Ο γάμος και η απάντηση της Εκκλησίας στις κοινωνικές αλλαγές

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

Dear listeners, I am deeply moved to see you here in this hall. I want to believe that there is not a single spy among you who has come to gather little words, as Gregory the Theologian says, whose sacred memory we celebrate tomorrow, and turn them into little swords against the bishop.

I want to believe you have not come out of curiosity to hear a strange man, that strange or eccentric Kantiotis, as the newspapers call me. They portray us as monsters, as creatures from another age.

They portray not only me, but every preacher of Orthodoxy, as a relic from another age.

Yes, that is how people treat you in our time when you go out preaching Orthodoxy. I want to believe that you have all come here because of a hunger and thirst you feel: a hunger of the angels, not of the beast. To hunger as the angels do is to long to hear the word of God, to hear the words of Orthodoxy.

You have come to drink clear, fresh water from the immortal Orthodox faith, which we are duty bound to preach. Have you seen little birds waiting in their nests for their mother to bring them food? When she approaches, they flutter with joy and excitement.

Blessed be God that a remnant remains in our age, the Gospel’s little flock, still believing in the Lord Jesus Christ. With God’s help, we, and every true preacher of the Gospel, are not swayed by the judgments of this world.

The judgments of this godless and unbelieving world are, as a Christian philosopher once said, for the preacher of the Gospel...

For one who preaches the Gospel, the judgment of the world is worth no more than a dirty shirt. We do not concern ourselves with the world’s judgment; we concern ourselves with God’s judgment. Our scales are not earthly but heavenly, and the measure by which we weigh human affairs is the sacred and holy Gospel. My dear friends, we are living in evil days. You all sense it, and the earthquakes that have come recently are proof of it.

Earthquakes have certainly become more frequent in our homeland. They are no longer confined to a small district, an island, or a city. They run the length of the Aegean Sea. Last Monday, earthquakes shook almost all of Greece. And they will continue. Athens too will shake, and even the Acropolis we boast of will fall.

You will see it happen, so that we Greeks may learn that we cannot go on tearing down spiritual structures greater than the Parthenon. A thousand Parthenons are not worth as much as a family. And so there will be earthquakes, as chapter sixteen says...

The Annunciation.

In the Apocalypse (Book of Revelation), there will also be an earthquake, the most terrible of all earthquakes, a great earthquake. It will shake not only the Balkans, not only Europe, but every continent.

Then an earthquake unlike any since the beginning of the world will shake our whole planet. What a strange and wonderful thing! Have you ever thought, my dear friends, what this sphere is like as it spins through the vastness of space? We are all traveling, every moment. The earth is a rocket, a spacecraft. In a spacecraft, two or three astronauts travel. But aboard this earth, four billion people travel, carried along its orbit through centuries, thousands of years, millions of years, and their tickets are free.

Who governs its orbit? What traffic controller keeps these heavenly spheres from colliding with one another? The One who governs the movement of the stars, the rockets, and everything in the heavens is God.

God, God, He looks upon the earth and makes it tremble; He touches the mountains and they smoke. But besides the physical earthquakes that occur in the earth’s crust, other earthquakes are taking place in our time: fierce spiritual earthquakes, measuring eight or nine on the Richter scale. They open cracks in sacred institutions, just as an earthquake opens a crack in our house and makes us tremble. Yet we feel the physical earthquakes: we shake, rush out into the streets and squares, and beg the Most Holy Theotokos and all the Saints that the earthquakes may stop.

But these other earthquakes, the spiritual ones that shake the values by which a person ought to live, we hardly feel at all. Voices are heard everywhere, shrill, hoarse voices from the mouths of atheists and unbelievers, and from the pages of countless magazines and newspapers.

Voices come from dark places, from Greek television and radio. Their slogans are: Down with the Christian family! Down with Holy Matrimony! Down with virginity! Down with everything sacred and holy! Down with God!

These slogans are shouted again and again, with all the force people can muster.

What is our consolation in these days? Where do we find comfort now?

Our comfort in these days is the Holy Gospel, Holy Scripture, especially in these last days, when we do not know whether the end of the age may come. A great comfort to us now is Holy Scripture, and especially its last book, the Apocalypse of John. Sell your shirt and buy the Apocalypse. Read it, for everything written in it will come to pass. In the twelfth chapter, a dreadful sight appears on the stage of the world. A terrible Beast emerges from Hades, from dark Hades. There appears a serpent, an enormous dragon, red as blood. This dragon has seven heads and ten horns, and on its heads are golden adornments.

Golden crowns. What do they mean? Who is the fiery red dragon that came up from the abyss? He is the devil. He is the devil’s dominion, strengthened in various ways from East and West, spreading its hold over the world.

The seven heads remind us of the Lernaean Hydra. Just as the Hydra had many heads, so evil in this world has seven heads. Those seven heads are the seven deadly sins.

And those golden crowns upon the heads, what do they mean, according to the Fathers’ interpretation of Holy Scripture?

What are those crowns on their heads? Listen carefully. At first, evil is timid. It hides beneath the trees, in forests and caves, under cover of night. A sinful person tries to hide his ugliness. That is something, at least: he does not want to act openly and shamelessly in front of everyone.

When evil grows strong, it leaves its dark hiding places and comes out into the streets and squares. It reaches even the shores of our islands and runs wild everywhere. Evil has now grown brazen.

Here is an example. Some may laugh and call it backward. A hundred years ago in our country, women dressed modestly and did not display their bodies. Some were so modest that, strange as it may sound to you, they would not show their naked bodies even to a doctor.

Even the well-known prostitutes who sold their bodies for a little money kept themselves covered and behaved with restraint. Gradually, nakedness came out of hiding and into the public square. And now we have reached a third stage, the furthest point of corruption.

What is it? Nakedness is crowned and given prizes. Beauty contests are held, and the prizes are awarded in front of everyone. Bodies are displayed like cuts of meat, like meat imported from Argentina, and publicly crowned.

For evil to be publicly crowned, publicly rewarded, publicly applauded, that is the final step down into corruption. Take this example: in Rome, when the empire had fallen into decadence, an emperor named Nero announced to the people, ‘Tomorrow I am getting married.’

Crowds gathered, crowds upon crowds, a depraved and corrupt crowd. Nero appeared with a wreath on his head. And who stood beside him? A woman? No, a young man. That is where Rome had come to, and that is the point I am coming to.

What I am telling you did not happen only in the decline of ancient Rome. It happened during the decline of the British Empire too, the empire that once ruled the seas and is now collapsing.

It was once the mightiest power in the world. Now it is collapsing. And what was a sign of the times? Some years ago, in the House of Lords, a law permitting marriage between people of the same sex in England was passed amid applause from nearly everyone present.

Only one man stood against it: Montgomery, the hero of the desert who defeated Rommel. This general, a celebrated victor of the Second World War, was so disgusted that he took his medals and hurled them into the House of Lords, saying, ‘I am ashamed to be English.’

Yes, ashamed to be English in the face of such disgrace. And now we too are preparing to follow the example of other nations: to crown adultery, sexual immorality, and civil marriage in the Greek Parliament.

What do they say? What is their argument? ‘Sexual immorality and adultery are nothing. Do you hear us, you backward priests and bishops, who supposedly profit from weddings?’

‘This is progress,’ they tell us. ‘We are moving forward. It is nothing.’ A prophecy says that days will come when people will drink down sin as readily as a glass of cool water.

…cool, just as someone drinks a glass of cool water and feels refreshed, so people will drink in fornication and adultery as though they were cool water, a refreshing drink. They say it is nothing. But where do we begin, where do we end, and how do we answer them? We hold Holy Scripture in our hands, the immortal book. “Heaven and earth will pass away, but My words will never pass away.” What does Holy Scripture say? What does the Old Testament say? What do you hear up there on the summit of Mount Sinai?

But who is speaking here? This leader or that one? Before the One who rules all the galaxies, they are all mere dwarfs. He alone has the right to give laws for human life and govern our relationships with one another.

It is God Almighty who speaks. And what does He say? ‘You shall not commit adultery.’ He forbids adultery and prescribes severe penalties for it. Under the Law of Moses, when a man and a woman were caught in the act of adultery, both were sentenced to be stoned, so that this disgrace might be removed from Israel.

But when Israel fell into idolatry in times of decline, people committed adultery openly in the streets and squares, while the Israelites passed by without concern. No one upheld God’s law. Since the offenders went unpunished, one man took it upon himself to punish them. What did he do when he saw a couple engaged in that unlawful act?

He took his sword and pierced them both. And Holy Scripture says, ‘It was counted to him as righteousness.’ His act was not counted as a sin. There were penalties! And throughout the ages, among all peoples, God’s commandment has continued to be heard in many ways: ‘You shall not commit adultery.’

Let us turn to Greece and visit Sparta, which raised heroes and answered the invading enemy with ‘Come and take them.’ How strict its morals were! Adultery in Sparta? Listen. Those of you who have been there know the land. The historic Eurotas River flows past its reed beds, where the stern Spartans once slept. Some thirty or forty kilometers away rises proud Mount Taygetus. Why am I telling you this? A visitor once asked, ‘Is there adultery in Sparta?’ A Spartan answered him with an image: ‘If you can place an ox on the summit of Taygetus, and if that ox can stretch its neck thirty kilometers, all the way to…’

‘…the Eurotas River to drink its water, then you will find adulterers in Sparta.’ In other words, it was impossible. Here is another example from the ancient world: the city of the Locrians in southern Italy. Its morals were strict indeed.

Punishment there was severe. Zaleucus, an outstanding and strict lawgiver, put a bridle on the people. A strong, unruly horse needs a firm rider to hold the reins. For when the bridle breaks, as Kokkis used to say...

And he said that anyone caught committing adultery would have both eyes put out. The first person caught was his own son. They brought him before him and said, ‘We caught him committing adultery.’ The father faced an agonizing choice. As a judge, he had to impose the penalty; as a father, this was his own child. What did he do?

He gave an answer that took account of both the judge and the father: ‘The law demands two eyes. One will be my son’s, and one will be mine.’ Such was the severity of the law in the state of Zaleucus.

Would you like another example from a time of decline? It is told by Toth, a writer of worldwide renown.

If you read Tóth’s books, especially those on the Ten Commandments, you will find important works that have been translated into Greek. He tells us what happened in an age of decline: in Rome, the self-styled intellectuals of the day appeared on the scene. Many ages have had people like them. Tóth describes their long hair, moustaches and beards. And I see people like that in twentieth-century Greece, too.

In Greece, with their beards, their long hair, their strange trousers, and all the rest, these people formed an association. Its slogan was, “Down with God.” In a single night they covered the walls of Rome with slogans: “There is no sin. There is no adultery, no fornication. Nothing is forbidden. Everything is permitted.”

Of course, without God, everything is permitted. What happened? The alarm was raised. The whole city rose up, young and old, and resisted. Evil persists when no one resists it. Think of the body: diseases and germs are present, but when healthy blood cells attack them, the disease is overcome. Everyone resisted. The alarm was raised, and they closed the city gates.

They caught them at the gates, counted them, and brought them into the town square. There were eight thousand of them, troublemakers and street thugs. What did the people do? They put them on trial. They executed four thousand and gave the other four thousand passports to go to the ends of the earth. So the city was rid of that crowd. That is how nations respond when they want to survive and avoid being wiped off the map. Yet this voice is heard here. And another voice is heard as well, the voice of God: ‘You shall not kill.’

It is curious that in the Old Testament this commandment appears in two positions. In one passage, “You shall not commit adultery” is the sixth commandment, while in another passage of Holy Scripture it appears as the seventh.

I take it as the seventh commandment. It stands between two others, and that has meaning: between “You shall not murder” and “You shall not steal.” What does that tell us? On the scales of Holy Scripture, adultery is murder, and adultery is theft.

