Ο Άσωτος και η σπατάλη της γενιάς μας

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

Your eagerness to hear the word of God moves me, my dear men and women. It moves me, but it also saddens me, because I can no longer fulfill the duty of a preacher as I did years ago, when I preached here in Athens.

I am old now, and I can no longer preach as I did in those days. Your eagerness touches me.

You are faithful children of the Church. You love Christ, believe in Christ, and worship Christ. Your eyes fill with tears before the image of the crucified God-Man, Christ. And I believe, hope, and pray that every one of you is ready to sacrifice even your life for the crucified Redeemer of the world.

Pray that I too may have such resolve in my sinful soul. If I were Saint Cosmas of Aetolia, I would speak to you as he did, not with false humility, which is a sin, but with true humility. I would say that I am unworthy to preach to you. Indeed, as Saint Cosmas said, I am unworthy even to kiss your feet.

As I said, you are ready to sacrifice even your lives for the Orthodox faith. Tonight I shall speak to you again. Last Sunday, the twenty-seventh of the month, God granted us the grace to celebrate John Chrysostom, that giant, the king of preachers throughout the ages.

His end moved us deeply. Three women, Marsa, Castricia, and Eugraphia, with Eudoxia, a new Jezebel, at their head, brought about his death in exile at Comana in Armenia.

Yesterday was the feast of the Meeting of the Lord. On Wednesday we shall celebrate another great figure, Saint Photius, who stood like an Atlas for Orthodoxy and struggled against the Pope. But today we celebrate no single person. Today we all celebrate.

Everyone here celebrates today. I celebrate, and yet I do not.

I am celebrated. Strange words, aren't they? Is it a riddle? How can I be celebrated and yet not celebrated? Doesn't that sound strange, like saying black and white at once? And yet both are true. I am celebrated, and I am not celebrated. Let me give you a picture. Suppose a filmmaker came up to you and said:

Suppose someone said to you, ‘I want to make a film of your life, from the hour you were born until now. But this film will have one rare, unique feature: it will show every secret of your life. It will show even the secrets you women have never told your husbands, for fear they would divorce you.’

‘And you men have never told your wives, for fear of divorce. It will show the secrets you have been too ashamed to tell even your spiritual father, the secrets known only to heaven.’

Those secrets are written in God’s books. The books will be opened, and what is hidden will be made public. So I ask you: is anyone here bold enough to say, ‘Make the film of my life and show it everywhere, in every cinema, on screens large and small’?

Does anyone want even the most secret parts of their life made into a film? Not one of you. Not one. Not one. Why? Because even if a person lives only a single day on earth, that person is not free from sin.

Only one, yes, only one, has ever walked this earth, out of all the countless people of every age, and could say, ‘Which of you convicts Me of sin?’ Only Christ. One is holy, one is the Lord, Jesus Christ, to the glory of God the Father. Amen.

We are sinners.

What does today’s Gospel call a sinner? Did you hear it? It calls sinners prodigals. That is why we celebrate today: because we are all prodigals.

We celebrate today, so to speak, dressed in black. But may God count us worthy to celebrate dressed in white. Black as pitch, black as a raven’s wings. Wash me, Lord, and I shall be whiter than snow. It is hard, perhaps impossible, for a raven to become a dove.

But in God, in the Gospel, through the grace of God, the raven becomes a dove of the Jordan. Though we are black, we become white. Then we will celebrate today’s feast of the Prodigal Son in its fullness. At this point, I would like to share something I read in a book or a magazine.

There was a young man in London, the son of a lord who had many millions. The family lived in a fine country house. But the young man grew restless, left home, and went to London. He fell in with bad company and became a prodigal, corrupt and debauched. Soon he had neither a pound nor a shilling left in his pocket.

He fell into poverty and ‘joined himself to one of the citizens of that country.’ He attached himself to a disreputable theatre company, which paid him a pittance to play its most shameful roles. Those were the parts he played.

The theater company went on tour through England and came to a town in Scotland. Word spread that they were coming to put on a play. A devout shopkeeper recognized the lord’s prodigal son and said to him, “I know your family. I’ll give you a pound if you stand up on a chair and use that fine speaking voice of yours to read a passage from the Gospel.”

He readily agreed. The sight of the pound made his eyes light up.

He climbed onto a chair. A crowd gathered around him: the extras, the whole theater company, young and old, all of them people who knew his story. The shopkeeper handed him the Gospel.

And he asked him to read today’s parable of the Prodigal Son.

He read it with fine expression. He did not chant it as our priests do, and they are wrong to chant it that way. He gave it the feeling an actor knows how to give the words. That too is an art. So there he stood, bringing the words to life.

When he read, “He went away to a far country,” his friends below called out, “Just like you, John!” He went on: “He squandered his property in reckless living.” “Just like you, John!” He read further: “He began to be in need.” “Just like you, John!” Then: “He joined himself to one of the citizens of that country.” “Just like you, John!” And further still: “I am perishing with hunger.” “Just like you, John!” He was deeply moved and began to tremble. When he reached, “Father, I have sinned against heaven,” he could no longer hold back his tears. He stepped down from the chair. What am I saying? In that parable, he saw himself.

Just as that lord’s son saw himself in the parable, so we must see ourselves in the parable of the Prodigal Son, heard today in every Orthodox church. We are the prodigals, each one of us personally. Then this parable, this masterpiece for all ages, will become a lifeline that saves us.

My dear friends, I cannot cover the whole meaning of this wonderful parable in the short time we have tonight. Someone once said that even if Christ had told only this parable, it would have been enough to show that He is God.

For in it we see, on the one hand, how far a person can fall through sin and, on the other, how high a person can rise through metanoia, repentance, and confession.

So I want to draw your attention to just one or two points in the parable. The prodigal son, the younger son, received material goods and great wealth. He had lived out in the countryside, amid the beauty of his father’s estate. But he left, went into the city, and squandered all his wealth. He did not have a single drachma left in his pockets.

The Prodigal Son was wasteful. He squandered the material wealth his father had given him, and a rich man became a pauper. In much the same way, brothers and sisters, we too have been prodigals. We have wasted the material goods God gave us.

What are those material goods? Let me offer you a few examples. What have we wasted? Let us begin with the lesser gifts, which matter because we have bodies: the gifts of nature. What are they?

We live here on earth. As you all know, the earth is one among billions upon billions of heavenly bodies in the universe. It is small, a mere grain of sand among all the other worlds.

And yet this earth is different from all the other heavenly bodies.

The difference is not its size, as I have said, but what the earth is made of and how it is formed. I call the earth a diamond, a diamond! The other heavenly bodies are pebbles beside it. O my God, how many gifts this earth holds! They went to the moon and found dryness, dust, bare ground, nothing else.

And that American astronaut, dependent on his oxygen, trembled at the thought that a hole might open and let it escape. He prayed to God that he might go on breathing, like a sick man lying in bed.

He said, “I’m thirsty.” And he thought, “My God, when will I get back down to earth, go home, wash myself, turn on my tap and drink a glass of water?” How ungrateful we are! Up there, there is no water.

Here on earth we have all these gifts. Here we have soil. The soil beneath our feet is like a chemical laboratory, and what a laboratory! No laboratory in the world has the powers of a handful of earth. That handful is worth more than a collection of diamonds.

A pot made of gold is barren, but a pot filled with soil is wonderfully fertile. Here on earth are flowers that give off their fragrance. Here are the trees, tall trees that offer deep shade and bear fruit.

Here on earth are rivers, the sea, and lovely lakes. Here are animals of every kind. The sea holds millions upon millions of living creatures. And what else is here on earth, on earth alone? The good God has hidden countless gifts deep within it.

