Το ζωντανό νερό και η ιερή δίψα του Αυγουστίνου

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

And Jesus cried out, saying, “If anyone thirsts, let him come to me and drink.” Dear faithful, these are divine words, words of immeasurable worth.

This is an invitation to all humanity. It is a universal invitation from our Lord Jesus Christ, our sweetest Master, as Saint Kosmas of Aetolia used to call him.

And if the world accepted this universal invitation, this planet would be Paradise.

Yet these words of our Christ find an echo in only a few souls. Let us look briefly at what Christ said, beginning with when He said it. The Jews have their feast days, and their regular day of observance is the Sabbath. They keep the Sabbath with great zeal.

On the Sabbath in Jerusalem, you see no cars moving. Everyone is in the synagogue. How different from us who call ourselves Christians! Our Sundays are filled with a frantic rush of outings along the roads.

There in Jerusalem, on the Sabbath, their day of worship, everything comes to a halt. Everyone is in the synagogue. Besides the Sabbath, they have other great feasts. One of the great feasts, both national and religious, is the Feast of Tabernacles.

What is the Feast of Tabernacles? As we know from sacred history, the Hebrews were slaves. They lived under the whip of Egypt’s kings, the Pharaohs, who forced them day and night to knead mud, make bricks, and build the pyramids. Those pyramids still stand as evidence of their harsh slavery.

They were slaves for four hundred years. Then God decided to free them, and he did so through Moses, the servant of God. They were to return to their homeland, a land flowing with milk and honey.

The distance from Egypt to Israel, as you can see on a map, is short. Even traveling slowly, they should have reached Israel in one, two, or at most three months. Did they? No. They sinned in the wilderness. They grumbled against God, blasphemed against him, and insulted Moses. So, as punishment, God let them wander in the wilderness for forty whole years. They were bitten by poisonous snakes, lived in tents, as the Roma do, and suffered terribly.

After forty years, they crossed the Jordan River under the leadership of Joshua and reached the land of Israel. The Jews still commemorate this event today at the Feast of Tabernacles. To this day, observant Jews celebrate the feast while living in tents.

On that day, in those ancient times, all the people gathered at Solomon’s Temple. The high priest took a pitcher, a golden pitcher, filled it with water, and sprinkled the altar and the people, much as we do at Theophany, while the people sang Alleluia.

Christ was present at just such a Jewish feast, the Feast of Tabernacles. The golden pitcher, the water poured around the altar, the trumpets, and the people’s Alleluias gave him the occasion to say these words: “If anyone thirsts, let him come to me, and I will give him the water of immortality.”

What do these words mean, my brothers and sisters? In every person, whether living at the North Pole as an Eskimo or far away near the source of a river, whatever their color, language, ancestry, or education, God has planted something in the heart. What is it? A longing.

It is a universal longing. Young and old, rich and poor, educated and uneducated, women and men, people of every age and every era all long for one thing. What is it? To be happy. Everyone seeks happiness. But what makes a person happy? Here people disagree. Some say it is money. If you have money, they say...

Ah, then you can do whatever you want! Others say it is not money but human fame and greatness. Another group says it is neither greatness nor money, but pleasures and entertainments. Yet another says knowledge, science, and art will make a person happy.

What can we say briefly to these groups? About money, we must admit that there are times when it can offer a person nothing at all. What times are those? When death swoops down like a black raven and snatches a father, a mother, a child, or someone dear from a home. In that hour of great calamity, people weep and mourn.

What can money offer then? Absolutely nothing. A rich man can buy a silk handkerchief to wipe away his tears. But whether you wipe them with silk or have no handkerchief and let them fall to the ground, the tears are the same.

And when a person’s final hour approaches, when the doctors have lost hope and there is no medicine left, what can money offer then? When Onassis was dying in a Paris hospital, he said to his doctor, “Doctor, I will give you my entire fortune if you make me well.”

But money simply cannot make a person happy. So those who say that money can buy everything are right, up to a point. It can buy everything except one thing: a person’s happiness.

But do high office, honor, and thrones give a person joy, splendor, and happiness?

Happiness? No, my brothers. If we study the lives of the great figures of world history, the Caesars, Napoleon, and Alexander the Great, we will see that the higher a person rises to positions of power, the more bitterness he experiences in this world. Beneath the thrones, the grandeur, and the glitter of victories and triumphs lurk snakes and scorpions that poison a person.

Money does not, and neither does high office. Well then, could pleasures and entertainments do it? Does “Let us eat and drink, for tomorrow we die” bring us happiness? My brothers and sisters, it is true that pleasures and entertainments give a person a moment of joy.

But it is also a fact that millions of people, especially young people, throw themselves into entertainment. They spend whole nights in discos and nightclubs, drinking in the cup of pleasure with all their senses. Some even take drugs and fill their bodies with them.

The lives of these millions of young people bear witness that joy and happiness are not found in pleasures and amusements. What lies there is death and ruin. But perhaps the highest good is found in art, science, and knowledge. Can these make a person happy? Socrates, the philosopher of our homeland and the greatest philosopher in the world, answers: “One thing I know: that I know nothing.” But perhaps you will say that all these things...

Can all these things together, wealth, fame, pleasures, entertainment, art, and science, bring a person joy and happiness? For one thing, it is rare for anyone to possess all these things.

It is rare for wealth, fame, pleasures, and entertainment to come together in one person. History gives us one example of someone who had every earthly good: Solomon.

Solomon had wealth, fame, pleasures, knowledge, and learning. He had riches, money, stores of gold. And pleasures? An entire harem, a thousand women, the most beautiful women in the world.

As for fame, no one surpassed Solomon. He was learned and wise. But what was the outcome? They asked him, ‘What have you gained from this life? You have enjoyed wealth and pleasure, everything that delights a person, as well as knowledge and learning.’ And what did Solomon answer? ‘Write this down,’ he said. ‘Take up your pen and write: Vanity of vanities, all is vanity. Vanity of vanities, all is vanity.’

Ask the graves, and the graves will cry out: wealth is nothing, pleasures are nothing, entertainment is nothing, high office and thrones are nothing, knowledge and science are nothing. Then a person will say, ‘Is there no way, no means, no path to happiness?’ There is.

What is that path? Here in Florina, we took a little road and recently opened it up.

We opened it up, and now you can climb to the cross. From there, you can see a wonderful panorama. In the same way, my dear friends, there is a narrow path in this world by which we can reach such heights and enjoy joy and gladness, brothers and sisters. There is only one such path. It is not money, pleasure, entertainment, wealth, youth, beauty, or any of these human things. Yet how we cling to them!

Whom does the human condition resemble? It resembles Tantalus in the ancient myth. Who was Tantalus? He was a man of that mythical age who sinned, just as the first man sinned.

The gods of Olympus, the story says, condemned him. Where did they put him? They cast him into a lake as large as Prespa. He was thirsty, with water right before him, but whenever he reached out his hand to scoop some up, the water drew away. So he remained thirsty.

Tantalus is an image of every human being. In our hearts there is a thirst like his. We thirst for joy, pleasure, fame, greatness, knowledge and learning. We thirst for holiness and perfection, but these things do not exist.

Yet there is a narrow path that leads us to the summit, the path to Golgotha. Our faith leads us there. From the Cross of the Lord, from the rock of Golgotha, a whole river flowed forth. This is no fiction; it is real. What is this water that gives us drink and refreshes the human soul? It is the grace of the Holy Spirit, whose descent we celebrate today, my dear friends.

We have reached an age when you can speak to someone about money, women, pleasure, romance, football, politics, or cards, and they will listen. But mention the Holy Spirit, and it sounds like a foreign language to them. O Holy Spirit, come into our hearts! What is needed? We must believe.

Believe what? That the Holy Spirit exists, and that the grace of the Holy Spirit is real. This grace gives drink to the human spirit, warms the heart, and stirs the human will toward great and lofty things.

My dear friends, on this holy day when we celebrate the coming and descent of the Holy Spirit, may all of us, young and old, kneel when we say the prayers. Let us ask for the grace of the All-Holy Spirit to come to us all, with hearts that are warm, alive, and full of faith.

And when the grace of the All-Holy Spirit comes to each of us, we will feel how true Christ’s words are: ‘Whoever thirsts, whoever thirsts, let him come to me, and I will give him the water of everlasting life.’

‘O God, my God, I seek You at dawn; my soul has thirsted for You. How my flesh has longed for You in a desert land, trackless and without water.’ Saint Augustine, my devout congregation, lived and worked in the fourth century after Christ. He was the bishop of a small, little-known city in Africa,

the bishop of Hippo, of which the passage of time has left only ruins. It lies near a place where Greek arms won glory during the Second World War: El Alamein, where they fought Rommel’s army. There, on African soil, this heavenly plant lived and worked.

His intellect was immense; some count him among the ten greatest minds the world has known. But a human being is more than intellect. Above all, a person has a heart, and one ounce of virtue is worth more than tons of human knowledge and wisdom.

Saint Augustine was, above all, a man of the heart. His heart was as fiery as the sunbaked earth of Africa. Before he repented, he loved the earth and earthly things. But when he came to sincere faith, he fell in love with heavenly things.

The words of the psalm fit him: ‘O God, I thirst for You as a traveler thirsts while crossing the Sahara. So I thirst for You, O God.’ Augustine’s heart held heavenly longings, holy desires. If we read his writings, we can discern four holy desires in the heart of Saint Augustine.

One of those holy desires was a thirst for knowledge. Few people have loved learning as Saint Augustine did. Even today, they say in Milan, when they see someone devoted to learning, “He loves learning like Augustine.”

He loved learning from childhood. As a sponge soaks up water, so he absorbed human knowledge. He studied philosophy, rhetoric, and logic. He read the ancient philosophers, especially Plato and Aristotle, as well as Roman philosophers and teachers. Later he opened a renowned school of higher learning, where the wealthy young men of Italy came to study and paid him handsomely.

He became famous as the most brilliant lawyer in Milan.

But after his repentance, he came to see how little human knowledge could do for a person. Even the knowledge of a Plato, an Aristotle, or an Einstein is only a drop beside the ocean.

There is a well-known story about Saint Augustine. Once, while trying to solve a difficult question about God, he left his room and walked along the seashore, pressing his mind for an answer. To him, it seemed harder than the problem Archimedes had faced.

As he walked along the shore, he saw a charming little boy. The boy had dug a small hole in the sand and was holding a bucket. When Augustine asked him, “What are you doing?” the boy replied, “Wait and see. I’m going to empty the whole ocean into this little hole with my bucket.”

“My child, that is impossible,” Augustine told him. But the boy, who was an angel, answered: “If I cannot put the ocean into this little hole with a bucket, how much less can the small human intellect contain the ocean of the Godhead?”

The Atlantic Ocean cannot fit inside a glass. Nor can our small minds contain the Mystery of God, the Holy Trinity. It is impossible for us to comprehend it fully.

Then he closed all his books. This philosopher, orator, and teacher of rhetoric closed them all. And for the first time, he opened the most beautiful book in the world, the king of books. The most beautiful book in the world is Holy Scripture, the Gospel.

When he opened it, his eyes fell on a famous passage from the Epistle to the Romans: “The night is far spent, the day is at hand. Let us therefore cast off the works of darkness, and put on the armor of light.”

That passage struck Saint Augustine’s mind like a flash of lightning. From that moment, the whole course of his life changed, and he became the Saint Augustine we know. He left his sinful past behind and devoted himself to studying Holy Scripture as no one else has since.

Saint Augustine’s soul was marked by a thirst for knowledge, a thirst for Holy Scripture. But he had another thirst as well: a thirst for holiness. He wanted to become a saint. What does it mean to be holy? It means casting off our faults and vices, loving virtue, imitating Christ, and becoming like God. It means that a humble human being, a worm of the earth, can reach toward Heaven and become like the angels and archangels, a little god through theosis (divinisation), as Plato and Aristotle spoke of it.

He wanted to become a saint. Holiness is greater than everything else. The ancients said, “All the gold above and beneath the earth is not worth as much as virtue.” What use are learning and the sciences if you are enslaved by desire for a woman who leads you wherever she pleases? What use are all the riches of the earth if the passions have you in their grip?

What use are riches, glory, or anything else when the passions torment your soul and your conscience thunders within you? When it cries, “You are guilty,” and stings you like a scorpion, what good are all those things? Holiness is humanity’s highest aim. Become saints; being learned is not enough.

