Ο σπορέας και η ακρόαση του λόγου του Θεού

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

The seed is the word of God.

Glory to the Holy Trinity, to the true God, merciful and full of mercy. Once again I stand before this beloved brotherhood, which, by God’s grace, we founded with much toil and many tears for the glory of Orthodoxy.

Once again I, an elder bishop, stand here before the brotherhood. Once again we are called to speak and preach. But is it easy to preach in this deceitful twentieth century? Are there ears willing to hear the word of God?

Before God, I feel my imperfection and sinfulness. An angel or archangel should come down from heaven to preach the words of God, so that those words might come from pure lips. I wish one of the great teachers and Fathers of the Church were standing at this pulpit, one of the 360.

To the Father whose memory our Holy Church celebrates today.

As I have told you before, Saint Cosmas of Aetolia used to say, “My brothers, I am not worthy to preach to you, or even to kiss your feet.” Such was his humility and his sense of unworthiness. If Saint Cosmas felt this so deeply when preaching the Gospel, how much more should we, living in the age I have described?

We might wish to remain silent. Or perhaps we too hear again that voice saying, “But to the sinner God says: Why do you recite My statutes and take My covenant upon your lips?” Yet we trust in God’s mercy. We trust also in your goodwill and love, with which you have always listened to the sermons of your humble bishop. With that hope and faith, we have gathered here tonight to teach the word of God, not to win admiration or applause.

I see you here like little birds in a nest, waiting for their mother to bring them food, a worm or a seed. Seeing you gathered here, I too feel bound to bring you the word of God.

Ask God to grant me illumination, so that I may know what to say. Ask Him to grant illumination to all of you as well, so that these words will not be lost but will find a deep response in your hearts.

In your hearts. The Gospel. Did you hear the Gospel this morning? What a great gift it is to hear the Gospel! Others keep their ears glued to the radio, listening to the “gospels”, the anti-gospels, of this age. But we should... Yet we fail to listen. We fail to hear the heavenly sound, the pure sound, the wondrous sound of the Gospel.

The Gospel. In the Gospel, it is the Lord who speaks. His words are simple, very simple. They are unlike the words of philosophers, orators, or politicians, who use clever devices and verbal fireworks to win the favor of their listeners and readers.

His word is so simple that even an unschooled shepherd from the Pindus mountains can understand it. Yet it is so deep, and holds such profound meaning, that even the greatest philosophers study the Holy Scriptures and stand in awe of their majesty.

“No man ever spoke like this man.” That is the testimony of the ages. The word of God, the Gospel, is like the vast, open sea, as a well-known writer once said.

At the shore, the sea is shallow enough for little children to play and swim. But farther out its waters are so deep that the great creatures of the sea, the whales, can swim freely in them.

So it is with Scripture. A small child can understand it, while even the greatest philosopher can plunge deep into thought over it. You heard the Gospel today. I am sure everyone in church heard it.

You went to church today, and the Gospel contained one of the Lord Jesus Christ’s most beautiful parables. You have heard it many times: the Parable of the Sower.

“The sower went out to sow his seed.” That is the Gospel’s simple image, a beautiful scene still familiar in the countryside. The farmer takes his seed bag, makes the sign of the Cross, and goes to the field, where an ox-drawn plow has cut the furrows. There he scatters the precious seed to right and left, near and far, in hope of a harvest.

That is why the Holy Church never forgets the farmer in her petitions: “For favorable weather and an abundance of the fruits of the earth, let us pray to the Lord.” I do not know whether we truly feel the meaning of those words.

Let me pause here. Farming is sadly being abandoned throughout the country. If this continues, before long we shall have to search for a farmer or a shepherd, people who do two of the most important kinds of work there are.

And here in Athens, three million of us have crowded into one small part of our country. It has become an enormous place of idleness: it neither sows nor tends flocks, but waits to eat the fruits of the farmer’s labor in the fields.

The time Saint Cosmas of Aetolia spoke of will come. Indeed, we have lived through such days, tragic days. He said that, because of humanity’s sins, a terrible famine would come.

So terrible that a handful of flour will cost a handful of gold. “For favorable weather and an abundance of the fruits of the earth, let us pray to the Lord.” “The sower went out to sow his seed.” Let us think for a moment about the seed. What is a seed? Such a tiny thing. Some seeds are as small as the head of a pin. And yet, what power there is in a seed!

A single seed! What laboratory or factory can compare with it? All the laboratories in the world are as nothing beside this tiny thing: the seed of a plant, a flower, or a tree.

Not many years ago, a German scientist who did not believe in God was traveling around the Holy Mountain. At its far end, he came to a skete where a devout monk lived. The monk loved flowers and had filled his courtyard with beautiful blooms.

The German scientist had seen flowers like these nowhere else but there, at this monk’s skete on Mount Athos, and he stood there looking at them. The monk said to him, “Do you know where all these beautiful flowers came from? Come into my cell.”

He took him into his cell and showed him a little box. Inside were the seeds of all those flowers. And he taught the scientist that even a single seed is enough to prove that God exists. Gather all the scientists, all the chemists, all the agronomists: they cannot make one seed. I wonder how there can be unbelievers. Consider another example involving a seed.

Speaking of seeds, there was an unbeliever in England so fiercely opposed to faith that he preached unbelief throughout his life and wanted to preach it even after his death. So he had a tomb built and covered it with a very heavy stone slab.

On the slab he wrote, “If this stone moves without a human hand, then the dead will rise.”

A year passed. What happened? The stone moved. Did a human hand move it? No. A seed carried through the air fell into a crack in the stone. There was a little soil in that crack, and with that soil and some moisture, the seed took root. It grew into a tree, spread its roots, broke open the tomb, and pushed the slab aside.

So that man was proved wrong. God gave a seed the wondrous power to grow into an enormous tree. In the same way, He has given the dead human body, which is like a seed sown in the earth, the power to rise again, as the Apostle Paul teaches.

Human bodies will rise again. Yes, they will rise, just as seeds spring up under the rain and the rays of the sun.

Would you like another example about seeds? At the beginning of this century, in Egypt, a land now shaken by great events, the tomb of Tutankhamun was discovered.

They found the king’s tomb in a pyramid, and inside they found all kinds of things: a mummy, diamonds, gold, and more. They also found a golden vessel. What was in it? Wheat grains.

That wheat had lain buried in the tomb inside the pyramid for three thousand years. Someone asked, “Could it still grow?” They took it, sowed it, and it sprouted. After three thousand years! How great are the works of God!

So let every tree, every plant, every seed praise Him and His great power. But you may say, “Did you call us here today to give us a lesson in botany?”

Is this a high school or a middle school, where you have come to give us lessons in botany? I have not told you these things to show off what I know about the mysteries hidden in a seed. I have told you because the seed we all know is an image and an example, as Christ said, of another seed that came down from heaven. And that seed...

This immortal seed is the Word of God. It is the sacred and Holy Gospel, the preaching of our Lord Jesus Christ. “The sower went out to sow his seed.”

What power this seed has, greater than the power of the seeds of the earth! What is the Gospel? A small book, yet one filled with wondrous power. What is the preaching of the Gospel? Just a few words, yet what power those words carry when the Gospel is preached!

Christ was passing by the tax collector’s booth. Inside sat a man absorbed in money and material things, counting his coins. What did Christ say to him? “Follow Me.” Just two words. But those words fell like a seed into the heart of Matthew, and that tax collector became an Evangelist of our Lord Jesus Christ.

And there were other brief words: “Come to Me, all you who labor and are heavy laden, and I will give you rest.” Those words drew sinful souls close to Him. “Come to Me.” “Come, and I will make you fishers of men.”

Those few words were enough to make the fishermen of Galilee teachers of the whole world. There is tremendous power in the words of the Gospel. And the words of our Lord Jesus Christ have that same power among whole peoples, as well as in individual lives.

Let me give you two peoples as examples. The first is to the north: the people of Bulgaria. A thousand, perhaps eleven hundred years ago, they lived in darkness and savagery, in the worst kind of idolatry. They even slaughtered their children by the rivers as sacrifices to God.

Then darkness gave way to light, and the Bulgarians became Christians. How? Through preaching. What preaching? The Word of God. Two Greek missionaries, Methodius and Cyril, went to Bulgaria, preached, and sowed the Word of God. From the word they sowed, a new Christian Bulgaria sprang up.

The Word of God! For another example, look northward in the other direction, toward the Adriatic coast, where, in the eighteenth century,

the whole land of Albania was in danger of becoming Muslim. The pressure there was tremendous. Yet conversion to Islam was halted, and four hundred thousand Orthodox Greeks remained. How was it halted? Through preaching. Whose preaching? That of Saint Cosmas of Aetolia.

He went from village to village, town to town, over mountains and through valleys, crossing rivers as he preached and sowed the Word of God. He kept those people in the Orthodox faith, and his memory has been passed down from generation to generation to this day.

Four hundred thousand remained. Now, to grasp what these people are going through, imagine a new Saint Cosmas of Aetolia appearing in our own day and wanting to go to Albania, to the places where Saint Cosmas once preached.

He cannot go. In those days, even the Turks gave missionaries like Saint Cosmas of Aetolia some freedom to travel through their lands and preach the Word of God. Now, as soon as you cross the border and the barbed wire into the land ruled by Enver Hoxha, they seize you. If you are a priest, they shave you before letting you go on.

And if you dare make the sign of the Cross, you are arrested and thrown into a concentration camp. Think how those poor people suffer. They go down into their cellars and, trembling with fear, turn on their radios to hear broadcasts from Greece. Do they not also celebrate Christmas and Pascha in secret?

The Word of God worked wonders in Bulgaria. The Word of God worked wonders in Albania. The Word of God worked wonders in Russia. The Word of God worked wonders everywhere. The seed of the Gospel is immortal and everlasting.

One organization tried to reach the people of Albania. What did they do? They went to a river that flows across the Greek border into Albania and set wooden crates afloat on it. Inside the crates they had placed copies of Holy Scripture.

As the crates floated down the river, Christian farmers came to the banks, took them home, and read the Scriptures inside.

Enver Hoxha found out and had barbed wire and nets put across the river to catch all the books. Not a single book could enter that country, where the preaching of Saint Kosmas of Aetolia had been sown and had given rise to the Church of Northern Epirus. “The sower went out to sow his seed.” And it is not only the spoken word that matters; the written word has its value too. I was reading a book called History of Those Who Repent, published by the late Trosidis, a devout writer. It contains many examples of people who repented. One was a man here in Athens, about eighty years ago, who knew nothing of religion. He was a blasphemer, a gambler, and a drunkard. One day, he was walking along.