Or rather, it is worse than theft and worse than murder, for those who understand what it means. One day a man came to me at the bishop’s office in tears, a distinguished scientist. He wept as he told me, “I never thought it could happen. Last night I caught my wife committing adultery with another man. Bishop, I would rather lose all my possessions, become poor, and stand in the square shining shoes. I would rather be poor than lose the person I held most dear in my home: my wife.”

...my wife. Yes, that is how it is. An honorable man would rather lose all his possessions than lose his wife. So adultery is worse than theft, and even worse than murder. Another friend told me, “When I learned that my wife was sleeping with another man and committing adultery, I would rather have taken a bullet to the heart than heard that news.” That is how this sin weighs on the human conscience: it is judged worse than fornication, murder, or theft. Just imagine it. Oh, what a deceitful world you are, with your false scales! What do I mean? We said this at a Synod, and it was included in the Synod’s statement: if the so-called intellectuals and progressives want things this way, then I have another proposal for them. Let them pass a law declaring that, from tomorrow...

Suppose they said, “From tomorrow, theft is permitted.”

Ah, then we would worry about our wallets, wouldn’t we? The wallet seems to be the only thing that matters, the only crime that counts. “Don’t touch my wallet!” Everything else means nothing. Let these gentlemen pass a law saying that from tomorrow theft is permitted.

Let them pass another law saying that from tomorrow murder is permitted. Ah, but no one must touch a hair on our heads! Would they accept that? Imagine a society whose laws permit theft, when some people are already inclined to steal. The French dictionary Larousse even says, “Greek equals thief.”

Tell me, can you imagine a society whose laws permit crime and murder? “Oh, we would never make such a law,” they say. “That would go too far.” Yet suppose a hungry man steals a loaf of bread from a bakery.

Suppose a hungry man climbs a fence and eats a few apples. Suppose someone causes damage, breaks into a valuable shop, or sets fire to a factory. The justice system acts at once and punishes the thief. But it does not punish the adulterer or the fornicator.

What contradictions this world presents! And yet we continue to say, “You shall not commit adultery.” Count your fingers, my fellow Christians. God gave us ten fingers, and God gave us ten commandments.

Who would cut off one of his own fingers? No one. Yet now we take a knife to our own fingers and will be left without fingers, without commandments. We have cast aside one commandment and want to cut away the seventh, the sixth, and replace them with new commandments. We dare to cut away these commandments of the Lord Jesus Christ.

This calls forth the wrath of God. What should be done? A minister of justice answers, “We hold power, and those in power can do whatever they want.” You are wrong, sir. Wrong, sir. Wrong.

Your power is not absolute. It has limits. The Greek people did not give you the right to interfere in the family, the living cell, the heart, the foundation and root of our nation’s happiness and glory. Who gave you that right?

“Democracy,” they say, “democracy.” Listen: go to Italy, go to Switzerland, go to other countries. What happens there when a great national question arises, one that stirs the whole people?

Then the senate or a parliament of three hundred members is not enough. The people are called to a referendum, and the people answer through that referendum. That is how social, national, and religious questions are settled in Switzerland. That is how they are settled in Italy and in other countries.

Here, democracy is a sham if three hundred people can decide to break apart the Christian family.

And I am certain of this: if there were a referendum, I would wager on the result. Despite the damage done to the religious life of our people for various reasons that I cannot explain now, the Greek people, from Corfu to Crete, from Crete to the Evros River and on to Rhodes, still hold to their faith. Those who profess unbelief are very few in Greece.

When I say “theoretically,”, I mean the people who write, preach, and spread atheistic ideas. So if a referendum were held, asking on the ballot, “Do you want civil marriage?”, ninety percent of the people would answer no.

And yet that no from the people is ignored. Three hundred people in the Greek Parliament will decide the fate of what the world holds most precious and most holy. And they call this democracy.

Democracy.

So much for our democracy! Democracy? A lie. I will say something harsh: I prefer the Soviet regime in Russia, because at least it is honest. It says openly, “I do not take the people into account. I follow the principles of Lenin.” If only we believed in the Gospel as firmly as they believe in the principles of Lenin, Trotsky, and the others! As it is, we believe in nothing at all. And here in Greece, only one man has the right to veto this law. Who is he? Mr. Karamanlis. Only he.

Under a specific provision of the constitution, he alone has that right. When the minister brings him the decree, he can say, “This decree strikes at the roots of Greece. It is a matter of national concern, and I will not sign it.”

Then he can call a referendum. But the past teaches us something: just as the President of the Republic, and the president before him, turned a deaf ear over other laws, so he will turn a deaf ear to this new attempt to break apart the law that protects the family.

The law was passed. The law concerning the millennialists was passed too. Under it, they became citizens with special privileges, exempt from armed military service. The people opposed it, and yet it passed.

Then there was the matter of automatic divorce. I could say something harsh, perhaps even scandalous: the law on automatic divorce was passed for the sake of four or five people in our country who had connections with the powerful.

The people rallied. There were rallies in Florina, in Mesolongi, in Agrinio, and here as well. Were the people taken into account? No. A few mistresses with connections to people in high places prevailed, and the law was passed. The people were ignored. And so evil keeps advancing in this world.

And where is our hope? In politicians? Even a powerful man has said it: We do not have democracy. We have a dictatorship under a parliamentary cloak.

Kormantia!

I was one of the few bishops persecuted under the dictatorship. You know what I went through, and I thank you: if you, the people of Athens and the provinces, had not risen up then, I would not have remained a bishop after 1968. You know that very well. I can tell you that any citizen could visit Papadopoulos, but not Karamanlis. I repeat: a dictatorship dressed in parliamentary robes. Those three hundred have gathered there to pass a law against the family, a law against which the history of our nation protests, Holy Scripture protests,

and God and humanity protest. None of it is taken into account. So where is our hope now? Should we despair amid this chaos? There is hope. Where is it? In the Church. Yes, the Church. And when I say the Church, I mean clergy and people together. I would like the Synod to include priests and laypeople too, so that it would be a stronger body: not only seventy or eighty bishops, but priests, laypeople, and monks of the Holy Mountain, representing the Greek people as a whole.

But the hierarchy has taken a stand. You know how sternly I have always judged affairs in the Church. Yet I must confess that, for the first time, I felt relief at what the hierarchy had done, before that sad incident which grieved me.

For the first time, I felt joy that the whole hierarchy, from one end to the other, stood firm and condemned civil marriage, fornication, and adultery. What deserves praise is that they reached this decision amid fierce pressure. The principles of the Gospel prevailed, to the glory of the Lord Jesus Christ. They prevailed, apart from two or three bishops who carry a modern spirit.

The hierarchy stood together. But the remarkable thing is that it made this decision with the sword of Damocles hanging over it.

The sword of Damocles? What sword of Damocles? The one the so-called democratic government hung over us. It was spoken of during the meeting: the threat that, listen carefully, if you elders over sixty do not vote as the government wants, you will be removed. Then let us be removed a thousand times over. We must be removed. And we will be removed, brothers. We will. For the elders who are sixty... I am not asking to remain for another fifteen years. God has counted me worthy to lead for long enough.

What I mean, and what I protest, is that a threat was held over us, like a teacher holding a cane over children and saying, “Sit quietly, or I will punish you.” We are not a nursery school. We are the hierarchy. We are not afraid of you, and we dare to go forward.

I proposed something else. I am making a public confession now, telling you secrets of the Synod that I should not tell. I proposed a stronger measure, but it was not accepted: that the Church should declare herself under persecution.

And the history of our glorious people supports what I mean by declaring the Church under persecution. Go back sixty or seventy years. Leave Athens and come with me to Constantinople, when Abdul Hamid ruled Turkey.

Abdul Hamid was a harsh and inhuman tyrant. He wanted to abolish the privileges of our people, and he wanted to abolish religious marriage. Then Patriarch Dionysius, of blessed memory, and the bishops said, “No. We will not yield. We will not accept interference in the internal affairs of our Church, protected by the privileges granted under Mohammed.”

“We stand firm, and we will not yield.” And what happened then? That blessed man, together with the bishops of the Church at the time, declared the Church under persecution in response to Abdul Hamid, and the bells began to toll in mourning.

And it shook the whole world. On Christmas Eve, Abdul Hamid gave way. He ordered them opened and no longer insisted on his position, leaving Holy Matrimony as a Mystery. This was a Church under bondage, yes, under bondage.

Let me tell you another secret. I said that the hierarchy had done its duty, as far as it went. It had marked out the boundaries. But marking out boundaries is not enough. We need soldiers to guard them.

If there are no guards at the boundaries, they are overrun. Where are the guards? It is not enough simply to say that something is right. We must believe it in the depths of our hearts, as a conviction that shapes our lives.

And we believe this firmly. We must be ready to shed even our blood for what we believe. Yet I do not see that resolve. At one point I said to the Archbishop, “Listen, this is nothing personal. I told you the truth then.”

“But now, on matters of faith and morals, I cannot agree with everyone. There are no differences between us personally. Here is what I propose: give me ten days, just ten days, with the agreement drawn up before a notary.”

Ten days under the authority of the Archdiocese.

“Ten days,” I said, “with your permission set down in a notarized agreement.” “All right, and what would you do?” the Archbishop asked me. What would I do? I have already shown what I would do. If we rose up over lesser matters in the past, as we did with my dear Mr. Psardakis, we would rise up three or four times over a matter as great as this.

What would I do? I will tell you my plan. I would call together the priests. I used a harsh word for them, but among them I would bring forward some fine men of God, devoted Christians.

Levites, and this city has distinguished Levites here in the basin. They have all gathered like rats because there is plenty of corn. One reason civil marriage is being introduced is that our priests have become like vultures, snatching people’s money: 2,000 from one person, 3,000 from another, 5,000 from another, and so on. People at the borders hear that the priests down here have grown rich by exploiting the people, and they all want to leave and come this way.

I would call the thousand priests in the Athens basin together, though I have no authority to do so. I would tell each one, “Father, go to your church and gather at least a hundred people: men, women, children, those who tend the lamps, sextons, parish council members, whoever is there. A hundred people.”

A hundred each. Now count it: a thousand priests, each with a hundred people. Work it out. How many is that? No, it is not a million. It is a hundred thousand people. A hundred thousand!

And when the time comes, the bells in those glorious bell towers will toll mournfully, as they do on Great Friday. I know what effect this can have. Once, in the little town of Amyntaio, with its five thousand people, I dared to oppose a carnival. I sent the priest up to the bell tower, and as the carnival procession came in, the bells began to toll as they do on Great Friday. People left their floats and went away. Most Holy Theotokos!

Now imagine every bell in Athens ringing the alarm. That is what bells are for. Then, carrying our honored banners and icons, we would all come out into the streets.

Even if ten of us lose our lives, even if the riot police come with their clubs, we will remain faithful.

People rightly hold demonstrations: some over potatoes, some over oranges, some over one thing, some over another. Will we not hold a demonstration for everything this country holds sacred?

Your enthusiasm makes me want to seek an audience with the Archbishop tomorrow, and I know I can get one. But I ask you to let me go to Florina, because I have another battle to fight there. What battle? The Ministry of Education has ordered a change to the feast of the Three Hierarchs. For more than a thousand years it has been celebrated on January 30, and all Greeks have observed it.

Like the Annunciation, it is a feast with both a religious and a national character. Now that observance is being abolished and moved to the preceding day.

So it is being abolished in effect. They say it must be held on Saturday. Why not Monday? They have made Saturday a day for lying about and resting.

And when we speak to the teachers, they say, “But Saturday is a day off.” In other words, if March 25 falls on a Saturday, will we move the feast to March 24 so that teachers and professors can have their day of rest?

