Η εξουσία του Χριστού και τα όρια της υπακοής

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

We continue, dear brothers and fathers, dear listeners; we continue the sermon. I must admit that last Sunday’s talk was long.

Its introduction was long as well. I accept your comments as fair. Yet someone who hungers to hear the Word of God can listen for one hour, two hours, even three without growing tired. Such a person could listen until morning, until the sun rises, and hardly notice the time passing.

Everything depends on a person’s spiritual appetite. The opposite is also true of someone who has no spiritual appetite. It is just like someone who has no appetite for food.

You can prepare the finest meal, and that person will not eat it. But someone who is hungry will eat even a simple meal. So a person without that appetite cannot bear to listen to a talk for an hour, or even for ten minutes.

You are not like that. You clearly have a spiritual appetite for the Word of God. Your eagerness in coming to this hall every Sunday proves it. Some of you even arrive one or two hours before the sermon begins.

I appreciate the eagerness of the men and women who arrive an hour or two early to find a seat. But I would like to make one observation.

I ask those who come early for the sermon to preserve the reverent atmosphere of this hall. While you sit here waiting for the preaching of the Gospel, please keep silent.

Please do not turn this hall into a café. Please do not bring newspapers or worldly magazines; I do not mean religious publications. And please bring the Holy Gospel with you and read it while you wait.

Yes, how much you would be edified if, for example, today you opened the Gospel according to Luke.

They would open the Gospel and read chapter fifteen. There they would see their own picture. They would see themselves, because in the fifteenth chapter of Luke there is a picture of me, of you, and of every human being. That chapter is a crystal-clear mirror, a mirror that shows not only...

It shows not only our wretchedness, but also the Father who has the power to turn our wretchedness into greatness, to turn children of darkness into children of light. I mean chapter fifteen, the famous parable of the Prodigal Son.

How many of you would be edified if you had the Gospel here and studied it! So I earnestly ask you: until the sermon begins, let our mouths be silent and let only our hearts speak to God.

Let us pray to God during this time for those who preach and those who listen, and for all preachers of the Gospel. In this way your soul will be prepared like cultivated soil, ready to receive the seed of the Gospel.

But if you come here to chat and discuss things, or to read worldly material, your soul will be like barren, thorny ground. I will not be able to sow the Word of God there.

So I ask you to follow this counsel.

We said in the previous talk that a person is caught in a net, in a web of obligations and responsibilities, in a web of authority. We also said that obedience, that submission to authority, is the duty of every Christian, according to the divinely inspired counsel of the Apostle Paul to the Romans. He says, and remember, he was living under Nero’s rule, “Let every soul be subject to the governing authorities.”

So we obey those in authority. As we said, children should obey their parents, students their teachers, soldiers their officers, wives their husbands, and citizens the state. We discussed all this at length. We also said that without discipline, no family, school, army, society, or state can stand. Discipline is essential to every society, whether it is governed democratically or in some other way. But we also raised another point: the obedience to secular authority taught by the faith of the Cross has its limits. We obey our parents, teachers, officers, and representatives of the state only up to a certain point. And that point, beyond which…

There is a point at which a Christian is released from obedience to those in authority. That point was defined by the Apostle Peter before the Jewish council. They ordered him not to speak or mention the name of Jesus Christ, and he answered with those immortal words: “We must obey God rather than men.”

That is what we discussed, my dear friends. Now let us continue.

Speaking of authority, those of you with an inquiring mind may have noticed, dear friends, that we deliberately left out one kind of authority. We spoke of the authority of parents, teachers, officers, tax officials, and all the others in authority.

But we left out one kind of authority, the highest of all. There is an authority above every authority we have mentioned. According to the Fathers, every earthly authority is an image and a shadow of this great authority.

What is this authority that we left out of our previous talk? Is it the authority of a king? Is it the authority of the angels and archangels? For the angels and archangels, those bodiless, spiritual ranks, also have authority over cities and people, rivers and lakes, and kingdoms.

Kingdoms, yes. So is it the authority of the angels and archangels? Above the authority of the angels and archangels, above Gabriel and Michael, their leader, there is another authority. It is spiritual authority, immortal authority: the authority of our Lord Jesus Christ.

Let me remind you that...

After His glorious Resurrection, the Lord appeared to the holy apostles and spoke these words. All the Lord’s words have majesty and an eternal greatness, of course. But what Christ said after His Resurrection is awe-inspiring.

After His Resurrection, He said, “All authority has been given to Me in heaven and on earth.” Do you hear that? “All authority has been given to Me in heaven and on earth.”

Think of it: Christ holds the keys to the whole universe in His hands. He rules not only our little planet, a grain of sand in the vastness of space, but the moons, the galaxies, and the entire universe.

He holds all authority over the whole world, over the entire universe.

The world, the very thought of it makes one dizzy. “All authority has been given to Me in heaven and on earth.” You worm of a man, what are you before Christ? And how grave is the sin of this little worm who opens his foul mouth to blaspheme Him? Before Him, as I once said, even the kings of the earth, the generals, and the most celebrated people are nothing at all. They are nothing before the one and only, our Lord, to whom all authority has been given in heaven and on earth. Authority rests in His hands.

He has authority over kings and their subjects alike. In His hands are the keys to the abyss, to life, and to death. “I am life and death.”

Remember His words: “All authority in heaven and on earth.” Jesus Christ received this authority from the heavenly Father as man. And this authority, higher than every other authority, was not limited to the years of His earthly life.

No. Christ’s authority passes from generation to generation. The authority of our Lord Jesus Christ passes from age to age, from millennium to millennium, and endures forever.

Do you believe this? Does it bring you some comfort in this world of falsehood and vanity, where every petty man tries to make himself appear greater than he is? In every age, Christ’s power rises above all: the authority of our Christ.

And this authority of Christ is spiritual authority. It is armed with no deadly weapons, but with spiritual weapons that cannot be defeated. Napoleon, while exiled on the island of Saint Helena, once said that there are two weapons in the world.

The Annunciation. “One weapon was my sword; the other is the Gospel. The day will come when the Gospel will put an end to the sword. It will prevail and become the only weapon.” The weapon that will stand above all others is Christ’s authority: the authority to teach the Gospel of Christ, to celebrate the Mysteries, and to cast out demons in the name of the Nazarene. Saint Charalambos cast out demons in the name of the Nazarene, Saint Gerasimos casts out demons, and every believing soul becomes a worker of miracles.

There is the authority to heal every disease and infirmity, and the authority to work wonders. This authority alone, I say, endures. There is no moment in all eternity when the spiritual authority of Christ ceases to work.

Christ entrusted this authority above all to the apostles. Through them He entrusted it to their successors, and through their successors it has reached us.

It is in the hands of every priest of our Orthodox Church. These are neither empty nor boastful words. They should keep us deeply humble before our Lord. For after His Resurrection Christ said, “Receive the Holy Spirit. If you forgive the sins of any, they are forgiven; if you retain the sins of any, they are retained.”

Yes, when a priest of the Most High reflects on those words alone, he understands how great his calling is.

...a calling whose height no other human calling can reach. At this point, I would like to...

I would like to tell you a story from the teaching of Saint Kosmas of Aetolia.

Saint Kosmas of Aetolia says this in one of his talks: “Suppose you are walking along the road and meet two figures, one of them an angel. It is no great difficulty for an angel to fly down from heaven and appear before you on earth, walking there as a heavenly being.”

Saint Kosmas says, “Suppose one of them is an angel and the other is a priest. Which of the two would you greet? Before which would you bow and kiss his hand?” The listeners answer, “The angel.”

Saint Kosmas of Aetolia says, “No, not the angel. You should bow and kiss the priest’s hand.” Why? Because Christ gave no angel the authority to forgive sins. He did not say to any angel or archangel, “Receive the Holy Spirit. If you forgive the sins of any, they are forgiven.” In His boundless mercy, Christ entrusted this authority to human beings.

And this is a great matter, I am coming now to another great subject. He did not give this authority to an archangel.

Would it have been difficult for Christ to appoint angels as priests in the holy churches? We could have gone to church one day and seen an angel descend from heaven before the altar, celebrate the Divine Liturgy, and hold the Holy Chalice. Would it really have been difficult for Christ to send an angel to baptize us, another to perform Holy Matrimony, and above all, an angel wearing a heavenly priestly stole to hear the confession of our sins? Woe to us.

Woe to us if an angel were at the altar or in the confessional! No one could approach him. An angel lives in another world and does not know sin as we do. The moment you confessed your sin, he would cut you down with his sword. He would not understand your weakness. He would cut you down, I mean it.

But a priest, however holy he may be, knows from his own experience how hard the struggle with the flesh is. Even if he were as holy as Saint Anthony, he knows that struggle. In fact, the holier a person is, the more compassion he has for sinners.

He knows how hard it is to drive a shameful intrusive thought, a logismos, out of one’s mind. He knows the struggle and the effort it takes. The priest is human; he knows human weaknesses and has compassion for people.

So this is why God, the Lord, did not entrust the spiritual authority to forgive sins to the angels. He entrusted it to human beings, who are clothed in flesh, have human weaknesses of their own, and feel compassion for others.

So the authority of a priest, even in the smallest village of our country, is spiritual authority of the highest order. And here is the conclusion: do not cause a devoted priest, one who knows the weight of his calling, to sigh on your account. Do not bring the sighs of devout priests upon yourselves, for such a sigh is like fire and a thunderbolt upon homes and upon the whole world.

Do not make them sigh by despising or mocking them, until they hardly dare go out into the street for fear of ridicule. Yes, obey your spiritual fathers, the priests. But, my dear friends, what we said about those who hold earthly authority also applies to those who hold spiritual authority.

Obey any of these priests here, whether educated or uneducated. Father Dimitris, for example, has authority to hear confessions in Ilioupoli. That spiritual authority is higher than the authority of kings. But you may ask: how far must obedience go? My brothers and sisters, it is not absolute. There are times when a Christian must not obey his priest. Does that sound startling? The Gospel urges us to obey the priest of the Most High, yet there are times when we must not obey him. What are those times? They do exist.

They have always existed. They were less common in earlier times, but they are more common today, in this age of deep confusion.

If a priest, God forbid, orders a Christian to do something contrary to God’s law, then that Christian must not obey him. No! We have examples of this. Those of you who read the Synaxaria know what an inexhaustible treasure they are in the life of our Church.

You may have come across a life commemorated on June 9, if my memory serves me. It is a story in the Synaxarion so dramatic that it deserves to be staged in a theater.

On the stage, because it could move people. A day will come, my brothers and sisters, when this dead Church of ours, yes, this dead Church, will rise from its grave. A day will come when our Church will have Christian films, because the cinema we have now is satanic. It will have Christian theater and offer sound spiritual nourishment. It will have Christian radio too. Let me say no more, or I will speak bitterly: this is a Church with seventy leaders.

Our hierarchs could do wonders. But there is no life, no Holy Spirit, no spiritual understanding of the duties that those who govern the Church owe to their flock. And when someone speaks a few bitter truths, they grow angry at once. If we had a living and free Church, conscious of its calling, whose bishops cared for more than thrones, honors, pleasures, and such things, then we would have Christian theater.

And Christian cinema too. We could strike a great blow against the devil. Yes, my brothers and sisters, if we had such Christian cinema or theater, we could tell the story from the Synaxarion for June 9. Who could watch that film or play and not be deeply moved? What terrible thing do we find in that story?

There were, it says, about five nuns, five virgins dedicated to God. They had a spiritual father, a priest, who heard their confessions. But this was a time of persecution. The emperor’s soldiers searched homes for evidence against Christians: icons, copies of the Gospel, or anything else that showed they were Christians.

They came to the spiritual father’s home, to his cell, and searched it. They found Gospel books and other sacred books. But hidden beneath the room, in a concealed place in his cell, they found something else: a jar full of gold coins.

Such things happen: a priest can be greedy for money; even a spiritual father can be greedy. Even a bishop can be greedy, though those two things ought never to go together.

So they found this jar full of gold coins. They took it to the tyrant, the emperor, and told him, “We found a whole jar of gold in this man’s cell.” The emperor’s eyes lit up. Behind them came the spiritual father, running, crying, and shouting.

The tyrant saw that this spiritual father had a weakness for money, and he decided to test him. He said:

“I see you are upset because my soldiers seized your money. I have no difficulty giving your treasure back to you, but on one condition: you must deny Christ and worship the idols.”

“Will you do that?” To his credit, the priest hesitated. He had served as a spiritual father for years, and now two choices stood before him: the dilemma of human life.

On one side stood a jar full of gold. On the other stood the One who was stripped bare and crucified, who never had a coin in His purse. Before him stood Christ and gold. He had to choose.

Sadly, the spiritual father made his choice without further hesitation. He chose gold instead of Christ.

“Very well,” the ruler told him. “The gold is yours. But I am not satisfied. I want one more thing. You must do more than become an idolater and burn incense before the idols, before the demons. Take some incense and go to your flock, to the monastery where your spiritual daughters live. Tell them to change their faith and sacrifice to the idols too.”

So he took incense from the tyrant’s hand and went to the monastery to persuade the nuns, who had left everything in the world behind and devoted themselves to God. He, their own spiritual father, was going to make them worship idols.

