Η Χαναναία και η ευθύνη του κηρύγματος

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

Dear brother in Christ, Father Vrosis, esteemed priests, dear listeners: Today I should have been in Florina, the seat of my diocese, rather than here in Athens. My duties as a bishop await me there.

But something came up, and I postponed my journey. So today I find myself among this distinguished gathering of listeners, and once again I must speak. Although I have preached for nearly fifty years, half a century, lately, especially because of my age, I feel the weight of preaching as a duty.

I ask you to pray whenever you see me preaching, and whenever you see any priest, preacher, or bishop in the pulpit. Please pray for him at that moment.

Pray that he may say what is fitting and beneficial for our people. The work of a preacher is heavy, especially in this deceitful twentieth century. So we shall preach again tonight. What shall we preach about? Shall we continue last Sunday’s sermon?

There are two kinds of preaching. One is correction. Every priest must offer it, and especially the bishop, in keeping with the Apostle’s exhortations: “Reprove, rebuke,” “do the work of an evangelist,” and “rebuke those who sin in the presence of all, so that the others may fear.”

Rebuke is the whip of the Church. Just as Christ took a whip and drove those who profaned sacred things out of the courtyard of Solomon’s Temple, so we too are obliged to take up that whip and use it to drive out those who profane all that is sacred and holy.

One kind of preaching is correction. The other builds people up and consoles them, as the Apostle Paul says. As God says through the Prophet Isaiah, speaking to the priests: “Comfort, comfort my people.”

Our people need comfort. How many of you are here tonight? A thousand? Two thousand? Three thousand? Every one of you has your tribulations.

“In the world you will have tribulation. But take courage; I have overcome the world.” So there are two kinds of sermons: one that reproves us, and the other that offers the Paraklesis, consolation and comfort. Now, if I were to hold a referendum tonight, the powerful will not let us have one on the great, pressing issues, but if I could take a secret vote among you here, which would you prefer tonight: reproof or comfort? Ah, you’ve disappointed me. I knew it. I knew you would say that. Well, would you look at that. Someone was asking me, “How are you? Do you want a sermon of reproof?” Then I’m going to disappoint you today. Ah, I’ve got you into a bad habit: nothing but reproof. You have no need of comfort. You’re angels and archangels, flying above the stars! Ah, so that’s how it is. Well, very good. I’m here among you, and I find myself... Ah, never mind now. That moment has passed. Well, a friend of mine, who no longer lives...

He no longer lives here on earth; he has moved to heaven. For a saint, death is a change of dwelling, as we would say of someone here on earth: he has moved to another world, a wonderful and holy world.

A dear friend from my childhood, the late Athanasios Fragkopoulos, a brilliant preacher and a fervent herald of the Gospel, used to tell me this: “Do you want to know whether a sermon has succeeded? How can we tell whether it has truly succeeded?”

“Wait,” he would say. “Stand by the door and listen to what the listeners say as they leave. If they say, ‘He really told them what they needed to hear,’ then, alas!”

For, like another Pharisee, they have exempted themselves. They think they have no need of correction, as though they were saints, angels, and archangels. How this can grieve a person!

But if you hear someone beating his sinful breast and saying, “He told us what we needed to hear,” then the preaching of the Gospel has succeeded. Sadly, that is how it is. We readily welcome correction when it is directed at the highest ranks of the state and the Church. But when the teaching reaches us, our attitude changes.

Correction stirs enthusiasm, as it did last Sunday, when your applause was so constant that we could hardly continue. But consolation and teaching reach deep into the human heart. They bring no applause; they bring tears and sighs.

So tonight, although most of you favor correction, we shall make a compromise. For the greater part, at least, tonight’s sermon will offer comfort and teaching.

John Chrysostom agrees. He is one of the great lights of our Church, and yesterday we celebrated his memory in the Orthodox Church. But look at our schools and how those who break the rules justify themselves.

As soon as the Ministry said to change the date, they changed it. For centuries the children have celebrated the feast on January 30. But the Ministry of Education says the schools are closed on Saturday.

Why should that stop them? Can the teachers not spare one hour to attend? In most schools throughout our country, including here in the capital, they celebrated the feast the day before yesterday, on Friday, instead of Saturday, its appointed day. And they think they are right! This is a matter of the state interfering. The state shall not set the calendar of feasts for our Church. The Church has its own calendar, which it must keep faithfully forever.

Now John Chrysostom says that a good shepherd of souls should learn from a shepherd tending sheep. In the old days, when a shepherd set out for the meadows to graze his flock, he took two things with him: a flute and a sling.

Here the shepherd’s flute has survived, but only as the signature tune of a radio station. The shepherd himself has disappeared. Before long, I suppose, you will have to search for someone named George just to find a shepherd!

The world is full of educated people now. But I digress. John Chrysostom says that the shepherd must have both a flute and a sling. When does he use the flute? When he takes his sheep to the pastures high in the mountains, and all is calm and still, with not even a leaf stirring in the trees, he sits in the shade and plays his flute. He gives the sheep some pleasure, because even sheep need that. A recent study showed that when music is played in cowsheds, the cows give more milk. What mysterious things!

If animals need something to lift their spirits, how much more does a human being need it? The sheep need it too.

So we, the shepherds of Christ, need a flute. We must lift the spirits of Christians with beautiful sermons and examples. But when wolves appear, fierce wolves, what madness it would be to play the flute in front of them!

Then we must put down the flute, the sermon of consolation, and take up the sling: a word of correction with which to drive away the wolves that prey on Christ’s flock.

So we need both flute and sling. Tonight, after this long introduction, I will preach a sermon of consolation. I will play the flute. At the end, I will also cast a few stones, and they will reach as far as the President of the Republic.

You see, my friends, we have become rather accustomed to speaking this way in this hall. Now, the Church gives us examples to follow. Above all stands our Lord Christ, the model above every model.

There is also the Apostle Paul, first after the One, as theologians say. And there are the great Fathers of the Church, whose memory we celebrated together yesterday: Basil the Great, Gregory the Theologian, and John Chrysostom.

But you may say to me, “I’m not an Apostle. I’m not a preacher. I’m not a hierarch. So address your words to the hierarchs of our nation.” Today I will offer an example for all of us: a woman. A woman, a queen, a princess, a beauty, wise, wisdom itself. If you want to see princesses, queens, beauties, and women ministers dressed in furs in this democratic age, you can open your newspapers and enjoy the spectacle.

The Gospel speaks of the little ones of the earth, the humble people whom it raises from obscurity to the heavens. It speaks of the shepherds who heard, ‘Glory to God in the highest, and on earth peace, goodwill among men.’ It speaks of the fishermen of Galilee who became fishers of men. It speaks of sinful women who sighed before the Lord. It speaks of the foolish things of the world that God chose to put the wise to shame. Yes, it is the book of the humble and the despised. So I will speak of a woman to whom no one pays any attention.

And yet Christ made this woman a star, shining in the pages of the Gospel and in the story of humanity. Did you go to church, or did you come only for the sermon? If you came only for the sermon, I shall give you a rule of prayer: first, go to church. Now, the woman whom the Evangelist Matthew presents so vividly in today’s Gospel is the Canaanite woman. She is the subject of my humble words. I am about to set a table before you. The food is poor, so forgive me. But someone who is hungry will welcome it; give a full person even the finest food, and he will not eat.

Even a sick person may turn away the best food, but you are hungry. When someone is very hungry, even a piece of barley bread or cornbread is welcome and eagerly sought. So I trust that the modest meal I offer today, as I speak about this remarkable Canaanite woman, will be welcome too.

First of all, the Canaanite woman is an example of a virtue that we Christians lack: eagerness. Why do I call her an example of eagerness? The Gospel tells us. She lived outside the borders of Israel, near Tyre and Sidon.

Christ traveled many miles to meet this woman. But she did not wait for Him at home. When she heard that Christ was approaching the border, she crossed over and came to Him. She showed eagerness, real eagerness.

Let me stop here and ask: do we have that same eagerness? You may say, ‘Where can we meet Christ?’ If you want to meet Him, you can. You meet Him here on Sundays and great feasts. Enter our churches: Christ is there.

We ought to be eager to run to the churches on Sundays. ‘How beloved are Your dwellings, O Lord of hosts! My soul longs and faints for the courts of the Lord.’ Do we have such eagerness? No, no, I do not.

I remember a town where I was serving as a preacher. I will not name it. Right beside the church, scarcely two steps away, stood a house.

A wealthy man lived there. The good priest urged him to go to church.

...the Church. Count them: forty years living next to the Church, and he never went there once. He went only at the end, when they lifted him and carried him into the Church. And there are many people, sadly, in our nation who are so indifferent that they go to church neither at Christmas nor at Pascha nor on the great feast days. They do not attend the Divine Liturgy or go to Confession, and for the most part they are the leaders of our nation.

Think also of those who hold high office. You seldom see them in church, except on March 25, when they make an appearance. We must admit that we need eagerness to go to church. We must urge ourselves to go.

The time we spend in church is sacred. There we are received in audience, not by some earthly ruler, but by the King of kings and Lord of lords. You know what it means to be granted a meeting with an important person. I remember a man in Acarnania, up in the mountains of Xiromero, who told me with great joy about such a meeting.

I asked him, “What was the most wonderful moment of your life?” “Ah,” he said, “I never expected it. I asked for an audience at the palace. At the time, the late King Constantine I was reigning.”

“He was approachable, but I never expected him to receive me. Yet he did. I will never forget that moment.” “Elder,” I said to him, “you were filled with joy because that illustrious king granted you an audience.”

How much more joy should you feel when another King, the King of kings, the Lord of Heaven, calls you to an audience? Come to the Church. Christ, our King, is there, and He rejoices to receive us.

But we must speak another truth. We should not be the only ones eager to go to the church and hear the preaching of the Gospel, but there is more. I am going to give you a canon to follow.

It will be a small canon, a little pebble to carry. I am not asking you to lift Mount Olympus! I will give you a pebble this small. In fact, I will give you two tonight: one now, as we begin the sermon, and another at the end.

He took the pebble. All of you can carry it.

John Chrysostom says: Do not only go to church yourself; urge others to come as well. And I ask you, in the name of Jesus of Nazareth: which of you has urged someone else to go to church?

You, wife, try to persuade your husband. You, father, bring your children. You, friend, invite your friend. Each of you, reach out to another. So here is the canon I give you: every Sunday, do everything you can to bring one person to church.

Try to bring one person each to church, and the congregation will double. Think of sports enthusiasts: they call out to other young people and gather them at the stadium. We Christians should do more than go ourselves. We should try to persuade others and lead them into the house of God. That is our duty.

But let us return to the Canaanite woman. She is an example of eagerness, and also of great motherly love. Do you see what causes her pain? Is she ill herself? No. She would have chosen to suffer the worst illness a thousand times over rather than see her daughter suffer. It was her daughter who was afflicted.

Her daughter’s pain was her own pain. When a child suffers once, a loving mother suffers ten times, a hundred times over. You can hear it in this woman’s cry: “Have mercy on me!” From a distance she called out, “Jesus Christ, Son of David, have mercy on me!” Have mercy on me, she said.

She made her daughter’s suffering her own. What does this teach us, my dear friends? This woman had a noble heart. She was unlike some women of our time who, as soon as night falls, go out and leave their children shut inside the apartment like prisoners.

Not long ago, an apartment building here in Athens was thrown into alarm by cries for help. A mother had gone off to play cards and left her child alone. The child was about to fall from the balcony.

How unloving! Cards and the green felt of the gaming table draw them away, and they abandon their children, for whom nothing is sweeter than their mother. The Canaanite woman was nothing like that. Nor was she like those who abandon their little children in the streets, exposing their infants for one reason or another.

This woman, the Canaanite, was unlike those other heartless women.

Women undergo abortions and terminations, and gynecological clinics have grown rich from them. Doctors have grown rich too. As for lawyers, I do not accuse them all. There are lawyers of integrity, rare though they may be. I accuse the unscrupulous lawyers who have made fortunes from divorces. Lawyers have grown rich from divorces. And as for doctors, I do not mean all of them.

There are also people without conscience who kill children in their mothers’ wombs, the unborn children conceived there. A terrible sin, a terrible sin. What have we come to? What number have we reached? According to statistics, abortions in Greece have reached three hundred thousand a year. In the past, abortion was exceedingly rare.

And now a new law is to be passed. Women’s associations have pressed for it. A woman came from America to stir up the women of Greece, along with women from England and elsewhere. They regard the Greek woman as backward and have formed associations to change things. At their persistent urging, a law will be passed that protects those who perform abortions. Abortion will be freely permitted.

Then abortions will double, and our people will disappear. We rank second among the nations of the world for low birth rates. Albania is full of children. Its population, two and a half million, has grown to three and a half million under Enver Hoxha.

