Η χαρά και η προσευχή στον Ακάθιστο Ύμνο

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

“Rejoice, through whom joy shall shine forth.” My dear Christian brothers and sisters, the Akathist Hymn is a poem from the glorious age of Byzantium. It is an inspired poem, I would even dare to say inspired by God. It was first heard in the historic church of Blachernae, in Constantinople, the Queen of Cities, when the city was threatened by an invasion of barbarians.

As history tells us, Arab and Persian forces had surrounded the walls of that glorious city, and the danger was great. The invaders told its people that there was no hope of escape: only if they became fish and swam away, or birds and flew through the air, could they be saved.

And yet a miracle happened. The Most Holy Theotokos protected the city, and it was delivered from terrible danger. In gratitude to the Most Holy Theotokos, the champion and defender of their people, the inhabitants gathered in the church of Blachernae. There they sang through the night and recited the Akathist Hymn.

As I said, this hymn is magnificent. Its ideas, images, and examples are arranged like a work of architecture. The Akathist Hymn is a Parthenon of the spirit. If the Parthenon inspires wonder, the Akathist inspires as much wonder, or even more. Just as the Parthenon has many columns, each made of many sections, so the Akathist has poetic columns called stanzas. There are twenty-four, one for each letter of the Greek alphabet. And each stanza, each spiritual column, has its sections: the greetings that begin “Rejoice.”

If we count those greetings from beginning to end, there are 144 of them, 144 repetitions of the “Rejoice” first heard when the chief angel was sent to greet the Theotokos.

My dear friends, you will allow me to say a few words here in the Church. If we merely hear the Akathist Hymn without understanding its meaning, we are not edified by it. So, as I have done each year during the thirteen years that God has shown me mercy and made me a bishop here in this border region, let us speak about its first greeting: “Rejoice, through whom joy shall shine forth.”

“Rejoice.” There is joy, but what kind of joy? People rejoice, and angels rejoice. Satan rejoices too. Yes, even Satan rejoices. Let us begin with him. Satan is an evil and twisted spirit. When does he rejoice? When he does harm: when he sows hatred, quarrels, and disputes; when he succeeds in breaking family bonds; when he spreads evil in the world.

Then, and only then, does Satan rejoice: when he can do evil. If he were free to do as he wished, he could overturn the whole world and destroy all humanity. But, as the Scriptures tell us, his power to do harm is restrained by God Almighty.

Satan rejoices. Satan takes savage joy in ruin and destruction, and the Apocalypse calls him Apollyon, the Destroyer. We find images of his savagery in nature too, among wild beasts, which reflect something of Satan’s cruelty on earth.

The beasts were not always like this. But after ancestral sin, nature grew savage, and so did the beasts. The tiger, for example, rejoices as it tears an antelope apart. The wolf rejoices as it tears apart an innocent lamb. The hawk rejoices as it strikes its prey like lightning.

The fox rejoices when she catches hens in her claws and strangles them. Wild beasts rejoice. This kind of joy is an image of the devil. It is sadistic joy. Some people are like these beasts: the only joy they feel in this world comes from doing harm. When they do harm, they rejoice.

Take Nero, for example, that untamed beast and ruler of Rome. He rejoiced when he set Rome on fire and watched the terrible blaze from his palace.

Ali Pasha of Ioannina rejoiced when he had women drowned at night in the lake there. Abdul Hamid rejoiced when he had his victims drowned in the Bosporus. Such joy is satanic joy.

But let us turn our faces away from these images of satanic joy and look at human joy. Human joy does exist, surely it does. What are the joys of human life?

A mother rejoices when she gives birth to a child. As the Gospel says, she rejoices that a human being has been born into the world. She rejoices as she holds her baby in her arms, and the baby rejoices in its mother’s embrace. A little child rejoices while playing innocently in the family courtyard. A pupil rejoices when learning and making progress, and hearing the teacher say, “Well done.” A student rejoices in advancing through study. Scientists know the joy of discovery when they uncover nature’s mysteries and solve difficult problems.

Archimedes rejoiced when he solved a difficult problem. He ran naked into the streets crying, “I have found it! I have found it!” Astronauts rejoiced when they flew into space and set foot on the moon. That too is joy.

But there are other joys too. Why should I hide them? They are lesser joys, but joys all the same, and they are common in this world. Let me mention a few of these human joys, the joys people know.

A drunkard rejoices when he holds a glass in his hand and drinks the alcohol. A lover of money rejoices when he has in his hands Judas’s thirty pieces of silver. An ambitious person rejoices when he can trample over others to rise to high office.

A person devoted to pleasure rejoices too. Our age, above all, is an age devoted to pleasure: sex and sexual obsession everywhere. People rejoice when they satisfy their bodily desires. But the joy felt by the alcoholic, by the lover of money clutching those thirty coins, by the ambitious person climbing the ranks of power, and by the person devoted to pleasure, all this joy lasts only a moment.

And afterward come the melancholy, anxiety, and anguish that have taken hold of the world today.

But then, where is joy? “Rejoice, through whom joy will shine forth.” Where is joy? In riches, in pleasures, in fame, in human greatness, in science? Where is joy? Joy does exist. It is a mystical joy.

When the hymn says, “Rejoice, through whom joy will shine forth,” it points us to a hidden spring. Yes, my dear friends, there is a hidden spring from which the waters of joy flow abundantly. And that joy can be named in one word.

One word. May God grant that I, as I speak, and you, as you listen, may feel this joy. The joy of the world is Christ, and Christ alone. “Rejoice and be glad,” Christ said. “Rejoice, and again I say, rejoice,” says the Apostle Paul from his prison in Rome. “Rejoice, through whom joy shall shine forth.” It is no small lesson that the first “Rejoice” begins with these words: “Rejoice, through whom joy shall shine forth.”

The faith of the Nazarene is no religion of gloom, sorrow, and anxiety. No, it is a faith of joy and gladness. I do not mean the joy of demons, or of wild beasts tearing their prey apart, or of people enslaved to the passions.

This joy is of a higher kind, a joy like that of the angels. Who knows it? The person who believes in Christ and has come into a personal, hidden communion with Him.

A Christian rejoices when he opens the Gospel and finds such wondrous things there. He rejoices more than someone who has found great earthly treasure. He rejoices when he kneels beneath the stars at night, prays, and speaks with the heavenly Father.

He rejoices when he opens his hands to show mercy and help another person. And there is still another hidden joy, one I pray we may all experience during this holy season. I will let someone else speak of it.

I will let a great and distinguished writer speak. At first he was an unbeliever, but later he came to faith. His books became famous throughout the world and were translated into many languages. He was the Russian writer Dostoevsky. Listen to what he said: “I confessed my sins, and Paradise sprang up in my heart.”

Let me repeat Dostoevsky’s words once more: “I confessed to a Russian priest. I knelt and told him my sins. And at once a Paradise of joy sprang up in my heart.” Oh, my dear friends, the Fathers call this joy mingled with sorrow.

Even as the sinner weeps deep in his heart, he feels joy and gladness. And there is joy in heaven over one sinner who repents. O vanity, vanity of vanities! I pray that in this holy season all of us may feel that joy: our elders, whose hair has turned white and who are near death, women and men, little children, everyone. Then we will know from our own experience how right the Akathist Hymn was when it said, “Rejoice, O Most Holy Theotokos, through whom joy shall shine forth.”

“Rejoice, restoration of humanity.” The Akathist Hymn is a poem from the glorious age of the Byzantine Empire, an inspired poem first sung in Constantinople, the city of our dreams, the Queen of Cities. It was sung in gratitude to the Most Holy Theotokos, the defender of our people, for the miracle she had worked.

My dear friends, as we gather here tonight, let us take a brief look at one of the greetings we heard in the second part of the Akathist. What does it say? “Rejoice, restoration of humanity.”

My dear friends, let us reflect on this greeting. It speaks about the human being. What is a human being? A mystery. What is a human being? A masterpiece. What is a human being? The summit of creation.

Yet some foolish people boast and insist that human beings came from an ape. The human being is an extraordinary creation of God the Creator. We are made of both matter and spirit, body and soul, and both are wondrous.

The human body, made up of so many different materials, is like a machine, an exceptional and remarkable machine, as some have said.

Some say that a car is nothing more than a copy of the human body. A car has many parts, and even its smallest screw matters. In the same way, everything in the human body is arranged according to a wise design.

Does a car simply grow out of the ground? Someone designed it; someone built it. How much more foolish, then, to claim that the human being, this living creation, came about by chance and by cells alone.

No, God created the human being. He created us to be the crown of creation, distinct from all the animals, able to build a civilization and rise to the heights, becoming like the angels and archangels.

Sadly, humanity did not remain at the height of the calling God had given it. Humanity suffered a great Fall, affecting both body and soul. And the life of the soul is greater than that of the body.

The physical side. As an ancient philosopher said, a person is more than what can be seen. In appearance, we all look much alike; our differences are small. It is in the inner life of the soul that the differences are vast. An abyss separates an angel from a criminal. Even between husband and wife, there can be a vast difference in their inner lives. It is rare for a husband and wife to be alike in this respect.

The inner life of a human being is awe-inspiring, an abyss of depth. What does it hold? Thoughts unlike those of any other creature; judgment, imagination, feeling and noble affections; conscience, that stern angel of our souls; and freedom of the will. These are wonderful gifts.

These gifts make each human being truly unique in the world. But as I said, humanity fell. A germ entered both body and soul, the most terrible germ of all, which no power on earth has been able to destroy.

Humanity may discover the causes of cancer and every other disease, but it cannot rid itself of this germ. It has lodged deep within us, in our very being, throughout our whole existence. This germ is the source of every misery. Its name is sin. Adam and Eve sinned.