That is why I am in a hurry. Still, I take your appeal to heart, and I will visit the Archbishop and plead with him: “I kiss your feet. I, the least of bishops, an unworthy bishop, kiss your feet. Give me permission to hold a demonstration so that we may confront the atheists.”

And there is something else. Let me return to the supposed blessings of democracy. America has its faults: Hollywood, its excesses, capitalism, all of it. But it also has some good things, including a measure of freedom. If we were in America instead of Greece, we could establish our own television station.

But here in Greece, no! A teacher appointed to teach thirty or forty children must have qualifications, and rightly so. Yet those who appear on television become teachers to ten million people.

And what qualifications do they have? Surely we should be able to serve God. I said to the hierarchs, “Let us go ahead.” “Go ahead with what? They will not give us a license.” So I said, “Then let us establish an unlicensed station.” They answered, “We will go to prison.” Let us go to prison! Not for fornication, adultery, theft, or exploitation, but for the truth of the Gospel. A thousand times better to be in prison for that than free outside.

My friends, I weep and sigh as I say this. I grieve over the lack of courage in the higher leadership of our Church. Yet I praise and rejoice in the courage and self-sacrifice of poor young people who live on their daily wages, whose hearts shine with love for Greece and Christ, and who live with Christ and the Most Holy Theotokos.

I tell you, those poor young people have set up an unlicensed radio station here in Athens. I urge you all to find out what frequency it broadcasts on

The police are investigating this station. Instead of shutting down the non-Christians’ station and television, they are chasing these children, trying to find out where their station is. And what does it broadcast? The message: “Orthodoxy and Greece.” I urge you to turn off your televisions. I have said it before, and I said it just now: turn them off. Four thousand people in Greece have done so. Years ago, I said once, “Turn off your televisions.” Today I say it a hundred times: “Turn off your televisions and tune in.”

and tune in to the station run by those heroic young people, who are carrying the voice of God into the midst of this chaos.

Thank you very much.

A remarkable play was performed here in Athens, and I went to see it. Forgive me, I ask pardon from those who firmly believe a clergyman should not go to the theater. I made an exception. It is the only play I have seen in my life.

It was called The Kingdom of God. What a remarkable thing! Far away in South America, in Paraguay, people were living in poverty, almost in a state of savagery. Catholic missionaries went there and managed to organize the region and make it a kingdom of God.

It was a blessing from God. Paraguay had been Hell, and it became Paradise under the capable leadership of those missionaries. But Satan envied its greatness. For more than a hundred years, Christ’s name was heard there, the name of the Most Holy Theotokos was heard, Scripture was read, and people shared their possessions. There was the peace of God. Adultery was unknown, fornication unheard of. It was a kingdom of God for more than 130 years. Satan envied it, and the king and agents of the Spanish government marched against Paraguay to destroy this work of God.

We must admit that the fathers lost courage. They were heroes, but even heroes have moments of fear. The fathers, the spiritual fathers, lost courage.

Then all the people rose up, those noble people. There is greatness in the hearts of ordinary people. Yes, real greatness. Greatness is found among the humble and seemingly insignificant.

Their greatness shone through as they cried out, ‘Fathers, why are you leaving us?’ We will make our voices heard by the priests, the bishops, and the Church hierarchy. I myself will go to the Archbishop.

I will stand with them in this struggle. It is a struggle for faith and country, for the family, for Greece, and for our cherished traditions.

For whom our homeland lives and triumphs. So I ask all of you here tonight: I see how closely you are gathered, and I see your response. I put on my priestly stole and my bishop’s omophorion, and I give each of you this penance: become a preacher. Enlighten five, ten, twenty, thirty people, in your home, your factory, your office. Speak to them all.

If the Church of Greece gives us official permission, I will be here again. Then let us all gather for a great rally in Athens.

But if this battle is lost, I will weep. Mothers, weep for your children. Husbands, weep for your wives. Let the mountains and valleys weep. At least we will have spoken out and will bear no guilt for keeping silent. I have said all this apart from party politics. As you know, for fifty years I have had no political party in my heart.

I have never sung the praises of any political party. I place Greece above them all, and Christ above Greece. He is praised and exalted unto all ages. So now, all together, one soul and one people. Through the prayers of our holy fathers.

Παναγία Δέσποινα, Τίμαιε Πρόδρομε, Αποστόλοι Δωδεκάς, Οι δάσκαλοι και πατέρες εκκλησίας, Όσιοι και μάτωρες, οι καλώς αφήσαντες και στεφανωθέντες, Ήσατε πρεσβείαν του ελεηθήναι και σωθήνετε ψυχά συμών. Αμήν.

Με ιδιαίτερη συγκίνηση σας βλέπω εδώ στην αίθουσαν, προσφιλείς ακροαταί. Θέλω να πιστεύω ότι εδώ στην αίθουσα δεν θα υπάρχει ούτε ένας κατάσκοπος ο οποίος θα ήρθε για να συλλέξει λεξίδια, όπως λέγει ο Γρηγόριος ο Θεολόγος, του οποίου την ιεράν μνήμην εορτάζομεν αύριον, για να τα μεταβάλει εις ξιφίδια εναντίον του Επισκόπου.

Θέλω να πιστεύω ότι εδώ δεν ήρθατε από μια περιέργεια για να ακούσετε έναν παράξενο, τον παράξενο ή τον περίεργο Καντιώτη, όπως γράφουν οι εφημερίδες που μας παρουσιάζουν ως μορμολύκια. Μας παρουσιάζουν ως όντα παλαιοντολογικά.

Μας παρουσιάζουν, όχι μόνο εμένα αλλά και πάντα κήρυκα της Ορθοδοξίας, τον παρουσιάζουν ως παλαιοντολογικό φαινόμενο.

φαινόμενον. Ναι, όπως έτσι στην εποχή μας πας κηρύττων ότι Ορθοδοξία εγεννήθη ο σκέρας της πολλής. Θέλω να πιστεύω ότι όλοι σας ήρθατε εδώ από μια πείνα και από μια δίψα που σας θυμά, μια πείνα όχι του κτήνους αλλά μια πείνα των αγγέλων. Και πείνα των αγγέλων είναι να ακούει κανείς τον λόγο του Θεού, να ακούει τα ρήματα της Ορθοδοξίας.

Δια να πιείτε νερό γάργαρο από την αθάνατον Ορθοδοξία, που είμαστε υποχρεωμένοι εμείς να κηρύττουμε. Είδατε σαν τα πουλάκια εκείνα που στις φωλιές των περιμένουν τη μάνα τους να τους φέρει τροφή και όταν πλησιάζει η μάνα στη φωλιά πτερουγίζονται από χαρά και συγκίνηση.

Ευλογητός ο Θεός ότι έμεινε στον αιώνα μας το λείμμα, έμεινε το μικρό ποίμνιο Ευαγγελίου, το οποίο εξακολουθεί να πιστεύει εις τον Κύριον Ιησού Χριστό. Εμείς, με τη βοήθεια του Θεού, όπως και πας άλλος γνήσιος κήρυξ του Ευαγγελίου, δεν επηρεαζόμεθα από τας κρίσεις του κόσμου τούτου.

Οι κρίσεις του κόσμου τούτου, του αθέου και απίστου, είναι, όπως είπε κάποιος φιλόσοφος χριστιανός, είναι για τον κήρυκα του Ευαγγελίου.

Ευαγγέλιο, έχει αξία η κρίση του κόσμου όση αξία έχει ένα βρώμικο πουκάμισο. Δεν υπολογίζουμε την κρίση του κόσμου, υπολογίζουμε την κρίση του Θεού. Η ζυγαριά μας δεν είναι επίγεια ζυγαριά, είναι ουράνια ζυγαριά. Και η ζυγαριά με την οποία ζυγίζουμε τα ανθρώπινα είναι το ιερόν και άγιο Ευαγγέλιο. Ζούμε, αγαπητοί μου, σε πονηρές ημέρες. Όλοι το αισθάνεστε και απόδειξη είναι οι σεισμοί οι οποίοι τώρα τελευταίως έρχονται.

Βεβαίως έχουν πυκνωθεί στην πατρίδα μας σεισμοί, όχι πλέον σε μια μικρά περιφέρεια ή σε ένα νησί ή σε μια πόλη, αλλά σεισμοί στο Αιγαίο Πέλαγος καθ’ όλον το μήκος, σεισμοί που την περασμένη Δευτέρα έσεισαν σχεδόν όλη την Ελλάδα, και θα εξακολουθήσουν οι σεισμοί και θα σειστεί και η Αθήνα και αυτή η Ακρόπολις που καυχόμεθα, η Ακρόπολις που καυχόμεθα θα γκρεμιστεί.

Δεν θα μην δείτε πως επιλύθω, μάλιστα, για να μάθουμε εμείς οι Έλληνες ότι δεν μπορούμε να γκρεμίζουμε άλλα οικοδομήματα πνευματικά που είναι ανώτερα από τον Παρθενώνα. 1000 Παρθενώνες δεν έχουν την αξία όσο να έχει η οικογένεια. Κι όμως, θα συμβούν λοιπόν σεισμοί και, όπως λέγει το 16ο κεφάλαιο...

Ευαγγελισμός.

Στην Αποκάλυψη θα γίνει και ένας σεισμός, ο οποίος θα είναι ο τρομερότερος όλων των σεισμών, σεισμός μέγας, ο οποίος θα σείσει όχι τα Βαλκάνια, όχι την Ευρώπη, όλες τις ηπείρους.

Ολόκληρον τότε τον πλανήτη μας θα σείσει, βέβαια, σεισμός, οίος ου γέγονεν απ’ αρχής κόσμου. Μάλιστα, τι παράξενο, τι θαυμαστό φαινόμενο! Το σκεφτήκατε ποτέ, αγαπητοί, ότι αυτή η σφαίρα που κυλίεται, στροβιλίζεται μέσα εις το άπειρο, ότι αυτή η σφαίρα πώς μοιάζει; Πώς ταξιδεύομε; Όλοι ταξιδεύομε, την ώρα που ταξιδεύομε, όλοι. Είναι ένας πύραυλος η γη, είναι ένα διαστημόπλοιο η γη, αλλά Αλλά μέσα στον Δημαστήριο της Θεόπλης, μέσα στον Πύραυλο, δύο-τρεις αστρονοάφτε ταξιδεύουν Αλλά εδώ στον Πύραυλο αυτό που λέει η Τεγή, παρακαλώ επιβάται με εισιτήριο δωρεάν, παρακαλώ πώς είναι Τέσσερα δισεκατομμύρια άνθρωποι ταξιδεύουν μέσα εκεί, ταξιδεύουν αιώνες, χιλιάδες χρόνια, εκατομμύρια χρόνια επάνω στην τροχιά του.

Ποιος ρυθμίζει την τροχιά του; Ποιος τροχονόμος δεν αφήνει αυτάς τας σφαίρας του ουρανού να συγκρουστούν αναμεταξύ των; Τροχονόμος που ρυθμίζει την κίνηση των αστέρων και των πυραύλων και όλων των πραγμάτων του ουρανίου κόσμου είναι ο Θεός.