Look at the Serbs, the Bulgarians, and the Turks. The Turks are as numerous as the sand of the sea and the stars. People fear that we will lose Western Thrace, because the Turkish population there is close to outnumbering the Greeks. They have children; divorce is unheard of, as are adultery and sexual immorality. Their women dress from neck to ankle, like nuns.

Abortion, then, is a dreadful thing. What these women have done is terrible. When the earthquake struck Thessaloniki, as I believe I have told you before, there was terror and fear. People crossed the bridge over the Axios River and came into our region. Quite a few came to our city.

A man came to the Metropolis while I was expressing my sorrow over the disaster. He asked, “Why is God punishing us with this earthquake? Why is God punishing us?” Then this man, a respected scientist, told me that near Toumba, in one of the neighborhoods, the sewers had become blocked.

They called the municipal workers, and when they opened the sewers, they found them full of the remains of unborn children. Three gynecological clinics were operating nearby. And then we wonder why the earth shakes. Why does the earth shake?

So the Canaanite woman was an example of compassion. Her heart was full of it, and that is why she ran to Christ. But she is an example not only of eagerness and compassion; she is also an example of great perseverance.

What does she cry out? “Have mercy on me.” How many times? Once, twice, three times, many times. She cries out to Christ, and Christ does not answer. How strange! Christ had the most tender heart in all the world.

There has never been another heart like the heart of Christ, who came down from heaven and loved the world. Yet Christ remains silent. He wants to test this woman’s faith and humility. Still she goes on crying out. The Gospel says that she “cries out.” That one word matters: “cries out.”

It matters greatly. Later we read that Christ, too, cried out with a loud voice. I say this because some people complain when a preacher raises his voice: “Oh, he shouts! We cannot bear to listen to him.”

Why does he raise his voice? He cries out for his flock. Have you noticed what hens do? When a hen finds a seed or a little worm in the field, she does not eat it herself. She calls her chicks gently and gladly to come and eat.

But when she sees a speck on the horizon and realizes it is a bird of prey, her call changes. Have you heard how urgently she cries out, warning her chicks to gather beneath her wings? In the same way, a preacher of the Gospel will sometimes speak gently and quietly, like a mother calling her children.

But when danger comes, when he sees a wolf or birds of prey ready to snatch his little ones, his voice changes. He cries out with all his strength.

The Canaanite woman teaches us to persevere in prayer. I am deeply moved by what we say in the Church: “Again and again in peace let us pray to the Lord.” Like the Canaanite woman, who kept crying out and received what she longed for, we pray again and again. That is neither idle talk nor empty repetition.

We must keep knocking. We should not be like the children a preacher once described, who ring a doorbell and run away. We should be like good visitors who knock once, twice, three times, and keep trying until someone answers. We need perseverance to receive God’s blessings.

Let me give you an example of perseverance. It is a great virtue, and sadly we often lack it in spiritual matters. We pray once, and if God does not give us what we ask for, that is the end of it. We stop asking.

Again and again, we must keep knocking at the door of the Lord’s mercy.

A scientist tells of an ant he watched. For how many years? Ten years! Even a tiny ant can show us that God exists. If we could see it a hundred times larger, we would marvel at it.

What a marvel it is! What delicate parts it has within it! My God, my God!

He watched this little ant carrying a load far too large for its size: a big seed. It was trying to carry the seed up a wall.

It climbed and fell once, but did not give up. It tried a second time, then a third. The scientist counted: seventy-five times it climbed and fell. At last it carried the seed up. Well done, little ant! Yet we human beings lose heart.

We lose heart after the first attempt, or the second, or the third. Here are examples of perseverance. An old Asian tale tells of a sailor aboard a ship. The sea was calm. He was playing with his wedding ring when it slipped from his hand and fell into the water.

He was dismayed and called out, “Sea, give me back my ring! Sea, give me back my ring!” But the sea gave no answer, and the ring sank. “Sea, give me back my ring!” Then he took a cup and began scooping water out of the sea, as though he could empty it and find his ring.

And then, as this instructive tale goes, like the story of the ant, the sea appeared as a beautiful woman and said to him, “Take your ring. With such determination, you would have emptied me.” Holy determination! For all that is holy and sacred, we must persevere to our last breath, to our last bullet.

We will fight for all that is sacred. Surely we cannot fall short of that sailor or that little ant.

I have shown you the Canaanite woman first as an example of eagerness, then of compassion, then of perseverance. Now I will show you her humility. Christ turns His attention to her. What does she want? He says, “I was sent to the sheep of the house of Israel, not to those outside its flock.” But she persists, and He answers her: “No one takes the children’s bread and gives it to the little dogs.”

Such words! Another woman in her place would have left. “You insult me!” she would say. “You call me a dog, a little dog? I am a human being!” Yet this woman took that very word, “little dog,” and made it a weapon. She overcame the invincible. She replied, “Yes, Lord, a little dog.” But remember the master’s bread: after the children have eaten, or rather, even while they are eating, the crumbs fall from the table. They are thrown to the dogs, and the dogs eat the crumbs.

My Christ, just one crumb! My Christ, just one crumb! My Christ, just one crumb! Give one to me as well, and to you who are listening. The Lord is rich. He has bread in abundance, spiritual bread enough for angels and archangels to live on.

Just one crumb. A devout monk of Longovarda once said to me, “When you pray, Father Augustine, please ask that I too may receive one crumb from the rich table of God’s mercy.”

One crumb, even the poorest person would become rich beyond measure. Yes, this woman showed great humility. And Christ saw the gold that came from deep within her. Gold does not lie on the surface; it lies far below. Someone once told me near Kozani, “Do you see this ground?” “I do.” “Do you see any water?” “Not a drop.” “I will drill through this earth and rock, down two hundred, three hundred, five hundred metres, and find water.” And so he set up his drill and bored into the ground.

Suddenly a channel opened, and cool water burst up and gushed out. So too Christ’s word was like a drill: it pierced deep into the woman’s heart, and from her depths flowed a river, living water, the eternal truth of our faith.

Christ marvelled. He did not marvel at the mighty, the rulers of the earth, or the high priests Annas and Caiaphas. He marvelled at the lowly, at a Canaanite woman, and said, “O woman, great is your faith! Let it be done for you as you desire.” This, my beloved, is the modest meal I have prepared for you today: the example of a woman worthy of imitation. I did not set before you an ascetic, for you might say, “I cannot become another Saint Anthony.” Nor did I set before you a bishop, for you might say, “I am no bishop.”

I have set before you a woman of the people, a poor woman, whom God counted worthy. We must acknowledge what Christ teaches us in the Gospel: this passage shows the value He places on a woman.

It is an undeniable historical fact, though I have no time to speak of it fully, that before Christ women were held in very low regard. A woman was considered inferior. Even today, in parts of India, there are tribes where, when a husband dies, his wife is forced into the grave with him while she is still alive.

She was despised. The Koran, too, looks down on women and places men above them. And in earlier times, Jewish men would say in a prayer, “We thank You, God, that You did not make us women.”

Such was the contempt shown to woman. But Christ took her and raised her up, raised her so high, my God, my God, that in the person of the Most Holy Theotokos, the God-bearer, He brought her to heaven and made her Queen of heaven and of the angels and archangels. Christianity alone honored woman in this way, and women should be grateful to Christ for it. It is an undeniable fact that women feel love, reverence, and gratitude toward Christ, their eternal Savior.

It is rare to find a woman without faith or utterly corrupt. A woman may have fallen, but even in the heart of the most sinful woman, cast aside by society and selling her body for money and favours, you can find a diamond amid the mud: faith in Christ.

But those ladies I mentioned earlier, I do not know how they managed to take over the radio station. I consider it a misfortune. These modern suffragettes, alien to Christianity and to the traditions of our people, took over the station. One of them, supposedly a professor, went on the air and said that the Mysteries of Holy Matrimony and Baptism were nothing but masquerades.

Women, remarkable women! Yesterday we celebrated the Three Hierarchs. If today we have Basil the Great, John Chrysostom, and Gregory the Theologian, we owe it to women.

Behind every great man stands a woman. Behind Basil the Great stood Emmelia, who bore nine children. Behind Gregory stood his remarkable mother, Nonna. Behind John Chrysostom stood Anthousa, who was widowed at twenty and raised her children. And behind Saint Augustine, whose name I bear unworthily, stood Monica. Saint Ambrose told her, “Do not weep. A child for whom his mother has shed so many tears will never be lost.”

The greatness of woman is found away from display, in the depths of family life and in the house of God. Basil the Great says that a woman surpasses a man, even though her body is by nature weaker than his.

Her body may be delicate and tender, yet she surpasses the man. Where? In the noblest realm. And that realm is not the intellect but the heart.

And if the world is destroyed, it will be destroyed by the intellect, by the minds of scientists who made atomic bombs. At any moment, those bombs may be carried over Athens. My God, my God!

A person in such a plane, with such a mind, a scientific mind, a brilliant mind, presses a button. My God, and an entire city below is wiped out. So it is not the mind, they say. The heart is far greater than the mind.

The heart, not the mind! A woman has a wonderful heart, full of noble feelings. And Saint Basil the Great says that women have surpassed men in works of kindness and love.

You see women serving in hospitals. I know a heroine in a nursing home. Families have cast their elderly relatives aside. One man had four daughters and five sons, yet they turned him out. Could none of them care for him?

And there in the nursing home, this heroine cares for him without pay, for Christ’s sake. So women surpass men in works of kindness, self-sacrifice, and love. Saint Kosmas of Aetolia, speaking in the years of oppression, challenged the men: ‘What am I to make of you? You call yourselves men, but where are your compassion, your love, your courage, and your self-sacrifice?’

How can I call you a man when you wallow like a pig in the filthy waters of impurity? How can I call you a man? And yet you call yourself one.

‘I say a thousand words to the men,’ he said, ‘and not one listens. I say one word to the women, and they listen.’ What was that one word that all the women heard?

He spoke about their love of finery and luxury. Saint Kosmas of Aetolia said: ‘When the nation is in peril and children are growing up without an education, a woman should be ashamed to wear earrings, gold, and costly ornaments.’

‘Give them to me,’ said that holy ascetic. ‘Women of Pindus, women of Macedonia, women of Northern Epirus, give me your rings, your earrings, and your gold.’

And what happened? The gifts piled up. With the money those heroic women gave, five hundred smaller schools and four hundred larger ones were built. May these heroines of Greece always be remembered. They gave what they had to build something great for our homeland.

Yes, I turn now to you women. Holy Scripture gives us the Canaanite woman as an example. Follow her eagerness. Encourage your husband to go to Church. I know many women who persuaded their husbands to attend, and that will be to your credit. On Sunday, wake your children and urge them to come too. Go yourselves, and bring others with you.

Follow the Canaanite woman in her compassion. She cared deeply for her child; you too must care for the children you carry. As I said recently, it would be better to pull down a church than to destroy in your womb the child God has given you, that tender life growing there.

A few days ago, a woman I did not know called me. ‘Father, I want to speak to you,’ she said. She wept and wept. I could barely get a word from her. At last I asked, ‘What is it, my dear lady?’ ‘Ah,’ she said, ‘there is a burning coal in my soul.’

‘I cannot sleep. Now I understand what a terrible thing I have done.’ What did she tell me? At her husband’s urging, she had stifled her motherly compassion and had six abortions.

‘I cannot sleep. I feel I am losing my mind.’ I did my best to comfort her and told her that Christ is full of love and forgiveness: ‘Run to Christ.’ Women who hear me, be eager to come to Church, and show tenderness to your husbands and children.

Women, follow the Canaanite woman’s perseverance. Pray once, twice, and many times. Keep at it like the ant and the sailor I spoke of. Pray to God, and God will work His miracle.

Women, be humble. Show me a woman who is truly humble, whose humility is more than words. She is an angel of the Lord Almighty, as Saint Kosmas of Aetolia says. ‘When I see a proud person on the road, I think I am seeing the devil.’

‘But when I see a humble woman, I say she is an angel of God.’ Follow the Canaanite woman in her humility, and through humility you will overcome the world. Women, hold fast to your faith amid the unbelief around you.

Even if your husband does not believe, your children do not believe, and your neighbors do not believe, even if you alone remain faithful in this world, like Damaris and Tabitha, that is enough. I believe firmly that if men abandon Christ when He is crucified anew, faithful women will remain beside Jesus of Nazareth. I pray for each of you who fill our churches and gatherings and nurture love and reverence. I, Augustine, a sinful bishop, pray that on that day you too will hear: ‘O woman, great is your faith! Let it be done for you as you desire.’

Well, the flute has finished. Now the sling begins. Give me a few minutes. Do not leave, the carnival is over! Yes, the main part of the sermon is finished.

This matter still moves me deeply, for it is a grave matter: civil marriage. They want to impose it on every Greek without exception and abolish the age-old institution of Holy Matrimony.

The Holy Synod has spoken against civil marriage. As soon as the Church speaks, its supporters lower their voices. They have quieted down, indeed.