He fell from his glorious height into chaos and strayed from the purpose for which he was made. Man is no longer as God fashioned him at the first creation, undefiled and pure. Man fell, oh, the Fall of man!

Man fell. First and foremost, the traditions of all peoples bear witness to this. They tell of a tragic event that took place in the history of the human race at the very beginning of creation.

Our own Greek mythology preserves such a tradition. It tells how Prometheus sinned against God, was seized and chained with iron bonds to the summit of the Caucasus, and had his entrails devoured by a bird of prey until a greater power set him free.

Man has fallen: the traditions of all peoples bear witness to it. But why turn to ancient traditions? Daily life itself bears witness. Look through the police records of the world.

Examine the court records. Go into the courtrooms and see what is happening across the world. It is a terrible sight. Not a week passes, what am I saying? Not a day, an hour, a minute, or even a second, according to the statistics, without a crime being committed somewhere on earth. Even as we speak, rape, adultery, sexual immorality, or some other appalling crime is disrupting human society. It happens north and south, east and west, under every kind of government.

So man fell; everything we see bears witness to it. In the Fall, man fell, and all humanity mourns. As the ancients said, there are many terrible things in the world, many things worthy of tears, but the most pitiable of all is man himself.

There are many fearful things, but none more fearful than man. David, weeping over man's fall, says, ‘Man, though held in honor, did not understand; he was compared to the unreasoning beasts and became like them.’ Man has sunk so low. He does repulsive things that even an animal, guided by instinct, would never do. In his conduct, man has descended below the animals.

John Chrysostom says somewhere, ‘How can I call you a human being when I see you gorging yourself like a pig? How can I call you a human being when you are lustful like a goat? How can I call you a human being when you thirst for blood like a wolf that drinks the blood of lambs?’

‘How can I call you a human being when you harbor a grudge like a camel? How can I call you a human being when you are as cunning and deceitful as a fox? How can I call you a human being when you sting like a scorpion, with a scorpion's sting on your tongue?’

What a fearsome creature man has become! An ancient philosopher of our homeland was right to light a lantern at midday, beneath the sun, and say, ‘I am looking for a human being.’ He could find no one who was truly human in his day.

Who will save man? The tragedy is that, although he has fallen, deep in his heart he still longs for heaven. Shut an eagle in a cage and it longs for the open sky. It wants to break the cage, tear through the wires, and fly high again. So it is with every sinful person. Despite all his corruption, even the worst criminal feels deep in his heart a longing for heaven. He feels the need to break free of the grip of the passions and rise again.

Who will lift man up? Who will set him right? Art? Politics? Science? All the progress of humanity? Man has fallen and become corrupt; he has become a beast. Who can save him? There is one answer.

The heavens, the stars, the sun and moon, the graves of our forefathers, the peaks of our mountains, and thousands of people all answer: one alone. He alone can lift a human being from his wretched state up to heaven. This is no myth or utopia. It is real.

That is the truth the inspired poet has in mind when he says, ‘Rejoice, you through whom humanity is raised up.’ Rejoice, Most Holy Theotokos, for you gave birth to Christ, and He alone can raise the world from its fall. Under the stars there is no other name, absolutely none, that can save humanity from the abyss and its ruin except Jesus of Nazareth, who was bound to the wood of the Cross and is exalted above all the heavens.

Tonight, beloved congregation, on the Friday of the fifth week of Great and Holy Lent, our Holy Church has appointed the entire Akathist Hymn to be read in every Orthodox church.

As we said on the first Friday, the Akathist Hymn is a poetic masterpiece of the glorious Byzantine age. It is like a great work of architecture, like the Parthenon: a Parthenon of the spirit.

The Parthenon has columns, and each column is made of sections. In much the same way, the Akathist Hymn has twenty-four columns, called stanzas, and within them are its 144 greetings.

On the first Friday, when the first part of the Akathist was sung, we spoke about the greeting, ‘Rejoice, through whom joy will shine forth.’ Tonight, allow me to turn briefly to one of the twenty-four stanzas instead. It begins with the Greek letter upsilon and says: ‘Every hymn falls short when it tries to match the multitude of Your great mercies. Even if we offered You songs as countless as the grains of sand, O holy King, we could offer nothing worthy of what You have given us, as we cry to You: Alleluia.’

Alleluia! Did you understand any of that? For now, there are a few people here in church who studied Ancient Greek in the old schools and can understand it. But soon our young people, even those educated in high schools and universities, will understand absolutely nothing. Someone boasted in the Greek Parliament, I won’t name him, lest you think I’m talking politics, and the Acropolis did not fall.

Today the ancient Greek language is being buried. Before long, people will no longer be able to understand what is read in church: the Gospels, the Apostle readings, the sacred texts of Scripture, or the psalms and hymns written in ancient Greek.

It will sound like Chinese to them. That is why some theologians are trying to translate these hymns into colloquial modern Greek. I disapprove of that. In my view, the hymns would sound dreadful in that form.

So you see, although this stanza contains profound truths, it is hard to understand. Allow me to explain it briefly. It begins with the word “hymn.” What is a hymn? It is an expression of gratitude to God for His infinite perfections and blessings.

A hymn is praise; it is thanksgiving to God.

And the life we live gives us many opportunities to praise God.

The angels in heaven, the cherubim and seraphim, sing hymns to God without ceasing, day and night. The stars in the sky, too, sing of God’s greatness in their own way, as the astronomer Kepler said. Even the birds that wake in the morning sing a hymn to God at dawn.

Should we be less ready to praise Him than the birds, the stars, and all creation, which sings to God in its own way? Of course not. We too should hasten to praise Him. As I said, everyday life gives us many opportunities to do so.

When we see the sun rise in the morning, spreading its golden rays, lighting the world and giving it life, that is a moment for a believer with a responsive heart to praise God. Even people in Africa, bow down when they see the sun rise and say, “Glory to You, O God.”

How much more should you, as a Christian, have that sensitivity of soul? When you see the sun send its rays across the earth and bathe the whole world in gold, say, “Glory to You who have shown us the light.” What would the world be without the sun?

If the sun were to go out, and one day it will, as science itself shows, all the electric power plants in the world could not provide enough light for even a single day.

So when you, a Christian, see the sun rise, praise God and say, “Glory to You who have shown us the light.”

When you leave home in the morning for the office or whatever work you do, praise God again, because He gives you the strength to work that day. And when you return home at midday and sit down to a table with the good things God provides, give thanks to God Most High. At that moment, remember that millions of people throughout the world are hungry. And when evening comes...

When night falls and you return home, give thanks to God again. Beneath the stars, sing a hymn to Him. The day gives us many opportunities to praise God, to praise the divine majesty.

“A hymn,” the stanza says. Our duty is to praise God. And since God blesses us at every moment, there is no moment without His mercy, our praise should be constant and unceasing.

Does that sound strange? The Apostle Paul gives us a command that has occupied theologians, philosophers, and psychologists alike. The mystics of Russia, Dostoevsky among them, have reflected deeply on it.

Paul says something remarkable: “Pray without ceasing.” What does that mean? Prayer is not just for certain Sundays or certain feast days. Our whole life should be one unceasing hymn to God.

In earlier times there was a monastery where the monks took turns in shifts. Day and night they sang hymns and gave thanks to God. Whatever hour you went there, you would find monks singing in the church, living out the words “Pray without ceasing.”

That monastery was called the Monastery of the Sleepless Ones. Here in the Church, all the lights may be put out. But there is one lamp that must not be allowed to go out: the sleepless lamp, behind the crucified Christ. It would be a grave sin for the priest or the church attendant to let it go out.

It must burn continually in the sanctuary. The priest bears responsibility if he lets the sleepless lamp go out. Only in times of invasion, earthquake, or other upheaval is it extinguished.

As that sleepless lamp burns in the sanctuary, so the lamp of faith should burn within our souls, continually urging us to “pray without ceasing.” But is that really possible? To pray without ceasing?

One of the teachers of our Church, Gregory the Theologian, says something else of great importance about prayer: it is as necessary to us as breathing.

Prayer and praise to God are the very breath of the soul. Whatever we are doing, writing, digging, or any other work, we all keep breathing without even noticing it. We breathe at every moment, and if we stopped, we would die. In the same way, our soul must remain with God. Just as a compass needle always points north, our soul must always turn to God in prayer.

Prayer to God, he says, is even more necessary than breath. Gregory the Theologian puts it this way: “We must remember God more often than we breathe.” These are mysterious things. To some ears they sound utterly foreign, like Chinese.

Yet there are souls who continually live out this God-inspired command of the Apostle Paul.

The Apostle Paul says, “Pray without ceasing.” And there are souls who do just that, even in the twentieth century, the century of rockets and spaceships, when thousands stay out enjoying themselves until the early hours of the morning. Their nous, their spiritual mind, is fixed on God. Where are these souls? In monasteries, in the caves and hollows of Mount Athos, and in its holy sketes, praying continually.

And they are found not only in monasteries, but also out in the world, even in Athens. I know working people, poor people employed in workshops. I know poor people who rise at night to pray and live out the words “Pray without ceasing.”

But they are a small number of people, in communion with God through unceasing prayer. What does God hear from the rest of the world, if I may put it that way? Hymns and praises? No. Other voices rise from our planet, especially from our own homeland.

What is heard every day? Every hour, every minute, every second? What rises from every part of our blessed land, where once only hymns and praises to God were heard? Blasphemies. Everyone blasphemes; even little children do.

Whom do they blaspheme? And who does it? The Turks? No. A Turk does not blaspheme Allah, a Jew does not blaspheme Jehovah, and a Chinese person does not blaspheme Buddha. But here in our country, young and old blaspheme God without facing the penalties they ought to face.