Ο Θεός, ο Θεός, ὁ ἐπιβλέπων ἐπὶ τὴν γῆν καὶ ποιῶν αὐτὴν τρέμειν ὁ ἁπτόμενος τῶν ὀρέων καὶ καπνίζονται. Αλλά εκτός των φυσικών σεισμών που συμβαίνουν επάνω στον φλοιό της γης, συμβαίνουν στην εποχή μας και άλλοι σεισμοί, σφοδροί σεισμοί τεκτονικής μορφής, Ρίχτερ 8 και 9, που κάνουν ρωγμάς, όχι πλέον στο σπίτι μας, που βλέπουμε τη ρωγμή στο σπίτι μας και τρέβομαι, αλλά κάνω ρογμάς εις τα πνευματικά οικοδομήματα, εις τους θεσμούς τους Ιερούς, τους οποίους εγέννησε όχι ουρανός αλλά η γη, όπως λέει ο ποιητής Σοφοκλής, μάλιστα σεισμούς του, αλλά δυστυχώς τους μεσαίους σεισμούς, τους υλικούς αισθανόμεθα και άντρομες εξαρχόμεθα εις ο Θεός και πλατείας και παρακαλούμε την Παναγία και όλους τους Αγίους να σταματήσουν οι σεισμοί.

Για τους άλλους είδους σεισμούς, τους πνευματικούς σεισμούς, οι οποίοι σείουν τας αξίας της ζωής για τις οποίες πρέπει να ζει ο άνθρωπος, δυστυχώς ουδόλως τους αισθανόμαστε. Σεισμοί, φωνές, ακούονται στριγγλές, βραχνές φωνές που βγαίνουν από τα στόματα αθέων και απίστων, φωνές που βγαίνουν από τις στήλες των περιοδικών και εφημερίδων, πληθώρας.

Φωνές που εξέρχονται από τα άντρα τα σκοτεινά, από την τηλεόραση και το ραδιόφωνο της Ελλάδος. Φωνές οι οποίοι συγκρίνουν εσένα στα συνθήματα Κάτω η χριστιανική οικογένεια, κάτω ο γάμος, κάτω η παρθενία, κάτω ό,τι ιερόν και όσιον, κάτω ο Θεός.

Τα συνθήματα ακούονται συνεχώς με κάθε πάθος στον κόσμο αυτό.

Παρηγορία μας στις ημέρες αυτές, ποια είναι η παρηγοριά μας σε αυτές τις ημέρες;

Στις ημέρες είναι το ερών και το Άγιον Ευαγγέλιο, είναι η Αγία Γραφή και ιδίως σε αυτές τις εσχατολογικές ημέρες που δεν γνωρίζουμε μήπως συμβεί η συντέλεια του αιώνος. Σημαίνει παρηγοριά μας μεγάλη στις ημέρες αυτές είναι η Αγία Γραφή και ιδίως το τελευταίο βιβλίο της Αγίας Γραφής είναι η Αποκάλυψη του Ιωάννη. Πουλήστε το υποκάμισό σας και αγοράσετε Αποκάλυψη και διαβάζετε Αποκάλυψη, και ό,τι λέει γραμμένο μέσα στην Αποκάλυψη θα πραγματοποιηθεί. Εκεί στο δωδέκατο κεφάλαιο παρουσιάζεται στην σκηνή του κόσμου μία απαίσια εικόν. Παρουσιάζεται ότι βγαίνει από τον Άδη, τον σκοτεινόν Άδη, ένα απαίσιο θηρίο. Παρουσιάζεται εκεί ένας όφης, ένας δράκον πελώριος, ο οποίος έχει χρώμα κόκκινο σαν το αίμα και ότι ο δράκον αυτός έχει, έχει 7 κεφάλια και ότι έχει 10 κέρατα και ότι επάνω στα κεφαλάς υπάρχουν χρυσάδια.

Χρυσά διαδήματα. Τι σημαίνουν αυτά; Ποιος είναι ο πυρρός, ο δράχος, ο κόκκινος δράκων, ο οποίος εξήλθεν εκ της αβύσσου; Είναι ο διάβολος, είναι το κράτος του διαβόλου, το οποίο ποικιλοτρόπως ενισχύεται από τας διαφόρους κατευθύνσεις ανατολής και δύσεως και βασιλεύει στον κόσμο διά πλοκάμων.

Οι επτά κεφαλές μας υπενθυμίζουν τη Λερναία Ύδρα. Όπως η Λερναία Ύδρα είχε πολλάς κεφαλάς, ούτω πως και το κακόν στον κόσμο έχει εφτά κεφαλάς. Έχει εφτά. Τα εφτά κεφαλές είναι τα εφτά θανάσιμα αμαρτήματα.

Εκείνα, λέει, τα χρυσά διαδήματα με τα οποία στεφανώνονται αι κεφαλαί, τι σημαίνουν κατά την ερμηνεία της Αγίας Γραφής των Πατέρων της Εκκλησίας;

Αυτά τα θέματα εκείνα που είναι πάνω εις τα σκεφαλάς είναι, τι είναι; Για προσέξτε. Το κακό στην αρχή είναι ντροπαλόν, κρύβεται, φεύγει κάτω από τα δέντρα, μέσα στα δάση, στα σπήλια, τη νύχτα, τα μεσάνυχτα. Ο αμαρτωρός άνθρωπος προσπαθεί να κρύψει την ασχήμια του. Κάτι είναι κι αυτό, δεν θέλει να το κάνει δημοσία αναισχύντως παρουσία όλων των ανθρώπων.

Αλλά όταν το κακόν όμως δυναμώσει, το κακόν πλέον φεύγει από τα σκοτεινά μέρη και εξέρχεται εις τας οδούς και πλατείας και φτάνει μέχρι τα ακρογιάλια των νησιών μας και παντού οργιάζει. Είναι πλέον απέκτηση ανέβεια το κακόν.

Παράδειγμα, θα γελάσουν ίσως μερικοί, θα το θεωρούν αυτό οπισθοδρομικόν. Ήτο παλαιότερα, προ εκατό χρόνων, στην πατρίδα μας η γυναίκα ήταν σεμνή, δεν επεδείκνυε τας σάρκας της. Υπάρχουν παραδείγματα γυναικών οι οποίες είχαν τόση αιδώ που θα παραξενευτείτε να ακούσετε ότι το κορμί τους δεν το δείχνανε, το κορμί τους γυμνό, ούτε στον ιατρό.

Μετά, ούτε και αυτές ακόμα οι διάσημες πόρνες που πουλούσαν το κορμί τους αντί ολίγων χρημάτων, και αυτές ακόμα ήταν συνεσταλμένες, ενδεδυμένες. Τώρα σιγά σιγά γύμνα βγήκε πλέον από το δρόμο της πλατείας Και τώρα το πρώτο βγήκε από τον κρυψώνα, δεύτερο πήγε στην πλατεία και τώρα το τρίτο, ο τελευταίος όρος, ο έσχατος όρος διαφθοράς.

Ποιος είναι; Ότι πλέον η γυμνότης στεφανώνεται, βραβεύεται, παίρνει βραβείο, γίνεται διαγωνισμός των καλλιστείων και βραβεύεται ενώπιον όλων. Τα καλλιστεία, τα κρέατα τα γυμνά, ως τα κρέατα αργεντινής προελεύσεως, στεφανώνονται δημοσίως πλέον, δημοσία.

Το δε στεφάνωμα αυτό, η ιδέα, όπως λέγουν, ότι το κακό να στεφανώνεται δημοσίως, να βραβεύεται δημοσίως, να χειροκροτείται δημοσίως, είναι πλέον έσχατο, το τελευταίο σκαλοπάτι της διαφθοράς. Τέτοιο παράδειγμα: εκεί στη Ρώμη, όταν ήρθαν οι εποχές της παρακμής, ένας αυτοκράτωρ, ο Νέρων, ειδοποίησε το λαό ότι αύριο παντρεύομαι.

Μαζεύτηκε κόσμος, κόσμος, κόσμος, έκφυλος κόσμος, διεφθαρμένος κόσμος. Και αυτός, στεφανωμένος με στεφάνια στο κεφάλι, αυτός και δίπλα του ποιον είχε; Δίπλα του είχε γυναίκα; Όχι, έναν νεαρό είχε. Αντρεβότερ Μαμιαρώ και ζευγοτούσε ο Ιέκηρος Ρώμη Εκεί θα καταλήξω.

Και αυτό το οποίο σας λέγω δεν συνέβαινε μόνο στην εποχή παρακμής της αρχαίας Ρώμης. Αλλά συνέβαινε ακόμα και στην παρακμή της Αγγλικής Αυτοκρατορίας. Η οποία καταρρέει, αυτή η οποία άλλοτε εξουσίαζε τας θαλάσσας.

Αυτή η οποία ήταν πανίσχυρος δύναμις, η πρώτη δύναμη στον κόσμο. Καταλάει πλέον ο αμαδημένος βλαίων της Ρώμη της Αγγλικής Ευρωκρατορίας. Τι σημάδι των ημερών; Ποιο; Μέσα στη Βουλή των Λόρδων, εκεί στην Βουλή, εψηφίστη προ ετών ένα νομοσχέδιο, ένας νόμος, κάτω από τα χειροκροτήματα των βουλευτών, όλων σχεδόν της Βουλής, τα χειροκροτήματα όλων των βολών οποίων, ότι επιτρέπεται στην Αγγλία ο γάμος των ομοφυλοφίλων.

και μόνον ένας παρουσιάστηκε, ο Μοντ Κόμερη, ο ήρωας της ερήμου που ανήκησε στην Αυτοκαλική Νέα Ρήμων, τον Ρόμελ, αυτός τόσο σιχάθηκε, πήρε τα παράσημά του, ο στρατηγός, ένδοξος νικητής του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου, πήρε τα παράσημά του και τα εκσφενδόνισε μες στην Βουλή των Λόρδων και είπε: «Ντρέπομαι να είμαι Άγγλος».

Ναι, είμαι Άγγλος, μάλιστα, σε αυτή την καταισχύνη. Έτσι έρχεται και τώρα, ετοιμαζόμεθα και εμείς να μιμούμεθα τα παραδείγματα αξίων λαών. Να στεφανώσουμε μέσα στην Βουλή των Ελλήνων την μοιχεία και την πορνεία και τον πολιτικό γάμο.

Τι λέγουν ποιο το επιχειρημά τους δεν είναι τίποτα, ποιο έποτα η ποργεία η μοιχεία δεν είναι τίποτα Με ακούτε, καθυστερημένοι εγκέφαλοι, παπάδες και δεσποτάδες, που τάχατες έχουν συμφέρον από τους γάμους.

Ναι, για να ακούτε, εδώ είναι πλέον εξέλιξη, εδώ είναι πρόοδος, εδώ πλέον προοδεύουμε συνεχώς και καταφάστως. Δεν είναι τίποτα. Το λέει η προφητεία, κάποια προφητεία, ότι θα έρθουν οι μέρες που η αμαρτία θα πίνεται ως ένα ποτήρι δροσερό.

...δροσερό, όπως πίνει κανείς ένα ποτήρι δροσερό και δροσίζεται, έτσι θα πίνουν και οι άνθρωποι την πορνεία και την μοιχεία ως ύδωρ δροσερό, ως ποτήριο δροσερό. Δεν είναι τίποτε, αλλά πού να αρχίσουμε και πού να τελειώσουμε και πού να δώσουμε την απάντηση σε αυτούς. Κρατούμε στα χέρια μας την Αγία Γραφή, το αθάνατο βιβλίο. Ουρανός και γη παρελεύσονται, οι λόγοι μου ου μη παρέλθωσιν. Τι λέγει η Αγία Γραφή; Τι λέγει η Παλαιά Διαθήκη; Τι ακούετε πάνω ψηλά εκεί στην κορυφή του όρους Σινά;

Προσυνά, μιλεί, ποιος μιλεί, ο Α ή ο Β αρχηγός, ποιος μιλεί, μιλεί, ποιος μιλεί, αυτοί όλοι είναι πελώρια μεδανικά, πελώρια μεδανικά, μπροστά σε εκείνον, ο οποίος εξουσιάζει τους γαλαξίες στο όλον και ο μόνος ο οποίος δικαιούται να είναι νομοθέτης των ανθρωπίνων πραγμάτων και ρυθμιστής των σχέσεων των ανθρώπων.