He went to them. At first he spoke timidly, but then plainly and without hesitation: “The time has come for us to leave Christ and turn to the idols and the tyrants and kings of this world.”

As soon as the nuns heard their spiritual father urging them to worship idols, they stood up and spat in his face. Even then he did not feel ashamed before his spiritual children. He kept insisting that they change their faith.

He could not persuade them. He returned to the ruler and said, “They will not obey me. This time they will not obey.” The ruler answered, “Then I will not give you your treasure. The first time I gave you incense. This time you will take a knife, sharpen it, and slaughter them.”

“Only if you slaughter them will you have your treasure.” And so the man, driven and ruled by that terrible demon, for all demons are dreadful, but one of the most dreadful is the demon of greed, the demon of money, the demon of the thirty pieces of silver, did as he was told.

He sharpened a knife and went to the monastery. Suddenly the nuns saw a dreadful sight: their spiritual father held a knife in his hands instead of his priestly stole or incense. With that knife, he slaughtered them all.

The Synaxarion tells us that these five spiritual daughters of Christ, these five lambs, were slaughtered by the hand of their own spiritual father. He did it out of love of money. “O wretched man, O miserable man,” says the hymn dedicated to the memory of those five virgins, slain by the hand of their spiritual father.

Here, my dear friends, is a tragic case in which five spiritual children refused to obey their spiritual father’s command. When he urged them to offer incense to idols, to deny Christ and worship idols, he was no longer acting as their spiritual father or shepherd. He had become a wolf. Love of money had made him a wolf.

And the flock cannot obey wolves. As the Lord warned, fierce wolves would enter the Church and would not spare His flock.

The flock must show no obedience to shepherds who have become wolves and openly oppose the will of God. I have told you this story from the Synaxarion because some Christians keep saying, “But he is a priest! A priest!” Yes, he is a priest. Yet if you let the Church fall into corruption, the children and young people will leave it. You remember how things became last year, when we priests hardly dared go out in public. We must face what has happened.

Will there still be a Church if the children and young people leave it altogether? Obey the priest and respect him, but there is a limit. When a priest ceases to be a shepherd and becomes a wolf, you must take action.

The five nuns who stood firm against their spiritual father when he spoke perversely and wickedly are not our only example. There are other heroic examples, even more remarkable ones.

I will give two or three examples and then bring this sermon to a close. Let me take you back in your imagination to the seventh century after Christ. The Church of Christ was shaken to its depths by a terrible heresy that sorely tried her: Monophysitism.

From that dreadful heresy of Monophysitism came another branch, the heresy of the Monothelites. I do not want to weary you with theological discussion, though Christians should know these things, for they concern the teachings of our Orthodox Church.

I will say just this much, because it bears on our subject today. Christ once asked His disciples, after performing great miracles, “Who do people say that I am?” That question has stirred people in every generation.

Theologians and philosophers have wrestled with it as they seek to understand the Mystery of Christ, that great and unfathomable Mystery. What do we Orthodox believe? We believe that Jesus Christ is the second Person of the Holy Trinity.

That Jesus Christ is one person, one hypostasis. Yet the person of Christ is a mystery beyond our grasp. My brothers and sisters, however much we theologize and philosophize, you cannot explain to me how the two are united in one. You cannot explain it in a way that would convince me.

I see you’re interested in spiritual matters, and in philosophical questions too. So shall we make these talks doctrinal as well? Would you like that? Can you manage it? Can you? Good! We’ll see whether all this puts you to sleep, because these things are hard to get through, very hard to get through.

These are difficult matters, beyond the alphabet of the faith. No one can fully grasp this truth. Even the union of body and soul is a mystery: the body is material, while the soul is immaterial. How are the two joined? Just as we cannot explain how the immaterial soul is joined to the material body, so it is an unfathomable mystery how divinity and humanity were united in the person of Jesus Christ.

They were united without change and without confusion. Christ’s human nature underwent no alteration, and neither did His divine nature. Jesus Christ is perfect man and perfect God.

Yes, in His person two natures were united, the divine and the human. And in the person of Christ two wills were also united: a human will and a divine will.

But these two wills do not clash as they do in us. We experience a struggle between our human will and the divine will. In Christ there is perfect harmony, a divine harmony, between His divine will and His human will.

The two wills are not opposed. His human will submits to the higher will, the divine will. The Fathers taught this and showed it from Holy Scripture. Where do we find the proof? In the garden of Gethsemane, where both wills are revealed.

What is the human will? It is expressed in the words, “Father, let this cup pass from me.” As a man, the Lord did not wish to undergo the dreadful death that he endured. His human nature shuddered before death on the Cross; it shuddered before death itself.

“My Father, if it is possible, let this cup pass from Me.” That is His human will. But at once He says, “Nevertheless, not as I will, but as You will.” His human will submits to God. The Monophysites do not accept this, and the Monothelites, who taught that Christ had only one will, accept it even less. Yet at the time of these heresies, dear friends, they managed to achieve something.

What did they manage to do? They won over the renowned Emperor Heraclius, and then his successor, Constans. They won over the Patriarch of Constantinople, the Patriarch of Jerusalem, and the Patriarch of Alexandria. They even won over a pope: Honorius, the pope of Rome.

They won over bishops too, and even managed to convene a Synod. Amid the deathly silence of the Church, a voice was heard like thunder, like lightning. Who was it? A Patriarch? A bishop? A priest? A deacon? It was a monk. One monk swept them all aside, every one of them..

So what of those things some bishops say? Even if all the bishops gather in a Synod, my dear friends,

A prayer.

One man, just one, whoever he may be, so long as he is a monk, if he has the fire of heaven within him, if he has the Holy Spirit within him, if he walks with the Fathers of the Church, he will sweep you all aside. Indeed, one man did just that. Who was he? Saint Maximus the Confessor. If you want to marvel at his wisdom, read the Philokalia of the watchful Fathers. There you will see that wisdom. But these are deep waters, and they require...

It takes a strong swimmer to enter the deep philosophical currents explored by Maximos the Confessor. Yet he told them plainly, ‘You must go no further. This is heresy.’

They tried to persuade him, but nothing worked. They seized him, bound him, and sent him into exile in Cherson. They brought him back to Constantinople, then exiled him again with his two disciples, who were confessors of the faith. Where did they send them? To the land of the Laz, near the Caucasus, and there they kept watch over him.

But he still had his tongue. Even from behind prison bars he went on preaching the pure Gospel of Christ, the true Gospel of Christ. Then one day his prison door opened. Someone forced his mouth open with a pair of tongs, and they tore out his tongue.

They wanted to stop him speaking of Christ. Do you see what a hero the Church gives us? On the orders of Patriarchs, bishops, and others, they tore out his tongue in prison. He could no longer speak, but he still had a hand. With it he began writing thousands of letters day and night, urging people: ‘Hold fast to the blameless faith, the Orthodox faith.’

A little later, another executioner came and cut off his hands with a sword, so that he could no longer write. But even without his hands, with nothing left to help him, he remained there in prison, faithful unto death.

His tongue was cut out. His right hand was cut off, and his left hand too. He was left without hands or tongue, but with a soul that shook kingdoms and shook the heretics. You see, my brothers and sisters, what one man accomplished: Saint Maximos the Confessor, whom we commemorate on January 21, helped bring our Church back to the path of Orthodoxy. Do you see?

So a monk, too, has the right to stand against an entire hierarchy and against Patriarchates when they have departed from Orthodox Tradition. And if you would like another example, beloved, I have one that would take a whole sermon to tell.

It is the story of a heroic figure who appeared like a shining star, a spiritual light high above us. That is how the historian Amantos describes him in his History of Byzantium. This spiritual star appeared.

He appeared in the ninth century, two centuries after Maximus. For brave soldiers will never be lacking in the army of Jesus Christ.

He was the renowned abbot of the Monastery of Stoudios. That monastery in Constantinople was home to monks, not idle drones who did nothing useful, but spiritual and saintly monks. He was the abbot of that famous monastery, whose ruins still stand near the walls of that unforgettable city. He was an abbot and a monk himself, and yes, three times he stood against Iconoclasm.

He stood up to Church authority. At that time, an immoral emperor sat on the throne: Constantine VI, whom the preacher calls Kopronymos. He said to himself, “I am the emperor!” Yes, he was the emperor.

And what did he do? He cast out his wife, an honorable woman with whom he had lived for seven whole years. Was that all? He forced her into a monastery so that she would no longer trouble him.

Did he stop there? He went further. Once you start down that slope, you do not know where the devil will take you. It is like a stone slipping from your hands: it rolls and rolls until you hear it crash into the abyss.

So he cast her out and shut her in a monastery. Then he did something else. He took a concubine, a lady of the court named Theodote. And was that all? He pressured the weak-willed Patriarch to have them crowned in the palace, with a procession, trumpets, drums, and all the rest.

He arranged a divorce from his wife without just cause, so that he could be formally crowned with Theodote, his concubine, as queen and empress. The priest who crowned them was the palace priest, Joseph.

Everyone kept silent. The Patriarch kept silent, the bishops kept silent, and all was silent. But one man did not keep silent: the monk Theodore the Studite. Theodore is all the more admirable because Theodote, the empress, was his niece.

But Theodore did not put worldly family ties first. If you are a monk, cut those ties. For a monk, brothers and sisters no longer hold that place; spiritual kinship comes first. Though the new queen was his niece, and though that connection could have won him influence and every advantage, he would have none of it.

Saint Theodore took no account of that family connection. Like a golden eagle, he threw himself into the struggle. Do you know the stature of Saint Theodore the Studite? Think of the Triodion we have heard, that golden book.

That most beautiful book of the Church is his, he made it: Theodore the Studite. He also made the Pentecostarion, and the funeral services we have all heard are his. Saint Theodore the Studite was a great poet, a truly great poet.

But the time came when he set aside his music and his melodies, set everything aside, and entered the struggle. Of all the saints, Saint Theodore especially loved John the Forerunner. He felt a spiritual kinship with him and bore his image on his seal.

The abbot used that seal on his letters. It read, “Honorable Forerunner, help me, Theodore the sinner.”

Yes, that was Saint Theodore the Studite. He sent word to the Patriarch that the divorce was unlawful. He declared that the priest involved must be removed. He declared that he was breaking communion with the palace and would cease commemorating the Patriarch in prayer.

From his monastery he also sent word that, unless the Patriarch deposed the palace priest within a set time, he would cease commemorating him. There was great turmoil in the palace.

They tried to persuade him, but Theodore, Saint Theodore the Studite, stood firm like a rock amid the turmoil. Then one day, carriages appeared outside his monastery, along with soldiers and trumpets.

The emperor, Constantine VI, had come, and his niece, the queen, was with him in the carriage. They brought costly gifts, thinking they could win Saint Theodore over. But as soon as he realized what was happening, Theodore ordered, “Close the gates! Close the gates!” They shut the gates in the unlawful couple’s faces, and he would not receive them.

O Church, O Church! Imagine it: his niece comes as queen, bearing gifts, and still he refuses to receive her. He would have no dealings with those who ruled the world while living in sin.

The result? The next day soldiers set fire to the monastery, and its community was scattered. Theodore was sent into exile in Thessalonica. Later he resisted again, when another emperor, Leo the Armenian, came to rule in Constantinople and burned the icons. When Theodore learned that the emperor had burned them and had even trampled a beautiful icon displayed in the center of the city, he called the people to resist the emperor, the Patriarchs, and the Synod. This monk called them together, and at night they gathered...

They gathered at the monk’s cell like a swarm of bees. The churches emptied, and the Patriarch was left with his staff and his mitres. At their head stood the fearless Theodore the Studite, holding an icon of Christ. Tears fell from his eyes to the ground as he sang the hymn we, too, will hear on the Sunday of Orthodoxy: “We venerate Your most pure icon, O Good One, asking forgiveness of our sins.” Theodore led them onward, followed by two thousand monks and thousands of women and men. They walked barefoot and without fear of cavalry or soldiers.

One monk had the courage to speak out because they were acting unlawfully. It was a Synod of people acting against the law and against God.

One more example, and we will finish. Seventeen years before Constantinople, the queen of cities, fell into the hands of the Hagarenes, where she remains to this day because of our sins.

The city could have been in our hands in 1920, with the Greek flag flying above it. But we were all sinners, and it did not happen. We came that close, but the wrath of God stopped us because of our division, blasphemy, and fornication.

So we are speaking of 1438, before the city fell in 1453.

They gathered together, left the city on one ship, then another, and went to Italy, to Florence, a city that still exists today. The Pope had invited them there to bring about the union of the Churches.

That is an old story we have heard many times.

The union of the Churches.

Union of the Churches! There is union of the Churches with God, and there is union of the Churches with the devil. We want union with God, in Orthodoxy, never a union bought by sacrificing Orthodoxy. Never! Never!

We have many failings, my brothers and sisters.

My brothers and sisters, planes are flying over our heads. One Archbishop comes to us, then another, then another, and sadly, even the Patriarch did not follow the path of Orthodoxy. We protested before the people, before angels and men. We published an open letter and pointed out the enormous danger facing our Orthodoxy as it continually yields to the demands of Protestants and other heretics. In Florence, about a hundred representatives of the Byzantine Empire gathered there. The Emperor was there, as was Patriarch Joseph, who never returned. He died in Florence, and his tomb is still there. Anyone passing through Florence can see his tomb. The others included Patriarchs, bishops, and abbots, about a hundred people altogether. For two years, the Pope subjected them to hardship. And finally...