If someone is caught saying a bad word about the President, I’m not talking politics; I’m just giving an example, or about the President of the Republic or the Prime Minister, immediately, immediately, it’s two or three years in prison.

I do not believe that those who hold the highest offices in our country should be insulted. But think of this: if we may not insult, slander, or disgrace a leader of the state, how much more should we honor Him before whom presidents, prime ministers, and kings are nothing at all?

Yet it seems that in our country the President is great, our Prime Minister is great, while Christ is small, very small. Just look at the penalties imposed in these cases.

Blasphemies are heard everywhere. If there were a radar station up on Vitsi, on Grammos, it would record what rises from our land.

For the young people who were killed did not die for petty things, nor did they die for great ideals. They died for the faith of the Nazarene, with prayer to God. If there had been a radar there on Mount Vitsi that could hear all of Greece, and if every blasphemy it heard set a bell tolling like the bells of Hagia Sophia, that bell would never stop tolling for the dead.

Stand anywhere in Greece and you hear blasphemy. Years ago, a report described a study of telephone calls in Athens over a certain period. Just the telephone calls, listen to this! People would answer the phone, and the first words from the other end would be blasphemy.

One person greets another, and the greeting is answered with a curse. In those telephone conversations alone, they heard ten thousand blasphemies. Then we wonder why earthquakes happen. Here, it seems, scarcely a second passes without blasphemy. We have the worst record for it in all the Balkans.

It is a dreadful thing. Our rulers bear responsibility, the bishops bear responsibility, and all of us bear responsibility. You, too, are responsible when you hear someone blaspheme.

If someone speaks ill of your mother, you protest at once. Your mother deserves honor and respect. No one should insult her; a person should wash his tongue with rosewater before even speaking her name.

The same goes for your father, your daughter, and the rest of your family. Family honor matters, and rightly so. But above family honor stands the honor of God, the honor of Christ, especially today.

So we say, ‘Every hymn falls short.’ Perhaps we should turn those words around and speak of all the blasphemy we hear. The hymn tells us, Christ, that we owe You thanks. We should offer You countless praises for all the material blessings You give us. Above all, this stanza calls us to praise and glorify You.

Why? Because of His long-suffering. God is patient, compassionate, and merciful. He is a loving Father who shows His love even when He chastens us. God does not deal with us sinners as we deserve.

He is compassionate and merciful. If He did deal with us as we deserve, we would not exist; no one could live on earth. That is why, during Holy Week, we hear the words, ‘Glory to Your long-suffering, O Lord.’ This is what the poet of the Akathist Hymn says in this lofty stanza.

However exalted our praise may be, even if we sang from morning until night and offered millions of hymns, as countless as the sand of the sea, with every mouth praising God, we would still offer nothing worthy of Him. Dear friends, we cannot fulfill our sacred duty to praise God as He deserves. I repeat the words of this stanza: “Every hymn falls short.” Every effort to praise God is overcome by His infinite greatness, however much we praise Him.

Even if we became cherubim or seraphim, even if we became angels and prayed without ceasing, we could never repay our debt of gratitude. As Kosmas of Aetolia says, when someone offers you a glass of wine or a small gift, you say thank you.

But here, from morning onward, every time our heart goes tick-tock, every beat is a gift from God. We owe Him gratitude for these blessings. What matters is that there be no blasphemy. And I am glad that here in our border region of Florina, blasphemy is rarely heard.

Yet even the blasphemies still heard in our region must cease. They must disappear from the lips of young and old alike.

And may the tongues of all people, young and old, learned and unlearned, become one golden lyre singing Alleluia, that is, “Praise God forever.” Amen.

Χαίρε, δι' ης η χαρά εκλάμψει. Ο Ακάθιστος Ύμνος, αγαπητοί μου χριστιανοί άντρες και γυναίκες, ο Ακάθιστος Ύμνος είναι ένα ποίημα, ποίημα της ενδόξου περιόδου του Βυζαντίου, ποίημα εμπνευσμένο, τολμώ να πω θεόπνευστο, που για πρώτη φορά ηκούσθη εις τον ναόν, τον ιστορικόν ναόν των Βλαχερνών της βασιλίδος των πόλεων, ότε η πόλις εκινδύνευε εκ της επιδρομής των βαρβάρων.

Ως λέγει η ιστορία, Άραβες βάρβαροι και Πέρσαι είχαν περικυκλώσει τα τείχη της ενδόξου πόλεως και ο κίνδυνος ήτο μέγας. Η ταμή, οι βάρβαροι, διεμείνειον εις τους κατοίκους της πόλεως ότι δεν υπάρχει πλέον σωτηρία και ότι μόνον εάν γίνουν ψάρια και κολυμπήσουν και γίνουν πουλιά και πετάξουν στον αέρα θα μπορούν να σωθούν.

Και όμως το θαύμα έγινε. Η Υπεραγία Θεοτόκος επροστάτευσε την πόλη και η πόλη ελυτρώθη εκ τρομερού κινδύνου. Οι δε κάτοικοι, εκδηλώνοντες την ευγνωμοσύνη τους προς την Υπεραγία Θεοτόκον, την υπέρμαχο στρατηγό του γένους, συνηθροίσθησαν εις τον ναό των Βλαχερνών και όλη νύχτα έψαλλον ολονύκτιον και απήγγελλαν τον Ακάθιστον Ύμνον.

Ο ύμνος αυτός, όπως είπα, είναι υπέροχος. Ιδέες, εικόνες, τα παραδείγματα, όλα είναι τακτοποιημένα κατά τρόπον αρχιτεκτονικόν. Είναι ο Ακάθιστος Ύμνος ο Παρθενών του Πνεύματος. Και αν ο Παρθενών προκαλεί θαυμασμό, εξίσου ή και μεγαλύτερον θαυμασμό προκαλεί ο Ακάθιστος Ύμνος και όπως ο Παρθενών αποτελείται από πολλούς κίονες, κολόνες, και η κάθε κολώνα αποτελείται από πολλούς σπονδύλους, κατά παρόμοιον τρόπο και ο Ακάθιστος Ύμνος αποτελείται από κολόνες, ποιητικές κολόνες που ονομάζονται οίκοι, κατά το αλφάβητο των ελληνικών, 24 οίκοι, και κάθε πάλι οίκος, κολώνα πνευματική, αποτελείται από σπονδύλους. Σπόνδυλοι δε είναι το «Χαίρε» που ακούμε εις τον Ακάθιστον Ύμνον.

Το δε «Χαίρε» αυτό, εάν το μετρήσουμε από αρχή μέχρι τέλους, είναι 144 σπόνδυλοι, είναι 144 «Χαίρε» που είναι μία επανάληψη του «Χαίρε» εκείνου που ηκούσθη όταν άγγελος πρωτοστάτης επέμφθη η ποιντή Θεοτόκου το χαίρε.

Θα μου επιτρέψετε, αγαπητοί μου, που είμαι εδώ στην εκκλησία, γιατί τον ακούμε απλώς και δεν καταλαβαίνουμε το περιεχόμενο του Ακαθίστου Ύμνου, δεν ωφελούμαστε τίποτα. Γι' αυτό θα μου επιτρέψετε, όπως έχω συνήθεια κάθε χρόνο, 13 χρόνια που μ' ελέησε ο Θεός να είμαι επίσκοπος εδώ στην ακριτική περιοχή, θα επιτρέψετε να είπωμεν ολίγες λέξεις επάνω στον πρώτο χαιρετισμό: Το χαίρε διείς η χαρά εκλάμψει

Χαίρει, χαρά υπάρχει, ποια χαρά Χαίρουν οι άνθρωποι, χαίρουν οι άγγελοι. Χαίρει και ο σατανάς, και ο σατανάς χαίρει. Είχε αράν ο σατανάς, μάλιστα Ας αρχίσουμε από τον σατανά. Ότι ο σατανάς, πνεύμα πονηρόν και διεστραμμένον, Χέρι, πότε χέρι, όταν κάνει κακό, όταν ενσπύρει ζυζάνια μίσους, ερίδων και διαφιλογικιών Όταν κατορθώνει να διασπάσει οικογενειακούς θεσμούς, δεσμούς, όταν ενσπείρει το κακόν στον κόσμο.

Χέρι τότε, μόνο τότε χέρι ο Σατανάς να κάνει το κακόν Και αν ήταν ελεύθερος θα μπορούσε να ανατρέψει τον κόσμο ολόκληρο, να καταστρέψει την ανθρωπότητα ολόκληρη, αλλά όπως λέγουν οι γραφές, η δύναμή του περιορίζεται, η κακοποιός του δύναμις περιορίζεται από τον Θεόν τον Παντοκράτορα.

Χαίρει ο σατανάς. Μια εικόνα της χαράς αυτής, της αγρίας χαράς που αισθάνεται ο σατανάς, καταστρέφων και απολλύων, που ονομάζεται Απολλύων στην Αποκάλυψη. Μια εικόνα, λέει, εικόνες της αγριότητός του συναντώμεν και στην φύση, συναντώμεν στα άγρια θηρία, τα οποία είναι εικόνες του σατανά επί της γης.

Δεν ήσαν τέτοια τα θηρία, αλλά μετά το προπατορικό αμάρτημα αγρίεψε η φύσις, αγρίεψαν και τα θηρία. Η τίγρης, λόγου χάρη, χαίρει όταν κατασπαράζει την αντιλόπη. Χαίρει ο λύκος όταν κατασπαράζει το αθώον αρνείον. Χαίρει ο ιέραξ όταν επιπίπτει ως κεραυνός επάνω στο θήραμά του.