Ομιλεί ο Παντοκράτωρ Θεός. Και τι λέγει; «Ου μοιχεύσεις». Και όχι μόνο απαγορεύει τη μοιχεία, αλλά και επιβάλλει αυστηράς ποινάς εις τους μοιχούς. Το δίκαιο του Μωσαϊκού νόμου επιβάλλει ότι όσοι συλλαμβάνονται εις την μοιχεία, εις τα δίκτυα και συλλαμβάνονται επ’ αυτοφώρω, καταδικάζονται αμφότεροι, και ο άντρας και η γυναίκα, εις λιθοβολισμό, για να εκλείψει το αίσχος εξ Ισραήλ.

Όταν δε, σε εποχές παρακμής, όταν το Ισραήλ ελάτρευε, ελάτρευε, έπεσε στην ειδωλολατρία, τότε βγήκαν στον δρόμο και κάτω μέσα στον δρόμο, στα πεζοδρόμια, στις πλατείες, εμοιχεύοντο φανερά πλέον και περνούσαν αδιάφοροι οι Ισραηλίτες, και κανείς δεν εμείνε το πλέον του νόμου του Θεού τότε έδας αείληστος ανήδικη να μάθουν φοινές, φοινές, να προσταστούν φοινές, φοινές Αφού πλέον δεν τιμωρούντο, έγινε αυτός τιμωρός. Τι έκανε όταν είδε ένα σύμπλεγμα παράνομων να κυλιέται στους δρόμους μοιχευόμενων;

Τότε αυτός έλαβε το σπαθί του και τους εκάρφωσε και τους δύο. Και λέγει η Αγία Γραφή: «καὶ ἐλογίσθη αὐτῷ εἰς δικαιοσύνην». Δεν θα βρίθει ως αμάρτημα το ότι εφώνεψε αυτό το σύμπλεγμα αυτό. Ποινές! Αλλά και μόνο στην Παλαιά Διαθήκη, διαμέσου όλων των αιώνων και εποχών και διαμέσου όλων των λαών, ακούεται η φωνή κατά ποικίλους τρόπους: «Ου μοιχεύσεις», η εντολή του Θεού.

Ας πάμε εδώ στην Ελλάδα, ας έρθουμε εδώ, ας επισκεφτούμε τη Σπάρτη, η οποία γέννησε ήρωες, η οποία είπε το «Μολών λαβέ» εις τον βάρβαρον κατακτητή. Τι αυστηρά ήταν τα ήθη! Τι μοιχεία; Ακούστε λοιπόν. Σπάρτη. Όσοι έχετε πάει στη Σπάρτη γνωρίζετε πώς είναι το έδαφος της Σπάρτης. Ρέει εκεί ο ποταμός, ο Ευρώτας ποταμός, ο ιστορικός ποταμός, στους καλαμώνες του οποίου κοιμώνται οι αυστηροί ταΐθιοι Σπαρτιάτες. Παραπέρα, εις απόστασιν 30 χιλιομέτρων, 40 χιλιομέτρων, υψώνεται ο Ταΰγετος, ο υπερήφανος Ταΰγετος. Λοιπόν, τι σας λέω αυτά; Κάποτε ρώτησε ένας ξένος, ρώτησε, λέει: «Στην Σπάρτη υπάρχει μοιχεία;» Και απήντησε ο Πίνης ο Σπαρτιάτης παραβολικώς: «Εάν μπορείτε να πάρετε ένα βόδι, να το βάλετε πάνω στην κορυφή του Ταϋγέτου και πάνω εκεί στην κορυφή του Ταϋγέτου να μπορέσει το βόδι να τεντώσει το λαιμό του σε μήκος 30 χιλιομέτρων και να φτάσει ο λαιμός του ταύρου, του βοδιού, μέχρι

των Βοταμών, Μιλώτα και να πει νερό από τον Ευρώτα, τότε θα βρείτε και στην Σπάρτη μοιχούς της Μεχαλίδας, δηλαδή αδύνατο, αδύνατο το έγκα, αδύνατο και το άντρα. Μας θέτει ένα άλλο παράδειγμα του αρχαίου κόσμου, είναι το βασίλειο, η πολιτεία των Λοκρών, μια βασιλεία της νοτίου Ιταλίας, αυστηρόν τα ήθη, αυστηρόν τα ήθη,

Σ' αυστηρότητα, ετιμωρείτο εκεί. Ζάλευκος, έξοχος νομοθέτης, αυστηρός νομοθέτης, έβαλε χαλινάρι, όπως το άλογο, το σκληρό και το ατίθασο, έχει ανάγκη αναβάτου και ιππέως σκληρού να κρατήσει το χαλινάρι, γιατί όταν σπάσει το χαλινάρι, όπως έλεγε ο Κόκκης.

Βασιλεία των Ουρανών, Γέννησης της Θεοτόκου, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, Ησύχιος ο Πρεσβύτερος, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, και είπε ότι όποιος συλλαμβάνεται μοιχός, αυτού θα του βγάλουν τα δυο μάτια, η ποινή της εξόρυξης των δυο ματιών. Μάλιστα, ο πρώτος ο οποίος συνελήφθη ποιος ήτανε; Ο γιος του ήτανε, ο γιος του ήτανε. Τον οδηγήσανε ενώπιόν του και λέει: «Τον συλλάβαμε να μοιχεύει». Ο πατέρας δράμα είχε, εσωτερικό δράμα. Τι να κάνει; Ως δικαστής ήθελε να επιβάλει την τιμωρία, ως πατέρας σπλάχνο του ήταν. Τι έκανε;

Τα σερβίβασε ανθότερα για το δικαστή και τον πατέρα Και είπε ο νόμος ζητάει δυο μάτια, δεν θα τα δώσαμε δυο μάτια Το ένα του παιδιού μου και ένα το δικό μου». Και αυτή η αυστηρότητα υπήρχε μέσα στο βασίλειο του Ζαλεύκου εκεί βέβαια.

Θέλετε ένα άλλο παράδειγμα να αναφέρω σε εποχή παρακμής; Το αναφέρει ο Τόθη, ένας διάσημος συγγραφέας παγκοσμίου φήμης.

Ο Φίμης που τα συγγράμματά του άμα τα μελετήσετε, ιδίως των δεκάλογων και τα άλλα συγγράμματα, είναι σπουδότητα μεταφρασμένη στην Ελλάδα. Ο κύριος Μινέμων των δεκάλογων αναφέρει ότι σε εποχή παρακμής, τι συνέβη; Ότι σε παρακμή παρουσιάστηκε μέσα, μέσα εις τη Ρώμη, παρουσιάστηκαν οι κουλτουριάρηδες της εποχής. Πολλές εποχές έχουν τέτοιους τύπους. Κάτι με μακρά μαλλιά, με κάτι μουστάκια, με κάτι γένια, τα περιγράφει εκείνος ο Τίτος. Κι εγώ όμως ότι ζω στον 20ό αιώνα στην Ελλάδα.

Στην Ελλάδα, με κάτι γένια, με κάτι μαλλιά, με κάτι αυτά, με κάτι παντελόνια περίεργα κλπ. Και αυτοί έκαναν σύλλογο και ο σύλλογος είχε σύνθημα: «Κάτω ο Θεός». Και γράψανε στους τοίχους μέσα μια νύχτα, γέμισαν οι τοίχοι της Ρώμης με συνθήματα: «Δεν υπάρχει αμαρτία, δεν υπάρχει μοιχεία, δεν υπάρχει μοιχεία, πορνεία, τίποτα, όλα επιτρέπονται».

Βέβαια, χωρίς Θεό όλα επιτρέπονται. Τι έγινε; Συναγερμός. Σηκώθηκε όλη η πόλη, γέροι, μικροί, μεγάλοι, αντεστάθη. Δεν είναι ότι το κακό θα υπάρχει, αλλά το κακό ζει εφόσον δεν υπάρχει αντίσταση. Όταν υπάρχει αντίσταση, όπως στον οργανισμό, υπάρχουν οι ασθένειες, τα μικρόβια, αλλά αν τα αιμοσφαίρια τα υγιή επιδράμουν, εξαλείφεται η ασθένεια, νικούν τα υγιή αιμοσφαίρια την ασθένεια. Αντεστάθησαν όλοι. Τι έγινε; Συναγερμός. Κλείσανε τις πόλεις.

Τους πιάσανε στις πόρτες, τους πιάσανε, τους μετρήσανε, τους βάλανε στην πλατεία τους. Οχτώ χιλιάδες παλιόπαιδα, αλητόπαιδα ήτανε. Τι έκαναν; Τους δικάσανε. Τους τέσσερις χιλιάδες τους κόψανε. Και τους τέσσερις χιλιάδες τους δώσανε διαβατήριο να πάνε στα άκρα της γης. Και απηλλάγη η πόλις από την κάτω ενα εκεί. Έτσι αντιδρούν τα έθνη τα οποία θέλουν να ζήσουν και να μη σβήσουν από το χάρτη της γης. Εν τούτοις, εδώ ακούεται η φωνή αυτή. Εν τούτοις όμως ακούεται και η φωνή, η φωνή του Θεού: το «ου φονεύσεις».

Είναι δε περίεργο ότι στην Παλαιά Διαθήκη η εντολή αυτή παρουσιάζεται υπό δύο μορφές. Η μία μορφή είναι ότι έχει σειράν η εντολή αυτή ως έκτη εντολή, «ου μοιχεύσεις», αλλά σε άλλο κεφάλαιο της Αγίας Γραφής παρουσιάζεται ως εβδόμη εντολή.

Εγώ την παραδέχομαι ως εβδόμη εντολή. Ευρίσκεται η εντολή αυτή μεταξύ δύο εντολών, όλα έχουν σημασία. Μεταξύ δυο εντολών, μεταξύ του φονέψεις και του κλέψεις. Τι σημαίνει αυτό; Ότι στη ζυγαριά της Αγίας Γραφής η μοιχεία είναι φόνος και η μοιχία είναι κλοπή.

Ή μάλλον χειρότερο από την κλοπή και χειρότερο από το φόνο. Για εκείνους που έχουν νου και αισθάνονται τα πράγματα. Μου έλεγε κάποιος στη Μητρόπολη κλαμμένος μια μέρα, ένας άνδρας σπουδαίος επιστήμονας ήρθε κλαίοντας, του λέει να έκλαιγε: «Αχ, δεν το πίστευα ποτέ. Χθες το βράδυ συνέλαβα τη γυναίκα μου να πορνεύεται, να μοιχεύεται με άλλον. Προτιμούσα, λέει, δέσποτα, να χάσω όλη την περιουσία μου και να γίνω πτωχός και να σταθώ εδώ στην πλατεία να είμαι λούστρος, πτωχός, πτωχός, αλλά να χάσω ό,τι τιμιότερο και ό,τι είχα στο σπίτι μου τιμιότερο, τη γυναίκα».