Whether from hunger, hardship, violence, or human weakness, they gave in. One day, to their shame, they signed the terms of union with the Pope and were made to kiss his slipper, his foot.

Yes, yes. A few others resisted, but above all one man stood firm: Mark of Ephesus, the bishop of Ephesus. His memory lives forever in the Church.

He resisted. And when a patriarch who favored the Pope came to Constantinople and took his place in Hagia Sophia, a man who had bowed to kiss the Pope’s slipper, Mark of Ephesus called the people to resist him. That one man rallied everyone and upheld Orthodoxy.

That is why his troparion speaks of Atlas. There is an old myth that Atlas, a giant, carried the whole globe, the earth, on his shoulders.

Just as the mythical Atlas held up the earth, you, Mark of Ephesus, held up Orthodoxy like another Atlas. One man upheld Orthodoxy. My dear friends, these are the examples we have. I think I have clearly answered the question: there are times when we must obey our spiritual fathers, and times when we must not.

So, to conclude: the five holy nuns,

those five spiritual daughters who resisted the will of their spiritual father; Saint Maximus the Confessor, who chose to have his tongue torn out and his hands cut off rather than cease to be faithful to Orthodoxy; and Saint Theodore the Studite, who resisted unlawful decisions of the Synod.

He stood against a Synod and proved himself a true hero. Mark of Ephesus upheld Orthodoxy. These and other examples teach us, my brothers and sisters, to be very careful, to keep our eyes open and test the spirits. We owe obedience to our spiritual fathers, to preachers, to theologians, to bishops, and to hierarchs.

When we sense that the fresh air of Orthodoxy is no longer blowing, we are obliged to resist decisions that stray from its path. What did I say? When you go home, I give you this ascetic task: open the Epistle to the Galatians, chapter one, verse eight.

Verse 8, what does the Apostle Paul say there? Let’s fix this in our minds like a golden nail. Let’s hold on to this saying. Galatians, chapter 1, verse 8. The Apostle Paul speaks as though he had foreseen everything happening in our day. What does he say? Not a priest, not a bishop, not even an apostle: even if an angel came down from heaven to earth and preached to you...

The Apostle Paul says: If even an angel came down to earth and preached a gospel different from the Gospel we hold in our hands, the Gospel of Orthodoxy, the Gospel the Apostles preached and the great Fathers of the Church interpreted, if even an angel came down and preached another gospel, we would not obey that angel.

That angel is acting as the devil. No, we will not obey him. For anyone who preaches a different Gospel from the Gospel preached by the Apostles and interpreted by the great Fathers of the Church, anyone who preaches another Gospel, the Apostle says... I do not say this, a sinner and a monk. No, I am not worthy to utter those words. It is the Apostle Paul who says that if anyone in our time preaches a different Gospel, a false gospel opposed to the Gospel of Jesus Christ, we will not obey that person, even if he is a priest, a bishop, a patriarch, or an angel.

‘Let him be anathema,’ says the Apostle, if anyone preaches another Gospel. Amen. Let him be anathema. We must stand firm on this path, as faithful soldiers, because any one of us may soon be called to bear witness.

God forbid that such a day should come, O Christ; O Most Holy Theotokos, O saints, O Maximus, O Mark. Yet we honor your memory, and your memory gives us courage to stand tall. If such a day comes for us, I would be glad to step forward.

Your Eminence is here, along with every monk and every soul. Go forward. If we fall, let us fall fighting for the faith of our fathers, for the laws of the Church, and for Orthodoxy. There is nothing sweeter on earth.

May our Lord Jesus Christ bless and sanctify us all, always. Amen.

Αγία Τριάς, Ελέηστον των Γόσμων Παναγία Δέσποινα, Άγιοι Άγγελοι και Αρχάγγελοι, Τίμιε Πρόδρομε, Αποστόλων η Δωδεκάς. Διδάσκαλοι και Πατέρες Εκκλησίας, Όσιοι και Μάρτυρες, οι καλώς αθλήσαντες και στεφανωθέντες.

Είσατε Πρεσβείαν του Ελεηθήνε και Σορθήνε τας ψυχάς χειμών

Συνεχίζομε, αγαπητοί αδελφοί και πατέρες, προσφιλείς ακροαταί, συνεχίζομε το κήρυγμα. Η ομιλία της προηγουμένης Κυριακής, πρέπει να ομολογήσω, ότι είτο μακρά.

Επίσης δε και το προοίμιον της ομιλίας είτο και αυτό μακρό. Δέχομαι τις παρατηρήσεις ως δικαίες και πρέπει να πούμε ότι εκείνος που έχει όρεξη να ακούσει τον Λόγο του Θεού, αυτός όχι μόνο μια ώρα και δυο ώρες και τρεις ώρες μπορεί να ακούσει χωρίς να κουραστεί, αλλά ακόμα μπορεί να ακούει μέχρι το πρωί και να βγει ο ήλιος και να μην καταλάβει πότε πέρασε η ώρα.

Όλα εξαρτώνται από την όρεξη την πνευματική που έχει ο άνθρωπος. Όπως πάλι και αντιθέτως εκείνος που δεν έχει όρεξη πνευματική, εννοώ. Αυτός, όπως ακριβώς συμβαίνει με εκείνον που δεν έχει όρεξη για φαγητό.

Το καλύτερο φαγητό να το ετοιμάσεις, δεν το τρώει. Ενώ εκείνος που είναι πεινασμένος τρώει και το φαγητό το πρόχειρο. Λοιπόν, όποιος πάλι δεν έχει όρεξη, όχι μια ώρα, ούτε δέκα λεπτά δεν κάνει υπομονή να ακούσει ένα λόγο, μία ομιλία.

Σεις δεν ομοιάζετε με το δεύτερο. Σεις, είναι γεγονός ότι έχετε πνευματική όρεξη να ακούσετε το Λόγο του Θεού. Το αποδεικνύει αυτό η προθυμία με την οποία έρχεστε κάθε Κυριακή στην αίθουσα αυτή. Μερικοί μάλιστα έρχονται ενωρίτερα και μία ώρα και δύο ώρες προτού να αρχίσει το κήρυγμα.

Εκτιμώ βέβαια την προθυμία των ανδρών και γυναικών οι οποίοι έρχονται μία και δύο ώρες ενωρίτερα για να βρουν βέβαια κάθισμα. Αλλά θα ήθελα να κάνω μία παρατήρηση.

Όσοι και όσες έρχονται νωρίτερα εδώ στο κήρυγμα, στην ομιλία, θα παρακαλέσω να κρατήσουμε υψηλά την ατμόσφαιρα της αιθούσης. Θα παρακαλέσω, κατά την ώρα αυτή που κάθονται εδώ πέρα αναμένοντες το κήρυγμα του Ευαγγελίου, θα τους παρακαλέσω να έχουν τα στόματά τους κλειστά.

Θα τους παρακαλέσω να μην μεταβάλλουμε την αίθουσα αυτήν εις αίθουσαν καφενείου. Θα τους παρακαλέσω να μην κρατούν εφημερίδες, περιοδικά, κοσμικά εννοείται, όχι θρησκευτικά. Και ακόμα τους παρακαλέσω την ώρα αυτή να έχουν μαζί τους το Ιερό και Άγιο Ευαγγέλιο και να διαβάζουν κατά την ώρα αυτή.

Ναι, πόσο θα ωφελούντο εάν, παραδείγματος χάρη, σήμερα ανοίγανε τον Ευαγγελιστή Λουκά, το Ευαγγέλιο.

Ευαγγέλιο και διαβάζανε, ανοίγανε το 15ο κεφάλαιο και εκεί στο 15ο κεφάλαιο θα έβλεπαν τη φωτογραφία τους. Εκεί θα έβλεπαν τον εαυτό τους, διότι εκεί στο 15ο κεφάλαιο του Λουκά είναι και η δική μου φωτογραφία, είναι και η δική σας φωτογραφία, είναι και η φωτογραφία όλων των ανθρώπων. Εκεί ένας καθρέφτης κρυστάλλινος στο δέκατον πέμπτο κεφάλαιο, καθρέφτης που δεν δείχνει μόνον

Δεν είναι μόνον την αθλιότητά μας, αλλά ατρέφτης ο οποίος έχει την δύναμη να μεταβάλει την αθλιότητά μας εις μεγαλειότητα. Να μεταβάλει τους υιούς του σκότους εις υιούς του φωτός. Είναι το 15ο κεφάλαιο, η περίφημος παραβολή του Ασώτου Υιού.

Πόσοι λοιπόν θα ωφελούντο αν είχαν εδώ το Ευαγγέλιο και εμελέτων. Δι' αυτό θερμή υποβάλλω παράκληση: μέχρις ότου αρχίσει το κήρυγμα εδώ, τα στόματα να είναι κλειστά και μόνο οι καρδιές να μιλούν στον Θεό.

Και να παρακαλούμε τον Θεό, να παρακαλούμε την ώρα αυτή και για τους κήρυκας και δια τους ακροατάς και δια τους κήρυκας του Ευαγγελίου. Κατά αυτόν τον τρόπο η ψυχή σας θα είναι προετοιμασμένη σαν χωράφι καλλιεργημένο, εις τρόπον ώστε να δεχθεί κατόπι τον σπόρον του Ευαγγελίου.

Άλλωστε, εάν έρθετε εδώ πέρα και κουβεντιάζετε και συζητείτε και διαβάζετε κοσμικά πράγματα, η ψυχή σας θα είναι ως χέρσος τόπος, αγκαθοφόρος τόπος, μέσα στον οποίο βέβαια εγώ δεν θα μπορέσω να σπείρω τον Λόγο του Θεού.

Λοιπόν, θα σας παρακαλέσω να τηρήσουμε αυτή τη συμβουλή.

σύμφωνα με την Θεόπνευση των Συμβουλίων. Εκ των συμβουλών του Αποστόλου Παύλου προς Ρωμαίους, όπου λέγει ο Απόστολος Παύλος, ευρισκόμενος κάτω από νερώνειον καθεστώς, σημειώνω τη λέξη, ότι πάσα ψυχή εξουσίαις υπερεχούσαις υποτασσέσθω. Ή στην εξουσία είναι καθήκον παντός χριστιανού σύμφωνα με την θεόπνευση των συμβουλήν του Απόστολου Παύλου προς Ρωμαίους όπου λέγει ο Απόστολος Παύλος Ελέγαμε στην προηγουμένια ομιλία ότι ο άνθρωπος ευρήκεται μέσα σε μία σαγήνη, ευρήκεται μέσα σε ένα πλέγμα υποχρεώσεων, ευθυνών, ευρήκεται μέσα σε ένα πλέγμα εξουσίας. Είπαμε δε ότι η υπακοή, ότι η πειθαρχία εις την εξουσία είναι καθήκον παντός χριστιακού.

από τα ΣΕΣΤΟ. Υπακούει λοιπόν στην εξουσία. Τα παιδιά, είπαμε, να υπακούν στους γονείς, οι μαθηταί να υπακούν στους διδασκάλους, οι στρατιώτες να υπακούν στους αξιωματικούς, οι γυναίκες να υπακούν στους άνδρας, οι πολίτες να υπακούν στο κράτος. Αυτά αναπτύξαμε δια πολλών. Και είπαμε ότι άνευ πειθαρχίας δεν μπορεί να σταθεί ούτε οικογένεια, ούτε σχολείο, ούτε στρατός, ούτε πολιτεία, ούτε κράτος. Αναγκαίον στοιχείον πάσης πολιτείας, είτε δημοκρατουμένης είτε κατ' άλλον τρόπο διοικουμένης. Σε αυτά ελέγαμε, αλλά εκθέσαμε και ένα θέμα και είπαμε ότι η υπακοή αυτή την οποία συνιστά η θρησκεία του Σταυρού, η υπακοή αυτής της κοσμικής εξουσίας, δεν είναι απεριόριστος. Θα υπακούμε και στους γονείς, θα υπακούμε και στους δασκάλους, θα υπακούμε και στους αξιωματικούς, θα υπακούμε και στους εκπροσώπους του κράτους μέχρι ενός σημείου. Το δε σημείο εκείνο, πέραν του οποίου...

Το σημείο στο οποίο ο Χριστιανός λύεται πλέον της υπακοής προς τους φορείς της εξουσίας. Το σημείο, λέγω, εκείνο είναι εκείνο το σημείο το οποίο καθόρισε ο Απόστολος Πέτρος στο συνέδριο, το Ιουδαϊκό Συνέδριο, που τον διέταξε να μην ομιλεί, να μην αναφέρει το όνομα του Ιησού Χριστού, και εκείνος απήντησε με την αθάνατον ρήτρα του, με τον αθάνατον λόγο του ότι η πειθαρχία είναι Θεό μάλλον οι ανθρώπεις.

Ταύτα, αγαπητοί μου, ανεπτύξαμε και τώρα συνεχίζουμε.