Yes, they lowered their voices. The Church had barely said two words. Imagine if the Church were to rise up, as I said, if the bells were to ring and the priests were to come out, led by the Archbishop in his vestments, with candles and six-winged processional fans.

As soon as the Church speaks, they begin to think twice. Yet I fear that, through the Church’s inaction, civil marriage will be imposed, just as divorce was. If that law is passed in our country, we will all bear responsibility. But I say before the Lord and before you here today: the President of the Republic will bear responsibility for signing it.

For he has the veto in his hands. If he does not sign it, the law cannot take effect. He still has that veto. In Italy and Switzerland, by contrast...

...the state automatically calls a referendum. Here, unfortunately, the veto belongs to one man alone: Karamanlis, the President of the Republic. So that is where we must direct our appeal.

If it were easy to gain access, I would go to the President of the Republic, as I told you. In earlier days, I would have gone straight to King Constantine, who, together with Eleftherios Venizelos, shaped our nation. And Venizelos, I should note, was opposed to civil marriage.

He would not have done this. That great mind and heart of the nation was against civil marriage. If this were that time, I would go up to the palace and speak to the ruler. Now things are difficult. We cannot get in to see him.

Since we cannot get in to see him, I have done something else. Glory to God, there is a sling, a very small sling, whose stones can reach kings and emperors, and even the Patriarchate.

That little sling, which I, a humble and little-known bishop, have used for forty years, is called Spitha, The Spark.

Spark.

It is blue, yes, blue. And here is what this Spitha says. You have the leaflet there; you can see it. Read it. Read it aloud.

“An open letter to the President of the Hellenic Republic, Mr. Konstantinos Karamanlis.” Here it is. If we go to prison, God forbid that it should be for theft, fornication, adultery, or any other immorality. But if it is for the family and for Christ, then a thousand times yes!

But I am a sinner, and I am not worthy of such an honor, because being imprisoned for Christ is an honor. What, should we die in bed sipping chamomile tea? A thousand times better to go to prison for the glory of Christ. Now, I gave you a little pebble, remember? Each Sunday when we meet again, you will bring another one.

Next Sunday, bring another one here. I give you this as a rule, a second rule. Today, take copies for free, not just the one you usually take, but more than ten, at least ten. You have feet, hearts, and minds. You have Greece and your families. Spread it everywhere.

And now, here is the little stone I mean: a letter. Of the ten copies you take, or twenty, or thirty, or forty, or even a hundred, send one to the President.

Do not begrudge the cost; use what you would spend on your little candles. How much does a letter cost to send, twelve, fifteen, perhaps twenty? Put it in the envelope in the name of the Father, and of the Son, and of the Holy Spirit...

And a fervent prayer.

Put it inside and seal it. And because I am speaking to courageous souls, ready even for death, write your sender’s details on the outside of the envelope.

All of you here, I charge you in the name of Jesus Christ of Nazareth; I lay this penance upon you. There are two or three thousand of you. Your letters, three thousand of them, will fly like doves, like stones from a sling, and reach the President.

And I believe good will come of it.

Thank you.

I must tell you that tonight I feel extraordinary joy. I am glad to see you here with the same enthusiasm you always bring to hear this bold and vivid preaching. And I have another reason for joy: here in this hall is a fervent bishop, strong and commanding in our world.

Wonderful!

He is Ambrosios, Bishop of Eleftheroupolis.

Tonight, please, all of you, kneel before your icons and pray for our homeland, for our nation, and for all humanity. Pray that God will grant our Church victory over the forces of darkness. Amen.

Παναγία Δέσποινα, Άγγελοι και Αρχάγγελοι, Τίμιε Πρόδρομε, Αποστόλων Δωδεκάς, Διδάσκαλοι και Πατέρες Εκκλησίας, Όσιοι και Μάρτυρες, οι καλώς αθλήσαντες στεφανωθέντες, πρεσβεύσατε πρεσβεία προς τον Κύριο, του ελεηθήναι και σωθήναι τας ψυχάς μας. Αμήν.

Αγαπητέ Εγκριστώ Αδερφέ Πάτερα Βρόση, Τίμιον Πρεσβυτέριον, Τίμιον Πρεσβυτέριον, Προσφυλής Ακροατές Θα έπρεπε σήμερα, θα έπρεπε λέγω σήμερα να βρίσκομαι όχι στις Αθήνας αλλά επάνω εις τη Φλώρινα, την έδρα της Μητροπόλεώς μου, όπου μας περιμένουν τα επισκοπικά μας καθήκοντα.

Αλλά, ναι, αλλά κάποιο εμπόδιο παρουσιάστηκε και ανέβαλα το ταξίδιό μου. Και έτσι βρίσκομαι σήμερα εν μέσω της ομηγύρεως ταύτης της εκλεκτής εδώ των ακροατών. Και πάλι είμαι υποχρεωμένος να ομιλήσω. Αν και κηρύττω περίπου 50 χρόνια, μισόν αιώνα, εν τούτοις τώρα τελευταίως και λόγω του γήρατος αισθάνομαι το κήρυγμα ως ένα βαρύ καθήκον.

Θα σας παρακαλέσω όχι μόνο όταν εμένα με βλέπετε στο βήμα αλλά και οποιονδήποτε άλλο ιερέα, ιεροκήρυκα και αρχιερέα βλέπετε εις τον άμβωνα, εις τον θρόνο, σας παρακαλώ πολύ να προσεύχεστε την ώρα εκείνη.

Διανομιλήσει τα πρέποντα και οφέλημα δια των λαών μας Είναι βαρύ το έργο του Ιεροκήρυκος. Και μάλιστα στον 20ό αιώνα, τον απατεώνα. Θα κηρύξουμε λοιπόν και απόψε. Τι να κηρύξουμε; Να συνεχίσουμε το προηγούμενο κήρυγμα της Κυριακής;

Να κάνουμε τα κηρύγματα; Το κήρυγμα είναι δύο ειδών. Το ένα κήρυγμα, το ένα είδος, είναι ο έλεγχος. Ο έλεγχος τον οποίον πρέπει να ασκεί, να εξασκεί, πάσχυρικός ιδιαίτερος όμως ο Επίσκοπος, σύμφωνα με την Αποστολική Προτροπή, ότι έλεγξον επιτίμησον έργων ποίησης των Ευαγγελιστού και τους αμαρτάντας ενώποιον πάντων έλεγχε ή να εκειληπεί φόβον έχουσι.

Ο έλεγχος είναι το φραγγέλιο της Εκκλησίας. Και όπως ο Χριστός πήρε φραγγέλιο και έδιωξε από το προαύλιο του Ιερού Ναού του Σολομώντος τους βεβηλούντας τα ιερά, ούτω πως και είμεθα υποχρεωμένοι να κρατούμε το φραγγέλιο, δι' αυτού να εκδιώκουμε τους βεβηλούντας τα ιερά και τα όσια.

Το ένα είδος είναι ο έλεγχος, το άλλο είδος του κηρύγματος είναι η οικοδομή. Όπως λέγει η Γραφή, ο Απόστολος Παύλος, είναι η παράκληση. Όπως λέγει ο Προφήτης Ησαΐας απευθυνόμενος προς τους ιερείς, λέγει, οι ιερείς, «παρακαλεῖτε παρακαλεῖτε τὸν λαόν μου λέγει ὁ θεός».

Έχει ανάγκη ο λαός μας παρηγορία. Πόσοι είστε απόψε εδώ; Χίλιοι, δύο χιλιάδες, τρεις χιλιάδες; Όλοι σας έχετε τις θλίψεις.

Εν τω κόσμω θλίψιν έξετε, αλλά θαρσείτε, εγώ νενίκηκα τον κόσμο. Δύο ειδών, λοιπόν, κηρύγματα: ο έλεγχος και το άλλο, η παράκληση, η παρηγορία. Άραγε, εάν απόψε κάνω δημοψήφισμα, που δεν μας το δίνουν το δημοψήφισμα οι μεγάλοι και ισχυροί για τα μεγάλα και φλέγοντα ζητήματα, αλλά αν τυχόν είχα την ευχέρεια να κάνω ένα μυστικό δημοψήφισμα μεταξύ εδώ των ακροατών, τι προτιμάτε απόψε, έλεγχον ή παρηγορίαν; Α, με απογοητεύσατε. Το ήξερα αυτό. Το ήξερα εγώ αυτό. Άντε να δεις. Μου έλεγε: «Πώς είστε; Έλεγχο θέλετε;» Τότε θα σας απογοητεύσω σήμερα. Α, σας συνήθισα κακώς. Μόνο εις τον έλεγχο. Δεν έχετε ανάγκη παρηγορίας. Είστε άγγελοι και αρχάγγελοι. Πετάτε πάνω από τα άστρα. Α, έτσι λοιπόν. Λοιπόν, μπράβο, βρίσκομαι μέσα και βρίσκομαι... Α, καλά, τώρα, τώρα που... Πάει τώρα. Λοιπόν, ένας φίλος μου, ο οποίος σήμερα δεν κατοικεί πλέον...

Κατοικεί πλέον εδώ εις την γη, αλλά κατοικεί μετόκισε εις τους ουρανούς, διότι ο θάνατος είναι για τον Αγίου, τους Αγίους, ότι μετόκισε όπως εδώ στη γη μεταχειριζόμαστε λέξη νημετικό, έτσι μετόκισε σε έναν άλλον κόσμο υπέροχο και Άγιο κόσμο.

Ένας έξοχος φίλος μου από τα παιδικά μου χρόνια, λαμπρός ιεροκήρυκας, φλογερός κήρυκας του Ευαγγελίου, ο αείμνηστος Αθανάσιος Φραγκόπουλος, μου έλεγε το εξής: Θέλεις να δεις εάν ένα κήρυγμα έχει επιτυχία; Πώς θα το κρίνουμε, πώς θα καταλάβουμε ότι ένα κήρυγμα έχει επιτυχία 100%;

Περίμενε, λέει, στάσου στην πόρτα και προσπάθησε να ακούσεις τα σχόλια των ακροατών. Εάν οι ακροατές που βγαίνουν έξω λέγουν «καλά τους τα είπε», γράψε αλίμονο.

Διότι αυτοί βγάζουν τον εαυτό τους έξω ως άλλος Φαρισαίος. Και θεωρούν τον εαυτό τους ότι δεν έχουν ανάγκη ελέγχου. Ότι είναι Άγιοι, ότι είναι Άγγελοι και Αρχάγγελοι. Και όπως μπορεί να λυπεί τον άνθρωπο.

Για να όμως ακούσεις κάποιον να τύπτει τα αμαρτωλά του στήθη και να λέει «καλά μας τα είπε», Τότε το κρίμα του Ευαγγελιού έχει επιτύχει Έτσι δυστυχώς είναι. Ευκόλως ακούμε τον έλεγχο ο οποίος απευθύνεται προς τα ανώτατα, στην κορυφή της πολιτείας και της Εκκλησίας, αλλά όταν εισέλθουμε στην διδαχή, τα πράγματα είναι αδιάφορα.

Ο ενθουσιασμός, ο έλεγχος προκαλεί ενθουσιασμό, όπως την προηγούμενη Κυριακή που δεν μπορούσαμε να προχωρήσουμε από τα ακατάπαυστα χειροκροτήματά σας. Αλλά η παρηγορία, η διδαχή που εισέρχεται μέχρι το, έως τα βάθη της ανθρωπίνης καρδίας, και αυτή η παρηγορία δεν προκαλεί χειροκροτήματα, αλλά προκαλεί δάκρυα και στεναγμούς.

κοιλάστη τι με τον μαρτωλό Λοιπόν, απόψε όμως, ότι η πλειοψηφία είναι υπέρ του ελέγχου, θα κάνουμε έναν συμβιβασμό. Στην αρχή τουλάχιστον το περισσότερο μέρος του κηρύγματος και όλο το κήρυγμα θα είναι κήρυγμα παρηγορίας, θα είναι κήρυγμα διδαχής.

Σε αυτό συμφωνεί και ο Ιερός Χρυσόστομος, ένας εκ των μεγάλων φωστήρων της Εκκλησίας μας, τον οποίον την μνήμην εορτάσαμε χθες στην Εκκλησία την Ορθόδοξα. Εδώ τα σχολεία μας, πώς το δίκαιο έχουν οι παρανομούντες.

Μόλις είπε το Υπουργείο να αλλάξουμε την ημερομηνία, άλλαξαν οι κύριοι. και ορτάσαν τα παιδιά επί ώνας, 12 ώνες, 15 ώνες, εορτάζεται 30 Ιανουαρίου. Όχι το Υπουργείο της Παιδείας, έχουν δουλειά, είναι αργία τα σχολεία, έχουν αργία το Σάββατο.

