Ο Σταυρός του Χριστού και το μυστήριο της σωτηρίας

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

Once again, my beloved Christian men and women, devout listeners, I stand before you at this pulpit by God’s mercy and His boundless kindness. Once again, like thirsty deer, you have come here to hear the word of God.

You expect to hear the word of God from the lips of your bishop and every member of the clergy. But who is able, as the Church and the prophet say, to proclaim the mighty works of the Lord? God spoke to the ancient world through prophets and patriarchs. He spoke through the teachers and Fathers of the Church, whose sandals we of later generations are unworthy to carry.

Yet God also spoke in a strange and wondrous way: through the mouth of Balaam’s donkey. May the God who spoke through a beast of burden speak tonight through me, His sinful and unworthy servant. May He bring His words to a people in pain, a people who have endured a great trial and need consolation, according to His command: “Comfort, comfort my people.”

What shall we speak about tonight? There are many subjects. But one weighs heavily on the people of Athens today: the earthquake. It shook the hearts of everyone, young and old, and many are still so afraid that they shelter beneath tents.

The people are anxious that a magnitude seven earthquake may strike Athens again, a city that until just the other day was considered safe. I am no prophet, nor the son of a prophet. I am an unworthy servant of the Lord, and, as Saint Kosmas of Aetolia says, I am not worthy to kiss your feet. But I believe in the Gospel, I believe in the prophecies, and I believe in the Apocalypse of the Lord Jesus Christ.

Some years ago, when I was a preacher here, I said on the basis of Scripture that an earthquake would strike Athens and that even the columns of the Acropolis would fall upon people’s heads. Now people are shaken. Let us pray to God that the trembling of the earth may cease, through the intercessions of the Most Holy Theotokos and all the saints.

But I will not speak about the earthquake.

I have published a pamphlet called The Spark, in which I explain the cause of earthquakes according to Holy Scripture and the teaching of the Fathers, especially John Chrysostom. He says that earthquakes are caused by the wrath of God, and that the cause of God’s wrath is our sin.

There is one sure safeguard, a safeguard for every one of us, young and old, rulers and those they govern, and above all for those who are governed. Let us all repent as the people of Nineveh did, showing our metanoia, our repentance, in words and deeds. Then God will save our homeland and the whole world.

So I leave the subject of the earthquake and turn to another timely subject, given to us by today’s great Christian feast: the Third Sunday of Lent, when the Church brought forth the precious Cross for us to venerate this morning.

“Before Your Cross we bow down, O Master, and Your holy Resurrection we glorify.” I, a sinner like all of us, hold the precious Cross in my hands. A devout monk sent me this Cross from Jerusalem. With the Cross of the Lord before me, I dare to utter a few words, like a small child, in its honor.

Please listen closely to this brief sermon.

There are many proofs that our faith is true. No other religion can offer as much evidence as ours. But if you ask me for the greatest proof of our faith’s victory and triumph, it is the Cross.

How does the Cross prove that our faith is true?

Let us ask: what was the cross before Christ?

Before Christ, in the ancient world, the cross was a dreadful instrument of execution. A man condemned to die upon it was stripped naked, just as he had come from his mother’s womb.

He was raised upon the cross in utter disgrace. There, amid pain, convulsions, and the anguish of his whole body, life drained from him drop by drop. When the condemned man died, they did not bury him. Usually they left him on the cross, where hungry dogs devoured his flesh and entrails.

How horrifying it was! Even today, we recoil from instruments of death. Go to a museum of crime, and you will see dreadful things: knives, revolvers, gallows, and all kinds of devices people have used to kill one another.

Even today, the electric chair, used to execute criminals in other countries, fills us with horror. Now imagine an electric chair, a gallows, a revolver, a knife, or flogging, all used to execute criminals, becoming a sacred symbol. Imagine us bowing before an electric chair.

Does it not astonish you that this is what happened with the Precious Cross? An instrument of shame became the means of salvation and redemption for the human race. It became the holiest symbol of our faith, venerated from East to West and from North to South. It became the sign of the Son of Man and the mark of the Orthodox Church.

That is why the Cross was a stumbling block to the Jews. They could not believe that God had come down to earth and suffered the shameful death of the Cross. As the Apostle says, it is ‘a stumbling block to Jews and foolishness to Greeks.’ But we preach Christ crucified: Christ the power of God and the wisdom of God.

What, then, happened upon the Cross? What is the meaning of Christ’s death upon it? Please pay close attention. History records many sacrifices made by noble sons and daughters of humanity who gave their lives for their people.

Leonidas gave his life. So did Codrus of Athens and Socrates. Countless martyrs of humanity gave their lives, as did those who died in the cause of science. Whole peoples made sacrifices, including our forebears in the Greek War of Independence of 1821, whom we have commemorated today.

But Christ’s sacrifice is different. It surpasses every other sacrifice; it reaches to the stars. It is unique. Why? Here is the Mystery: Christ sacrificed Himself for us, but that is not all. Even rationalists can say He died for us, looking at these things through human reason. But we look through the light of eternity and of Holy Scripture, the word of God. So we complete that statement: Christ sacrificed Himself, who will say it? Come now, in our place. In our place.

O my God, how I wish I could make this great, foundational truth, the truth on which all of Christianity rests, clear and easy for you to grasp. An angel or archangel, one who witnessed the great mystery of our redemption, ought to be speaking to us at this moment.

But the things of God are beyond our understanding. So I will try to explain briefly. He sacrificed Himself not only for our sake, but in our place. What our Lord Jesus Christ suffered upon the Cross is what we ourselves should have suffered.

Let me make it clearer still. Our feet run along the paths of sin, licentiousness, and corruption. Our sinful feet should have been nailed to the Cross, not Christ’s spotless feet, which went about the earth doing good.

Our sinful hands steal, dishonor others, and commit all kinds of crimes and shameful acts.

For it was our hands that should have been nailed down, not the spotless hands of our Christ. Wherever He touched the earth, roses sprang up. It was our tongues, dripping with poison, gossiping, judging, slandering, bearing false witness, and blaspheming Almighty God, that should have been given vinegar and gall, not His spotless tongue, from which flowed words sweeter than honey. Our heads should have felt the pain of the crown of thorns, not Christ’s.

There, in His side, was the most beautiful heart in the world, the holiest heart in the world. All of us sinners should have suffered these things. We deserved to suffer worse still.

For our sins, the earth should have opened and swallowed us. For there is a terrifying prophecy that the earth will split in two and people will be scattered like worms into the vastness.

The earth should have split open, and great chasms should have swallowed us. The sun should have gone dark. The stars of heaven should have become thunderbolts and fallen upon us. The waters of the rivers and seas should have risen as high as the Himalayas and the Alps. We should all have suffered death for our sin.

We were all subject to death. Yet we did not suffer all these things. Christ suffered them as the representative of all humanity: of me, speaking to you now; of you, listening to me; and of every person born from Adam until the last person before the Second Coming. As our representative, Christ was crucified upon the Cross.

Is that my own idea? No, it comes from Scripture. Eight hundred years before Christ, Isaiah the Prophet, whom we call the fifth Evangelist, said: “He bears our sins and suffers for us, yet we thought Him stricken with pain, wounded and afflicted.”

And John the Forerunner, standing by the Jordan River, pointed to Christ and said, ‘Behold the Lamb of God, who takes away the sin of the world.’ The Evangelist John, who loved Him tenderly, said, ‘The blood of Jesus Christ cleanses us from all sin.’

And Paul, the great preacher of redemption and of the Cross, proclaimed that God showed His love for us by giving His Son for the salvation of the world; while we were still sinners, Christ died for us.

Indeed, brothers and sisters, this is the Mystery: Christ did not die merely on our behalf, as the martyrs of humanity did, worthy as they are of every honor. He died in our place, as the representative of sinful humanity. No one but he is the crucified Redeemer of the world.

In this sense, Christ’s sacrifice is unique and beyond compare.

A question arises: Why did it have to happen this way? Was there no other way for us to be saved, redeemed, cleansed, and delivered from our sins?

Was there no other way? I answer: there was. There were other ways. Almighty and all-wise God could have saved humanity in another way. What do I mean? Let me give you an example. God ordained that the earth should be lit by the sun.

I ask you: could the earth have been lit in some other way? Of course it could. Nothing is impossible for God. But just as God ordained that the earth should receive its light from the one sun, so He ordained that all humanity should be enlightened, warmed, given life, and saved through Christ. Yesterday’s hymns call Him the Sun, and the inspired poets of Byzantium pray: “O Christ, our Sun, shine Your radiant light upon us sinners.”

So there is no point in asking how this happens, for that is a Mystery. We can say this much: if someone asks you for the greatest proof of God’s love, remember that God loves us. God is love. God is love.

John Chrysostom says: look at a mother. Her child lies in the cradle, restless and crying. What does she do to quiet the child? She startles the child a little, rocks the cradle briskly, and the little one settles down.

The whole earth is a cradle, a vast cradle. And we are the children, playing, shouting, and misbehaving. God shakes the earth a little, and we cry out, “Lord, remember me in Your Kingdom.”

Now, if you ask me for the greatest proof of God’s love: God loves us when He sends us millions of kilowatts of sunlight from above, free of charge. If we had to pay a tax on the sun, who knows how many millions upon millions it would cost?

A stingy electric company collects millions upon millions for a little light. Gather all the electric companies in the world, and they still could not match Heaven’s electric company. If you told someone that a power station sprang up on its own, they would think you were mad. Yet the sun up there has been burning for thousands of years without going out, and it is immense.

And it shines on the righteous and the unrighteous. Who made it, you foolish man? Who made it? God loves us when He sends the sun’s rays to warm us and give us life. God loves us when He sends down drops of rain, each one worth a gold coin, to revive the earth. Soon the ground will be covered with a green carpet, upon which the crucified Redeemer of the world will tread.

God loves us when He gives us springs and abundant water to drink. God loves us when fruit trees grow. He loves us when lambs graze. And there is more.

What else? Those gifts could be absent, but one thing is essential: God loves us by giving us the life-giving air. Up on the moon there is no oxygen, not a drop of it.

So we live and move and have our being in Christ, in this ocean. But God showed His greatest love upon the Cross. There, the Cross declares in letters that can never be erased: “God is love.” As Paul says, God shows His love for us in that, while we were still sinners, Christ died for us.

There, then, is something of the Mystery of the Cross. Christ died in our place, not only for our sake. Even rationalists accept that He died for others; they see Him as a hero for all humanity, a leading figure in human history, an extraordinary and unique man. But we faithful Christians say more: on the Cross, the debt of our sins was paid. He is the One who takes away the sin of the world. He bears our sins and suffers for us.

This is the firm foundation of the teaching of the Cross. The Cross holds a prominent place in the Old Testament and the New Testament. So great is its place that signs of it appeared before Christ was crucified.

Before Christ was crucified, there were signs, types, and shadows of the Cross in ancient times. Before the sun rises, the rosy light of dawn colors the earth and announces its coming. In the same way, before Christ was crucified, the Old Testament contained shadows, foreshadowings, and images of the Cross.

What are these foreshadowings and images? Allow me, dear friends, to give you a few. Fifteen hundred years before Christ, the Cross appeared. What a mysterious thing! What wonders have been written down! Where did the Cross appear? In the history of the Hebrew people, at the Red Sea. As you know, they had left behind four centuries of slavery. They walked toward the Red Sea, but as soon as they reached it, they saw dust rising in the distance.

A cloud of dust. What was it? Pharaoh was coming. Pharaoh had changed his mind and was pursuing the Hebrews with all his chariots and his entire army. He meant to capture them and take them back as slaves to build pyramids. The Hebrews were terrified. The sea stretched out before them, and Pharaoh’s troops were behind them. There was no way out. Who saved them? The Cross.

This was fifteen hundred years before Christ. Those who do not believe are free to doubt it, but we believe the Scriptures. At that moment of fear, when there seemed to be no hope of rescue, Moses, at God’s command, took his staff and stood on the shore of the sea. With his hand he made the sign of the Cross.

And what happened at once? A great miracle. The sea split in two as though cut by a knife. The waters stood still to the right and to the left, forming immense walls, higher than the Great Wall of China.

And these walls were not made of stone and brick. They were walls of water. The seabed appeared, and for the first time, the rays of the sun kissed the bottom of the sea.

A passage opened through the sea, with enormous walls of water on either side. Under the sign of the Precious Cross, the Hebrews went forward: the men, the women, and the children.

Moses went ahead, and all of them came out without even getting their feet wet. They passed through the sea dry-shod. That is what the sign of the Cross accomplished. This is why we sing of Moses tracing the Cross with his staff and dividing the Red Sea.

And when Pharaoh charged after them, he thought it was a natural phenomenon. He rushed in with his whole army and all his chariots. Once they were inside, Moses again made the sign of the Cross, and the waters covered them. The sea became their grave. Another foreshadowing of the Cross came when the Israelites reached a place where they were desperately thirsty.

I see with joy that most of you here are young. But perhaps someone in this congregation is old enough to remember serving as a soldier in Asia Minor when he was twenty or twenty-two.