Ομιλούντες περί εξουσίας, εάν προσέξατε όσοι από σας έχετε νουν εξεταστικόν και ερευνητικόν, θα έχετε παρατηρήσει, αγαπητοί, ότι παραλείψαμε σκοπίμως, παραλείψαμε ένα είδος εξουσίας. Αναφέραμε την εξουσία του γονέως, αναφέραμε την εξουσία του διδασκάλου, αναφέραμε την εξουσία του αξιωματικού, την εξουσία του εφόρου, την εξουσία όλων των εξουσιών.

Παραλείψαμε όμως να αναφέρουμε μια εξουσία. Ένα είδος εξουσίας που είναι το ανώτερο από όλα τα είδη της εξουσίας. Υπάρχει μια εξουσία ανώτερα από όλας τις εξουσίες που αναφέραμε. Εκάστη επίγειος εξουσία είναι, κατά τους πατέρες, μια εικόνα και μια σκιά της μεγάλης αυτής εξουσίας.

Ποια άραγε να είναι αυτή η εξουσία την οποία παρελείψαμε στην προηγουμένη μας ομιλία; Είναι η εξουσία άραγε του Βασιλέως; Είναι άραγε η εξουσία των Αγγέλων και Αρχαγγέλων; Διότι και οι Άγγελοι και Αρχάγγελοι, τα τάγματα τα άυλα και πνευματικά, τα αξιαρχεία των Αγίων Αγγέλων και Αρχαγγέλων έχουν και αυτά εξουσία επί πόλεων και ανθρώπων και ποταμών και λιμνών και βασιλείων.

Βασιλείων. Ναι, είναι λοιπόν η εξουσία των Αγγέλων και Αρχαγγέλων; Πάνω από την εξουσία των Αγγέλων και Αρχαγγέλων, Γαβριήλ και Μιχαήλ του Πρωτοστάτου, πάνω από όλα αυτά υπάρχει μια άλλη εξουσία, και η εξουσία αυτή είναι η εξουσία η πνευματική, η αθάνατος εξουσία, είναι η εξουσία του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού.

Θα ενθυμίσει ότι...

Ότι μετά την ένδοξη Ανάστασή του ο Κύριος εμφανισθείς στους Αγίους Αποστόλους είπε ένα λόγο. Όλοι οι λόγοι βέβαια του Κυρίου έχουν μεγαλοπρέπεια και ύψος μεγάλο και αθάνατον ύψος, αλλά ο λόγος αυτός τον οποίο είπε ο Χριστός μετά την Ανάστασή του είναι κάτι φοβερό.

πία είναι ότι μετά την Αναστασή του Εδώ θυμη λέει πάσα εξουσία εν ουρανώ και επί γης Ακούτε, εδόθη μοι, λέει, πάσα εξουσία εν ουρανώ και επί γης.

Οι σκέψεις, η ιδέα αυτή ότι ο Χριστός κρατά στα χέρια τα κλειδιά του σύμπαντος κόσμου. Όχι απλώς του μικρού πλανήτου μας, ο οποίος είναι ένας κόκκος άμμου μέσα εις το άπειρο, αλλά κρατάει μπροστά και τα φεγγάρια και τις σελήνες και τους γαλαξίες και όλο το σύμπαν ολόκληρο.

Ότι έχει στα χέρια του όλη την εξουσία όλου του κόσμου, του σύμπαντος κόσμου,

Ο κόσμος, η σκέψη σε αυτή προκαλεί τον ίλιγγον. Εδόθη μοι πάσα εξουσία εν ουρανώ και επί γης. Σκουλήκι, άνθρωπε, τι είσαι μπροστά στον Χριστό; Και πόσο είναι το αμάρτημα του σκώληκος, αυτού του σκουληκιού, που ανοίγει την βρομεράν του γλώσσα και βλασφημεί Εκείνον, ενώπιον του οποίου, όπως έλεγα κάποτε, και οι βασιλείς της γης και οι στρατηγοί και οι ενδοξότεροι άνθρωποι είναι ένα πελώριο μηδενικό μπροστά στον ένα, τον μοναδικό, τον Κύριό μας, στον οποίο εδόθη πάσα εξουσία εν ουρανώ και επί γης. Στα χέρια του είναι εξουσία.

εξουσία και των βασιλέων και των υπηκόων. Στα χέρια του είναι τα κλειδιά της αβύσσου, της ζωής, του θανάτου. Εγώ είμαι η ζωή και ο θάνατος.

Εδώ θυμηπά σε εξουσία ουρανό και επί γης. Και η εξουσία αυτή την οποία έλαβε ο Ιησούς Χριστός δικαίως παρατοράνιου πατρός ως άνθρωπος, η εξουσία αυτή, η υπερκειμένη πάσης εξουσίας, δεν περιορίζεται μόνο στον χρόνο της επίγειας ζωής του.

Όχι, η εξουσία αυτή του Χριστού διαβαίνει από γενεάν σε γενεάν. Η εξουσία αυτή του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού διαβαίνει από αιώνας εις αιώνας, από χιλιετηρίδας εις χιλιετηρίδας, μέχρι παρά τον αιώνος Χριστέ.

Τα πιστεύετε αυτά; Αισθάνεστε κάποια ανακούφιση μες στον κόσμο αυτόν της ψευτιάς και της ματαιότητος, όπου κάθε ένας μικράνθρωπος παρουσιάζει τον ασήμαντο για να παρουσιάσει τον εαυτό του υπεράνθρωπον; Μέσα εις τον αιώνα αυτόν, σε πάσαν εποχήν, υπερίπταται και υπέρκειται η δύναμη του Χριστού μας, η εξουσία του Χριστού.

Και η εξουσία αυτή του Χριστού, η πνευματική λέγω εξουσία, η εξουσία η οποία δεν είναι οπλισμένη με όπλα θανατηφόρα αλλά με όπλα πνευματικά και αήττητα όπλα, διότι, όπως είπε κάποτε ο Ναπολέων εξόριστος στην νήσον της Αγίας Ελένης, είπε εκεί πέρα κάτι, ότι δύο όπλα υπάρχουν στον κόσμο.

Ευαγγελισμός. Το ένα όπλο είναι το σπαθί μου, υπήρξε το σπαθί μου, το άλλο όπλο είναι το Ευαγγέλιο. Θα έρθει η μέρα που το Ευαγγέλιο θα καταργήσει το σπαθί, θα νικήσει, θα είναι το μόνο όπλο. Το όπλον το οποίο θα είναι υπεράνω όλων των όπλων, η εξουσία του Χριστού, η εξουσία του διδάσκειν το Ευαγγέλιον του Χριστού, η εξουσία του τελείν τα μυστήρια, η εξουσία του εκβάλλειν δαιμόνια εν τω ονόματι του Ναζωραίου, όπως ακριβώς ο Άγιος Χαράλαμπος εν τω ονόματι του Ναζωραίου εξέβαλε δαιμόνια και όπως ο Άγιος Γεράσιμος εκβάλλει δαιμόνια και όπως πάσα πιστεύουσα ψυχή γίνεται θαυματουργός.

Η εξουσία του θεραπεύειν πάσαν νόσον και μαλακίαν, η εξουσία του ποιείν θαυμάσια. Μόνον, μόνον η εξουσία αυτή, λέγω, διαβαίνει. Δεν υπάρχει χρονικό διάστημα εις την αιωνιότητα κατά το οποίο δεν λειτουργεί η πνευματική εξουσία του Χριστού.

Και η εξουσία αυτή είναι κατ’ εξοχήν εμπιστευμένη, ευρίσκεται η εξουσία αυτή, την εμπιστεύθη την εξουσίαν αυτήν ο Χριστός εις τους Αποστόλους. Ενεπιστεύθη και δια των Αποστόλων, ενεπιστεύθη στους διαδόχους τους και δια των διαδόχων έφτασε μέχρι ημών.

Είναι η στα χέρια του κάθε ιερέως της ολοδόξου επισίας μας. Δεν είναι λόγος αυτός μάταιος και υπερήφανος, είναι λόγος ο οποίος πρέπει να μας κρατεί εμάς σε βαθιά ταπείνωση προ του Κυρίου μας. Είναι ο λόγος του Χριστού που είπε μετά την Ανάστασή Του: Λάβετε πνεύμα Άγιον. Αν τινων αφήτε τας αμαρτίας, αφίενται αυτοίς, αν τινων κρατήτε, κεκρατήνται.

Ναι, και μόνο τα λόγια αυτά να σκέφτεται ο Ιερεύς του Υψίστου, αντιλαμβάνεται το ύψος της αποστολής του, ύψος αποστολής.

...αποστολής, εις το οποίο δεν δύναται να φθάσει ουδέν άλλο ύψος ανθρωπινής αποστολής. Εις το σημείο αυτό επιθυμώ...

Επιθυμώ να αναφέρω ένα ανέκδοτον εκ της διδασκαλίας του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού.

Ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός σε κάποια ομιλία του λέγει το εξής. Εάν, λέγει, περπατάς στον δρόμο και περπατώντας τον δρόμο συναντήσεις δύο, ο ένας να είναι άγγελος, δεν είναι κανένα δύσκολο πράγμα να πετάξει από τα ουράνια και να δείτε άγγελον επί της γης, περιπατούντα ως ουράνιο ον.

Εάν λέω ένα που θα συναντήσει λέει ο Κοσμάς είναι άγγελος και ο άλλος είναι παπάς, είναι ιερέτης. Ρωτάει ο Άγιος Κοσμάς ποιον από τους δυο θα χαιρετήσεις, θα σκύψεις να φιλήσεις, ποιον θα σκύψεις; Απαντούν οι ακροατές από κάτω ότι τον άγγελο.

όχι λέει τον άγγελο ο Κοσμάς ο Ετολός, Θα σκύψεις, λέει, να φιλήσεις το χέρι του παπά. Γιατί, λέγει ο Άγιος Κοσμάς, διότι ο Χριστός δεν έδωσε εξουσία σε κανένα άγγελο. Σε κανένα άγγελο και αρχάγγελο δεν είπε λάβετε πνεύμα Άγιον αν δίνουν αφίαιτες αμαρτίας αφιέντε αυτής Εξουσία αυτή του αφιέναι αμαρτίας δεν την έδωσε ο Χριστός εν του απείρω του αυτού ελέη.

Και έχει μεγάλη... τώρα πέφτω σε ένα άλλο μεγάλο θέμα. Δεν την έδωσε την εξουσία αυτή σε αρχάγγελον και αρχάγγελον.

Ήταν τίποτα δύσκολο στον Χριστό να εγκαταστήσει μέσα στους Ιερούς Ναούς, να εγκαταστήσει ιερείς αγγέλους; Δεν ήταν δύσκολο να πηγαίνουν μια μέρα στην εκκλησία και να βλέπουν μπροστά στο θυσιαστήριο άγγελον εκ του ουρανού καταπτάντα και να λειτουργά και να κρατάει το Άγιον Δισκοπότηρον. Ήταν τάχατες δύσκολο στον Χριστό, εφόσον πιστεύουμε, να στείλει ένα άγγελο και να κάνει τη βάπτισή μας, να στείλει ένα άγγελο και να κάνει το γάμο, να στείλει ένα άγγελο προπαντός και να κρατεί πετραχήλι ουράνιο και να εξομολογεί τις αμαρτίες μας; Αλλοίμονό μας.

Αλλοίμονό μας. Εάν άγγελος ήτο στον Στιαστήριο, εάν άγγελος ήτο στον εξομολογητήριο, αλλοίμονό μας. Δεν θα μπορούσε να πλησιάσει ο άνθρωπος, διότι ο άγγελος ζει σε έναν άλλο κόσμο και δεν ξέρει τι είναι αμαρτία. Και μόλις του έλεγες εσύ ότι έκανες την αμαρτία, με το σπαθί θα σε έκοβε. Δεν καταλάβαινε ο άγγελος από αυτή τη ώρα, θα σε έκοβε, με το σπαθί. Θα σε έκοβε, δεν μιλώ.

Ενώ τώρα ο ιερεύς, οσονδήποτε άγιος και να είναι, γνωρίζει ο ίδιος οποίος σκληρός αγών είναι με την σάρκα. Γνωρίζει ο άνθρωπος οποίος αγών είναι, και Αντώνιος να είναι, και μάλιστα όσο πιο άγιος είναι ο άνθρωπος τόσο συμπαθής είναι προς τους αμαρτωλούς.

Γνωρίζει ο άνθρωπος πόσο δύσκολο πράγμα είναι να διώξει μέσα από τη σκέψη του έναν αισχρό λογισμό. Γνωρίζει τη Ριτάνιο σαγόν, απελπιστικό σαγόν χρειάζεται να εκκλησώσει και ο συνεπός ο άνθρωπος, ο ιερεύς ο άνθρωπος γνωρίζει τα συνδυναμία του ανθρώπου και είναι συμπαθής προς τον άνθρωπο.

Ιδού λοιπόν γιατί ο Θεός, ο Κύριος, δεν εμπιστεύτηκε στους αγγέλους την πνευματική εξουσία του αφιέναι αμαρτίας. Αλλά εμπιστεύτηκε την εξουσία να συγχωρούν αμαρτίες σε ανθρώπους, οι οποίοι έχουν σάρκα, περιβάλλονται με σάρκα, έχουν και αυτοί ανθρώπινες αδυναμίες και έχουν συμπάθεια προς τους ανθρώπους.