Χαίρει η αλώπηξ, η αλεπού, όταν αρπάζει στα νύχια της, όταν πνίγει τις όρνιθες. Χαίρουν τα άγρια θηρία. Χαρά, αυτή η χαρά είναι χαρά, μια εικόνα του διαβόλου, είναι χαρά σαδιστική. Όμοιοι με τα θηρία αυτά είναι μερικοί άνθρωποι που στον κόσμο αυτόν μια χαρά αισθάνονται: να κάνουν κακό. Όταν κάνουν κακό, τότε έχουν χαρά.

Χαίρει, λόγου χάρη, να φέρω παραδείγματα, ο Νέρων, το θηρίον αυτό, το ανήμερον, ο βασιλεύς της Ρώμης, όταν έβαλε φωτιά και έκαψε την Ρώμη και από τα ανάκτορά του εθεάτο το τρομερό θέαμα της πυρκαγιάς.

Χαίρει ο Αλή Πασάς των Ιωαννίνων που έπνιγε τη νύχτα τας γυναίκας μέσα εις την λίμνη των Ιωαννίνων. Χαίροι ο Αβδούχαμπιτ άρρωστήρενος που έπνιγε στον Βόσπορο τα θύματα Χαρά, αυτή η χαρά είναι σατανική χαρά.

Αλλά ας αποστρέψουμε το πρόσωπό μας από τας εικόνας αυτής της χαράς, της σατανικής χαράς, και ας ιδούμε χαρά, ανθρώπινη χαρά. Υπάρχει ανθρώπινη χαρά, πώς δεν υπάρχει; Χαρές ανθρώπινες, ποιες είναι;

Χαίρει η μάνα, η γυναίκα όταν γεννά παιδίον, γεννά, χαρά λέει, έχει λέει το Ευαγγέλιο, ότι άνθρωπος εγεννήθη στον κόσμο. Χαίρει η μάνα όταν κρατεί στην αγκάλη της το νήπιον, το βρέφος. Χαίρει το βρέφος όταν ευρίσκεται στην αγκάλη της μητρός, χαίρει το μικρό παιδί όταν παίζει αθώα στην αυλή της οικογένειάς του, χαίρει ο μαθητής όταν μαθαίνει γράμματα και προοδεύει και ακούει το «εύγε» από τον διδάσκαλο, χαίρει ο φοιτητής όταν και αυτός προοδεύει στην επιστήμη, χαίρουν οι επιστήμονες διανοητικάς χαράς όταν ανακαλύπτουν τα μυστήρια της φύσεως και λύουν δύσκολα προβλήματα.

Χαίρει ο Αρχιμήδης που κατόρθωσε να λύσει δύσκολο πρόβλημα και γυμνός εξήλθε στους δρόμους και φώναζε «εύρηκα, εύρηκα». Χαίρουν οι αστροναύτες που επέταξαν επάνω και πάτησαν επάνω στο φεγγάρι. Χαρά, χαρά είναι αυτή.

Αλλά υπάρχουν κι άλλες χαρές, γιατί να τις αποκρύπτω; Υπάρχουν και χαρές, κατώτερες χαρές, αλλά είναι και αυτές χαρές. Και οι χαρές αυτές είναι συνήθεις στον κόσμο. Ας υπενθυμίσω μερικές χαρές τέτοιες ανθρώπινες, αλλά χαρές αυτές των ανθρώπων.

Χαίρει ο μέθυσος, ο αλκοολικός, όταν κρατήσει στα δάχτυλά του το ποτήριο και ρουφάει το αλκοόλ. Χαίρει ο φιλάργυρος όταν έχει στα χέρια του τα τριάκοντα αργύρια του Ιούδα. Χαίρει ο φιλόδοξος όταν κατορθώνει να πατήσει επάνω σε πτώματα ανθρώπων και να ανέβει στα υψηλά αξιώματα.

Χαίρει ο φιλήδονος. Κατεξοχήν δε η εποχή μας είναι εποχή φιληδόνων. Σεξ, το σεξ, πανσεξουαλισμός από άκρο εις άκρο. Όταν κατορθώνει ο σημερινός άνθρωπος να ικανοποιεί τις σαρκικές του ορέξεις. Αλλά είναι ανάγκη να πούμε ότι η χαρά αυτή την οποία αισθάνεται ο αλκοολικός, η χαρά την οποία αισθάνεται ο φιλάργυρος που παίρνει τα τριάκοντα νομίσματα, η χαρά την οποία αισθάνεται ο φιλόδοξος ανερχόμενος στις βαθμίδες των αξιωμάτων, η χαρά την οποία αισθάνεται ο άνθρωπος των ηδονών, ο άνθρωπος ο φιλήδονος, η χαρά αυτή είναι στιγμιαία.

Και μετά, η μελαγχολία, το άγχος, η αγωνία που έχουν επικρατήσει στον σημερινό κόσμο.

Θέλετε, αλλά τότε πού υπάρχει η χαρά; Χαίρε, δι’ ἧς ἡ χαρά εκλάμψει. Πού υπάρχει η χαρά; Στα πλούτη, στις ηδονές, στη δόξα, στα μεγαλεία τα ανθρώπινα, στην επιστήμη; Πού υπάρχει η χαρά; Η χαρά υπάρχει, είναι μυστική χαρά.

Όταν λέγει εδώ «Χαίρε, δι' ης η χαρά εκλάμψει», μας υποδεικνύει μια μυστική πηγή και υπάρχει, αγαπητοί μου, μια μυστική πηγή που αναβλύζει άφθονα τα νάματα της χαράς και η χαρά αυτή είναι μια λέξη.

Μία λέξη, ο Ιανέδη ο Θεός και εγώ που μιλώ και εσείς που με ακούετε να αισθανόμεθα τη χαρά αυτή. Η χαρά στον κόσμο είναι ο Χριστός και μόνο ο Χριστός. «Χαίρετε και αγαλλιάστε», είπε ο Χριστός. «Χαίρετε και πάλι ερώ χαίρετε», λέγει ο Απόστολος Παύλος από τας φυλακάς της Ρώμης. «Χαίρε, δι' ης η χαρά εκλάμψει». Δεν είναι μικρό δίδαγμα το ότι το πρώτο «Χαίρε» αρχίζει από το «Χαίρε, δι' ης η χαρά εκλάμψει».

Και η θρησκεία του Ναζωραίου δεν είναι η θρησκεία μελαγχολίας και λύπης και αγωνίας. Όχι, είναι θρησκεία χαράς και αγαλλιάσεως. Αλλά χαράς και αγαλλιάσεως όμως όχι όπως είναι η χαρά των διαβόλων, όχι όπως είναι η χαρά των αγρίων θηρίων που κατασπαράσσουν, αλλά όπως είναι η χαρά των ανθρώπων οι οποίοι δουλεύουν στα πάθη.

Είναι χαρά ανωτέρας ποιότητος. Ποια είναι ανωτέρας ποιότητος; Χέρι Χαρά αγγέλων πλέον. Δεν είναι πλέον χαρά κατωτέρα. Ανωτέρας ποιότητος χαρά. Χέρι, ποιος χέρι Ο άνθρωπος που πιστεύει στον Χριστό. Που ήρθε σε μια προσωπική και μυστική επαφή με τον Χριστό.

Χαίρει ο άνθρωπος όταν ανοίγει, ο Χριστιανός, όταν ανοίγει το Ευαγγέλιο. Και βλέπει εκεί πράγματα θαυμαστά. Και χαίρει περισσότερον από εκείνο που έβρε σκύλα πολλά της Σαυρών επίγειον. Χαίρει όταν γονατίζει και προσεύχεται τη νύχτα κάτω από τα άστρα και επικοινωνεί με τον Ουράνιον Πατέρα.

Χαίρει όταν ανοίγει τα χέρια του και ελεεί και βοηθεί τον άλλον άνθρωπο. Χαίρει όταν ακόμα μια χαρά, που εύχομαι όλοι μας να την αισθανθούμε την περίοδο αυτή, μυστική χαρά, και είναι χαρά αυτή, δεν θα μιλήσω εγώ.

Θα αφήσω να ομιλήσει ένας διαπρεπής μεγάλος συγγραφέας που στην αρχή ήταν άπιστος αλλά μετά έγινε πιστός και έγραψε συγγράμματα παγκοσμίου φήμης τα οποία μεταφράστηκαν σ' όλο τον κόσμο. Είναι Ρώσος, είναι ο Ντοστογιέφσκι. Τι λέγει; Ακούστε τι είπε αυτός, τι είπε: «Εξομολογήθηκα, εξομολογήθηκα και παράδεισος φύτρωσε μέσα στην καρδιά μου».

Επαναβάνω δια τρίτη φορά τα λόγια του Δαστογεύση «Εξομολογήθηκα σε έναν Ρώσον παπά. Εγονάτισα και είπα τα κρίματά μου. Και αμέσως παράδεισος χαράς εφύτρωσε στην καρδία μου». Ω, είθε, αγαπητοί μου, αυτή η χαρά την ονομάζουν οι πατέρες χαρμολύπη.

Ενώ κλαίει ο αμαρτωλός μέσα εις τα βάθη της καρδίας του, αισθάνεται χαράν και αγαλλίαση. Και χαρά γίνεται εν ουρανώ επί ενί αμαρτωλώ μετανοούντι. Ω ματαιότης, ματαιότης ματαιοτήτων, εύχομαι σ' όλους τους γέροντας που είναι τα μαλλιά των πλέον άσπρα και είναι πλησίον του θανάτου, στις γυναίκες και στους άνδρες και στα νήπια και σε όλους εύχομαι τώρα την αγία αυτή περίοδο όλοι μας να αισθανθούμε την χαρά αυτή και τότε πλέον θα πειστούμε και ιδία πείρα πειραματικώς πόσο δίκαιο είχε ο Ακάθιστος Ύμνος όταν έλεγε: «Χαίρε, Παναγία, δι’ ἧς ἡ χαρὰ ἐκλάμψει».