...τη γυναίκα μου. Ε, αυτή λοιπόν. Προτιμά ο τίμιος άντρας να χάσει όλη την περιουσία του παρά να χάσει τη γυναίκα του. Είναι χειρότερο λοιπόν από την κλοπή, αλλά και χειρότερο από το φόνο. Ένας φίλος άλλος μου έλεγε ότι «Προτιμάω, όταν έμαθα ότι η γυναίκα μου πορνεύεται και μοιχεύεται, ένα βόλι να μου ρίχνει στην καρδιά. Το προτιμούσα παρά να ακούσω ότι η γυναίκα μου πορνεύεται». Έτσι, μες στη συνείδηση των δημιουργών ανθρώπων, ζυγοστατείται η αμαρτία αυτή και θεωρείται χείρον της πορνείας, χείρον του φόνου και της κλοπής. Μάλιστα, εκεί θεωρείται αυτή. Μάλιστα. Για φανταστείτε. Έ ρε κόσμε, δουλειά ψεύτη και απατεώνα, έ ρε κόσμε ψεύτη και απατεώνα, που έχεις ψεύτικες ζυγαριές. Τι θέλω να πω; Το είπαμε σε σύνοδο, μπήκε και στο ανακοινωθέν της συνόδου: αφού θέλουν οι κουλτουριάρδες και αυτή η προοδευτική πράγμα, τότε εγώ τους προτείνω κάτι άλλο, να βγάλουν ένα νόμο και να πούνε ότι από αύριο

Από αύριο επιτρέπεται η κλοπή.

Α, το πορτοφόλι μας, ε; Ο μόνος Θεός, ο μόνος Θεός, ο μονάς του, ο μόνος Θεός, το μόνο έγκλημα. Α, το πορτοφόλι μην πειράξετε, τα άλλα τίποτα. Ας βάλουν λοιπόν οι κύριοι αυτοί ένα νόμο και να πουν ότι από αύριο επιτρέπεται η κλοπή.

Και να βάλουν και έναν άλλο νόμο και να πουν ότι από αύριο επιτρέπεται ο φόνος. Α, το μαλλάκι μας, ε, να μην το πειράξουν καθόλου. Αυτοί θα μείνουν; Θα μείνουν μόνο εις τον κόσμο; Δεν θα φανταστείτε μια κοινωνία που θα λέει ο νόμος επιτρέπεται κλοπή σε δύο σημάσια τους έλεγχες οι οποίοι ρέπουν προς την κλοπή και όπως λέει το γαλλικό Λαρούς, το γαλλικό λεξικό, γκρεκ ίσον κλέφτης.

Πέστε, φανταστείτε μια κοινωνία στην οποία θα λέγει ότι επιτρέπεται το έγκλημα, ο φόνος. Α, τέτοιο νόμο δεν κάνουμε, τέτοιο νόμο, είναι βαρύς ο νόμος. Αν κλέψει ένας πεινασμένος μια φραντζιόλα από το αρτοποιείο.

Αν πηδήσει ένας πεινασμένος τον φράχτη και φάει μερικά μήλα. Εάν κάνει καμιά μια ζημιά ή κάνει μια διάρρηξη ενός καταστήματος πολυταλάντου. Αν βάλει φωτιά και κάψει κάποιο εργοστάσιο ή τίποτα άλλο. Αμέσως λειτουργεί η δικαιοσύνη του κράτους, τιμωρεί τον κλέπτη, αλλά δεν τιμωρεί τον μοιχόν και τον πόρνο.

Ποιες αντιφάσεις παρουσιάζει αυτός ο κόσμος. Μάλιστα, εν τούτοις εμείς συνεχίζουμε και λέγουμε «ου μοιχεύσεις». Για μετρήστε τα δάχτυλά σας, χριστιανοί μου, δέκα δάχτυλα έδωσε ο Θεός. Δέκα εντολές έδωσε ο Θεός.

Ερωτάω, ποιος κόβει το δάχτυλό του; Κανείς δεν κόβει το δάχτυλό του. Και όμως εμείς τώρα πήραμε μαχαίρι και κόβουμε τα δάχτυλά μας και θα μείνουμε χωρίς δάχτυλα, χωρίς εντολές, κόψαμε την εντολή, θέλουμε να κόψουμε την εντολή την Εβδόμη, την Έκτη και να μείνουμε με νέες εντολές, να μείνουμε με νέες εντολές, τολμούμε να κόψουμε τις εντολές αυτές του Κυρίου Ιησού Χριστού.

Μάλιστα, είναι η οργή του Θεού, τι πρέπει να γίνει; Απαντάει κάποιος, Υπουργός Δικαιοσύνης Μεύρας και Ψηλός. Μάλιστα, λοιπόν, τι απαντά; Είμαστε εξουσία. Και εξουσία κάνουμε ό,τι θέλουμε. Λάθος, κύριε, λάθος, κύριε, λάθος, κύριε.

Η εξουσία η δική σας δεν είναι απόλυτος. Είναι υπό περισμόνια εξουσία Και δεν σας έδωσε ο ελληνικός λαός τέτοιο δικαίωμα να επεμβαίνετε μέσα στην οικογένεια, Οι οποίοι το κύτταρον και ο πυρήν και η βάση και το θεμέλιον και η ρίζα Φυσικονιακής Ευτυχίας και Δόξης. Ποιος σας έδωσε το δικαίωμα αυτό, μάλιστα.

Ευτυχία, δημοκρατία λέει, δημοκρατία. Για ακούστε, πηγαίνετε στην Ιταλία, πηγαίνετε στην Ελβετία, πηγαίνετε σε άλλες χώρες. Τι υπάρχει εκεί όταν παρουσιαστεί θέμα μεγάλο, εθνικό θέμα που συγκλονίζει ολόκληρο τον λαό;

Τότε δεν αρκεί η Γερουσία, η Βουλή των 300 ανθρώπων, αλλά καλείται ο λαός εις δημοψήφισμα και ο λαός απαντά με δημοψήφισμα. Έτσι λύονται στην Ελβετία τα θέματα, τα κοινωνικά και τα εθνικά και τα θρησκευτικά. Έτσι λύονται στην Ιταλία. Έτσι λύονται σε άλλες χώρες.

Εδώ είναι ψεύτικη δημοκρατία όταν όλοι οι 300 άνθρωποι έχουν το δικαίωμα να διαλύσουν την οικογένεια του Χριστού.

Μάλιστα, δικαίωμα. Και εδώ είμαι βεβαίβαιος. Όταν υπήρχε δημοψήφισμα, βάζω στοίχημα. Βάζω στοίχημα. Παρ' όλη τη διάβρωση την οποία έχει υποστεί ο λαός μας θρησκευτικώς, δια ποικίλους λόγους που δεν είναι καιρός να σας αναπτύξω, ο λαός μας ο ελληνικός από πάνω από την Κέρκυρα μέχρι την Κρήτη και από την Κρήτη μέχρι τον Έβρο ποταμό, μέχρι τη Ρόδο, ο λαός μας παραμένει στην ιδέα της θρησκείας, παρ' όλα αυτά, και οι άπιστοι θεωρητικώς είναι ελάχιστοι στην Ελλάδα.

Όταν λέγω θεωρητικώς εννοώ αυτοί που γράφουν, αυτοί που κηρύττουν, αυτοί που διαδίδουν τις αθεϊστικές τους ιδέες. Λοιπόν, εάν γίνει δημοψήφισμα, εις την κάλπη «θέλεις πολιτικόν γάμον;», ο λαός 90% θα απαντήσει όχι.

Και όμως, το όχι αυτό του λαού δεν λαμβάνεται υπόψη. 300 άνθρωποι μέσα στην Βουλή των Ελλήνων θα αποφασίσουν για ό,τι τιμιότερον και αγιότερον έχει ο κόσμος. Μάλιστα, το είναι. Και μόνο παρακαλώ δημοκρατία.

Δημοκρατία.

Με γεια μας, με χαρά μας. Δημοκρατία, ψεύδος. Θα είπα κάποια σκληρά λέξη, προτιμώ τον Σοβιέτ της Ρωσίας, το οποίο είναι ειλικρινές. Ευχή, ειλικρίνεια, δεν υπολογίζω τον λαό, υπολογίζω το υπουργείο της Αρχάς του Λένιν, αυτοί έχουν παρακάτω, μακάρι εμείς να πιστεύουμε στο Ευαγγέλιο όπως πιστεύουν εκεί στις αρχές του Λένιν και του Τρόσκι και των άλλων, μάλιστα δεν πιστεύουμε τίποτε απολύτως. Δημοκρατία με άλλο πράγμα και μέσα στην Ελλάδα ένας μόνον έχει το δικαίωμα να πει στον νόμον αυτόν το βέτο. Ποιος είναι; Ο κύριος Καραμανλής, μόνον αυτός.

Με ειδική διάταξη του συντάγματος, μόνον αυτός έχει δικαίωμα με ειδική διάταξη του συντάγματος, όταν του πάει ο Υπουργός το διάταγμα να του πει ότι το διάταγμα αυτό θίγει τας ρίζας της Ελλάδος, είναι καθαρώς εθνικό θέμα και εγώ δεν θα υπογράψω.

Και τότε αυτός διατάσσει, διατάσσει, διατάσσει δημοψήφισμα. Αλλά το παρελθόν μας διδάσκει: όπως έκλεισε τα αυτιά του ο κύριος Πρόεδρος Δημοκρατίας και ο προηγούμενος Πρόεδρος Δημοκρατίας για άλλους νόμους, έτσι θα κλείσει τα αυτιά του εις την νέαν αυτήν απόπειραν της διαλύσεως του οικογενειακού δικαίου, της διαλύσεως, διασαλεύσεως του.

Πήγαμε, εψηφίσθη ο νόμος, το αυτό, εψηφίσθη ο νόμος περί χιλιαστών. Για το οποίο οι χιλιαστές έγιναν πλέον πολίτες πρώτης κατηγορίας, απαλλάσσονται της ενόπλου στρατείας. Και ο λαός ήταν κατά. Κι όμως εψηφίστηκε.

Ο Ρωσιάς στο ζήτημα αυτόματο διαζύγιο. Θα μιλούσα σκληρά λέξη, θα σκανδάλιζα τη λέξη για τέσσερα-πέντε πρόσωπα εδώ στην πατρίδα μας τα οποία είχαν σχέση με τους ισχυρούς, εψηφίστηκε το αυτόματο διαζύγιο.

Ο λαός συνήθει, Συλλαγητήριος στη Φλόρνα, Συλλαγητήριος του Επιτρομείδα, Συλλαγητήριος του Μεσολόγγιο, Συλλαγητήριος του Αγκρίνιου, Συλλαγητήριον εδώ, ελείφθη υπόψη ο λαός, όχι, αλλά ότι ήθελα οι ολίγες παλακίδες, παλακίδες των Ρατινών που είχαν σχέση με μεγάλα και ψηλά πρόσωπα, αυτές οι παλακίδες επεκράτησαν μέσα στο έσχορος και ψηφίστη ο νόμος περίφωνα, δεν ελείφθη υπόθεν Και έτσι το κακόν προχωρεί, προχωρεί το κακόν μέσα εις τον κόσμο τούτον.

Και ποια είναι η ελπίς; Πολιτικός; Και ούτε δύναμενο το είπε ο ισχυρός. Δεν έχουμε δημοκρατία, έχουμε δικτατορία υπό κοινοβουλευτικόν μανδύαν.

Κορμαντία!