Πνευματική λοιπόν εξουσία είναι η εξουσία την οποία έχει ο ιερεύς και στο τελευταίο χωριό της πατρίδος μας, πνευματική εξουσία υπερκειμένη, και συνεπώς το συμπέρασμα. Ευχή, Τον οποίον εκβάλλει ένας ιερέτης, ο οποίος έχει συνείδηση αποστολής του, ο αναστεναγμός. Μην πέσετε σε αναστεναγμόν ιερέων, ιερέων ευλαβών, διότι ο αναστεναγμός αυτός είναι φωτιά και αστροπελέκι στα σπίτια και στον κόσμο ολόκληρο.

Μην τους κάνετε να αναστενάζουν, διότι τους περιφρονείτε, διότι τους περιπαίζετε, διότι δεν τολμούν να βγουν στον δρόμο, αλλά γίνονται αντικείμενα ποικίλων ειρωνιών και ποικίλων σκωμμάτων. Ναι, λοιπόν, υπακούετε εις τους πνευματικούς πατέρας, εις τους ιερείς, αλλά όπως ό,τι ελέγαμε δια τους φορείς της κοσμικής εξουσίας, το αυτό λέγομε, αγαπητοί, και δια τους φορείς της πνευματικής εξουσίας.

Υπακοή, αγαπητοί μου, σε αυτόν εδώ, σε οποιονδήποτε εδώ, σε οποιονδήποτε από αυτούς τους ιερείς εδώ πέρα, είτε εγγράμματος είναι είτε αγράμματος. Ναι, η εξουσία, λόγου χάρη, την οποία έχει ο Παπαδημήτρης, έχει επάνω στην Ηλιούπολη να εξομολογεί, η εξουσία αυτή είναι ανωτέρα από βασιλεία, είναι ανωτέρα από βασιλεία, διότι η εξουσία πνευματική, ο πνευματικός πατήρ, ναι, αλλά θα μου πείτε μέχρις ποιου σημείου πρέπει να φτάνει η υπακοή; Δεν είναι α Αδελφοί μου, απόλυτος υπακοή. Υπάρχουν περιπτώσεις κατά τις οποίες ο χριστιανός δεν πρέπει να υπακούσει στον ιερέα του. Δεν είναι φοβερός ο λόγος αυτός; Από το ένα μέρος το Ευαγγέλιο μας συνιστά υπακοή στον ιερέα του Υψίστου και από το άλλο μέρος υπάρχει περίπτωση κατά την οποία δεν πρέπει να υπακούσει στον ιερέα. Ποια είναι αυτή η περίπτωση; Υπάρχουν περιπτώσεις τέτοιες.

Υπάρχουν, υπήρχαν πάντοτε, υπήρχαν ολιγότερες εις αρχαιοτέραν εποχήν, πυκνότερα τώρα περιπτώσεις εις την σύγχρονον εποχήν, εις εποχήν βαθείας και μεγάλης συγχύσεως.

Μάλιστα, όταν ο ιερέας, μη γένοιτο, διατάξει τον χριστιανό κάτι που είναι αντίθετο με τον νόμο του Θεού, τότε ο χριστιανός δεν πρέπει να υπακούσει στον ιερέα. Όχι! Έχουμε τέτοια παραδείγματα. Όσοι από εσάς διαβάζετε τα συναξάρια που είναι ένας πλούτος ανεκστάντητος στον δόξο Επισηίας μας.

θα έχετε συναντήσει, στις 9 Ιουνίου, εάν δεν απατά η μνήμη μου, στις 9 Ιουνίου υπάρχει ένας βίος, ένα συναξάριον, συναξάριον δράμα, ένας βίος, συναξάριον, που θα άξιζε ως έργο να προβληθεί εις θέατρον.

Θεατρών, διότι θα μπορούσε να συγκινήσει. Θα έρθει μια μέρα, αδελφοί μου, που και εμείς, αυτή η νεκρά Εκκλησία, αυτή η νεκρά Εκκλησία, η νεκρά Εκκλησία θα αναστηθεί εκ του τάφου της. Θα έρθει μια μέρα που η Εκκλησία μας θα αποκτήσει και χριστιανικόν κινηματογράφον, διότι αυτός είναι σατανικός κινηματογράφος, θα αποκτήσει και χριστιανικόν θέατρον και συνεπώς θα προσφέρει υγιή πνευματική τροφή, θα αποκτήσει και χριστιανικόν ραδιόφωνον. Είναι, ας μην ομιλήσω διότι θα πω πικρά λόγια, μια Εκκλησία με 70 αρχές.

Αρχιερείς θα μπορούσαν να κάνουν θαύματα, αλλά δεν υπάρχει ζωή, δεν υπάρχει Πνεύμα Άγιο, δεν υπάρχει πνευματική αντίληψη των υποχρεώσεων τα οποία πρέπει να έχουν οι διοικούντες την Εκκλησία απέναντι του ποιμνίου, και όταν κανείς παρουσιαστεί και πει ορισμένες πικρές αλήθειες, αμέσως εξοργίζονται. Εάν υπήρχε Εκκλησία ζώσα και ελευθέρα, η οποία να είχε συνείδηση αποστολής και να μην με ρημούν μόνο πριν θρόνων και πριν μεταφέσεων και πριν απολαυών και πριν άλλων τίμων πραγμάτων τα οποία με ρημνούν οι Επίσκοποι της Ιησουργώνου Εκκλησίας Πνευματικής των Εξερέσεων εάν, λέγω, υπήρχε μια τέτοια Εκκλησία, θα είχαμε πλέον και χριστιανικό θέατρο

και χριστιανικό κινηματογράφο και θα μπορούσαμε να τσακίσουμε τα πλευρά του διαβόλου. Ναι, αδελφοί μου, εάν λοιπόν υπήρχε ένας τοιούτος χριστιανικός κινηματογράφος ή θέατρον, θα προβάλλαμε μια ταινία, το Συναξάριο της 9ης Ιουνίου. Ποιο μάτι θα έβλεπε αυτή την ταινία, το έργο αυτό το θεατρικό, το πνευματικό, και δεν θα συγκινούνταν βαθύτατα; Τι βλέπουμε εκεί πέρα; Τι βλέπουμε φοβερόν;

Ήταν, λέγει, κάπου πέντε καλογριές, πέντε δηλαδή παρθένες αφοσιωμένες στον Θεό. Είχαν έναν πνευματικό πατέρα, ιερέα, ο οποίος τις εξομολογούσε. Αλλά ήταν η εποχή των διωγμών. Και στρατιώτες του αυτοκράτορος έκαναν έρευνα στα σπίτια για να ανακαλύψουν τεκμήρια της ενοχής των χριστιανών, είτε εικόνες είτε Ευαγγέλια είτε άλλες αποδείξεις ότι είναι χριστιανοί.

Έτσι επήγαν στο σπίτι του πνευματικού, στο κελί του πνευματικού και ψάχνοντας δεν βρήκαν βέβαια, ευρήκαν και τίποτε Ευαγγέλια και Ιβλία Ιερά Αλλά κάτω σε κάποια κρύπτη του δωματίου του, σε κάποια κρύπτη του κελιού του, ευρήκαν τι; Ένα πιθάρι γεμάτο χρυσά.

Συμβαίνουν αυτά, να είναι κανείς ιερεύς και φιλάργυρος, συμβαίνουν αυτά, να είναι κανείς πνευματικός και φιλάργυρος. Συμβαίνει κανείς να είναι επίσκοπος και φιλάργυρος, που είναι δύο έννοιες αντίθετες και ασυμβίβαστες.

Έγραφε λοιπόν κύριε Πιθάρη γεμάτο χρυμάτο χρυσά. Το πήραν το πιθάρι και το πήγανε στον τύραννο, στον βασιλιά, και λέγανε ότι στο κελί του τάδε βρήκαμε ολόκληρο πιθάρι. Εθάμπωσαν τα μάτια του βασιλιά. Από πίσω δε, τρέχοντας, κλαίοντας, φωνάζοντας, ο πνευματικός.

Αντιλήφθη ο τύραννος ότι αυτός ο πνευματικός είχε αδυναμία στα χρήματα και ήθελε να τον δοκιμάσει και του είπε το εξής:

Βλέπω ότι αισθάνεσαι λύπη διότι οι στρατιώτες μου έπιασαν τα χρήματά σου. Εγώ δεν δυσκολεύομαι, λέει, να σου δώσω τον θησαυρό σου. Αλλά υπό έναν όρον: να αρνηθείς τον Χριστό και να προσκυνήσεις τα είδωλα, του λέει.

Το κάνεις αυτό; Προς τιμήν του, εδίστασε ο ιερέας αυτός, ο πνευματικός, ο οποίος επί χρόνια εξήσκησε το έργο του πνευματικού. Μπροστά του παρουσιάστηκαν δύο πράγματα: το δίλημμα της ανθρωπίνης ζωής.

Από ένα μέρος ένα πιθάρι γεμάτο χρυσό, και από το άλλο μέρος ο Γυμνός, ο Εσταυρωμένος, ο οποίος στα θυλάκιά του δεν είχε ποτέ οβολόν. Μπροστά του λοιπόν ήτανε ο Χριστός και ο Χρυσός. Διάλεξε και πάρε.

Και δεν δίστασε δυστυχώς ο πνευματικός αυτός να κάνει την εκλογή του και να εκλέξει τον Χρυσόν και όχι τον Χριστόν.

Πολύ καλά, του λέγει. Δικό σου, δικό σου, λέει, είναι ο Χρυσός, αλλά δεν μένω ικανοποιημένος, του λέγει. Θέλω και κάτι άλλο. Όχι μόνο συ να γίνεις ειδωλολάτρης, όχι μόνο συ να κάψεις λιβάνι στα είδωλα, στους δαίμονας, αλλά να πάρεις λιβάνι από τα χέρια και να πας εκεί πέρα στο μαντρί σου, στο μοναστήρι σου που έχεις τις πνευματικές καλόγρεες, και να πεις σε αυτές και αυτές να αλλάξουν θρησκεία και να θυσιάσουν στα είδωλα.

Πήρε λοιπόν λιβάνι από το χέρι του τυράννου και πήγε εις το μοναστήρι για να πείσει τις καλόγρεες που αφήσανε τα εγκόσμια όλα και αφοσιωθήκαν στο Θεό να τις κάνει και αυτός ο Πνευματικός να τις κάνει να προσκυνήσουν τα είδωλα.

Πήγε πραγματικώς και δειλά-δειλά, αλλά κατόπι με γλώσσα σαφή και απερίφραστον, τους είπε ότι είναι καιρός πλέον να αφήσουμε τον Χριστό και να πάμε στα είδωλα και στους τυράννους και στους βασιλείς του κόσμου τούτου.

Μόλις άκουσαν οι καλόγριες, οι μοναχές αυτές, ότι ο πνευματικός τους προτρέπει αυτές στην ειδωλολατρία, αμέσως σηκώθηκαν όρθιες και τον έφτυσαν στο πρόσωπό του. Αλλά και αυτό ακόμα, αυτός επέμενε, δεν ησχύνθη από το πτύσμα των πνευματικών του τέκνων, αλλά επέμενε να αλλάξουν τη θρησκεία τους.

Κατέστη αδύνατο. Επέστρεψε εις τον τύραννον και λέγει ότι δεν υπακούν, λέει, δεν υπακούν σε εμένα αυτή τη φορά, δεν υπακούν, του λέει, τι κάνεις; Εγώ δεν σου δίνω το θησαυρό σου, λέει. Θα πάρεις αντί λιβάνι, την πρώτη φορά σου έδωσα λιβάνι, αυτή τη φορά θα πάρεις μαχαίρι, θα το τροχίσεις, λέει, θα τις σφάξεις, λέει.

Και μόνον εάν τις σφάξεις, θα πάρεις το θησαυρό σου. Όντως λοιπόν αυτός, οιστρηλατούμενος και κυριαρχούμενος από τον οίστρο, από τον δαίμονα που δεν υπάρχει άλλος. Όλα τα δαιμόνια είναι φοβερά, αλλά ένα από τα φοβερότερα δαιμόνια είναι το δαιμόνιο της πλεονεξίας, το δαιμόνιο του χρήματος, το δαιμόνιο των τριάκοντα αργυρίων.

Ετρόχισε λοιπόν μαχαίρι, πήγε στο μοναστήρι και ξαφνικά είδαν θέαμα φοβερόν και αποτρόπαιον, ο πνευματικός των πατέρας αντί πετραχήλι, αντί λιβάνι, να κρατά στα χέρια του μάχαιραν και με τη μάχαιραν τις έσφαξε όλες.

Και γράφει λοιπόν το συναξάριόν του ότι οι πέντε αυτές πνευματικές θυγατέρες του Χριστού, τα πέντε αυτά αρνία εσφάγησαν δια χειρός του πνευματικού των πατρός, ο οποίος εκ φιλαργυρίας, ω του δυστυχούς, ω του ταλάντου, όπως λέει το τροπάριον το οποίο είναι αφιερωμένο στη μνήμη των πέντε αυτών παρθένων, οι οποίες εσφάγησαν δια χειρός του πνευματικού των πατρός.