What has God hidden in the earth? Iron, copper, silver, gold, even diamonds. Geologists tell us that beneath the earth’s crust lie vast lakes, whole rivers of oil. All these riches are in the earth God has given us.

And he gave us the means to enjoy these material gifts. He gave us eyes to see the panorama of his creation, and ears to hear the sweet songs of birds in the forests.

He gave us a sense of smell to enjoy the fragrance of flowers, and lungs to breathe oxygen. He gave us so much. He gave us a heart that beats, tick-tock: a marvelous machine that no one can imitate.

And what else did he give us? An intellect with which to think. Human beings once lived in caves. As I said this morning, once we traveled on a humble donkey; now we travel in rockets and spacecraft.

O my God, what natural gifts God has given humanity here on earth! Civilization is possible because it has a foundation: this rich earth, filled with God’s priceless gifts.

Yet I have told you almost nothing. Put all the gifts I have mentioned, gifts for which we ought to glorify God, on one side of a scale. Then put something else on the other side, and you will see at once which way the scale tips.

What should you put there? O God, grant that I, who speak, may understand it, and grant that you, who listen, may understand it too. Our Holy Church spoke of it today in a beautiful hymn: Christ our Lord upon the Cross, stretching out his arms for us.

One drop fell upon this defiled earth: one drop of the blood of the God-Man, Christ. That single drop of Christ’s blood was enough to become a Jordan washing away all our sins. As the hymn says, he stretched out his most pure hands upon the Cross and brought us back to the path of virtue and duty.

So God gave us material gifts. Our generation has also gained the gifts of technology, which have real value, and has amassed countless goods.

Never before has humanity had so many goods stored away. And yet no generation has squandered the gifts of nature and the things it has produced as ours has. Ours is a prodigal, wasteful generation. You know, some people do not like the words of the Gospel, so they change them.

They give sexual immorality a pleasant name. The devil changes the words, and people follow him. This prodigal society does not want to be called prodigal. What do the scholars and economists call it? A consumer society.

Because a rather strong word came to mind, but I don’t want to say it to you.

Do you understand? A consumer society. The more a society spends, they say, the higher its standard of civilization rises. Meanwhile, those poor people down in Africa eat dates, walk barefoot, sleep on the sand, and give thanks to Allah.

By that measure, they are terribly badly off. But the time may come when we too will live as they do. Do you understand? This prodigal society, called a consumer society in scholarly language, shows some frightening signs.

What marks a prodigal, wasteful person? I will make three points and then finish. First, wastefulness knows nothing of thrift. Yet thrift is a virtue, and an important one.

The Gospel tells us that Christ blessed five loaves, and five thousand men ate, besides the women and children. Much was left over. What did they do? At his command, they gathered every piece and kept it. The pieces filled twelve baskets. He taught us to care for what we have. Thrift is a word the consumer society does not seem to know. It wastes the material gifts and natural resources God has given us. Would you like an example? Take meat.

God forbid that I should say meat is bad. It is nourishing food, especially for the sick and the elderly. But what is happening today marks a terrible decline for humanity.

Ah, the old days, blessed days! I remember my village, a little village on Paros. When I was a child, the village butcher shop would close for Wednesdays, Fridays, and the fasts. Through Great Lent, the butcher laid down his knife.

It was so not only on my island, but throughout Greece, in Pontus, Asia Minor, and Macedonia. The butcher did not take up his knife to slaughter the lambs until Holy Saturday. People ate meat once, twice, perhaps three times, and they did not have cancer.

They had rosy cheeks. They ate onions, bread, cornbread, and barley bread. Their lives were simple and restrained. Now people pay no heed to Wednesday or Friday, to Great Lent, or even to Great Friday. Especially here in Greece, we have become meat eaters.

We hold the record in the Balkans for eating meat.

Meat eating. The animals our poor country raises are not enough, so we bring in whole herds from Serbia. They pass through Florina, and more herds come over from Bulgaria. As I have said before, we have become such meat eaters that even if all the grass on earth turned into calves and lambs, we would eat them all and still not have enough. This appetite for meat is a terrible thing. It has been wasteful for years.

The Annunciation. There is a story that, four hundred years ago, a fiery preacher appeared in Florence, Italy, like Elijah the Tishbite. They burned him and threw his ashes into the river. He preached, the city repented, and he called for a year of fasting. “No meat,” he told them.

The price of meat in the markets of Florence fell until it was cheaper than cabbage. Demand drives prices up. And look where we are heading, with all this waste of what people call a basic food.

Waste of meat, and it does not stop with meat. We waste bread too. I remember my grandmother, who could not read or write.

She could not read or write. If a crumb of bread fell on the floor while we were eating, she would beat us. “Don’t step on Christ! Don’t step on Christ!” Ask the street cleaners who collect the rubbish bags what they find inside. Tons and tons of food, enough to feed thousands of poor people. Oh, my unforgettable grandmother! What a blessed generation and homeland raised us.

She taught us to see Christ in a single crumb of bread. But the day will come when we cry out for even a little bread. We waste meat, we waste bread, and we waste clothes. A woman scarcely wears an outfit once or twice before she has a second, a third, a fourth, then six or seven. She even goes to Paris for them.

In Paris, high society makes a whole show of having new dresses made and bringing in dressmakers from Paris and London. There is waste in clothing, and waste too in that precious resource called oil. I told you that the good God hid reservoirs beneath the earth. Greece has reservoirs here as well, but the interests of the powerful stand in the way. In one part of Zakynthos, oil flows from the ground.

And there is oil beneath our feet, yet powerful interests would leave Greece without the means to live. There are reservoirs underground, and the experts say there is enough oil to sustain humanity for five hundred years.

Now it is being wasted without restraint. Every day, it is as though rivers of oil, the Achelous, the Axios, and the Haliacmon, flow through our country. And now, because of shortages, oil will be rationed.

So the prodigal wastes what he has. He knows nothing of thrift. And when does he begin to be thrifty? There is a story about a man who was given a jar of honey. While the jar was full, he ate it by the handful and by the ladleful.

But when he reached the bottom of the jar, he began to be frugal. Frugal only when the jar was nearly empty!

Well, those days are coming. But the wasteful man, the prodigal man of consumer society, is also hard-hearted. He knows nothing of solidarity. While you are spending and consuming, remember what Cosmas of Aetolia said: “Sit down at the table. A hundred drams of bread”, that was their measure then, “are enough for you. If you eat twenty more, it is a sin.”

For what remains beyond what you need does not belong to you. It belongs to the hungry person. That was the teaching of Cosmas of Aetolia. Yet what do these experts recommend? Nothing for the other person, nothing at all. A satanic slogan.

Everything for ourselves, nothing for others. The Christian saying is the opposite: everything for others, nothing for ourselves. They have turned upside down the foundation of humanity’s well-being and happiness in Christ.

So there is no thrift, no compassion. As we have said, the wasteful person does not manage what he has wisely and has no mercy in his heart. He is also ungrateful. He knows nothing of gratitude, and that is a serious matter.

Have you seen the little birds wake early and go to the streams and fountains? They take one sip of water, lift their little heads, and say, “Christ, we thank You.” Have you seen a dog? Give it a bone and it wags its tail, as if to say, “Master, thank you.” And there is a story, no fable, but something that really happened, of a lion roaring terribly in a forest. A man approached in fear, and the lion showed him its paw. There was a thorn in it. The man drew the thorn out, and from then on the lion followed him. Yet man, the most ungrateful of creatures, sits down to a table spread with fish, meat, butter, milk, fruit, all the good things God has given us.

He does not say thank you. Instead, with a mouthful of food, he blasphemes Christ.