Our soldiers marched on toward the Sakarya River, full of great hopes. In the dry country near Ankara, they suffered terrible thirst. When they reached the Sakarya, they drank and drank until they had had their fill of its water.

So too, the Israelites were overcome with thirst. Then they came upon the spring called Marah, with water in abundance. Children and adults ran to scoop it up in their hands and refresh themselves.

But were they refreshed? The water was bitter as poison. There are springs like that. Then Moses cast wood into the spring, prefiguring the precious Cross, and the waters changed.

The water changed from bitter, terribly bitter, to wonderfully sweet. Let me digress for a moment. This really happened, but it is also a symbol: our lives, too, are bitter.

Very bitter. We drink many bitter cups, and some people suffer more than others. A father suffers because of his children, a wife because of her husband, a husband because of his wife. We suffer at the hands of society and our colleagues, through injustice, slander, malicious accusations, and all kinds of events.

Life is bitter, and the bitterest cup is death. Christ himself prayed, ‘Let this cup pass from me; nevertheless, not as I will.’ So how can the bitterness of life be changed? How can it become sweet? There is one way.

You who suffer, you who find no comfort anywhere in the world, not from your wife, your children, or your friends, and walk through life utterly alone: lift your eyes to the crucified Redeemer of the world, and your bitterness will become sweet. This is no fantasy! It is real! The Cross appeared at the Red Sea and in the waters of Marah. And as the Israelites journeyed on, they reached a wilderness and began to grumble. Then poisonous snakes came out from among the sand and stones.

The snakes bit them, and thousands of people died each day. What put an end to it? The Cross.

At God’s command, Moses raised a bronze serpent on a wooden pole, and whoever looked upon it was saved. There was another sign of the Cross when the Israelites drew near their own land. Their mortal enemy, Amalek, barred their way, and the Amalekites were defeating them. How did the Israelites win? Through the Cross. Moses climbed a hill and stretched out his arms: there is the form of the Cross. A bird in flight spreads its wings in the same shape, and so does a boat moving across a lake.

You can even find the Cross in trees. In Patras, when they cut down a pine planted by the late Father Gervasios, they found a cross marked within its root. The Cross is everywhere. When Moses held out his arms in the form of the Cross, the Israelites prevailed. But he grew tired, and when he lowered his arms, the Amalekites prevailed instead.

Then two soldiers stood on either side of Moses and held up his arms. In this way the Hebrews won a great victory. I will not say much more, or we would be here a long time. We could speak until midnight about the signs of the Cross, its images, prefigurations, and early outlines in the Old Testament. If any of you would like to learn more, read a beautiful book written by a gifted spiritual child of mine, the theologian Mr. Sakkos. It is called The Cross in the Old Testament.

The Cross in the Old Testament, the Cross in the New Testament. But O Cross, who can tell of your miracles in the world of the New Testament? If anyone can count the stars in heaven, the sand by the sea, and the drops of water in the oceans, then they can count the miracles the Cross of the Lord has worked, is working, and will work until the end of the ages.

I will mention a few more miracles and then bring my talk to a close. I will leave the distant past and turn to more recent times. A few days ago, we commemorated our forebears of 1821. Remember those heroes of 1821: people of faith who, with God’s help, accomplished this great miracle. They uprooted the dry, barren tree of slavery and planted the life-giving tree of freedom.

of freedom, in whose shade we, the younger generations, live, unworthy as we are. Those men had faith. Let me digress for a moment. Read the public addresses given by our leaders: the President of the Republic, the Prime Minister, and the Minister of Public Security. They all spoke. Not one word about God. Not one word about God. Absolutely nothing. That is our government. Well then.

Those men had faith. Take Alexander Ypsilantis, for example. In his proclamation, holding the sign of the Cross, he said, ‘In this sign we conquer.’ With the Cross, we shall prevail.

In the Peloponnese, two days before the uprising began, there was an unforgettable procession in Kalamata, a great city of culture and faith. A towering monk appeared, carrying an enormous cross. When he entered Kalamata, there was not a dry eye to be seen.

Everyone knelt on either side as the Cross passed, saying, ‘Lord have mercy, Lord have mercy, Lord have mercy, Lord have mercy.’

Kolokotronis wore the sign of the Cross on his helmet. Later, when he came to Athens, he spoke to the children at the city’s only secondary school, near the Pnyx and the Acropolis. He told them, ‘Our time is nearly over. You will live in a new homeland.’

‘Children, do not forget: when we took up arms, we said, “First for the faith,” and then, “for the homeland.”’ Miaoulis, too, carried the precious Cross on his flagship and fought from it like a lion.

And where do we find the most moving account of the Cross? On Chios, in the second year of the uprising. There the Cross of the Lord shone forth: its power, and the people’s faith in it.

Vehib Pasha captured the city of Chios.

He slaughtered the men. Then women and children gathered on a broad beach on Chios, a beach that still exists today. Heralds called them together, and they came in tens and twenties. The historian Pouqueville says thousands gathered there. Suddenly, Vehib Pasha pulled a crucifix from the Church, laid it on the ground, and said, “I give you two hours. Whoever steps on the Cross will be spared.”

Vehib Pasha gave those women and children two hours. They had not studied in schools and universities that taught them to be atheists. They carried faith in God in their hearts. And not one of them, not a single woman or child, gave way to fear.

They only cried out, “Victory to the Cross! Victory to the Cross! Victory to the Most Holy Theotokos!” And they all gave their lives. This is our people, this is our history, and this is our future. And some who do not believe this call themselves Christians.

Thank you.

Would you like another account? You may say these are old stories. Would you like a more recent one? It is 1912. Greece was a small country, but one united in faith, with devoted people of great courage. Its patriots stood together.

Outside lay the Turkish fleet, two or three times the size of the Greek fleet. We had only one truly battleworthy ship, the battleship Averof. But aboard the Averof was a lion of a man who believed in God. He had gone to the Holy Sepulchre and venerated it, and he had a piece of wood from the Precious Cross on his flagship.

He placed it on his flagship and said, “With this, we will advance.” And he did. That one ship, and this is no lie, penned the entire Turkish fleet inside the Dardanelles.

We have submarines and aircraft today, but there is a great question: do we still have the spirit of heroes like Miaoulis and Kolokotronis? If we did, that land would be free today.

When Attila invaded, if men ready to fight and fulfill their duty had been at the helm of the government, we would be serving the Divine Liturgy in Hagia Sophia, and that land would be free.

Faith was missing. The crucified Redeemer of the world was missing. Would you like a more recent example? Let us leave political speeches and turn to the life of the spirit. Look at the map: which country today has won the admiration of the world?

Poland: a noble people, many of whose sons fell in the struggle of 1821. A remarkable people, faithful and devoted. As Moses, with the Cross, brought down Pharaoh’s chariots, so today a worker, not a priest, monk, patriarch, or pope, but a worker who holds the Crucified One in his heart, stands against the whole Soviet regime, with its countless tanks, submarines, and all the rest.

Let us name him with honor: Lech Wałęsa. He is a man of faith, a family man with many children, who receives the Holy Mysteries every day. He led a demonstration without weapons. The workers went into the streets carrying an enormous Cross. Some trust in chariots and some in horses, but we will call upon the name of the Lord our God.

And as one journalist said, the moment that Cross appeared, Marx’s theory died, the theory that foretold the disappearance of Christ’s faith, the fading of the Cross, and the rule of the hammer and sickle over humanity.

No, gentlemen. Above that symbol stands the Cross, alive in the soul of a child. As I bring this brief talk on the Cross to a close, allow me to tell you something. I say it not to draw attention to myself, but because I am still deeply moved.

Last Sunday, at eight o’clock, I was in Ptolemaida.

Ptolemaida is a city of people from Pontus, Asia Minor, and Constantinople. They are a remarkable people, and their city is a center of trade and progress. But a great deal of money has flowed into Ptolemaida, and where money pours in, corruption follows.

And there in Ptolemaida and the surrounding area, please, count them on your fingers,

Count them on your fingers: twenty nightclubs and brothels. Like mushrooms growing on manure, they have sprung up from the rot in our society. Parents protested, Christians protested, associations protested, and the bishop protested. Close these places, these schools and bases of the devil! People demand that foreign bases be closed. I will not get involved in that debate. But I say this: more dangerous than the foreign bases are these nightclubs, these bases of the devil. Yet no one speaks of the places that corrupt our nation. So what did we do when those who govern us closed their ears? They call themselves democrats. What kind of democracy is this, sir? Here in Spetses, a holy bishop, a truly holy bishop, whose sandals I am not worthy to untie, a disciple of Gervasios, rose up in protest. If the people of Ermionida and the whole surrounding area had been given a referendum, ninety-nine percent would have voted yes. Yes, Mr. Democrat; yes, Mr. President of the Republic; yes, Mr. Prime Minister: ninety-nine percent of these people would have voted yes. They should have had a referendum, as they do in Switzerland on social questions. And yet there was none.

four or five people make a business of ruthlessly exploiting the public. And this is called democracy! The majority of our people oppose corruption and abortion, yet a handful of people who do not believe in God are determined to overwhelm us.

They want to crush us, sweep us away, and turn us into nothing more than a province of the European Economic Community. Do not imagine there is much difference between the parties. Let us be clear. Greece’s representatives from all three parties appeared in the new European Parliament. Quite a collection, a fine bouquet! Then a Frenchman raised an issue in Parliament and spoke from a Christian standpoint.

And he called for the parliament of the ten European states to take a stand against abortion.

But they all voted together, all of them, all of them. They disagree on other matters, whether minor or serious, yet on this they were united: every one of them voted in favor of abortion. Let me return to Ptolemaida.

I grew tired of protesting. At last they were told that on Sunday I would declare a peaceful uprising in Ptolemaida, with God’s help.

So last Sunday, between twelve and one, the bells tolled as they do for the dead, as though it were Great Friday, as though something great and noble were dying in Greece.

Something great and noble seemed to be dying, so I had the bell tolled. Some said, “Oh, who will go to church now?” But I saw a miracle: the most moving sight the bishop had ever witnessed. Six thousand people gathered, women, men, and children. A whole crowd, a sacred rally. The police were alarmed. Officials came from Kozani, and emergency measures were taken. But what stands out most is the procession. A priest carried an image of the Crucified Christ, and the other priests walked in procession. Beside them, a young worker from Ptolemaida carried a crucifix. As the procession moved forward, people knelt on both sides, calling out and praying to God. Most moving of all, five hundred young people, yes, five hundred, carried crosses. And when the procession reached the nightclubs...

The nightclubs and dance halls closed out of fear. People gathered outside them and cried, ‘Fire, fire, fire upon these haunts of the devil!’

I lived through a beautiful night that night, when the Cross of the Lord won a victory in the city of Ptolemaida.

The Cross works miracles, but its miracles take place under certain conditions. What are those conditions? I will say a few words and bring this sermon to a close.

First, let us listen to Kosmas of Aetolia. Look at how people make the sign of the Cross. Look at the party leaders when they enter for the doxology.

...of the political parties, they are ashamed. They are ashamed to make the sign of the Cross. Or if they do, it looks as though they are playing the violin. Yes, playing the violin. They are ashamed. This is no laughing matter; it should make us weep. Most people are ashamed. They get on a bus and are ashamed to cross themselves. O Christian, Christ hung naked, utterly naked, upon the Cross, and was not ashamed to sacrifice Himself before angels and men. Yet you are ashamed to make the sign of the Cross!

Kosmas says, ‘Are you a Christian? I will know by the way you make the sign of the Cross.’ Bring your three fingers together. Even if your tongue were cut out and you could not speak, what would those three fingers say? ‘I am Orthodox: Father, Son, and Holy Spirit. Holy Trinity, have mercy on the world.’ Raise your hand high. Why high? Because He came down from beyond the stars and galaxies, from the heights of the boundless universe. Think of an eagle circling overhead before it comes to rest on a rock. I have seen such eagles in the Pindus mountains, first as no more than a speck in the sky.

And then, at last, a golden eagle settled on a rock in the Pindus Mountains. From the heights of heaven, the Son of God traced shining circles and descended to earth. Christ, we thank You for coming down from heaven to earth and taking flesh from the Most Holy Theotokos (All-Holy), from the pure blood of the Virgin. The Son of God became the Son of the Virgin.

Then bring your hand to the right: Great Friday, and the thief’s prayer, ‘Remember me, Lord, when You come into Your Kingdom.’ Then to the left: ‘Lord, save me; do not cast me into Hell.’ That is the proper sign of the Cross. Make the sign of the Cross properly.

If you are going to make the sign of the Cross, make it properly.

But that alone is not enough. A person can be a hypocrite, a Pharisee, making great sweeping signs of the Cross. Something else is needed. Sit down, children, sit down. What else is needed? Kosmas tells us. I will tell you his story at a little more length.

Listen, then, to what Kosmas says about the power of the Cross. He distributed thousands upon thousands of little crosses. Some are still preserved among shepherds in the Pindus mountains, passed down from generation to generation. And beneath the sign of the Cross, he proclaimed the Word of God.

He prayed to God: ‘My Christ, as You sacrificed Yourself for me, count me worthy to shed my blood for You.’ God granted him that grace. And when they were about to hang him, he said, ‘Glory to God! You have given me what I asked for.’