One day, as he was walking down the street, he saw a sheet of paper in the roadside ditch. A voice told him, “Pick it up.” He bent down and picked up the dirty sheet. He cleaned it, washed it, and read it. What was it?

A page from a religious magazine. And on that page were the words: “Sinner, repent.”

“Repent,” it said. The article had been written by a distinguished preacher of this city, now departed. He read it, began to weep, and repented, all because of a sheet of paper that had fallen in the street. What a service these religious publications and books distributed in our land provide! Yes, I hear it. Don’t you hear it too? I have no doubt that the word of God…

The Word of God brings about wonderful results. ‘The sower went out to sow his seed.’ But what do I hear people say? ‘If Saint Cosmas of Aetolia were speaking, then we would go and listen. If John Chrysostom were speaking, we would go. If it were some great figure, an angel, or an archangel, we would listen. But why should I listen to today’s preachers of the Gospel, who say one thing and do another?’ That is what people say.

I confess to you, my dear friends, with a contrite heart, that we preachers, and you of the younger generation, are not living up to our calling. But are we preachers of the Gospel the reason, and the only reason, that the Word of God does not reach deep into people’s souls today, and that Christian, national, and patriotic movements do not take root?

At a Synod, I heard a bishop tell of a preacher speaking in Paris, I believe, who drew a crowd. One day, a listener sitting some distance away began making measuring gestures with his hand as soon as the preacher started speaking.

What was he measuring? He put his hand by his mouth, then by his ear, and kept measuring: one, two, three. He was measuring the distance between himself, in the congregation, and the preacher.

He made the gesture once, twice, then a third time.

The preacher was puzzled and called him over. ‘What are you doing? What does that mean?’ The man answered, ‘Your mouth is only this far from your ears.’

‘Yet you do not hear what you yourself say. You do not put your own words into practice. If you cannot do that when your ears are so close to your mouth, how can you expect me to do it, sitting one, two, three, five, ten, or twenty handspans away?’ The lesson is that we who preach the Gospel must be the first to put its words into practice.

We speak of giving to the poor, yet we give nothing. We speak of virginity, yet we lack virginity. We speak of gentleness and patient endurance, yet we have neither. We speak of every beautiful virtue, yet we do not possess them ourselves.

Even so, when the Word of God fails to bear fruit, the preacher is not the only reason. There is another obstacle: our own spiritual negligence, as the parable teaches.

Saint Cosmas of Aetolia tells a fine story about this.

There was a man who would not go to his parish church or see its priest. When people asked him, “Why don’t you go to your parish church?” he would say, “Oh, leave me alone. Go to that parish? I won’t take antidoron, the blessed bread distributed after Liturgy, from that priest. He’s this, he’s that.”

“I don’t want to go,” he says. “I won’t go. If another priest were serving the Divine Liturgy, I would go to church.” Kosmas tells this story: One day, a traveler walking through the wilderness found water in that desolate place.

He bent down and drank. It was wonderfully cool; never in his life had he tasted such crystal clear water. “Where can this water be coming from?” he wondered. It comes from the mouth of a dog.

The stream and its water, the teaching, are crystal clear and Orthodox. Yet they often come from the mouths of dogs, of swollen corpses: people who preach the Gospel but do not themselves have the purity of the Gospel.

So, if you are thirsty, drink the water.

That is how things are, people say. But why turn to such examples? Christ Himself taught us not to judge whether this person or that person is worthy, but to look at the teaching and ask whether it is pure and undefiled.

And Christ said: In His day there were scribes and Pharisees who lived among the people, taught, and said fine things. What did Christ say? “Do what they tell you, but do not follow their example.”

Let me ask you something. Suppose I am holding a gold coin, I see your eyes light up! Now suppose that coin falls to the ground with a ring. Its sound drives the whole world wild. There will even be a third world war over money, coal, and oil.

Suppose, then, that I have a gold coin. If a little child offers it to you, will you take it? If an elderly man with an ugly face offers it, will you take it? If a clean hand offers it, will you take it?

If a hand afflicted with leprosy offers it, will you take it? You will. Of course you will take that coin. And so it is with us: in our hands and on our lips we hold a treasure more precious than gold or silver, the words of God.

God’s words are worth more than gold and silver, and we share those words with the people. Just as you would accept a gold coin from a leper, because the uncleanness of the person giving it does not lessen its value, so you should accept these words.

Or take another example, given by a well-known writer of our day. Suppose you are anxious about someone dear to you who is far away, in Sydney, Chicago, Montreal, or at the ends of the earth. You are longing for news, and the postman brings you a letter from that distant place.

Do you inspect the postman’s clothes? Whoever he is, whatever his circumstances, you take the letter, open it, and read what it says. So do not focus on who preaches the word of God. Examine what he brings you: the message of the Gospel.

And when you are thirsty, you do not ask whether the cup offered to you is made of gold, glass, clay, or wood. You are thirsty. So it is when you hunger and thirst for the word of God.

In saying this, I do not mean to excuse the scandals that we preachers cause. I mean that the word of God does not lose its value. And remember: even when the first Sower Himself preached and scattered the seed, the result depended on those who heard Him.

The first Sower, the one who scattered the seed, is our Lord Jesus Christ. Tell me, was there ever another teacher like Him? “Do not be called Rabbi,” He says, for Christ is the Teacher.

Was anyone greater than Christ? No one. And yet did people listen to Him? They did not. Did Judas listen to Him? He did not. Was Christ to blame because Judas failed to put His words into practice? No. The cause was Judas’s own spiritual laziness.

Spiritual negligence, terrible is spiritual negligence, and great is metanoia, repentance, as our Church sings. Judas gained nothing from hearing the Lord, Christ. Nor did so many scribes and Pharisees benefit at all. So too today, people may hear the Word of God and yet gain nothing. The fault does not lie with this or that person who preached the Gospel. There is a difference within the hearers themselves, which Christ illustrated when He said that some...

Some, He says, are like a path trampled hard: the seed falls there and cannot sprout. Others are like rocky ground: the seed falls, but the soil has no moisture to help it grow. Still other seed falls among thorns, and as the thorns grow alongside it, they choke it.

Only a small portion of the word of God takes root and bears fruit. In earlier times, one person in ten listened. Later, one in a hundred; later still, one in a thousand.

In our time, oh, in our time, it is doubtful whether even one person in a thousand has ears to hear the word of God. I do not mean the ears on our heads, remarkable though they are. An unbeliever once came to my office and told me, “I do not believe.”

I said to him, “Up on Mount Vitsi there is a marvelous ear.” “What ear?” he asked. “A marvelous ear,” I said. “What kind of ear?” “A radar station. They have put radar up on Vitsi, an artificial ear that picks up sound from far away. As soon as airplanes approach, it detects their sound.”

I asked him, “Did that radar just spring up on Mount Vitsi?” “What are you saying, Bishop? Of course it didn’t.” Well, you have two radars of your own, one on each side of your head. Who made them? Who created them? We have our physical ears, and we should thank God for them. Animals have ears too, and some even hear more than we do. But...

We also have other ears: the ears of the soul. They are hidden within us, and few people use them to listen. That is why Christ said, “He who has ears to hear, let him hear.”

History tells us of someone who listened with such ears. An eighteen-year-old young man entered a church while the priest was reading the Gospel. The reading came to a difficult saying, one that makes people stumble. Yet unless we live by that saying, humanity cannot be set right or saved.

What does that saying of the Gospel tell us? You could stand on Mount Lycabettus and shout it once, twice, a hundred times, a million times, and no one would listen. What saying of Christ holds the key to solving humanity’s economic troubles?

“Sell what you possess and give to the poor.” The young man heard those words. But how did he respond? He did not say what we usually say when we hear such a message.

What do we say? “He really told them!” We say “them,” never “us.” When you hear someone say that, the message has missed its mark. The preaching of the Gospel should bring listeners to recognize themselves in it, so that when they leave, they beat their breasts and say, “It is we who are guilty. We are the sinners.”

Saint Anthony heard those words and went out saying, “They are for me. Those words are for me.” He sold his vast property and gave the proceeds to the poor, to widows and orphans. Then he went into the desert and became a great teacher of the desert and of the whole world.

There was another young man, given to a life of excess and corruption. Nothing could change him, not even his mother’s tears. Then one day, as he sat there, he heard a mysterious voice. Such voices are heard in this world. “Open it,” the voice said. “Open it.” Holy Scripture lay beside him. He opened it to the Epistle to the Romans and read the Apostle Paul’s words: “The night is far spent; the day is at hand. Let us cast off the works of darkness and put on the works of light.”

Those words reached deep into his soul. They shook him like an earthquake. His former self fell away, and he truly repented. He became one of the greatest teachers and Fathers of the Church. I, unworthy as I am, bear his name: Saint Augustine.

What wonders these are! But why go so far afield? Why give examples of Saint Anthony the Great, tax collectors, Saint Augustine, and others to show the power of the Word? You yourselves are witnesses to the worth of the Word of God.

You yourselves. My dear friends, if you who are here look back over your lives, you will see that the day you began a new life and left behind your old self, the day you came to live as Christians, not merely out of habit, but with conviction, going to church, receiving Holy Communion, confessing your sins, praying, doing good, and taking an active part, was the day you heard the preaching of the Gospel.

Your return and your metanoia, your repentance, date from the day you heard the Gospel preached by your priest or your bishop, or the day you read a Christian publication.

“The sower went out to sow his seed.” As we said, a tiny seed grows into beautiful flowers, fruit, and trees. So too the seed of the Gospel gives rise to a beautiful world shaped by the Gospel. Now, to finish, they tell a story of a famous botanist in a forest. He was bent over the ground, examining a flower through a microscope, when an uneducated young shepherd gave him a kick.

He gave him a kick. “You fool, what have you been doing down there all this time? I’ve been watching you since this morning, bending over and looking at the flowers. What an idiot!” The botanist did not get angry. He said to the shepherd, “My child, come down here and kneel.” The shepherd knelt, and the botanist handed him the microscope. He looked through it and saw the flower in astonishing beauty. “Ah,” he said, “what a fool I’ve been! Every morning I walk past these flowers, perhaps even tread on them, and never give them a thought.” That is how people are today, my dear ones. They look down on the seed of the Gospel and on the word of the Gospel, which has the power to bring forth everything beautiful in this world.