Brothers and sisters, we too are prodigals in the three ways we have considered. And since we have become prodigals, we will suffer the prodigal’s fate. At first he spent and spent. But where did he end up? In a corner of a stable, among the pigs: ragged, wretched, miserable, trembling all over and saying, “I am perishing with hunger. I am dying for lack of food.”

Just as the prodigal suffered the first consequence of his wastefulness, hunger, famine, so our generation will suffer hunger too, a terrible famine. Humanity will go hungry.

As it has before. I will give you two or three pictures of famine, and then I will finish. History gives us one such picture from Jerusalem, in the year 68 after Christ. Jewish people had gathered there.

Among them were those who had stood below and shouted, “Crucify Him! Crucify Him!” The legions of Rome surrounded them in a tight ring of iron.

The siege was brutal. No one dared go outside for a little water or a few greens, nothing at all. Then, they say, a terrible famine set in, unlike anything they had known. People saw smoke rising from one house and smelled what seemed to be roasting meat. At once, fifty or a hundred of them gathered, stormed the house, and went upstairs. Josephus the historian says that a woman had killed her little boy, roasted him, and was eating him. Utter famine.

The prodigal cried, “I am perishing with hunger.” But those same words were also spoken in another setting, one that brings tears to our eyes. “I am perishing with hunger,” cried Missolonghi, beautiful Missolonghi.

I have heard elderly men with white hair speak through tears about Missolonghi in 1826, telling me what they had heard from their grandmothers. Terrible things happened. There was nothing left inside the city. They ate the horses, the donkeys, and the dogs.

The Turks asked, “Why can’t we hear any dogs in the city? What happened to them?” The people ate the cats, the mice, even seaweed. They were reduced to skeletons. There were other horrors too. “I am perishing,” they cried, yet they held fast to Christ Jesus, the Nazarene and Redeemer of the world.

“I am perishing with hunger.” I have the honor of speaking here to a gathering where, I see, most of you have dark hair. That moves me. You are the younger generation. But why go so far away? Why go to Jerusalem? Why go to heroic Missolonghi?

Why look elsewhere for images of famine? We ourselves still have a vivid memory of it. Those of you under forty know nothing of it at all. You are children of a prosperous consumer society. Those of us over forty should stand and say through our tears, “Memory eternal to the 400,000 Greeks who died of hunger in the streets.” The scenes were horrifying, almost beyond belief. Today’s generation knows nothing of them. These children, these pampered children of consumer society, I do not blame them, do not know what hunger and misery mean. They have lived in an age of consumption, waste, reckless living, and corruption.

I was a preacher in Kozani then, as I told you earlier. Those were terrible years: 1941, 1942, 1943. The mind trembles to recall them. The Germans and others set fire to the villages and burned them down. Kozani grew from ten thousand people to forty thousand. People lived on the pavements and in the stables, wherever they could find a place. There was hunger everywhere.

At that time, God counted me worthy to establish a place where people could receive food.

One morning, what did I see? Let this generation of consumers hear it. I went early to the place where we served food. Little children had gathered there, barefoot, with unkempt hair, hungry children from Servia, from Velventos, and from the villages.

They were bent over the ground, my dear friends. They wet their little fingers with saliva and, like sparrows, picked up the crumbs. The crumbs stuck to their wet fingers. It was a terrible picture of hunger. As I said, four hundred thousand Greeks died in that dreadful famine to which the Axis powers condemned us.

Today’s generation does not know these things. You children who are here, ask your fathers and mothers, and ask your grandparents. They sold their icons, their rings, even their wedding bands, so their children and grandchildren could live.

The Prodigal Son cried, “I am perishing with hunger,” and millions of others have cried out in hunger too. But we must add one more stroke to this picture of famine, one more dark stroke: this hunger is the result of another sin as well as prodigality.

We are not only prodigal; we are proud as well. Why are we so proud? We will pay dearly for our pride.

Our pride is this: all of us, young and old,

have scorned the noblest of occupations, the holiest of occupations: farming. Athens once had five thousand inhabitants. Now it is approaching three million. My God, my God! It has become enormous compared with the other cities of Europe and the world.

And this is what we have created. Permit me to speak plainly.

Forgive me for speaking bluntly, but if you stand on Mount Lycabettus and ask how those three million people live, you will find a daily battle and struggle. Many live honestly, but many others get by through dishonest and corrupt means. Some have no respect for anything sacred. A vast haven for idleness has grown up. And what has happened to the countryside? You ask me? I live at the far edge of our homeland, where there are excellent fields.

Think of the excellent fields around Prespa, where the famous beans grow. It is a wonderful region. Once, twenty thousand people lived well and happily in its blessed villages. How many are there now? Barely two thousand, and they are elderly. There are no young farmers.

The farmers are over forty. I predict that in ten or twenty years there will be no farmers left. We will be looking for a farmer, looking for a shepherd. We want our child to be an agronomist, a scholar, a doctor, an engineer, a lawyer, anything at all.

But a farmer? No. And this is why a great famine threatens us. Up in Florina, Eleftherios Venizelos, that great leader, had the good sense to build a splendid building, the largest there: a school for agriculture.

It was an agricultural school. Four hundred children used to gather there to learn farming. Last year, only twenty remained. This year it closed. Not a single student.

Do you think those few farmers will go on being taken for fools, feeding an idle Athens? Greece could feed far more people if every part of its land were cultivated with care and knowledge. One leader who was granted the grace to say “No”, whatever else we may say about his dictatorship; you older people remember him, told the Greeks to pull up the tobacco and everything else, mentioning flowerpots as well.

Well, this is where we have come, and hunger is on its way. Greece could feed three times its population, yet now we are in danger, and everything is getting more expensive. What do some people say? I respect all ideologies. I respect every one of them.

I respect all ideologies, great and small. It is atheism alone that I hate and reject; I am not speaking of their economic ideas. We Christians go further than the communists, but with God, with God. Now, I am not talking about America. Will the red revolution save our country? I disagree. The red revolution will not save us. The green revolution, the green revolution, the green revolution! What is the green revolution? A return to the land, a return to what is green. Remember what I say: I am an old man.

I am an old man. Today or tomorrow I will die and return to the earth. Remember my words, you children of the consumer age who are tasting the fruits of a wasteful life. Remember that today one child eats as much as ten children once did.

They have one child and stuff him until he is like a balloon. That one child becomes a little tyrant at home and eats enough for ten. “My darling, have this, have that”, these are the fruits of consumer society.

I went to church today, to Saint Athanasios, and the most moving thing I saw was a modest, very modest deacon. He came up to me, and I asked him, “Where are you from? Serbia?” You know how deeply the Serbs believe. They came barefoot from Bitola and climbed up there in 1920 to venerate the Cross of our Christ.

I ask him, “Are you Serbian?” “Yes.” “What does your father do?” “He’s a farmer.” “How many children are there?” “Nine.” And he is the seventh. “How do you live?” “We’re poor, but blessed. We work the land with our oxen. We have no tractors. We grow our own grain for bread, barley, and onions.” Yet today one person eats enough for ten, for ten!, and then people say, “We can’t afford to have children.”

We will bear the consequences. So I say this: Athens, my God, a thought comes to me, but I do not want to tell you. I am a sinful man. As Cosmas of Aetolia said, I am not worthy to kiss your feet. But I believe what is written here.

And what it says here will come to pass. What will happen? In a single night, in a single day, Athens will empty. Everyone will rush out into the fields, and a hundred people will kill one another over a single potato. It will be a green revolution, not a red one: the green revolution of humanity in its last days. That is where humanity is heading, according to Holy Scripture and the law of God.