If the world is not saved, it will be buried today beneath terrible ruins, because it has not loved holiness. A saint does not hate or trample others. But a learned person without God can commit the greatest crimes.

Holiness, then: become saints. That is what Saint Augustine sought. Was it easy? No, it was hard, very hard. He had to struggle with what he had inherited. Parents who are listening to me, pay close attention to this.

We inherit more than physical resemblances from our parents. That is the least of it. We inherit terrible faults from them, and we struggle with faults found in our communities as well. If I had time now, I could examine the faults of the Pontic Greeks, the Macedonians, and the Thessalians.

These are serious faults within society. We struggle with a difficult inheritance, and Saint Augustine struggled with it too. That is why parents must take care. Vices pass from one generation to the next, even to grandchildren and great-grandchildren, by a mysterious law that science too recognizes.

So you see people who live without restraint passing on that tendency even to the fourth and fifth generation, while self-controlled parents raise children who are self-controlled and devout. Augustine struggled with a difficult inheritance. His father was a pagan, quick-tempered and given to pleasures of the flesh. From him Augustine inherited these traits; from his saintly mother, Monica, he inherited godly qualities and virtues. He struggled with that inheritance. How can I put it? There is a struggle within the human soul. It is as though two worlds are there.

Even the great Shakespeare, with all his dramas, could hardly describe them. If we know ourselves, we can discern two tendencies within our hearts. One draws us upward, toward Heaven, to the very threshold of the Godhead, where we long to sing “Alleluia.”

On the other hand, there is another pull within us, drawing us toward the abyss of destruction. My God, no battlefield can compare with the one inside the human heart.

A person struggles. Think how hard it was for science to overcome the pull of the earth. Until recently, that pull seemed impossible to escape. Yet humanity has overcome it and now flies above the galaxies.

But however hard it is to overcome the pull of the earth, it is infinitely harder to overcome the pull of sin. As the Apostle describes it, you see what is right but do not do it. Instead, you do what is wrong, because a passion draws you toward it.

A fierce struggle raged within Saint Augustine. Anyone who wishes can read his remarkable book, Confessions, which has been translated into languages throughout the world. There is no finer account of a person’s own life than Saint Augustine’s Confessions.

He struggled with the traits he had inherited from his father. He also struggled against a corrupt environment, for whether we like it or not, our surroundings shape us. Just as air filled with exhaust fumes harms the body, so there is an inner environment that affects the soul.

That environment of the soul can have a tragic effect on a person. Woe to our generation! It is no longer shaped by parents and sacred traditions. It is the generation of television, of radio, of progress without God.

So he struggled with the conditions of his time, and with old habits and struggles. Was it easy for him to become a saint? No, it was not. He himself admits it: only with God’s help, which he calls divine grace, can a person break those bonds and soar upward.

Saint Augustine, I repeat, thirsted for knowledge, for sacred knowledge, for Holy Scripture. He thirsted for holiness. And he had another holy desire: the salvation of souls.

As Scripture says, “I believed, and therefore I spoke.” He did not hide what was in his heart. He wanted to climb to the highest watchtower in the world, take up a trumpet, and proclaim what he believed to everyone: above all stands Christ, the Alpha and the Omega, the supreme good, the one desired above all else. As Plato says of the highest good, nothing surpasses it. Everything beautiful, noble, and holy on earth is only a small reflection of the infinite beauty found in Christ.

He wanted to preach Christ. That is why he preached every day, wrote until midnight, traveled from place to place, and became a member of the Holy Synod. Over fifty full years, he left behind a hundred works that make up a large part of the Latin Patrology.

A thirst for knowledge, a thirst for holiness, a thirst for the salvation of others.

He longed to bring the Gospel to others. But he had another longing, another thirst. What was it? A thirst for eternal life, a thirst for Paradise. Saint Augustine believed that beyond the material world, beyond the sun, the moon, the stars, the star systems and the galaxies, there is something more. Yes, there is.

Yes, it exists, despite the demons and despite the atheists. Yes, it exists. To speak in the language of those clever people: it exists. As surely as the sun exists, as surely as the moon and the stars exist, so surely there is another world beyond this one. “A sinner myself,” Saint Augustine says somewhere, “I would wish that Hell did not exist. Yet as surely as there is an endless, moonless night, the darkness of sin, so it is.”

There is another life. He believed in that life and in the beauty of eternity, and he lived on earth like an angel, like an archangel. These few things, my beloved, are what I wished to share with you today from that rich garden of flowers

that is the soul of Saint Augustine.

And now, my beloved faithful, gathered here in this city from every corner of Macedonia, allow me to put four questions to your souls. First: does each of us thirst for Holy Scripture?

No nation reads Scripture less than we Greeks do. Even Russians under an oppressive regime pass Scripture from hand to hand, read it with delight, and open its pages. Dostoevsky sang of the greatness of the Russian people.

Do we study it? No, we do not study Scripture. Yet of all the languages in the world, God chose our language for the Gospel to be written in. That is a glory of our people, just as, of all women, God chose the Most Holy Theotokos to give birth to Christ in the flesh.

And still we have no thirst for Scripture. We thirst for television, for radio, for novels, for every other thing that consumes our time. Satan has devised ways to eat up that precious time. But where is our thirst for Scripture?

Show me, show me, show me a family like those in England, elsewhere in Europe, or in Chicago. Show me a family that opens Holy Scripture for fifteen minutes every evening and reads a passage, a chapter.

There is no such thirst. So I ask you something else: can you show me a passage from Holy Scripture that has stayed with you? One passage inspired Dante, one passage of Scripture inspired Shakespeare, and one passage of Scripture inspired Dostoevsky.

O world, study Scripture! Open Scripture! Study the books of this world, and you find straw, gravel, decay, and worms. Read Scripture, and you find a treasury of pearls and diamonds, if you know their worth.

The second question is this: Do you thirst for holiness? Do we thirst for holiness? Do we try to free ourselves from our sinful passions? Do we struggle to become better? We are captives of this world: some to money, which Holy Scripture spoke of today; others to glory and vanity; still others to other things.

Do we have such holy longings and dreams in our souls? A third question: Do we try to share them with others? There is no ideology under the stars like the ideology of Christ. These ideologies are in conflict today.

The teaching of Marx and the teaching of Christ. I will die, and the earth will see many things. But in the end, no other teaching will prevail, however dazzling it may be, however much greatness it may claim, however much it may promise to solve our economic problems. The teaching of Christ will remain forever.

And as Dostoevsky says, ‘O Christ, O Christ, even if we bury You a thousand metres beneath the earth, You will rise again and be the salvation of the world.’ So, do we desire to spread the Gospel? Do we open our mouths to proclaim the Gospel?

The millenarians spread throughout Greece and never cease speaking about their heresy. The followers of other heresies sound their trumpets. And you, Christian who believes, make your tongue a trumpet. Make your tongue a lyre to sing of the greatness of God.

The fourth question: Do we long for eternal life? Once, in a cemetery, I met a remarkable German woman. She had come to Greece before the war and settled in Naousa. She had come to love Greece more than her homeland, and had not returned there for many years.

She had not been back to her homeland for thirty years. I asked her, “You speak Greek wonderfully. Do you miss Germany? Do you miss your parents, your father, your mother, their graves?” She said, “At my age, I no longer long for any of those things. I do not long for Germany. I long for my eternal homeland.” I long for that eternal homeland, which Socrates too longed for in his final moments.

These, my dear ones, are the questions I want to put to you today, on the feast of Saint Augustine. If your conscience answers yes, you will be blessed. But if your conscience answers no, then let us all strive, following Saint Augustine’s example, to gain the wings of a dove, so that these words of the Psalm may be true of us as well: “O God, my God, I seek You at dawn; my soul has thirsted for You. How greatly my flesh has longed for You in a desert land, impassable and without water.”

O Cross of the Lord, help us. Today, devout congregation, today is a great feast and celebration.

Today is the Exaltation of the Precious Cross. This day calls to mind Holy Week and the sacred Passion of our Lord Jesus Christ.

The hymns, the dismissal hymn, the prayers, the Apostle reading, the Gospel, and the fast we must keep today as Orthodox Christians, all these take us to Golgotha, to that fearful day when the Son of Man, the Son of the Virgin, was crucified.

So today we speak of the Cross. And we too must speak about the Cross, my dear Christians. But who can praise the Cross of the Lord as it deserves? We confess our weakness. Like tiny grains beside the rock of Golgotha, let us dare today to utter a few words about the greatness of the Cross.

The Cross is the banner of Christendom, waving through the centuries. The Cross is an unconquerable weapon. The Cross is the Church’s strength. The Cross is the pulpit raised high, from which the greatest words ever spoken to humanity rang out. The Cross is the star of day. The Cross is Noah’s holy ark. The Cross is the rainbow. The Cross is the sun that gives light and warmth to the whole world.

O Cross of the Lord, help us. The Cross has worked miracles, works miracles now, and will work miracles throughout the ages, despite the demons and the powers of darkness. Its miracles belong not only to the times of the New Testament, but also to the times of the Old Testament. The Cross has shone since the earliest generations.

When we see the dawn turn rosy in the morning, we know that the sun will soon rise to warm the earth and give it life. So it was in the ancient world, which lived amid idolatry, darkness, and the abyss.

There were signs even then that the sun would rise: Christ would come, and the Cross of the Lord would appear.

Some of those signs foretold that Christ would be crucified and raised upon the Cross. Let us speak of a few such signs from the ancient world of the Old Testament.

The first is the Red Sea. As you know, the Hebrews had been slaves under Pharaoh’s tyranny for four hundred years. At last they were freed, with Moses the Great leading them. They left the land of the Nile and went on their way.

After many miles they reached the shore of the Red Sea. They had to cross, and quickly, because the Egyptians had changed their minds. They were close behind, pursuing the Hebrews and intending to enslave them again.

The sea lay before them. What were they to do? How could they cross? At that difficult moment, the miracle happened. Those who do not believe are free to disbelieve. We believe that all things are possible with God.

What happened? A miracle happened. Moses took his staff and stood by the shore of the Red Sea. He made the sign of the Cross over the sea, and the sea parted in two. A broad passage opened, and the seabed appeared. On the right and on the left stood immense walls of water. Through that passage all the Hebrew people crossed without getting their feet wet. After they had come out of the sea, Pharaoh’s men arrived with their chariots. They dared to press on and entered the narrow passage through the sea.

But from the other side, Moses raised his weapon, his staff, making the sign of the Cross over the Red Sea once more. The sea returned to its natural state. The walls of water fell, and the Egyptians were buried beneath it.

That is one miracle of the Old Testament, foreshadowing the power of the Cross. Another happened when Moses and his people fought Amalek, a fearsome enemy of the Jews, and the Jewish army was being defeated.

Then Moses stood on the mountaintop and raised his hands. When a person stretches out his arms to either side, he forms a cross. As Moses held out his hands in the shape of the Cross, Amalek was utterly defeated. A third miracle happened when the people were in the wilderness without a drop of water.

Moses struck the rock with his staff, which prefigured the Cross, and a spring flowed from the rock, refreshing the thirsty people and giving them water to drink. A fourth miracle happened as they journeyed through the wilderness. Terrible, venomous snakes came out and bit them. Then Moses raised the bronze serpent on a pole, again foreshadowing the Cross, and the Hebrews were saved.

Those were miracles of ancient times, before Christ. Then came the miracle, the greatest of all. My dear friends, what is the greatest miracle ever to happen in this world? Christ was crucified on Golgotha, between lawless men and criminals.

What was the miracle? Was it that the earth shook and its foundations were shaken? That the tombs opened, and the dead came out and walked through Jerusalem? That the sun was darkened from the sixth hour to the ninth, and darkness lay over the abyss? That the veil of Solomon’s Temple was torn? No, these are small things. The great miracle is this:

And another wondrous miracle: as Christ was being crucified here on earth, Satan was utterly defeated. The great miracle is that Christ’s blood became a Jordan River, a boundless sea in which millions of sinful people are washed clean.

One tiny drop, one particle, of the blood of the God-Man, Christ, is enough to wash away the sins of the world. As Scripture says, the blood of Jesus Christ cleanses us from every sin. This is the great miracle. Ever since, those who sincerely believe in the Crucified One and follow His teaching overcome their many obstacles and triumph, for the Cross is an unconquerable weapon.