Χαίρε η ανόρθωση στων ανθρώπων, ο Ακάθιστος ευσεβές Εκκλησίας, ο Ακάθιστος Ύμνος είναι ποίημα, ποίημα της ενδόξου περιόδου της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, ποίημα εμπνευσμένο που για πρώτη φορά εψάλει στην πόλη των ονείρων μας, στην Βασιλίδα των Πόλεων, στην Κωνσταντινούπολη, ως έκφραση ευγνωμοσύνης προς την Υπεραγία Θεοτόκο, την στρατηγό του γένους μας, για το θαύμα που ετέλεσε η Υπεραγία Θεοτόκος.

Θα μου επιτρέψετε, αγαπητοί μου, απόψε που είστε εδώ συγκεντρωμένοι, να ρίξουμε ένα φευγαλέο βλέμμα ή στον ένα, ή στον χαιρετισμό που ακούσαμε σήμερα, ή στην δεύτερη στάση των χαιρετισμών. Τι λέγει ο χαιρετισμός; Χαίρε, η ανόρθωσις των ανθρώπων.

Αυτό το ρήμα, αυτόν τον χαιρετισμό θα προσπαθήσουμε να αναλύσουμε, αγαπητοί μου. Ομιλεί ο χαιρετισμός αυτός για τον άνθρωπο. Τι είναι άνθρωπος; Μυστήριο. Τι είναι άνθρωπος; Αριστούργημα. Τι είναι άνθρωπος; Η κορυφή της δημιουργίας.

Άλλα, είναι ανόητοι Τινές οι οποίοι πλέγουν και καυχώνται και διατηρήσουν ότι ο άνθρωπος προήθε από ένα τσίταρο Ο άνθρωπος είναι έξοχον δημιούργημα του Θεού Δημιουργού. Ο άνθρωπος είναι σύνθετος, είναι δύο τινά, είναι ύλη και πνεύμα, σώμα και ψυχή. Αμφότερα και τα δύο είναι αξιοθαύμαστα.

Το σώμα, το σώμα του ανθρώπου, σύνθεσις ποικίλων ουσιών, υλικών, ομοιάζει με μηχανήν, σπανίαν μηχανήν, εξαίρετον μηχανήν, όπως λέγουν τινές.

Λεγοντινές, το αυτοκίνητο δεν είναι τίποτε άλλο παρά μία αντιγραφή του οργανισμού του ανθρώπου. Και όπως το αυτοκίνητο αποτελείται από πολλά εξαρτήματα, αλλά και η τελευταία βίδα του αυτοκίνητου έχει σημασία, κατά παρόμοιον τρόπο και μέσα των ανθρώπινων οργανισμών όλα είναι τακτοποιημένα κατά σοφόν σχέδιο. Και όπως δεν υπάρχει άνθρωπος που θα πει ότι το αυτοκίνητο φύτρωσε μόνο του, ποιος τολμάει να πει

Ότι ένα αυτοκίνητο φυτρώνει μόνο του επάνω στη γην; Κάποιος το εσχεδίασε, κάποιος το κατασκεύασε. Ακόμα δε περισσότερο είναι ανόητο και βλακώδες και παράφρονος ανθρώπου βλάστημα να πει κανείς ότι ο άνθρωπος, η έμψυχος αυτή μηχανή, όχι η άψυχος μηχανή, είναι δημιούργημα της τύχης και των κυττάρων.

Όχι, ο Θεός τον δημιούργησε τον άνθρωπο. Τον δημιούργησε τον άνθρωπο για να είναι η κορωνίδα της δημιουργίας, τον δημιούργησε τον άνθρωπο για να διακρίνεται από όλα τα ζώα, για να δημιουργεί πολιτισμό, για να αίρεται εις τα ύψη, να ομοιάζει με τους Αγγέλους και Αρχαγγέλους.

Αλλά δυστυχώς ο άνθρωπος δεν εκρατήθη εις το ύψος της Αποστολής του, εκεί που τον έθεσε ο Θεός. Ο άνθρωπος υπέστη μία πτώση μεγάλη μέσα εις τον οργανισμόν του ανθρώπου, τον σωματικόν και τον ψυχικόν οργανισμόν του ανθρώπου, διότι ο ψυχικός οργανισμός του ανθρώπου είναι κάτι ανώτερον του σωματικού.

Σωματικού. Όπως είπε ένας αρχαίος φιλόσοφος, ο άνθρωπος δεν είναι το ορώμενον, διότι ως προς τη φάτσα όλοι μοιάζουμε. Μικρές είναι οι διαφορές μας. Εκεί που είναι τεράστιες οι διαφορές, είναι ο ψυχικός κόσμος. Άβυσσος χωρίζει τον άγγελο από τον κακούργο. Και ανδρόγυνο να είναι ακόμα, υπάρχει τεράστια διαφορά μεταξύ του ψυχικού κόσμου του ανδρός και γυναικός. Σπάνιο δε παράδειγμα να μοιάζει ο άντρας με τη γυναίκα ως προς τον ψυχικό κόσμο.

Ο ψυχικός κόσμος του ανθρώπου είναι φοβερόν, είναι άβυσσος. Και ποιος είναι ο ψυχικός κόσμος του ανθρώπου; Είναι οι σκέψεις μοναδικές, ουδέν άλλο ζώον σκέπτεται όπως ο άνθρωπος, είναι οι κρίσεις, είναι η φαντασία, είναι το συναίσθημα, τα ευγενή συναισθήματα, είναι η συνείδηση, ο τρομερός άγγελος των ψυχών μας, είναι η ελευθερία της βουλήσεως, υπέροχα προσόντα.

Τα μοναδικά τα οποία τον άνθρωπον αναδεικνύουν όντως μια μοναδική φυσιογνωμία εις τον κόσμο. Αλλά ο άνθρωπος, όπως είπα προηγουμένως, έπεσε. Εις τον ψυχικό και σωματικό οργανισμό του μπήκε μικρόβιον. Το φοβερότερο μικρόβιον, το οποίο δεν ηδυνήθη ουδεμία δύναμις κοσμική να το εξοντώσει.

Η ανθρωπότητα θα βρει το μικρόβιον του καρκίνου. Θα βρει το μικρόβιον όλων των νοσημάτων. Είναι αδύνατο να το φωνάξεις. Φώλιασε μέσα στα σπλάχνα μας, μέσα στο είναι μας, μέσα σε όλη την ύπαρξή μας. Το μικρόβιον αυτό είναι πηγή πάσης αθλιότητος, ονομάζεται, παρακαλώ, αμαρτία. Ημάρτησαν ο Αδάμ και η Εύα.

Έπεσε εκ του ενδόξου ύψους του εις το χάος, εξέκλινε του προορισμού του. Και δεν είναι πλέον ο άνθρωπος όπως τον έπλασε ο Θεός κατά την πρώτη δημιουργία, αμόλυντος και καθαρός. Έπεσε ο άνθρωπος· ω, η πτώσις του ανθρώπου!

Έπεσε ο άνθρωπος, το μαρτυρούν πρώτα πρώτα οι παραδόσεις όλων των λαών, οι οποίοι διηγούνται ότι κάποτε, στην πρώτη αρχή της δημιουργίας, συνέβη τραγικό γεγονός στην ιστορία του ανθρώπινου γένους.

Ιδίως δε η μυθολογία των Ελλήνων μας, η οποία διασώζει τας παραδόσεις, παρουσιάζει ότι ο άνθρωπος, ο Προμηθεύς δηλαδή, ημάρτησε απέναντι του Θεού και συνελήφθη και εδέθη με σιδηράς αλύσεις εις την κορυφή του Καυκάσου και όρνεον κατέτρωγε τα σπλάχνα του, έως ότου μια ανωτέρα δύναμις, υπερτέρα δύναμις, τον ελευθέρωσε εκ του χάους.

Έπεσε ο άνθρωπος, το μαρτυρεί η παράδοσις όλων των λαών. Έπεσε ο άνθρωπος. Γιατί να καταφεύγουμε στις παραδόσεις; Το μαρτυρεί η πραγματικότης, η καθημερινή πείρα. Ερευνήσατε τα αρχεία των αστυνομιών του κόσμου.

Εξετάσατε τα αρχεία των δικαστηρίων. Εισάρτατε στα σεθού σας των δικαστηρίων Ερευνήσατε το παν και τι θα δείτε εις όλο τον κόσμο; Τρομερό θέαμα. Δεν περνάει, δεν περνάει η εβδομάδα, τι λέγω, δεν περνάει η μέρα, τι λέγω, δεν περνάει η ώρα, τι λέγω, δεν περνάει λεπτόν, τι λέγω, δεν περνάει δευτερόλεπτον, όπως λέγουν οι στατιστικές, που κάπου στη γη κάποιο έγκλημα γίνεται την ώρα αυτή που μιλάμε, κάποιος βιασμός, κάποια μοιχία, κάποια πορνεία, κάποιο αποτρόπαιον έγκλημα διαταράσσει την ανθρώπινη κοινωνία, Βορρά και Νότο, Ανατολή και Δύση, οποιοδήποτε πολίτευμα και να είναι.

Έτσι ο άνθρωπος έπεσε, το μαρτυρούν όλα τα γεγονότα. Ο άνθρωπος εις την πτώσιν του αυτήν έπεσε, ο άνθρωπος, και θρηνεί η ανθρωπότης ολόκληρος. Και όπως έλεγαν οι αρχαίοι, πολλά τα δεινά, πολλά είναι τα άξια θρηνήσεως του κόσμου, ένα είναι το πλέον αξιοθρήνητον, ο άνθρωπος.