Yes, my brothers and sisters, famine is coming, a new famine. We who have lived through its horrors tremble and say, “My God, save us from famine, earthquake, flood, fire, the sword, and civil war.”

Hard times are coming upon the world. Yes. Just as a bear leaves footprints in the forest, and skilled hunters can tell from them where it is heading, so this great bear, famine, has left its tracks too.

What tracks? What famine, you ask? People are dying even as you sit here. If we had any compassion, any heart, we could hardly eat. When you sit down to a meal, think of the little children dying of hunger in Africa.

Think of the people dying of hunger in the Far East, in China, in India, and on other islands. Terrible famine exists there. And what do we do? I will tell you of one of Greece’s sins.

Those of you who are older remember. “My God, let the ship come!” What did we call that ship? Yes, the ship. When it drew near the harbor with food from the Red Cross, people sighed with relief: “Glory to God!” The supplies brought relief to those suffering through the war.

How many ships does Greece have? Three thousand. It is the second or third greatest maritime power. Have you seen a single shipowner load a ship with potatoes, wheat, and barley and send it to those who are hungry? Not one.

It is hardheartedness. If we had a prime minister who would call for this, no, I will leave that subject alone. Leave it, leave it, or I will grow very angry. Not even one ship to take food there! Christ said, “As you wish others to do to you, do likewise to them.”

Famine is coming. Do you want to see a picture of it? Open the Apocalypse, the Book of Revelation, to chapter six. Read that chapter. The Apocalypse unfolds like a divine drama: as the scene opens, four horses appear, galloping across the stage.

The first is white as snow, the second red, the third black, and the fourth yellow. I have explained these before, even in a video that is now out of print. The white horse is God’s peace; the red is war; the black is the black market, famine, and misery.

The pale horse is epidemic and disease, one calamity following another. So, famine. I remind you of Cosmas of Aetolia, who once spoke through tears as he foresaw humanity’s hunger.

As a consequence of humanity’s wastefulness, Cosmas of Aetolia said, “A day will come, my brothers and sisters, when a handful of flour will cost a handful of gold. A handful of flour, a handful of gold.” Young people will think what I am saying is unbelievable.

But you with white hair, you veterans of Albania who lived through those years, can tell the young people here what happened in 1943, when famine reached its worst point. My children, how much did a loaf of bread cost then?

How high had the price risen? One hundred and fifty million for a single loaf. So what will save us? I am coming to the end. Who will save us? I will tell you a prophecy and then finish: a prophecy spoken by a Russian, a holy man who lived in Russia about a hundred years ago.

He lived an ascetic life, loved the truth, and had an extraordinary gift. He was a philosopher and a keen observer of society. Driven out under the Tsar, he went to the prison camps of Siberia carrying just one book in his arms. From that book he drew inspiration for his remarkable writings. His name was Dostoevsky. I will tell you just one thing about him.

When death drew near, he called for his wife. She said, “Shall I call a doctor?” “No, my dear wife. Call the priest of my parish. I want to confess my sins and receive the immaculate Mysteries.”

After confessing and receiving Holy Communion, the great Russian Dostoevsky gave up his spirit to God. What did he write? A prophecy. What did he say? “My Russia, my dear homeland, you will go hungry. And all of Europe will go hungry.”

You will go hungry because you crucified Christ. Look, I’m not getting into politics here. Everyone in Russia will go hungry, on both sides. The famine will reach not only Moscow, but New York, England, and everywhere else. It will be a worldwide famine, not a local one. That is the famine spoken of in the words, “My Russia, my sweet homeland, you will go hungry.” You see, Russia once fed the world; it was the world’s breadbasket. Now it says, “Do you want oil?”

“You want oil, Greeks? Give me wheat, give me wheat!” These are signs of hunger. Famine is coming. “You will go hungry, world,” says Dostoevsky. Your only hope is to fall to your knees and say, “Father, I have sinned against heaven and before you. Make me like one of your hired servants.” That is what he said. Brothers and sisters, we are prodigals. Our lives are black as tar; examine us, and you will find us like ravens. “Wash me, Lord, and I shall be…”

whiter than snow. Dear friends, just as we followed the prodigal son into the darkness of his life, may we follow him into its whiteness, cleansed by repentance. Then may we all meet in the land of snow, the land of virtue and metanoia (repentance), and praise the Father, the Son, and the Holy Spirit unto ages of ages. Amen. All together: one soul, one people! One soul, one people! Let your voices reach the stars of heaven. All of us, as is fitting, to the Precious Cross.

Perhaps He is calling us!

Παναγία Δέσποινα, Άγγελοι, Άγιοι Άγγελοι και Αρχάγγελοι, Τίμαιε Πρόδρομε, Αποστόλος Δωδεκάς, Διδάσκαλοι και Πατέρες Εκκλησίας, Όσοι και Μάρτυρες, Οι καλώς αθλήσαντε στις θεφανοθέντες, πείστε πρεσβείαν το ελεηθήνε και στοθήνε τα ψυχά συμών μήν.

Η προθυμία σας, αγαπητοί μου άνδρες και γυναίκες, η προθυμία σας για να ακούσετε το Λόγο του Θεού με συγκινεί. Συγκινούμαι αλλά και λυπούμαι, γιατί δεν μπορώ πια να ανταποκριθώ στο καθήκον του ιεροκήρυκος όπως άλλοτε, στα παλιά χρόνια που ήμουν εδώ ιεροκήρυκας στην Αθήνα.

Είμαι πλέον γέρος και δεν μπορούμε πλέον να κηρύξουμε όπως κηρύξαμε στα παλιά τα χρόνια. Η προθυμία σας μας συγκινεί.

Είστε πιστά τέκνα της Εκκλησίας, αγαπάτε το Χριστό, πιστεύετε στο Χριστό, λατρεύετε το Χριστό, δακρύζουν τα μάτια σας από την εικόνα του Θεανθρώπου Εσταυρωμένου και είστε όλοι, το πιστεύω, το ελπίζω, το εύχομαι, είστε όλοι έτοιμοι και τη ζωή σας ακόμα να θυσιάσετε χάριν του Εσταυρωμένου Λυτρωτού του Κόσμου.

Ευχηθείτε τέτοιας αποφάσεως, τέτοια απόφαση να υπάρχει και μέσα στη δική μου την αμαρτωλή ψυχή. Και αν ήμουν Κοσμάς ο Αιτωλός, όχι μια γλώσσα ταπεινολογίας που είναι αμαρτία, αλλά μια γλώσσα πραγματικής ταπεινώσεως, θα σας έλεγα κι εγώ σαν τον Άγιο Κοσμά ότι δεν είμαι άξιος να σας κηρύξω, όχι απλώς να σας κηρύξω, όπως έλεγε ο Κοσμάς, δηλαδή δεν είμαι άξιος να φιλήσω τα πόδια σας.

Είστε έτοιμοι, όπως είπα, και τη ζωή σας να θυσιάσετε για την ορθόδοξη πίστη. Απόψε πάλι θα σας μιλήσω. Θα ήθελα να σας πω ότι στις 27 του μήνου, την προηγουμένη Κυριακή, μας εξίωσε ο Θεός να εορτάσουμε το γίγαντα, τον βασιλέα των ιεροκηρύκων όλων των αιώνων, τον Ιωάννη τον Χρυσόστομο.

Μας συνεκίνησε το τέλος του. Τρεις γυναίκες ανδροχωρίστριες, τρεις μόνο τότε, τρεις ανδροχωρίστριες γυναίκες, η Μάρσα, η Καστρικία και η Ευγραφία, με επικεφαλής την Ευδοξία, τη νεοτέρα Ιεζάβελ, έκαναν ώστε να αποθάνει εξόριστος στα Κόμανα της Αρμενίας.

