιανός ή μάλλον σαν χριστιανή πρέπει να είσαι ντυμένη σεμνά, το λέει το Ευαγγέλιο, το λέει η Εκκλησία, το λέει ο Απόστολος Παύλος, το φωνάζει η λογική, να είσαι σεμνά ντυμένη όπως πρέπει ο Θεός, όπως πρέπει.

Όχι να είσαι γυμνή, κατάγυμνη, να περπατάς στο δρόμο. Α, ναι, λέγει, λέγει η γυναίκα, ναι, λέγει. Πρέπει να είμαι ντυμένη, το καταλαβαίνω κι εγώ. Αλλά έλα, τι θα πει η γειτονιά, τι θα πουν οι άνθρωποι;

Τι θα πουν όταν βγω στην πόρτα εδώ πέρα και χίλια μάτια με κοιτάζουν; Πρέπει να είμαι μοντέρνα, να είμαι με την τελευταία λέξη της μόδας. Το φιγουρινίο της αυτής Και τη βλέπεις την άλλη τη γυναίκα, μολονότι ευσεβής, μολονότι πιστεύει στο Θεό, εντούτοις δεν κάνει εκείνο που λέγει η συνείδησή της, δεν κάνει εκείνο που παραγγέλλει ο πνευματικός της πατέρας, δεν κάνει εκείνο που συμβουλεύει ο Απόστολος Παύλος, αλλά τι κάνει; Κάνει εκείνο που θέλει ο κόσμος.

Αρέσει στον κόσμο, ξεγυμνώνεται για να αρέσει στον κόσμο. Δεν είσαι χριστιανή, αφού δεν έχεις την δύναμη να πεις όχι, θα ντυθώ όπως θέλει, όπως θέλει ο κόσμος, αλλά όπως θέλει ο Χριστός, όπως θέλει το Ευαγγέλιο.

Λοιπόν, αυτή είναι η ανθρωπάρεστη. Το να αρέσεις σε κάθε περίπτωση, να θες να αρέσεις στον κόσμο, στο ρεύμα του κόσμου, στο αιώνιο ρεύμα του κόσμου αυτού. Ναι, και είναι, αν θέτε, πού μπορεί να οδηγήσει η ανθρωπαρέσκεια.

Αυτή η ανθρωπαρέσκεια μπορεί να κάνει τον άνθρωπο προδότη. Μόνο προδότη, σταυρωτή, να σταυρώσει τον Χριστό. Για θυμηθείτε τη Μεγάλη Παρασκευή. Ήταν από κάτω χιλιάδες, χιλιάδες, μυρμηγκιά από κάτω πρωί.

Προτού να βγει ο ήλιος της Μεγάλης Παρασκευής, όλη νύχτα ξαγρυπνούσανε, ήταν μαζεμένοι, όλοι ήταν από κάτω. Και τι φωνάζανε, τι φωνάζανε, Σταυροθήτο, Σταυροθήτο φωνάζανε Ο Πιλάτος απάνω ήταν έξυπνος άνθρωπος. Πήρε τον Χριστό, τον εξέτασε τον Χριστό και είδε ότι ήταν αθώος άνθρωπος.

Γιατί ον άλλο αμφό δεν ξαναείρει, «ουδέν βρίσκω εν τω ανθρώπω τούτω», δε βρίσκω τίποτα, είναι αθώος. Το έλεγε η συνείδησή του: αθώος. Φώναζε η γυναίκα του: «Αμάν, μην κάνεις τίποτε». Καθήκαμε, αστροπλέτη θα πες στο σπίτι μας, αθώος, άστρα του ουρανού, αθώος. «Σταυρωθήτω». Τι έπρεπε να ακούσει; Έπρεπε να αρέσει τη συνείδησή του μέσα.

Όχι, όχι, όχι, λέει το Ευαγγέλιο, για να αρέσει στον όχλο, για να κάνει το θέλημα του όχλου, το χέρι του έτρεμε και υπέγραψε: «Σταυρωθήτω». Εσταύρωσε αυτός, ενώ δεν έπρεπε να το κάνει. Ιδού, εσταύρωσε τον Χριστό για να αρέσει όχι στη συνείδησή του, να αρέσει σε αυτόν τον όχλο, στα καθάρματα εκείνα που είχαν μαζευτεί από κάτω και φώναζαν: «Σταύρωσον, σταύρωσον, σταύρωσον». Λοιπόν, δεν είναι έτσι. Είσαι ηγέτης, κυβερνάς λαό, έχεις εξουσία. Ας φωνάζουν από κάτω, ας φωνάζουν από κάτω, αν και ο τόπος είναι Ρώσο.