πολλά τα δεινά, αλλά δεν ανθρώπου δημότερον πέλη. Ο Δεδαβίδης, κλαίων και θρηνών για την πτώση του ανθρώπου λέγει, άνθρωπος εν τιμή ουρσινίκε, παρασυνευλίτης χτύνεσε και ομοιώθη αυτής. Κατέπεσε ο άνθρωπος. Πράγματα αηδή, πράγματα που δεν κάνει το ζώο, το ζώο διότι έχει το ένστικτο, τα κάνει ο άνθρωπος και κατ' ήθη κατέβηκε από όλη την κλίμακα τη ζωολογική ο άνθρωπος.

Ο Ιερός Χρυσόστομος λέει κάπου: Πώς να σε ονομάσω άνθρωπο; Γιατί να σε ονομάσω άνθρωπο, όταν είσαι λαίμαργος, όταν σε βλέπω να είσαι λαίμαργος σαν το χοίρο; Πώς να σε ονομάσω άνθρωπο όταν σε βλέπω να είσαι ασελγής όπως ο τράγος; Πώς να σε ονομάσω άνθρωπο όταν σε βλέπω να είσαι αιμοδιψής σαν το λύκο που ρουφάει το αίμα των αρνίων;

Πόσο σου ονομάζει ο άνθρωπος όταν σε βλέπω να είσαι εκδικητικός, να έχεις μέσα την κατσία όπως η Κάμιλος Πόσο σου ονομάζει ο άνθρωπος όταν σε βλέπω να είσαι πονηρός και διασφαλαμένος όπως η Αλόπηξ Πόσο σου ονομάζει ο άνθρωπος όταν σε βλέπω να κεντάς σαν Σκορπιός Και ο σκορπιός είναι μες στη γλώσσα σου.

Φοβερόνιτος το άνθρωπο Δίκιο λοιπόν είχε αρχαίος φιλόσοφος της πατρίδας μας να ανάψει μέσα στο μεσημέρι φανάρι υπό τον ήλιο και να λέει: «Άνθρωπο ζητώ». Δεν υπάρχει άνθρωπος, δεν ξέρει και άνθρωπος στην εποχή.

Ποιος θα σώσει τον άνθρωπο; Το τραγικό είναι ότι, ενώ ο άνθρωπος έπεσε, μέσα στα βάθη της καρδίας του έχει μια νοσταλγία του ουρανού. Μέσα μια νοσταλγία του ουρανού. Όπως ο αετός, άμα τον κλείσεις στον κλωβό, Νοσταλγίτου σε θέρας και θέλει να σπάσει τον κλοβό και να σπάσει τα σύρματα και να πετάξει ψηλά, έτσι πας άνθρωπος αμαρτωλός, παρόλη τη διαφθορά του την οποίαν έχει, μέσα στα βάθη της καρδίας του και ο μεγαλύτερος εγκληματίας, αισθάνεται νοσταλγία των ουρανών, αισθάνεται την ανάγκη να διασπάσει τον κλοιόν των παθών και να έρθει στα ύψη.

Ποιος θα σηκώσει, ποιος θα διορθώσει τον άνθρωπο; Η τέχνη, η πολιτική, η επιστήμη, όλη η πρόοδος της ανθρωπότητας; Ο άνθρωπος έπεσε, διεφθάρη ο άνθρωπος, κτήνος έγινε ο άνθρωπος. Ποιος τον σώζει; Μία απάντηση.

Και τα ουράνια και τα άστρα και ο ήλιος και η σελήνη και οι τάφοι των προγόνων μας και οι κορυφαί των ορέων μας και οι χιλιάδες ανθρώπων απαντούν: ένας και μόνος. Δεν είναι απαραίτητον άνθρωπο από ράκος που είναι και να τον υψώσει μέχρι τον ουρανό, εκλείς προς ουρανόν. Δεν είναι μύθος, δεν είναι ουτοπία, είναι πραγματικότητα.

Αυτή την πραγματικότητα ακριβώς έχει υπόψη του και ο ποιητής εμπνευσμένος και λέγει: «Χαίρε, χαίρε η ανόρθωση των ανθρώπων». Χαίρε, Παναγία, που εγέννησε τον Χριστό, Ο οποίος και μόνον ειδηνείται και δίνεται να ανορθώσει τον κασμο Κάτω από τα άστρα δεν υπάρχει άλλο όνομα, κανένα όνομα, απολύτως κανένα όνομα το οποίο να δύναται να σώσει την ανθρωπότητα εκ του χάους και της τροπής, παρά μόνον ο Ιησούς ο Ναζωραίος, ον πέδεσε λίνον η μύτη και υπερυψούται εις πάντα στους ώρες.

Απόψε, εξαιρείας, εκκλησίασμα, Παρασκευή της πέμπτης εβδομάδας της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής, η Αγία μας Εκκλησία όρισε σε όλους τους ναούς της Ορθοδοξίας να διαβάζεται ολόκληρος ο Ακάθιστος Ύμνος.

Είπαμε δε την πρώτη Παρασκευή που μιλήσαμε ότι ο Ακάθιστος Ύμνος είναι ένα αριστούργημα ποιητικόν της ενδόξου Βυζαντινής περιόδου, ότι είναι ένα αρχιτεκτόνημα, ότι ομοιάζει με τον Παρθενώνα, είναι ο Παρθενών του Πνεύματος.

Και όπως ο Παρθενών αποτελείται από κολόνες και κάθε κολόνα αποτελείται από σπονδύλους, ούτω πως και ο Ακάθιστος Ύμνος αποτελείται από 24 κολόνες, κίονες, οι οποίοι ονομάζονται οίκοι, και από σπονδύλους, οι οποίοι είναι 144 χαιρετισμοί.

Τον πρώτο χαιρετισμό τον ερμηνεύσαμε την πρώτη Παρασκευή που εψάλλει η πρώτη στάση των Χαιρετισμών. Χαίρε δεις η χαρά εκλάμψη Απόψε θα μου επιτρέψετε σε λίγα λεπτά να ρίξουμε ένα φευγαλέο βλέμμα, όχι πλέον σε χαιρετισμό, αλλά σε έναν από τους 24 οίκους, στον οίκο εκείνο ο οποίος αρχίζει από το ψηφίον Ύψιλον και λέγει το ψηφίον Υψηλών, ότι γύμνος άπας ητάτου, συνεκτείνεσθαι σπεύδων το πλήθη των πολλών νυχτηρμών σου, εισαρίθμους γάρα οδάς, αν προσφέρομαι και ψάμω εισαρίθμους, ου δεν τελούμεν άξιον βασιλεφάγε, όν δε δοκάς ημίν, της βόση αλληλούια.

Αλληλούια! Καταλάβατε τίποτα; Και τώρα μεν υπάρχουν μες στο ναό μερικοί εγγράμματοι οι οποίοι εσπούδαζαν τα αρχαία ελληνικά στα παλαιά σχολεία, που καταλαβαίνουν, αλλά σε λίγο όμως τα νέα παιδιά μας, τα οποία εκπαιδεύονται στα Λύκεια και Πανεπιστήμια, δεν θα καταλάβουνε τίποτε απολύτως, γιατί κάποιος, ας μην αναφέρω το όνομά του για να μην νομιστεί ότι πολιτικολογώ, εκαυχήθη μες στη Βουλή των Ελλήνων και δεν έπεσε η Ακρόπολη.

Ότι σήμερα ενταφιάζεται η γλώσσα, η αρχαία γλώσσα του Ελληνισμού. Σε λίγο δεν θα είμαστε σε θέση πλέον να καταλαβαίνουμε αυτά που διαβάζονται, Ευαγγέλια, Απόστολοι και Ιερά Κείμενα των Γραφών και ψαλμωδίες και ύμνοι που είναι συνταγμένοι στην αρχαία ελληνική γλώσσα, δεν θα τα καταλαβαίνουν πλέον οι άνθρωποι.

Κινέζικα θα είναι, κινέζικα. Και γι' αυτό γίνεται μια κίνηση στους θεολόγους, την οποία εγώ αποδοκιμάζω, να τα μεταφράσουν στη μαλλιαρίστικη δημοτική γλώσσα, που θα είναι φρικαλέα η εμφάνιση των ύμνων αυτών.

Λοιπόν, γι' αυτό βλέπετε, ενώ αυτός ο οίκος περιέχει υψηλά νοήματα, εντούτοις όμως είναι ακατάληπτος. Γι' αυτό επιτρέψατέ μου να τον ερμηνεύσω συντόμως. Ύμνος, τι θα πει ύμνος; Έτσι αρχίζει. Ύμνος θα πει έκφραση ευγνωμοσύνης προς τον Θεό για τας απείρους τελειότητας και ευεργεσίας.

Ύμνος θα πει δοξολογία, θα πει ευχαριστία προς τον Θεό.

Η δε ζωή αυτή που ζούμε παρέχει πολλάς ευκαιρίες για να υμνήσουμε τον Θεό.

με τον Θεό. Οι άγγελοι επάνω στον ουρανό, ημέρα και νύχτα ακαταπαύστως, τα χερουβείμ και σεραφείμ ψάλλουν ύμνους εις τον Θεό. Τα άστρα του ουρανού και αυτά, με το δικό τους τρόπο, όπως είπε ένας αστρονόμος, ο Κέπλερ, ψάλλουν και αυτά το μεγαλείο του Θεού. Και αυτά τα πουλιά που ξυπνούνε το πρωί, και αυτά ψάλλουν ύμνον εωθινόν στον Θεό. Και ο άνθρωπος θα υστερήσει, θα γίνει κατώτερος από το

Κατώτερος από τα πουλιά και κατώτερος από τα άστρα και κατώτερος από τη δημιουργία, που με τον δικό της τρόπο ψάλλει ύμνον στον Θεό; Όχι, πρέπει και ο άνθρωπος να σπεύσει προς ύμνον του Θεού. Και όπως είπα, η ζωή αυτή, η καθημερινή ζωή, παρέχει πολλάς ευκαιρίας προς ύμνον του Θεού.