Χθες εορτή της Υπαπαντής, την Τετάρτη πάλι εορτή του μεγάλου γίγαντος, του Ιερού Φωτίου, ο οποίος εστάθη ένας άτλας της Ορθοδοξίας και αγωνιστής εναντίον του Πάπα. Σήμερα δεν εορτάζει ένας, σήμερα όλοι εορτάζουμε.

Όσοι είστε εδώ μέσα, όλοι εορτάζουμε. Εορτάζομαι και δεν εορτάζομαι.

Εορτάζομαι. Περίεργα λόγια. Γρίφος είναι αυτός; Πώς εορτάζομαι και δεν εορτάζομαι; Δεν είναι γρίφος και παράξενος ο λόγος αυτός; Μαύρο και άσπρο. Και όμως, και τα δύο συμβαίνουν. Και εορτάζομαι και δεν εορτάζομαι. Θα σας ομιλήσω με μια εικόνα. Υποθέσατε ότι σας επλησίαζε ένας από αυτούς που φτιάχνουν φιλμ, ταινίες, κινηματογράφους, στούντιο και σας έλεγε:

Και έλεγε ότι θέλω να κάνω φιλμ τη ζωή σας από την ώρα που γεννηθήκατε μέχρι τώρα, αλλά ο κινηματογράφος αυτός θα έχει μία σπανία ιδιότητα, μοναδική ιδιότητα: επάνω στο φιλμ, επάνω στην ταινία θα παρουσιάσει όλα τα μυστικά της ζωής σας, τα μυστικά εκείνα που ούτε στον άντρα σας έχετε πει εσείς οι γυναίκες, γιατί θα πάρετε διαζύγιο.

Ούτε εσείς οι άνδρες τα έχετε πει στις γυναίκες σας, διότι κινδυνεύει το διαζύγιο. Τα μυστικά εκείνα τα οποία ούτε στον πνευματικό σας τα λέτε από μια ντροπή. Τα μυστικά εκείνα τα οποία ξέρει μόνο ο ουρανός.

Τα μυστικά εκείνα που είναι γραμμένα στα βιβλία του Θεού. Και βιβλία ανοιγήσονται και τα κρυπτά δημοσιευθήσονται. Σας ρωτώ: υπάρχει εδώ πέρα κάποιος που να θέλει να έχει τη θρασύτητα να πει: «Εγώ θέλω να βγάλετε το φιλμ της ζωής μου και το φιλμ αυτό να προβληθεί από όλους τους κινηματογράφους, στους μικρούς και στους μεγάλους, τη μικράν και τη μεγάλη οθόνη»;

Θέλετε κανείς από εσάς να γίνει η ζωή του υπό τα πλέον μυστικά σπιχάς, να γίνει φίλμ? Ούτε ένας, ούτε ένας, ούτε ένας. Γιατί; Διότι και αν μια ημέρα ζήσει ο άνθρωπος επί της γης, δεν είναι καθαρός εκ της αμαρτίας.

Ένας μόνος, ένας, ναι, ένας, ένας μόνος στάθηκε πάνω στο φλούδι της γης. Από τα εκατομμύρια και τις εκατομμύρια των ανθρώπων όλων των αιώνων. Ένας μόνος στάθηκε στη ζωή που μπορούσε να σταθεί, είπε, είπε: Τι σε λέγει με περί αμαρτίας, μόνον ο Χριστός Εἷς Ἅγιος, εἷς Κύριος, Ἰησοῦς Χριστός, εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρός. Ἀμήν.

Εμείς είμαστε αμαρτωλοί.

Ο αμαρτωλός στη γλώσσα του σημερινού Ευαγγελίου πώς ονομάζεται; Στη γλώσσα του σημερινού Ευαγγελίου, το ακούσατε; Ονομάζονται άσωτοι. Να λοιπόν γιατί εορτάζουμε σήμερα. Διότι όλοι είμαστε άσωτοι.

Εορτάζουμε κατ' οίμηση στο μαύρο. Αλλά είθε να μας αξιώσει ο Θεός να εορτάσουμε εκεί στο άσπρο. Μαύρο σαν το κατράμι, μαύρο σαν τα φτερά του κόρακος. Πλύνε με, Κύριε, και ὑπὲρ χιόνα λευκανθήσομαι. Δύσκολο ο κόρακας, ή αδύνατο ο κόρακας, να γίνει περιστέρι.

Αλλά μέσα στο Θεό, στο Ευαγγέλιο, στη Χάρη του Θεού, το κοράκι γίνεται περιστέρι του Ιορδάνου. Μαύροι γινόμεθα άσπροι. Έτσι τότε θα εορτάσουμε πλήρως την εορτή τη σημερινή του Ασώτου. Στο σημείο αυτό θα ήθελα να υπενθυμίσω κάτι, να πω κάτι που είδα σε κάποιο βιβλίο, σε κάποιο περιοδικό.

Ότι στο Λονδίνο κάτω ήταν ένα παιδί λόρδου που είχε πολλά εκατομμύρια. Και ζούσαν έξω σε μια ωραία εξοχή, σε έναν πύργο. Αλλά το παιδί το έπιασε αλογόμυγα και έφυγε από το σπίτι και πήγε κάτω στο Λονδίνο, έμπλεξε με κακές παρέες, έγινε άσωτος, διαφθαρμένος, έκφυλος, δεν έμεινε στην τσέπη του ούτε λίρες ούτε σελίνι.

Κατήντισε πτωχός πένις και προσεκολύθη ενί των αρχών των πολιτών Προσεκολλήθη σε κάποιο αισχρό θέατρο και τον χρησιμοποιούσαν αυτόν αντί μικράς αμοιβής για τους πιο αισχρούς ρόλους. Τους πιο αισχρούς ρόλους τους έπαιζε αυτός.

Ο θίασος έφυγε, περιόδευε την Αγγλία και πήγε σε μια πόλη της Σκοτίας. Εκεί έγινε θόρυβος ότι έρχεται ο θίασος να παρουσιάσει έργον. Κάποιος ευσεβής καταστηματάρχης είδε τον υιόν άσωτο του λόρδου, τον είδε αυτόν και του είπε: «Θα σου δώσω, ξέρω την καταγωγή σου, θα σου δώσω μια λίρα να ανεβείς επάνω στο κάθισμα και με την ωραία απαγγελία που έχεις να διαβάσεις ένα κομμάτι από το Ευαγγέλιο».

Πρόθυμος αυτός, θάμπωσαν τα μάτια του μπροστά στη λίρα.

Εδέχθηκε, ανέβηκε πάνω σε μια καρέκλα. Μαζευτήκαν κοντά κόσμος, μαζευτήκαν εκεί οι κομπάρσοι. Μαζευτήκαν εκεί τα πρόσωπα του θεάτρου όλα, μικροί και μεγάλοι που ξέρουν την ιστορία του. Ανέβηκε πάνω, του έδωσε ο καταστηματάρχης το Ευαγγέλιο.

Και του είπε να διαβάσει την παραβολή τη σημερινή του ασώτου.

Ανέγνωσε, όχι όπως το ψάλλουν οι παπάδες μας, κακώς το ψάλλουν, με ωραία απαγγελία, με τόνον όπως ξέρουν οι ηθοποιοί και χρωματίζουν τις λέξεις, είναι κι αυτή μια τέχνη, εχρωμάτισε λοιπόν τις λέξεις, ανέβηκε πάνω.