Ιδού λοιπόν, αγαπητοί μου, μια περίπτωση, μια περίπτωση τραγική, μια περίπτωση κατά την οποία τα πνευματικά τέκνα, τα πέντε πνευματικά τέκνα δεν υπήκουσαν και εις την διαταγή, εις την προτροπή του Πνευματικού των Πατρός, διότι την ώρα κατά την οποία τους συνεβούλευε ο πνευματικός των να ρίξουν λιβάνι στα είδωλα, την ώρα κατά την οποία συνεβούλευε να αρνηθούν το Χριστό και να προσκυνήσουν τα είδωλα, την ώρα εκείνη δεν ήταν πλέον ο Πνευματικός των Πατέρας, δεν ήταν πλέον ο Ποιμήν, δεν ήταν πλέον ο Βοσκός, αλλά ήταν λύκος, είχε γίνει λύκος, άλλαξε, τον έκανε λύκο η φιλαργυρία.

Και συνεπώς σε λύκους δεν μπορεί το ποίμνιο να υπακούει, διότι όπως είπε ο Κύριος θα έρθουν οι μέρες κατά τις οποίες θα έρθουν στην Εκκλησία, λύκοι βαροίς, μη φυδόμενοι του πιμνίου του Κυρίου Μωρός του Χριστού.

Σε αυτούς λοιπόν τους λυκοποιμένας, οι οποίοι πηγαίνουν κόντρα με το θέλημα του Θεού, φανερά, σε αυτούς τους λυκοποιμένας δεν επιτρέπεται το ποίμνιο να δείχνει ουδεμίαν υπακοή και πειθαρχίαν. Σας ομίλησα με τα Συναξάρια, γιατί υπάρχουν κάτι οι χριστιανοί, να σωθούν παπάς, παπάς, παπάς, ε, άσε λοιπόν, παπάς, δεν σου πω ότι είσαι παπάς, άψε λοιπόν την εκκλησία, είναι καταστραφή, δεν γίνουμε όπως καταντήσαμε, καταντήσαμε πέρυσι, θα θυμάστε αυτά, να μην τολμάμε να βγούμε έξω εμείς οι παπάδες, αφήστε αυτή την κατάσταση, είναι παπάς, παπάς, παπάς, καλά, αφήστε λοιπόν η Εκκλησία να βρωμίσει πέρα ως πέρα,

υπάρχει πλέον Εκκλησία και τα παιδιά και οι νέοι να φύγουν από την Εκκλησία τελείως. Θα υπακούεις τον ιερέα, θα σέβεσαι τον ιερέα μέχρι ενός σημείου. Όταν ο ιερέας πλέον δεν είναι βοσκός αλλά λυκοποιμήν, οφείλεις να αναλάβεις τα μέτρα σου.

Δεν έχω μόνο το παράδειγμα των πέντε κανονικών παρθένων οι οποίες αντέστησαν ερρωμένως στον πνευματικό των πατέρα όταν ο πνευματικός των πατέρας ελάλησε διαστραμμένα και πονηρά. Έχουμε και άλλα παραδείγματα ηρωικά, ηρωικότερα.

Θα αναφέρω δύο-τρία παραδείγματα και θα τελειώσω το λόγο. Το ένα παράδειγμα. Διά των πτερύγων της φαντασίας σας μεταφέρω εις τον 7ο αιώνα μετά Χριστόν. Ήταν η εποχή κατά την οποία η Εκκλησία του Χριστού εταράσσετο από των βαθέων αυτής ως διατριένης, εταράσσετο, λέγω, διά φοβεράς αιρέσεως η οποία δοκίμασε την Εκκλησία Ευαγγελίαν, αιρέσεως η οποία ονομάζεται ο μονοφυσιτισμός.

Τέχνον δε και τη γάτριδε της φοβράς από τις ερέσεως του μονοφοιτισμού, ήταν ένα άλλο παρακλάδι, ως ειπείν, ήταν η άλλη εκείνη η αίρεση των μονοθελητών. Βέβαια δεν θέλω να σας κουράσω με θεωρίας, αν και αυτά ακόμα πρέπει να τα γνωρίζουν οι χριστιανοί, διότι είναι τα δόγματα της Ορθοδόξου Εκκλησίας μας.

Αλλά τούτο μόνο το λίγο σας λέγω, το οποίο αφορά τη σημερινή μας υπόθεση, ότι εκείνο το ερώτημα «τι να με λέγουν οι άνθρωποι είναι;», ρώτησε, λέει, ο Χριστός τους μαθητές, ύστερα από θαύματα τεράστια που έκανε, «τι να με λέγουν οι άνθρωποι είναι;». Το ερώτημα αυτό είναι από τα ερωτήματα εκείνα που συγκινούν τους ανθρώπους όλων των γενεών.

Και πάνω στο θέμα αυτό έχουν στύψει τα μυαλά των θεολόγοι και φιλόσοφοι, ερευνώντας το Μυστήριον του Χριστού, το Μέγα Μυστήριον, το Ασύλληπτο Μυστήριον του Χριστού. Τι εμείς οι ορθόδοξοι παραδεχόμαστε; Εμείς οι ορθόδοξοι παραδεχόμαστε το εξής, ότι ο Ιησούς Χριστός είναι το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδος.

Ότι ο Ιησούς Χριστός είναι ένα πρόσωπο, ότι ο Ιησούς Χριστός είναι μία υπόσταση, αλλά το πρόσωπο του Χριστού κατά τρόπο μυστηριώδη, ασύλληπτο, άφησος, άφησον, επικαλείται η φωνή των αδαντών σου σε κατά τρόπο που δεν μπορεί ποτέ, όπως ακριβώς δεν μπορούμε, αδελφοί μου, οσοδήποτε και αν θεολογήσουμε και φιλοσοφήσουμε, δεν μπορείτε να με πείσετε, δεν μπορείτε να, δεν μπορείτε να εξηγήσετε τώρα για να με πείσετε, δεν μπορείτε να εξηγήσετε πώς το άλλον είναι όφη με το ενικό.

Βλέπω ότι ενδιαφέρεστε και για τα πνευματικά, ενδιαφέρεστε και για φιλοσοφικά. Τότε λοιπόν να κάνουμε και αυτές τις διαλέξεις δογματικάς. Θέλετε; Αντέχετε, αντέχετε; Μπράβο, να δούμε, θα νυστάξετε μ' αυτά τα τέτοια, γιατί είναι αδιάβατα αυτά, είναι αδιάβατα, είναι αδιάβατα.

Λοιπόν, αυτοί είναι άδεια βρα, συστέρτε αλφαβητάριον. Λοιπόν, επασχολητός, λέγομαι εκεί ότι όπως δεν μπορεί κανείς να πλησιάσει την αλήθεια αυτή, είναι μυστήριο πώς το κορμί ενώθηκε με την ψυχή. το μεν κορμήνη υλικών, η δε ψυχή είναι άειλος. Πώς συνώθησαν αυτά τα δύο? Όπως λοιπόν δεν μπορούμε να εξηγήσουμε πώς ενώθη το άυλον με το υλικό, το σώμα με την ψυχή, ούτω πως είναι ανερμήνευτο μυστήριο κατά ποιον τρόπον η Θεότης ενώθη με την ανθρωπότητα εντός προσώπου του Ιησού Χριστού.

Συνώθη ατρέπτος, συνώθη ασυγχήτος, συνώθη χωρίς να υποστεί καμία αναλύωση ανθρωπίνη φύσης του Χριστού και χωρίς να υποστεί καμία αλλοίωση η Θεία Φύση του Χριστού. Τέλειος άνθρωπος και τέλειος Θεός είναι ο Ιησούς Χριστός.

Ναι, εν τω προσώπω του ενώθησαν δύο φύσεις, η Θεία και η Ανθρωπίνη. Και όχι μόνο ενώθησαν δύο φύσεις, αλλά ακόμα εν τω προσώπω του Χριστού ενώθησαν και δύο θελήματα. Εν τω Χριστώ υπάρχει το θέλημα του ανθρώπου, το θέλημα το ανθρώπινον και υπάρχει το θέλημα το θείον.

Αλλά αυτά τα δύο θελήματα δεν συγκρούονται όπως συγκρούονται σε εμάς, διότι εμείς έχουμε μία σύγκρουση του ανθρωπίνου θελήματος με το Θείο Θέλημα, αλλά εντός Χριστώ υπάρχει μία τελεία αρμονία, μία όρπα, μία θεία αρμονία μεταξύ του Θείου Θελήματος και του ανθρωπίνου θελήματος.

Δεν είναι ενάντια τα δύο αυτά θελήματα, αλλά το ανθρώπινο θέλημα υποτάσσεται στο ανώτερο θέλημα ή στο Θείο θέλημα. Αυτό που έλεγαν οι πατέρες, παρά το απεδείκνυον διά της Γραφής, λέγοντες ότι η απόδειξη την έχουμε πού; Πού την έχουμε την απόδειξη; Έχουμε στον κήπο της Γεθσημανή, εκεί προσάσαν τα δύο θελήματα.

Το θέλημα του ανθρώπου ποιο είναι; Το θέλημα «Πάτερ, παρελθέτω από μου το ποτήριον τούτο». Ως άνθρωπος δεν ήθελε να υποστεί το φρικτόν θάνατον τον οποίον υπέστη ο Κύριος, η ανθρωπίνη φύση έφριττε προ του σταυρικού θανάτου, έφριττε προ του θανάτου.

του, Πάτερ μου, ει δυνατόν εστιν, παρέλθετω απ' εμού το ποτήριον τούτο, το ανθρώπινο θέλημα, αλλά αμέσως, πλην ουχ ως εγώ θέλω, αλλ' ως συ. Η υποταγή του ανθρώπινου θελήματος εις τον Θεό. Αυτά όμως δεν τα παραδέχονται οι μονοφυσίτες, δεν τα παραδέχονται πολύ περισσότερο οι μονοθελήτες. Και κατόρθωσαν, αγαπητοί, την εποχή εκείνη των αιρέσεων αυτών, κατόρθωσαν.

Τι κατόρθωσαν; Κατόρθωσαν να παρασύρουν με το μέρος τους, οι αιρετικοί αυτοί, τον ένδοξον αυτοκράτορα Ηράκλειο. Κατόρθωσαν να παρασύρουν ακόμα τον διάδοχό του, τον Κώνστα. Παρακατώρθωσαν να παρασύρουν τον Πατριάρχη των Κωνσταντινούπολεως, τον Πατριάρχη των Ιεροσολύμων, τον Πατριάρχη της Αλεξανδρίας, αλλά και έναν πάπα ακόμα, τον Ονώριον, και αυτόν ακόμη τον πάπα της Ρώμης τον παρέσυραν.

και επισκόπους, καθώς ακόμα να κάνουν και μία σύνοδο. Εν μέσω της γης νεκρικής της Εκκλησίας, ηκούσθη μια φωνή, βροντή ήταν, αστραπή ήταν. Ποιος ήτανε; Πατριάρχης, επίσκοπος, παπάς, διάκος, ποιος; Ένας μοναχός, ένας μοναχός, τους σάρωσε όλους, όλους τους σάρωσε.

Πού είναι αυτά που λένε μερικοί δεσποτάδες στη μίσθη Μαθεκλησία; Αγαπητέ μου, που ρε μαζευτείς συνοδών φιλοθέες όλοι οι δεσποτάδες.

Ευχή,

Είναι ο ένας εκείνος, ο ένας εκείνος, ό,τι να είναι, μα καλόγερος να είναι, αν αυτός ο καλόγερος μέσα έχει φωτιά του ουρανού, ή αν μέσα έχει Πνεύμα Άγιον, ή αν αυτός βαδίζει με τους πατέρες της Εκκλησίας, αυτός θα σας σαρώσει όλους. Μάλιστα, και τους σάρωσε ένας. Ποιος ήταν αυτός; Ήταν ο Μάξιμος, ο Όσιος Μάξιμος, ο Ομολογητής. Όσοι από εσάς θέλουν να θαυμάσουν τη σοφία του, ας διαβάσουν την Φιλοκαλία των νηπτικών πατέρων, και εκεί θα δουν την Σοφία, αλλά είναι ένα ραβάθια και χρειάζονται

και χρειάζονται κολυμβητή μεγάλο για να κολυμβήσει μέσα στα βαθιά φιλοσοφικά ρεύματα τα οποία ανέπτυξε ο Μάξιμος ο Ομολογητής. Καλό γεροσίτο, αλλά τους είπε: «Δεν προχωράτε, είναι αίρεση», τους λέγει.

Προσπάθησαν να τον πείσουν, τίποτα απολύτως. Τον έπιασαν, τον έδεσαν, τον έστειλαν εξορία στη Χερσόνα της Ρωσίας, από τη Χερσόνα της Ρωσίας τον έφεραν πάλι στην Κωνσταντινούπολη, τον εξόρισαν με τους δύο μαθητάς του, δύο μαθητάς είχε μόνο, δύο μαθητάς του μάρτυρας, μαζί με τους μαθητάς του τον εξόρισαν πού; Στον Καύκασο, στους άλλους άλλων Προμηθέα, στη χώρα των Λαζών, των Ποντίων εκεί κάτω τον εξόρισαν και εκεί τον παρακολουθούσαν.