Αργία γιατί; Αργία και δεν μπορούν οι δάσκαλοι να διαθέσουν μίαν ώρα να παρακολουθήσουν και εόρτασαν στα περισσότερα σχολεία της πατρίδος και εδώ εις την πρωτεύουσαν όχι το Σάββατο, όπου είναι καθωρισμένη η εορτή, αλλά εόρτασαν την Παρασκευή προχθές και έχουν δίκιο έτσι; Δηλαδή δεν είναι τόσο, είναι ζήτημα επεμβάσεως πολιτείας. Δεν θα μας ορίζει η πολιτεία το εορτολόγιον της Εκκλησίας μας. Η Εκκλησία έχει το εορτολόγιον της, το οποίο πρέπει απαρασαλεύτως να τηρήσει εις αιώνα αιώνων.

Λοιπόν, ναι, λέγει λοιπόν ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος ότι ο ποιμήν, ο καλός ποιμήν, ο τσοπάνος, πρέπει να μιμηθεί τον τσοπάνο. Και όπως ο τσοπάνος ξεκινάει και πηγαίνει στα λιβάδια και βοσκάει τα πρόβατά του, παίρνει μαζί του δύο πράγματα: μια φλογέρα και μια σφεντόνα, στα παλιά τα χρόνια.

Και εδώ η φλογέρα παρέμεινε, μόνο σύνθημα του ραδιοφωνικού σταθμού, αλλά βοσκός δεν υπάρχει. σε λίγο θα θυμηθείτε στο Τεμπροχανίο αυτό οι Ελλάσες είναι απέναντι στο Τεμπροχανίο λοιπόν στο Τεμπροχανίο αυτό εντός ολίου θα ακούτε ζητείτε Γιώργος και Βοσκός

Από επιστήμονες γέμισε ο κόσμος. Λέει λοιπόν, εκ παρέκβασης κάνω, λοιπόν λέει λοιπόν ο Ρώσος Χρυσόστομος Πρέπει να έχει φλογέρα και σφεντόνα. Φλογέρα πότε; Όταν πηγαίνει στα λιβάδια, πέρα στα ψηλά βουνά, και είναι ηρεμία και ησυχία και ούτε φύλλο δεν κινείται επάνω στα δέντρα, κάθεται ο τσοπάνος κάτω από τη σκιά του δέντρου και παίζει φλογέρα και διασκεδάζει και ψυχαγωγεί τα πρόβατα, γιατί και τα πρόβατα έχουν ανάγκη ψυχαγωγίας. Μια τελευταία έρευνα που έγινε απέδειξε ότι στους στάβλους που είναι βόδια, Βουλεβόδια, Σταύλος Βουλεβόδια, Αγελάδες, όταν παίζει μουσική, παίζουν μουσική, τότε κάνω περισσότερο γάλα. Τι μυστήρια πράγματα.

Και αν τα ζώα λοιπόν έχουν ανάγκη ψυχαγωγίας, πολύ περισσότερον ο άνθρωπος έχει ανάγκη ψυχαγωγίας και τα πρόβατα έχουν ανάγκη ψυχαγωγίας.

Ευχή, Ποιμένες Χριστού. Πρέπει να έχουμε φλογέρα για να ψυχαγωγούμε τους χριστιανούς με τα ωραία κηρύγματα και θα σηκώνω και παραδείγματα, αλλά όταν παρουσιαστούν λύκοι, λύκοι βαρείς, τότε η μαθανάξη του κυρίου Λούλη να παίζουμε φλογέρα ενώπιον λύκων.

Πρέπει να αφήσουμε τη φλογέρα, το κήρυγμα της παρηγορίας, το παρηγορητικό κήρυγμα, και να αρπάξουμε σφεντόνα, λόγο ελεγκτικό, δια του οποίου θα εκδιώξουμε τους λύκους οι οποίοι λυμαίνονται το ποίμνιο του Χριστού.

Και φλογέρα λοιπόν και σφεντόνα και ρόσπαν την πράγματι Επόψε, ύστερα από αυτό το προοίμιο, το μακρό προοίμιο, θα κάνουμε κήρυγμα παρηγορίας, φλογέρα θα παίξουμε. Στο τέλος θα ρίψουμε και μερικούς λίθους, οι οποίοι θα φτάσουν μέχρι τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.

Άγιοι βλέπετε, κάπως συνηθίσαμε εδώ στην αίθουσα, λοιπόν εμπάσχεροι τόσο. Λοιπόν, υπόδειγμα προσβήμησην, η Εκκλησία είναι για μάτι υποδείγματα, μην μητέ μου γίνεστε καθώς καγάω Χριστού. Υπόδειγμα, εκτός του Κυρίου ημών του Χριστού που είναι το πρότυπο των προτύπων,

ο Απόστολος Παύλος, ο πρώτος μετά τον Ένα, όπως λέγουν οι θεολογούντες. Υπόδειγμα είναι η Μαγάλη Πατέρα της Εκκλησίας, όπως είναι οι πατέρες των οποίων ορτάσαμε χθες στην ένα μνήμη, ο Βασίλειος, ο Μέγας, ο Γρηγόριος, ο Θεολόγος και ο Άγιος ο Χριστός.

Αλλά θα μας πείτε ότι εγώ δεν είμαι Απόστολος, δεν είμαι ιεροκήρυκας, δεν είμαι Αρχιερεύς. Συνεπώς, απευθυνθείτε προς τους Αρχιερείς του έθνους του. Εγώ σήμερα θα παρουσιάσω υπόδειγμα για όλους μας. Μία είναι η γυναίκα. Γυναίκα, βασίλισσα, πριγκίπισσα, καλλονή, σοφή, σοφία. Αν θέλετε να δείτε πριγκίπισσες και βασίλισσες και καλλονές και γυναίκες υπουργίνες ντυμένες μες στις γούνες σε εποχή δημοκρατικότητας, μπορείτε να ανοίξετε τις εφημερίδες σας και να απολαύσετε το ωραίο θέαμα των γυναικών αυτών.

Το Ευαγγέλιο, το Ευαγγέλιο, το Ευαγγέλιο ομιλεί για τους μικρούς της γης, τους ταπεινούς της γης, που τους πήρε κάτω από τη γη και τους ύψωσε μέχρι τον ουρανό. Το Ευαγγέλιο, γι' αυτό κοινά θάνατο. Αν ομιλεί για τους βοσκούς που ακούγανε το δόξεν υψής Θεό και πηγή Συρία είναι ανθρώπιση ουγεία. Ομιλεί για τους ψαράδες της Γαλιλαίας που έγιναν από αλιείς ανθρώπων, αλιείς πληκτήρων, αλιείς ανθρώπων. Ομιλεί για τας αμαρτωλάς γυναίκας που αναστέναξαν κάτω απ' τον Κύριο με το Ευαγγέλιο. Ομιλεί για τα μωρά του κόσμου τα οποία εξελέξατο ο Θεός ίνα τους σοφούς καταισχύνει. Μάλιστα είναι το βιβλίο των ταπεινών και καταφρονεμένων. Θα μιλήσω λοιπόν για μια γυναίκα που κανείς δεν της δίνει καμία σημασία

και όμως τη γυναίκα αυτή την έκανε αστέρι ο Χριστός, αστέρι που φωτίζει μέσα στις σελίδες του Ευαγγελίου και μέσα στις σελίδες της ανθρωπότητας. Πήγατε εκκλησία ή μόνο στο κήρυγμα; Για να είστε μόνο στο κήρυγμα και στην εκκλησία θα σας βάλω κανόνα, ναι, όχι έτσι, πρώτα η εκκλησία. Λοιπόν, είναι σήμερα η γυναίκα που παρουσιάζει το Ευαγγέλιο με ζωηρά χρώματα, ο Ευαγγελιστής Ματθαίος, είναι η Χαναναία. Περί Χαναναίας λοιπόν ο λόγος, και ο λόγος, ο ταπεινός λόγος, θα παρουσιάσω, θα στρώσω τραπέζι τώρα. Τραπέζι, το φαγητό μου, το φαΐ είναι πτωχό, με συγχωρείτε, με συγχωρείτε, αλλά εκείνος που πεινάει, όταν πεινάει ο άλλος, όταν είναι χορτάτος, μπα τη σπάλια του δώνεις, μπιφτέκια του δώνεις, δεν το τρώει.

Όταν είναι άρρωστος, δεν τρώει το καλύτερο φαγητό ακόμα, αλλά εσείς πεινάτε. Συνεπώς, όπως ο πεινασμένος στην πείνα τη μεγάλη και ένα κομμάτι κρίθινο ψωμί ή και από αραβόσιτο, καλαμπόκι, είναι προσδεκτόν και περιζήτητον, έτσι πιστεύω ότι και η πτωχή τράπεζα την οποία σήμερα θα παρουσιάσω, ομιλώντας για αυτή την υπέροχο γυναίκα, τη Χαναναία, θα είναι ο λόγος μου, λέγω, ευπρόσδεκτος.

Πρώτα, η γυναίκα αυτή, η Χαναναία, είναι υπόδειγμα πρώτα πρώτα μιας αρετής της οποίας στερούμεθα εμείς οι χριστιανοί. Είναι υπόδειγμα προθυμίας. Γιατί είναι υπόδειγμα προθυμίας; Το λέει το Ευαγγέλιο. Ότι ο Χριστός, αυτή ήταν έξω από τα όρια του Ισραήλ, βρίσκετο εις τα μεθόρια Σιδώνος και Τύρου, Σιδώνος και Τύρου.

Και ο Χριστός ξεκίνησε και πήγε για αυτή τη γυναίκα χιλιόμετρα για να τη συναντήσει, τη γυναίκα αυτή. Αλλά και η γυναίκα δεν περίμενε στο σπίτι της τον Χριστό. Όταν ήκουσε ότι ο Χριστός πλησιάζει τα σύνορα, επέρασε τα σύνορα και έφτασε κοντά στον Χριστό, έδειξε προθυμία, προθυμία.

Και στο σημείο αυτό σταματώ και ρωτώ: έχουμε εμείς μια τέτοια προθυμία; Μα θα μου πείτε: πού θα συναντήσουμε τον Χριστό; Αν θέλεις τον Χριστό, τον συναντάς, τον συναντάς εδώ, τις Κυριακές και τα μεγάλα εορτά, τον συναντάς, εισέρχεσθε, μέλη μας, στους ιερούς ναούς μας. Εκεί είναι τα χειρομυστικώς εικονίζοντες, εκεί είναι ο Χριστός.

Και πρέπει να έχουμε προθυμία, σπουδή και προθυμία να τρέχουμε τα Σκυριακά στους Ιερούς Ναούς, ως αγαπητά τα σκυνοματά σου Κύριε των Δυνάμεων, έποθηκε εκλήπη η ψυχή μας αυλά στον Κύριο. Έχουμε την προθυμία αυτήν; Όχι, όχι, δεν την έχω την προθυμία.

Θυμούμαι σε μια πόλη, ας μην την αναφέρω, δεν θέλω να σας θυμίσω καμία πόλη, Αλλά απλώς αναφέρω μια πόλη που ήμουν αρρώσιο κύρικας Δίπλα στην εκκλησία, εκκλησία κολλητά, που δεν απείχε ούτε δύο βήματα, δύο μέτρα.

Ήτο ένα σπίτι ενός πλουσίου ανθρώπου. Ο παπάς, ο καλός ιερεύς, τον συνεβούλευε να πάει στην εκκλησία.

...εκκλησία, μετρήστε με τα δάχτυλα, 40 χρόνια δίπλα στην εκκλησία, ούτε μια φορά επήγε στην εκκλησία, αλλά επήγε μια τελευταία φορά όταν πέρνανε, τον σηκώσανε και τον μεταφέραμε στην εκκλησία. Και ούτε τύποι ανθρώπων αδιαφόρων, οι οποίοι ούτε τα Χριστούγεννα ούτε το Πάσχα ούτε τα μεγάλα εορτάσια μεταβαίνουν στην εκκλησία, υπάρχουν πολλοί δυστυχώς στο έθνος μας, αλειτούργητοι και ανεξομολόγητοι, και αυτοί ως επί το πλείστον είναι οι μεγάλοι του έθνους.

που έθρος μας, αυτοί που κατέχουν τα μεγάλα και ψηλά αξιώματα. Σπανίως τους βλέπεις παρά μόνο στις 25 Μαρτίου, τότε κάναν την εμφάνισή τους στις εκκλησίες και στους ναούς. Λοιπόν, είχα ένα νέο υπόδειγμα προθυμίας, αλλά πρέπει να ομολογήσουμε ότι πρέπει να έχουμε προθυμία για να μεταβαίνουμε στην εκκλησία και να προτρέπουμε τον εαυτό μας.

Είμαστε ότι η ώρα του εκκλησιασμού είναι ώρα ιερά, είναι ώρα κατά την οποία σε ακρόαση μας δέχεται όχι ο Α και ο Β άνθρωπος, άρχοντας, αλλά μας δέχεται ο βασιλεύς των βασιλέων και κύριος των κυρίων. Και όπως ξέρεις όταν πας σε συνάντηση, να συναντήσεις τον Α ή τον Β άνθρωπο, θυμούμαι στην Ακαρνανία έναν άνθρωπο ο οποίος είχε χαράν και μου έλεγε, και ο Πάνος, Επάνω στα βουνά της Ακαρνανίας, στο Ξηρόμερο.