Και δεν επιτρέπεται να μιλάω πολιτικώς, αλλά επειδή περάσανε χρόνια πολλά από τότε, πάνε τώρα εξήντα χρόνια, εξήντα χρόνια. Και συνεπώς αυτοί που κυβερνήσανε τον κόσμο κάνανε πολλές αμαρτίες και τις πληρώνουμε πολύ ακριβά, εντούτοις όμως.

Ας επιτραπεί να αναφέρω ένα τέτοιο παράδειγμα.

Πράγμα, κάτω στην πλατεία, το 1909, κάτω στην πλατεία της Αθήνας, μαζεύτηκαν να, να, να, χιλιάδες κόσμος. Και παρουσιάστηκε τότε πάνω στο μπαλκόνι ένας νέος πολιτικός από την Κρήτη, ας μην τον... ναι, όταν τός ήταν. Και από κάτι φωνάζανε. Φωνάζανε, φωνάζανε ότι πρέπει να γκρεμίσουμε τη βασιλεία και να κάνουμε δημοκρατία. Αυτός ήταν πιο δημοκρατικός από κάθε άλλο και πίστευε στη δημοκρατία.

Αλλά έβλεπε ότι δεν ήταν συμφέρον στο λαό μας τότε να ανοίξουμε τέτοια ζητήματα, γιατί οι Τουρκαλάδες καίγανε τα μακεδονικά χωριά. Δεν ήταν αυτό το θέμα, ήταν κάτι άλλο. Φώναζαν να γκρεμιστεί η βασιλεία. Όχι! Δεν είπε το θέλημα του κόσμου, δεν είπε το θέλημα που θέλει ο λαός. Αυτό πόλε προσυμφέρουν.

Τέτοιοι, είναι σπάνια τέτοια παραδείγματα.

Κοιτάζουν τι θέλει ο λαός. Θέλει χορό ο λαός, χορούς ο λαός. Θέλει γλέντα ο λαός, γλέντια ο λαός. Θέλει καρναβάλι ο λαός, καρναβάλι ο λαός. Θέλει χαρτοπαιξία ο λαός, θέλει ποδόσφαιρο ο λαός. Ποιος μπορεί να πει όχι; Μόνο η Εκκλησία μένει.

Και ρίπτει τα συνθήματα να βάλα. Μες στον ωκεανό αυτής της ζωής. Και αν διαφορεί, εάν ο χαρτοπέκτης τον υβρίσει Και αδιαφορεί για όλα και κρατεί ψηλά τη σημαία της ειλικρίνειας και του καθήκοντος. Ναι, Χριστιανοί μου, δεν πρέπει λέει η μαθαυροπάρεση να αρέσουμε στον κόσμο, Να έχουμε τη δύναμη να αντιστεκόμαστε στον κόσμο.

Να μη ζούμε όπως θέλει ο κόσμος, όπως θέλουν οι άθεοι και οι άπιστοι και οι διαφθαρμένοι άνθρωποι. Αλλά να έχουμε ως γνώμονα και ως πυξίδα και ως κανόνα του βίου μας το θέλημα του Θεού μας, του Θεού το θέλημα.

Να μη μοιάζουμε. Κάτι εκεί στη Μικρά Ασία, σας είπα ότι κάτω στη Μικρά Ασία ήταν κάτι οι χριστιανοί, αλλά κοντά σε άλλους χριστιανούς υπήρχαν και κάτι άλλοι και υπάρχουν μέχρι σήμερα. Αλλά αμφιβάλλω αν θα πάνε στον Παράδεισο. Και σήμερα στη Μικρά Ασία υπάρχουν χιλιάδες χριστιανοί, αμφιβάλλω αν θα πάνε στον Παράδεισο.

Πέρσι παρουσιάστηκε κάποιος τέτοιος. Λέγονται κρυπτοχριστιανοί, φαίνονται Τουρκαλάδες, στα τζαμιά πηγαίνουνε, παντού πηγαίνουνε, τα πάντα κάνουνε και μόνο το βράδυ, τη νύχτα, πάνε κάτω στα υπόγειά τους και προσκυνάνε την εικόνα της Παναγιάς, του Αγίου Γεωργίου κλπ.

Αλλά είναι Τούρκοι, φαίνονται απ' έξω. Θα πάνε στον Παράδεισο; Όχι. Ο Χριστός λέγει: «Όποιος με ομολογήσει μπροστά στους ανθρώπους, θα ομολογήσω και αυτόν έμπροσθεν». Όποιος δηλειάσει, αν ήταν έτσι, δεν θα υπήρχε χριστιανός. Χριστιανός κρευτούλη, σαν τα παιδιά που πέφτουν κρυφτούλη, που σε παίζουν το κρυφτούλη και κρύβονται, όχι κύριε.