Would you like to hear of miracles that happened after the Crucifixion of our Christ? I will give you one, two, three, and then finish. The first happened in the year 313. Where? At the Milvian Bridge, outside Rome.

Two armies clashed there: an army of pagans and an army of Christians. Constantine the Great led the Christian army. History tells us that at midday he saw the Cross shining in the sky more brightly than the sun, with the words around it: ‘By this sign, conquer.’

From that hour, Constantine took down the pagan banners and raised the Precious Cross as his standard. He swept forward like an eagle, took Rome, proclaimed Christianity the official religion of the state, and moved his seat to Constantinople, the new city. That city, Byzantium, was a beacon that shone on East and West for a thousand years.

Would you like a second miracle? It involved his mother, Saint Helena. The mother of Constantine the Great went to the Holy Land to find the Precious Cross. There it lay buried deep in the earth, where the Jews had thrown it among the refuse, hidden from sight.

There, over those altars, on those heights, they built a temple to Aphrodite, the shameful Aphrodite, and held their orgies. Saint Helen dug and dug and dug. At last, deep underground, she found the Precious Cross. Alongside it, she found the crosses of the two thieves. Which of the three was the Cross of the Lord? She put them to the test.

They placed the first cross on a dead man. Nothing happened. They tried the second. Again, nothing. They tried the third, and, what a miracle, the dead man rose! Another, more recent miracle of the Cross is the miracle of Saint Cosmas.

No saint loved the Precious Cross as Saint Cosmas of Aetolia did. Wherever Saint Cosmas went, he erected a great cross, and beneath the Cross of the Lord he did his great work.

Down on the Thessalian plain, near Mouzaki, he set up a cross and then went on his way. Later a Turkish agha passed by. The preacher describes him as impious and fanatically devoted to the Quran, and makes the same accusation against Turks of his own day. The agha took an axe, pulled down Saint Cosmas’s cross, and cut it into planks.

He used those planks to make a bed and lay down to sleep on the wood of the Lord’s Cross. As soon as he lay down, his whole house shook. He fell to the ground, crying out for the help of the Cross.

The next day, trembling, sighing, and repenting, he carried the broken pieces of wood on his shoulders back to their place. He made the sign of the Cross, and from then on he lit an oil lamp before the Precious Cross every day.

Would you like a more recent miracle, one from our own century? Greece differs from other countries. They have symbols such as hammers and sickles, lions, and eagles. But Greece, our beloved homeland, has the Precious Cross.

When did this more recent miracle happen? In 1912, when little Greece fought the vast Ottoman Empire. Greece had only one warship fit for battle, the Averof, while the Turks had far greater naval strength.

But Kountouriotis stood on the bridge of the Averof holding a piece of the precious wood of the Cross. He stretched it out over the bridge and said, “Forward, my boys! We shall win. The Cross will triumph.” And that one ship managed to confine the entire Turkish fleet within the Hellespont.

The Cross has worked miracles: in the Old Testament, in the New Testament, and in Greek history. Yet, sadly, the Cross has enemies. Who are those who hate it? First are the Chiliasts, who hate the holy icons and the Cross of the Lord. They hate it bitterly.

If someone draws a cross on a Chiliast’s house during the night, the next morning he will try to scrape it off. If he cannot, he will set fire to his door. That is what happened in Thessaloniki: a Chiliast woke to find the precious Cross marked on his door, and because he could not scrape it away, he set the door on fire.

A deadly hatred of the Cross. Others are enemies of the Cross when they open their mouths and blaspheme the precious Cross.

There ought not to be a single person in Greece who blasphemes the precious Cross, our invincible weapon and our national symbol. Yet we too, my beloved, can be enemies of the Cross. How? We come here and venerate the Cross of the Lord. We weep and sigh on Great Friday and today, and we fast on this holy day. Yet, sadly, our deeds are not worthy of the Cross.

What does the Cross mean? Take a piece of chalk and write on the board: the Cross equals,

The Cross equals truth. The Cross equals justice. The Cross equals humility. The Cross equals forgiveness. The Cross equals freedom for peoples. The Cross stands for all that is beautiful and lofty. Beneath the stars, there is no other symbol that expresses these ideals as the Cross of the Lord does. The Cross equals love: love even for our enemies. “Love one another. Love your enemies.” If we have these virtues, then we venerate the Cross worthily. If we do not, then we too are enemies of the Cross, indirectly if not openly.

That, my beloved, is what I wanted to say to you on this holy day. So let the Cross be everywhere: on the chests of our little children and our young women, in our schools, in our marketplaces, in our courts, in our military camps, and at our border posts.

Let the Cross be in our homes. Make the sign of the Cross in the morning as soon as you wake, at midday when you sit down to your simple meal, in the evening, and at midnight. “I lie down and make the sign of the Cross, and an angel stands beside me,” our forebears used to say, though they had little schooling. The Cross everywhere.

Above all, let the Cross be in our hearts. As the Apostle Paul carried the Cross in his heart, so let us receive the Cross of the Lord into ours. And when the last day of our life draws near, as it surely will, a little end of the age for each of us, let us say, like the thief, “Remember me, Lord, in Your Kingdom.” And may a plain cross stand over our grave, declaring that here rests a child of the Crucified One.

Και έκραξεν ο Ιησούς λέγων· «Εάν τις διψά, ερχέσθω προς με και πινέτω». Τα λόγια αυτά, ευσεβές εκκλησίασμα, είναι λόγια θεϊκά, είναι λόγια ανεκτιμήτου αξίας.

Είναι μία πρόσκληση που απευθύνει προς ολόκληρον την ανθρωπότητα. Είναι μια παγκόσμιος πρόσκλησις που απευθύνει ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός, ο γλυκύτατος Αφέντης μας, όπως έλεγε ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός.

Και αν την πρόσκληση αυτή την παγκόσμιον εδέχετο ο κόσμος, ο πλανήτης αυτός θα ήταν ο Παράδεισος.

Βάδισσος. Εν τούτοις, εις ολίγας ψυχάς έχει απήχησιν ο λόγος αυτός του Χριστού μας. Ας δούμε πολύ σύντομα των λόγων αυτών του Χριστού. Ας δούμε εν πρώτοις πότε είπε τα λόγια αυτά ο Χριστός. Οι Ιουδαίοι έχουν εορτές. Συνήθης εορτή, γιατί των Εβραίων είναι το Σάββατο. Τηρούν δε το Σάββατο με φανατισμό μεγάλο.

Το Σάββατο, στα Ιεροσόλυμα, αυτοκίνητο δεν κινείται. Όλοι στις χάβρες τους. Αντιθέσει προς εμάς τους λογομένους χριστιανούς που οι Κυριακοί είναι κυριακοί δαιμονιώδεις, δαιμονιωδών εκδρομών πάνω από τους δρόμους.

Εκεί στα Ιεροσόλυμα, Σάββατο που είναι η μέρα λατρείας τους, τίποτε. Όλοι στις χάβρες τους. Και εκτός του Σαββάτου έχουν και άλλες εορτές, μεγάλες εορτές. Μία από τις μεγάλες εορτάς εθνικού και θρησκευτικού περιεχομένου είναι η Εορτή της Σκηνοπηγίας.

Ποια είναι η Εορτή της Σκηνοπηγίας; Οι Εβραίοι, όπως γνωστόν εκ της Ιεράς Ιστορίας, ήσαν δούλοι. Δούλοι κάτω από το μαστίγιο των βασιλέων της Αιγύπτου, των Φαραώ, που τους υποχρέωναν ημέρα και νύχτα να ζυμώνουν τη λάσπη, να φτιάχνουν τούβλα και να κατασκευάζουν τας πυραμίδας, οι οποίες και μέχρι σήμερα σώζονται ως τεκμήρια και αποδείξεις της σκληράς δουλείας.

Τετρακόσια χρόνια σκλάβοι. Κι ύστερα από τετρακόσια χρόνια ο Θεός απεφάσισε να τους ελευθερώσει και τους ελευθέρωσε διά του Μωυσέως, του δούλου του Θεού. Και θα έπρεπε να επιστρέψουν όλοι στην πατρίδα τους, η οποία έρρεε μέλι και γάλα.

Το διάστημα Αιγύπτου και Ισραήλ, όπως φαίνεται στον χάρτη, είναι μικρό διάστημα. Σε ένα, δυο μήνες, τρεις μήνες το πολύ, και βραδυπορούντες, έπρεπε να φτάσουν στον Ισραήλ. Έφτασαν; Όχι, αλλά ημάρτησαν στην έρημο, εγόγγυσαν εναντίον του Θεού, εβλασφήμησαν εναντίον του Θεού, εξύβρισαν τον Μωυσέα και ο Θεός προς τιμωρία τους τούς άφησε να περιπλανώνται 40 ολόκληρα χρόνια στην έρημο, να δαγκώνονται από τα δηλητηριώδη φίδια, να μένουν κάτω από τα τσαντίρια, από σκηνές όπως μένουν οι Αθίγγανοι, και να υποφέρουν τα μέγιστα.

Και ύστερα από 40 χρόνια επέστρεψαν, επέρασαν τον Ιορδάνη ποταμό υπό την ηγεσία του Ιησού του Ναυή και έφτασαν στην γη του Ισραήλ. Αυτό το γεγονός εορτάζουν μέχρι σήμερο οι Εβραίοι. Το εορτάζουν στην εορτή της Συνοπηγίας όταν κατηνοποίησαν εορτάζουν υποσκηνάς οι Εβραίοι, οι φανατικοί Εβραίοι, υπό σκηνάς την εορτή αυτή.

Την ημέρα αυτή, τα χρόνια εκείνα τα παλιά, όλος ο λαός εμαζεύεται στο ναό του Σολομώντος, ο αρχιερεύς έπαιρνε μια στάμνα, χρυσή στάμνα, την γέμιζε με νερό, εράντιζε το θυσιαστήριον και εράντιζε τον λαό όπως εμείς τα Θεοφάνια, και ενώ ο λαός έψαλε το Αλληλούια.

Σε μια τέτοια εορτή των Εβραίων, της Σκηνοπηγίας, ήταν ο Χριστός και έλαβε αφορμή από τη στάμνα τη χρυσή, από το νερό που έγινε γύρω από το θυσιαστήριο, από τα σαλπίσματα και από τα Αλληλούια του λαού, έλαβε αφορμή ο Χριστός να πει τα λόγια αυτά, ότι εάν κανείς διψά να έρθει σε μένα να του δώσω το νερό το αθάνατο.

Τι σημαίνουν τα λόγια αυτά, αδελφοί μου; Σε κάθε άνθρωπο, είτε αυτός κατοικεί στον Βόρειο Πόλο Ως ο εσχυμός είτε κατοικεί κάτω εις τας πηγάς του γύρου ποταμού Ως άγριος σε κάθε άνθρωπο οιουδήποτε χρώματος, οιασδήποτε γλώσσης και καταγωγής και μορφώσεως, σε κάθε άνθρωπο Ο Θεός εφήτευσε Τι εφήτευσε Υπάρχει στην καρδιά του κάθε ανθρώπου ένας πόθος.

Παγκόσμιος πόθος. Μικροί και μεγάλοι, πλούσιοι και φτωχοί, αμόρφωτοι και μορφωμένοι, γυναίκες και άνδρες, όλοι τους, παλαιότεροι και νεότεροι, όλων των χρόνων και των εποχών, ένα πόθον έχουν. Τι; Να ζήσουν ευτυχείς. Ευτυχία ζητούν, να ζήσει ο άνθρωπος ευτυχής. Αλλά τι είναι εκείνο, γεννάται το ερώτημα, τι είναι εκείνο το οποίο κάνει τον άνθρωπο ευτυχισμένο; Εδώ διαφωνούν οι άνθρωποι. Άλλοι λέγουν: το χρήμα, τα λεπτά. Έχεις λεπτά;

Α, κάνεις ό,τι θέλεις. Άλλοι λέγουν ότι όχι το χρήμα, αλλά οι δόξες και τα μεγαλεία τα ανθρώπινα. Άλλη παράταξις λέγει ότι όχι τα μεγαλεία και το χρήμα, αλλά οι ηδονές και οι διασκεδάσεις. Και άλλη πάλι παράταξις λέγει ότι οι γνώσεις, η επιστήμη, η τέχνη είναι αυτή που θα κάνει ευτυχή τον άνθρωπο.