Όταν ο άνθρωπος το πρωί βλέπει τον ήλιο να ανατέλλει και να σκορπίζει χρυσές αχτίδες και να φωτίζει και να ζωογονεί τον κόσμο, τη στιγμή εκείνη ο πιστός άνθρωπος, ο ευαίσθητος άνθρωπος, όχι ο αναίσθητος, διότι και οι άγριοι ακόμα κάτω στην Αφρική, όταν δουν να βγαίνει ο ήλιος, πέφτουν και προσκυνούν και λένε: «Δόξα σοι ο Θεός».

Πολύ περισσότερο εσύ, ο Χριστιανός, που πρέπει να έχεις το ψυχικό αισθητήριο περισσότερο. Όταν δεις τον ήλιο να στέλνει αχτίνες επάνω στη γη και να χρυσώνει τον κόσμο ολόκληρο, Τότε θα λες δόξα Σε το δείξαν δί το φως Τι θα ήτο ο κόσμος χωρίς τον ήλιο;

Για αν εκλείψει ο ήλιος, και θα εκλείψει ο ήλιος, και επιστημονικώς ακόμα αποδεικνύεται αυτό, όταν εκλείψει ο ήλιος, τότε όλη η ΔΕΗ, όλα τα εργοστάσια της ΔΕΗ του κόσμου, δεν μπορούν να δώσουν φως μιας και μόνον ημέρας.

Όταν λοιπόν εσύ ο χριστιανός βλέπεις τον ήλιο να ανατέλει, ύμνησε τον Θεό, υπέκεσαι το δόξασες, το δείξατε το φως.

Όταν το πρωί φεύγεις από το σπίτι και πηγαίνεις στο γραφείο, στην εργασία ή σε οποιαδήποτε εργασία, πάλι να υμνήσεις τον Θεό, διότι σου δίνει δυνάμεις να εργαστείς την ημέρα αυτή. Και όταν το μεσημέρι επιστρέφεις στο σπίτι και κάθεσαι μπροστά σε τραπέζι με τα αγαθά τα οποία δίνει ο Θεός, να ευχαριστήσεις τον Θεό, τον Θεό τον ύψιστον, να σκεφτείς την ώρα εκείνη ότι εκατομμύρια ανθρώπων πεινούν εις την υφήλιον επάνω. Και όταν πάλι το βράδυ...

Δηλαδή, νυχτώσεις και επιστρέψεις στο σπίτι σου Και πάλι να ευχαριστείς τον Θεό. Και τη νύχτα κάτω από τα άστρα να ψάλλεις ύμνον τον Θεό. Παρέχει λοιπόν η μέρα ευκαιρίας για τον ύμνον του Θεού, για τον ύμνον της Θεότητος.

Ύμνος, ύμνος, λέγει ο ύμνος. Το καθήκον μας είναι να υμνούμε τον Θεό. Και συνεπώς, επειδή κάθε στιγμή ο Θεός μας ευεργετεί και δεν υπάρχει στιγμή χωρίς το έλεος του Θεού, πρέπει να είναι ο ύμνος ακατάπαυστος, αδιάλειπτος.

Περίεργο φαίνεται, δεν φαίνεται περίεργο; Διότι λέγει ο Απόστολος Παύλος ένα χωρίον που πολύ έχει απασχολήσει τους θεολόγους και φιλοσόφους και ψυχολόγους. Και είναι αντικείμενο μεγάλης ερεύνης των μυστικών της Ρωσίας, Ντοστογιέφσκι και άλλων.

Κάπου που λέγει ο Θεός, ένα περίεργο λέγει ο Παύλος: Αδιαλείπτως προσεύχεσθε. Τι θα πει, ακατά από αυτήν την αποσέφηση Όχι μόνο ορισμένες Κυριακές, όχι μόνο ορισμένες εορτές, όχι μόνο ορισμένες, αλλά η ζωή ολόκληρη να είναι ένας αδιάλειπτος ύμνος του Θεού.

Και υπήρχε στην παλιά εποχή ένα μοναστήρι που στο μοναστήρι αυτό οι καλόγεροι είχαν μοιραστεί σε βάρδιες. Και όλη τη νύχτα, όλη την ημέρα έψαλλον ύμνους στον Θεό, ευχαριστούσαν τον Θεό, και οποιαδήποτε ώρα και να πήγαινες θα έβρισκες μέσα στο ναό να ψάλλουν οι μοναχοί εκείνοι, εφαρμόζοντας το «αδιαλείπτως προσεύχεσθε».

Μάλιστα, και η μονή αυτή ονομάζεται Ακοίμητος, η Μονή των Ακοιμήτων. Και εδώ στην Εκκλησία μπορεί να σβήσουν όλα τα φώτα, επιτρέπεται να σβήσουν τα φώτα. Ένα φως δεν επιτρέπεται, ο παπάς έχει αμαρτία μεγάλη και ο νεωκόρος Εάν σβήσει, λέγεται Ακίμητος Κανδύλα Και αυτή η Ακοίμητος Κανδήλα είναι όπισθεν του Εσταυρωμένου.

Μέσα στο ιερό βήμα πρέπει να καίει ακατάπαυστα. Και έχει αμαρτία ο ιερεύς, ο οποίος θα αφήσει την Ακοίμητον Κανδήλα να σβήσει. Και μόνο σε εποχή βαρβαρικών επιδρομών ή άλλων ανωμαλιών, σεισμών σβήνεται η Ακοίμητος Κανδήλα.

Όπως λοιπόν μέσα στο ιερό βήμα καίει η ακοίμητος κανδύλα, έτσι και μες στην ψυχή μας πρέπει να υπάρχει η κανδύλα της πίστεως, η οποία να μας προτρέπει συνεχώς στο «αδιαλείπτως προσεύχεσθε». Μα είναι δυνατόν ποτέ; «Αδιαλείπτως προσεύχεσθε»;

Ένας δε διδάσκαλος της Εκκλησίας μας, Γρηγόριος ο Θεολόγος, λέγει κάτι άλλο, κάτι άλλο σπουδαίο σχετικό με τον ύμνον: ότι όσο αναγκαία είναι η αναπνοή μας, τόσο αναγκαία είναι και η προσευχή μας,

Η προσευχή μας, ή ακόμα ανώτερο, αναπνοή της ψυχής είναι η προσευχή και ο ύμνος προς τον Θεό. Και ό,τι και να κάνουμε, είτε γράφουμε είτε σκάβουμε ή οποιαδήποτε εργασία, αναπνέουμε, αναπνέουμε όλοι, χωρίς να το καταλαβαίνουμε. Όπως λοιπόν σε οποιαδήποτε στιγμή αναπνέουμε, κι αν πάψουμε να αναπνέουμε θα πεθάνουμε, έτσι λοιπόν και η ψυχή μας πρέπει να βρίσκεται εις τον Θεό. Και όπως η μαγνητική πυξίς είναι διαρκώς στραμμένη προς τον βορράν, κατά παρόμοιον τρόπο και η ψυχή μας πρέπει να είναι στραμμένη εν προσευχή.

η εμπροσευχή προς τον Θεό. Και λέγει ο Γρηγόριος, ο θεολόγος, μη μοναχταίων Θεού μάλλον ή αναπνευσταίων. Προτιμότερον, αναγκαιότερο από την αναπνοή. Μυστήρια πράγματα, άργευρα αυτή, κινέζικα πράγματα.

Υπάρχουν τέτοιες ψυχές που αδιαλείπτως να εφαρμόζουν την εντολή, τη θεόπνευστη εντολή του Αποστόλου Παύλου,

Παύλου, Παύλου, που λέγει «αδιαλείπτως προσεύχεστε», υπάρχουν, υπάρχουν, υπάρχουν στον 20ο αιώνα, στον 20ο αιώνα των πυραύλων και διαστημοπλοίων, στον 20ο αιώνα που χιλιάδες άνθρωποι διανυκτερεύουν μέχρι των πρωινών ωρών στα διάφορα κέντρα και διασκεδάζουν, στον 20ο αιώνα υπάρχουν ψυχές οι οποίοι αδιαλείπτως προσεύχονται. Ο νους των είναι στο Θεό. Ναι, πού είναι αυτές; Είναι στα μοναστήρια, στις σπηλιές και οπές του Αγίου Όρους, άγια σκήτη, πολυδιαρκώς.

και όχι μόνο στα μοναστήρια, αλλά και στον κόσμο, μέσα στην Αθήνα. Ξέρω εργατικούς ανθρώπους, πτωχούς ανθρώπους που εργάζονται στα διάφορα εργαστήρια. Μέσα ξέρω πτωχούς ανθρώπους οι οποίοι προσεύχονται, σηκώνονται τη νύχτα και προσεύχονται και εφαρμόζουν το «αδιαλείπτως προσεύχεσθε».

Αυτή όμως είναι μια μικρά οφότηση, ένας μικρός αριθμός ανθρώπων οι οποίοι επικοινωνούν με τον Θεό δια μιας αδιαλείπτου προσευχής. Ο υπόλοιπος κόσμος τι ακούει το αυτή του Θεού, το αυτή του Θεού να εκφραστώ με έναν τροφοπαθός, Τι ακούει; Ακούει ύμνους και δοξολογίες προς τον Θεό; Ακούονται αυτές; Αντιθέτως, ακούονται άλλες φωνές από τον πλανήτη μας και ιδιαιτέρως από τον τόπον αυτόν, από την πατρίδα μας ακούονται άλλες φωνές.