Today the word of the Gospel is being sown. Here in Greece we have a hundred bishops, eight thousand priests, and eight thousand parishes. Imagine if the word of God were sown in every parish. If every parish, even the smallest, had a priest like Saint Kosmas of Aetolia, sowing the words of the Gospel simply in people’s hearts and teaching morning, noon, and night, without ceasing, just as the words of politicians are now heard throughout Greece, carried even to the mountain peaks to spread their message,

If, I say, every small village had a Saint Kosmas of Aetolia, sowing the word of the Gospel, and if each priest strove to set an example by the way he lived, if we had such preachers of the Gospel, Greece would be the happiest nation in the Balkans, a land like Paradise.

I believe that with all my heart. It would be the most beautiful country in the world. Sadly, the word of the Gospel has not been sown. Other seeds have been sown instead: the seeds of atheists, thieves, and people of darkness. The Apostle Paul says that you reap what you sow. Sow corn, and you reap corn. Sow wheat, and you reap wheat. Sow thorns, and you reap thorns.

And we priests of the Most High bear responsibility, above all, for failing to sow the pure, immortal seed of the Gospel throughout Greece. So other seeds are being sown in our homeland today: the seeds of Freemasons, millenarians, Marxists, and all sorts of others. From those seeds, thorns grow.

Instead of being a beautiful garden of Jesus Christ, this land has become overgrown with thorns. I am old enough to have seen it happen, and I grieve that the Greek people opened their ears to the seed of Marx, the atheist Marx, but did not listen to the immortal seed of the Gospel.

And when someone comes forward to preach the seed of the Gospel and presents himself in politics as a preacher of the Gospel, as our dear Tsaroudakis has done, we close our ears. And we pay dearly for it.

Well then, you vote for Freemasons, you vote for Marxists, and afterward we will reap what we have sown. I am a sinner and unworthy to prophesy, but I can see from what is happening in Egypt and other countries that we will enter a terrible state, one that makes the human mind shudder.

Thirty, thirty-five or forty years ago, after the heroic struggle in the Pindus mountains had lifted Greece to the stars and brought her glory, decline followed. Atheists and unbelievers found their opportunity. From village to village, hut to hut, tree to tree, and river to river, they kept sowing a satanic seed.

From that satanic seed came great bloodshed. People were killed on both sides, on both banks of the river, regardless of party.

Count them, my brothers and sisters, count them: five hundred thousand Greeks, whether on the right or the left, met a terrible death in the civil war.

What a terrible thing! So let us all open our ears and hear the seed of the Gospel as it is preached and taught. Let us all hear the Word of God, become holy, chosen soil, and receive His Word. Then a new world will come into being. Greece would no longer lag behind but would lead the way, and Greece would be a copy. Yet we are not imitators. We are creators of a great and noble culture: Greek and Christian culture.

Let this be a lesson to us. We had no need of alliances with foreign powers, for God was with us, and if God is with us, who can be against us? From this place today, my brothers and sisters, I have briefly and plainly shown you the seed of the earth. As we said, a single seed in the ground is enough to show that God exists.

As we said, even if everyone gathered together, they could not make a single seed. God created it. And there is also the immortal seed of the Gospel. Oh, if only I had the strength to make my voice heard! Priests of the Most High, wherever you are, in Athens, at the ends of the earth, in the mountains and valleys, or in the smallest villages, like Saint Cosmas of Aetolia, sow, sow, sow the seed of the Gospel! You will find souls who will listen to you.

And you, teachers and professors, wherever you are, whatever school you serve in, keep sowing in the hearts of your pupils. Sow the seed of the Gospel, rather than the seed of Marx, the atheist Marx.

The seed of the Gospel, beside which every other seed is nothing. And you, parents, especially you mothers, sow the word of the Gospel in your children, who are healthy, good, and fertile soil. One day you will die, but your child will come to your grave and say, “Mother, I am grateful to you, because you taught me the word of the Gospel.”

…of the Gospel. Let us sow it everywhere. Let us become sowers, let us become Apostles, sowing with all our strength and with holy passion. Then I am certain a new day will dawn. I believe it can dawn for this country, this suffering nation that groans as it is caught in the chess game of the great powers, if all of us, young and old, do our part. And even if it does not happen in my lifetime, for I am now old and nearing death, I envision a new Greece, from one end to the other…

From one end of the land to the other, let us raise no Freemasons, no Marxists, no atheists, my brothers and sisters.

All together, all together: one soul, one people, one soul, one people, one soul, one people, all together.

Παναγία Δέσποινα Θεοτόκε, Άγιοι Άγγελοι και Αρχάγγελοι, Τίμιε Πρόδρομε, Αποστόλων Δωδεκάς, Άγιοι Μάρτυρες και Ομολογηταί, πρεσβεύσατε προς τον Κύριον του ελεηθήναι και σωθήναι τας ψυχάς ημών. Αμήν. Ο σπόρος εστιν ο λόγος του Θεού.

Δόξα στην Αγία Τριάδα, στον Θεό τον αληθινό, τον οικτίρμονα και πανοικτίρμονα. Και πάλι ευρίσκομαι εδώ στο βήμα της προσφιλούς αδελφότητος, την οποία με τη χάρη του Θεού ιδρύσαμε με πολλούς κόπους και δάκρυα προς δόξαν της Ορθοδοξίας.

Και πάλιν εγώ, γέρων Επίσκοπος, βρίσκομαι εδώ στο βήμα της αδελφότητος. Και πάλιν καλούμεθα να ομιλήσουμε, να κηρύξουμε. Αλλά είναι εύκολο να ομιλεί κανείς και να κηρύττει Ιστον 20ο αιώνα αυτόν τον απατεώνα Και υπάρχουν άραγε αυτιά για να ακούσουν τον Λόγο του Θεού;

του Θεού αισθάνομαι την ατέλειά μου και την αμαρτωλότητά μου. Θα έπρεπε εδώ κάποιος άγγελος και αρχάγγελος από τα ουράνια να κατεβεί για να κηρύξει τα λόγια του Θεού, να είναι τα λόγια του Θεού, να προέρχονται από καθαρά χείλη. Θα ήθελα στο βήμα αυτό να υπήρχε ένας από τους μεγάλους διδασκάλους και πατέρες Εκκλησίας, από τους 360.

Εις τον Πατέρα, του οποίου την μνήμην εορτάζει σήμερον η Αγία μας Εκκλησία.

Ο Κοσμάς ο Αιτωλός, όπως κι άλλοτε σας είπα, έλεγε ότι εγώ, αδελφοί μου, δεν είμαι άξιος να σας κηρύξω, ούτε να φιλήσω τα πόδια σας. Τόση ταπείνωση και συναίσθηση είχε ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός. Και αν ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός είχε μια τέτοια βαθιά συναίσθηση δια το κήρυγμα του Ευαγγελίου, πόσο μάλλον εμείς που ζούμε, όπως είπα, στον σημερινό αιώνα,

θέλουμε να σιωπήσουμε ή μάλλον θα επανακούσουμε κι εμείς τη φωνή εκείνη που λέγει το δε αμαρτωροεί προ Θεός είναι αρτί συ εκδιηγεί τα δικαιώματά μου και αναβάνει στη διαθήκη τους των πατών Αλλά ελπίζοντες πιστεύομεν εις το έλεος του Θεού, ελπίζομεν εις την ευμένεια, εις την αγάπη σας με την οποία πάντοτε παρακολουθείτε τα κηρύγματα του ταπεινού Επισκόπου, και με την ελπίδα αυτή και με την πίστη, απόψε που μαζευθήκαμε εδώ, όχι για να προκαλέσουμε θαυμασμό, όχι να προκαλέσουμε χειροκροτήματα, αλλά για να διδάξουμε τον Λόγο του Θεού.

Με την ελπίδα αυτή, που σας βλέπω εδώ σαν πουλάκια που στη φωλιά τους περιμένουν τη μάνα για να τους φέρει τροφή, κάποιο σκουληκάκι, κάποιο σπόρο, έτσι και εδώ που σας βλέπω είμαι υποχρεωμένος και εγώ να σας φέρω τον Λόγο του Θεού.

Παρακαλέστε τον Θεό και εμένα να φωτίσει τι πρέπει να πω, αλλά και εσάς όλους να φωτίσει, ώστε τα λόγια που θα πούμε να μην πάνε χαμένα, αλλά να βρουν βαθιά απήχηση μέσα στις καρδιές σας.

Καρδιά σας. Το Ευαγγέλιο. Ακούσατε το Ευαγγέλιο το πρωί; Τι μεγάλη δωρεά είναι αυτή, να ακούμε το Ευαγγέλιο. Άλλοι κολλάνε τα αυτιά τους στους ραδιοφωνικούς σταθμούς, να ακούσουν τα Ευαγγέλια, τα Αντιευαγγέλια του αιώνα τούτου. Αλλά εμείς πρέπει να έχουμε... Δεν ακούμε τα αυτιά μας, δεν ακούμε τον ουράνιο ήχο, τον καθαρό ήχο, τον απίθανο ήχο του Ευαγγελίου.

Ευαγγέλιο. Ευαγγέλιο είναι ο Κύριος που μιλεί στο Ευαγγέλιο. Τα λόγια του είναι απλά, πολύ απλά. Δεν ομοιάζουν με τους λόγους των φιλοσόφων ή ρητόρων ή πολιτικών που προσπαθούν με διάφορα τεχνάσματα και πυροτεχνήματα του λόγου να κερδίσουν την εύνοια των ακροατών και αναγνωστών.

Ο Λόγος του είναι απλός, τόσο απλός που μπορεί και ένας βοσκός της Πίνδου, αγράμματος, να τον καταλάβει. Αλλά είναι και τόσο βαθύς και περικλείει τόσα βαθιά νοήματα, ώστε και οι πιο μεγάλοι φιλόσοφοι να μελετούν και να μένουν έκθαμβοι προς το μεγαλείο των Αγίων Γραφών.

Ουδέποτε ούτως ελάλησεν άνθρωπος, ως ούτος ο άνθρωπος. Είναι η μαρτυρία των αιώνων. Ο λόγος, το Ευαγγέλιο, ο λόγος του Θεού, ομοιάζει, όπως είπε κάποιος διάσημος συγγραφέας, ομοιάζει με τη θάλασσα τη μεγάλη και ευρύχωρο.