Λέει, τον ρώτησα: «Ποια είναι η πιο ωραία στιγμή της ζωής σου;» «Α», λέει, «η πιο ωραία στιγμή της ζωής μου δεν το περίμενα. Ζήτησα ακρόαση στα ανάκτορα. Ήτο δε τότε βασιλεύς ο αείμνηστος βασιλεύς Κωνσταντίνος ο Πρώτος.

Και τον έδεχε προσιτός ήταν Μπορούσε να τον έδινε Και δεν περίμενα Και με έδεχε Αυτή τη στιγμή δεν θέλει να μου ήρθω ποτέ. Ω Γέροντα του λέγω, εσάνασε χαρά, διότι έγινε η δεκτός σακρόαση από να επείγει ο ένδοξος βασιλέας.

Πόση χαρά πρέπει να αισθάνεσαι, διότι σε καλεί κάποιος άλλος βασιλεύς των βασιλέων, ο Κύριος των Ουρανών, σε ακρόαση. Πρώτη μου είναι η ακρόαση. Ποιος είναι αυτός, λέω, τσοπάνος; Έλα στην Εκκλησία, εκεί είναι ο Χριστός, ο βασιλεύς ημών, χαίρεται ο βασιλεύς ημών.

Αλλά πρέπει να πούμε μια άλλη αλήθεια: ότι πρόθυμοι δεν πρέπει να είμαστε μόνο εμείς για να μεταβαίνουμε εις το κήρυγμα του Ευαγγελίου, εις τον ναόν, αλλά κάτι θα σας πω τώρα, θα σας βάλω έναν κανόνα.

Θα τον κάνω τον κανόνα, χαλικάκι θα σας δώσω. Δεν θα σας πω να σηκώσετε τον Όλυμπο. θα μου πείτε Όλυμπος τώρα σηκώρετε τι έπαθες Εγώ θα σας δώσω ένα χαλικάκι τόσο μικρό, τόσο μικρό. Δυο χαλικάκια θα σας δώσω απόψε. Ένα χαλικάκι τώρα στην αρχή του κηρύγματος, το μέσο του κηρύγματος, και ένα στο τέλος.

Το χαλικάκι πήρε. Μπορεί να το σηκώσετε όλοι.

Το λέει ο Ιωάννης Χρυσόστομος. Όχι μόνο εσύ να πηγαίνεις στην εκκλησία, αλλά να προτρέπεις και άλλους να έρχονται στην εκκλησία. Και σας ρωτώ εν ονόματι Ιησού του Ναζαραίου: ποιος από εσάς προέτρεψε να πάει στην εκκλησία ο άλλος;

Εσύ, γυναίκα, προσπάθησε να πείσεις τον άντρα σου, εσύ ο πατέρας τα παιδιά, εσύ ο φίλος τον φίλο, εσύ ο ένας τον άλλο. Βάζω λοιπόν κανόνα κάθε Κυριακή να προσπαθείτε με όλες τις δυνάμεις σας να φέρετε έναν στην εκκλησία.

Από έναν προσπαθήστε να φέρετε στην εκκλησία. Η εκκλησία θα διπλασιαστεί. Όχι απλώς. Και όπως αυτοί που είναι μανιώδεις εις τα αθλήματα συναγείρουν με φωνές και με κραυγές τους άλλους νέους και τρέχουν στα γήπεδα, εκεί πέρα στα γήπεδα, έτσι κι εμείς, χριστιανοί, όχι μόνο εμείς να πηγαίνουμε, το λιγότερο είναι αυτό, αλλά προσπαθούμε να πείσουμε, πες μου, αυτό είναι το καθήκον μας, να οδηγήσουμε κι άλλους στον οίκο του Θεού.

Αλλά ας επανέλθουμε στη Χαναναία. Η Χαναναία είναι υπόδειγμα προθυμίας, η Χαναναία ακόμα είναι υπόδειγμα στοργής, μεγάλης στοργής. Δεν την βλέπετε ποιος είναι ο πόνος της, είναι άρρωστη, πάσει ιδία, όχι Θα προτιμούσε χίλιες φορές να πάσχει η ίδια από το χειρότερο νόσημα, παρά να πάσχει η κόρη της. Έπασχε η κόρη της.

Και ο πόνος της κόρης της είναι και δικός της πόνος. Μια φορά πονάει το παιδί, δέκα φορές, εκατό φορές, πονάει η φιλόστοργος γυναίκα. Η γυναίκα λοιπόν αυτή, φαίνεται από την κραυγή της που έλεγε: «Ελέησόν με». Πλησίασε και φώναζε μακριά: «Ιησού Χριστέ, υἱὲ Δαυίδ, ελέησόν με. Να με ελεήσεις, εμένα με ελεήσεις».

Οικιοποιήθη το πάθος της ζητώ, το πάθος της χώρας το οικιοποιήθη. Τι μας διδάσκει αυτό, αγαπητοί μου; Ότι η γυναίκα αυτή ήταν ευγενής, είχε ευγενή αισθήματα. Δεν ομοίαζε με τας γυναίκας, τις μοντέρνες γυναίκες της εποχής μας, Η οποία της βλέπεις, ότι μόλις νυχτώσεις σαν νυχτερίδες το παιδί τους το κλείνουν μέσα, μέσα στο σπίτι, στο διαμέρισμα, σαν φυλακή.

Προ καιρού, δεν είναι πολύς καιρός, που ένα διαμέρισμα εδώ στην Αθήνα αναστατώθηκε από τις κραυγές, διότι η γυναίκα, η μάνα του, έπαιζε στο χαρτοπαίγνιο και έταξε το εκατό και τα περαφέροντα στο παιδί, το οποίο ήταν έτοιμο να πέσει από το μπαλκόνι κάτω.

Άστοργες οι γυναίκες! Το χαρτοπαίγνιο, το χαρτί, η πράσινη τσόχα, τις ελκύει και αφήνουν πλέον τα παιδιά τους που δεν έχει γλυκύτερο τη μητέρα. Άστοργες! Δεν ομοίαζε λοιπόν η Χαναναία προς τον τύπο της γυναίκας αυτής, δεν ομοίαζε η Χαναναία προς άλλες γυναίκες οι οποίες πετούσαν τα παιδάκια στους δρόμους, τα έκθετα, τα νήπιά τους, τα βρέφη τους, από διαφορετικές αιτίες.

Δεν ομοίεζε η γυναίκα αυτή η Χαρανέα με εκείνα τα άλλα σάλασινες γυναίκες

Οι γυναίκες οι οποίες προβαίνουν εις εκτρώσεις και αμβλώσεις, και έχουν πλουτίσει οι γυναικολογικές κλινικές, οι ιατροί έχουν πλουτίσει. Οι δικηγόροι, δεν κατηγορώ όλους τους δικηγόρους διότι υπάρχουν και εκλεκτοί δικηγόροι, σπάνιον βέβαια, αλλά υπάρχουν και εκλεκτοί δικηγόροι με συνείδηση, αλλά κατηγορώ τους ασυνειδήτους δικηγόρους οι οποίοι πλούτισαν και θησαύρισαν με τα διαζύγια. Οι δικηγόροι πλούτησαν με τα διαζύγια, δε ιατροί, δε λέγω όλους τους ιατρούς, δε λέγω όλους τους ιατρούς, δε λέγω όλους τους ιατρούς, δε λέγω όλους τους ιατρούς, δε λέγω όλους τους ιατρούς, δε λέγω όλους τους ιατρούς, δε λέγω όλους τους ιατρούς, δε λέγω όλους τους ιατρούς, δε λέγω όλους τους ιατρούς, δε λέγω όλους τους ιατρούς, δε λέγω όλους τους ιατρούς, δε λέγω όλους τους ιατρούς, δε λέγω όλους τους ιατ

Υπάρχουν άλλοι ασυνείδητοι, οι οποίοι σκοτώνουν στα σπλάχνα της γυναίκας, της ΕΝΕΣΗ αν τρώσει η γυναίκος τα προϊόντα τέκνατα, τα έμβρυα. Τρομερό το αμάρτημα, τρομερό το αμάρτημα. Φτάσαμε, πού φτάσαμε, σε ποιον αριθμό φτάσαμε; Σύμφωνα με στατιστικές έχουν φτάσει οι εκτρώσεις στην Ελλάδα τον χρόνο, Αν σας βάλω να μετρήσετε, θα πήγετε τα Μεσάνιθα, σπάνιο πράγμα ήταν η έκπλωση, σπανιότατο ότι είναι άμβλωση. Έχουν φτάσει 300 χιλιάδες αμβλώσεις και εκπλώσεις στην Ελλάδα.

Φοβερό το έγκλημα. Και τώρα με καινούργιο νόμο που θα ψηφίσουν, το Σωματείο των Γυναικών, που μια κυρία είναι και από την Αμερική και ήρθε εδώ στην Ελλάδα να ξεσηκώσει το γένος των γυναικών. Βέβαια να ξεκινήσει το γέροντο των γυναικών και άλλες κυρίες από την Αγγλία και άλλες από εδώ και από εκεί θερούν την Ελληνίδα ως καθυστερημένη γυναίκα και ήρθαν αυτοί με τα φώτα τους και δημιούργησαν σωματεία, γυναικεία και την προτροπή αυτών, την επιμόνων προτροπή θα ψηφιστούν όμως, νόμος, προστατεύουν, θα είναι πλέον, θα προστατεύουν τους φωνείς των αυλώσεων και θα είναι οι άμβλωσες όπως και η Μυχία Ελεύθερη.

Τότε οι αμβλώσεις θα φτάσουν σε διπλάσιο ρυθμό. Και εμάς θα σβήσει, θα σβήσει εμάς. Έρχομαθα δεύτεροι, στον κατάλογο όλων των εθνών του κόσμου, έρχομαθα δεύτερης υπογεννητικότητα. Αλμπάνια γεμάτο παιδιά, 2,5 εκατομμύρια αλμπάνοι, υπό Ευαρχόντζα φτάσανε 3,5 εκατομμύρια.

Μάτια, Σέρβοι παιδιά, Βούλγαροι, Τούρκοι, οι Τούρκοι. Ως η άμμος της θαλάσσης και τα άστρα. Τρέμουν να χάσουμε τη Δυτική Θράκη, διότι εκεί πλησιάζουν πλέον να περάσουν τους Έλληνες. Εκεί γεννούν, διαζύγια δεν υπάρχουν, μοιχείες και πορνείες δεν ακούγονται, και ζουν αυτές και οι γυναίκες των ντυμένες σαν καλόγριες, από τον λαιμό μέχρι τον αστράγαλο. Έτσι, μοιχεία και πορνεία δεν υπάρχουν.

Φοβερή λοιπόν η άμβλωση, και γυναίκες αυτές που λέω δεν είναι γυναίκες, αλλά είναι τέρατα, τα οποία δεν γέννησε η γη, αλλά γέννησε ο Άδης. Όταν έγινε, νομίζω σας το ξαναείπα αυτό, όταν έγινε ο σεισμός της Σαλονίκης και εσείς στη Σαλονίκη εκ θεμελίων, και τρόμος και φόβος, και περνούσανε τη γέφυρα του Αξιού και ερχότανε σε όλη τη δική μας, στην πόλη μας ήρθαν αρκετοί.

Ένας άνθρωπος ήρθε στη Μητρόπολη και μου είπε, και εγώ εξέφραζα τη λύπη μου για το δυστύχημα: «Γιατί ο σεισμός, λέει, μας τιμωράει ο Θεός;» «Γιατί μας τιμωράει ο Θεός;» Εγώ, μου λέει λοιπόν ότι μας τιμωράει ο Θεός, μου είπε επιστήμων, αξιόλογος άνθρωπος, ότι εκεί κοντά στην Τούμπα, πέρα από εκεί πέρα, σε ένας, σε μια συνοικία, εκεί έφραξαν υπόνομοι, έφραξαν υπόνομοι.

Καλέσανε τους ενεργείων του Δήμου και όταν το ανοίξαμε εκεί ο παρόν, οι υπόνομοι ήταν γεμάτοι από σάρκες παιδιών ευρείων διότι κοντά εκεί λειτουργούσαν τρεις γυναικολογικές κλινικές. Και έπειτα παραξενευόμαστε και απορούμε πώς σείεται η γη, πώς σείεται η γη.

Ω Θεέ, διά πρεσβειών της Υπεραγίας Θεοτόκου και πάντων Αγίων, ας ελεήσει το έθνος αυτό το αμαρτωλό.