Τι ακούονται κάθε μέρα, τι λέω κάθε μέρα, κάθε ώρα, τι λέω κάθε ώρα, κάθε λεπτό, κάθε δευτερόλεπτο, τι ακούονται από όλα τα μέρη του τόπου μας, του ευλογημένου μας τόπου, που άλλοτε ηκούοντο μόνον ύμνοι και δοξολογία προς τον Θεό; Ακούονται βλασφημίες, βλασφημούν οι πάντες και τα νήπια ακόμα βλασφημούν.

Ποιον βλασφημούνε; Ποιοι βλασφημούνε; Βλασφημούνε οι Τούρκοι; Όχι, Τούρκος δεν βλασφημάει τον Αλλάχ, Εβραίος δεν βλασφημάει τον Ιεχωβά, Κινέζος δεν βλασφημάει τον Βούδα. Εδώ όμως στον τόπο μας μικροί και μεγάλοι βλασφημούν τον Θεό χωρίς να υφίστανται τας δεούσας κυρώσεις.

Αν κανείς βρεθεί και πει κάνα κακό λόγο εναντίον του Προέδρου, δεν πολιτικολογώ, μιλώ παραδειγματικά, ή κάνα κακό λόγο για τον Πρόεδρο Δημοκρατίας ή για τον Πρωθυπουργό κλπ., αμέσως, αμέσως, δύο χρόνια, τρία χρόνια.

Δεν θέλω, δεν είμαι οπαδός ότι πρέπει να υβρίζονται αυτοί που έχουν ανώτατα αξιώματα στον τόπο μας. Αλλά πρέπει να το θυμούμε, αλλά ενώ ως παράδειγμα, εάν δεν επιτρέπεται να πεις κακό λόγο, να βλασφημήσεις, να υβρίσεις, να διασύρεις, να συκοφαντήσεις έναν ανώτατον υπάλληλον του κράτους, ανώτατον αρχηγόν, πόσο μάλλον Εκείνον που ενώπιόν Του ο Πρόεδρος Δημοκρατίας και Πρωθυπουργοί και άλλοι βασιλείς είναι ένα πελώριο μηδενικό, πελώριο μηδενικό.

Αλλά φαίνεται στον τόπο μας, μεγάλος είναι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, μεγάλος είναι ο Πρωθυπουργός μας, μικρός, πολύ μικρός είναι ο Χριστός. Για να εξετάσουμε από τας ποινάς που επιβάλλονται σε αυτές τις περιπτώσεις.

Ακούνε λοιπόν βλαστιμίοι, κάποιος, εάν υπήρχε ένα ραντάρ, επάνω στο Βίτσι, στο γράμμα, εκεί που εγγράφει μια ένδοξη ασφοποιοία υπερθρησκείας

Η σκιά, διότι τα παιδιά που σκοτωθήκανε δεν απέθαναν για μικρά και δεν απέθαναν για μεγάλα ιδανικά, για τη θρησκεία του Ναζωραίου και με την προσευχή προς τον Θεό. Εάν εκεί στο Βίτσι υπήρχε ένα ραντάρ που να ακούει τον ήχο όλης της Ελλάδος και ήκουε τις βλαστημίες, και κάθε φορά που θα ακούγονταν βλαστημία στην Ελλάδα χτυπούσε νεκρικά μια καμπάνα σαν τις καμπάνες της Αγίας Σοφίας, δεν θα έπαυε η καμπάνα να χτυπάει συνεχώς νεκρικά. Ότι κάπου σε ένα σύνολο...

Σε ένα σημείο της Ελλάδος ακούς και βλασφημίες. Προ ετών εγράφη ότι μέσα σε ένα χρονικό διάστημα, μόνο από τα τηλέφωνα των Αθηνών, ακούστε, ακούστε, έγινε μια έρευνα και μόνο από τα τηλέφωνα, γιατί όταν συναντώνται στα τηλέφωνα, το τηλέφωνο ανοίγει, Θεέ μου, Θεέ μου, με βλασφημία, βλαστημά ο άλλος.

Τον χαιρετάει τον άλλο και αντιχαιρετισμός των βλαστημάτων. Ακούσαν μόνο στα τηλέφωνα, τηλεφωνικά διαλέξεις, 10.000 βλαστίμια. Και έπειτα απορούμε πώς γίνεται σεισμός. Δεν υπάρχει δευτερόλεπτο, λοιπόν, για να μην βλαστημούνε εδώ, και έχουμε το ρεκόρ της βλασφημίας από όλα τα Βαλκάνια.

Είναι αμοιβικό απόλυτο, είναι φίλιο. Ποδωρών πράγμα. Οι υπεύθυνοι είναι και οι άρχοντές μας, οι υπεύθυνοι μαθακιμένοι οι επίσκοποι, οι υπεύθυνοι είναι κι όλοι, αλλά υπεύθυνος είσαι κι εσύ που ακούς τον άλλον να βλαστημάει.

Διότι αυλαστημείς απέναν κακό λόγο για τη μάνα σου, για τη μάνα σου, η μάνα σου, τότε διαμαρτύρεσαι, πιστολιβγάνης, τη μάνα σου, η μάνα σου έχει τιμή, η μάνα, μια είναι η μάνα, μια είναι η μάνα, είπε Αναγία, η μάνα σου έχει τιμή και υπόλοιψη και δεν επιτρέπεται να την γραφτεί ο άλλος και πρέπει να πλύνει τη γλώσσα του με ροδόσταγμα για να πει το όνομα.

Και ο πατέρας του και το κορίτσι του και λοιπά. Υπάρχει οικογενειακή τιμή και είναι αυτό καλό, να υπάρχει οικογενειακή τιμή, αλλά πέραν της οικογενειακής τιμής είναι η τιμή του Θεού, η τιμή του Χριστού, η οποία σήμερα προπάντων δηλαδή.

Λοιπόν, γι' αυτό λέμε «Ύμνος άπας ηττάται». Μάλλον πρέπει να τον αντιστρέψουμε. «Βλαστηνία πάσα η τάτε». Τι θα πει η τάκευλα στη μία, λέγει ότι Χριστέ πρέπει να σε ευχαριστούμε, μύριας δόξες, μυρίους ύμνους πρέπει να αναπέμπομαι εισέ δι' όλα τα υλικά αγαθά, αλλά προπαντός πρέπει να τον ανυμνούμε, λέγει ο στίχος αυτός, ο οίκος αυτός, πρέπει να τον δοξολογούμε.

Γιατί; Για τη μακροθυμία του. Μακρόθυμος είναι ο Θεός, οικτίρμων είναι ο Θεός, ελεήμων είναι ο Θεός. Πατέρας φιλόστοργος, που κι όταν ακόμα μας τιμωρεί, δείχνει την αγάπη του. Δεν συνερίζεται με εμάς τους αμαρτωλούς ο Θεός.

Είναι ηκτήρουμος και λοιίμος. Για να μας συνερίζεται, δεν θα υπήρχαμε, δεν θα μπορούσε να ζήσει άνθρωπος επί της γης. Γι' αυτό τώρα τη Μεγάλη Εβδομάδα ακούμε: «Δόξα τη μακροθυμία σου, Κύριε». Λέγει λοιπόν ο ποιητής εδώ του Ακαθίστου, εις τον στίχον, εις τον οίκον υψηλών,

Υψηλόν, ό,τι κι αν ακόμα λέει από το πρωί μέχρι το βράδυ, εκατομμύρια ύμνους κάνουμε, όπως είναι η άμμος της θαλάσσης, όλα τα στόματα υμνούμε, ουδέν τελούμεν άξιον. Δεν ανταποκρινόμεθα εις το ύψος των υποχρεώσεών μας, των ιεράς υποχρεώσεών μας να υμνούμε τον Θεό τελείως, αγαπητοί. Επαναλαμβάνω πάλι αυτόν τον οίκον: «Ύμνος άπας ηττάται». Πάσα προσπάθεια να υμνήσουμε τον Θεό νικάται μπροστά στο άπειρο μεγαλείο και Χερουβείμ να...

και Χερουβείμ να γίνομαι, και Σεραφείμ να γίνομαι, κι άγγελοι να γίνομαι, και αδιαλείπτως να προσευχόμεθα, δεν μπορούμε να ανταποκριθώμε, να ξοφλήσουμε το χρέος της ευγνωμοσύνης. Εδώ ένας, όπως λέει ο Κοσμάς ο Αιτωλός, ένα ποτήρι κρασί σε κερνάει ο άλλος, ένα μικρό δώρο σου κάνει ο άλλος και του λες ευχαριστώ.

Μα εδώ, μα εδώ που από πρωί κάθε φορά που χτυπάει η καρδιά μας τικ-τακ, κάθε φορά ένας παλμός της καρδιάς μας, μια ευεργεσία του Θεού είναι. Γι' αυτά λοιπόν η ευεργεσία μας πρέπει να υπάρχει. Το σημαντικό αυτό είναι ότι καμία βλαστίμια, και είναι ευχάριστο το γεγονός ότι εδώ στην περιφέρειά μας, της Φλωρίνης, ακριτική περιφέρεια, σπανίως ακούεται βλαστίμια.

Αλλά και όλες οι ακόμα βλαστίμιες που ακούονται στην περιφέρειά μας πρέπει να εκλείψουν και πάσα και κάθε και όλα τα στόματα μικρών και μεγάλων.

Και μεγάλων εγγραμμάτων και γραμμάτων όλες οι γλώσσες των ανθρώπων να γίνουν μια κιθάρα χρυσή, η οποία να ψάλλει το Αλληλούια, δηλαδή αινείτε τον Θεόν δια παντός. Αμήν.