Kosmas of Aetolia tells this story about the Cross. Once, a shepherd lived happily in the mountains. But the devil planted an idea in his mind: he had heard that people in the great city lived happily, with carriages, wealth, treasure, and every comfort.

One day he said to his father, ‘Father, I am tired of tending the flock through the winter and fighting wolves and jackals. I am going down to the cities. I want to be a king.’ ‘A king, my child? You already are a king.’

‘Here on the mountain, you are a king.’ ‘I want to be a great lord. I am leaving, Father.’ His father, an elderly shepherd, tried to hold him back. But the young man would not be restrained, just as young people today will not be restrained. Soon, I tell you, there will be no shepherds and no farmers.

So he left the sheep and his sorrowing father and went to a cave where a sorcerer lived. ‘I want to be a great lord, a king,’ he told him. ‘I want you to help me.’ ‘I will help you, my child,’ said the sorcerer. ‘Are you afraid?’ ‘I am not afraid. I am used to fighting wolves, jackals, and wild beasts, and facing thunder and storms. Nothing frightens me.’ ‘Very well. I will write something on a slip of paper and cast a spell over it. Take it to the cemetery when the clock strikes…’

Now, when midnight strikes, twelve o’clock, that is the devil’s hour. “I shall be saved from the noonday demon.” If you look at court statistics, you’ll see that crime peaks at exactly midnight. A strange thing. Yes, night, a dreadful night. “So take the paper to the cemetery,” he said, “and when the clock strikes twelve, throw it onto the graves. Then the demons will come and make you king.” So he took the paper.

He told him to go to the cemetery, where there would be utter silence. Do you know how hard it is to sleep in a cemetery? How blessed we would be if, instead of sleeping near the nightclubs, we slept beside the graves of our loved ones, as the Japanese do.

So he went there. All was silent. At midnight the clock struck, and he threw down the sorcerer’s paper. What happened? The ground shook. The forces of nature howled worse than thousands of wolves. The earth grew dark, and a fierce wind blew as though it would tear up the trees. The fearless shepherd was terrified, and he remembered his grandmother.

What a great gift a grandmother is! She had told him, ‘My child, when you are in danger, make the sign of the Cross and the evil one will flee.’ So he knelt and made the sign of the Cross. As soon as he did, all the legions of demons disappeared. Every demon vanished.

After that struggle, he got up in the morning and went to the sorcerer. The sorcerer asked him, “What did you do, my child?” “I went,” he said. “When it struck twelve, I threw down the paper. But what can I tell you? I was frightened.”

How? How? Do you see that little boy beneath the tree, while his mother is busy working? Go over there, he says, and while she is working, force him to his knees, kill him, open his chest, tear out his heart, and bring it to me while it is still warm. I need it.

What do I need it for? This may sound strange to you, but even today sorcerers kill children and use their blood and hearts to work their spells. There are many kinds of sorcery, and it happens here in Greece too. Thousands of sorcerers exploit people, even in Athens. The boy hesitated to kill the child, but at last he made up his mind. He went, slaughtered the child, pressed down on his chest, tore it open, snatched out his heart while it was still warm, and ran. He ran and ran and ran.

He runs to the cave and hands over the heart. Then the sorcerer gives him another piece of paper. “Go at midnight,” he says, “and throw it among the graves.” So he takes the paper and goes to the cemetery.

Midnight strikes, and he throws down the paper. This time the forces of nature rage as though every wild beast on earth had gathered there. They roar, a fierce wind blows, and the ground shakes beneath him.

The young man is terrified, even more than before. He kneels and makes the sign of the Cross once. Nothing. Twice, nothing. Three times, nothing. Five times, nothing. A thousand times, nothing. The demons will not leave.

You are perceptive enough to understand why. The first time, the sign of the Cross worked a miracle and the demons vanished. The second time, nothing happened, though he made the sign of the Cross a thousand times, because his hands were dripping with blood.

My brothers and sisters, make the sign of the Cross, but make it with awareness and purity of soul.

And yet we do not even make the sign of the Cross. If we made it just once, like the shepherd did at first, the stars would come down to earth. The stars would come down to earth, if only we had that faith. I am coming to a close. The Cross is the hope of those who repent, the weapon of Christians, and the mark of those who struggle in the Church, especially in our Orthodox Church. The Cross is the mark of our Orthodox faith. If you ask a Protestant to make the sign of the Cross, he will call you an idolater.

If you go to the door of a Jehovah’s Witness and paint a cross on it with tar during the night, he will get up in the morning and try to wipe it off. If he cannot, he will set the door on fire to burn it, as happened in Florina.

The Franks make the sign of the cross with all five fingers. We Orthodox, following the tradition of Saints Helen and Constantine, the great Fathers of the Church, and the heroes of 1821, make the sign of the Cross properly. That is the sign of the Cross.

Today the Cross of the Lord is dishonored. I would like to speak another time about this dishonoring of the Cross. I am thinking of the Cross of the Lord. Let me tell you one small detail, so you can see the world we live in.

In those terrible years, thirty-five years ago, I found myself in the mountains of Macedonia, in the Grevena region. I went to a village and stayed there. I met the priest, who was later martyred. They threw him from a cliff above the Aliakmon River to save their bullets.

“You damned priest,” they said, “we won’t waste bullets on you,” and they threw him down. He was a faithful, devoted child of God, a deeply devout village priest. “Oh, Father, where have you come? What a village you have come to! How I weep and sigh! Do you want to see what has happened to my village?” Then he took me to the cemetery.

They had torn out the Precious Cross and put a fist in its place, a wooden fist. And then they complain when we say they are enemies of religion. We do not oppose Marx on economic grounds.

If he asks for one thing, we ask for ten, as Wałęsa does. But we seek something else, something higher than all the rest: the faith of our Fathers. No! No! We will never exchange the Cross of the Lord for hammers and sickles or any other symbols.

We will remain faithful Christians, faithful forever.

As faithful Christians!

And when the final hour of our lives draws near, when our angel comes to take our sinful souls, may you and I, my dear ones, and everyone here, be able to say together: “Remember me, O Lord, when You come into Your Kingdom.” All together.

Παναγία Δέσποινα, Άγιοι Άγγελοι και Αρχάγγελοι, Τίμιε Πρόδρομε, Απόστολοι δώδεκα, διδάσκαλοι και πατέρες Εκκλησίας, όσιοι και μάρτυρες, καλώς αθλήσαντες και στεφανωθέντες, πρεσβεύσατε προς τον Κύριο υπέρ των ψυχών ημών.

Και πάλιν, αγαπητοί μου χριστιανοί άνδρες και γυναίκες, ευσεβές ακροατήριον, παρουσιάζομαι ελέω Θεού και απείρω συγκαταβάσει αυτού, παρουσιάζομαι από του βήματος τούτου. Και πάλιν, ευσεβείς ακροατές, ως λάφια διψασμένα, έρχεστε εδώ για να ακούσετε Λόγον Θεού.

Λόγον Θεού περιμένετε από τα χείλη του Επισκόπου και παντός κληρικού. Αλλά τις είναι ικανός, όπως λέγει η εκκλησία μας, όπως λέγει ο προφήτης, λαλήσει τας δυναστείας του Κυρίου; Ο Θεός ελάλησε στον αρχαίο κόσμο, ελάλησε δια προφητών, ελάλησε δια πατριαρχών, ελάλησε δια διδασκάλων και πατέρων της εκκλησίας, ων εμείς οι νεότεροι δεν είμεθα άξιοι να βαστάσωμε το υπόδημα των ποδών των.

Ελάλησε όμως, κάπου περίεργο πράγμα, θαυμαστό πράγμα. Ελάλησε και με το στόμα μιας όνου του Βαλαάμ. Ο Θεός λοιπόν, ο οποίος ελάλησε και του στόματος μιας όνου, ενός υποζυγίου, ας λαλήσει και απόψε δι' εμού του αμαρτωλού και αναξίου δούλου του τα λόγια του Θεού σε ένα λαό πονεμένο, σε ένα λαό ο οποίος πέρασε μεγάλη δοκιμασία, σε ένα λαό που έχει ανάγκη παρηγορίας, σύμφωνα με την εντολή που έδωσε ο Θεός: Παρακαλεῖτε, παρακαλεῖτε τὸν λαόν μου.

Ποιο το θέμα με το οποίο θα ασχοληθούμε απόψε; Πολλά είναι τα θέματα. Αλλά ένα θέμα που συγκινεί βαθιά σήμερα τον λαόν των Αθηνών, Δεν υπάρχει ευβολία, είναι ο σεισμός Ευαγγελισμός, ένας σεισμός που ετάραξε τα σκαρδείας όλων των κατοίκων μικρών και μεγάλων και πολλοί ακόμα από τον φόβο κρύπτονται, κάθονται κάτω από τας σκηνάς.

Ένα λαό ο οποίος αγωνιά, μήπως και πάλιν ο σεισμός, Ρίχτερ 7, επαναληφθεί στην πόλη των Αθηνών, η οποία μέχρι προχθές εθεωρείτο ασφαλής πόλη. Δεν είμαι προφήτης, ούτε υιός προφήτου. Ανάξιος δούλος του Κυρίου είμαι και δεν είμαι άξιος, όπως λέει ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός, να φιλήσω τα πόδια σας, αλλά πιστεύω στο Ευαγγέλιο, πιστεύω στις Προφητείες, πιστεύω στην Αποκάλυψη του Κυρίου Ιησού Χριστού.

Και προ ετών, δεν είναι πολλά, που όταν ήμουν εδώ ιεροκήρυκας, κάποτε είπα, επάνω στη Γραφή βασιζόμενος, είπα ότι στην Αθήνα θα γίνει σεισμός και ότι και οι κολόνες της Ακροπόλεως θα πέσουν στα κεφάλια των ανθρώπων. Και οι άνθρωποι είναι τεταραγμένοι. Ας ευχηθούμε στο Θεό να σταματήσει ο κλονισμός της γης διά πρεσβειών της Παναγίας Θεοτόκου και πάντων των Αγίων.

Αλλά δεν θα μιλήσω επί του θέματος του σεισμού,

διότι εξέδωκα ένα φυλάδιο τη Σπίδα στην οποίαν εξηγώ ποια είναι η αιτία των σεισμών, και η αιτία των σεισμών σύμφωνα με την Αγία Γραφή και σύμφωνα με τη φωνή των πατέρων και δασκάλων, και ιδίως του Ιερού Χρυσοστόμου, ο οποίος λέγει ότι η αιτία των σεισμών είναι η οργή του Θεού, η αιτία της οργής του Θεού είναι η αμαρτία ημών.

Και ότι μία είναι η ασφάλεια, 100% ασφάλεια, 100% ασφάλεια. Η ασφάλεια για όλους μας, μικρούς και μεγάλους, άρχοντες και αρχόμενους, και προπαντός οι αρχόμενοι: μετανοήσουμε όλοι όπως οι αρχαίοι αλληλευοί δείξουμε ενέργειες και λόγεις μετάνοι αλληλευιτική τότε ο Θεός θα σώσει την πατρίδα και τον κόσμο ολόκληρο.

Αφήνω λοιπόν το θέμα του σεισμού και έρχομαι σε ένα άλλο θέμα, επίκαιρο θέμα, θέμα το οποίο μας δίνει η σημερινή μεγάλη εορτή της Χριστιανοσύνης, η Τρίτη Κυριακή των Νηστειών, και εγώ, όταν η Εκκλησία μας προέβαλε σήμερα το πρωί τον Τίμιο Σταυρόν.

Τον Σταυρόν σου προσκυνούμε, Δέσποτα, και την Αγία σου Ανάσταση δοξάζουμε. Αμαρτωρώ σε εγώ, όπως όλοι μας κρατώ στα χέρια μου τον Τίμιο Σταυρόν. Ένας Σταυρόν που μου έστειναν από τα Ρωσόλυμα κάτω ένας ευλαβής μοναχός, και με τον Σταυρόν του Κυρίου τολμώ και εγώ να ψελλίσω ως νήπιον ολίγας λέξεις προς τιμήν του Τιμίου Σταυρού.

Παρακαλώ προσέξτε στο σύντομο αυτό κήρυγμα που θα κάνω.

Πολλές είναι οι αποδείξεις ότι η θρησκεία μας είναι αληθινή. Καμία άλλη θρησκεία δεν έχει να παρουσιάσει τόσο πλήθος τεκμηρίων και αποδείξεων όσον έχει να παρουσιάσει η δική μας θρησκεία. Αλλά με ρωτήσετε ποια είναι η μεγαλύτερη απόδειξη της νίκης, του θριάμβου της θρησκείας ημών, είναι ο Σταυρός.

Πώς είναι ο Σταυρός απόδειξη ότι η θρησκεία μας είναι αληθινή;

Κάνουμε ένα ερώτημα: τι ήταν ο Σταυρός προ Χριστού;

Προ Χριστού, στον αρχαίο κόσμο, ο Σταυρός ήταν όργανον αποτρόπαιον, ήταν όργανον φρικαλείον, ήταν όργανον εις το οποίον καταδικάζονταν. Ο κατάδικος που καταδικάζεται εις τον διά σταυρού θάνατον, γυμνός όπως τον εγέννησε η μητέρα του.