Τι έχουμε να απαντήσουμε συντόμως σε αυτές τις παρατάξεις; Ως προς το χρήμα έχουμε να πούμε ότι είναι γεγονός ότι υπάρχουν περιπτώσεις που το χρήμα δεν μπορεί να προσφέρει τίποτε στον άνθρωπο. Απολύτως τίποτε. Ποιες είναι οι περιπτώσεις αυτές; Όταν ο Χάρος ως μαύρος κόραξ πετάει και αρπάζει μέσα από το σπίτι τον πατέρα, τη μητέρα, τα παιδιά, τα προσφιλή πρόσωπα και κλαίουν και θρηνούν οι άνθρωποι την ώρα εκείνη της συμφοράς, της μεγάλης συμφοράς.

Τι μπορεί να προσφέρει το χρήμα; Τίποτε απολύτως. Μόνο μπορεί ο πλούσιος να αγοράσει ένα μεταξωτό μαντήλι να σπογγίζει τα δάκρυά του. Αλλά τα δάκρυα, ή τα σπογγίζεις με μεταξωτό μαντήλι ή πέφτουν χάμω στη γη διότι δεν έχεις μαντήλι, τα δάκρυα είναι τα ίδια.

Και όταν πάλι πλησιάζει η τελευταία ώρα του θανάτου του ανθρώπου και οι ιατροί είναι απελπισμένοι και φάρμακα δεν υπάρχουν και ο άνθρωπος πλησιάζει να αποθάνει πλέον, την ώρα εκείνη τι έχει να προσφέρει το χρήμα; Ο Ωνάσης όταν απέθανε στο νοσοκομείο των Παρισίων έλεγε στον ιατρό πριν αποθάνει: «Γιατρέ, σου δίνω ολόκληρη την περιουσία μου να με κάνεις καλά».

Αλλά απολύτως είναι αδύνατο το χρήμα να κάνει τον άνθρωπο ευτυχισμένο. Και συνεπώς έχουν δίκιο αυτοί που λέγουν ότι με το χρήμα, με τα λεπτά, όλα τα αγοράζει. Όλα τα αγοράζει, ένα δεν αγοράζει: την ευτυχία του ανθρώπου.

Αλλά μήπως τα μεγάλα αξιώματα, η τιμή και οι θρόνοι δίνουν στον άνθρωπο τη χαρά, την φτιαγαλία, την ευτυχία;

Η ευτυχία; Όχι, αδελφοί μου. Η ιστορία, εάν ανοίξουμε την ιστορία, εάν μελετήσουμε την ιστορία μεγάλων ανδρών της παγκοσμίου ιστορίας, εάν μελετήσουμε την ιστορία των Καισάρων, του Ναπολέοντος και του Μεγάλου Αλεξάνδρου, θα δούμε ότι όσο κανείς ανεβαίνει στα μεγάλα αξιώματα, τόσο περισσότερες πικρίες δοκιμάζει στον κόσμο. Κάτω από τους θρόνους, κάτω από τα μεγαλεία, κάτω από τα ζάχνα των νικών και των θριάμβων, κρύπτονται φίδια και σκορπιοί που δηλητηριάζουν τον άνθρωπο.

Το χρήμα όχι, τα αξιώματα όχι. Α, μήπως οι ηδονές και οι διασκεδάσεις, μήπως το «φάγωμεν, πίωμεν και αύριον γαρ αποθνήσκομεν» είναι εκείνο το οποίο χορηγεί σε εμάς την ευτυχία; Αδελφοί μου, είναι γεγονός ότι οι ηδονές και οι διασκεδάσεις προσφέρουν στιγμή χαράν εις τον άνθρωπο.

Αλλά είναι γεγονός ότι εκατομμύρια ανθρώπων και ιδίως νέων ανθρώπων που έχουν πέσει με τα μούτρα στις διασκεδάσεις, που όλη νύχτα διανυκτερεύουν στις δισκοτέκ και στα νυχτερινά κέντρα, που ροφούν με όλες τις αισθήσεις το κύπελλο των ηδονών, που ακόμα και ναρκωτικά ροφούν και ποτίζουν το κορμί τους.

Η οικονομία τους, οι εκατομμύρια λεωνέων μαρτυρούν ότι δεν είναι στις ηδονές και τις διασκεδάσεις η χαρά και η ευτυχία, αλλά είναι εκεί ο θάνατος και η καταστροφή. Αλλά μήπως τυχόν το τελευταίο αγαθόν, μήπως η τέχνη και η επιστήμη και οι γνώσεις είναι εκείνοι που κάνει τον άνθρωπο ευτυχή; Αλλά απαντά ο Σωκράτης, ο φιλόσοφος της πατρίδας μας, ο μεγαλύτερος φιλόσοφος του κόσμου, «εν οίδα ότι ουδέν οίδα». Αλλά μήπως θα μου πείτε, μήπως όλα αυτά

Όλα αυτά μαζί, δηλαδή ο πλούτος, η δόξα, οι ηδονές, οι διασκεδάσεις και η τέχνη και η επιστήμη, όλα μαζί, ενωμένα, δύνανται να προσφέρουν χαρά και ευτυχία στον άνθρωπο; Πρώτον μεν, σπάνιο πράγμα άνθρωπος να έχει όλα τα αγαθά.

Είναι σπάνιο να συγκεντρώνεται κανείς στο ίδιο που να συγκεντρώνεται στο Ιερό Πρόσωπο και πλούτος και δόξα και η ειδονέκεια, οι διασκεδάσεις κλπ. Μόνο ένα τέτοιο παράδειγμα παρουσιάζεται στην ιστορία που είχε όλα τα αγαθά, όλα τα επίγεια αγαθά, και αυτός ήταν ο Σολομών.

Πλούτον και δόξαν και ηδονάς και γνώσιν και επιστήμην είχε ο Σολομών. Πλούτον, χρήμα, στέρνες από χρυσάφι είχε. Ηδονάς, χαρέμι ολόκληρο, χίλιες γυναίκες, τις ωραιότερες γυναίκες του κόσμου.

Δόξα, δεν υπήρχε άλλος στη δόξα μεγαλύτερος από τον Σολομώντα. Γνώσιν, επιστήμων και σοφός ήτανε. Το τέλος, ποιο το τέλος; Τον ερώτησαν: Τι κατάλαβες από τη ζωή αυτή; Και χρήμα απήλαυσες και ηδονάς απήλαυσες και την ... και παν το οποίο ευφραίνει τον άνθρωπο και γνώσιν και επιστήμην. Και τι απήντησε ο Σολομών; Γράψτε, λέει, γράψτε, πάρτε κοντύλι και γράψτε: «Ματαιότης ματαιοτήτων, τα πάντα ματαιότης. Ματαιότης ματαιοτήτων, τα πάντα ματαιότης».

Επιχειρήθηκαν τα μνήματα και τα μνήματα θα φωνάξουν: μηδέν το χρήμα, μηδέν οι ηδονές, μηδέν οι διασκεδάσεις, μηδέν τα αξιώματα, μηδέν οι θρόνοι, μηδέν οι γνώσεις και η επιστήμη. Αλλά τότε θα πει ο άνθρωπος: «Γιατί, δεν υπάρχει τρόπος, δεν υπάρχει μέσο, δεν υπάρχει οδός ευτυχίας του ανθρώπου;» Υπάρχει.

Ποιος είναι ο τρόπος αυτός; Όπως εδώ στη Φλώρινα, πιάσαμε ένα δρομάκι, τώρα τελευταίως το ανοίξαμε.

Ανοίξαμε και ανεβαίνει κανείς επάνω στο σταυρό και από το σταυρό εκεί βλέπει ένα θαυμάσιο πανόραμα. Έτσι, αγαπητοί μου, υπάρχει στον κόσμο αυτό ένας δρομίσκος που να φτάσουμε στο ύψος αυτό και να απολαύσουμε τη χαρά και την αγαλλίαση, αδελφοί, και ο δρόμος αυτός είναι ένας και μόνος. Δεν είναι το χρήμα, δεν είναι οι ηδονές, δεν είναι οι διασκεδάσεις, δεν είναι τα πλούτη, δεν είναι η νεότης, δεν είναι τα κάλλη, δεν είναι τα ανθρώπινα αυτά πράγματα. Άντρα πώς, ως προσάρτηση.

Πώς προς αυτά ομοιάζει; Με ποιον; Με έναν αρχαίο μύθο, ομοιάζει με τον Τάνταλο. Τι ήταν ο Τάνταλος; Ένας αρχαίος της εποχής, της μυθικής εποχής, που ημάρτησε, έκανε, ημάρτησε όπως ημάρτησε ο πρώτος άνθρωπος.

Και οι θεοί του Ολύμπου, λέει, τον κατεδίκασαν. Πού τον κατεδίκασαν; Τον ρίξανε σε μια λίμνη μεγάλη σαν την Πρέσπα. Και ενώ διψούσε να πιει νερό, ήταν μπροστά του τα νερά. Όταν άπλωνε το χέρι του, τη φούχτα του, να πιάσει νερό, το νερό έφευγε και ήταν πάντα διψασμένος.

Ο Τάνταλος είναι εικόνα του ανθρώπου, παντός ανθρώπου. Μέσα στα στήθη μας υπάρχει ταντάλεια δίψα. Διψούμε χαρά, διψούμε ηδονάς, διψούμε δόξας, διψούμε μεγαλεία, διψούμε γνώση και επιστήμη, διψούμε αγιότητα και τελειότητα, αλλά αυτά δεν υπάρχουν.

Υπάρχει όμως ένας δρομίσκος ο οποίος μας οδηγεί στην κορυφή. Και ο δρόμος αυτός που μας οδηγεί στον Γολγοθάν. Τον Γολγοθάν, είναι η πίστη μας προς τον Γολγοθάν. Επάνω στο σταυρό του Κυρίου, από τον βράχο του Γολγοθάν έρρευσε, εβγήκε ποτάμι ολόκληρο, ποταμός ολόκληρος. Δεν είναι ψέμα, είναι μια πραγματικότητα. Από εκεί, ποιο είναι νερό που ποτίζει τον άνθρωπο, νερό που δροσίζει την ψυχή του ανθρώπου; Είναι η χάρις του Αγίου Πνεύματος που εορτάζομε σήμερα, αγαπητοί μου. Δεν είναι ψέμα, άλλο το δική μας.

Τώρα φτάσαμε σε μια εποχή, μίλα στον άλλο για λεφτά, μίλα για γυναίκες, μίλα για ηδονές, μίλα για έρωτα, μίλα για ποδόσφαιρο, μίλα για πολιτική, μίλα για χαρτοπαίγνιο, μίλα, μίλα, σε ακούει ο άλλος. Πνεύμα Άγιον κινέζικα είσαι; Ω, Πνεύμα Άγιον, ω, Πνεύμα Άγιον, έρθε στην καρδία μας, ας έρθει στην καρδία μας. Τι χρειάζεται; Να πιστέψουμε.

Τι να πιστέψουμε; Ότι υπάρχει Πνεύμα Άγιον, ότι υπάρχει Χάρις του Αγίου Πνεύματος. Αυτή η Χάρις του Αγίου Πνεύματος ποτίζει το πνεύμα του ανθρώπου, θερμαίνει την καρδιά, ηλεκτρίζει τη θέληση του ανθρώπου για τα μεγάλα και τα υψηλά.

Είθε, αγαπητοί μου, την άγια αυτή μέρα που εορτάζομε την επέλευση, την κάθοδον του Αγίου Πνεύματος, είθε όλοι μας, μικροί και μεγάλοι, όταν λέγουμε τις ευχές, να γονατίσουμε και όχι με ψυχρά καρδιά αλλά με θερμή καρδιά, με ζωογόνον καρδία, με πιστεύουσαν καρδία, να ζητήσουμε να έρθει σε όλους μας η χάρις του Παναγίου Πνεύματος.

Και όταν έρθει σε εμάς, στον καθένα μας, η χάρις του Παναγίου Πνεύματος, τότε θα αισθανθούμε πόσο αληθινά είναι τα λόγια του Χριστού που είπε: «Όποιος διψά, όποιος διψά, ας έρθει σε μένα και εγώ θα του δώσω το νερό το αθάνατο».