Αλλά αυτός είχε τη γλώσσα του, δεν έπαυε μέσα από τα κάγκελα της φυλακής, εξακολουθούσε να κηρύττει το αγνό Ευαγγέλιο του Χριστού, το αληθινό Ευαγγέλιο του Χριστού, ώσπου μια μέρα άνοιξε η φυλακή του και ένας με μια τανάλια άνοιξε το στόμα του και του ξερίζωσαν τη γλώσσα.

Για να μη μιλάει πλέον για τον Χριστό. Είδατε τι ήρωας παρουσιάζει η Εκκλησία μας; Εντολή Πατριαρχών και Επισκόπων και άλλων, αυτών εντολή του ξερίζωσαν μέσα στη φυλακή τη γλώσσα του. Και δεν μπορούσε πλέον να ομιλήσει, δεν μπορούσε να ομιλήσει, αλλά είχε χέρι και με το χέρι άρχισε και έγραφε μέρα νύχτα επιστολάς, χιλιάδες επιστολάς: «Κρατήστε την πίστην την αμώμητον, την ορθόδοξον πίστην».

Και μετά προσήλθε, ύστερα από λίγο, και ο άλλος δήμιος, ο οποίος με το σπαθί του έκοψε τα χέρια, για να μην μπορεί πλέον να γράφει. Αλλά και χωρίς χέρια και χωρίς τίποτα έμεινε εκεί μέσα πιστός μέχρι θανάτου.

Εκόπη η γλώσσα του, εκόπη η δεξιά του χείρα, εκόπη η αριστερά του χείρα. Έμεινε πλέον χωρίς χέρια, χωρίς γλώσσα, με ψυχή όμως που εκκλόνισε τα βασίλεια και εκκλόνισε τους αιρετικούς. Βλέπετε λοιπόν, αδελφοί μου, ότι ένας Μάξιμος, Όσιος Ομολογητής, που εορτάζομε στις 21 Ιανουαρίου, 21 Ιανουαρίου εορτάζεται η μνήμη του Μαξίμου, του Οσίου, του Ομολογητού, κατόρθωσε να επαναφέρει την Εκκλησία μας στην τροχιά της Ορθοδοξίας. Τα βλέπετε;

Έχει λοιπόν δικαίωμα και ο μοναχός να αντισταθεί εις ολόκληρον ιεραρχία και εις ολόκληρον πατριαρχία, όταν τα πατριαρχεία και η ιεραρχία δεν βρίσκονται πάνω στην τροχιά των Ορθοδόξων Παραδόσεων. Αλλά αν θέλετε ακόμα κι άλλο παράδειγμα, έχουμε ένα, αγαπητοί, έχουμε ένα άλλο παράδειγμα για το οποίο θα χρειάζεται ολόκληρο κήρυγμα.

Είναι μια φυσιογνωμία ηρωική, η οποία ανεφάνη ως άστρο φωτεινόν και μετέωρον πνευματικόν. Όπως λέγει ο ιστορικός Άμαντος στην ιστορία του, Ιστορία του Βυζαντίου. Παρουσιάστηκε, λέγω, αυτός, ο πνευματικός αυτός αστήρ.

Παρουσιάστηκε τον ένατον αιώνα, δύο αιώνας μετά τον Μάξιμον. Διότι ουδέποτε θα εκλείψουν οι στρατιώται οι γενναίοι της στρατιάς του Ιησού Χριστού.

Ήταν ο περιώνυμος ηγούμενος της Μονής του Στουδίου. Υπήρξε στην Κωνσταντινούπολη ένα μοναστήρι που είχε κυρίως καλόγερους. Όχι όμως καλόγερους κηφήνας και αργούς και αχρήστους, αλλά καλόγερους πνευματικούς και αγίους. Ήταν λοιπόν ηγούμενος του περιωνύμου, του περιωνύμου μοναστηρίου του Στουδίου, του οποίου λείψανα υπάρχουν ακόμα κοντά εις τα τείχη της αλησμονήτου πόλεως. Ήτο αυτός ηγούμενος, μοναχός ήτο και αυτός, ναι, τρεις φορές αντιστάθηκε εναντίον της Εικονομαχίας.

Της Εκκλησιαστικής Εξουσίας. Την πρώτη φορά ζούσε στην εποχή εκείνη, ήτανε επί του θρόνου ένας ακόλαστος βασιλεύς, ο Κωνσταντίνος ο Έκτος, ο Κοπρώνυμος λεγόμενος, και αυτός τι έκανε; Σου λέει, βασιλιάς είμαι, βασιλιάς. Ναι, βασιλιάς ήταν.

Και τι έκανε; Έδιωξε τη γυναίκα του, μια τιμίαν γυναίκα, με την οποία ζούσε 7 χρόνια ολόκληρα. Την έδιωξε τη γυναίκα του. Μόνο την έδιωξε; Την υποχρέωσε αναγκαστικώς και την έκλεισε σε μοναστήρι για να μην την ενοχλεί.

Μόνον αυτό έκανε; Προχώρησε ακόμη περισσότερο. Είναι να μην πάρεις κατρακύλα. Πήρες κατρακύλα, δεν ξέρεις πού θα σε βγάλει ο διάολος. Είναι σαν το λιθάρι, είναι να μην πέσεις. Έπεσε το λιθάρι από τα χέρια σου, θα κατρακυλάς, θα κατρακυλάς, έως όταν ακούς ένα κρακ μέσα στην άβυσσον.

Λοιπόν, την έδιωξε, την έκλεισε σε μοναστήρι. Κάτι άλλο ακόμα έκανε. Τι άλλο έκανε; Επήρε μια πόρνη, επήρε μια παλλακίδα, επήρε μια κυρία της αυλής, όνομά της Θεοδότη. Ναι, και μόνο αυτό; Ηνάγκασε τον ασθενούς χαρακτήρος Πατριάρχη να τον στεφανώσουν στα ανάκτορα με πομπή, με σάλπιγγες, με τύμπανα κλπ.

Να βγει το διαζύγιο της άλλης γυναικός του χωρίς λόγο και να στεφανωθεί αυτός επισήμως με την παλλακίδα ως βασίλισσαν και αυτοκρατόρισσαν, με την Θεοδότη. Και αυτός και η Ευρέτη Παπάς, η Στεφανώση, η Ευρέτη Παπάς, ποιος, ο Ιερεύσταρν Αχτώρον, το όνομά του Ιωσήφ.

Όλοι εσιώπησαν και ο Πατριάρχης εσιώπησε και οι Επίσκοποι εσιώπησαν και τα πάντα εσιώπησαν. Δεν εσιώπησε όμως ένας, δεν εσιώπησε ο καλόγερος, δεν εσιώπησε ο Θεόδωρος ο Στουδίτης. Και είναι περισσότερον αξιοθαύμαστος ο Θεόδωρος ο Στουδίτης, διότι αυτή η Θεοδότη, η βασίλισσα, ήταν ανεψιά του.

Αλλά δεν είχε ο Θεόδωρος, δεν είχε συγγενείς κατά κόσμον. Αν είσαι καλόγερος, κόψε τα γεφύρια, κόψε τα γεφύρια. Αν είσαι καλόγερος, δεν υπάρχουν για σένα ούτε αδελφές, ούτε αδελφοί, ούτε τίποτα. Πνευματική μόνο συγγένεια υπάρχει. Αν και ήταν ανεψιά του, αν και συνδέετο δι' αίματος με τη νέα βασίλισσα και συνεπώς θα είχε τα μέσα και τα έξω, θα είχε όλα τα πόστα και όλα τα μέσα.

Ο Άγιος Θεόδωρος δεν έλαβε υπόψη αυτή την περίπτωση της συγγενείας. Αλλά ο Σαετός Χρυσάετος όρμησε μέσα εις τα αυτά Ξέρετε τι ύψος ήταν ο Άγιος Θεόδωρος ο Στουδίτης; Αυτό το Τριώδιο που ακούσαμε, το χρυσό βιβλίο.

Το πιο ωραίο βιβλίο της Εκκλησίας είναι δικό του, αυτός το έφτιαξε. Ο Θεόδωρος ο Στουδίτης. Το Μπετικοστάριο αυτός θα έφτιαξε Τις νεκρώσιμες ακολουθίες που θα ακούσαμε όλοι, που θα ακούσαμε, αυτά είναι του. Ποιητής μεγάλος, μεγάλος ποιητής ήταν ο Άγιος Θεόδωρος ο Στουδίτης.

Αλλά ήρθε ώρα που άφησε τα μουσικά του, άφησε τις μελωδίες του, άφησε τα πάντα και ρίχτηκε στον αγώνα. Και αγαπούσε απ' όλους τους Αγίους που τον αγαπούσε ο Άγιος Θεόδωρος, αγαπούσε περισσότερο τον Ιωάννη τον Πρόδρομο, με τον οποίο είχε συγγένεια πνευματική και είχε τη σφραγίδα του.

Και πάνω στη σφραγίδα του ο ηγούμενος εσφράγιζε τα χαρτιά και έγραφε: «Τίμια Πρόεδρο, μη βοήθη, μη Θεοδώρο, το αμαρτωλώ».

Ναι, τοιούτος ήταν ο Άγιος Θεόδωρος ο Στουδίτης. Και τότε διεμήνυσε στον Πατριάρχη ότι το διαζύγιο είναι παράνομο. Διεμένησε ότι η οράση αυτός πρέπει να καθαριθεί. Διαμήνισε ότι πάβει πάστορ επικοινωνία με τα ανάκτωρα Διαμήνυσε ότι παύει το μνημόσυνό του.

Στην οριστομοναστήρια του διαμήνισε ακόμα ότι αν δεν καθαιρέσει εντός ορισμένης προθεσμίας τον ιερέα των ανακτόρων, Δεν έχει καμία θα πάσει το μνημόσυνο του του Αρχιεπισκόπου του Πατριάρ Ταραχή μεγάλη στα ανάκτορα.

Προσπάθησαν να τον πείσουν, κατέστη Ή τον εβράχος ακρόητος εν μέσω μενωμένης ταράσεις ο Θεόδωρος, ο Άγιος Θεόδωρος ο Στουδίτης. Μια μέρα, απέξω από το μοναστήρι του, να άμαξες, άμαξες, να στρατός και σάλπιγγες.

Επήγαινε ο βασιλεύς, ο Κωνσταντίνος ο Έκτος, και ήταν επάνω στο αμάξι και η ανεψιά του, η βασίλισσα. Και έφεραν δώρα πολύτιμα και νόμισαν ότι θα κολάκευαν τον Άγιο Θεόδωρο τον Στουδίτη. Αλλά μόλις αντελήφθη αυτό, διατάσσει ο Θεόδωρος: «Κλείστε τις πόρτες! Κλείστε τις πόρτες!» Και έκλεισαν τις πόρτες κατάμουτρα στο παράνομο ζεύγος και δεν τους εδέχθη.

Ω Εκκλησία, ω Εκκλησία, ω Εκκλησία των Άστρων και ω Εκκλησία του Βάθους και της Κατεσίνης, ο Ιερεύτων Ευρωταφίου. Ω Εκκλησία, λίγος Εκκλησία, μια τέτοια εκκλησία, φανταστείτε, να πάει ανιψιά στο βασιλισμό, να πάει με τα δώρα, να πάει με τα μέρα και δεν έχουν καμία σχέση με πόρνους, με μικούς που αφεντεύουν τον κόσμο ολόκληρο.

Το αποτέλεσμα: στρατιώτες την άλλη μέρα βάλαν φωτιά, έκαναν το μοναστήρι, διασκορπίστηκε ολόκληρο το μοναστήρι. Αυτός δε έφυγε και πήγε Σαλονίκη εξόριστος, επωνείται ενθουιάβω με τον θάνατο του Κωνσταντίνου. Αντιστάθη εκ νέου εναντίον του Ταρασίου, αντιστάθη κατόπιν εκ νέου εναντίον των εικόνων, όταν ένας άλλος αυτοκράτορας, απαίσιος στην μορφή και απαίσιος στην ψυχή, ο Λέων ο Αρμένιος, εβασίλευε στην Κωνσ Φωτιά και έκαψε τις εικόνες. Όταν το έμαθε ότι έβαλε φωτιά και έκαψε τις εικόνες και ποδοπάτησε μάλιστα την εικόνα, μια ωραία εικόνα που είχαν στο κέντρο της πόλης, η οποία φώτιζε τη νύχτα και φωτοβολούσε το Βυζάντιον, όταν το αντιλήφθη αυτό, εκάλεσε τον λαόν, εκάλεσε τον λαόν, γύρω και λαόν, εις αντίσταση εναντίον του βασιλέως και εναντίον των πατριαρχών και εναντίον της Συνόδου. Εκάλεσε αυτός ο μοναχός και μαζέθηκαν τη νύχτα, να

Να, μαζεύτηκαν στο κελί του καλόγερου, άδειασαν οι εκκλησίες, άφησαν τον δε Πατριάρχη με τη μαγκούρα του μόνο και μόνο με τα στέμματά του, με τις μίτρες του. Μαζεύτηκε ο κόσμος σαν μελίσσι στο κελί του καλόγερου. Μπροστά ο απτόητος ήρωας, μπροστά ο Θεόδωρος ο Στουδίτης κρατούσε την εικόνα του, την εικόνα του Χριστού. Τα μάτια του έκλαιγαν, τα δάκρυά του κορώμενο στη γη και έψαλλε εκείνο που θα ακούσουμε κι εμείς την Κυριακή της της Ορθοδοξίας: «Την άχραντον εικόνα σου προσκυνούμεν, Αγαθέ, αιτούμενοι συγχώρησιν των πταισμάτων ημών». Το έφερε για πρώτη φορά ο Θεόδωρος ο Στουδίτης αυτό και προχώρησε και προχώρησε, ακολουθούμενος υπό δύο χιλιάδων μοναχών, υπό χιλιάδων γυναικών και αντρών. Ξυπόλητοι εβάδισαν, ατρόμητοι, δεν φοβήθηκαν ούτε ιππικά, ούτε στρατιώτες, ούτε τίποτα και κατήγαγε νύχιν προϋπανή. Ποιος

Εθάρρος ένας καλόγερος, εσάλλος ορόχρον ότι παρανομούσαν, διότι είναι σύνοδος παρανομούντων και ασεβούντων.