Εν μέσω καταισχύνης υψώνετο επάνω στον σταυρό και εκεί, εν μέσω πόνων, σπασμών, διαταραχής όλου του οργανισμού του ανθρώπου, στάγδην, στάγδην εξέφευγε η ζωή και όταν απέθνησκε ο κατάδικος, δεν τον έθαπτον αλλά συνήθως τον άφηναν επάνω στον σταυρό και σκυλιά πεινασμένα κατέτρωγαν τις σάρκες και τα σπλάχνα του.

Φρικαλαίος! Όπως σήμερα μας προκαλεί φρίκη. Αν πάτε στο εγκληματολογικό μουσείο, εκεί θα δείτε όργανα απαίσια, μαχαίρια, περίστροφα, αγχόνες, ποικίλα μέσα με τα οποία ο άνθρωπος εξοντώνει τον άλλον άνθρωπο.

Προκαλεί δε και μέχρι σήμερον φρίκη η ηλεκτρική καρέκλα, στην οποία σε άλλα έθνη καταδικάζεται ο εγκληματίας άνθρωπος. Φανταστείτε τώρα, λόγου χάρη, με το μυαλό σας, η ηλεκτρική καρέκλα ή η αγχόνη ή το περίστροφο ή η μάχαιρα ή η μαστίγωση με τα οποία εξετέλεσαν κακούργους και εγκληματίες, να γίνει ιερό σύμβολο, να προσκυνούμε την ηλεκτρική καρέκλα.

Δεν σας κάνει κατάπληξη ότι ούτως συνέβη με τον Τίμιο Σταυρό; Το όργανο της ατιμίας έγινε όργανο σωτηρίας και λυτρώσεως του ανθρωπίνου γένους, έγινε το ιερότατο σύμβολο της πίστεώς μας, που προσκυνεί Ανατολή και Δύση, Βορράς και Νότος, έγινε το σημείο του Υιού του ανθρώπου, έγινε το γνώρισμα της Ορθοδόξου Εκκλησίας.

Δι' αυτό και οι Ιουδαίοι, σκάνδαλον, δεν μπορούσαν να πιστέψουν ότι ένας Θεός κατήλθε κάτω εις τη γην και ότι υπέστη τον ατιμωτικόν θάνατον του Σταυρού. Ιουδαίοις μεν σκάνδαλον, λέει, Έλλησιν δε μωρίαν. Ημείς δε κηρύσσομεν Χριστόν εσταυρωμένον, Χριστόν Θεού δύναμιν και Θεού σοφίαν.

Τι άραγε συνέβη επάνω στον Σταυρόν; Ποιο νόημα έχει ο θάνατος του Χριστού επί του Σταυρού; Παρακαλώ προσέξετε ιδιαιτέρως. Η ιστορία αναφέρει πολλάς θυσίας ευγενών τέκνων της ανθρωπότητας, οι οποίοι εθυσίασαν τη ζωή των υπέρ του λαού των.

Ο Λεωνίδας, εθυσιάστη ο Κόδρος των Αθηνών, εθυσιάστη ο Σωκράτης, εθυσιάσαν μυριάδες μαρτύρων της ανθρωπότητας, εθυσιάσαν οι μάρτυρες της επιστήμης, εθυσιάσαν λαοί ολόκληροι, εθυσιάσαν οι πρόγονοί μας του 1821, των οποίων το ιερό μνημόσυνον ετελέσαμε.

Αλλά η θυσία του Χριστού διαφέρει, είναι θυσία που ξεπερνάει όλες τις θυσίες, είναι θυσία μέχρι τ' άστρα, είναι θυσία μοναδική. Γιατί είναι μοναδική θυσία; Μυστήριο. Ποιο μυστήριο; Ότι ο Χριστός εθυσιάσθη υπέρ ημών, αλλά όχι υπέρ ημών μόνον. Αυτό το πιστεύουν ακόμα και οι ορθολογιστές και οι άλλοι, οι οποίοι βλέπουν υπό το πρίσμα της λογικής τα ανθρώπινα, αλλά εμείς, υπό το πρίσμα της αιωνιότητας, υπό το πρίσμα της Γραφής, του Λόγου του Θεού, λέγομε ότι ο Χριστός δεν θυσιάστηκε μόνο υπέρ ημών, αλλά συμπληρώνουμε την φράση, την ατελή αυτή φράση, και λέγομε ότι ο Χριστός, ο Χριστός θυσιάστηκε, ποιος θα το πει, ποιος θα το πει; Μπρος, αντί ημών, αντί ημών.

Ω Θεέ μου, πόσο θα ήθελα αυτή τη μεγάλη αλήθεια, τη θεμελιώδη αλήθεια, στην οποία στηρίζεται το οικοδόμημα της Χριστιανοσύνης να το καταστήσω σαφές και ευδιάλειπτον σε εσάς. Έπρεπε ένας άγγελος ή αρχάγγελος την ώρα αυτή, οι οποίοι υπήρξαν θεαταί του μεγάλου μυστηρίου της απολυτρώσεως, να ομιλήσει προς εμάς.

Αλλά η γλώσσα του Θεού είναι το ακατάληπτο. Δι' αυτό θα προσπαθήσω δι' ολίγων να δώσω την εξήγηση. Εθυσιάστη όχι υπέρ ημών μόνον, αλλά αντί ημών. Δηλαδή αυτά τα οποία υπέστη ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός επί του Σταυρού, θα έπρεπε να τα υποστούμεν εμείς.

Δηλαδή, ακόμα σαφέστερο: Τα πόδια τα δικά μας, που τρέχουν στους δρόμους της αμαρτίας και ακολασίας και διαφθοράς, αυτά τα πόδια τα δικά μας, τα αμαρτωρά, θα έπρεπε να σταυρωθούν και όχι τα πόδια του Χριστού, τα αμόλυντα, που διήλθε ευεργετών την γη.

Τα χέρια μας τα αμαρτωρά, που κλέπτουν, ατιμάζουν, διαπράττουν ποικίλας πράξεις εγκλήματος και ατιμίας.

Γιατί εμείς, τα χέρια τα δικά μας θα έπρεπε να καρφωθούν και όχι τα χέρια τα αμόλυντα του Χριστού μας, που όπου ακουμπούσε ρόδα και τριαντάφυλλα εγέννα η γη. Η γλώσσα η δική μας, που στάζει δηλητήριον, που κοτσομπολεύει, που κατακρίνει, που διαβάλλει, που συκοφαντεί, που βλασφημεί τον Μεγαλοδύναμο Θεό, αυτή η γλώσσα έπρεπε να ποτιστεί με όξος και χολήν και όχι η γλώσσα εκείνου, η αμόλυντος, της οποίας έρεε λόγος γλυκύτατος, ανώτερος από το μέλι. Η κεφαλή δική μας θα έπρεπε να αισθανθεί τους πόνους του ακανθίνου στεφάνου και όχι η κεφαλή του Χριστού που υπήρξε

Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός. Στην πλευρά εκείνη που εκάλυπτε την ωραιότερα καρδία του κόσμου, την αγιωτέρα καρδία του κόσμου. Αυτά έπρεπε να πάθουμε εμείς όλοι μας ως αμαρτωλοί. Θα έπρεπε ακόμη χειρότερο να πάθουμε.

Θα έπρεπε για τις αμαρτίες ημών να ανοίξει η γη, να μας καταπιεί, όπως προήμειον ανοίγματος γη. Διότι υπάρχει μια προφητεία ότι η γη θα ανοίξει σε δύο, μια τρομερά προφητεία, και δε θα σκορπιστούν οι άνθρωποι ως σκώληκες μέσα εις το άπειρο.

Έπρεπε λοιπόν να ανοίξει, χάσματα μεγάλα να μας καταπιεί, έπρεπε ο ήλιος να σβήσει, έπρεπε τα άστρα του ουρανού να γίνουν αστροπελέκια, να πέσουν επάνω μας, έπρεπε τα νερά των ποταμών και θαλασσών να φουσκώσουν και να φτάσουν μέχρι τα Ιμαλάγια και τις Άλπεις, έπρεπε όλοι μας να υποστάμεν το θάνατο της αμαρτίας του.

Ενώ έχει θανάτου, είμαθα όλοι. Και όμως δεν τα υποφέραμε εμείς αυτά όλα. Τα υπέφερε ως αντιπρόσωπος ολοκλήρου της ανθρωπότητας, η μόη μου ο οποίος ομιλώ την ώρα τ' αυτή η μόνη η οποία με ακούεται όλων των ανθρώπων των γενεών, οι οποίοι γεννήθησαν από τον Αδάμ μέχρι τον τελευταίο άνθρωπο πρώτης δευτέρας παρουσίας Ο Χριστός ως αντιπρόσωπος εσταυρώθη επί του Σταυρού.

Είναι η δική μου ιδέα; Όχι, είναι η ιδέα της Γραφής. 800 χρόνια, ο πέμπτος Ευαγγελιστής, ο Ισαΐας ο Προφήτης, λέγει ο Ισαΐας ότι οὗτος τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν φέρει καὶ περὶ ἡμῶν ὀδυνᾶται καὶ ἡμεῖς ἐλογισάμεθα αὐτὸν εἶναι ἐν πόνῳ καὶ ἐν πληγῇ καὶ ἐν κακώσει.

Ο δε Ιωάννης ο Πρόδρομος, στον Ιορδάνη ποταμό, έδειχνε τον Χριστό και έλεγε: «Ήδη ο αμνός του Θεού, ο έρωτης της αμαρτίας του κόσμου». Ο Δε Ευαγγελιστής Ιωάννης που τον ηγάπησε τρυφερός, έλεγε «Το αίμα Ιησού Χριστού καθαρίζει υπάς αμαρτίας».

Ο Δε Παύλος, ο Κήρυξης απολυτρώσεως και του Σταυρού, ο διαπλήσιος Κήρυξη, ευρωτοφώνη και έλεγε ότι συνίσυσε την αυτοαγάπη ο Θεός, ότι έδωσε τον Υιόν Του υπερσωτερία στο κόσμο. Μάλιστα, αμαρτωλωνών των υπερημών απέθανε.

Μάλιστα, έχουμε, αδελφοί, τούτο είναι το μυστήριο, ότι ο Χριστός απέθανε όχι υπέρ ημών όπως απέθαναν οι μάρτυρες της ανθρωπότητας, άξιοι πάσης τιμής, αλλά απέθανε αντί ημών και με τη δύναμη της αντιπροσωπείας της αμαρτωλής ανθρωπότητας. Δεν είναι κανείς άλλος παρά μόνον ο Εσταυρωμένος Λυτρωτής του κόσμου.

Υπό αυτή την έννοια η θυσία του Χριστού είναι μοναδική, ανυπέρβλητος.

Γεννάται ερώτημα: πώς, πώς, πώς, πώς τούτο; Δεν είναι το δυνατόν κατάλληλον τρόπο να σωθεί ο άνθρωπος Να λυτρωθεί ο άνθρωπος, να καθαριστεί ο άνθρωπος, να ρυστεί ο άνθρωπος; Να γίνει πάλι να πουνεί τις αμαρτίες του;

Δεν υπήρχε τρόπος, δεν υπήρχε τρόπος; Τρόπος, απαντώμεν, υπήρχε τρόπος, υπήρχαν κι άλλοι τρόποι. Ο Παντοδύναμος και Πάνσοφος Θεός μπορούσε και κατ' άλλον τρόπο να σώσει την ανθρωπότητα. Πώς το εννοώ αυτό; Παίρνω ένα παράδειγμα: ο Θεός όρισε η γη να φωτίζεται από τον ήλιο.

Σας ρωτώ, δεν μπορούσε η γη να φωτίζεται και κατ' άλλον τρόπο; Ασφαλώς μπορούσε και κατ' άλλον τρόπο να φωτίσει. Ουδέν στον Θεό είναι αδύνατο. Όπως λοιπόν ο Θεός όρισε η γη να φωτίζεται από τον Ήλιο, τον μοναδικόν Ήλιον, έτσι όρισε και η ανθρωπότης ολόκληρος να φωτίζεται, να θερμαίνεται, να ζωογονείται, να σώζεται διά του Χριστού, τον οποίον τα τροπάρια τα χθεσινά τον παρουσιάζουν ως Ήλιον και γράφουν χθες οι εμπνευσμένοι ποιητές του Βυζαντίου: Ο Χριστέ Ήλιε, Λάμψον, Τα Σπεγκοβόλους Αστραπάς, Ισημάσους Αμαρτωλούς.

Συνεπώς δεν συζητείται το θέμα, δεν συζητείται το θέμα το πώς, διότι το πώς αυτό είναι μυστήριο. Ένα μόνο λέγομε: ότι αν σε ρωτήσει κανείς ποια είναι η μεγαλύτερη απόδειξη της αγάπης του Θεού, μας αγαπά ο Θεός, ο Θεός αγάπη εστί, αγάπη εστί.