Η Χαναναία λοιπόν, η Χαναναία ήταν υπόδειγμα στοργής, για στοργή, σπλάχνα στοργής μέσα στην καρδιά της, και γι’ αυτό επήγε και έτρεξε κοντά στον Χριστό. Αλλά η Χαναναία δεν είναι μόνο υπόδειγμα προθυμίας, δεν είναι υπόδειγμα μόνο στοργής, είναι υπόδειγμα και επιμονής μεγάλης.

Τι φωνάζει; «Ελέησό με». Πόσο; Μια φορά, δυο φορές, τρεις φορές, πολλές φορές. Πού, στον Χριστό Και ο Χριστός δεν απαντά. Περίεργο πράγμα. Ο Χριστός που είχε την πιο ευαίσθητη καρδιά στον κόσμο. Την πλέον ευαίσθητη καρδιά στον κόσμο.

Δεν υπήρξε άλλη καρδιά σαν την καρδιά του Χριστού. Που έκλινε ο ουρανός και γίνε και αγάπησε τον κόσμο. Ο Χριστός κλείει, δουλεμία να απάντησε Είναι αδιάβορος κάθε άνθρωπο, θέλει να δοκιμάσει την πίστη, την ταπείνωση της γυναίκος αυτής Και αυτή φωνάζει, και σύστημα σε μιας φωνάζει αυτή Και λέει το Ευαγγέλιο «κράζει», λέει, και μια λέξη του Ευαγγελίου έχει μεγάλη σημασία: «κράζει».

Έχει μεγάλη σημασία. Και λέει παρακάτω, όπως έκραξε η Χαναναία, έκραξε και ο Χριστός, έκραξε, κράζοντας. Το λέω αυτό γιατί υπάρχουν μερικοί παράξενοι τύποι που άμα ο ιεροκήρυκας φωνάξει, φωνάξει, «Ου, φωνακλάς, δεν τον υποφέρομε», φωνάζει.

Τι φωνάζει; Σκούζει για τα πρόβατά του, φωνάζει για κάτι μεγάλο εκεί ψηλά. Έχετε παρατηρήσει εσείς των πόλεων τι συνήθεια έχουν οι κότες, οι όρνιθες; Οι ορνήθα εκλώσαν, όταν οι ορνήθα είναι στο χωράφι και βρει κανένα σπόρο ή κανένα σχολικάκι, δεν τον τρώει η ίδια, αλλά με χαρά φωνάζει γλυκά-γλυκά τα πουλάκια να πάνε με το σχολίκι.

Αλλά όταν όμως σηκώτα δει στον ορίζοντα στίγμα, διγεράζει, τότε λάζει γωνία. Την ακούσατε πόσο φωνάζει, σπαρακτικά φωνάζει, για να ειδοποιήσει τα ορνίθια να πλησιάσουν κάτω από τα φτερά της. Έτσι λοιπόν και ο κύριος ευαγγελίου θα μιλήσει γλυκά, ήσυχα, σαν τη φωνή της μάνας του.

Αλλά όταν έρθει κίνδυνος, όταν δει το λύκο, όταν δει τους ιέρακες να αρπάζουν τα τεκνία του, τότε η φωνή του θα αλλάξει και κράζει, κράζει με φωνή μεγάλη, σαν να ήταν ο Χριστός, να μην ακούει ο Χριστός.

Επιμονή λοιπόν μας διδάσκει εδώ η Χαναναία, ότι πρέπει να επιμένουμε, να επιμένουμε στην προσευχή μας, να επιμένουμε. Εκείνο που λέμε στην εκκλησία, έτσι με συγκινεί πολύ εκείνο, έτσι και έτσι, «την ειρήνη του Κυρίου δεηθώμεν», και πάλι, Όπως η Χαναναία έκραξε και έτυχε του ποθουμένου, έτσι δεν είναι φλυαρία, δεν είναι βαττολογία.

Αλλά πρέπει επιμόνως να κρούμε. Να μην μοιάζω όπως λέει ένας νεότερος σιροκύρικας με κάτι αλλητόπεδα τα οποία πάνε στα σπίτια και χτυπούν τα κουδούνια και εξαφανίζονται. Αλλά είμαθα σαν γίνουν τους καλούς επισκέπτες οι οποίοι χτυπούν μια, χτυπούν δυο, χτυπούν τρεις την πόρτα ή το τηλέφωνο έως ότου απαντήσουν. Επιμονή λοιπόν χρειάζεται για να λάβουμε τις ευλογίες του Θεού.

Μάλιστα, στο σημείο τούτο θα σας αναφέρω ένα παράδειγμα της επιμονής, που είναι μια αρετή μεγάλη, η επιμονή, της οποίας δυστυχώς στερούμεθα και στα πνευματικά θέματα. Κάνουμε μια φορά προσευχή, δεν μας έδωσε κάτι ο Θεός, πάει, τελείωσε, δεν τον ζητούμε.

και πάλιν και φωλάκις, κι έτοι κι έτοι, έτοι κι έτοι, ενεργείται ο Κύριος Βεϊφάμες, Κρούοντας την θύρα του ελέους του Κυρίου μας.

Λέγει κάποιος επιστήμων που παρακολούθησε, παρακαλώ, πόσα χρόνια; Δέκα χρόνια το μερμήγκι, ένα και ένα. Ένα μερμηγκάκι κάνει να μας αποδείξει ότι υπάρχει Θεός. Αν μπορούσαμε να το δούμε εκατό φορές μεγαλύτερο, θα θαυμάζαμε.

Τι εργοστάσιο, τι εργοστάσιο, τι λεπτεπίλεπτα όργανα έχει μέσα, Θεέ μου, Θεέ μου, απρόκωση υπάρχουν άλλες.

Παρατηρούσε λοιπόν το μυρμηγκάκι ότι αυτό ήταν φορτωμένο με ένα φορτίο δυσανάλογο με το βάρος του, ένα σπόρο μεγάλο, και προσπαθούσε το σπόρο να τον ανεβάσει επάνω στον τοίχο, σε έναν τοίχο να τον ανεβάσει.

Παρατονεβάση έπεσε μια φορά, δεν απογοητεύτηκε Δυο φορές, τρεις φορές, εμέτρησε ο επιστήμων πόσες φορές. Εβδομήντα πέντε φορές το ανέβασε και έπεσε. Και την δευτερή φορά το ανέβασε. Μπράβο μεμιγκάκι Και ο άνθρωπος απογοητεύεται.

Με την πρώτη προσπάθεια, με τη δεύτερη προσπάθεια, με την τρίτη προσπάθεια. Και όλοι είναι αυτοί οι ήρωες της επιμονής. Λέγει ένας μύθος, ασιατικός μύθος, παραστατικός με αυτό, ότι ένας ναύτης στη θάλασσα, εκεί στην πλώρη της πρύμνης, ήταν γαλήνιος ο καιρός, είχε ένα δαχτυλίδι, το δικό του δαχτυλίδι του γάμου, και το έπαιζε εκεί, αλλά παίζοντας το δαχτυλίδι, έπεσε μες στη θάλασσα.

Απογοητεύτηκε, λέει: «Θάλασσα, δώσε μου το δαχτυλίδι, θάλασσα, δώσε μου το δαχτυλίδι». Όχι η θάλασσα να απαντήσει, πήγε προς το κάτω. «Θάλασσα, δώσε μου το δαχτυλίδι». Και τότε παίρνει μια γούβα και άρχισε να αδειάζει, αν ήταν δυνατόν ποτέ, να αδειάσει η θάλασσα και να βρει το μύθο με ένας θαλάσσιος δαχτυλίδι.

Και τότε λέγει ο μύθος διδακτικός, σαν το μύθο του μερμηγκιού, τι δηλαδή λέει; Ότι παρουσιάστηκε η θάλασσα σαν μια γυναίκα όμορφη. Και του λέει: «Πάρε το δαχτυλίδι, εσύ με τέτοιο πείσμα θα μ' άδειαζες». Πείσμα ιερόν, ό,τι είναι άγιον και ιερόν, μέχρι τελευταίας πνοής, μέχρι τελευταίο φυσίγγιο, μέχρι τελευταία αναπνοής.

Θα πολεμήσουμε για ό,τι είναι ιερό και δεν είμαι κατώτερη του ναύτου και κατώτερα του μερμηγκιού.

Παρουσίασα τη Χαναναία ως υπόδειγμα πρώτον προθυμίας, δεύτερον ως υπόδειγμα στοργής, ως υπόδειγμα επιμονής και τώρα θα την παρουσιάσω ως υπόδειγμα ταπεινώσεως. Ο Χριστός δίνει προσοχή. Τι θέλεις; Και λέγει: «Δεν είναι σωστό, εγώ δεν ήρθα για τα πρόβατα, τα έξωθεν της ποίμνης του Ισραήλ, ήρθα για τα πρόβατα του οίκου Ισραήλ». Και επειδή επέμενε εκείνη, απαντά και λέγει στην γυναίκα, λέγει: «Το ψωμί που είναι προορισμένο για τα παιδιά δεν το δίνει κανείς στα σκυλιά, στα κυνάρια».

Βασιλεία της Θεοτόκου, Ευαγγέλιο ο Πρεσβύτερος, Εισόδιο της Θεοτόκου, Ευαγγέλιο ο Πρεσβύτερος, Ευαγγέλιο ο Πρεσβύτερος. Και παντού δεξιά αριστερά, σαν σκύλο, σαν κάρδατος είναι. Αλλά μην ξεχνάς ότι το ψωμί, το αφεντικό, όταν φάνε τα παιδιά ή μάλλον και όταν τρώνε τα παιδιά, τα ψίχουλα που πέφτουν από την τράπεζα, τα ρίχνουν στα σκυλιά και τρώγουν τα ψίχουλα. που είναι προορισμένο για τα παιδιά, δεν το δίνει κανείς στα σκυλά, στα κοινάρια. Πυρήγος λόγος αυτός. Η αντίποτε άλλη γυναίκα, να ήταν στην θέση, θα έπαιυγε. Με οι βρίσκεις θα πει. Σκύλο με λες, σκυλάκι με λες, εγώ είμαι άνθρωπος. Κι όμως αυτή η γυναίκα, την πήρε τη λέξη αυτή κοινάριο, σκυλάκι, την πήρε κοινάριο αυτή τη λέξη, και την έκανε όπλο και νίκησε τον αίτητο. Τι θα, διότι είπε, ναι κύριε σκυλάκι είναι. ή από τη γενεά των δολατρών οι οποίοι σαν τους σκύλους σβήγουν μέσα στους δρόμους και παντού δεξιά αριστερά σαν σκύλος, σαν κάδρατος είναι. Αλλά μην ξεχνάς ότι το ψωμί, το αφεντικό όταν φάνε τα παιδιά ή μάλλον και όταν τρώνε τα παιδιά τα ψίχουλα που πέφτουν από το τραπέζι τα ρίχνουν στα στυλιά και τρώγουν τα ψίχουλα. Χριστέ μου ένα ψίχουλο! Χριστέ μου ένα ψίχουλο!

Χριστέ μου, ένα ψίχουλο! Χριστέ μου, ένα ψίχουλο! Χριστέ μου, ένα ψίχουλο! Δώνονται και σε μένα το αματολάβο στην Οκεφτάνη και εσάς. Πλούσιος είναι ο Κύριος, έχει ψωμί, άφθονο ψωμί, για να ζήσουν οι άγγελοι και οι αρχάγγελοι, πνευματικό ψωμί.

Αλλά ένα ψίχουλο, μου λέει, για να σε ευσεβείς καλόγερος της Λογκομάρδας, όταν λέει «Προσεύχεσαι, Πάτερ Αυγουστίνε, σε παρακαλώ να μου δίνεις εμένα ένα ψίχουλο από την πλούσια τράπεζα του ελέους των γενικών μόντων».

Ένα ψίχουλο, κάνε το ψίχουλο και ο πτωχότερος θα γίνει πλούσιος και εκατομμυρούκρος και παύλωτος και ζάβλωτος. Ναι, όταν πλέον είχε ταπείνωση, έδειξε ταπείνωση μεγάλη η γυναίκα αυτή, και όταν είδε πλέον ο Χριστός ότι μέσα από τα σπλάχνα της γυναικός βγήκε χρυσάφι, γιατί το χρυσάφι είναι στην επιφάνεια, αλλά το χρυσάφι είναι βαθιά, και όπως η γη, η γη απάνω κάπου εκεί στην Κοζάνη, μου λέγε κάποιος, βλέπεις εδώ τη γη; Λέει, τη βλέπω. Βλέπεις νερό; Δεν βλέπεις ούτε σταγόνα. Εγώ, λέει, θα τρυπήσω αυτή τη γη, θα τρυπήσω το βράχο με το γεωτρύπανό μου και θα φτάσω βαθιά 200, 300, 500 μέτρα και θα βρω νερό. Και πράγματι λοιπόν έβαλε το γεωτρύπανο και τρύπησε τη γη

και ξαφνικά άνοιξε αύλακας, τινάχτηκε και πετούσε δροσερό νερό. Έτσι και ο λόγος του Χριστού, γεωτρύπανο, ετρύπησε, ετρύπησε μέσα βαθιά την καρδιά της γυναικός και μέσα από τα βάθη της γυναικός αυτής εξήλθε ποταμός, εξήλθε ύδωρ ζων, εξήλθε η αιώνια αλήθεια της πίστεώς μας.