Και όπως στη θάλασσα, στην αρχή της θαλάσσης, στην παραλία, είναι αβαθή, αβαθής η θάλασσα, ώστε να παίζουν, να κολυμπούν και μικρά παιδιά. Αλλά μέσα βαθιά, πέρα βαθιά, τα νερά της είναι τόσο βαθιά, ώστε με μεγάλη άνεση να κολυμβούν οι ελέφαντες της θαλάσσης, τα κήτη τα μεγάλα, οι φάλαινες.

Έτσι είναι και η Γραφή. Μπορεί να την καταλάβει και ένα μικρό παιδί, αλλά μπορεί να βυθιστεί σε σκέψεις και ο μεγαλύτερος ακόμα φιλόσοφος. Ακούσατε το Ευαγγέλιο σήμερον. Είμαι βέβαιος ότι όλη η εκκλησία άκουσε.

Πήγατε στην εκκλησία, το Ευαγγέλιο σήμερον λέγει περιέχει μία από τεσσερωτέρας παραβολάς του Κυρίου Υμόνος Χριστού Περιέχει την παραβολή που κατ' επανάληψιν ακούσατε, την παραβολή του σπείροντος γεωργού.

Εξήθεν ο Σπύρον των σπόρων αυτού, αυτή είναι η εικόνα, η απλή εικόνα του Ευαγγελίου Μια εικόνα ωραία που συναντάμε σήμερα, συναντάτε ό,τι βλέπει κανείς στην ύπαιθρο. Ο γεωργός παίρνει το δισάκι του, κάνει τον σταυρό του, πηγαίνει στο χωράφι που το έχουν αυλακώσει το αλέτρι με τα βόδια και εκεί σπέρνει τον σπόρο τον πολύτιμο, δεξιά, αριστερά, άνω, κάτω, με την ελπίδα του θερισμού.

Δι' αυτό και εμείς πάντοτε στην Εκκλησία, μεταξύ των αιτημάτων της, η Αγία Εκκλησία δεν λησμονεί τον γεωργό. Υπέρ ευκρασίας αέρων, ευφορίας των καρπών της γης, του Κυρίου δεηθώμεν. Δεν ξέρω αν το αισθανόμεθα.

Σταματώ, διότι δεν είναι μόνο η εικόνα του γεωργού που δυστυχώς σήμερα εγκαταλείπεται η γεωργία εις όλον το έθνος, εις τρόπον ώστε, εάν συνεχιστεί αυτή η εγκατάλειψη της γεωργίας, εντός ολίγου θα πρέπει να ζητείται γεωργός και ζητείται βοσκός, τα πιο σπουδαιότερα επαγγέλματα που υπάρχουν.

Και εδώ μέσα, μια μικρά πατρίδα, εμαζευθήκαμε εδώ μέσα στην Αθήνα τρία εκατομμύρια άνθρωποι, ένα απέραντο τεμπελχανείο, το οποίο ούτε σπέρνει, ούτε βόσκει, ούτε άλλο, αλλά περιμένει να φάει τον κόπο του γεωργού, ο οποίος κοπιάζει στα χωράφια.

Θα έρθει η ώρα που είπε ο Κοσμάς ο Αιτωλός. Θα έρθει η ώρα που τη ζήσαμε, οι μέρες που τη ζήσαμε, και εμείς τη ζήσαμε τις ημέρες αυτές, τραγικές ημέρες. που είπε ο Κοσμάς ο Αιτωλός, ότι για τις αμαρτίες της ανθρωπότητος θα έρθει μια πείνα τρομερά.

τρομερά, που μια φούχτα αλεύρι θα έχει μια φούχτα χρυσάφι. Υπέρ ευκρασίας αέρων, ευφορίας των καρπών της γης, του Κυρίου δεηθώμεν. Εξήλθεν ο σπείρων τον σπόρον αυτού. Ας κάνουμε μερικές σκέψεις επάνω στο σπόρο. Τι είναι ο σπόρος; Ένα μικρό πραγματάκι είναι. Υπάρχουν σπόροι που είναι μικροί σαν το κεφαλάκι της καρφίτσας. Τόσο μικροί είναι. Κι όμως, τι δύναμη έχει ένας σπόρος.

Ένας σπόρος. Τι χημείο, τι εργοστάσιο; Μηδέν είναι τα χημεία του κόσμου μπροστά στο μικρό αυτό πραγματάκι, σε αυτόν τον σπόρο των φυτών, των ανθέων και των δέντρων.

Ένας άπιστος Γερμανός, δεν είναι πολλά χρόνια, επιστήμων μεγάλος, περιόδευε το Άγιον Όρος και έφτασε στην άκρη του Αγίου Όρους, σε μια σκήτη που ζούσε ένας ευσεβής καλόγερος, ο οποίος αγαπούσε τα άνθη, φιλανθής ήταν ο καλόγερος και είχε γεμίσει την αυλή του από ωραιότατα άνθη.

Τέτοια λουλούδια δεν τα είδε πουθενά αλλού ο Γερμανός επιστήμων παρά μόνο εκεί, στη σκήτη του καλογέρου αυτού του Αγίου Όρους. Και στάθηκε και τα παρατηρούσε, τα λουλούδια αυτά. Του λέει ο καλόγερος: «Ξέρεις από πού προήλθαν τα λουλούδια αυτά, όλα τα ωραία;» «Έλα μέσα στο κελί μου.»

Το κελί μου, τον πήρε στο κελί του και του έδειξε ένα μικρό κουτάκι. Μέσα στο μικρό αυτό κουτάκι είναι οι σπόροι όλων των λουλουδιών αυτών. Και το δίδαξε τον επιστήμονα ότι και ένας σπόρος ακόμα φτάνει να αποδείξει ότι υπάρχει Θεός. Όλοι οι επιστήμονες να μαζευτούν, όλοι οι χημικοί να μαζευτούν, όλοι οι γεωπόνοι να μαζευτούν, έναν σπόρο δεν φτιάχνουν. Απορώ πώς υπάρχουν άπιστοι. Δείτε ένα άλλο παράδειγμα σχετικό με τον

Φανατικός με τον σπόρο, ότι ένας άπιστος στην Αγγλία ήταν τόσο φανατικός άπιστος που όχι μόνο στη ζωή του εκήρυττε την απιστία, αλλά ήθελε η απιστία να κηρύσσεται και με τον θάνατόν του. Και έφτιαξε λοιπόν έναν τάφο, έναν τάφο που τον σκέπασε με μια πλάκα πολύ βαριά.

Και πάνω στην πλάκα του τάφου έγραψε: «Άνθρωποι, εάν η πλάκα αυτή μετακινηθεί χωρίς χέρι ανθρώπου, τότε οι νεκροί θα αναστηθούν».

Πέρασε χρόνος. Τι συνέβη; Κινήθηκε η πλάκα. Πώς κινήθηκε; Με χέρι ανθρώπου; Όχι. Κάποιος σπόρος που τον μετέφεραν από τον ουρανό τον έριξε σε κάποια ρωγμή εκεί πέρα του βράχου, και μέσα στη ρωγμή του βράχου υπήρχε λίγο χωματάκι, και από εκείνο το λίγο χωματάκι, την υγρασία, ο σπόρος ρίζωσε, έγινε δέντρο, ξάπλωσε τις ρίζες του, έσπασε τον τάφο και τίναξε την πλάκα.

Και έτσι απεδείχθη ψευδής ο επιστήμων αυτός και αποδείχθηκε ότι, όπως στον σπόρο έδωσε τη δύναμη ο Θεός, τη θαυματουργική δύναμη να προέρχεται ένα δέντρο πελώριον, έτσι και στο σώμα του ανθρώπου το νεκρό, που είναι σαν σπόρος, όπως το σπέρνετε στη γη κατά την εικόνα του Αποστόλου Παύλου, έδωσε τη δύναμη να αναστηθούν.

Τα σώματα των ανθρώπων θα αναστηθούν, ναι, θα αναστηθούν, όπως ανασταίνονται οι σπόροι κάτω από τη βροχή και τις ακτίνες του ηλίου.

Θέλετε ακόμα κάτι σχετικό με τον σπόρο; Στις αρχές του αιώνος τούτου, κάτω στην Αίγυπτο, που συνταράσσεται από σφοδρά, από μεγάλα γεγονότα, εκεί κάτω στην Αίγυπτο, στις αρχές του αιώνος, ανεκαλύφθη ένας τάφος του Τουταγχαμών.

Βρήκανε τον τάφο ενός βασιλιά στην πυραμίδα και εκεί μέσα στην πυραμίδα βρήκανε διάφορα πράγματα. Βρήκανε τη μούμια, βρήκανε διαμάντια, βρήκανε χρυσάφια, βρήκανε διάφορα πράγματα. Βρήκανε ακόμα και ένα δοχείο, χρυσό δοχείο, που μέσα τι είχε; Σπόρο σιταριού, σιτάρι είχε μέσα.

Ήταν εκεί μέσα στην πυραμίδα, στον τάφο, το σιτάρι θαμμένο, παρακαλώ, τρεις χιλιάδες χρόνια. Είπε κάποιος: «Μπορεί να φυτρώσει;» Τον πήρανε, τον σπείρανε και φύτρωσε. Ύστερα από τρεις χιλιάδες χρόνια! Τι μεγαλεία έχει ο Θεός!

Αινείτε λοιπόν Αυτόν, παν δέντρον, παν φυτόν, πας σπόρος, τη μεγάλη δύναμη του Θεού. Μα θα πείτε: «Εμάς σήμερα μας κάλεσες εδώ για να μας κάνεις μάθημα φυτολογίας;»

Φυτολογίας είναι λύκειον ή γυμνάσιον για να μας παραδώσει εμάς τους μαθητές μαθήματα φυτολογίας; Δεν σας τα είπα αυτά για να επιδείξω κάποια γνώση των μυστηρίων που περικλείει ο σπόρος, αλλά τα είπα αυτά διότι ο σπόρος που γνωρίζομεν όλοι είναι ο σπόρος εικόν και παράδειγμα, όπως είπε ο Χριστός, ενός άλλου σπόρου που ήρθε από τον ουρανό, και ο σπόρος αυτός

Αυτός ο αθάνατος είναι ο Λόγος του Θεού, είναι το Ιερόν και Άγιον Ευαγγέλιο, είναι το κήρυγμα του Κυρίου Μόνος του Χριστού. Εξήθεν ο Σπύρον των σπόρων αυτού.