Και όταν είπε «απεδήμησεν εις χώραν μακράν», από κάτω οι φίλοι του απήντησαν: «Σαν και σένα, Γιάννη». Προχώρησε περισσότερο και διασκόρπησε την ουσία αυτών ζώων ασώτος, σαν γεσένα Γιάννη Προχώρησε παρακάτω και λέγει ότι ήρξα το ιστερίστε, σαν γεσένα Γιάννη Προχώρησε παρακάτω και είπε προσεκολήθει ανί των αρχόντων των πολιτών τούτων σαν γεσένα Γιάννη Προχώρησε παραπάνω λοιμώ απόλυμε σαν γεσένα Γιάννη Προχώρησε συγκινήθηκε άρχισε να τρέμει όταν δε έφτασε πάτερ ήμαρτος των ουρανών και ο οποίος δεν μπορούσε να βαστάξει στα δάκρυα κατέβηκε από το κάτισμα Τι θέλω να πω με αυτό; Ότι αυτός στην παραβολή αυτή είδε τον εαυτό του.

Όπως λοιπόν αυτός ο υιός του λόρδου στην παραβολήν αυτή είδε τον εαυτόν του, έτσι και εμείς στην παραβολήν του ασώτου που ακούστηκε σήμερα σε όλους τους ναούς της Ορθοδοξίας πρέπει να βλέπουμε τον εαυτό μας άσωτοι, όχι άλλοι, εμείς οι ίδιοι ατομικώς. Εκεί τότε θα είναι η παραβολή αυτή, το αριστούργημα των αιώνων, σωσίβιον σωτηρίας.

Δεν πρόκειται, αγαπητοί μου, απόψε σε μια στενή ώρα να εξαντλήσω όλο το περιεχόμενο της θαυμασίας αυτής παραβολής, που είπε κάποιος ότι και μόνο την παραβολή αυτή να έλεγε ο Χριστός, έφτανε να αποδείξει ότι είναι Θεός.

Διότι βλέπει μες στην παραβολή αυτή αφενός το βάθος εις το οποίο δύναται να κατακυλήσει ο άνθρωπος λόγω της αμαρτίας και αφετέρου βλέπει κανείς το ύψος στο οποίο δύναται να φτάσει διά της μετανοίας και εξομολογήσεως.

Δεν πρόκειται λοιπόν εδώ, θα ήθελα μόνο να επιστήσω την προσοχή σας σε ένα ή δυο σημεία της παραβολής. Ο άσωτος υιός, ο νεότερος υιός, πήρε υλικά αγαθά, πλούτον πολύν, κάθετο έξω μακριάν στην εξοχή, μέσα στο θαυμάσιον περιβάλλον των πατρικών κτημάτων και έφυγε από εκεί και πήγε μέσα στην πολιτεία και εσπατάλησε όλον τον πλούτον αυτού και δεν έμεινε στα θηλάκια του ούτε μια δραχμή.

Ο Άσοτος ήσουν σπάταλος. Όπως λοιπόν αυτός, ο Άσωτος, εσπατάλησε τα κεφάλαια, τα υλικά κεφάλαια του πατρός, και από πλούσιος έγινε πτωχός, πένης, κατά παρόμοιον τρόπον και εμείς, αδελφοί, Είμαθα άσωτη, σπαταλή σπάταλη Σπαταλήσαμε τα υλικά αγαθά τα οποία μας έδωσε ο Θεός.

Ποια είναι τα υλικά αγαθά; Μια υπόδειξη θα κάνω στην αγάπη σας. Ποια υλικά αγαθά έχουμε σπαταλήσει; Ας αρχίσουμε από τα μικρότερα αγαθά, τα οποία έχουν αξία διότι έχουμε σώμα. Είναι τα φυσικά αγαθά. Ποια αγαθά;

Κατοικούμε εδώ στη γη. Η γη, όπως όλοι ξέρετε, είναι ένα από τα δισεκατομμύρια των δισεκατομμυρίων αστέρων που υπάρχουν στο σύμπαν. Μικρή έρημη, ένας κόκκος άμμου εν μέσω όλων των άλλων κόσμων του σύμπαντος.

Αλλά όμως αυτή η γη διαφέρει απ' όλα τα άστρα.

Διαφέρει όχι ως προς το μέγεθος, διότι όπως είπα, ως προς την σύσταση και κατασκευή της γης. Η γη, την ονομάζω ότι είναι το διαμάντι, το διαμάντι. Τα άλλα, τα αστέρια, χαλίκια είναι. Ω Θεέ μου, πόσα αγαθά συγκεντρώνει αυτή η γη! Πήγανε στο φεγγάρι: ξεραΐλα, χώμα, γη, τίποτε.

Και εκείνος ο Αμερικάνος αστροναύτης που ζούσε με το οξυγόνον έτρεμε μήπως το οξυγόνον διαφύγει, ανοίξει κάποια οπή και φύγει το οξυγόνον. Και παρακαλούσε τον Θεό να αναπνέει το οξυγόνον σαν τον άρρωστο στο κρεβάτι.

Και είπε: «Εδίψασα», και λέει: «Θεέ μου, πότε να κατεβώ κάτω στη γη, να πάω στο σπίτι μου να πλυθώ, να πιω ένα ποτήρι νερό, να ανοίξω την κάνουλα του σπιτιού μου και να πιω ένα ποτήρι νερό;» Ω αχάριστε, νερό εκεί απάνω δεν υπάρχει.

Εδώ στη γη είναι όλα τα αγαθά. Εδώ στη γη είναι το χώμα. Αυτό το χώμα που πατούμε, χημείο είναι. Τι χημείο! Κανένα χημείο στον κόσμο δεν έχει τόσες χημικές ιδιότητες ή ικανότητες όπως έχει μια φούχτα χώμα στη γη, που έχει αξία παραπάνω από μια συλλογή διαμαντών.

Διότι μια γλάστρα από χρυσάφι είναι άγονον, ενώ μια γλάστρα από χώμα είναι γονιμότατον. Εδώ στη γη είναι τα άνθη που μυρίζουν και σκορπίζουν το άρωμά τους. Εδώ στη γη είναι τα δέντρα, τα βαθύσκια και τα υψηλά δέντρα με τους καρπούς των.

Εδώ στη γη είναι ποταμοί, θάλασσα και λίμνες χαριτωμένα. Εδώ στη γη είναι ζώα, ποικιλία ζώων. Η θάλασσα μέσα κλείει εκατομμύρια των εκατομμυρίων. Εδώ στη γη και μόνο η γη, τι άλλο; Ο καλός Θεός μες στα σπλάχνα της γης έκρυψε απειρίαν αγαθών.

Τι έκρυψε, σίδηρο τι έκρυψε, χαρκό, ασίμι χρυσάφι για μάντια Τι έκρυψε; Κάτω, λένε οι γεωλόγοι, ότι κάτω από το φλούδι της γης είναι λίμνες. Απέραντες λίμνες, ποτάμια ολόκληρα από πετρέλαιο. Για όλα αυτά λοιπόν η γη, η γη την οποία μας έδωσε ο Θεός.

Και μόνον αυτό μας έδωσε τα μέσα για να απολαμβάνουμε τα υλικά αυτά αγαθά. Μας έδωσε μάτια για να βλέπουμε το πανόραμα της Θείας Δημιουργίας. Μας έδωκε αυτιά για να ακούμε τα ολόγλυκα τραγούδια των πτηνών μέσα στα δάση.

Μας έδωκε όσφρησιν για να οσφραινόμεθα την ευωδία των ανθέων. Μας έδωσε πνευμόνια για να αναπνέουμε το οξυγόνο. Μας έδωκε, μας έδωκε, μας έδωκε. Καρδιά για να χτυπάει τικ-τακ. Μια θαυμασία μηχανή, αμίμητος μηχανή.