Να μην παίζεις κρυφτούλη. Είσαι Χριστιανός ή δεν είσαι Χριστιανός; Παντού τον Χριστιανισμό σου θα τον κηρύξεις. Να μην είσαι ανθρωπαρέσκος, να αρέσεις στον κόσμο. Διότι αυτοί είναι κρυπτοχριστιανοί μέσα στις χριστιανικές κοινωνίες μας.

Είναι επικίνδυνοι, διότι προδίδουν τον Χριστό. Και δεν έχουν το θάρρος να τον ομολογήσουν εκεί που πρέπει να τον ομολογήσουν. Το είπα, νομίζω, κι άλλοτε. Ότι αν πας εδώ στον Αλιάκμονα, σε ένα ποτάμι, σε ένα ποτάμι στον Αλιάκμονα, πάνω ψηλά στον Αλιάκμονα, πάνω από τα Γρεβενά, βλέπεις ένα θέαμα.

Ότι όσα ψάρια έχουν ψοφίσει, τα παίρνει το ρέμα και τα πάει κάτω στη Θεσσαλονίκη. Τα παίρνει, τα παίρνει. Όσα ψάρια είναι ζωντανά, πάνε κόντρα, κόντρα, πάνε κόντρα με το ρέμα. Και τα βλέπεις, ψαράκια, και πάνε αντίθετα με το ποτάμι και φτάνουν ψηλά.

Λοιπόν, έτσι είσαι. Είσαι ψόφιο ψάρι να σε πάρει το ρέμα, να σε πετάξει κάτω στη Θεσσαλονίκη μέσα στα ακάθαρτα νερά. Είσαι ζωντανό ψάρι, ζωντανό ψάρι σαν τον Χριστό, ζωντανό, κόντρα, κόντρα, κόντρα με τη μόδα, κόντρα με τον κινηματογράφο, κόντρα με τη χαρτοπαιξία, κόντρα, κόντρα, κόντρα.

Και να φύγεις ψηλά από κάτω από τον κάτω και να δεις ψηλά, ψηλά πόνο στα ψηλά βουνά όπου ρέει το καθαρό νερό. Έτσι μας θέλει ο Χριστός. Όχι ψόφια ψάρια, αλλά ζωντανά ψάρια, τα οποία να φέρουμε αντίσταση μέσα στο σπίτι, στην κοινωνία, παντού.

Και να έχουμε το θάρρος να κηρύξουμε τον Χριστό όπως πρέπει. Μα υπάρχουν σήμερα. Υπάρχουν. Υπάρχουν. Μάλιστα. Θα αναφέρω δύο παραδείγματα από τον γυναικείο κόσμο.

Ο κόσμος, ότι μια γυναίκα εδώ στην Καρατζόβα, παρακάτω, είχε έναν άντρα που έπαθε χολέρα. Χολέρα, ναι, χολέρα, χειρότερα από τη χολέρα. Ποια χολέρα; Χιλιαστής. Προτιμόταν να πέσει στο σπίτι χολέρα, πανούκλα, παρά να πέσει αυτή η χολέρα των ιερών. Έγινε χιλιαστής. Άντρα μου, τίποτα αυτός, χιλιαστής, τρία τέσσερα παιδάκια. Λέει, να γίνεις και εσύ χιλιάστρια, όπως εγώ είμαι χιλιαστής, θα γίνεις και εσύ χιλιαστής.

Χιλιάστρια. Τα παιδιά θα τα πάμε στο ποτάμι, θα τα καβουτίσω εγώ μέσα, θα τα κάνω κι εγώ Χιλιαστά, σταυρό θα κάνουν, όταν τα παιδάκια τα έβλεπε να κάνουν σταυρό, θα χτυπούσε στο χέρι ο σατανάς και ο διάβολος. Αυτή την πίεζε καθημερινώς, να γίνει Χιλιάστρια, να πάμε στο ποτάμι, στο διάολο το ποτάμι, να τα βαπτίσει αυτός, να τα κάνει χιλιαστικά, να γίνουν Χιλιάστρια.