Ὁ θεὸς ὁ θεός μου πρὸς σὲ ὀρθρίζω, ἐδίψησέν σοι ἡ ψυχή μου, ποσαπλῶς σοι ἡ σάρξ μου ἐν γῇ ἐρήμῳ καὶ ἀβάτῳ καὶ ἀνύδρῳ. Ο Ιερός Αυγουστίνος, ευσεβείς εκκλησίας μου, έζησε και έδρασε κατά τον τέταρτον αιώνα μετά Χριστόν, υπήρξε επίσκοπος μιας μικράς και ασήμου πόλεως της Αφρικής,

επίσκοπος της Ιππώνος, της οποίας σήμερα μόνο τα ερείπια διέσωσε ο πανδαμάτωρ χρόνος. Ευρίσκεται λοιπόν κοντά σε μια τοποθεσία την οποίαν εδόξασαν τα ελληνικά όπλα κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, εις το Αλεμαϊν πολεμώντας με την ποδωράν στρατιά του Ρόμελ Εκεί λοιπόν στα χώματα της Αφρικής έζησε και έδρασε το ουράνιον αυτό φυτό.

Ως διάνοια υπήρξε τιτάνιος, υπήρξε, όπως λέγουν, ένα από τα δέκα παγκόσμια πνεύματα τα ισχυρότερα. Αλλά ο άνθρωπος δεν είναι μόνο διάνοια, είναι κατ' εξοχήν καρδία, και όσο αξίζει ένα γραμμάριον αρετής δεν αξίζουν τόνοι ανθρωπίνης γνώσεως και σοφίας.

Ο Ιερός Αυγουστίνος υπήρξε κατ' εξοχήν καρδία, ως καρδία ήτο φλογεράς ιδιοσυγκρασίας, όπως ήτο πεπυρακτωμένον το έδαφος της Αφρικής. Πριν μετανοήσει υπήρξε εραστής της γης, υπήρξε εραστής των γηίνων πραγμάτων, αλλά όταν επίστευσε ειλικρινώς τότε έγινε εραστής των ουρανίων πραγμάτων.

Σε αυτόν αρμόζει το ψαλμικό ότι, ω Θεέ, σε δίψησα όπως διψά ο οδοιπόρος όταν διαβαίνει τη Σαχάρα. Έτσι και εγώ σε δίψησα, ω Θεέ. Στην καρδία του Αυγουστίνου υπήρξανε πόθοι ουράνιοι, επιθυμίαι ιεραί και άγιαι. Διακρίνω στην καρδία, αν διαβάσουμε τα συγγράμματά του, θα διακρίνουμε στην καρδία του Ιερού Αυγουστίνου τέσσερας ιερές επιθυμίες.

Η μία επιθυμία ιερά ήταν η επιθυμία της γνώσεως, η δίψα της γνώσεως. Ολίγοι στον κόσμο ηγάπησαν τα γράμματα όπως ηγάπησε ο Ιερός Αυγουστίνος. Μέχρι σήμερα στην Ιταλία, στο Μιλάνο, λένε όταν δουν έναν άνθρωπο να αγαπάει τα γράμματα ότι αυτός αγαπάει τα γράμματα σαν τον Αυγουστίνο.

Ηγάπησε τα γράμματα εκ παιδικής ηλικίας, όπως ο σπόγγος ροφάει το ύδωρ, έτσι ερρόφησε το ύδωρ της ανθρωπίνης γνώσεως. Εσπούδασε φιλοσοφίαν, ρητορικήν, διαλεκτικήν, εμελέτησε τα συγγράμματα των αρχαίων φιλοσόφων, ιδιαίτερα δε του Πλάτωνος και Αριστοτέλους και των Ρωμαίων φιλοσόφων και δασκάλων, και ήνοιξε κατόπιν περίφημον σχολήν, Ακαδημίαν, Φροντιστήριον Ανώτερον, εις το οποίον αντί αδράς αμοιβής προσήρχοντο όλοι οι πλούσιοι νέοι, οι μεγιστάνες της Ιταλικής Χερσονήσου.

Περιβόητος έγινε ο λαμπρότερος δικηγόρος του Μιλάνου.

Αλλά μετά, όταν μετανόησε, αντελήφθηκε ότι η γνώσις των ανθρωπίνων πραγμάτων είναι ματαία, ότι είναι πρόξενος μικράς ωφελείας εις τον άνθρωπο, ότι είναι μικρά και ασήμαντος, ότι η ανθρωπίνη γνώσις, και έστω αν τις είναι Πλάτων και Αριστοτέλης και Αϊνστάιν, η ανθρωπίνη γνώσις είναι μία σταγών εν συγκρίσει με τον ωκεανό.

Πολύ γνωστό είναι το ανέκδοτο το οποίο διηγούνται περί του Ιερού Αυγουστίνου, ότι κάποτε, προσπαθώντας να λύσει ένα δύσκολο μεταφυσικό πρόβλημα, εβγήκε έξω από το δωμάτιό του και περιεπάτει αλλόφρων παρά τον αιγιαλόν της θαλάσσης, πιέζων τον εγκέφαλόν του να λύσει το πρόβλημα, δυσκολότερον από το πρόβλημα του Αρχιμήδους.

Ενώ περιεπάτει στην ακρογιαλιά, είδε ένα χαριτωμένο αγοράκι. Το αγοράκι αυτό είχε σκάψει στην αμμουδιά ένα λάκκο, μια μικρή λακκούβα. Έκρατε ένα κουβά και έλεγε ότι όταν τον ερώτησε ο Αυγουστίνος τι κάνεις, βλέπεις, περίμενε λέει, θα αδειάσω με τον κουβά μου ολόκληρο τον ωκεανό μέσα στη λακκούβα.

Παιδί μου, αυτό είναι αντίνατο να πείτε σε ο Αυγουστίνος. Λέει, ήταν άγγελος: εάν είναι αδύνατο με ένα κουβά να γεμίσεις μία λακκούβα της ακρογιαλιάς, απείρως δυσκολότερον είναι στη μικρή διάνοια του ανθρώπου να χωρέσει ο ωκεανός της Θεότητας.

Μέσα σε ένα ποτήρι δεν χωρεί η θάλασσα, ο Ατλαντικός ωκεανός, και μέσα στη μικρή διάνοιά μας δεν χωρεί, δεν είναι αδυνατόν, δεν είναι ακατάληπτον, είναι αδύνατον να χωρέσει το μυστήριον της Αγίας Τριάδος του Θεού.

Μετά έκλεισε πλέον όλα τα βιβλία. Αυτός ο φιλόσοφος και ο ρήτωρ και διδάσκαλος της Ρητορικής έκλεισε όλα τα βιβλία. Και ήνοιξε διά πρώτη φορά το ωραιότερο βιβλίο του κόσμου, το βασιλέα των βιβλίων. Το ωραιότερο βιβλίο του κόσμου είναι η Αγία Γραφή, το Ευαγγέλιο.

Όταν το άνοιξε, έπεσαν τα μάτια του σε ένα περίφημο χωρίο της προς Ρωμαίους επιστολής, όπου λέγει ότι η νυξ προεκοψεν, η δε ημερα ηγγικεν. αποθωμεθα ουν τα εργα του σκοτους και ενδυσωμεθα τα οπλα του φωτος.

Αυτή η αστραπή του χωρίου αυτού υπήρξε κεραυνός και αστραπή στη διάνοια του Ιερού Αυγουστίνου. Από τότε ο άξων της ζωής του μεταστράφηκε και έγινε πλέον ο Ιερός Αυγουστίνος, ο Άγιος Αυγουστίνος. Εγκατέλειψε το αμαρτωλό παρελθόν του και έκτοτε ουδείς άλλος εμελέτησε τας Αγίας Γραφάς όσον εμελέτησε ο Ιερός Αυγουστίνος.

Δίψα γνώσεως, δίψα Αγίας Γραφής διέκρινε την ψυχή του Ιερού Αυγουστίνου. Αλλά και μια άλλη δίψα, δίψα αγιότητος. Ήθελε να γίνει άγιος. Τι είναι το άγιο; Το να γίνει κανείς άγιος σημαίνει το να απαλλάξει τον εαυτόν του από τα ελαττώματα και τας κακίας και να αγαπήσει τας αρετάς, να μιμηθεί τον Χριστόν και να ομοιωθεί με τον Θεό, να γίνει μικρός Θεός, η θέωσις που έλεγε ο Πλάτων και ο Αριστοτέλης, ο άνθρωπος, ο ταπεινός, ο σκώληξ της γης, να φτάσει μέχρι τον Ουρανό και να ομοιωθεί με Αγγέλους και Αρχαγγέλους.

Ήθελε να γίνει άγιος. Το άγιο είναι το ανώτερο απ' όλα, το ανώτερο απ' όλα. Το είπαν και οι αρχαίοι όταν έλεγαν: πας ο επί γης και υπό γης χρυσός αρετής ουκ αντάξιος. Τι να κάνεις στα γράμματα, τι να κάνεις σε επιστήμες, τι να κάνεις όταν είσαι δούλος μιας γυναίκος, ενός γυναιός το οποίο σε σύρει από τον ρόθωνά σου, τι να κάνεις τα πλούτη της γης όταν είσαι άρμα των παθών;

Τα οποία τυρανούν πανάψωρος την ψυχή σου, τι να κάνεις στα πλούτη της γης και τα δόξα και τα θυμάσαι όταν μέσα η συνείδησης βροντάκια αστράβου. Όταν μέσα η συνείδηση φωνάζει είσαι ένοχος, όταν η συνείδηση σαν σκορπιός κεντάρει το ανθρώπινο κάθετο ενανθρώπινη συνείδηση, τι να τα κάνεις αυτά όλα; Το άγιο, η μεγαλύτερη επιδίωξη της ανθρωπότητας, το άγιο. Άγιοι γίνεσθε, όχι οι σοφοί.

Εάν δεν σωθεί ο κόσμος, θα ταφεί σήμερον κάτω από τα ερείπια, φοβερά ερείπια, διότι δεν αγάπησε το άγιο. Το άγιο, ο άγιος δεν μισεί και δεν πατάει, ενώ ο σοφός χωρίς Θεόν είναι να διαπράξει τα μεγαλύτερα εγκλήματα.

Το άγιο λοιπόν, άγιοι γίνεσθε. Αυτό το άγιο επεδίωξε ο Ιερός Αυγουστίνος. Είναι εύκολο; Δεν είναι το εύκολο. Είναι το δύσκολο. Πόσο δύσκολο. Ήτο δύσκολο, διότι είχε να παλέψει με κληρονομικότητα. Ω γονείς που με ακούετε, προσέξτε το σημείο τούτο.

Δεν κληρονομούμε μόνο από τους γονείς μας ομοιότητες σωματικές. Τούτο είναι το λιγότερο. Κληρονομούμε από τους γονείς μας ελαττώματα φοβερά και απαίσια. Και πολεμούμε με κοινωνικά ελαττώματα. Θα ηδυνάμην την ώραν ταύτην, αν είχα καιρό, να αναλύσω τα ελαττώματα των Ποντίων, των Μακεδόνων, των Θεσσαλών.

Κοινωνικά ελαττώματα, τρομερά ελαττώματα. Παλεύουμε με μια κληρονομικότητα απαισία. Και ο Ιηρώς Αγουστίνος επάλεβε με κοινωνικότητα. Γι' αυτό οι γονείς πρέπει να προσέξουν. Εκακίετον μεταδίδονται κατά νόμον μυστηριώδη τον οποίον και η επιστήμη αναγνωρίζει, από τέκνον εις τέκνον και εις εγγόνους και τρισέγγονους ακόμα.

Γι' αυτό βλέπετε ακόλαστοι μεταδίνουν το μικρόβιο της ακολασίας μέχρι τετάρτης και πέμπτης γενιάς, ενώ εγκρατείς καθιστούν τα τέκνα των εγκρατή και όσια. Υπάλλευε λοιπόν με κοινωνικό ταπεσία. Ο πατέρας του ήταν ειδωλολάτρης, ο πατέρας του ήταν οξύθυμος, ο Ξύθυμος, ο Ργύλος και του Προπαντέρου κυρίως ή τον Ακόλαστος ή τον Φλογερό Σαραστής της Σάρκος και από τον πατέρα του εκκληρονόμησε τα ιδιώματα αυτά ενώ από την Αγία του Μητέρα τη Μόνικα εκκληρονόμησε θείας ιδιότητας και αρετάς επάλεβε μία σκληρά κληρονομικότητα πώς σας το πω επάλεβε μέσα στην ανθρώπινη ψυχή Υπάρχει, δεν υπάρχει ένας κόσμος, υπάρχουν δύο κόσμοι.