Λέει ο Ιωάννης Χρυσόστομος: για κοιτάξτε τη μάνα. Είναι, λέει, στην κούνια το παιδί και στην κούνια ταράζεται, ανησυχεί. Τι κάνει η μάνα για να ησυχάσει το παιδί, να ησυχάσει το παιδί, να μην φωνάζει; Το τρομάζει λίγο, κουνάει βιαστικά βιαστικά την κούνια και το μικρό σταματάει.

Κούνια είναι. Ολόκληρη η γη είναι μια κούνια απέραντος, μια κούνια απέραντος μεγάλη. Και εμείς τα παιδεία παίζουμε και φωνάζουμε και αταχτούμε. Κουνάει λίγο τη γη. Α, νήστε τι μου κύριο Τράσεν, τη βασιλεία σου.

Λοιπόν, εάν με ρωτήσετε ποια είναι η μεγαλύτερη απόδειξη της αγάπης του Θεού: μας αγαπάει ο Θεός όταν στέλνει ψηλά ψηλά εκατομμύρια κιλοβάτ ηλεκτρισμό δωρεάν, που αν φορολογία πληρώναμε στον Ήλιο, δεν γνωρίζουμε τι εκατομμύρια των εκατομμυρίων θα έφθανε.

Μια τσιγκούνα ΔΕΗ εισπράττει για ολίγο φως τόσα και τόσα εκατομμύρια. Φανταστείτε όλες οι ΔΕΗ του κόσμου να μαζευθούν, δεν φτάνουν τη ΔΕΗ του Ουρανού. Και αν πεις σε κάποιον ότι η ΔΕΗ έφυτρωσε μόνη της, ότι ένας ηλεκτρικός σταθμός έφυτρωσε μόνος του, θα σε περάσει για τρελό. Μα αυτός επάνω, που καίει τώρα χιλιάδες χρόνια και δεν σβήνει, είναι απέραντος.

Και να καίει τον ήλιον επί δικαίους και αδίκους. Ποιος τον έφτιαξε, ω ανόητε, ω ανόητε; Μας αγαπάει ο Θεός όταν στέλνει τις ακτίνες του ηλίου και μας θερμαίνει και ζωογονεί. Μας αγαπάει ο Θεός όταν στάζει σταλαγματιές λίρες· η σταλαγματιά, κάθε σταλαγματιά λίρα είναι, που πέφτει επάνω στη γη και ζωογονεί τη φύση, και σε λίγο η γη θα σκεπαστεί με ένα ολοπράσινο τάπητα, επί του οποίου θα πατήσει ο εσταυρωμένος λυτρωτής του κόσμου.

Μας αγαπάει ο Θεός όταν οι βρύσες απέραντες, νερά άφθονα, και μας ποτίζει διαρκώς και κατά πάστος. Μας αγαπάει ο Θεός όταν φυτρώνουν δέντρα καρποφόρα, μας αγαπάει όταν βόσκουν τα αρνία, μας αγαπάει ακόμα.

Τι; Ολίγον τι; Αυτά μπορεί να λείψουν, αλλά ένα στοιχείο είναι απαραίτητο. Μας αγαπάει ο Θεός με τον αέρα τον ζωογόνο, που επάνω στα φεγγάρια δεν υπάρχει οξυγόνο. Ούτε μια σταλαγματιά οξυγόνο, δεν υπάρχει τίποτα.

Γι' αυτό λοιπόν ζούμε και κινούμεθα και εσμέν εν τω Χριστώ εις τον ωκεανόν. Αλλά τη μεγαλύτερη αγάπη την έδειξε ο Θεός επάνω στο Σταυρό. Ο Σταυρός εκεί απάνω γράφει με ανεξίτηλα γράμματα: Ο Θεός αγάπη εσθή Όπως λέγει ο Παύλος συνίστησε την αυτοαγάπη ότι έτι αμαρτωλών όντων ημών Χριστός υπέρ ημών απέθανεν.

Είδου λοιπόν δύο λίγον το μυστήριο του Σταυρού Αντί όχι μόνο υπέρ ημών, το παραδέχονται και ορθολογιστές ως ένα ήρωα παγκόσμιον, ως πρωταγωνιστή της ανθρωπίνης ιστορίας, ως ένα άντρα υπέροχον και μοναδικόν, αλλά εμείς όμως οι πιστοί χριστιανοί φρονούμε και λέγομε ότι επάνω στο Σταυρό εξοφλήθη το γραμμάτιο των αμαρτιών μας, ότι είναι ο αίρων την αμαρτίαν του κόσμου, ότι το μόνο που αυτοϊάθηκε, ότι ούτος αμαρτίας φέρει και περί ημών οδυνάται.

Αυτή είναι η αδαμαντινή βάση επί της οποίας στέκεται η θεωρία του Σταυρού. Σταυρός λοιπόν κατέχει εξέχουσαν θέση στην Παλαιά και Καινή Διαθήκη. Τόσο σημαντικός είναι, ώστε πρώτα εφάνη προτού να σταυρωθεί ο Χριστός.

Προτού να σταυρωθεί ο Χριστός, παρουσιάστηκαν στην αρχαία εποχή σημεία, τύποι και σκιές του Σταυρού. Και όπως ο ήλιος προτού να ανατείλει, μία ροδοδάκτυλος ηώς χαρακτηρίζει την επιφάνεια, ζωγραφίζεται η επιφάνεια της γης, και προμηνύματα υπάρχουν της ανατολής του ηλίου, έτσι και προτού ο Χριστός σταυρωθεί, υπήρξαν στην Παλαιά Διαθήκη σκιές και προτυπώσεις και εικόνες.

Ποιες είναι οι προτυπώσεις και εικόνες; Θα επιτρέψετε, αγαπημένοι μου, να φέρω μερικές προτυπώσεις. Προ Χριστού, 1500 χρόνια προ Χριστού, εφάνη ο Σταυρός. Τι μυστήριο πράγμα, τι θαύματα έχουν γραφεί! Προ 1500 χρόνια εφάνη ο Σταυρός. Πού εφάνη; Στην ιστορία του εβραϊκού λαού. Πού; Στην Ερυθράν Θάλασσα. Εκεί έφυγαν οι Ιουδαίοι, όπως γνωρίζετε, ύστερα από δουλεία τεσσάρων αιώνων. Εβάδισαν οι Ιουδαίοι προς την Ερυθράν Θάλασσα, έφτασαν εκεί, αλλά μόλις έφτασαν εκεί βλέπουν μακρόθεν σκόνη.

Νέφος σκόνης. Τι ήταν; Ήταν ο Φαραώ. Μετανόησε ο Φαραώ και με όλα τα άρματά του, όλα τα άρματά του, πανστρατιά, κατεδίωκε τους Ιουδαίους να τους συλλάβει και να τους οδηγήσει πάλι αιχμαλώτους, να χτίζουν πυραμίδας, οι δούλοι των δούλων. Τα έχασαν οι Ιουδαίοι. Μπρος γκρεμός, πίσω ρέμα. Πού να πάνε; Μπροστά η θάλασσα η απέραντος, πίσω τα στρατεύματά του. Αδιέξοδον. Ποιος τους έσωσε; Ο Σταυρός τους.

1500 χρόνια. Ας δεν πιστεύουν οι άπιστοι, δικαίωμά τους. Αλλά εμείς πιστεύουμε στην Γραφή. Ότι τι; Ότι την ώρα εκείνη του αδιεξόδου, την ώρα της αγωνίας, την ώρα του άγχους, την ώρα που δεν ελπίζαν πλέον καμία σωτηρία, ο Μωυσής κατά εντολή του Θεού Πήρε ραξίλων εστάθη επάνω στην όχθη της θαλάσσης, στην παραλία της λίμνης, έκανε το σημείο του Σταυρού

Δια της χειρώστου Και αμέσως τι έγινε; Θαύμα μεγάλο. Ότι εσκίστη η λίμνη σε δύο μέρη ως διά μαχαίρας, ότι τα νερά σταμάτησαν δεξιά και αριστερά, ότι εσχηματίστησαν τείχη, πελώρια τείχη, πανύψηλα τείχη, ανώτερα από τα Σινικά τείχη.

Και ότι τα τείχη αυτά δεν ήταν από λίθους και πλίνθους, αλλά ήταν τείχη από όγκους υδάτινους. Και ότι εφάνη ο πυθμένας της θαλάσσης και ότι οι ακτίνες του ηλίου για πρώτη φορά ησπάσθησαν τον πυθμένα της θαλάσσης.

Είνηξε δίοδος, νεοφόρος, νεοφόρος και μέσα από τη νεοφόρο ναυτή, δεξιά και αριστερά, τείχη πελώρια από υδατινούς όγκους. Με τον Τίμιον Σταυρόν προχώρησαν οι Ιουδαίοι, προχώρησαν οι άντρες, προχώρησαν οι γυναίκες, προχώρησαν τα παιδιά.

Βέβαια, προχώρησε ο Μωυσής, προχώρησαν, βγήκανε όλοι και δεν έβρεξαν ούτε τα πόδια τους. Δεν ευράχισαν καθόλου, αβρόχης ποσοί, όπως λέμε, εξήθον εκ της αυτής. Αυτό το σημείο, αυτό έκανε ο Σταυρός. Γι' αυτό και εμείς ψάλλουμε Σταυρών Χαράξας Μωυσής, παρακάτω, τε ριρθάν διέται με.

Και πάλι, όταν ετόρμησε ο Φαραώ, νόμιζε αυτό ότι ήταν φυσικό φαινόμενο, γιατί ήταν όλα φυσικά φαινόμενα, νόμιζε ότι ήταν φυσικό φαινόμενο. Ετόρμησε, μπήκε με τη στρατιά του, και όταν ήταν μέσα με όλη τη στρατιά του, μέσα με τα άρματά του, ο Μωυσής πάλι έκανε το σημείο του Σταυρού και τα νερά τον σκέπασαν. Υδατόστρωτος τάφος. Μάλιστα, άλλη περίπτωση Σταυρού είναι ότι φθάσανε σε ένα μέρος που ήταν δίψα μεγάλη.

Ή αν κανείς εδώ μέσα στο εκκλησίασμα, εδώ στο ακροατήριο, βλέπω με χαρά ότι η πλειονότητα είναι νέοι. Αλλά αν υπάρχει κανένας γέρος, σεβάσμιος, ο οποίος 20 ετών ή 22 ετών ήταν στρατιώτης στη Μικρά Ασία.

Και περνούσε πέρα και έφτασε στο Σαγγάριο, όνειρα μεγάλα και ψηλά, τότε δίψασε ο στρατός μας. Δίψα μεγάλη, τρομεράν, στην έρημο της Άγκυρας. και όταν προσιάστηκε ο Σαγκάριος, ήπιαν, ήπιαν, ήπιαν νερό και εχορτάσαν από το ίδρο του Σαγκάριου.

Δείψα λοιπόν κατέλαβε ολόκληρον των ναών αυτών εκεί πέρα αυτό. Έβγησε προσιάστηκε η πηγή, η πηγή της Μεράς δεγομένη, άφθονο νερό. Έτρεξαν μικρά παιδιά, μεγάλοι, να πιουν με τις φούχτες το νερό, να δροσιστούνε.

Δροσιστήκανε; Φαρμάκι ήταν, φαρμάκι, πικρότατο το νερό. Υπάρχουν και αυτές οι πικρές πηγές. Τότε ο Μωυσής πάλι με τον Τίμιο Σταυρό έριξε μέσα στα ρείθρα της πηγής. Έριξε μέσα το σημείο του Σταυρού και τότε τα νερά εκείνα άλλαξαν.

Άλλαξε η ποιότητα του ύδατος και από πικρό, πικρότατον, έγινε γλυκύτατο. Κάνω μια παρέκβαση. Τι είναι αυτό ο συμβολισμός, είναι πράγμα με γεγονός. Αλλά συγχρόνως είναι συμβολισμός. Και συμβολισμός ότι πικρά είναι η ζωή μας.

Πολύ πικρά είναι. Πικρά ποτήρια, αλλά πολλά ποτήρια. Μερικοί μάλιστα άνθρωποι δοκιμάζουν περισσότερο πάντων των άλλων. Ποτήρια πικρά πίνουν. Ο πατέρας από τα παιδιά, η γυναίκα από τον άνδρα, ο άνδρας από τη γυναίκα, από την κοινωνία, από τους συναδέλφους, από αδικίες, από συκοφαντίες, από διαβολάς, από διάφορα γεγονότα.

Πικρή είναι η ζωή. Το δε πικρότερο ποτήριο είναι ο θάνατος. Ωραία, θα έτρεπε μου το ποτήριο τούτο, πλήνωκο θέλω. Λοιπόν, πώς η πικρία αυτή της ζωής θα αλλάξει; Πώς θα γίνει γλυκεία; Ένας υπάρχει τρόπος.