Ότι ο Χριστός εθαύμασε. Δεν θαύμασε ο Χριστός, ποντίους φυλάτου και άρχοντες της γης και αρχιερείς, Άναν και Καλιάφαν, Εθάβμασε τα μεγάλα εκεί ψηλά, Εθάβμασε τους μικρούς της γης, Εθάβμασε μια χαρανέαν, Και είπε, «Ω, μεγάλη σου η πίστης, Γίνε μεγάλη σου η πίστης, Γεννηθήτως Υιός θέλεις». Αυτό αγαπητοί μου είναι το πενιχρό παγιτό, η πενιχρά μου τράπεζα που ετοίμασα σήμερα, για να σας προβάλω ενώπιον σας ως υπόδειγμα, γυναικός ως υπόδειγμα, μιμήσεος, άξιος μιμήσεος. Δεν σε προσθέσα ένα ασκητή, Διότι αν σπρωσίασε ασκητή θα μου λέει «Ω, εγώ ο Μεγασαντόνιος δεν γίνομαι» Δεν σπρωσίασε ένα ιεράχι, γιατί θα μου πείτε εγώ δεν είμαι ιεράχι

Δεν σας παρουσίασα κάτι άλλο, μια γυναίκα του λαού, του πτωχού λαού, η οποία είναι δείπτη και εξιώθη μιας θεού ενός θεού. Και πρέπει να ομολογήσουμε με τον Χριστό στο Ευαγγέλιο. Να, αυτή η περικοπή διδάσκει ποια αξία δίνει ο Χριστός στη γυναίκα.

Είναι γεγονός ιστορικόν, αναμφισβήτητον, δεν έχω καιρό να το αναφέρω, ότι η γυναίκα προ Χριστού ήταν πολύ χαμηλά. Δεν θέλει το άνθρωπο, θεωρεί το ένα είδος κατώτερος και μέχρι σήμερα αν πάθεσαι συνδύας κάτω υπάρχουν ακόμα τράσεις συνδύας, κάτι εκεί, άκουλες φιλές που άμα πεθάνει ο άντρας υποχρεώνονται να τα πει ζωντανοί μες στον τάφο κυρία γυναίκα.

Περιφρονημένη. Το Κοράνιον περιφρονεί τη γυναίκα και καθιστά τον άνδρα, ανδροκρατία έχουμε. Μάλιστα και λέγανε σε μια προσευχή οι Ιουδαίοι στην παλιά εποχή, έλεγαν οι άνδρες: «Σε ευχαριστούμε, Θεέ, που δεν μας έκανες γυναίκα».

Τέτοια περιφρόνησις ήταν στη γυναίκα, αλλά ο Χριστός πήρε τη γυναίκα, την ύψωσε, ύψωσε, την ανέβασε, Θεέ μου, Θεέ μου, τη γυναίκα, την έφτασε μέχρι του ουρανού, την έκανε βασίλισσα του ουρανού και των Αγγέλων και Αρχαγγέλων είναι το πρόσωπο της Παναγίας Θεοτόκου. Μόνο ο Χριστιανισμός ετίμησε τη γυναίκα και γι’ αυτό η γυναίκα, αυτή τη γυναίκα και μάλιστα στη γυναίκα αυτή λοιπόν που ύψωσε, πρέπει να είναι ευγνώμων προς τον Χριστό η γυναίκα και είναι γεγονός αναμφισβήτητον ότι η γυναίκα τρέφει αισθήματα αγάπης και ευλαβίας και ευγνωμοσύνης στο Χριστό, στον αιώνιο Σωτήρα της.

Σπάνιο να δεις γυναίκα άπιστον και διεφθαρμένη, σπάνιο. Μπορεί να είναι, να έχει πέσει η γυναίκα, μα μες στην καρδιά της, μέσα και στην πλέον αμαρτωλή γυναίκα που είναι ράκος της κοινωνίας και πουλεί το κορμί της αντί νομισμάτων και κερασμάτων και μέσα στην καρδιά αυτής βλέπεις τον αδάμαντα, στον βόρβορο μέσα βλέπεις την πίστη στο Χριστό.

Και πρέπει μόνο αυτές οι κυρίες που σας έφερα προηγουμένως, οι οποίοι δεν ξέρω πώς κατόρθωσαν να καταλάβουν, το θεωρώ δυστύχημα αυτό, για τις γυναίκες σουφραζέτες, μοντέρνες, έξω από τον χριστιανισμό, ξένες προς τις παραδόσεις του γένους μας, ανώτερες του Πνεύματος του Ευαγγελίου, αυτές οι γυναίκες κατέλαβαν τον ραδιοφωνικό σταθμό και μία γυναίκα από αυτές, δήθεν καθηγήτρια, δεν ξέρω τι είδος είναι, ανέβηκε στον ραδιοφωνικό σταθμό και από εκεί είπε ότι τα μυστήρια του γάμου και τα μυστήρια της βαπτίσεως είναι μασκαραλίκια.

Γυναίκα, γυναίκα, όπως λέει ο Μέγας Βασίλειος, γυναίκα, υπέροχες γυναίκες. Επειδή μιλούμε, χθες είχαμε εορτή των Τριών Ιεραρχών. Αν σήμερα έχουμε Μέγα Βασίλειον, Χρυσόστομον και Ιωάννη και Γρηγόριον Ναζιανζηνόν, το οφείλουμε στις γυναίκες.

Πίσω από κάθε μεγάλο άνδρα κρύπτεται μια γυναίκα. Πίσω από τον Μέγα Βασίλειο κρύπτεται η Εμμέλεια, η οποία γέννησε εννέα παιδιά. Πίσω από τον Γρηγόριο κρύπτεται μια γυναίκα σπουδαία, η Νόννα, και πίσω από τον Ιωάννη τον Χρυσόστομο η σπουδαία εκείνη η γυναίκα, η Ανθούσα, η οποία σε δική 20 ετών έμεινε χείρα την άδρεψη των νιών της Και πίσω από τον Ιερόν Αυγουστίνον, του οποίου αναξίως φέρω το όνομα, κρύπτεται μια Μόνικα, για την οποίαν είπε ο Αμβρόσιος, ο ιερός Αμβρόσιος, ότι μην κλαις, ένα παιδί που τόσα κλάματα έχυσε η μάνα του ποτέ δεν θα χαθεί.

Πίσω κρύπτεται το μεγαλείο της γυναικός, όχι στη βιτρίνα, αλλά πίσω στα βάθη της οικογενείας και στον οίκον του Θεού κρύπτεται η γυναίκα. Και λέγει ο Κοσμάς ο Αιτωλός, μιμητής του Μεγάλου Βασιλείου, ο Μέγας Βασίλειος λοιπόν, ότι η γυναίκα νικά τον άνδρα, ας έχει σώμα η γυναίκα πιο αδύνατο, εκ φύσεως πιο αδύνατο από τον άνδρα το σώμα της γυναίκος.

Ευαγγελισμός. Ας είναι ευαίσθητον το σώμα της γυναίκος, τρυφερόν. Εν τούτοις όμως η γυναίκα που είναι ο πιο αδύνατος νικά τον άντρα. Πού τον νικά; Στον ευγενέστερο τομέα. Ο δε ευγενέστερος τομέας δεν είναι το μυαλό αλλά είναι η καρδιά του.

Και αν χαθεί ο κόσμος, θα χαθεί από το μυαλό, από το μυαλό των επιστημόνων που φτιάξανε βόμβες ατομικές και από ώρα σε ώρα περιμένουν να ανεβούνε πάνω, Θεέ μου, Θεέ μου, σε πίεση προμονάς να ανεβούνε πάνω από την Αθήνα.

Ένα τέτοιο αεροπλάνο, ένα τέτοιο μυαλό, επιστημονικό μυαλό, τεράστιο μυαλό, θα χτυπήσει, θα πιέσει ένα κουμπί. Θεέ μου, και κάτω σβήνει ολόκληρη η πόλη. Όχι λοιπόν το μυαλό, λένε, τόσο παραπάνω από το μυαλό είναι η καρδιά.

Όχι μυαλό, καρδιά! Και η καρδιά, έχει καρδιά η γυναίκα, υπέροχη καρδιά, γεμάτη αισθήματα, ευγενικά και υπέροχα αισθήματα, που μια πλάση τον άντρα και λοιπά. Λέει λοιπόν ότι ο Χρυσοβασίλειος, ότι η γυναίκα ενίκησε τον άντρα στα έργα της ευποιίας και της αγάπης του.

Και τη βλέπεις τη γυναίκα στα νοσοκομεία μέσα, που εγώ κατέχω εκεί πέρα μια ηρωίδα σε ένα γεροκομείο. Πετάξανε, πετάξανε οικογένειες, ένας, τέσσερα κορίτσια, πέντε αγόρια, και τον πέταξαν έξω τον γέροντα, καλέ, δεν τον έχετε;

Κι όμως μέσα στο γεροκομείο μια ηρωίδα κάθεται και περιποιείται τον γέροντα χωρίς, παρακαλώ, μισθό, για Απόστολο του Χριστού του. Νικά λοιπόν η γυναίκα τον άνδρα στα έργα της ευποιίας, της αυταπαρνησίας και αγάπης. Και λέει ο Κοσμάς ο Αιτωλός, να σε μεταφέρω στα χρόνια της δουλείας, τι λέει ο Χριστός, τι λέει ο Κοσμάς, λέει στους άνδρας: Τι να σε κάνω; Λέγεσαι άνδρας αλλά δεν είσαι άνδρας, είσαι κατώτερος και από τη γυναίκα ακόμα, από όλον τον κόσμο. Τι να σε ονομάσω άνδρα; Πού είναι τα αισθήματά σου, πού είναι η αγάπη σου, πού είναι ο ηρωισμός σου, πού είναι η αυταπάρνησή σου;

Και να σε ονομάσω άντρα που κυλιέσαι σαν το χοίρο μέσα στα ακάθαρτα νερά της ακαθαρσίας. Πώς σε ονομάσω άντρα; Και βλέπεις λοιπόν άντρας.

Λέγω, λέει, χίλια λόγια στους άνδρες, ούτε ένας δεν με ακούει, και λέω στις γυναίκες ένα λόγο και μ' άκουσαν οι γυναίκες. Ποιος είναι ο λόγος που είπε ένα λόγο στις γυναίκες και τον άκουσαν όλες οι γυναίκες;

Είπε ένα λόγο που έθιξε τη μανία που έχουν οι γυναίκες στο λούσο, στην πολυτέλεια. Λέγει ο Κοσμάς ο Αιτωλός: Την ώρα που καίεται το έθνος, που υπάρχουν παιδιά αγράμματα και αμόρφωτα, να εντρέπεται η γυναίκα να έχει σκουλαρίκια και χρυσάφια και πολύτιμα πράγματα επάνω της.

Δώστε μου, είπε ο Άγιος Ασκητής, δώστε μου, γυναίκες της Πίνδου, γυναίκες της Μακεδονίας, γυναίκες της Βορείου Ηπείρου, δώστε μου, γυναίκες, τα χρυσαφικά, τα δαχτυλίδια σας, τα σκουλαρίκια σας, τα χρυσαφικά σας.

Και τι έγινε; Σωρός. Και από κείνα τα χρήματα των ηρωίδων γυναικών εκτιστήκανε, παρακαλώ, 500 σχολεία μικρότερα και 400 μεγαλύτερα. Ας είναι αείμνηστες ηρωίδες αυτές της Ελλάδος, οι οποίες έδωσαν ό,τι είχαν για να δημιουργηθεί ένα μεγαλείο στην πατρίδα μας.

Ναι, προς εσάς τις γυναίκες στρέφω τον λόγο. Μιμηθείτε το παράδειγμα της Χαναναίας, Αγία Γραφή, μιμηθείτε την προθυμία της, γιατί εκεί το πρωί είσαι ένα γερός, άντρα θα πας στην Εκκλησία, μία, δύο, τρεις, τέσσερις, πέντε, έχω πολλά παραδείγματα που οι γυναίκες έπεισαν τους άντρες τους να μεταβαίνουν στην Εκκλησία, βραβείον δικό σου θα είναι, τα παιδιά σου είναι Κυριακή, ξυπνήστε παιδιά και είναι Κυριακή, καλά στα πόδια, προτρέψετε, όχι μόνο εσύ να πηγαίνεις, και άλλες πληθυντικές οδηγήσεις.