Μας έδωκε. Τι μας έδωκε; Νουν, για να σκεπτόμεθα. Και ο άνθρωπος που άλλοτε κατοικούσε στις σπηλιές. Μια κατηγητούρα σαν ο Λοξίστας Και ο άνθρωπος, όπως είπα το πρωί, που είχε ως μέσον συγκοινωνίας ένα ταπεινό γαϊδουράκι, τώρα να ταξιδεύει με πυράβλους και δεστινόπια.

Ω Θεέ μου, οποία αγαθά, φυσικά αγαθά, είναι η έδωση εις τον άνθρωπο, ο Θεός εδώ επάνω στη γη. Εάν υπάρχει πολιτισμός, υπάρχει πολιτισμός, διότι υπάρχει η προϋπόθεση του πολιτισμού. Η προϋπόθεση του πολιτισμού είναι η πλουσία γη, με τα ανεκτίμητα φυσικά, τη λοσία, η πλουσία του Θεού.

Ναι, δεν σας είπα τίποτε. Πάρτε όλα αυτά που σας είπα. Βάλετε σε μια πλάστιγγα όλα αυτά που σας είπα, αγαθά για τα οποία πρέπει να δοξάζουμε τον Θεό. Δεν σας είπα τίποτα. Βάλετε από την άλλη πλάστιγγα, τι να βάλετε, τι να βάλετε, την άλλη πλάστιγγα, και θα δείτε αμέσως ότι η πλάστιγγα θα γύρει όχι προς τα εκεί αλλά προς τα εδώ.

Τι να ρίψετε; Ο Θεέ μου, δώσε να το καταλάβω εγώ που μιλώ, δώσε να το καταλάβετε εσείς που με ακούετε. Τι το είπε σήμερα κάπου, κάπου σε ένα τροπάριον, έξοχον τροπάριον, η Αγία μας Εκκλησία. Πάνω από τον Ουρανόν, πάνω από τον Σταυρό του Χριστού μας που ίδιξε τα σπαλά μας.

Έπεσε επάνω στη γη, τη βρωμαρά γη, μια σταγόνα, μια σταγόνα του Θεανθρώπου. Μια σταγόνα του αίματος του Χριστού έφτασε, αυτή η σταγόνα, να γίνει Ιορδάνης, να πλύνει όλα τα αμαρτήματά μας. Επί του Σταυρού λέει, τας Παναχράντους χείρας απλώσας, μας έδωκε, μας επανέφερε στην οδό της αρετής και του καθήκοντος.

Υλικά λοιπόν αγαθά και κοντά στα υλικά αγαθά, μας έδωσε και υλικά η γενεά μας, απείλευσε όχι μόνο τα φυσικά αγαθά, αλλά και τα αγαθά του τεχνικού πολιτισμού, που είναι κι αυτός αξιόλογος. Και συνεκέντρωσε αγαθά άπειρα, αναρίθμητα αγαθά.

Ποτέ άλλοτε ο κόσμος δεν είχε τόσα αγαθά όσο σήμερον έχει στις αποθήκες του ο άνθρωπος. Και όμως καμία γενεά δεν εσπατάλισε τα φυσικά και επίκτητα αγαθά όσο η γενεά μας. Γενεά άσωτος, σπάταλος γενεά. Ξέρετε, μερικοί δεν θέλουν να λένε τη λέξη του Ευαγγελίου και αλλάζουν τις λέξεις.

Την πορνεία τη λένε φιλία, φιλία, φιλία, το λεξιλόγιο, το φαρμάκι παντισπάνι, αλλάζει ο διάολος των εξυλλογιών του, και την κοινωνία αυτή, την άσωτο κοινωνία, κοινωνία αυτή δεν θέλει να ονομάζεται κοινωνία άσωτος, αλλά πώς την ονομάζουν την κοινωνία αυτή; Ποιος θα την πει; Παρακαλώ, οι επιστήμονες, οι οικονομολόγοι, καταναλωτική κοινωνία.

Γιατί μου ερχόταν εμένα μια ισχυρή κουβέντα, αλλά δεν θέλω να σας την πω.

Κατάλαβες; Καταναλυτική κοινωνία, δηλαδή όταν η κοινωνία ξοδεύει, όσα περισσότερα ξοδεύει, τόσο, λέει, το επίπεδο του πολιτισμού ανέρχεται, τόσο οι άνθρωποι είναι περισσότερο, ενώ εκείνοι οι καημένοι κάτω που ζουν κάτω στην Αφρική, που τρώνε μόνο τους χουρμάδες και περπατούν ξυπόλητοι και κοιμούνται πάνω στην αμμουδιά και δοξάζουν τον Αλλάχ.

Είναι κατεστραμμένοι αυτοί, πολύ κατεστραμμένοι. Αλλά έρχεται ώρα που θα ζήσουμε κι εμείς σαν κι αυτούς, καταληψητό. Λοιπόν αυτή η κοινωνία, η άσωτος κοινωνία, η λεγόμενη στην γλώσσα της επιστήμης καταναλωτική Αυτή η άσωτος κοινωνία παρουσιάζει τα φοβερά φαινόμενα.

Ο άσωτος, ο σπάταλος, ο σπάταλος τι είναι; Τρία σημεία θα τονίσω και τελειώνω. Ο σπάταλος, ο άσωτος υιός, η σπατάλη αυτή αγνοεί την οικονομία, δεν ξέρει τι θα πει η οικονομία. Είναι άγνωστη η οικονομία, που είναι μια αρετή, σπουδαία αρετή.

Το λέει το Ευαγγέλιο ότι ο Χριστός ευλόγησε τα πέντε ψωμιά και έφαγαν πέντε χιλιάδες άνδρες εκτός των παιδιών και των γυναικών. Και μετά περίσσευσαν, λέει, πολλά. Τι έκαναν; Τα μάζεψαν τα κομμάτια όλα, όλα τα κομμάτια. Διέταξε να μαζέψουνε, να τα φυλάξουνε. Θα γίνουν 12 κοφίνια, κοφίνια, για να μας δώσει το δίδαγμα ότι πρέπει να είμαστε οικονόμοι. Οικονομία άγνωστος στην καταναλωτική κοινωνία, είναι οι λέξεις άγνωστος. Σπατάλη των υλικών και φυσικών αγαθών τα οποία μας έδωσε ο Θεός. Θέλετε παραδείγματα; Στο κρέας, παραδείγματος χάριν.

Δεν εννοούμε Θεό. Το κρέας είναι μια θρεπτική τροφή, και ιδίως για τους αρρώστους και τους γέροντας. Αλλά αυτό το οποίο γίνεται σήμερα είναι πλέον το ζενίθ ή μάλλον το ναδίρ της καταπτώσεως του ανθρωπίνου γένους.

Ω, παλιά χρόνια, ευλογημένα χρόνια. Θυμούμαι το χωριό μου, ένα μικρό χωριό στην Πάρο κάτω. Μικρό παιδί, το κρεοπωλείο του χωριού έκλεινε. Έκλεινε, έκλεινε. Τετάρτη, Παρασκευή, νηστείες, Τεσσαρακοστή Μεγάλη, το μαχαίρι το πήρε ο κρεοπώλης.

Και όχι μόνο στο νησί μου, και σε όλη την Ελλάδα, και στον Πόντο, και στη Μικρά Ασία, και στη Μακεδονία. Το πήρε το μαχαίρι το Μεγάλο Σάββατο να σφάξει τα αρνιά. Μία, δύο, τρεις φορές έτρωγαν κρέας. Και καρκίνο δεν είχαν.