Ω, πονεμένε άνθρωπε, απαρηγόρητε άνθρωπε, που δεν σε παρηγορεί τίποτα εις τον κόσμο, ούτε γυναίκα, ούτε παιδιά, ούτε φίλοι, τίποτα άλλο εις τον κόσμο, που διαβαίνεις έρημος σαν Χάρος μέσα εις τον κόσμο, ύψωσε τα μάτια σου εις τον Εσταυρωμένο Λυτρωτή του Κόσμου και η πικρία θα γίνει γλυκεία. Δεν είναι φαντασία! Δεν είναι φαντασία! Είναι πραγματικότης! Σταυρός εις την Ερυθρά Θάλασσα, σταυρός εις τα ύδατα της Μερράς, σταυρός που ακόμα εκεί πέρα, όταν βαδίζανε, έφτασαν σε μια έρημο και γόγγυσαν οι Ισραηλίτες, λαός γογγυστών και βλασφήμων ανθρώπων, και μέσα από την άμμον και τις πέτρες ξεφύτρωσαν δηλητηριώδη φίδια

και τους εδάγκαναν και απέθνησκαν καθημερινώς χιλιάδες άνθρωποι. Ποιος εσταμάτησε το κακόν; Ο Σταυρός.

Κατά εντολή του Θεού ύψωσε επί σταυρού, επί ξύλινου, επί του ξύλου Χάλκινο Νόφιν και πάσο όποιος έλεπε από την ορακίνη των Χάλκινο Νόφιν εσώζετο. Σταυρός. Ακόμα ένα παράδειγμα είναι που, όταν προχώρησαν οι Ισραηλίτες και φτάσανε στην χώρα, πλησίαζαν στην χώρα τη δική τους, τους, εχθρός θανάσιμος, ο εχθρός αμαλήκ, ειμπόδιζε να εισέλθουν και νίκωνοι αμαλικήτε. Τότε ενίξησαν οι Ισραήλοι. Πώς ενίξησαν οι Ισραηλίτε, ενίξησαν με τον Σταυρό. Ότι ο Μωυσής ανέβησε σε μια κορυφή ενός λόγου, ύπρωσε, να το Σταυρός. Να το Σταυρός. Άμα ξαπλώσει τα χέρια του Σταυρός είναι. Όπως το πουλί όταν πετάει, Σταυρός είναι. Όπως κι η λέμβος που κολυβάει μέσα στη λίμνη, Σταυρός είναι. Π

Και μέσα στα δέντρα ακόμα, όπου εκεί στην Πάτρα, σε ένα δέντρο που εφύτεψε ο πατήρ Γερβάσιος, ο αείμνηστος αυτός, όταν κόψανε το πεύκο, εκεί ήταν Σταυρός χαραγμένος μέσα στην ρίζα. Σταυρός λοιπόν παντού. Όταν λοιπόν έτσι άπλωσε τα χέρια του ο Μωυσής σε σημείο Σταυρού, ενικούσαν οι Ισραηλίτες, αλλά κουράστηκε να τα κρατά τα χέρια έτσι και όταν τα χαμήλωσε, ενικώντο οι Ιουδαίοι και ενίκαν οι Αμαληκίτες.

Τότε δυο στρατιώτες, στα δεξιά και αριστερά σταθήκανε, κρατούσανε τα χέρια του και ούτως ενίκησαν και θριάμβευσαν οι Εβραίοι. Δεν θέλω να πω πολλά, θα ήταν μακρός ο λόγος. Όλοι μέχρι τα μεσάνυχτα μπορούσαμε να διηγούμε σημεία του Σταυρού, εικόνες και προτυπώσεις και προχαράγματα του Τιμίου Σταυρού στην Παλαιά Διαθήκη. Αν όποιος θέλει από εσάς, ας διαβάσει ένα βιβλίο ωραιότατο, το οποίο συνέγραψε εκλεκτό πνευματικό μου τέκνον, ο θεολόγος κ. Σάκος, υπό την επιγραφή «Ο Σταυρός στην Παλαιά Διαθήκη».

Σταυρός στην Παλαιά Διαθήκη, Σταυρός στην Καινή Διαθήκη. Αλλά, ω Σταυρέ, ποιος πλέον θα διηγηθεί τα θαύματά σου εις τον κόσμο της Καινής Διαθήκης; Εάν μπορεί κανείς να μετρήσει τα άστρα του ουρανού και την άμμο της θαλάσσης και τις σταγόνες των ωκεανών, μπορεί κανείς να μετρήσει τα θαύματα τα οποία έκαμε, κάνει και θα κάνει μέχρι της συντελείας των αιώνων ο Σταυρός του Κυρίου.

Θα αναφέρω μερικά και τελειώνω τον λόγο. Αφήνω τα παλαιότερα, έρχομαι στα νεότερα. Προ ημερών εορτάσαμε τους προγόνους του 1821. Θυμηθείτε τους ήρωες αυτούς του 1821. Άνθρωποι πίστεως, άνθρωποι οι οποίοι με την βοήθεια του Θεού ετέλεσαν το μεγάλο αυτό θαύμα: να ξεριζώσουν το δέντρο της σκλαβιάς, το ξηρό και άκαρπο, και να φυτέψουν το ζωογόνο δέντρο της ελευθερίας.

της ελευθερίας κάτω από τη σκιά το οποίο αναξίως ζούμε οι νεότεροι γενναίοι. Επίστευον, κάνω μια παρέκβαση. Διαβάσετε τα διαγγέλματα των αρχηγών του κράτους, Προέδρου Δημοκρατίας, Προέδρου Κυβερνήσεως, Υπουργού Δημοσίας Ασφαλείας. Όλοι μιλήσανε. Ούτε μια λέξη για τον Θεό. Ούτε μια λέξη για τον Θεό. Τίποτε απολύτως. Αυτή είναι η κυβέρνησή μας. Λοιπόν.

Επίστευο η άνδραση εκείνη. Αναφέρω χαρακτηριστικώς ότι επάνω στο δούλιο των ποταμών ο αείμιστος Αλέξηρος Ζεψιλάντης στην προκήρυξή του κρατώντας το στήμιο σταυρών λέγει εν τούτο το σημείο νικόμενθρια προς με αυτό θα επικρατήσουμε.

Κάτω στην Πελοπόννησο, δύο ημέρες προ της ενάρξεως της επαναστάσεως, στην μεγάλη πόλη των Καλαμών, κοιτίδα μεγάλου πολιτισμού, κέντρο θρησκευτικότητος, παρουσιάσθη λιτανεία, έγινε αλησμόνητος λιτανεία, παρουσιάσθη γιγαντόσωμος καλόγερος, ο οποίος εκράτει έναν πελώριον σταυρό Και όταν μπήκε στην Καλαμάτα, δεν έμεινε μάτι αδάκρυτο.

Και γονάτισαν όλοι στο διάβα του Σταυρού, δεξιά και αριστερά, και όλοι έλεγαν: «Κύριε ελέησον, Κύριε ελέησον, Κύριε ελέησον, Κύριε ελέησον».

Λοιπόν, ο Κολοκοτρώνης στην περικεφαλαία του είχε σχήμα Σταυρού. Και όταν ήρθε εδώ στην Αθήνα ο Γέρον Κολοκοτρώνης και ομίλησε στα παιδιά της εις το μοναδικό γυμνάσιο που είχε η Αθήνα τότε, εις το γυμνάσιο κάτω από την Πνύκα, την Ακρόπολη, και τους είπε στα παιδιά ότι το φάγαμε το ψωμί μας, εσείς θα ζήσετε σε μια νέα πατρίδα.

Μην λησμονείτε, παιδιά, ότι όταν πιάσαμε τα άρματα είπαμε πρώτα «Επίστεως» και έπειτα είναι πατρίδος. Λοιπόν, ο Σταυρός, ο Μιαούλης είχε στην ναυαρχίδα του τον Τίμιο Σταυρό και εμάχετο ως λέων από την ναυαρχίδα του.

Το συγκινητικότερο γεγονός του Σταυρού ποιο είναι; Εν Χίω είναι. Βρισκόμαστε στο δεύτερο έτος της επαναστάσεως. Εκεί στην Χίο έλαμψε ο Σταυρός του Κυρίου, η δύναμη του Σταυρού, η πίστη των ανθρώπων στο Σταυρό.

Ο Βεχίτ Πασάς κατέλαβε την πούτα των Τυχίων.

Έσφαξε τους άνδρας και μαζευθήκαν κοντά σε παραλία, μια πλατιά παραλία της Χίου που σώζεται μέχρι σήμερον. Εφώναξε με τους ντελάληδες να μαζευτούν τα γυναικόπαιδα και παρουσιάσαν γυναικόπαιδα 10, 20, 30, λέγει ο ιστορικός Πουκεβίλ, ότι μαζεύτηκαν χιλιάδες γυναικόπαιδα εκεί στην παραλία μέσα και αίφνης ξερίζωσε ο Βεχίτ Πασάς ένα εσταυρωμένον από την Εκκλησία, τον έβαλε κάτω και είπε: «Σας δίνω διορία δύο ωρών και όποιος από σας πατήσει τον Σταυρό θα σωθεί».

Ετέθη διωρία διωρών, από το Βεχίτ Πασά, στα γυναικόπαιδα, που δεν εσπούδαν σαν σελίκια και παραπιστήμια για να γίνουν άθεα Αλλά είχαν μέσα στην καρδιά τους την πίστη στο Θεό. Και τότε ούτε ένας, ούτε μία γυναίκα, ούτε ένα παιδί όμως δείλιασε.

Μόνο φωνάζανε: «Νίκη στο Σταυρό, νίκη στο Σταυρό, νίκη στην Παναγία». Και όλοι θυσιάστηκαν. Αυτό είναι το γένος μας, αυτή είναι η ιστορία μας, αυτό είναι το μέλλον μας. και όσοι δεν το πιστεύουν αυτό, λένε χριστιανοί.

Ευχαριστώ.

Θέλετε ένα άλλο γεγονός; Παλαιά θα πείτε αυτά. Νεότερα; Θέλετε νεότερα; Είναι το 1912. Η Ελλάς, ένα κρατίδιο μικρό, αλλά κρατίδιο με πίστη, ηνωμένον, πιστόν, αφοσιωμένον, με ανθρώπους υπερόχους, ηνωμένοι οι πατριώτες τότε.

Απ' έξω ο τουρκικός στόλος, διπλάσιος και τριπλάσιος από τον ελληνικό στόλο. Εμείς διαθέταμε μία μόνο μονάδα αξιόμαχον, μόνο τον Αβέρωφ, το θωρηκτό Αβέρωφ, αλλά πάνω στον Αβέρωφ ήταν λιοντάρι που επίστευε στο Θεό, που είχε πάει στον Πανάγιο Τάφο και προσεκύνησε τον Πανάγιο Τάφο και είχε Τίμιο Σταυρό, ξύλον επάνω στην ναυαρχίδα του.

Και την έβαλε πάνω στην ναυαρχίδα του και λέγει: «Με αυτό θα προχωρήσουμε». Και προχώρησε. Και ένα καράβι αυτό, δεν είναι ψέμα, εμάντρωσε μέσα στα στενά του Δαρδανελλίου ολόκληρον τον τουρκικόν στόλον, όποιος σήμερα κυριαρχεί στο Αιγαίο.

Έχουμε υποβρύχια, έχουμε αεροπλάνα, αλλά υπάρχει ερώτημα μεγάλο. Η ψυχή των ηρώων του Μιαούλη, Κολοκοτρώνη υπάρχει σήμερα; Εάν υπήρχε, εκεί προσθέτω σήμερα ελευθέρα. Εάν υπήρχε, εκεί προσθέτει το ελευθέραν.

Εάν τότε, στην εισβολή του Αττίλα, επάνω στο πηδάλιο της κυβερνήσεως, δεν ήταν άνθρωποι που δεν πολέμησαν, άνθρωποι οποίοι επιλάγησαν το στρατηγικό υποχρεώσιό τους, αν δεν ήταν άνθρωποι, αλλά επάνω στο πηδάλιο, στην κυβέρνηση του κράτους, είτε ένας Σκοντίνης ή ένας Μαρτύριας, θα λειτουργούσαμε στην Αγία Σφωνιά και εκεί προσθέτει το ελευθέραν.

Έλειψε η πίστη, έλειψε ο σταυρωμένος λυτρωτής του κόσμου. Μάλιστα, θέλετε νεότερο; Θέλετε μακράν πολιτικών διαλέξεων; Τερώμενη σφαίρας του πνεύματος Πρέπει να ρίψετε ένα βλέμμα εις το χάρτη. Ποια σήμερα χώρα συγκεντρώνει τον παγκόσμιο θαυμασμό;

Η Πολωνία, λαός ευγενικός, του οποίου πολλά τέκνα έπεσαν στον αγώνα του 1821. Λαός υπέροχος, λαός πιστός και αφοσιωμένος. Όπως ο Μωυσής με τον Σταυρόν έσυρε τα άρματα του Φαραώ, έτσι σήμερα ένας εργάτης, όχι παπάς, όχι καλόγυρος, όχι πατριάρχης, όχι πάπας, ένας εργάτης που μες στην καρδιά του κλείνει τον Εσταυρωμένον, αυτός σήμερα σύρει ολόκληρον το Σοβιετικό Καθεστώς, με τα μυριάδες τανκς, υποβρύχια κλπ.