Νοημηθείτε τη Χαραναία και όπως εκείνοι ήτανε, είχε στοργήν και εσείς μετά σπλάχνα σας να έχετε στοργήν. Προ ημερών, μη προσέξατε, προτιμότερο να γκρεμίσετε μια εκκλησία παρά να γκρεμίσετε μέσα στα σπλάχνα σας, ό,τι ωραίο έδωσε ο Θεός ως φυτόν ουράνιον το έμβριο ότι ξέξατε.

Προημερών με πήρε μιας άγνωστος, πάτερ μου θέλω να σου μιλήσω και έκλαιγε, και έκλαιγε, και έκλαιγε, και έκλαιγε. Είδα και έπαθα να συνδεθώ μαζί της. Επιτέλους, λέω, τι θέλετε, κυρία μου; Αχ, λέει, κάρβουνο έχω στην ψυχή μου.

Δεν μπορώ να κοιμηθώ. Τώρα το καταλαβαίνω, τι έγκλημα. Τι μου είπε λοιπόν η γυναίκα; Ότι προτροπή του ανδρός. Αχ, η θελής της αιδείας, ότι η γυναίκα αυτή ξερίζωσε το αίσθημα της θοργής. και παρακαλώ έκανε έξι εκτρώσεις.

Δεν μπορώ να κοιμηθώ, θα τρελαθώ. Και μόλις και μετά βίας την παρηγόρησα και της είπα ότι ο Χριστός είναι ο κενός αγάπησης γνώμης και τρέξου στον Χριστό. Γυναίκες που με ακούετε, πρόθυμες εις το έργο του εκκλησιασμού, στοργικές εις τον άνδρα σας, εις τα παιδιά σας.

Γυναίκες, μιμηθείτε ότι είχα ένα νέα γυναίκα εις το παράδειγμα της επιμονής και μία και δύο και πολλές φορές και πολλάκις, ως τον μυρμήγκη, ως τον άχνης. Προσεύχεστε προς τον Θεόν και ο Θεός θα κάνει το θαύμα του.

Γυναίκες, ταπεινές να είστε. Δώστε μου μια ταπεινή γυναίκα. Όχι απλώς λέει ταπεινά λόγια, δώστε μου μια ταπεινή γυναίκα. Είναι άγγελος Κυρίου Παντοκράτορος, όπως λέει ο Κοσμάς ο Αιτωλός. Όταν δω στον δρόμο υπερήφανο άνθρωπο, νομίζω ότι βλέπω τον διάβολο.

Αν δω γυναίκα ταπεινή, λέγω ότι είναι άγγελος Θεού. Μιμηθείτε την ταπείνωση και ενικήσατε τον κόσμο για τις πραγότητες της ταπεινότητας. Γυναίκες, πιστεύετε, δεν πιστεύετε, δεν πιστεύετε, δεν πιστεύετε στον εγώ ναυτό της απιστίας.

Κι αν δεν πιστεύει ο άνδρας σας, δεν πιστεύουν τα παιδιά σας, δεν πιστεύει η γειτονιά σας, κι αν ακόμα μία μείνετε μέσα εις τον κόσμο αυτόν, ως η Δάμαρις και η Ταβιθά, και όσο μία να μείνετε μέσα στον κόσμο, φτάνετε εσείς οι γυναίκες, διότι θα έρθει η μέρα που τον Χριστό θα τον αφήσουν οι άντρες, αλλά πιστεύω ακραδάντως, στη νέα σταύρωση του Ιησού του Ναζωραίου, κοντά θα μείνουν οι γυναίκες, οι γυναίκες εκείνες που πιστεύουν στον Χριστό. Και εύχομαι στον Θεό στην κάθε μία από εσάς που πυκνώνετε τα εκκλησιάσματα και τα ακροατήρια του κόσμου και διπλύνετε αισθήματα αγάπης και και βραβείας, εύχομαι στην κάθε μια από εσάς, εγώ αμαρτωρός επίσκοπος Αυγουστίνος, να ακούστε κι εσείς εν τη ημέρα εκείνη. Όχι είναι μεγάλης ο επίσκλησης, γέννητος Ιωστέρης.

Λοιπόν, τώρα τελείωσε η φλογέρα. Τώρα αρχίζει, λίγα λεπτά. Δεν φεύγετε, τελείωσε το καρναβάλι, δεν φεύγετε. Τελείωσε το καρναβάλι. Ε, καλά, η ουσία τελείωσε.

Συνέχεια με συγκινεί η υπόθεση, η μεγάλη υπόθεση. Διότι όντως είναι μεγάλη η υπόθεση, η υπόθεση του πολιτικού γάμου. Που θέλουν υποχρεωτικώς για όλους ανεξαιρέτως τους Έλληνες να επιβάλλουν και να καταργήσουν τον αιώνιο θεσμό του γάμου.

Και εναντίον του πολιτικού γάμου εξεφράσθη η Ιερά Σύνοδος. Τι ίσως υποχώσκουν μακρινές την ασελπίδες. Μόλις ομιλεί η Εκκλησία, αρχίζουν και χαμηλώνουν τον ήχο τους. Χαμηλώσανε, λοιπόν, τον χαβά τους τον χαμηλώσανε.

Ναι, χαμηλώσανε τον ήχο τους. Μόλις η Εκκλησία απλώς είπε δύο λέξεις. Πού η Εκκλησία να σηκωθεί, όπως είπα. Πού να σηκωθεί η Εκκλησία, να χτυπήσουν οι καμπάνες και να βγουν οι παπάδες και επικεφαλής ο Αρχιεπίσκοπος με τα άμφια, με λαμπάδες και με εξαπτέρυγα.

Μόλις ομιλήσει η Εκκλησία, και κάτι σκέπτονται και συλλογίζονται. Αν και εγώ φοβούμαι, ο τελικός διαδράνειας της Εκκλησίας, όπως το διαζύγιο έτσι και ο πολιτικός γάμος θα επιβληθεί. Υπεύθυνος δε, υπεύθυνος δε για την υπογραφή του νόμου, αν θα ψηφιστεί ο νόμος μέσα στην πατρίδα μας, Ευχή, Αν λοιπόν υπεύθυνοι είμαι θα όλοι, αλλά υπεύθυνος ενώπιον Κυρίου, ενώπιον ανθρώπων εδώ του ακροατηρίου, μιλώ και λέγω ότι υπεύθυνος είναι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας.

Διότι αυτός στα χέρια του έχει το βέτο. Κι άμα αυτός δεν υπογράψει, νόμος δεν εκτελείται. Κι άμα αυτός ακόμα έχει το βέτο. Διότι αντιθέτως προς την Ιταλία και αντιθέτως προς την Ελβετία,

αυτομάτως η πολιτεία διατάσσει μια διενέργεια δημοψηφίσματος, εδώ δυστυχώς το βέτο το έχει ένας και μόνον, ένας και μόνον, και αυτός λέγεται Καραμανλής, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Συνεπώς πρέπει προς τα εκεί.

Αν ήταν εύκολος, η είσοδος σας είπα για να βοσκώ που με το πρώτο που ζήτησε επήγε στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Αμέσως τον βασιλέα Κωνσταντίνο, τον ένδοξαν αυτό που ειδεπλασίασε μαζί με τον Ελευθέριο Βενιζέλο, ο οποίος, σημειωτέον, ο Ελευθέριος Βενιζέλος, ήταν κατά του γάμου.

Δεν έκανε. Μεγάλωσε αυτή η διάνοια και καρδία του έθνους, ήταν κατά του πολιτικού γάμου. Λοιπόν, αν ήταν η εποχή εκείνη, θα ανέβαινα στα ανάκτορα και στον πρόεδρο. Τώρα τα πράγματα είναι δύσκολα. Δεν μπορούμε να βγούμε μπροστά επάνω.

Και επειδή δεν μπορούμε μπροστά επάνω, έκανα κάτι άλλο. Υπάρχει, δόξα στον Θεό, σφενδόνα που τα βλήματά της, μια μικρά σφενδόνα, πολύ μικρά σφενδόνα, που τα βλήματά της φτάνουν μέχρι βασιλέων και αυτοκρατόρων και μέχρι ακόμα Πατριαρχείου.

Και η μικρά αυτή σφεντώνα, που 40 χρόνια χρησιμοποιώ εγώ, ο ταπεινός και άσημος επίσκοπος, η μικρά σφεντώνα λέγεται Σπίθα.

Τεσπίθα.

Γαλάζα είναι, γαλάζει η Μεθά, γαλάζα είναι, γαλάζει η Μεθά. Και γράφει, λοιπόν, και αυτή η Σπίθα, παρακαλώ, λέγει, βλέπετε, εσείς έχετε βουλαμάτιο και βλέπετε. Διαβάστε, διαβάστε, διαβάστε δυνατά.

Ανοιχτή επιστολή προς τον Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας, κύριον Κωνσταντίνο Καραμαλή. Εδώ είναι, εδώ είναι. Αν δεν πάμε φυλακή, αν που τόσο παιδιά το προσαρμόζουμε. Αν πάμε φυλακή, να μην πάμε φυλακή, ο Θεός φυλάξει, για κλεψιά, να μην πάμε φυλακή για πορνεία και μοιχεία, να μην πάμε φυλακή για ανηθικότητες και παυλότητες, να πάμε φυλακή για την οικογένεια και τον Χριστό χίλιες φορές.

Λοιπόν, αλλά είμαι αμαρτωλός και δεν είμαι άξιος ενός τέτοιου μεγαλείου, διότι το να φυλακιστεί κανείς είναι μεγαλείο. Τι, να πεθάνουμε στο κρεβάτι με τα χαμομήλια; Χίλιες φορές φυλακή για τη δόξα του Χριστού. Λοιπόν, τώρα, σας έδωσα ένα χαλικάκι, το θυμάστε, ότι άλλοτε άμα ξαναρχόμεθα, κάθε Κυριακή θα φέρνετε και ένα άλλο.

Την άλλη Κυριακή θα φέρετε και ένα άλλο εδώ πέρα. Αυτό ως κανόνα σας το βάζω, δεύτερο κανόνα. Θα πάρετε σήμερα δωρεάν, όχι ένα που παίρνετε πάντοτε, θα πάρετε παραπάνω από δέκα, το λιγότερο από δέκα. Και πόδια έχετε, καρδιές έχετε, μυαλά έχετε, Ελλάδα έχετε, οικογένεια έχετε, σκορπίστε το παντού.

Και τώρα για τους συγκούνηδες, ένα αυτό χαλικάκι, ποιο χαλικάκι, γράμμα, ένα από τα 10 που θα πάρετε, ένα από τα 20 που θα πάρετε, ένα από τα 30 που θα πάρετε, ένα από τα 40, ένα από τα 100 που θα πάρετε, ένα θα το στείλετε στον κύριο Πρόεδρο.

Τα Άγια Κεράκια σας, τα Άγια Κεράκια σας, μην λυπηθείτε, πόσο είναι το γράμμα, 12, 15, θα φτάσει 20, 100 θα φτάσει. Λοιπόν, τα Άγια Κεράκια σας να το βάλετε μέσα, στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος.

και μια θερμή προσευχή.

Να το βάλετε μέσα, να το κλείσετε. Και επειδή ομιλώ σε ψυχές που είναι ανδρείες, έτοιμες δια θάνατον, να γράψετε στις ΣΣΑΠ, απέξω από εκεί. Αποστολές.

Όσοι είστε εδώ, σας ορκίζω εις το όνομα του Ιησού Χριστού του Ναζωραίου, σας βάζω επιτίμιον, όσοι είστε εδώ. Κύριοι είστε, δυο χιλιάδες, τρεις χιλιάδες, θα πάρετε τρεις χιλιάδες σαν περιστέρια, σαν σφεντώνες, θα φτάσουν εκεί στον Πρόεδρο.

Και πιστεύω ότι θα έχουμε καλό αυτό.

Ευχαριστώ.

Πρέπει να σας πω απόψε ότι δοκιμάζω μια εξαιρετική χαρά. Όχι μόνο ότι σας βλέπω εδώ με τον ίδιο ενθουσιασμό, τον οποίο έχετε πάντοτε να ακούετε το κήρυγμα το ριζοσπαστικό, το παραστατικό, το λεκτικό κήρυγμα, και ένα χαίρο ακόμα, διότι εδώ στην αίθουσα είναι ένας φλογερός επίσκοπος, ρωμαλέος και υψηλός, στον κόσμο μας.

Ωραία!

Είναι ο Ελευθερουπόλεως Αμβρόσιος.

Απόψε, παρακαλώ, απόψε όλοι, γονατίσετε μπροστά στα εικονίσματα και προσευχηθείτε για την πατρίδα μας, για το έθνος, για την ανθρωπότητα ολόκληρη. Προσευχηθείτε για την εκκλησία μας να δώσει νίκη εναντίον των σκοτεινών δυνάμεων. Αμήν.

Όλοι μαζί, όλοι μαζί, μια ψυχή, ένας λαός, μια ψυχή, ένας λαός, όλοι μαζί. Λιευκόν τον Αγίιο Πατέρα του Νομών, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέξου και σώσου μας. Αμήν