Ότι υπήρξα από τους λίγους αρχιερείς, ο οποίος εδιώχθη επί δικτατορικού καθεστώτος. Θα γνωρίζετε όλη την περιπέτειά μου και ευχαριστώ διότι τότε εάν σεις δεν σηκωνόσαστε, ο λαός των Αθηνών και επαρχιών, δεν θα ήμουν πλέον επίσκοπος από το 1968, το γνωρίζετε αυτό πολύ καλά. Δύναμαι να σας είπω ότι τον Παπαδόπουλο μπορούσε να τον επισκεφτεί ο οιοσδήποτε πολίτης, τον Καραμανλή όχι. Επαναλαμβάνω: δικτατορία υπό κοινοβουλευτικόν μανδύα. Μαζεύτηκαν αυτοί οι 300 εκεί πέρα να επιψηφίσουν νόμον εναντίον της οικογενείας, νόμον για τον οποίο διαμαρτύρεται η ιστορία του έθνους μας, διαμαρτύρεται η Αγία Γραφή, διαμαρτύρεται

ο Θεός και οι άνθρωποι. Τίποτε απολύτως, απολύτως δεν λαμβάνεται υπόψη. Και τώρα ποια είναι η ελπίς; Να απελπιστούμε στο χάος αυτό; Υπάρχει μια ελπίς. Ποια είναι η ελπίς; Ελπίς είναι η Εκκλησία. Η Εκκλησία, ναι η Εκκλησία. Η Εκκλησία. Και η Εκκλησία όταν λέγω εννοώ κλήρον και λαόν και ο κλήρος αντιπροσωπεύεται το γεννήν εγώ θα ήθελα στην Σύνοδο να είναι και πρεσβύτεροι και λαϊκοί ακόμα να είναι και να Να είναι το σώμα πολύ ενισχυμένο και όχι μόνο 70 to 80 επίσκοποι, αλλά να είναι και πρεσβύτεροι, να είναι και λαϊκοί, να είναι και μοναχοί του Αγίου Όρους και να εκπροσωπείται το σύνολον του ελληνικού λαού.

Αλλά εμπάσχετος η ιεραρχία. Γνωρίζετε πόσο αυστηρός υπήρξα πάντοτε κριτής των εκκλησιαστικών πραγμάτων. Αλλά οφείλω να σας ομολογήσω ότι για πρώτη φορά αισθάνθηκα ανακούφιση στην ιεραρχία, πριν το θλιβερό εκείνο επεισόδιο που με λύπησε.

Λοιπόν, για πρώτη φορά αισθάνθηκα αγαλλίαση ότι σύσσωμος η ιεραρχία, από το ένα άκρο μέχρι το άλλο, όλοι όρθιοι κατεδίκασαν τον πολιτικό γάμον, κατεδίκασαν την πορνεία και τη μοιχεία. και το άξιο επένω είναι ότι ευλήφθη αυτή η απόφασης κάτω από τις κεράς μάχες κατούν επεκράτησαν οι αρχές του Ευαγγελίου προς δόξα του Κυρίου Βοηθού Χριστού Επικράτησαν, πλην δύο τριών αρχιερέων οι οποίοι είναι φορείς μοντέρνου πνεύματος.

Σύσσωμος, αλλά το σπουδαίο είναι ότι ελήφθη η απόφαση κάτω από δαμόκλειο σπάθη.

Η δαμόκλειος σπάθη, ποια δαμόκλειος σπάθη; Την οποία κρέμασε η λεγόμενη δημοκρατική κυβέρνηση. Η δαμόκλειος σπάθη, η οποία ακούεται μέσα στη συνεδρίαση, η απειλή ότι, προσέξτε καλά, εάν εσείς οι γέροντες που έχετε περάσει τα 60 χρόνια δεν ψηφίσετε αυτά που θέλει η κυβέρνηση, θα κοπείτε. Χίλιες φορές να κοπούμε, πρέπει να κοπούμε, πρέπει να κοπούμε. Και θα κοπούμε, αδελφοί. Θα κοπούμε. Διότι οι γέροντες όσοι είναι 60... Δεν ζητώ να παραμείνω 15 χρόνια. Με αξίωσε ο Θεός να κυβερνήσω αρκετά.

Αλλά εννοώ και διαμαρτύρομαι ότι μας πέρασε μια απειλή, ότι με την απειλή που κρατάει ο δάσκαλος μια βέργα και λέει στα παιδιά: «Καθίστε φρόνιμα γιατί θα σας τιμωρήσω». Δεν είμαστε νηπιαγωγείο, είμαστε ιεραρχία και δεν σας φοβούμεθα και τολμούμε και προχωρούμε.

Άλλο, επρότεινα κάποιο, τέλος πάντων, εδώ εξομολογούμαι, σας κάνω δημοσία εξομολόγηση, τα μυστικά της Συνόδου που δεν πρέπει να τα πω. Λοιπόν, επρότεινα κάτι άλλο εγώ αυστηρότερο, το οποίο όμως δεν έγινε δεκτό, και το αυστηρότερο που επρότεινα: να κηρυχθεί η Εκκλησία εν διωγμώ.

Και αυτό που λέγω, να κηρυχθεί η Εκκλησία εν διωγμώ, το λέγει η ιστορία του ενδόξου γένους μας. Πάνε τώρα 60 to 70 χρόνια. Φεύγουμε από την Αθήνα και πάμε στην Κωνσταντινούπολη, όπου κυβερνούσε την Τουρκία ο Αβδούλ Χαμίτ.

Ο Αβδούλ Χαμίτ, ο Αβδούλ Χαμίτ παρακαλώ, τύρανος, σκληρός και απάνθρωπος, αυτός ήθελε να καταργήσει τα προνόμια του γένους, ήθελε να καταργήσει το θρησκευτικό γάμο, ο Αβδούλ Χαμίτ. Και τότε ο Πατριάρχης Διονύσιος, αείμνηστος, μαζί με ιεράρχας είπαν: «Όχι, εμείς δεν υποχωρούμε, εμείς δεν θέλουμε επέμβαση στα εσωτερικά της Εκκλησίας μας, τα οποία εξασφάλισαν τα προνόμια του Μωάμεθ».

Εμείς επιμένουμε και δεν υποχωρούμε. Και τότε τι συνέβη, ο κύριος Άγιμιστος Ανήρ με το επιτελείο των ιεραρχών της τότε εκκλησίας που ο Αβδούλ Χαμίτ εκήρυξε την Εκκλησία εν διωγμώ και άρχισαν και χτυπούσαν οι καμπάνες πένθιμα.

Και έγινε σεισμός εις όλο τον κόσμο και παραμονή των Χριστουγέννων ο Αβδούλ Χαμίτ υπέκυψε. Και διέταξε το άνοιγμα και δεν επέμεινε εις τα ιστορικά του και άφησε το γάμον μυστήριο. Μια εκκλησία υπό δουλείαν, μάλιστα, υπό δουλείαν.

Λοιπόν, σας λέω κι άλλο μυστικό. Είπα, η Ιεραρχία έκανε το καθήκον της, ας το πούμε το καθήκον της. Εχάραξε απλώς τα σύνορα, αλλά δεν αρκεί απλώς να χαράξουμε τα σύνορα. Τα σύνορα ήταν στρατιώτας και βρουρούσα κι εμείς τους.

Αν δεν υπάρχουν φρουροί στα σύνορα, τα σύνορα διαλύονται και καταλαμβάνονται. Πού είναι οι φρουροί; Και δεν αρκεί μόνο να λέμε ότι κάτι είναι ορθόν, αλλά πρέπει να το πιστεύουμε ενδομύχως ως δόγμα της ζωής μας.

Και το πιστεύουμε αυτό ακραδάντως, πρέπει γι' αυτό που πιστεύουμε και το αίμα μας ακόμα να χύσουμε. Τι άφη διάθεση δεν διακρίζει. Σε μια στιγμή είπα στον Αρχιεπίσκοπο: «Άκουσε, προσωπικά δεν έχουμε, και τότε σου είπα την αλήθεια».

Τώρα όμως σε ζητήματα πίστεως και ηθικής δεν μπορώ να συμφωνήσω με όλους, δεν υπάρχουν διαφορές μεταξύ μας. Θέλω να σου προτείνω το εξής: να μου δώσεις 10 μέρες, μόνο 10 μέρες, με συμβόλαιο στο συμβολαιογράφο.

10 μέρες στην εξουσία της Αρχιεπισκοπής.

Λοιπόν, 10 ημέρες λέω, την άδεια, με συμβολαιογραφικό. Καλά, και τι θα κάνεις; με ρώτησε ο Αρχιεπίσκοπος. Τι θα κάνεις; Το τι θα κάνω εγώ, το τι θα κάνω εγώ το απέδειξα. Εάν για άλλα ζητήματα μικροτέρας σημασίας, όπως άλλοτε με την αζυντίνα, με τον αγαπητό μου κύριο Ψαρδάκη, έκαναμε επανάσταση, για το μεγάλο αυτό πράγμα θα κάναμε τρεις-τέσσερις φορές επανάσταση.

Τι θα κάνεις; Σας λέγω το σχέδιο: θα καλέσω, είπα σκληρά λέξη, το παπαδαριό, το παπαδαριό. Θα φέρω μερικούς Λεβίτας, σπουδαίους Λεβίτας, χριστιανούς Λεβίτας.

Λεβίτας και έχει η πόλη του σπουδαίος Λεβίτας εδώ στον Ακαροπαίδειο. Μαζευθήκανε όλοι αρουραίοι διότι το καλαμπό και άφθονα κοντεύουμε τα σύνορα να φύγουν, διότι ακούν στα σύνορα ότι ο παπάς εδώ στην εκκλησία... Μια αιτία που βάνουν τον πολιτικό γάμο είναι ότι οι παπάδες μας γίνανε γυπαεράκες και αρπάζουν τα πορτοφόλια, άλλους 2.000, άλλους 3.000, 5.000 κλπ. Και μαθαίνουν στα σύνορα ότι κάτω πλουτίσαν οι παπάδες, εκμεταλλεύονται τον λαό και θέλουν όλοι να εγκαταλείψουν τα σύνορα και να έρθουν προς τα σύνορα.

Λοιπόν, θα καλέσω τους χίλιους παπάδες που έχει το λεκανοπέδιο, δεν έχω εξουσία όμως. Παπά μου, θα πας στην εκκλησία και θα μαζέψεις το λιγότερο 100 ανθρώπους, άντρες, γυναίκες, παιδιά, καντηλανάφτες, νεωκόρους, επιτρόπους, ό,τι άλλο υπάρχουν, 100.

Εκατό. Και μετά, μετρήστε, χίλιοι παπάδες από εκατό, κάντε, δεν ξέρω, μαθηματική, πόσο είναι, πόσο είναι, πόσο είναι, πόσο; Όχι, δεν είναι εκατομμύριο, όχι, όχι, όχι, είναι εκατό χιλιάδες λαός, εκατό χιλιάδες λαός, όχι, όχι, εκατό χιλιάδες.

Και όταν πλησιάσει η ώρα, απάνω στα καμπαναριά, τα ένδοξα καμπαναριά, γι' αυτό χρειάζονται οι καμπάνες, θα χτυπάνε νεκρικά οι καμπάνες, νεκρικά σαν τη Μεγάλη Παρασκευή. Και όταν αρχίσουν, έχω πείραν του πράγματος, όταν εκεί στο μικρό Αμύνταιον, σε πόλη 5.000, ετόλμησα να κάνω καρνάβαλο, έβαλα τον ιερέα επάνω στο καμπαναριό και άρχισε την ώρα που έμπαινε ο καρνάβαλος, λοιπόν, εκτυπούσαν νεκρικά οι καμπάνες σαν τη Μεγάλη Παρασκευή, αφήσανε τα άρματα, τα άρματα, Παναγιά μου, σηκώθηκαν και φύγανε.

Λοιπόν, φανταστείτε τώρα μέσα στην Αθήνα να χτυπούν όλες οι καμπάνες, γι' αυτό έγιναν οι καμπάνες, να χτυπούνε σε συναγερμό, όπως είναι σήμερα ο συναγερμός στην Ρώμη. Και τότε με τα λάβαρα, τα τιμημένα λάβαρα, με τις εικόνες, με όλες, να κατέρθουμε στα πεζοδρόμια.

Ας χαθούμε και δέκα, ας έρθουν τα ΜΑΤ, ας έρθουν οι κλομπιές, θα μείνανε πιστοί.