Ονομάζεται προς τιμήν του, ας το αναφέρομαι, Λεχ Μαλέσσα, πιστός, οικογενειάρχης, πολύτεπνος, πολύτεπνος, κοινωνεί κάθε μέρα των ακράδων μυστερίων, κάθε μέρα των ακράδων μυστερίων και έκανε διαδήλωση, όχι με όπλα, όχι με όπλα παιδιά του λαού Πολομενιακού Λαού, ας έχουν αυτή την άρμαση, ούτε ανάρμαση, ούτε λύπης, εμείς δερονόματοι κυρίου καταγωνισόμεθα και βγήκε στους δρόμους της Βαρσοβίας, λαός, λ Λαός, κρατούσαν οι εργάτες έναν πελώριο Σταυρό.

Και όπως είπε η δημοσιογράφος, την ώρα που βγήκε ο Σταυρός, απέθανε η θεωρία του Μαρξ, η οποία προεφήτευε ότι θα εξαφανιστεί η θρησκεία του Χριστού και ότι θα σβήσει ο Σταυρός και ότι το σφυροδρέπανο θα κυβερνήσει την ανθρωπότητα.

Όχι κύριοι, πάνω από αυτό των συμβόλων υπάρχει ότι είμαι ο Σταυρός και τεθνή κασή ζητούνται στην ψυχή του παιδιού. Μάλιστα, θα επιτρέψετε, τελειώνοντας τη σύντομη αυτή ομιλία περί Σταυρού, να αναφέρω, όχι για να παρουσιάσω τον εαυτό μου, αλλά διότι διατελώ ακόμα κάτω από μια βαθιά συγκίνηση.

Σήμερα 8 η προσμένη αδικυριακή ήμουν στη Φτωλεμαϊδα

Πτωλεμαϊδα πόλης που είναι όλοι τους πόντιοι, μικρασιάτεθρα και ούτε κωνσταντινοπόλιτε Λαός υπέροχος, κέντρο εμπορίου, προόδου λαός. Αλλά έπεσαν χρήματα πολλά στην Πτολεμαΐδα και όπου πέφτει χρήμα, εκεί εξαχρείωση.

Και μέσα εις αυτό τη Πτωλεμαϊδα και τα περίγορα παρακαλώ αμετρήστε με τα δάκτυλα σας

Δακτυλάσσες, είκοσι κέντρα νυχτερινά, κοινάδικα, σαν τα όπως φυτρώνουν τα μανιτάρια επάνω στην κοπριά, εφύτρωσαν επάνω στην κοπριά της κοινωνίας. Οι γονείς διαμαρτυρώντο, οι χριστιανοί διαμαρτυρώντο, οι σύλλογοι διαμαρτυρώντο, ο επίσκοπος διαμαρτύρετο. Κλείστε τα κέντρα αυτά, τα σχολεία, τας βάσεις του διαβόλου. Ζητούμε να κλείσουν οι βάσεις. Δεν αναμειγνύομαι. Αλλά λέγω: από τας βάσεις των ξένων, οι περισσότερο επικίνδυνοι είναι τα νυχτερινά κέντρα, βάσεις του διαβόλου. Αλλά περί αυτών των βάσεων, οι οποίοι εξεμιλιώνουν το έθνος, ουδείς γίνεται λόγος. Λοιπόν, τι έκαναμε προ αυτής της καταστάσεως; Που έκλεισαν τα αυτιά τους αυτοί που μας κυβερνούν. Δημοκρατικός λέγει. Ποια δημοκρατία, κύριε; Όταν εδώ στις Σπέτσες ένας θεωρικός επίσκοπος, άγιος επίσκοπος, του οποίου δεν είμαι άξιος να λύσω τα υποδήματά του, ένας όντως άγιος επίσκοπος, παιδί του Γερβασίου, εσήκωσε επανάσταση, και ο λαός της Ερμιονίδος και όλης της περιφέρειας, εάν γινόταν δημοψήφισμα, 99% ναι. Ναι, κύριε δημοκράτα, ναι, κύριε Πρόεδρε Δημοκρατίας, ναι, κύριε Πρόεδρε Κυβερνήσεως, ναι, κύριε Πρόεδρε Υπουργοτορικός, 99% ο λαός αυτός. Ο λαός αυτός αν για το δημοψήφισμα, όπως για το δημοψήφισμα στην Ελβετία, επί κοινωνικών θεμάτων. Και όμως δεν έγινε.

και επικρατούν τέσσερις πέντε επαγγελματίες, οι οποίοι εκμεταλλεύονται αγρίως τον κόσμον. Και έκανε λοιπόν δημοκρατία, ορίστε κύριε, ενώ λοιπόν η πλειοψηφία του λαού μας είναι εναντίον της διαφθοράς, εναντίον εκτρώσεων, εναντίον αμβλώσεων, εναντίον Βατικανού, εμείς, μια φούχτα ανθρώπων οι οποίοι δεν πιστεύουν στον Θεό, έχουν διάθεση να μας κατακεραυνώσουν,

Δε με λιώσουν, θα μας λάβουν στον αέρα να γίνουμε μια επαρχία της ΕΟΚ και τίποτα άλλο περισσότερο. Μην νομίσετε ότι υπάρχει μεγάλη διαφορά των κομμάτων. Να μην παρεξηγούμε. Στη νέα Βουλή της Ευρώπης, στο κοινοβούλιο, έκαναν την εμφάνισή τους και οι βουλευτές της Ελλάδος. Των τριών κομμάτων, παρακαλώ. Ανθολογία, ωραία ανθοδέσμη. Ετέθη ζήτημα στο κοινοβούλιο από έναν Γάλλον, ο οποίος ερητόρευσε χριστιανικά.

και είπε, εδώ το κοινοβούλιο της Ευρώπης των δέκα κρατών, να κηρυχθεί εναντίον των αμβλώσεων, εναντίον των εκτρώσεων.

Εκείνοι που εψήφισαν όλοι μαζί, όλοι μαζί, όλοι μαζί, όλοι μαζί, διαφωνούν σε άλλα πράγματα, επουσιώδη, ουσιώδη, είναι σύμφωνοι όλοι, όλοι, εψήφισαν όλοι υπέρ των εκτρώσεων. Επανέρχομαι στην Πτολεμαΐδα.

Εκουράστηκα να διαμαρτύρομαι. Τέλος τους ειδοποίησαν ότι η Κυρία θα κηρύξει ο επανάστασης ειρηνική, έμπτονα μαΐδη και ο Θεός βοηθός.

Την Κυριακή λοιπόν την περασμένη, 12 to 1 η ώρα, εκτύπησαν νεκρικά τις καμπάνες, σαν να είναι Μεγάλη Παρασκευή, σαν κάτι να πεθαίνει στην Ελλάδα, μεγάλο και ευγενικό.

Και ευγενικό, χτύπησα καμπάνα. Λένε μερικοί, αχ, ποιος θα πάει τώρα στην εκκλησία; Είδα θαύμα. Το συγκινητικότερο θέαμα που απήλαυσε ο Επίσκοπος. Μαζευθήκανε, παρακαλώ, 6.000 άνθρωποι. Γυναίκες, άντρες, παιδιά. Κόσμος ολόκληρος, συλλαλητήριον ιερόν. Η αστυνομία εταράχθη. Η στεγνεύση ήδη από την Κοζάνη. Νομάρχης ήταν, έκτακτα μέτρα ελήφθησαν και λοιπά, αλλά το πιο συγκεκριμένο ήταν της λιτανείας, λιτανείας, ότι ένας ιερεύς, ένας, εκρατούσε τον Εσταυρωμένο από το βήμα του Οτουάγιον και λιτάνευαν οι ιερείς και κοντά στον Εσταυρωμένο ένας νέος εργάτης της Πτολεμαΐδος εκράτει τον Εσταυρωμένο και προχωρεί η λιτανεία και δεξιά και αριστερά εγονάτιζαν οι άνθρωποι και φώναζαν και εδέοντο προς τον Θεό. Το δε συγκινητικότερο, πεντακόσιοι νέοι, ναι, πεντακόσιοι νέοι, κρατούσαν σταυρούς. Και όταν έφθανε από έξω από τα κέντρα τα νυχτερινά...

Τα νυχτερινά, τα σκυλάδικα, τα οποία έκλεισαν από τον φόβο, διότι ούτε ανάβανε την υποστήριξή των, την ώρα εκεί μπαινούσαν απέξω από τα σκυλάδικα και τα νυχτανακέντρα, φωνάζανε φωτιά, φωτιά, φωτιά, εις τα σβάση του διαβόλου, στα νυχτανακέντρα.

Έζησα μια ωραία νύχτα, τη νύχτα εκείνη, κατά την οποία ο Σταυρός του Κυρίου εσημείωσε μια νίκη μέσα στην πόλη της Πτολεμαΐδας.

Κάνει θαύματα ο Σταυρός, αλλά τα θαύματα του Σταυρού τα κάνει υπό ορισμένες προϋποθέσεις και όρους. Ποιοι είναι οι όροι και οι προϋποθέσεις από τις οποίες γίνεται το θαύμα; Σύντομα, λίγα θα πω και θα τελειώσω τον λόγο.

Πρώτα πρώτα ο Κοσμάς ο Αιτωλός, ας ακούσουμε τη φωνή του Κοσμά. Τον Σταυρόν, κοίταξε πώς κάνουν τον σταυρό τους. Κοίταξε όταν μπαίνουν στη δοξολογία οι αρχηγοί των κομμάτων.

...κομμάτων, ντρέπονται, ντρέπονται να κάνουν το σταυρό τους. Ή αν θα το κάνουν, σαν να παίζουν βιολί. Ναι, σαν να παίζουν βιολί. Ναι, ντρέπονται. Και δεν είναι να γελάμε, να κλαίμε με αυτά. Και οι περισσότεροι ντρέπονται. Ντρέπονται. Μπαίνουν μέσα στα λεωφορεία, ντρέπονται σταυρό. Ω Χριστιανέ, ο Χριστός, γυμνός, κατάγυμνος, επάνω στο σταυρό δεν ντράπηκε και ενώπιον αγγέλων και ανθρώπων να θυσιαστεί, και εσύ ντρέπεσαι να κάνεις το σημείο του Σταυρού, ντρέπον.

Βλέπονται λοιπόν αυτοί και λέει ο Κοσμάς: «Είσαι χριστιανός; Θα σε καταλάβω από τον σταυρό που θα κάνεις». Ένωσε τα τρία δάχτυλά σου. Κομμένη να είναι η γλώσσα σου, μουγγός να είσαι, με τα τρία δάχτυλα τι λες; Ορθόδοξος: Πατήρ, Υιός και Άγιο Πνεύμα, Αγία Τριάς ελέησε τον κόσμο. Ψηλά. Γιατί ψηλά; Γιατί από τα άστρα, από τους γαλαξίες, από το άπειρο σύμπαν, δεν είναι ψέμα, κατήλθε, όπως ο αετός πετάει, πετάει και διαγράφει κύκλους, κύκλους, και έρχεται και κάθε πάνω σε βράχον, είδα τίμου τον Θέαμα που καν αρχή των Αετών τον είδαν στα βουνά της Πίνδου ως ένα στίγμα.

Και μετά, μετά, μετά ένας χρυσαετός κάθισε σε ένα βουνό της Πίνδου, σε ένα βράχο. Από τα ύψη του ουρανού διάγραψε φωτεινούς κύκλους ο Υιός του Θεού και κατήλθε στη γη. Χριστέ, σε ευχαριστούμε που ήρθες από τα ουράνια κάτω στη γη και πήρες σάρκα από την Παναγία, από τα αγνά αίματα της Παρθένου, και ο Υιός του Θεού έγινε Υιός της Παρθένου.

Μετά εδώ δεξιά, μεγάλη παρασκευή, μνήστη τι μου κύριο τράδεσαι την βασιλεία σου. Αριστερά, Κύριε λέει σώμα, μην με βάλεις στην Βουλιστοκόλαση. Αυτός είναι ο Σταυρός, ο κανονικός Σταυρός. Αυτόν τον Σταυρό θα κάνετε, κανονικό.

Είναι να τον κάνεις ή να μην τον κάνεις.

Δεν φτάνει μόνο αυτό, γιατί μπορεί να είσαι υποκριτής και φαρισαίος, και μερικοί τέτοιοι που κάθονται και κάνουν σταυρούς μεγάλους κλπ. Δεν είναι μόνο αυτό, χρειάζεται κάτι άλλο. Καθίστε, παιδιά, καθίστε, λοιπόν, καθίστε, λοιπόν. Χρειάζεται κάτι άλλο. Ποιο άλλο; Το λέει ο Κοσμάς, θα σας τον διηγηθώ κάπως πεπλατυσμένο.

Λοιπόν, ό,τι λέγει ο Κοσμάς για τη δύναμη του Σταυρού. Γιατί ο Κοσμάς εσκόρπισε χιλιάδες, εκατομμύρια, χιλιάδες σταυροδάκια Και σώζονται ακόμα στην Πίλδο μεταξύ βοσκών από γενναιάς και γενναιάν Και κάτω από Σταυρών εκεί είναι τον Λόγο του Θεού.