Τι δύναμη έχει ο σπόρος αυτός, μεγαλύτερη από τη δύναμη που έχουν οι σπόροι της γης. Τι είναι αυτό το Ευαγγέλιο; Ένα μικρό βιβλίο, αλλά βιβλίο που περικλείει δύναμη θαυματουργική. Τι είναι το κήρυγμα του Ευαγγελίου; Ολίγες λέξεις είναι, αλλά οποία δύναμη περικλείουν τα λόγια των κηρύκων του Ευαγγελίου.

Ο Χριστός περνούσε από το τελώνιο. Εκεί μέσα ήταν ένας άνθρωπος του χρήματος, άνθρωπος της ύλης, άνθρωπος ο οποίος μετρούσε τα χρήματα, ένας μπεζακτάς ήταν. Και τι του είπε ο Χριστός; «Ακολούθη με». Μια λέξη του, δυο λέξεις, και αυτές οι δύο λέξεις έφτασαν ως σπόρος να πέσει μέσα στην καρδιά του Ματθαίου, του Ευαγγελιστού, και να γίνει ο τελώνης εκείνος Ευαγγελιστής του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού.

Του, «δεύτε προς με πάντες οι κοπιώντες και πεφορτισμένοι, καγώ αναπαύσω υμάς», άλλα λόγια, σύντομα λόγια που έγιναν, που τράβηξαν κοντά του αμαρτωλές ψυχές. «Δεύτε προς με», «δεύτε και ποιήσω υμάς αλιείς ανθρώπων».

Και τα λόγια αυτά τα λίγα έφτασαν ώστε οι ψαράδες Γαλιλαίας να γίνουν παγκόσμιοι δάσκαλοι. Δύναμη τεράστια στα λόγια του Ευαγγελίου. Και όχι μόνο σε άτομα, αλλά και στους λαούς έχουν την αυτή δύναμη τα λόγια του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού.

Αναφέρω δύο λαούς ως παραδείγματα. Ο ένας λαός είναι προς βοράν, είναι ο λαός της Βουλγαρίας. Προ χίλια χρόνια, χίλια εκατό χρόνια, σκοτάδι, αγριότης, ειδωλολατρία του χειρίστου είδους. Και τα παιδιά τους ακόμα σφάζανε στα ποτάμια για να προσφέρουν θυσία στον Θεό.

Και έφυγες, το σκότος έγινε φως, οι Έλληνες χριστιανοί, όλοι οι Βουργαροί. Πώς; Με το κήρυγμα. Ποιο κήρυγμα; Με τον Λόγο του Θεού. Δυο ιεραπόστολοι Έλληνες, ο Μεθώδιος και ο Κύριλλος, μετέβησαν στην Βουλγαρία και εκήρυξαν και έσπειραν τον Λόγο του Θεού και από το λόγο τον οποίον έσπειραν ανεβλάστησε η νέα Χριστιανική Βουλγαρία.

Ο Λόγος του Θεού. Τέτοιο άλλο παράδειγμα, κοιτάξτε εκεί επάνω, προς βοράν, προς την άλλη πλευρά, προς την ακτή της Αδριατικής, όπου εκεί κατά τον 18ο αιώνα

εκινδύνευε όλη η χώρα αυτή της Αλβανίας να γίνουν μουσουλμάνοι. Η πίεση ήτο τρομακτική, η πίεσις αυτή εκεί επάνω. Και σταμάτησε ο εξισλαμισμός και έμειναν εκεί 400.000 Ορθόδοξοι Έλληνες. Πώς σταμάτησε; Με το κήρυγμα. Ποιο κήρυγμα; Του Κοσμά του Αιτωλού.

Πήγε από χωριό σε χωριό, από πόλη σε πόλη, από βουνό σε βουνό, από λαγκαδιά σε λαγκαδιά, από ποτάμι σε ποτάμι και κήρυξε και έσπειρε τον Λόγο του Θεού και συνεκράτησε τον λαόν αυτόν στην Ορθόδοξη Πίστη, η δέ από γενιάς δες γενιά Η ανάμνησή του διατηρείται μέχρι σήμερα.

Τετρακόσια χιλιάδες έμειναν. Και τώρα, τώρα, εάν παρουσιάζετε, για να συλλάβετε το δράμα αυτών των ανθρώπων εκεί πέρα, κάνετε την υπόθεση ότι παρουσιάζεται στις ημέρες μας ένας νέος Κοσμάς ο Αιτωλός και να θέλει να πάει στην Αλβανία, στα μέρη αυτά που εκήρυξε ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός.

Δεν μπορεί να πάει. Τότε οι Τούρκοι άφηναν κάποια ευκολία, είχαν κάποια ευκολία για να προχωρήσουν στα μέρη τους, να κηρύξουν τον λόγο του Θεού, ιεραπόστολοι όπως ο Κοσμάς ο Αιτωλός. Τώρα, μόλις περάσεις τα σύνορα, τα συρματοπλέγματα, Όπου βασιλεύει Εμβέρ Χοντζας εκεί θα σ' αρπάξουν αμέσως και αν είσαι ιερεύς θα σε ξυρίσουν και να σε αφήσουν να προχωρήσεις.

Και αν τολμήσεις να κάνεις το σημείο του Σταυρού, θα συλληφθείς και θα ριφθείς στα στρατόπεδα συγκεντρώσεως. Τι αυτοί είναι και υποφέρουν αυτοί οι ταλαίπωροι εκεί και ακούνε, στα υπόγεια κατεβαίνουν και ανοίγουν τα ραδιόφωνα με τρόμο και φόβο και ακούνε τους ραδιοφωνικούς σταθμούς της Ελλάδος, δεν εορτάζουν κι αυτοί μυστικώς επίσης τα Χριστούγεννα και το Πάσχα;

Λόγος του Θεού εθαυματούργησε στην Βουλγαρία. Λόγος του Θεού εθαυματούργησε στην Αλβανία. Λόγος του Θεού εθαυματούργησε στη Ρωσία. Λόγος του Θεού εθαυματούργησε παντού. Σπόρος αθάνατος και αιώνιος σπόρος του Ευαγγελίου.

Κάποια εταιρεία προσεπάθησε να έρθει σε επικοινωνία με τον αλβανικό λαό. Και εκεί τι έκανε; Πήγαινε σε ένα ποτάμι που περνάει από τα ελληνικά σύνορα και περνάει από την Αλβανία, και εκεί στο ποτάμι έριξαν κιβώτια, ξύλινα κιβώτια, που μέσα στα ξύλινα κιβώτια είχανε κλείσει, είχανε βάλει Άγιες Γραφές.

Και ταξιδεύοντας στο ποτάμι, δεξιά και αριστερά, έτσι ο Παναρέη, οι χριστιανοί γεωργοί κατέβαιναν και τα παίρνανε και διάβαζαν.

Το πήρε είδηση ο Ενβέρ Χότζας και έβαλε συρματοπλέγματα, δίκτυα στο ποτάμι, και τα πιάνει όλα τα ίδια, και δεν μπορεί να εισχωρήσει ούτε ένα βιβλίο στη χώρα αυτή, όπου το κήρυγμα του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού εσπάρη και δημιούργησε την εκκλησία της Βορείου Ηπείρου. Εξήλθεν ο σπείρων τον σπόρον αυτού. Και όχι μόνο ο προφορικός λόγος, αλλά και ο γραπτός λόγος ακόμα έχει την αξία του. Διάβαζα σε ένα βιβλίο που είχε εκδώσει ένας ευσεβής συγγραφεύς, αείμνηστος Τροσίδης, που ονομάζεται «Ιστορία των μετανοούντων», που υπάρχουν πολλά παραδείγματα των μετανοούντων, και εκεί είδα ότι κάποιος άνθρωπος εδώ στην Αθήνα, παλαιότερα, προηγούμενα, προηγούμενα ογδόντα χρόνια, που δεν είχε καμία ιδέα από θρησκεία, μια μέρα περπατούσε, βλάσφημος και χαρτοπαίκτης και μέθυσος, μια μέρα.

Μια μέρα περπατούσε στους δρόμους και εκεί στο χαντάκι του δρόμου είδε ένα φύλλο. Μια φωνή του είπε «πιάσ' το», έσκυψε και πήρε το φύλλο αυτό που ήταν λερωμένο. Το καθάρισε, το έπλυνε και το διάβασε. Τι ήταν το φύλλο αυτό;

Ένα φύλλον ενός θρησκευτικού περιοδικού. Και επάνω στο φύλλον αυτό έγραφε: «Αμαρτωλέ, μετανόησε».

Μετανόησε, το έγραφε το άρθρο ένας διαπρεπής αείμνηστος ιεροκήρυξ της πόλεως ταύτης, το διάβασε, άρχισε να κλαίει, μετανόησε, από ένα χαρτί που έπεσε στον δρόμο. Πόση προσφορά, πόση προσφορά προσφέρουν τα έντυπα, τα βιβλία, τα θρησκευτικά που διανέμονται στον τόπο μας. Ναι, ακούω, δεν ακούτε καλά; Δεν αμφιβάλλω ότι ο λόγος του Θεού

Θεού, έχει θαυμάσια αποτελέσματα. Εξήλθεν ο σπείρων τον σπόρον αυτού. Αλλά τι ακούω; Αν ήταν ένας Κοσμάς Αιτωλός να μιλάει, να πάει να τον ακούμε. Αν ήταν ένας Χρυσόστομος, να πάει να τον ακούμε. Αν ήταν μια μεγάλη φυσιογνωμία, αν ήταν ένας άγγελος και αρχάγγελος, να πάει να τον ακούμε. Αλλά τώρα τι να πάω να ακούσω με τους σημερινούς κήρυκας του Ευαγγελίου, που άλλα λένε και άλλα κάνουνε; Αυτά τα λέει ο κόσμος.

Ομολογώ, αγαπητοί μου, εν συντριβή καρδίας, ότι εμείς οι κήρυκες και εσείς οι νεότεροι δεν είμαστε εις το ύψος της αποστολής μας. Αλλά άραγε είμαστε εμείς οι κήρυκες του Ευαγγελίου η αιτία, και μόνον η αιτία, ένεκα της οποίας ο Λόγος του Θεού δεν εισχωρεί σήμερα βαθιά μες στις ψυχές των ανθρώπων και δεν δημιουργούνται ρεύματα χριστιανικά και εθνικά και πατριωτικά;

Στη σύνοδο άκουσα από ένα επίσκοπο ότι σε μια χώρα της Γαλλίας, νομίζω, ομιλούσε ένας ιεροκήρυκας στο Παρίσι και μαζευόταν κόσμος. Μια μέρα μέσα στο ακροατήριό του, ένας ακροατής που καθόταν μακριά από αυτόν, από την ώρα που άρχισε να ομιλεί, τι έκανε; Με το χέρι του μετρούσε.