Τους οποίους ο Δεός Ψέξπιρ με τα τρίφημα δραματάτου εμπόρεσε να περιγράψει Μέσα στην καρδία μας, εάν έχουμε το γνώθι σαυτόν, θα διακρίνουμε δύο τάσεις. Μία τάση, μία ροπή, η οποία μας τραβάει προς τα άνω, μέχρι των ουρανών, μέχρι τα κράσπεδα της Θεότητος, για να πούμε τα Αλληλούια.

Από το άλλο μέρος έχουμε μια άλλη τάση η οποία μας τραβάει προς την άβυσσον της καταστροφής. Ο Θεέ μου, ο ποιος πάλι, ούτε μία, ούτε ένα πεδίο μάχης συγκρίνεται με το πεδίο το οποίο υπάρχει μέσα στην καρδιά του ανθρώπου.

Παλεύει ο άνθρωπος και όσο δύσκολο ήταν να νικήσει η επιστήμη την έλξη της γης, μέχρι προ τινος η έλξη της γης ήταν αφάνταστος. Ο άνθρωπος κατόρθωσε να νικήσει την έλξη της γης και να ίπταται τώρα επάνω στους γαλαξίες.

Όσο λοιπόν δύσκολο είναι κανείς να νικήσει την έλξη της γης, Απείρως, όταν είναι να νικήσει κανείς την έλξη της αμαρτίας, η οποία τον τραβάει. Και όπως περιγράφει ο Απόστολος, εκείνο το οποίο βλέπεις ως ορθόν δεν το πράττεις, αλλά πράττεις εκείνο το οποίο δεν είναι ορθόν, αλλά σε έλκει το πάθος του.

Πάλη ισχυρά μέσα εις τα στήθη του Ιερού Αυγουστίνου. Όποιος θέλει ας διαβάσει το έξοχο βιβλίο του, «Εξομολογήσεις», που έχει μεταφραστεί εις όλες τις γλώσσες του κόσμου. Δεν υπάρχει ανώτερο βιβλίο ως προς την αυτοβιογραφία του ανθρώπου από το βιβλίο «Εξομολογήσεις» του Ιερού Αυγουστίνου.

Επάλευε λοιπόν με την πυρονομικότητα, την οποία είναι πυρονόμηση από τον Πατέρα. Επάλευε ακόμα με ένα αισχρόν περιβάλλον, διότι θέλουμε δεν θέλουμε, είμεθα παιδιά του περιβάλλοντος. Κι ο ανθρώπον το περιβάλλον το γεμάτο από καυσαέρια επιδρά ανθιγεινώσει στον άνθρωπο, κατά παρόμοιο τρόπον εκτός του περιβάλλοντος του φυσικού υπάρχει το ψυχικό περιβάλλον.

Το ψυχικό περιβάλλον έχει τραγικήν επίδραση επάνω στον άνθρωπο. Ουαί εις την γενεά μας, η οποία δεν είναι πλέον γενεά των γονέων, των ιερών παραδόσεων, αλλά είναι γενεά της τηλεοράσεως, είναι γενεά του ραδιοφώνου, είναι γενεά της εξελίξεως, της άνευ Θεού εξελίξεως.

Επάλευε λοιπόν με τη σύγχρονη κατάσταση, επάλευε με παλαιές συνήθειες και αγώνες. Ήτο εύκολο λοιπόν να γίνει Άγιος; Δεν ήτο εύκολο. Το ομολογεί και ο ίδιος και λέει: μόνο με τη βοήθεια του Θεού, την οποίαν ονομάζει Θεία Χάριν, κατορθώνει κανείς να σπάσει τα δεσμά και να πτερουγήσει προς τα άνω.

Ο Ιερός Αυγουστίνος, επαναλαμβάνω, είχε δίψαν γνώσεως, ιεράς γνώσεως, δίψα Γραφής. Ο Ιερός Αυγουστίνος είχε δίψαν αγιότητος, ο Ιερός Αυγουστίνος είχε μια άλλη επιθυμία ιερά, επιθυμία σωτηρίας των ψυχών.

Εκείνο που λέει η Γραφή, «επίστευσα, διό ελάλησα», αυτό που είχε μέσα στην καρδιά του δεν το έκρυβε. Αλλά αυτό που επίστευε ήθελε να βγει στην ψηλότερα σκοπιά του κόσμου. Ήθελε να πάρει στα χέρια του σάλπιγγα, να το σαλπίσει στον κόσμο ολόκληρον, διότι επίστευε ότι πάνω απ' όλα είναι ο Χριστός, ο οποίος είναι το Α και το Ω, το ύψος των αγαθών, το άκρον αγαθόν, το εφετόν των εφετών, όπως λέει ο Πλάτων, η ακρότης που δεν υπάρχει τίποτε, ό,τι ωραίο, ό,τι ψηλό, ό,τι άγιο υπάρχει επί της γης, είναι μία μικρογραφία του κάλλους, του απείρου εκείνου κάλλους, το οποίο συγκεντρώνει ο Χριστός.

Ήθελε λοιπόν να κηρύξει τον Χριστό και δι' αυτό εκήρυττε καθημερινώς και δι' αυτό έγραφε μέχρι τα μεσάνυχτα και δι' αυτό μετέβαινε από τόπον εις τόπον και δι' αυτό έγινε μέλος Ιεράς Συνόδου και δι' αυτό επί 50 ολόκληρα χρόνια άφησε 100 συγγράμματα τα οποία καταλαμβάνουν μέγα μέρος της Λατινικής Πατρολογίας.

Ανθρωπολογίας. Δίψα γνώσεως, δίψα αγιότητος, δίψα σωτηρίας ανθρώπων.

Ευαγγελίας ανθρώπων, αλλά είχε ακόμα και έναν άλλον πόθο, μια δίψα. Ποια δίψα; Δίψα της αιωνίου ζωής, δίψα του Παραδείσου. Επίστευε ο Ιερός Αυγουστίνος ότι πέραν από τον υλικό κόσμο, πέραν από τον ήλιον, πέρα από τη σελήνη, πέρα από τα άστρα, πέρα από τα συστήματα των αστέρων και τους γαλαξίες, υπάρχει, ναι, υπάρχει.

Ναι, υπάρχει, εις πείσμα των δαιμόνων, εις πείσμα των αθέων, ναι, υπάρχει. Για να ομιλήσουμε την γλώσσα τους, έξυπνες, ναι, υπάρχει. Όσο βέβαιο είναι ότι υπάρχει ήλιος, όσο βέβαιο είναι ότι υπάρχει σελήνη, όσο βέβαιο είναι ότι υπάρχουν αστέρες, τόσο βέβαιο είναι ότι πέραν του κόσμου υπάρχει ένας άλλος κόσμος. Αμαρτωλός κι εγώ, λέει κάπου ο ιερός Αυγουστίνος, θα ήθελα να μην υπάρχει κόλασης, αλλά όμως όπως είναι βέβαιο ότι υπάρχει νύξ απέραντος και ασέληνος, ζόφος της αμαρτίας, έτσι είναι.

Έτσι υπάρχει η άλλη ζωή, επίστευε στην άλλη ζωή. Επίστευε στα κάλλη της αιωνιότητας και έζη επί της γης ως άγγελος και αρχάγγελος. Ταύτα τα ολίγα, αγαπητοί μου, σήμερα είχα να είπω από τον ανθώνα, τον πλουσιότατον ανθώνα.

Ο οποίος είναι η ψυχή του Ιερού Αυγουστίνου.

Κατ' όποιτου που θα με επιτρέψετε αγαπητοί μου ευσεβές εκκλησίες μας Το οποίο είστε συλλεγμένον εκ πάσης γωνίας Μακεδονίας εδώ στην πόλη Θα επιτρέψετε να απευθύνω τέσσερα ερωτήματα στην ψυχή σας. Πρώτο, θα σας ρωτώ: υπάρχει στον καθένα από εμάς δίψα Γραφής;

Όχι, δεν υπάρχει ένα έθνος που διαβάζει ολιγότερο την Γραφή, είμαστε εμείς οι Έλληνες. Όμοιοι Ρώσοι μέσα στον Ιγράνη και στη Ρωσία, υποκαθεστώ τα άδεια και ολοκληρωτικά διαβάζουν την γραφή Από χέρι σε χέρι και εντρυφούν και ανοίγουν, όπως έψαλε το μεγαλείο των Ρώσων ο Ντοστογιέφσκι.

Μελετούμε εμείς; Τίποτα, δεν μελετούμε την Γραφή, μολονότι από όλες τις γλώσσες του κόσμου, όπως από όλες τις γυναίκες ο Θεός εξέλεξε την Παναγία για να γεννηθεί κατά σάρκα, από όλες τις γλώσσες, αυτό είναι το μεγαλείο της φυλής μας, διάλεξε την ίδια γλώσσα για να γραφεί το Ευαγγέλιο.

Κι όμως δεν έχουμε δίψα Γραφής, δίψα τηλεοράσεως, δίψα ραδιοφώνου, δίψα μυθιστορημάτων, δίψα παντός άλλου πράγματος χρονοβόρου, διότι εφεύρε ο σατανάς μέσα δια των οποίων τρώει τον πολύτιμο χρόνο, τα χρονοβόρα, αλλά δίψα Γραφής δεν υπάρχει.

Δείξατέ μου, δείξατέ μου, δείξατέ μου μια οικογένεια, όπως είναι στην Αγγλία και στην Ευρώπη και στο Σικάγο. Δείξατέ μου μια οικογένεια η οποία κάθε βράδυ ένα τέταρτον ανοίγει την Αγία Γραφή να διαβάσει τα αναγνώσματα εκείνα, κεφάλαια.

Δεν υπάρχει, δεν υπάρχει η δίψα. Ερωτώ λοιπόν, και ρωτώ και κάτι άλλο: μπορείτε να μου δείξετε από την Αγία Γραφή ένα χωρίον το οποίο σας έκανε εντύπωση; Ένα χωρίον εγέννησε τον Δάντη, ένα χωρίον της Γραφής εγέννησε τον Σαίξπηρ, ένα χωρίον της Γραφής εγέννησε τον Ντοστογιέφσκι.

Ω κόσμε, κόσμε, μελέτησε την Γραφή, άνοιξε την Γραφή. Μελετώντας τα βιβλία του κόσμου, άχυρο, χαλίκι, σαπρία και σκώληξ. Διαβάζοντας την Γραφή είναι συλλογή αδαμάντων, μαργαριτάρια και διαμάντια, αν εκτιμεί το αξίο.

Το δεύτερο ερώτημα είναι: διψάτε την αγιότητα; Διψούμε την αγιότητα; Προσπαθούμε να απαλλαγούμε από τα πάθη της κακίας μας; Αν κάνουμε αγώνα να βελτιώσουμε τον εαυτό μας, είμεθα αιχμάλωτοι του κόσμου τούτου, άλλος μεν του χρήματος, το οποίο μίλησε σήμερα η Γραφή, άλλος δε της δόξης και της ματαιοδοξίας, άλλος δε άλλων πραγμάτων.

Έχουμε τέτοιους ιερούς πόθους και τέτοια όνειρα μέσα στην ψυχή μας; Τρίτο ερώτημα: προσπαθούμε να μεταδώσουμε; Δεν υπάρχει, δεν υπάρχει κάτω από τα άστρα άλλη ιδεολογία από την ιδεολογία του Χριστού. Αυτές οι ιδεολογίες παλεύουν σήμερον.

Ιδεολογία του Μαρξ, ιδεολογία του Χριστού. Εγώ θα πεθάνω, θα δει πολλά η γη. Αλλά επιτέλους δεν θα νικήσει καμιά ιδεολογία. Οσονδήποτε φανταχτερή και να είναι, οσονδήποτε μεγαλείο και περιέχει, οσονδήποτε και αν υπόσχεται ότι θα λύσει τα οικονομικά προβλήματα, η ιδεολογία του Χριστού θα μείνει αιώνια.