Και παρακαλούσε τον Θεό και έλεγε: «Χριστέ μου, όπως Εσύ εθυσιάστηκες για μένα, αξίωσέ με και μένα να χύσω το αίμα για Σένα». Και τον αξίωσε ο Θεός. Και την ώρα που ήταν έτοιμοι να τον απαγχονίσουν: «Δόξα τω Θεώ, αυτό που ζητούσα μου το έδωσες».

Λοιπόν, ο Κοσμάς ο Αιτωλός λέγει για τον Σταυρό ότι κάποτε ένας τσοπάνης ζούσε στα βουνά και ήταν ευτυχισμένος, αλλά μέσα στη διάνοιά του ο διάβολος έσπειρε μια ιδέα, ότι άκουε ότι κάτω στην πολιτεία, στη μεγάλη πολιτεία ζουν οι άνθρωποι ευτυχισμένοι με αμάξια, με πλούτον, με θησαυρούς, με όλα αυτά τα πράγματα.

Και είπε μια μέρα στον πατέρα: πατέρα βαρέθηκα πια να βόσκω χειμώνα τα λοχέρα και να παλεύω με λύκους και με τσακάλια. Θα πάω κάτω στις πολιτείες, θέλω να γίνω βασιλιάς». «Βασιλιάς, παιδί μου; Βασιλιάς είσαι».

Είσαι στο βουνό βασιλιάς, βασιλιάς. Άρχοντας θέλω να γίνω, θα φύγω, πατέρα. Ο πατέρας προσπαθούσε, ο γεροπατέρας βοσκός. Προσπαθούσε να συγκρατήσει το παιδί του, αλλά το παιδί του ήταν ασυγκράτητον, όπως και σήμερα τα παιδιά είναι ασυγκράτητα, και εντός ολίγου, προφητεύω, δεν υπάρχει βοσκός, δεν υπάρχει γεωργός.

Λοιπόν, έφυγε και αυτός από τα θέργια της ζωής, άφησε τα πρόβατα και τον πατέρα λυπημένο και πάει σε μια σπηλιά που ήταν κρυμμένος μέσα ένας μάγος που έκανε μαγικά. Και λέει στον μάγο: «Εγώ θέλω να γίνω άρχοντας, βασιλιάς, θέλω να με βοηθήσεις». «Θα σε βοηθήσω», λέει, «παιδί μου. Φοβάσαι;» του λέει. «Δεν φοβάμαι», λέει, «συνήθισα», λέει, «παλεύω με λύκους, με τσακάλια, με τα άγρια θηρία, με κεραυνούς και στρομπαλάκια, δεν φοβάμαι τίποτα», λέει. «Καλά, δεν φοβάσαι;» «Δεν φοβάμαι». «Πολύ καλά, θα σου γράψω ένα χαρτάκι, θα σου κάνω ένα μάγιο, θα το πάρεις το χαρτάκι αυτό και θα πας στο νεκροταφείο την ώρα που θα χτυ...»

Τώρα που θα χτυπάει μεσάνυχτα, δώδεκα η ώρα, είναι η ώρα του διαβόλου αυτή. Σώσομαι εκ δαιμονίου μεσημβρινού. Θα έχω, αν ρωτήσετε στατιστικές δικαστηρίων θα δείτε, η αιχμή του εγκλήματος είναι ακριβώς στα μεσάνυχτα. Μυστήριο πράγμα. Ναι, νύξ, φοβερά νύξ. Λοιπόν, θα το πας, λέει, και άμα χτυπάει το ρολόι δώδεκα, εσύ, κραπ, θα το ρίξεις στα μνήματα. Και τότε θα έρθουν οι δαίμονες και θα σε κάνουν βασιλιά. Πήρε λοιπόν το χαρτί.

Και να τον πει στο νεκροταφείο, άκρα σιωπή. Ξέρετε πόσο δύσκολο πράγμα να κοιμηθεί κανείς στο νεκροταφείο; Ω, πόσο ευτυχιστά ήμαθα, αν δεν ήμαθα στα κέντρα, ήμαθα, κοιμόμαθα στο νοικοταφείο, δίπλα στους τάχους των πορβωνών μας, όπως κάνουν οι Ιάπωνες.

Λοιπόν, πήγε εκεί, άκρα σιωπή, ήρθε 12, χτύπησε το ρολόι, πετάει το χαρτί του μάγου. Τι έγινε; Σεισμός, ούρλιαζαν τα στοιχεία της φύσης, χειρότερα από λύκους, χιλιάδες λύκους, εσείετο ο τόπος, σκοτείνιασε η γη, φυσούσε άνεμος σφοδρός να ξεριζώσει τα δέντρα. Τρόμαξε, τρόμαξε ο βοσκός ο ατρόμητος και θυμήθηκε τη γιαγιά του.

Τι μεγάλο πράγμα είναι η γιαγιά, που του λέει: «Παιδάκι μου, για γράμματος γιαγιά, όταν κινδυνεύεις κάνε το σημείο του σταυρού και φεύγει η Πασχίδινος». Γονάτισε λοιπόν και έκανε το σημείο του σταυρού, έτσι, και μόλις έκανε το σημείο του σταυρού, εξαφανίστηκαν όλοι, όλοι οι λεγεώνες των δαιμονίων, όλα τα δαιμόνια εξαφανίστηκαν.

Παλίστηκαν, σηκώνται το πρωί, πάει στον μάγο, τον οντάει, ο μάγος τον οντάει, τι έκανες παιδί μου, να λέει πήγα λέει, τόρξα το χαρτί λέει, έγινε 12 η ώρα, τόρξα το χαρτί, αλλά τι να σου πω λέει, φοβήθηκε.

Ανάληψη, Ευαγγελισμός, Ευαγγελ... Ποιον τρόπο, ποιον τρόπο; Βλέπεις εκεί κάτω στο δέντρο που είναι ένα μικρό παιδάκι που η μάνα του δουλεύει και εργάζεται, ένα αγοράκι; Θα πας, λέει, εκεί πέρα και την ώρα που η μάνα δουλεύει και εργάζεται, εσύ θα το γονατίσεις, θα το σφάξεις, θα ανοίξεις το στήθος του, θα ξεριζώσεις την καρδιά του και ζεστή ζεστή την καρδιά του να μου τη φέρεις σε μένα γιατί τη χρειάζομαι.

Τι χρειάζομαι; Σας φαίνεται παράξενο, και στη νέα η ώρα και σήμερα μάγοι σκοτώνουν παιδιά και με το αίμα των παιδιών και τις καρδιές κάνουν τα μαγικά το αιώνος του. Είναι πολλή οδός μαγείας και εδώ στην Ελλάδα είναι μαγεία, χιλιάδες μάγοι εκμεταλλεύονται το λαό και μέσα στην Αθήνα, τσιγγάνοι και άλλοι. Λοιπόν, το παιδί δίστασε να σκοτώσει παιδί, αλλά επιτέλους απεφάσισε. Πάει λοιπόν, σφάζει το παιδί, πατάει απάνω στο στήθος του, ξεσκίζει το στέρνο του, αρπάζει την καρδιά του, ζεστή ζεστή, τρεχάτος. Τρέχει, τρέχει, τρέχει.

Τρέχει, τρέχει και πάει στη σπηλιά και δίνει την καρδιά. Και τότε του δίνει ένα άλλο χαρτί: «Θα πας», λέει, «τώρα 12 η ώρα» και θα ρίψεις το χαρτί στα μνήματα». Πήρε λοιπόν το χαρτί και πήγε στα μνήματα.

Χτυπάει 12, ρίπτει το χαρτί. Ε, αυτή τη φορά τα στοιχεία της φύσεως εμαίνοντο σαν είχαν μαζευτεί όλα τα θηρία της γης, μου εμούγκριζαν και εσύ εδώ ο κόσμος και αερασφοδρός, εσύ είσαι ολοκλοντό έδαφος.

Φοβήθηκε, τρόμαξε το παιδί, τρόμαξε περισσότερο από την άλλη φορά και γονάτισε και έκανε μια φορά το σταυρό του. Τίποτα, δύο φορές τίποτα, τρεις φορές τίποτα, πέντε φορές τίποτα, χίλιες φορές τίποτα, δεν φεύγουν τα δαιμόνια.

Είστε έξυπνοι και καταλαβαίνετε γιατί την πρώτη φορά. Πρώτη φορά έκανε το θαύμα και τα δαιμόνια εξαφανίστηκαν, ενώ τη δεύτερη φορά δεν έγινε τίποτα, έστω κι αν έκανε χίλιες φορές τον Σταυρό του, διότι τα χέρια του στάζανε αίμα.

Αδέρφια μου, αδέρφια μου, Σταυρόν, αλλά ο Σταυρός να έχει μέσα συναίσθηση, να έχει μέσα καθαρότητα ψυχής.

Και όταν και ούτε τον σταυρό κάνουμε. Και μια φορά να κάνουμε σταυρό σαν τον βοσκό των αθώων, τα άστρα θα κατεβούν στη γη, τα άστρα θα κατεβούν στη γη, αρκεί να υπάρχει αυτή η πίστη. Τελειώνω. Σταυρός, η ελπίς των μετανοούντων, των χριστιανών το όπλο, της Εκκλησίας, των αγωνιστών το γνώρισμα, της Ορθόδοξης Εκκλησίας μας μάλιστα. Σταυρός, το γνώρισμα της Ορθοδοξίας μας. Αν πεις σε έναν προτεστάντη να κάνει τον σταυρό του, θα σε πει ειδωλολάτρη.

Αν πας στην πόρτα ενός χιλιαστού και χαράξεις τη νύχτα ένα σταυρό με κατράμι, το πρωί θα σηκωθεί ο χιλιαστής, θα προσπαθήσει να τον σβήσει και αν δεν τον σβήσει, όπως στη Φλώρινα, θα βάλει φωτιά να κάψει την πόρτα.

Οι Φράγκοι κάνουν το σταυρό με τα πέντε. Εμείς οι Ορθόδοξοι, εκ παραδόσεως της Αγίας Ελένης και Κωνσταντίνου και των Μεγάλων Πατέρων της Εκκλησίας και των ηρώων του 1821, κάνουμε το σταυρό κανονικώς. Αυτός ο Σταυρός.

Σήμερα ο Σταυρός του Κυρίου ατιμάζεται. Θα ήθελα, με την ατιμία του Σταυρού, να κάνω άλλο θέμα περί ατιμίας του Σταυρού. Σκέφτομαι τον Σταυρό του Κυρίου. Θα αναφέρω ένα μικρό, μια λεπτομέρεια, να δείτε πού ζούμε.

Στα φοβερά χρόνια, προ 35 χρόνια, ευρέθηκα επάνω στα βουνά της Μακεδονίας, στην επαρχία Γρεβενών. Πάω σε ένα χωριό, μένω μέσα, βλέπω τον παπά που εμαρτύρησε κατόπι, το ρίψανε από ένα βράχο της Αλιάχμονος κάτω εις τον ποταμό και πήγε φυδόμοι για να μην σπατσαλήσει τους σφαίρες.

Παπά κερατά, λέει, δεν θα πονούμε για σένα σφαίρες, τον ρίξανε. Ήταν ακόμα-ακόμα, όχι, πιστός ήταν, αφοσιωμένος, πολύ τέκνος, τέκνο του Θεού, ευλαβέστατος ιερέας, σε χωριό. Αχ, πάτερ μου, πού ήρθες; Σε ποιο χωριό ήρθες; Πόσο κλαίω και αναστενάζω! Θέλεις να δεις το χωριό μου ποιο είναι; Ε, πάει λοιπόν στα μνήματα.

Είχανε ξεριζώσει τον Τίμιο Σταυρό και έβαλαν τη γροθιά, μια ξύλινη γροθιά, μια ξύλινη γροθιά. Και έπειτα παραπονούνται ότι τους λέμε ότι είναι πολέμιοι της θρησκείας. Δεν πολεμούμε τον Μαρξ από οικονομικής πλευράς.

Αν αυτός ζητάει το ένα, εμείς ζητάμε δέκα, όπως ο Βαλέσα. Αλλά ζητούμε κάτι άλλο, κάτι ανώτερο από όλα τα άλλα. Και αυτό είναι η πίστη των Πατέρων μας. Όχι! Όχι! Ποτέ τον Σταυρό του Κυρίου δεν θα ανταλλάξουμε με σφυροδρέπανα και με άλλα σύμβολα.

Θα μείνουμε πιστοί χριστιανοί, αιωνίως πιστοί.

Ως πιστοί!

Και όταν πλησιάσει η τελευταία ώρα της ζωής μας, και έρθει ο Άγγελός μας να παραλάβει την αμαρτωλή μας ψυχή, Είθε, αγαπητοί μου, τόσο εγώ όσο και εσείς όλοι που είστε εδώ, Να αναφούν να είπαμε νύσε τη μου Κυρία, οτράζεσαι την βασιλεία σου Όλοι μαζί.

Δι’ ευχών των Αγίων Πατέρων μας. Κύριε Ἰησοῦ Χριστὲ, ο Θεός. Ελέησον.