Άλλο παράδειγμα και τελειώνουμε. Δεκαεφτά χρονάκια πίσω, δεκαεφτά χρονάκια ενωρίτερα, μπροστά από την ημέρα εκείνη κατά την οποία η βασίλισσα των πόλεων, Οι Κωνσταντινούπολες διαμαρτύματα όλων μας έπεσε στα χέρια των Αγαρινών και παραμένει μέχρι σήμερα στα χέρια των Αγαρηνών για τις αμαρτίες μας.

Θα ήταν η πόλη στα χέρια μας το 1920, θα εκυμάτιζε πάνω στην κορυφή ελληνική σημαία, αλλά αμαρτωλοί είσαμε οι πάντες και συνεπώς δεν προήλθε. Φτάσαμε μέχρι εκεί, αλλά μας σταμάτησε η οργή του Θεού για τη διχόνοια και βλασφημία και πορνεία.

Λοιπόν, στα χέρια βρισκόμασταν 18 χρόνια προ του 1453 που έπεσε, 1438.

Είχαν μαζευτεί, φύγανε από την πόλη ένα καράβι, δύο καράβια και πήγανε πού; Στην Ιταλία. Και πήγανε σε μια πόλη της Ιταλίας που υπάρχει μέχρι σήμερα, πήγαν στην πόλη της Φλωρεντίας. Τους προσκαλούσε ο Πάπας για να κάνουν την Ένωση των Εκκλησιών.

Παλαιό παραμύθι του δια όλο αυτό.

Την Ένωση των Εκκλησιών.

Ένωση Εκκλησιών. Υπάρχει Ένωση Εκκλησιών με τον Θεό και Ένωση Εκκλησιών με τον Διάβολο. Εμείς θέλουμε Ένωση Εκκλησιών με τον Θεό, με την Ορθοδοξία, και όχι Ένωση Εκκλησιών με θυσία της Ορθοδοξίας. Ποτέ! Ποτέ!

Πολλά άσχημα έχουμε, αδέρφια μου.

Αδέρφια μου, πετάνε απάνω από τα κεφάλια μας αεροπλάνα, μας έρχεται ο τάδε Αρχιεπίσκοπος, ο τάδε Αρχιεπίσκοπος, ο τάδε Αρχιεπίσκοπος, δυστυχώς και ο Πατριάρχης... Βασιλεία των Ουρανών, Γέννησης της Θεοτόκου, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμ Μαζευτήκαν 100 αντιπρόσωποι της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Ήταν ο Αυτοκράτορας, ήταν ο Πατριάρχης, ο Ιωσήφ, ο οποίος και δεν επέστρεψε. Και αυτός απέθανε στη Φλωρεντία. Και ο τάφος του είναι εκεί. Όποιος περάσει από τη Φλωρεντία βλέπει τον τάφο του Ιωσήφ, ο οποίος δεν επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη, αλλά οι άλλοι εκεί ήταν πατριάρχοι, ήταν επίσκοποι, ήταν ηγούμενοι, ήταν περίπου 100 πρόσωπα. Δυο χρόνια τους βασάνιζε ο Πάπας. Και επιτέλους... Ο τάδε Αρχιεπίσκοπος, ο τάδε Αρχιεπίσκοπος, ο τάδε Αρχιεπίσκοπος. Δυστυχώς και ο Πατριάρχης δεν εβάδισε την οδόν της Ορθοδοξίας. Εμείς διαμαρτυρήθημεν εν όποιον λαού και ανγέλλων και ανθρώπων και δημοσιεύσαμε ανοιχτή επιστολή και επισημάναμε τον κεντράστιον κίνδυνον το οποίον διατρέχει η Ορθοδοξία μας υποχωρούσα διαρκώς στις απαιτήσεις Πρωτευθαντών και άλλων αιτικών. Δεκαοκτώ χρό Προεδία μαζευτήκανε 100 αντιπρόσωποι της Βυζαντινής Αεροκατορίας.

Είτε από την πείνα, είτε από την ταλαιπωρία, είτε από τη βία, είτε από ανθρωπίνη αδυναμία υπέκυψαν και μια μέρα, κατηραμένοι, υπέγραψαν όρον ενώσεως με τον Πάπα και υπεχρεώθησαν να φιλήσουν την παντούφλα του Πάπα, το πόδι του Πάπα.

Ναι, ναι, και μόνον ένας, μαζί με μερικούς άλλους, αλλά κυρίως ένας αντεστάθηκε, είπε ο Άρχι. Και ένας αυτός που αντεστάθηκε είναι ο Μάρκος ο Ευγενικός, ο Επίσκοπος Εφέσου, του οποίου η μνήμη είναι αθάνατη στην Εκκλησία.

Αυτός αντεστάθηκε και όταν ήρθε στην Κωνσταντινούπολη και όταν εγκαταστάθηκε μέσα στον ναό της Αγίας Σοφίας Πατριάρχη που είχε το μυαλό του Πάπα, που προσκύνησε την παντούφλα του Πάπα, όταν ήρθε Λατινόφρων αυτός, εκάλεσε τον λαόν εις αντίσταση ενάντια και ένας αυτός, ο Μάρκος Ευγενικός, εσάρωσε τους πάντας και κράτησε την Ορθοδοξία.

Γι' αυτό λέει στον τροπάριόν του, όπως λέει ο Άτλας, υπήρχε μια φήμη, υπάρχει ένας μύθος που λένε στην παλιά εποχή ότι τη γη, τη σφαίρα της γης, κρατούσε ένας Άτλας, ένα θηρίον μυθολογικόν, ότι ένας γίγαντας, γίγαντας, Άτλας εκρατούσε στον ώμο του ολόκληρη τη σφαίρα, την υδρόγειο σφαίρα, τη γη.

Όπως λοιπόν ο άτλας, ο άτλας δεν κρατάει την γην και εσύ, ο Μάρκος Ευγενικός, ως άλλος Άτλας κρατάς την Ορθοδοξία. Ένας άνθρωπος κράταγε την Ορθοδοξία. Τι αυτά αγαπητέ παραδείγματα έχουμε Απήντησα, νομίζω, σαφώς εις το ερώτημα ότι υπάρχουν περιπτώσεις κατά τις οποίες πρέπει να υπακούμε, δεν πρέπει να υπακούμε εις τους πνευματικούς πατέρας.

Ναι, συμπέρασμα: Οι πέντε άγιες καλόγριες,

οι πέντε αυτές πνευματικές κοπέλες που αντεστάθησαν στο θέλημα του πνευματικού των πατρός, ο Μάξιμος, Όσιος Μάξιμος Ομολογητής, που επροτίμησε να του ξεριζώσουν τη γλώσσα και να κόψουν τα χέρια του, αλλά παραμένει πιστός στην Ορθοδοξία, ο Θεόδρος ο Στουδίτης που αντεστάθη έναν δύο παρανομούς της Συνόδου,

Συνόδου, εις εναντίον συνόδου και εφάνη ήρωας πραγματικός, ο Μάρκος Ευγενικός που εκράτει την Ορθοδοξία, και άλλα παραδείγματα ακόμα μας διδάσκουν, αδελφοί μου, ότι πρέπει να προσέξουμε πολύ, να έχουμε τα μάτια μας δέκα, δεκατέσσερα τα μάτια μας, και να προσέχουμε, αδελφοί μου, και να εξετάζουμε τα πνεύματα για τα πνεύματα. Υπακοή στους πνευματικούς μας, υπακοή στους ιεροκήρυκας, υπακοή στους θεολόγους, υπακοή στους επισκόπους, υπακοή στους αρχιερείς.

Αλλά όταν αντιληφθούμε ότι δεν πνέει αεράκι δροσερό, ότι δεν πνέει η Ορθοδοξία, είμαστε υποχρεωμένοι να αντισταθούμε εναντίον αποφάσεων οι οποίες παρεκκλίνουν από την τροχιά της Ορθοδοξίας. Τι είπα; Όταν πάτε στο σπίτι σας, σας δίνω μια άσκηση: όταν πάτε στο σπίτι σας, ανοίξετε Γαλάτας, κεφάλαιον πρώτον, στίχος 8.

Στίχος 8, εκεί τι λέει ο Απόστολος Παύλος; Ας το έχουμε, ας το κρατήσουμε αυτό σαν χρυσό καρφί, ας το κρατήσουμε αυτό το ρητόν. Γαλάτας, κεφάλαιο 1, στίχος 8. Λέει ο Απόστολος Παύλος, σαν να τα πρόβλεπε όλα αυτά τα πράγματα που γίνονται στις μέρες μας. Τι λέει ο Απόστολος Παύλος; Όχι, λέει, ο παπάς, όχι ο επίσκοπος, όχι ο απόστολος, αλλά κι αν ακόμα, κι αν ακόμα, άγγελος έρθει από τα ουράνια, κατεβεί εδώ κάτω στη γη και σας κηρύξει

Απόστολος Παύλος. Ευαγγέλιον από το Ευαγγέλιο που έχουμε στα χέρια μας, το Ευαγγέλιο αυτό της Ορθοδοξίας, εάν βρεθεί και Άγγελος ακόμη να προσγειωθεί κάτω στη γη και να κηρύξει ένα άλλο Ευαγγέλιο διαφορετικό από το Ευαγγέλιο που εκήρυξαν οι Απόστολοι και ερμήνευσαν οι Μεγάλοι Πατέρες της Εκκλησίας, εάν παρουσιαστεί τέτοια περίπτωση, Άγγελος κατεβεί στη γη και να κηρύξει άλλο Ευαγγέλιο, εμείς δεν θα υπακούσουμε ούτε τον Άγγελο.

Ο άγγελος αυτός υποδύεται τον διάβολο. Όχι, δεν θα υπακούσουμε, γιατί όποιος κηρύττει άλλο Ευαγγέλιο από το Ευαγγέλιο που κήρυξαν οι Απόστολοι και ερμήνευσαν οι μεγάλοι Πατέρες της Εκκλησίας, όποιος κηρύττει άλλο Ευαγγέλιο, λέγει ο Απόστολος... Δεν το λέγω εγώ ο αμαρτωλός ή ο μοναχός. Όχι, δεν είμαι ικανός να πω τη λέξη αυτή. Δηλαδή ο Απόστολος Παύλος, ότι όποιος κηρύττει στον αιώνα μας Ευαγγέλιο διαφορετικό, αντιευαγγέλιο διαφορετικό από το Ευαγγέλιο του Ιησού Χριστού, όποιος κηρύττει τέτοιο Ευαγγέλιο, καν ιερεύς, καν επίσκοπος, καν πατριάρχης, καν άγγελος, δεν θα υπακούσουμε.

ο οποίος λέει Κυρίου του Ευαγγέλιον, Ανάθεμα έστω, λέει η Απόστολα, ο Ευαγγελιζόμενος έτρω Ευαγγέλιο προευαγγελισμός, Αμήνη Μην, Ανάθεμα έστω, Γι' αυτήν τη γραμμή, και στρατιώτες για να είμαστε, και υψηλοί, πρέπει να είμεθα, διότι δεν αποκλείεται σήμερα αύριο να κληθούμε όλοι μας να δώσουμε τη μαρτυρία.

Αγία, μη γένετε ο Χριστέ, μη γένετε ο Παναγία, μη γένετε Άγιοι, μη γένετε ο Μάξιμε, μη γένετε ο Σεμάρκε, όχι, στη μνήμη σας, τιμώ με τη μνήμη σας, υψώνουμε το ανάστημα, μη γένετε το. Για να μας παρουσιαστεί τέτοια ημέρα, θα είμαι ευτυχής να μπούμε μπροστά.

Βρίσκεται εδώ το ύψιν σου και πας καλόγερος και πάσα ψυχή. Προχωρήστε, θα πέσουμε χρένα, αγωνιζόμενοι υπό τον πατρίον Αθών, υπέρ των νούμεων της Εκκλησίας, υπέρ της οδοξίας, της οποίας δεν υπάρχει άλλο γλυκύ τρόπος της γης.

Ο δε κύριος σήμανς Χρυσός, ας σε ευλογεί και αγιάζει πάντα στη μας. Αμήν.