Αυτός ο ιεροκήρυκας, τι μετρούσε, τι μετρούσε; Το έβαλε εδώ στο στόμα, από το στόμα στο αυτί και μετά πάλι μετρούσε. Μία, δύο, τρεις, μετρούσε, μετρούσε, μετρούσε την απόσταση που υπήρχε από αυτόν, από το ακροατήριο, από τον ιεροκήρυκα.

Το έκανε μια, το έκανε δυο, το έκανε τρεις, τη χειρονομία αυτή.

Παραξενεύθηκε αυτός ο ιεροκήρυκας και τον κάλεσε. Τι κάνεις τώρα; Τι είναι αυτό που κάνεις; Να λέει τι κάνω Το στόμα σου από τ' αυτιά σου τόσο απέχει.

Και δεν τα ακούς. Δεν τα ακούς; Αυτά που λες δεν τα εφαρμόζεις. Αυτά που λες δεν τα εφαρμόζεις. Και εγώ που είμαι μία, δύο, τρεις, πέντε, δέκα, είκοσι πιθαμές μακριά από σένα, πώς έχεις την αξίωση να τα εφαρμόσω; Είσαι τόσο κοντά στ’ αυτιά σου και δεν τα ακούς. Έχεις εσύ την αξίωση, τόσο μακριά που είμαστε εμείς οι ακροατές; Δίδαγμα: ότι εμείς πρώτοι, κήρυκες του Ευαγγελίου, πρέπει να είμαστε να τα εφαρμόσουμε.

Ομιλούμε περί ελεημοσύνης και ελεημοσύνη δεν έχουμε, ομιλούμε περί παρθενίας και παρθενία δεν έχουμε, ομιλούμε περί πραότητος και υπομονής και υπομονή και πραότητα δεν έχουμε, ομιλούμε περί όλων των ωραίων πραγμάτων και δεν έχουμε περί αυτών των πραγμάτων.

Αλλά και στην περίπτωση αυτή, πάλι ο Λόγος του Θεού δεν... Η αιτία που δεν καρποφορεί ο Λόγος του Θεού δεν είναι τόσο ο ιεροκήρυκας του Ευαγγελίου, αλλά είναι κάτι άλλο εμπόδιο, κάποια άλλη αφορμή, και είναι η ραθυμία, όπως διδάσκει η παραβολή, η ραθυμία του ανθρώπου.

Και σε αυτό ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός μας διηγείται ένα ωραίο παράδειγμα.

Ότι κάποιος δεν πήγαινε στην ενορία του, να πάει στον παπά. Και όταν τον ρωτούσαν «Γιατί δεν πας στην ενορία σου, στην εκκλησία;» «Άσε», λέει, «να πάω στην ενορία; Δεν παίρνω αντίδωρο από τον παπά αυτόν, γιατί είναι τέτοιος, τέτοιος».

Δεν θέλω, λέει, δεν πηγαίνω, λέει. Αν λειτουργούσε κανένας άλλος παπάς, θα πήγαινα, λέει, στην εκκλησία. Ο Κοσμάς διηγείται το εξής: ότι μια μέρα ένας διαβάτης που περπατούσε στην ερημιά βρήκε νερό στον έρημο τόπο.

Και έσκυψε και ήπιε το νερό αυτό. Και ήταν πολύ δροσερό, τέτοιο κρυστάλλινο νερό δεν είχε ξαναπιεί στη ζωή του. Ρε λέει που να βγαίνει το νερό αυτό Βασιλεία των Ουρανών, Γέννησις της Θεοτόκου, Δευτέρα Παρουσία, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισ Βγαίνει από το στόμα ενός σκύλου.

Και το ρεύμα και το νερό, η διδασκαλία, Κρυσταλλή είναι, ορθόδοξη είναι Αλλά πολλές φορές βγαίνει από τα στόματα σκύλων, τυμπανιαίων πτωμάτων, ανθρώπων και κηρύκων του Ευαγγελίου, οι οποίοι δεν έχουν την καθαρότητα και αγνότητα του Ευαγγελίου.

Λοιπόν, διψάς, θα πιεις νερό.

Έτσι είναι τα πράγματα, λέει ο κόσμος. Αλλά γιατί να φέρουμε τέτοια παραδείγματα; Ο ίδιος ο Χριστός μας εδίδαξε, ο Χριστός, ότι δεν πρέπει να κοιτάζουμε το τι είναι ο Α και ο Β, αλλά να κοιτάζουμε τη διδασκαλία, αν είναι αγνή και αμόλυντος και καθαρά.

Και είπε ο Χριστός: Υπήρχαν στην εποχή του γραμματείς και Φαρισαίοι, οι οποίοι εδίδασκον και κατοικούσαν και έλεγαν ωραία πράγματα. Τι είπε ο Χριστός; Όσα αν λέγουν, ποιείτε· κατά δε τα έργα αυτών μη ποιείτε.

Σε ρωτώ, για αν υποθέσουμε ότι κρατώ μια λύρα Βλέπω τα βλέμματά σας ζωηρέψανε. Λοιπόν, μια λίρα κρατούμε. Λοιπόν, εάν τη λίρα αυτή, η οποία πέφτει κάτω στο έδαφος και κάνει ντιν, και ο ήχος της τρελαίνει την ανθρωπότητα ολόκληρη, και θα γίνει τρίτος παγκόσμιος πόλεμος, θα γίνει για αυτά τα λεπτά και τα κάρβουνα και τα πετρέλαια.

Λοιπόν, εάν υποθέσουμε ότι έχουμε λίρα, σε ρωτώ, εάν τη λίρα αυτή στη δώσει ένα μικρό παιδάκι, θα την πάρεις; Εάν στη δώσει ένας γέρος ασχημομούρης, θα την πάρεις; Εάν στη δώσει ένα χέρι καθαρό, θα την πάρεις;

Εάν στη δώσει ένα χέρι λεπρό, θα την πάρεις; Θα την πάρεις, θα την πάρεις, θα την πάρεις οπωσδήποτε. Θα την πάρεις οπωσδήποτε, οπωσδήποτε θα την πάρεις τη λίρα αυτή. Έτσι λοιπόν και εμείς, τα χέρια μας, το στόμα μας, έχουμε θησαυρόν χρυσίου και αργυρίου πολυτιμότερον: τα Λόγια του Θεού.

Η αξία των λόγων σου είναι υπέρ χρυσίον και αργύριον. Και αυτά τα λόγια σκορπάμε στο λαό. Και όπως εσύ δέχεσαι από ένα λεπρό τη λίρα, διότι είναι νόμισμα που δεν χάνει την αξία του από την ακαθαρσία εκείνου που τη δίνει, έχεις εσύ να δέχεσαι τα λόγια αυτά.

Και πάλι, όπως λέει ένας συγγραφέας διάσημος των ημερών μας, εάν υποθέσουμε ότι έχεις αγωνία και ο άνθρωπός σου είναι στο Σίδνεϊ, στο Σικάγο, μακριά, πέρα στο Μοντρεάλ ή στα πέρατα του κόσμου, και περιμένεις αγωνίως να μάθεις, και έρχεται ο ταχυδρόμος και σου φέρνει γράμμα από μακριά.

Εσύ εξετάζεις τα ρούχα που φοράει ο ταχυδρόμος; Το παίρνεις το γράμμα, οιοσδήποτε είναι ο ταχυδρόμος, οιοσδήποτε είναι το περιβάλλον του, και το ανοίγεις το γράμμα και διαβάζεις το περιεχόμενο. Μη εξετάζεις λοιπόν ποιος είναι αυτός που κηρύττει τον Λόγο του Θεού, αλλά εξήταζε το περιεχόμενο το οποίο μεταδίδει, το άγγελμα του Ευαγγελίου.

Και όταν πάλι διψάς, διψάς, δεν εξετάζεις, όταν διψάς, εάν το ποτήρι που σου δίνουν είναι χρυσό ή είναι γυάλινο ή είναι πήλινο ή είναι ξύλινο. Πεινάς, διψάς. Έτσι λοιπόν, εάν πεινάς και διψάς τον Λόγο του Θεού, έτσι είναι.

Με αυτά που θέλω να πω, δεν θέλω να δικαιολογήσω τα σκάνδαλα των οποίων πρόξενοι είμεθα ημείς οι κήρυκες. Αλλά θέλω να πω ότι ο λόγος του Θεού δεν χάνει την αξία του. Όπως και πάλι και στην περίπτωση κατά την οποία κηρύττουν όχι εμείς οι ταπεινοί της γης, αλλά όταν εκήρυξε ο πρώτος Γεωργός, όταν έσπειρε τον σπόρον ο πρώτος Γεωργός.

Και εκείνος που έσπρε τον πρώτον Γεωργό, τον Σπόρον Σπόρον είναι ο Κύριος Σημανός Χριστός Σας ρωτώ, υπήρχε άλλος διδάσκαλος; Ραβί, μην κληθείτε Ραβί, λέει, εγώ είμαι Ραβί, είσαι ο διδάσκαλος και καθηγητής, ο Χριστός.

Υπήρχε άλλος ανώτερος από τον Χριστό; Κανείς. Κι όμως τον άκουσαν; Δεν τον άκουσαν. Τον άκουσε ο Ιούδας; Δεν τον άκουσε. Αιτία που δεν τα εφήρμοσε ο Ιούδας, είτε ο Χριστός άπαγε της Ραθυμίας, είτε η Ραθυμία

Ραθυμία, δεινόν η ραθυμία, μεγάλη η μετάνοια, όπως ψάλλει η Εκκλησία μας. Όπως λοιπόν ο Ιούδας δεν ωφελήθη τίποτα, διότι άκουσε τον Κύριο, τον Χριστό, και όπως τόσοι άλλοι γραμματείς και Φαρισαίοι δεν ωφελήθησαν τίποτε απολύτως, έτσι και σήμερα όσοι ακούνε τον Λόγο του Θεού δεν ωφελούνται, όχι διότι ο Α ή Β που κήρυξε το Ευαγγέλιο φταίει, διότι μέσα υπάρχει μια εσωτερική διαφορά, υπάρχει διαφορά την οποίαν ο Χριστός εικόνισε, ότι άλλοι, λέει...