Την ώρα που κάνουν συλλαλητήρια, δικαίως κάνουν συλλαλητήρια. Άλλοι για τις πατάτες, άλλοι για τα πορτοκάλια, άλλοι για το ένα, άλλοι για το άλλο. Δεν θα κάνουμε εμείς συλλαλητήριον γι' ό,τι ιερόν και όσιον έχει αυτή η πατρίδα;

Αυτός ο ενθουσιασμός με κάνει να ζητήσω αύριο ακρόαση από τον Αρχιεπίσκοπο, και αν ζητήσω θα τη βρω. Θα σας παρακαλέσω να με αφήσετε να πάω στη Φλώρινα, διότι εκεί έχω να δώσω άλλη μάχη. Ποια μάχη; Το Υπουργείο της Παιδείας διέταξε η εορτή των Τριών Ιεραρχών, η οποία ανέκαθεν επί χίλια και πλέον έτη εορτάζεται στις 30 Ιανουαρίου, εορτή την οποία εόρταζε ολόκληρος ο ελληνισμός.

Ευαγγελισμός, εορτή που είχε χαρακτήρα όχι μόνο θρησκευτικό αλλά και εθνικό, η αμαρτία αυτή καταργείται και θα εορτάζεται το προηγούμενο.

Λοιπόν, καταργείται εμμέσως, διότι είπανε το Σάββατο, εβραϊκή επιτυχία είναι αυτή, γιατί δεν κάνουν τη Δευτέρα; Το Σάββατο τώρα, έτσι οι Εβραίοι ωραία τα κατορθώσανε, να μας κάνουν το Σάββατο ημέρα ξάπλας και αναπαύσεως.

Και λέμε στους δασκάλους να φτάτε, όχι, ναι, το Σάββατο είναι αργία, λέει. Δηλαδή, με άλλα λόγια, εάν 25 Μαρτίου συμπέσει Σάββατο, θα τη μεταφέρουμε 24 Μαρτίου για να έχουν την ξάπλα τους οι δάσκαλοι και οι καθηγητές.

Λοιπόν, γι' αυτό βιάζομαι, εν πάση οτι τόσοι μας λαμβάνω υπόψη την παράκλησή σας και θα επισκεφθώ τον Αρχιεπίσκοπο και θα τον παρακαλέσω: φιλώ τα πόδια σου, εγώ ο ελάχιστος επίσκοπος, το έκτρωμα των επισκόπων, φιλώ τα πόδια σου, δώσ' μου άδεια να κάνουμε συλλαλητήριο για να εντάξουμε τους αθέους και κάτι άλλο.

Τα ωραία της Δημοκρατίας επανέρχονται. Δεν φεύγω από τον ειρμό της σκέψεως, τα ωραία της Δημοκρατίας, για τα ωραία της Δημοκρατίας. Αν πάμε στην Αμερική, έχει τα ελαττώματά της, έχει το Χόλιγουντ, έχει τα έσχατα, τα καπιτάλ, τα έχει, αλλά έχει και μερικά καλά, έχει και μια ελευθερία. Τι; Αν ήμασταν στην Αμερική και όχι στην Ελλάδα, θα μπορούσαμε να ιδρύσουμε τηλεόραση, δικό μας σταθμό τηλεοράσεως.

Λοιπόν, εδώ όμως στην Ελλάδα, όχι! Και αν διοριστεί ένας δάσκαλος, παρακαλώ, χρειάζεται προσόντα. Να διοριστεί δάσκαλος για 30 to 40 παιδιά, πρέπει να έχει προσόντα. Να έχει προσόντα. Και αν διοριστεί δάσκαλος, γιατί αυτοί που ανεβαίνουν στην τηλεόραση των άλλων είναι δάσκαλοι 10 εκατομμυρίων λαού.

Κι αν τα προσόντα τους, ένα προσόν, να υπηρετήσουμε τον Θεό. Συνεπώς, θα έπρεπε η αρχή. Ευαγγελία, ε πρώτην εγώ και αυτό ένα άλλο μυστικό, λέω να προχωρήσουμε. Τι να προχωρήσουμε; Δεν μας δίνουν άδεια. Είπα τότε, εμείς, ιεράρχε, να ιδρύσουμε πειρατικό σταθμό. Απήντησαν ότι θα πάμε φυλακή. Να πάμε φυλακή, να πάμε φυλακή, όχι για πορνεία, όχι για μοιχεία, όχι για κλοπή, όχι για εκμετάλλευση, να πάμε φυλακή για την αλήθεια του Ευαγγελίου. Χίλιες φορές μέσα στη φυλακή παρά έξω ελεύθεροι.

Και τέλος, ο φίλος, ότι εγκαγόναση άνδρες γυναίκες και γυναίκες άνδρες, κλαίω τη στιγμή αυτή και αναστενάζω και επαινώ και χαίρω όσο λυπούμαι δια την ανανδρεία της ανωτέρας ηγεσίας της Εκκλησίας μας, χαίρω δια το θάρρος και την αυταπάρνηση παιδιών αργοπτωχών, παιδιών που ζουν με το μεροκάματο, με ροδούλη, με ροφάκι, παιδιών που μες στην καρδιά τους υπάρχουν τα άστρα, τα φωτεινά, Ελλάς και Χριστός, παιδιών που ζουν με το Χριστό και την Παναγία.

Αυτά τα φτωχά παιδιά έκαναν στην Αθήνα, σας πληροφορώ, πειρατικό σταθμό. Και σας συνιστώ σε όλους σας να μάθετε το κύμα που μεταδίδεται ο σταθμός

Αυτός ο σταθμός που έχει εισάξει η αστυνομία, αντί να πάει να κλείσει τον σταθμό των εθνικών και την τηλεόραση, κυνηγάει τα παιδιά αυτά να ανακαλύψει πού υπάρχει, και αυτός ο σταθμός μεταδίδει συνθήματα: «Ορθοδοξία και Ελλάς». Συνιστώ να κλείσετε, το είπα και άλλοτε, το είπα και προηγουμένως, κλείστε τις τηλεοράσεις. Και τέσσερις χιλιάδες άνθρωποι από την Ελλάδα έκλεισαν τις τηλεοράσεις. Εάν προ ετών είπα μια φορά «Κλείστε τις τηλεοράσεις», τώρα στο σημείο αυτό σήμερα λέγω «Κλείστε εκατό φορές τις τηλεοράσεις και ανοίξετε».

και ανοίξατε τον πραγματικό σταθμό των ηρώων παιδιών, τα οποία μέσα στο χάος μεταδίνουν τη φωνή του Θεού.

Ευχαριστώ πολύ.

Εδώ στην Αθήνα επαίχθη ένα θαυμάσιο, μια θαυμασία θεατρική, θεατρικών έργων, το οποίο και εγώ το μόνο που παρακολούθησα, με συγχωρείτε, ζητώ συγνώμη, για αν μερικοί αυστηροί είναι οπαδοί ότι δεν πηγαίνει να πάει ο κληρικός στο θέατρο, εγώ όμως έκανα εξαίρεση και είναι το μόνο θέατρο που είδα στη ζωή μου.

Είναι το κράτος του Θεού. Α, σπουδαίο πράγμα. Εκεί κάτω στην Αμερική, στην Νότιο Αμερική, στην Παραγουάη, εκεί, φτωχοί άνθρωποι, οι άνθρωποι σχεδόν σε μια άγρια κατάσταση. Εκεί πήγανε οι ιεραπόστολοι, καθολικοί ιεραπόστολοι, και κατόρθωσαν να οργανώσουν την περιοχή αυτή και να την κάνουν κράτος του Θεού.

Ευλογία Θεού ήταν. Κόλαση ήταν η Παραγουάη, παράδεισος έγινε, κάτω από την αξίαν ηγεσίαν ηγητόρων ιεραποστολικών, αλλά ο σατανάς εφθόνησε το μεγαλείον της Παραγουάης. Εκατό και πλέον έτη εβασίλεψε η Παραγουάη, Χριστός ηκούετο, Παναγία ηκούετο, Γραφή εδιαβάζετο, κοινοκτημοσύνη υπήρχε, ήτανε γαλήνη Θεού, μοιχεία άγνωστος, πορνεία άκουστος, βασίλειον Θεού, εκατόν τριάντα και πλέον χρόνια. Εφθόνησε ο σατανάς και εναντίον της Παραγουάης εξεστράτευσε ο βασιλεύς και τα όργανα της ισπανικής κυβερνήσεως να διαλύσουν την Παραγουάη, το πράγμα του Θεού.

Οι πατέρες, πρέπει να ομολογήσωμεν, εδειλίασαν, εδειλίασαν οι πατέρες, ήρωες, αλλά έχουν και οι ήρωες τας στιγμάς της δειλίας των, εδειλίασαν οι πατέρες, δηλαδή οι πατέρες, οι πνευματικοί πατέρες, εδειλίασαν.

Και τότε αυτός ο λαός, σηκώθηκε όλος ο λαός αυτός, ο ευγενής λαός, διότι μες στην καρδιά των απλών ανθρώπων υπάρχει μεγαλείον. Μάλιστα ένα μεγαλείον, αυτός ο απλός. Το μεγαλείον δεν υπάρχει στους μεγάλους, το μεγαλείον υπάρχει στους μικρούς και ασήμαντους ανθρώπους.

Το μεγαλείον αυτό εξαρέσαν, που λοιόρτησαν τον κυβερνήον τον και φωνάζανε και λέγανε, πατέρας που μας αφήνετε, πατέρας του Αργώνα, Είστε εδώ πέρα, θα μεταδώσουμε τη φωνή μας στους παπάδες, στους δεσποτάδες, στην ιεραρχία, και εγώ ήδη θα μεταβώ στον Αρχιεπίσκοπο.

Θα είμαι ο πατέρας των αγώνων. Είναι αγών υπέρ πίστεως και πατρίδος, είναι αγών υπέρ της οικογενείας, είναι υπεραγών υπέρ της Ελλάδας, είναι υπεραγών υπέρ των ωραίων παραδόσεων.

Για τους οποίους ζει και θριαμβεύει η πατρίς μας. Γι' αυτό σας παρακαλώ, όσοι είστε εδώ απόψε, σας βλέπω εδώ να υπάρχετε συμπυκνωμένοι και από τις εκδηλώσεις σας βλέπω, ο καθένας σας, δίνω επιτίμιον, βάζω πετραχήλι, ωμοφόριο αρχιερατικό και βάζω επιτίμια. Αυτά τα επιτίμια θέλω: ο καθένας από εσάς να γίνει κήρυκας, να διαφωτίσετε 5, 10, 20, 30, το σπίτι, το εργοστάσιο, το γραφείο σας. Τους πάντας να έλεγαν.

Αν μας δώσουν άδεια επίσημον η Εκκλησία της Ελλάδος, εδώ πάλι θα είμαι. Να γυρθούμε πλέον στους λαϊτιρίου ολοκλήρωτης των Ραθινών.

Και αν όμως η μάχη αυτή χαθεί, τότε κλαύω. Κλάψτε μανάδες τα παιδιά σας, κλάψτε άντρες τις γυναίκες σας, κλάψτε βουνά και λαγκάδια. Θα είστε πλέον, είπαμε και λαλήσαμε, αμαρτίαν ούτε έχουμε. Τώρα αυτά τα είπαμε έξω από κόμματα, διότι όπως ξέρετε 50 χρόνια μέσα στην καρδιά μου δεν έχω κόμματα.

Δεν υπήρξα ποτέ υμνητής διαφόρων κομμάτων, αλλά παραπάνω απ' όλα έχω την Ελλάδα και παραπάνω απ' την Ελλάδα έχω τον Χριστό, ο Πέδος Ελλήνος, υμνείται και υπερυψείται εις πάντα της Ιωάννης. Λοιπόν τώρα όλοι μαζί, όλοι μαζί μια ψυχή ένας λαός, διευχώνουν τον Αγίον τον Πατέρα.