Και όπως λέγει ο Δευτόγευσης, Ω Χριστέ, Ω Χριστέ, κι αν σε θάψουμε χίλια μέτρα κάτω από την γη, χίλια μέτρα θαναστικής κεφάλαιας και ανάστις θα είναι η σωτηρία του κόσμου Λοιπόν, έχουμε εμείς επιθυμία να διαδώσουμε το Ευαγγέλιο; Ανοίγουμε το στόμα μας για να κηρύξουμε το Ευαγγέλιο;

Οι χιλιαστές σκορπιούνται σε όλη την Ελλάδα και δεν πάβουν να μιλούν διά την αίρεσή τους. Η οπαδία λουναρέσεων και καταστάσεων είναι σάλπιγκες και εσύ ο Χριστιανέ που πιστεύεις κάνε τη γλώσσα σου σάλπιγκα, κάνε τη γλώσσα σου κιθάρα να είμαι η Μεγαλείος των Θεών.

Τέταρτο ερώτημα. Ποθούμε την αιωνιότητα; Συνήντησα κάπου σε κάποιο νεκροταφείο μια Γερμανίδα, υπέροχη Γερμανίδα, η οποία προπολεμικώς ήρθε εδώ στην Ελλάδα και εγκαταστάθηκε στην Άουσα και είχε αγαπήσει την Ελλάδα περισσότερο από την πατρίδα. Έχει πολλά χρόνια να πάει στην πατρίδα της.

Πατρίδα της, 30 χρόνια, και την ρώτησα: «Ξέρετε τα ελληνικά θαυμάσια», λέω. «Νοσταλγείς την Γερμανία; Νοσταλγείς τους γονείς σου; Νοσταλγείς τον πατέρα σου, τη μητέρα σου, τους τάφους;» «Τώρα πλέον που είμαι στην ηλικία αυτή, δεν νοσταλγώ πλέον τίποτε άλλο. Δεν νοσταλγώ Γερμανία, νοσταλγώ την αιωνία πατρίδα». Νοσταλγώ την αιωνία πατρίδα, την οποία νοστάλγησε και ο Σωκράτης τελευταίας στιγμής. Ταυτόχρονα...

Αυτά, αγαπητοί μου, τα ερωτήματα θέλω να απευθύνω σήμερα κατά την εορτή του Αγίου Αυγουστίνου. Κι αν μεν η συνείδησή σας απαντήσει ναι, θα είστε ευτυχείς. Εάν όμως η συνείδησή σας απαντήσει όχι, τότε ας προσπαθήσουμε όλοι, μιμούμενοι τον Ιερόν Αυγουστίνον, να αποκτήσουμε πτέρυγας περιστεράς, ούτως ώστε και εις εμάς να αρμόζει το ψαλμικό, τούτο που λέγει: «Ὁ Θεός, ὁ Θεός μου, πρὸς σὲ ὀρθρίζω· ἐδίψησέν σοι ἡ ψυχή μου, ποσαπλῶς σοι ἡ σάρξ μου ἐν γῇ ἐρήμῳ καὶ ἀβάτῳ καὶ ἀνύδρῳ».

Σταυρέ του Κυρίου, βοήθησέ μας. Σήμερον, ευσεβές εκκλησίασμά μας, σήμερον εορτή και πανήγυρις μεγάλη,

σήμερον ύψωσις του τιμίου Σταυρού, σήμερον η μέρα αυτή υπενθυμίζει τη Μεγάλη Εβδομάδα, τα Σεπτά Πάθη του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού.

Τα τροπάρια, το απολυτίκιο, οι ευχές, ο Απόστολος, το Ευαγγέλιο, η νηστεία που πρέπει σήμερα να τηρήσουμε ως Ορθόδοξοι Χριστιανοί, όλα αυτά μας μεταφέρουν στον Γολγοθά, την ημέρα εκείνη την φρικτή, κατά την οποία ο Υιός του ανθρώπου, ο Υιός της Παρθένου, εσταυρώθη.

Σταυρός λοιπόν σήμερα. Και περί του Σταυρού πρέπει και εμείς να ομιλήσουμε, αγαπητοί μου χριστιανοί, αλλά ποιος μπορεί να υμνήσει τον Σταυρόν του Κυρίου πρεπόντως; Ομολογούμε την αδυναμία μας. Κόλλυβοι ερχόμενοι παρά τον βράχο του Γολγοθά, τολμήσωμε σήμερα να ψελλίσουμε λίγες λέξεις για το μεγαλείο του Σταυρού.

Θαυρός, η σημαία της Χριστεροσύνης που κοιματίζει αιώνα, Θαυρός το όπλον του Ακαταμάκητο, Θαυρός και ο Ρωώτης της Εκκλησίας, Θαυρός το βήμα των εναέριων, ο άμβων, από τον οποίο νικούσαν τα μεγαλύτερα ρήματα της ανθρωπότητας, Σταυρός, το άστρον της ημέρας. Σταυρός, Ιερά Κιβωτός του Νώε. Σταυρός, το ουράνιον τόξο. Σταυρός, ο ήλιος που φωτίζει και θερμαίνει τον κόσμο ολόκληρο.

Σταυρέ του Κυρίου, βοήθησέ μας. Ο Σταυρός έκανε, κάνει και θα κάνει θαύματα δια μέσου των αιώνων, εις πείσμα των δαιμόνων και των σκοτεινών δυνάμεων. Όχι μόνο θαύματα στους χρόνους της Καινής Διαθήκης, αλλά θαύματα και στους χρόνους της Παλαιάς Διαθήκης. Από αρχαιοτάτων γενεών λάμπει ο Σταυρός.

Κι όπως το πρωί όταν βλέπουμε να ροδίζει η αυγή, λέμε ότι σε λίγο θα ανατέλλει ο ήλιος που θερμαίνει και ζωογονεί την γην, έτσι και στον αρχαίο κόσμο που ζούσε μέσα στην ειδωλολατρία και στο σκότος και στην άβυσσο.

Υπήρχαν μερικά σημεία που έδειχναν ότι θα ανατείλει ο ήλιος, ο Χριστός, θα ανατείλει ο Σταυρός του Κυρίου.

Μερικά από αυτά τα σημεία που προανήγγειλαν ότι θα σταυρωθεί ο Χριστός, ότι θα υψωθεί επί του Σταυρού. Διότι στο τρίο του κόσμου, μερικά τέτοια σημεία του παλαιού κόσμου της Παλαιάς Διαθήκης, θα είπαμε.

Το ένα απλό είναι: έγινε η Ερυθρά Θάλασσα. Όπως γνωρίζετε, όλοι οι Εβραίοι ήταν σκλάβοι 400 χρόνια κάτω από την τυραννία του Φαραώ. Επιτέλους ηλευθερώθησαν, επικεφαλής των ήταν ο Μωυσής ο Μέγας. Εξήλθον από τον Νείλο Ποταμόν, την χώρα του Νείλου Ποταμού, και προχώρησαν.

Κιλιόμετρα και έφτασαν στην παραλία της Αριστράς Ταράσης Και έπρεπε να περάσουν, και έπρεπε να περάσουν συντομότερα. Διότι οι Αιγύπτιοι μετενόησαν και τους κατεδίωκαν κατά πόδας και ήθελον πάλι να τους κάνουν σκλάβους.

Πρόσκριμνος πει στο ρεύμα, τι να έκαναν, πώς θα έγιναν; Τη δύσκολη αυτή στιγμή έγινε το θαύμα. Ας μην πιστεύουν οι άπιστοι, δικαίωμά τους είναι να μην πιστεύουν. Εμείς πιστεύουμε ότι όλα είναι δυνατά εις τον Θεό.

Τι έγινε; Έγινε το θαύμα. Ο Μωυσής πήρε ένα ραβδί, στάθηκε κοντά στην παραλία της Ερυθράς Θαλάσσης, έκανε το σημείο του Σταυρού, εσταύρωσε την Ερυθρά Θάλασσα και η θάλασσα... Η θάλασσα εσχίστη εις δύο, Ήνυξε δίοδων, δρόμων πλατή, Εφάνιο πυθμίν της θαλάσσης, Και δεξιά και αριστερά τείχη, Όχι απολύτους, όχι αποπλύντους, Αλλά τείχη υδάτινα, απελόρια, φωγράπτη, Και μέσα από την δίοδον αυτήν, Επέρασε όλος ο δαϊκός λαός, Χωρίς να βρέξει τα πόδια του, να βραχούν τα πόδια του. Μετά όταν βγήκαν οι Ουδαίοι από την δίοδον αυτήν της θαλάσσης, να και έρχονται με τα άρματά τους οι του Φαραώ, τολμούν και προχωρούν και εισέρχονται στην στενή δίοδο της θαλάσσης.

Αλλά από τ' άλλο μέρος ο Μωυσής ύψωσε το όπλο του, ύψωσε τη ράβδο του, σημείο του Σταυρού, εσταύρωσε εκ νέου την Ερυθρά Θάλασσα, η θάλασσα επανήλθε στη φυσική της κατάσταση, τα τείχη τα υδάτινα έπεσαν και οι Αιγύπτιοι ετάφησαν μέσα στην θάλασσα.

Το ένα θαύμα είναι αυτό, της Παλαιάς Διαθήκης, που προανήγγειλε την δύναμη του Σταυρού. Το άλλο θαύμα έγινε όταν με τον λαό ο Μωυσής επολέμει με τον Αμαλήκ, φοβερόν εχθρόν των Ιουδαίων, και νικάτο ο στρατός των Ιουδαίων.

Αλλά όταν ο Μωυσής στάθηκε στην κορυφή του όρους και ύψωσε τας χείρας του, και όταν απλώσει ο άνθρωπος τας χείρας του, σταυρό κάνει. Μόλις απλώσετε δεξιά και αριστερά τα χέρια σας, σταυρός είναι. Και μόλις ύπλωσε τα σκύρια του και σχηματίζει το σημείο του σταυρού Ο Αμαλίκ ενοιχείται κατά κράτος Το τρίτο θαύμα είναι όταν ευρέθησαν στην έρημο και δεν υπήρχε σταλαγματιά νερό.

Ο Μωυσής με τη ράβδο του, σχήμα Σταυρού, τύπο Σταυρού, εχτύπησε τον βράχον και μέσα από τον βράχον βγήκε πηγή, ρέουσα και δροσίζουσα και ποτίζουσα τους τραγήθες. Το τέταρτο θαύμα είναι όταν προχωρούντας την έρημο, μέσα από την έρημο βγήκαν φίδια υπθάμενα, φίδια φοβερά και απέσια, φίδια που τους δαγκώνανε και τους λιτριάζανε, πάλι η ράβδος του Μωυσέως ύψωσε το ξύλο και του σταυρού των Χάκυρων Όφην και στότισαν οι Εβραίοι.

Ταύτα πρώτα, πρώτα τα παλιά τα χρόνια, προ Χριστού. Μετά έγινε το θαύμα. Ποιο θαύμα; Το μεγαλύτερο θαύμα. Από όλα τα θαύματα που συνέβησαν στον κόσμο, το μεγαλύτερο θαύμα ποιο είναι, αγαπητοί μου; Εσταυρώθη ο Χριστός επάνω στον Γολγοθά, μεταξύ ανόμων και κακούργων ανθρώπων, εσταυρώθη.

Ποιο είναι το θαύμα; Το ότι εσείστη η γη, το ότι εκλονίσθησαν τα θεμέλια της γης, το ότι άνοιξαν οι τάφοι και βγήκαν οι νεκροί και περπατούσαν στην πόλη των Ιεροσολύμων; Το ότι σκοτίστη ο ήλιος από ώρας έκτης ως ώρας ενάτης και σκότος είναι επάνω εις την άβυσσον; Το ότι διερράγη το παραπέτασμα του ναού του Σολομώντος; Όχι, αυτά μικρά είναι. Το μεγάλο θαύμα είναι.

Και ένα καλό θαύμα, ότι την ώρα που ο Χριστός εσταυρώνετο επάνω στον κόσμο, ο σατανάς ενικήθη κατά κράτος. Το μέγα θαύμα είναι ότι το αίμα του Χριστού έγινε Ιορδάνης ποταμός, θάλασσα απέραντος, μέσα στην οποία πλύνονται τα εκατομμύρια των αμαρτωλών ανθρώπων.