Άλλοι, λέει, ομοιάζουν με δρόμο πατημένο, που πέφτει ο σπόρος και δεν μπορεί να φυτρώσει. Άλλοι ομοιάζουν με πετρώδες έδαφος, που πέφτει ο σπόρος και δεν έχει ικμάδα το έδαφος για να φυτρώσει. Και άλλοι πέφτουν επάνω σε αγκάθια και οι άκανθες συμφυείσαι συμπνίγουν αυτόν.

Και πέφτει ένα μικρό ποσό του Λόγου του Θεού, σώζεται. Στα παλιά τα χρόνια, μέσα στους 10 ανθρώπους ένας άκουε. Αργότερα, στους εκατό ανθρώπους ένας άκουε, αργότερα στους χίλιους ανθρώπους ένας άκουε.

Στην εποχή μας, ω, στην εποχή μας, μες στους χίλιους ανθρώπους ζήτημα αν υπάρχει ένας που να έχει αυτιά για να ακούει τον Λόγο του Θεού. Δεν εννοώ αυτά που έχουμε, διότι αυτά τα αυτιά, άξια βέβαια λόγου, ήρθε κάποιος άπιστος στο γραφείο μου και μου έλεγε, λέει, εγώ δεν πιστεύω.

Και του λέγω, εκεί απάνω στο βουνό, στο Βίτσι, είναι ένα θαυμάσιο αυτί. Ποιο αυτί, μου λέει; Είναι αυτί θαυμάσιο, μου λέει. Ποιο αυτί είναι αυτό; Είναι το ραντάρ, έχουν βάλει εκεί επάνω στο Βίτσι ένα ραντάρ, ένα τεχνητό αυτί που πιάνει τον ήχο από μακριά. Μόλις πλησιάζουν αεροπλάνα, συλλαμβάνουν τον ήχον αυτό.

Λέει, αυτό, του λέω, έτσι φύτρωσε στο Βίτσι; Μα τι είναι αυτά που λες, Δεσπότη; Έτσι φύτρωσε στο Βίτσι; Έχεις ένα άλλο ραντάρ εσύ, δυο ραντάρ, ένα από εδώ και ένα από εκεί. Ποιος τα έφτιαξε αυτά τα ραντάρ; Ποιος τα δημιούργησε αυτά τα ραντάρ; Ποιος τα έφτιαξε αυτά τα ραντάρ; Λοιπόν, έχουμε τα φυσικά αυτιά, για τα οποία πρέπει να ευχαριστούμε τον Θεό, αλλά εκτός από τα φυσικά αυτιά, που έχουν και τα ζώα, ακόμα και μερικά μάλιστα ζώα ακούνε περισσότερα από τον άνθρωπο, περι...

Έχουμε και κάτι άλλα αυτιά, είναι τα αυτιά της ψυχής, τα αυτιά της ψυχής, και τα αυτιά αυτά της ψυχής, ψυχής, είναι μέσα μυστικά αυτιά και τα ακούνε ολίγοι αυτά. Γι' αυτό είπε ο Χριστός, ο έχων ώτα ακούειν ακουέτω.

Τέτοιο αυτί, παράδειγμα αναφέρει η ιστορία, ότι σε μια εκκλησία μέσα, λέει, μπήκε ένας νέος 18χρονος και διάβαζε ο παπάς το Ευαγγέλιο. Και έρχεται το Ευαγγέλιο, ένας λόγος δύσκολος, σκουντουφλεύει ο κόσμος, αλλά αν δεν γίνει ο λόγος αυτός, η ανθρωπότητα δεν διορθώνεται και δεν σώζεται.

Τι λέει ο λόγος αυτός του Ευαγγελίου, που αν βγεις πάνω στον Λυκαβηττό και τον φωνάξεις μια φορά, δυο φορές, χίλιες φορές, εκατό φορές, εκατομμύρια φορές, κανείς δεν θα ακούσει; Ποιος είναι ο λόγος του Χριστού που είναι και αυτό ένα κλειδί που λύεται το οικονομικό πρόβλημα της ανθρωπότητας;

Ποιο είναι πόλης όντα υπάρχοντάς σου και δώσ' φτωχής Το ήκουσε αυτό από κάτω, αλλά τι είπε; Δεν είπε αυτό που λέμε εμείς όταν ακούμε ένα λόγο.

Τι λέμε; Καλά τους τα είπε. Καλά τους τα είπε, δεν λέει καλά μας τα είπε. Να, όταν ακούτε αυτό το λόγο, ότι «καλά τους τα είπε», είναι αποτυχία. Πέτυχε ο λόγος; Ο Ακροατήριος, Κύριε Χριστό Ευαγγελίου, πρέπει να φέρεις σε τη άφθη συνέστηση των Ακροατήριων Ώστε όταν εξέρχονται από το κήρυγμα του Ευαγγελίου, να τύπτουν τα στήθη και να λέγουνε: Εμείς, όντως, εμείς είμαστε ένοχοι και αμαρτωλοί.

Λοιπόν, ο Κάγιος Αντώνιος, δεν είπατε και ο λόγος, αλλά μόνος βγήκε έξω Αυτός ο λόγος είναι για μένα, είναι για μένα ο λόγος αυτός. Και βγήκε έξω και πώλησε την περιουσία, την τεράστια. Γιατί διασκόπησε οι φτωχούς και χείρες και ορφανά Και μετέβη κατόπι στην έρημο και έγινε ο μεγάλος διδάσκαλος της ερήμου και του κόσμου ολόκληρου.

Κι ένας άλλος πάλι, άλλος πάλι, άλλος πάλι, που ήταν κι αυτός νέος ακόλαστος και διεφθαρμένος. Και τίποτε δεν μπορούσε να τον διορθώσει, ούτε τα δάκρυα της μάνας του. Κατόπιν αυτός μια ημέρα που καθότανε άκουσε μια φωνή, ακούονται τέτοιες φωνές στον κόσμο, μυστηριώδεις φωνές: «Άνοιξε», λέει, «άνοιξε». Δίπλα του ήταν η Αγία Γραφή. Την ανοίγει, την Αγία Γραφή, ανοίγει προς Ρωμαίους επιστολή, εκεί που λέει η επιστολή, εκεί λέει που ο Παύλος: «Η νυξ προέκοψεν, η δε ημέρα ήγγικεν· αποθώμεθα τα έργα του σκότους και ενδυσώμεθα τα έργα του φωτός».

Και αυτός ο λόγος έφτασε, έπεσε μέσα βαθιά στην ψυχή του, έγινε σεισμός πραγματικός, σεισμός, κατέπεσε ο παλαιός άνθρωπος, μετενόησε πραγματικώς. Και έγινε ένας από τους μεγαλύτερους διδασκάλους και πατέρες της Εκκλησίας, του οποίου εγώ αναξίως φέρω το όνομα. Είναι ο Ιερός Αυγουστίνος.

Τι αυτά θαύματα! Εξήθενο! Αλλά γιατί μακριών των λόγων? Γιατί πάω πολύ μακριά? Γιατί κάθομαι και να φέρω παραδείγματα Μεγάλου Αντωνίου, τελωνών και άλλων ανθρώπων, Αυγουστίνων και άλλων λαών και λοιπά, για να αποδείξω τη δύναμη του Λόγου; Σεις είστε οι μάρτυρες της αξίας του Θεού Λόγου.

Σεις. Όσοι βρίσκεστε εδώ, εάν ρίψετε μια ματιά στο παρελθόν της ζωής σας, θα πειστείτε, αγαπητοί μου, ότι η μέρα που αρχίσατε νέα ζωή, η μέρα που εγκαταλείψατε τον παλαιόν άνθρωπον, η μέρα που γνωρίσατε και ζείτε μια χριστιανική ζωή, όχι όπως η ρουτίνα οι χριστιανοί, αλλά είστε συνειδητοί χριστιανοί και εκκλησιάζεστε και κοινωνείτε και εξομολογείστε και ζείτε και προσεύχεστε και πράττετε το καλό και δραστηριοποιείστε, η μέρα είναι η μέρα κατά την οποίαν ακούσατε το κήρυγμα του Ευαγγελίου.

Από την μέρα που ακούσατε το κήρυγμα του Ευαγγελίου από τον ιερέα σας, από τον επίσκοπό σας, την ημέρα που διαβάσατε ένα έντυπο χριστιανικό, από την ημέρα εκείνη χρονολογείται η επιστροφή και η μετάνοιά σου.

Εξήθεν ο σπύρον των σπόρων αυτού. Και όπως είπαμε, από το σπόρο το μικρό φυτρώνουν ωραία άνθη και καρποί και δένδρα, έτσι και από τον σπόρο του Ευαγγελίου φυτρώνει ένας ωραίος κόσμος του Ευαγγελίου. Μάλιστα. Λέγουν ότι κάποτε, για να τελειώνω, σε ένα δάσος μέσα ήταν ένας διάσημος βοτανολόγος και εξέταζε τα άνθη και είχε σκύψει στη γη και με ένα μικροσκόπιο κοίταζε το λουλούδι. Ένας τσοπάνος, αγράμματος παιδί, του έδωσε μια κλωτσιά.

Φτιάξε μια κλωτσιά, ρε βουρλάκα, τι κάνεις τόση ώρα κάτω; Τι κάνεις, ρε χαζέ, λέει αυτός πέρα, λέει. Σε βλέπω, λέει, τώρα από το πρωί συνεχώς, λέει, σκύβεις κάτι και βλέπεις τα λουλούδια. Ρε χαζέ, του λέει εκεί πέρα. Δεν εθύμωσε ο βοτανολόγος, αλλά λέει στον τσοπάνο: Παιδί μου, σκύψε κάτω, γονάτισε. Γονάτισε ο τσοπάνος, του έδωσε το μικροσκόπιο. Κοιτάζει ο τσοπάνος. Γιατί μέσα με το μικροσκόπιον το άνθος παρουσιάζεται με μια καταπληκτική ωραιότητα. Ε, λέει, εγώ ο βλάκας, ο ηλίθιος, περνώ κάθε πρωί σαν να πατώ τα λουλούδια και δεν δίνω καμιά αξία. Έτσι είναι και οι άνθρωποι σήμερα: περιφρονούν τον σπόρο του Ευαγγελίου, περιφρονούν τον λόγο του Ευαγγελίου, ο οποίος είναι η δύναμη από την οποία φυτρώνουν ό,τι ωραίο υπάρχει στον κόσμο αυτόν, αγαπητοί μου.