Μαρτύριο, μαρτύριο, μαρτύριο. Το πιο εύκολο ήτανε να υπακούσει. Αν ήθελε να αρέσει στον άντρα της, θα πει: «Άντρα, εγώ θα γίνω Χιλιαστής, εσύ Χιλιαστής κι εγώ Χιλιάστρια, δεν έχω τίποτα, ό,τι θα πεις θα το κάνω». Λοιπόν, όχι, λέει: «Άντρα, σε πήρα όχι να με κολάσεις, σε πήρα όχι να μου βάλεις την πίστη τον πατέρα μου, σε πήρα να με βοηθήσεις μέσα στην οικογένεια, αλλά να ζω στην πίστη μου. Χωρίς άντρα ζω, χωρίς Θεό δεν ζω», λέει.

Τίποτα, μια δυο, αφού την πίεζε πολύ, και μια νύχτα κατέβασε τις εικόνες και έβαλε φωτιά και τις έκαψε, τις πατούσε κάτω. Παίρνει τα παιδάκια της από την αγκαλιά, περνάει χωριά και λεβόνι και φεύγει και πάει αλλού.

Μέσ' την πόλη μας είναι αυτή, μέσ' την πόλη μας. Ξενοπλένει τώρα να ζήσει. Ακούς τον άντρα, είναι απ' το θέλημα του Θεού; Άρα να σε πει ο άντρας να πουλήσει το κορμί σου Αν σου πει ο άντρας να πεις ψέματα στο δικαστήριο, αν σου πει ο άντρας αυτό, δεν θα το κάνεις.

Άντρα, σε πήρα να πάμε στον Παράδεισο μαζί, δεν σε πήρα να με κολάσεις στην ψυχή. Θέτε άλλο παράδειγμα, σε αυτή τη γενεά που ζούμε, την τόσο χαμηλή, την τόσο ελεεινή, την τόσο άπιστη και διεφθαρμένη; Θέτε άλλο παράδειγμα;

Μάλιστα, αυτό συνέβη στην Κοζάνη, συμβαίνει, δεν ξέρω αν συμβαίνει και εδώ. Αυτό, μια γυναίκα νέα, είχε ένα-δύο παιδιά, έμεινε στο τρίτο έγκυος, χαρά είχε. Ποια γυναίκα που αισθάνεται μέσα στην καρδιά η νέα ζωή δε χαραίτε, δημιουργία είναι ατλείο πράγμα.

Μόλις κατάλαβε ο άντρας ότι, μοντέρνος και άθεος, που δεν πίστευε σε τίποτα, άφης και μέθοδος των καπενίων και της αθλιώδης, πάλι αύριο το πρωί θα πάμε στο γιατρό στην κλινική να ρίξουμε το παιδί, το παιδί.

Πάλι, αδύνατο. Την πίεζε ένα μήνα, ένα μήνα την πίεζε. Μαρτύριο, μαρτύριο, τίποτα.

Και πήγε στη μάνα της, στη μάνα της. Μπράβο, δέκα άντρες που να πάνε κόντρα με τα ρεύματα, να ταράξει την ολόκληρη κοινωνία, ολόκληρη κοινωνία. Δώδεκα ήταν Απόστολοι. Λοιπόν, ποιο το συμπέρασμα; Το συμπέρασμα είναι ένα.

Όταν πρόκειται να κάνουμε κάτι, να προσπαθούμε να ρωτάμε: Αυτό που θα κάνω το θέλει ο Θεός; Το θέλει ο Χριστός; Το θέλει η Παναγία; Το θέλουν οι πατέρες μας; Το θέλουν οι μάρτυρες; Το θέλουν οι ήρωες; Το θέλει η φυλή μας; Το θέλει η λογική μας; Το θέλουν να το κάνουμε;

Δεν το θέλει ο Χριστός; Όλος ο κόσμος, όλος ο κόσμος, όλος ο ντουνιάς να πέσει επάνω, να μην το κάνεις. Τότε θα είσαι Χριστιανή. Αν όμως θέλεις να αρέσεις στον κόσμο, τότε δεν είσαι Χριστιανή. Το λέει ο Παύλος. Δεν αρέσω στον κόσμο. Το φωνάζει ο Παύλος. Δεν θέλω να αρέσω στον κόσμο. Εάν θέλω να αρέσω στον κόσμο, δούλος Χριστού ου καλεί με.

Αυτά, αγαπητέ μου, έχω να πω σε εσάς και προσέξτε καλά να μην παίζετε κρυφτούλη, αλλά και παντού και παντού να είστε χριστιανοί, να κάνετε σταυρώσεις κανονικά, να εκκλησιάζεστε, να προσπαθείτε, να διαβάζετε Γραφάς, να είστε τακτικοί και συνεπείς στις υποχρεώσεις σας. Ο δε Κύριος Ιησούς Χριστός.

Διεπρεσλούν του Αγίου Παντελήμων και πάντων Αγίων με πάντα ματίσας.