Ένα σταγονίδιο, ένα ηλεκτρόνιο, ένα ηλεκτρόνιο από το αίμα του Θεανθρώπου είναι ικανό να εκπλύνει τις αμαρτίες του κόσμου. Του Θεού μας, το αίμα του, των όλων που οι άφημεν, λέγει ο Ισαΐας, το αίμα Ιησού Χριστού καθαρίζει από πάσα αμαρτία. Το θαύμα αυτό το μέγα και έκτοτε, όσοι πιστεύουν ειλικρινά στον Εσταυρωμένο, όσοι ακολουθούν τα διδάγματά του, αυτοί είναι νικηταί και θριαμβευταί, αυτοί προχωρούνε μέσω εμποδίων πολλών και νικούν και θριαμβεύουν, διότι ο Σταυρός είναι όπλος ακαταμάχητος.

Θέλετε να φέρουμε θαύματα τα οποία συνέβησαν μετά τη Σταύρωση του Χριστού μας; Ένα, δύο, τρία και τελειώνω. Το ένα ποιο είναι; Συνέβη το 313. Πού συνέβη; Στη Μαρβία Γέφυρα Έξω από την Ρώμη υπάρχει η Μιλβία Γέφυρα.

Εκεί συνεκρούσθησαν δύο στρατοί. Ένας στρατός των Ιδωλατρών Ένας στρατός των Χριστιανών. Τον Χριστιανόν στρατός ήταν το Μεγάλο Κωνσταντίνο Είδε επάνω στον ουρανόν, μαρτυρεί η ιστορία, την μεσημβρία, είδε τον Σταυρό να λάμπει υπέρ τον ήλιον και γύρω από τον Σταυρό να υπάρχει επιγραφή «Εν τούτω νίκα».

Και από την ώρα εκείνη ο Κωνσταντίνος καθήρεσε τα σημαία των ειδωλολατρών και ύψωσε ως λάβαρον, ή και πλέον, τον Τίμιο Σταυρό και ως αετός όρμησε και κατέλαβε την Ρώμη και κήρυξε τον Χριστιανισμό επίσημη θρησκεία του κράτους και μετέφερε την έδρα του εις την Κωνσταντινούπολη, τη νέα πόλη, και η πόλη εκείνη, το Βυζάντιον, είναι φάρος που επί χίλια χρόνια εφώτιζε Ανατολή και Δύση.

Θέτε δεύτερο θαύμα; Το έκανε η μητέρα του, η Αγία, η Αγία Ελένη. Ευνομονούσα η μήτρη του Μεγάλο Κωνσταντίνου για τον θείο μου του Υιού της μετέβει εις τους Αγίους Τόπους για να έβρει τον Δήμιο Σταυρών Και εκεί ο Τίμιος Σταυρός, οι Εβραίοι τον ρίξανε μέσα στα κόπρια, βαθιά μέσα στην γη, και ήταν αθέατος και ακάλυπτος.

Εκεί επάνω στων βομών εκείνων, στων κολόφων εκείνων έκτισαν ναόν της Αφροδίτης, της Εσχράς Αφροδίτης και τελούσαν τα όργια. Έσκαψε, έσκαψε, έσκαψε. Επιτέλους, σε βάθος μεγάλο εύρηκε τον Τίμιον Σταυρό. Και μαζί με τον Τίμιον Σταυρόν εύρηκε τους σταυρούς των ληστών, των δύο ληστών. Ποιος εξ αυτών θα ήταν ο σταυρός του Κυρίου; Εδοκίμασε.

Εδοκίμασαν τον πρώτον επάνω στον νεκρό, τίποτε. Εδοκίμασαν τον δεύτερο επάνω στον νεκρό, τίποτε. Εδοκίμασαν τον τρίτον, ω του θαύματος, ανέστη νεκρός. Το άλλο θαύμα, αν θέλετε, νεότερο θαύμα του Σταυρού, είναι το θαύμα του Αγίου Κοσμά.

Κανείς Άγιος δεν ηγάπησε τον Τίμιο Σταυρό όπως τον ηγάπησε ο Άγιος Κοσμάς ο Ετωρός που εορτάσαμε στις εκρεπεστές των Σταυρούς Ο Άγιος Κοσμάς, όπου πήγαινε, έστηνε πελώριον Σταυρό, και κάτω από τον Σταυρό του Κυρίου εκεί ήταν τα μεγαλεία του.

Κάτω, έξω, στον Θεσσαλικό κάμπο, εκεί στο Μουζάκι κοντά, έστησε σταυρόν. Έφυγε. Μετά πέρασε ένας αγάς Τούρκος, δειλός και ασεβής, φανατικός οπαδός του Κορανίου, όπως είναι δυστυχώς μέχρι σήμερα οι Τούρκοι, και πήρε τσεκούρι και γκρέμισε τον σταυρόν του Αγίου Κοσμά και τον έκανε σανίδια.

και τα σαν ίδια αυτά τα έκανε σαν ίδια του κρεβατιού τους, το κρεβάτι και πάνω στο κρεβάτι που τρέχνε κρεβάτι των Σταυρών του Κυρίου η θέλησε να κοιμηθεί. Κοιμήθηκε. Μόλις ξάπλωσε ο Αγάς, εσείσθη ολόκληρος ο οίκος του Αγά, και έπεσε χάμω και φώναζε και ζητούσε την βοήθεια του Σταυρού.

Και την επομένη ημέρα, τρέμων πλέον και αναστενάζων και μετανοών, επήρε στους ώμους του τα ξύλα, τα συντρίμματα, τα ξύλα, έκανε το σημείο του Σταυρού και μετέφερε πάλι στον τόπο, και κάθε μέρα άναβε καντήλι στον Τίμιο Σταυρό.

Θέλετε νεότερο θαύμα; Στις ημέρες μας, στον αιώνα μας έγινε. Η Ελλάς, η Ελλάς, διαφέρει από όλα τα κράτη, διότι τα άλλα κράτη έχουν άλλα σύμβολα, σφυροδρέπανα, λιοντάρια, αετούς και είτε άλλο πράγμα, αλλά η Ελλάς, η αγαπητή μας πατρίς, έχει τον Τίμιο Σταυρό.

Το θαύμα το νεότερο πότε έγινε; Το 1912, όταν η μικρά Ελλάς επολέμει τον κολοσσόν της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Τότε η Ελλάς καράβια δεν είχε, ένα καράβι μόνο είχε αξιόμαχο, είχε μόνο τον Αβέρωφ, να πολεμήσει με πολλή δύναμη των Τούρκων, που είχαν υπεροπλία στην θάλασσα.

Αλλά επάνω στην γέφυρα του Αβέρωφ εστάθηκε ο Κουντουριώτης, είχε τίμιον ξύλο, τίμιον ξύλο, το άπλωσε επάνω στην γέφυρα του Αβέρωφ και λέει: «Μπρος παιδιά, θα νικήσουμε, ο Σταυρός θα νικήσει». Και ένα καράβι αυτό κατόρθωσε να μαντρώσει μέσα στον Ελλήσποντο ολόκληρο τον στόλο των Τούρκων.

Θαύματα ο Σταυρός, θαύματα στην Παλαιάν Διαθήκη, θαύματα στην Καινή Διαθήκη, θαύματα στην ελληνική ιστορία, αλλά δυστυχώς υπάρχουν και οι εχθροί του Σταυρού. Ποιοι είναι οι εχθροί του Σταυρού που μισούν τον Σταυρόν; Εχθροί του Σταυρού είναι πρώτα πρώτα οι χιλιαστές, οι οποίοι μισούν τας ιεράς εικόνας και τον Σταυρόν του Κυρίου και τον μισούν θανασίμως.

Εάν πάει κανείς και χαράξει τη νύχτα σταυρόν στο σπίτι χιλιαστού, το πρωί ο χιλιαστής θα προσπαθήσει να ξύσει τον σταυρόν. Εάν δεν μπορέσει να τον ξύσει τον σταυρόν, θα βάλει φωτιά να κάψει την πόρτα του, όπως συνέβη στη Θεορονοϊκή κάτω που εξύπτυσε το πρωί ο χιλιαστής για τον Τίμιο Σταυρόν και επειδή δεν μπορούσε να τον ξύσει, να τον απαλείψει, έβαλε φωτιά και τον έκαψε.

Μίσος θανάσιμον εναντίον του Σταυρού, όπως οι Εβραίοι, διότι αυτή η εβραϊκή προπαγάνδα και παραθειάς είναι οι άρεστοι των χιλιαστών. Εχθροί του Σταυρού, πώς να είπομε, είναι εκείνοι που ανοίγουν το στόμα τους στο βροβολό και βλαστημούν τον Τίμιο Σταυρό.

Δεν θα έπρεπε στην Ελλάδα ούτε ένας να υπάρχει να βλαστημεί τον Τίμιο Σταυρό, ο οποίος είναι το όπλο των καταμάχητων και το εθνικό μας σύμβολο. Εχθροί του Σταυρού όμως είμαστε και εμείς, αγαπητοί μου. Πώς; Ερχόμαστε εδώ, προσκυνούμε τον Σταυρό του Κυρίου, κλαίμε και αναστενάζουμε τη Μεγάλη Παρασκευή και σήμερο και νηστεύουμε την αγία ταύτη ημέρα, αλλά δυστυχώς τα έργα μας δεν είναι άξια του Σταυρού.

Τι σημαίνει Σταυρός; Σταυρός ίσον, ίσον, πάρε κιμωλία και γράψε στον πίνακα:

Σταυρός ίσον η αλήθεια, Σταυρός ίσον η δικαιοσύνη, Σταυρός ίσον η ταπείνωση, Σταυρός ίσον η συγχώρηση, Σταυρός ίσον η ελευθερία των λαών, Σταυρός ίσον ό,τι ωραίο εκεί ψηλά υπάρχει. Δεν υπάρχει κάτω από τα άστρα άλλο σύμβολο το οποίο συμβολίζει τας ιδέας όπως ο Σταυρός του Κυρίου. Σταυρός ίσον αγάπη. Αγάπη μέχρι εχθρών, αγαπάτε αλλήλους, αγαπάτε τους εχθρούς υμών. Έχουμε τας αρετάς αυτάς, τότε αξίως λατρεύουμε τον Σταυρό. Δεν τα έχουμε, τότε είμαστε εχθροί και εμείς του Σταυρού, όχι αμέσως αλλά εμμέσως.

Σε αυτά, αγαπητοί μου, τα ολίγα είχα να πω εις την αγάπη σας σήμερα την αγία ημέρα. Σταυρός λοιπόν, Σταυρός παντού, Σταυρός στα στήθη των νηπίων μας, Σταυρός στα στήθη των παρθένων μας, Σταυρός εις τα σχολεία μας, Σταυρός στην αγορά μας, Σταυρός στα δικαστήριά μας, Σταυρός εις τα στρατόπεδά μας και εις τα φυλάκια των συνόρων μας.

Σταυρός στο σπίτι μας, Σταυρός το πρωί, μόλις ξυπνάς, Σταυρός, Σταυρός στο φαγητό μας, το μεσημέρι όταν καθήμεθα να φάγουμε το λιτό μας φαγητό, Σταυρός το βράδυ, Σταυρός τα μεσάνυχτα. «Πέφτω, κάνω τον σταυρό μου κι άγγελος είναι στο πλευρό μου», έλεγαν οι προγονείς μας, οι αγράμματοι. Σταυρός παντού.

Προπαντός, Σταυρός μέσα στην καρδιά μας. Όπως ο Απόστολος Παύλος μες στην καρδιά του είχε τον Σταυρόν, έτσι κι εμείς μες στην καρδιά μας δεχόμεθα τον Σταυρόν του Κυρίου. Και όταν πλησιάσει η τελευταία ημέρα του βίου μας, όπου θα πλησιάσει, που είναι μικρά συντέλεια του αιώνος, όταν πλησιάσει η τελευταία ημέρα του βίου μας, τότε κι εμείς ως ο ληστής να είπωμε: Μη θυμούν, Κύριε, τη Βασιλεία Του και να σκεπάρουν στο μήμα μας να σταθεί ένα σκληρό σταυρός ο οποίος θα λέει ότι μεθαγνίσει ο παιδί του Εσταυρωμένου, ο πέδος Ελλήνων ημίτε και περιψούνται εις πάντως σε ώρα.