Σήμερα σπείρεται ο Λόγος του Ευαγγελίου. Εδώ στην Ελλάδα έχουμε 100 επισκόπους. Έχουμε 8.000 ιερείς, 8.000 ενορίες. Εάν ο Λόγος του Θεού εσπείρεται σε όλες τις ενορίες... Για φανταστείτε, όλες οι ενορίες Εάν σε κάθε μικρά, σε κάθε ενορία και τη μικρότερη ενορία είχαμε έναν ιερέα σαν τον Άγιο Κοσμά τον Αιτωλό και έσπερνε με απλότητα τα λόγια του Ευαγγελίου μέσα στις καρδιές των ανθρώπων και δίδασκε πρωί, μεσημέρι, βράδυ, συνεχώς και ακαταπαύστως όπως τώρα ακούεται εις όλων των λαδικών χώρων ο λόγος των πολιτικών, οι οποίοι εξήθανε μέχρι των τελεκορυφών της Σπίδου για να μεταδώσουν, για να σπείρουν το λόγο των πολιτικών,

Εάν, λέγω, σε κάθε μικρό χωριό υπήρχε ένας Κοσμάς ο Αιτωλός και έσπερνε τον λόγο του Ευαγγελίου και προσπαθούσε να είναι υπόδειγμα βίου ο ιερεύς, εάν είχαμε τοιούτους κήρυκας του Ευαγγελίου, η Ελλάς θα ήταν το ευτυχέστερον έθνος των Βαλκανίων, θα ήταν χώρα παραδείσου.

Το πιστεύω ακραδάντως. Το πιστεύω ακραδάντως, ότι θα ήταν η ωραιοτέρα χώρα του κόσμου. Αλλά δυστυχώς δεν εσπάρθη ο λόγος του Ευαγγελίου. Αλλά αντί του σπόρου του Ευαγγελίου εσπάρη άλλος σπόρος, ο σπόρος των αθέων, ο σπόρος των ληστών, ο σπόρος των ανθρώπων του σκότους. Και λέγει ο Απόστολος Παύλος ότι ό,τι σπείρεις θα θερίσεις: σπέρνεις καλαμπόκι, καλαμπόκι θα θερίσεις· σπέρνεις σιτάρι, σιτάρι θα θερίσεις· σπέρνεις αγκάθια, αγκάθια θα θερίσεις.

Και ας πείραμε, είμεθα υπεύθυνοι εμείς οι ιερείς του Υψίστου και επίσχερων παντός ότι δεν σπείραμε τον σπόρο των αγνών, τον αθάνατον σπόρο του Ευαγγελίου εις όλη την ελληνική χώρα. Και εντεύθεν λοιπόν ο σπόρος αυτός σήμερον σπείρεται μέσα στην πατρίδα μας: σπόρος μασόνων, σπόρος χιλιαστών, σπόρος αφέρωμαξιστών, σπόρος όλων των Ιδών Και μέσα από τον σπόρον αυτό γίνονταν αγκάθια και ελάς.

Αντί να είναι κήπος ωραίος του Ιησού Χριστού, κατήντισε κήπος, κατήντισε άκανθε περτροπείων ομιλή ο τόπος. Είμαι παλαιός και έζησα την πραγματικότητα και στενάζω ότι δυστυχώς ο ελληνικός λαός άνοιξε τα αυτιά του να ακούσει τον σπόρον του Μάρξ, του αθέου Μάρξ, και δεν ήκουσε τον σπόρον του Ευαγγελίου, τον αθάνατον σπόρον του Ευαγγελίου.

Και όταν παρουσιαστεί κάποτε κάποιος ο οποίος να κηρύξει τον σπόρο του Ευαγγελίου και να προβάλλει τον εαυτόν του ως κήρυκα του Ευαγγελίου στον πολιτικό κόσμο, όπως είναι ο αγαπητός Τσαρουδάκης, τότε, τότε, τότε κλείνουμε τα αυτιά και πληρώνουμε ακριβά.

έ λοιπόν ψηφίζεται μασόνος, ψηφίζεται μαρξιστάς ψηφίζετε, και μετά από αυτά θα θερίσωμε ό,τι σπείρουμε θα θερίσωμε. Και βλέπω, είμαι αμαρτωλός και δεν είμαι άξιος να προφητεύω, αλλά προβλέπω ότι ό,τι γίνεται στην Αίγυπτο, ό,τι γίνεται σ' άλλες χώρες, θα εισέλθομε μέσα εις μια φοβερά κατάσταση την οποία φρίττει ο λογισμός του ανθρώπου.

Προ 30, προ 35 to 40 ετών, ύστερα από την εποποιία της Πίνδου, που έφτασε η Ελλάς με τα άστρα του ουρανού και δοξάστηκε, ήρθε η κατάπτωση, διότι βρήκαν τον καιρόν οι άθεοι και οι άπιστοι μέχρι των τελευταίων να σπείρουν συνεχώς από χωριό σε χωριό, από καλύβα σε καλύβα, από δένδρο σε δένδρο, από ποτάμι σε ποτάμι, έσπειραν τον σπόρο τον σατανικό.

και από τον σπόρον αυτών των σατανικών προείδε τότε η Μεγάλη Αιτισμιβορά και θυσιάσε ο μηρός υπεράνω κομμάτων και σκοτώθησαν και από τη μια πλευρά και από την άλλη πλευρά και από τη μια όχθη του ποταμού και από την άλλη όχθη του ποταμού.

Μετρήστε, αδέρφια μου, μετρήστε, αδέρφια μου, πεντακόσιες χιλιάδες Έλληνες, είτε δεξιοί είτε αριστεροί, εύρον οικτρόν θάνατον εις τον εμφύλιον σπαραγμόν.

Φοβερό πράγμα! Κομούμε διευαλειφθεί! Άρα ανοίγουμε όλοι μας τα αυτιά να ακούσουμε τον σπόρο του Ευαγγελίου, ο οποίος κηρύζεται και διδάσκεται. Άρα όλοι μας ακούμε τον Λόγο του Θεού και είμαστε αγία εκλεκτή γη και δεχόμαστε τον Λόγο του Θεού. Τότε θα δημιουργηθεί ένας νέος κόσμος και η Ελλάδα δεν θα ήταν ουραγός, αλλά θα ήταν εμπροσθοφυλακή και η Ελλάδα θα ήταν αντίγραφος. Δεν είμαστε αντιγραφείς, αλλά είμαστε δημιουργοί πολιτισμού, ενός πολιτισμού μεγάλου και υψηλού, του ελληνικού και χριστιανικού πολιτισμού.

Υπόδειγμα για εμάς και δεν είχαμε ανάγκη από συμμαχία ξένων, διότι μαζί μας είχαμε τον Θεό και ο Θεός μεθ' ημών, ουδείς καθ' ημών. Από της θέσεως αυτής, αδελφοί μου, σήμερα συντόμως και πρακτικώς σας έδειξα τον σπόρον της γης, που φτάνει, όπως είπαμε, ένας σπόρος στη γη να αποδείξει ότι υπάρχει Θεός.

Και όπως είπαμε, όλοι να μαζευτούν, ένα σπόρο δεν φτιάχνουνε, δεν μπορούν να τον φτιάσουν τον σπόρο, διότι τον δημιούργησε ο Θεός και υπάρχει και ο σπόρος ο αθάνατος του Ευαγγελίου. Ω, εάν είχα δύναμη να ακουστεί η φωνή μου, ω ιερείς του Υψίστου, όπου και να είστε, είτε μέσα στην Αθήνα, είτε στα άκρα της γης ή πέρα στα βουνά και στα λαγκάδια και στα μικρότερα χωριά, Παραταλισσάκια σας και ως Άγιος Κοσμάς ο Τολός, σπήρετε, σπήρετε, σπήρετε των σπόρων του Ευαγγελίου Και θα βρεθούν ψυχές οι οποίοι θα σε ακούσουν.

Ω διδάσκαλοι και καθηγητές, όπου και να είστε, εις οιοδήποτε σχολείο και αν υπηρετείτε, Σπήρετε, σπήρετε συνεχώς εισασκαρδία στο μαθητό σας Όχι τον σπόρον του Μάρξ, του άθεου Μάρξ, αλλά τον σπόρον του Ευαγγελίου.

Ευαγγελίου, ενώπιον του οποίου είναι μηδέν οποιοσδήποτε άλλος σπόρος. Και εσείς, γονείς, γονείς και προπαντός εσείς μητέρες, σπείρετε εις τα παιδιά που είναι υγιή, αγαθή και καλή γη, σπείρετε τον λόγο του Ευαγγελίου. Θα πεθάνετε μια ημέρα, αλλά πάνω στον τάφο σας θα έρχεται το παιδί σας για να πει: «Μητέρα, σε ευγνωμονώ, διότι με δίδαξες τον λόγο του Ευαγγελίου».

Ευαγγελίου. Σπείρομεν παντού, να σπείρομεν. Σπορείς να γίνωμεν, Απόστολοι να γίνωμεν, με μανία, με πάθος ιερόν να σπείρομεν. Και τότε είμαι βέβαιος ότι θα ανατείλει νέα ημέρα. Το πιστεύω ότι το κράτος, το έθνος αυτό, το μαρτυρικό, που αναστενάζει, που εξαιτίας των μεγάλων και ισχυρών εγγυήκαμε το ζατρίκιον, εγγυήκαμε μέσα το παιγνίον των μεγάλων εθνών, εάν εμείς όλοι μας, μικροί και μεγάλοι, το πιστεύω. Και αν δεν γίνει επί των ημερών μου, διότι είμαι πλέον γέρος και αποθνήσκω, ονοματίζω μια νέα Ελλάδα, η οποία πάχρου εις άκου.

Πακρουσάκρον, δε θα δημιουργούν μασόνοι, δε θα δημιουργούν μαξιστές, δε θα πρέπει να δημιουργούν άδειοι, αδελφοί και αυτογέντες.

Όλοι μαζί, όλοι μαζί, μια ψυχή, ένας λαός, μια ψυχή, ένας λαός, μια ψυχή, ένας λαός, όλοι μαζί. Δι' ευχών των Αγίων Πατέρων, κύριε Ιησού Χριστέ, Αγαπηρός, εμέσως και σωστός μας, Αμήν.