Ροδοκόκκινοι ήτανε. Κρεμμύδι, ψωμί, μπομπότα, κριθινό ψωμί. Αυτά τρώγανε. Λιτότης και απλότης. Τώρα, τώρα, ούτε Τετάρτη, ούτε Παρασκευή. Ούτε Μεγάλη Σαρακοστή, ούτε Μεγάλη Παρασκευή ακόμα, τίποτε. Ιδίως εμείς εδώ στην Ελλάδα γίναμε κρεοφάγοι.

Έχουμε στα Βαλκάνια το ρεκόρ, το ρεκόρ της κρεοφαγίας.

Κρεοφαγίας. Δεν φτάνουν τα ζώα που τρέφει η πτωχή μας πατρίδα, και κοπάδια φέρνουμε από τη Σερβία. Περνούν από εκεί, από τη Φλόρινα, τα κοπάδια, και περνούν από πέρα, από τη Βουλγαρία, κοπάδια ζώα. Και όπως είπα κι άλλοτε, γεννήκαμε τόσοι κρεοφάγοι, ώστε και τα χορτάρια της γης να γεννότανε μοσχάρια και αρνιά, θα τα τρώγαμε, δεν θα έφταναν. Φοβερό πράγμα, κρεοφαγία. Σπατάλη είναι πολλά χρόνια.

Ευαγγελισμός. Είναι μια ιστορία ότι πριν 400 χρόνια σε κάποια πόλη της Ιταλίας, την Φλωρεντία, παρουσιάστηκε ένας αείμνηστος ιεροκήρυκας φλογερός, Ηλίας Θεσβίτης. Τον κάψανε, μέσα στο ποτάμι τον ρίψανε τη σκόνη του. Κήρυξε, μετανόησε η πόλη, κήρυξε νηστεία ενός έτους. Όχι κρέας, τους είπε.

Το κρέας στην αγορά της Φλωρεντίας έπεσε, ήταν φθηνότερο από τα λάχανα. Η ζήτησης παίρνει την ακρίβεια Και εμείς λοιπόν όπως πάμε, αυτή η ζωή της σπατάλης σε ένα βασικό... Σε μια τροφή βασική, όπως την ονομάζουν αυτοί, είναι το ζήτημα αυτό.

Σπατάλη στο κρέας, άσχολη. Σπατάλη μόνο στο κρέας, στο ψωμί. Θυμάμαι τη γιαγιά μου την αγράμματη.

Αγράμματη που άμα καμιά φορά τρώγαμε ψωμάκι και έπεφτε κάτω ψίχουλο, έπεφτε, μας έδερνε. Μη πατάτε τον Χριστό. Μη πατάτε τον Χριστό. Δεν ρωτάτε τους οδοκαθαριστάς που μαζεύουν τα σκουπίδια, τα απορρίμματα, τους σάκους, τι βρίσκουν μέσα; Τόνοι, τόνοι, τόνοι από τρόφιμα. Ικανά να θρέψουν χιλιάδες πτωχών. Αχ, γιαγιά αλησμόνητη, γενεά, πατρίδα ευλογημένη που μας έκανε.

Που μας έκανε να βλέπουμε σε ένα ψίχουλο το Χριστό. Αλλά θα έρθει η ώρα: ψωμί ψωμάκι. Σπατάλη στο κρέας, σπατάλη στο ψωμί, σπατάλη στα ρούχα. Δεν προλαβαίνει η κυρία να το φορέσει μια-δυο φορές, θα φτιάξει δεύτερη, τρίτη, τέταρτη, ειδική στολή, έξι-εφτά στολές, θα πάει και στο Παρίσι.

Στο Παρίσι η αριστοκρατία είναι μια υποκροπροκρατία για να φτιάξει καινούργια φορέματα και να καλέσει μοδίστρες από το Παρίσι και το Λονδίνο. Σπατάλη στα ρούχα, σπατάλη και στο πολύτιμο είδος που λέγεται πετρέλαιο. Σας είπα ότι ο καλός Θεός έκρυψε κάτω από τη γη στέρνες. Κι εδώ η Ελλάδα έχει στέρνες, κι εδώ η Ελλάς έχει στέρνες, αλλά τα συμφέροντα των μεγάλων δεν επιτρέπουν. Στη Ζάκυνθο τρέχει το πετρέλαιο σε μια γωνιά.

Αγωνιά εκεί η πετρέλαιο, αλλά τα συμφέροντα είναι η Ελλάς να μην έχει τα μέσα διά να ζήσει. Λοιπόν, στέρνες κάτω απ' τη γη και, όπως λένε οι ειδικοί, φτάνει το πετρέλαιο 500 χρόνια να ζήσει η ανθρωπότητα.

Τώρα πάει σπατά ανεπρουγμένο. Ένας ποταμός Αχελώος από πετρέλαιο, και Αξιός και Αλιάκμων τρέχει κάθε μέρα στον τόπο μας και στην πατρίδα μας. Και τώρα το δελτίο θα παρουσιαστεί στο πετρέλαιο ελλείψεως.

Σπαταλάει, λοιπόν, ο άσωτος, δεν γνωρίζει οικονομία. Και τώρα οικονομία πότε έρχεται; Μοιάζουν σαν ένα μύθο που κάποιος χάρισε σε έναν άλλο ένα πιθάρι μέλι. Και όταν ήταν το πιθάρι γεμάτο μέλι, το έτρωγε με τις φούχτες, με την κουτάλα.

Αλλά όταν έφτασε στο τέλος το πιθάρι, έκανε οικονομία. Οικονομία εις τον πυθμένα του πίθου.

Λοιπόν, έρχονται οι μέρες. Εκτός όμως, αυτός ο σπάταλος, ο άσωτος, ο άνθρωπος καταναλωτικής κοινωνίας είναι σκληρός, δεν γνωρίζει αλληλεγγύη. Την ώρα που δαπανάς, την ώρα που ξοδεύεις, ξέρετε τι είπε ο Κοσμάς ο Αιτωλός; Κάτσε στο τραπέζι, σε φτάνουνε εκατό δράμια, δράμια ήταν τότε, εκατό δράμια σε φτάνουν ψωμί. Αν φας 20 παραπάνω, είναι αμαρτία.

Διότι αυτό που περισσεύει δεν είναι δικό σου, είναι του πεινασμένου. Αυτή ήταν η φιλοσοφία του Κοσμά του Αιτωλού. Αυτή είναι η οικονομία την οποία συνιστούν αυτοί οι επιστήμονες και λοιπά. Τίποτα για τον άλλο, τίποτα. Σύνθημα σατανικό.

Όλα για τον εαυτό μας, τίποτα για τους άλλους. Ενώ το σύνθημα το χριστιανικό: όλα για τους άλλους, Τίποτα για τον εαυτό μας αντεστράφει πυραμής της κοινωνικής ευημερίας και ευτυχίας της ανθρωπότητας κατά Χριστόν.

Λοιπόν, ναι, οικονομία, τίποτα. Ο άσπλαχνος, ακόμα είπαμε, ο σπάταλος δεν είναι οικονόμος, ο σπάταλος δεν έχει σπλάχνα οικτιρμών, ο σπάταλος ακόμα είναι άνθρωπος αχάριστος, δεν γνωρίζει ευγνωμοσύνη, και είναι ένα σημείο αξιόλογο αυτό.

Αυτό: είδες το πουλάκι, τα πουλάκια που ξυπνούν πρωί πρωί και πάνε στα ποτάμια και στις βρύσες; Μια γουλιά νερό πίνουνε, το κεφαλάκι τους απάνω: «Χριστέ, σ' ευχαριστούμε». Είδες το σκυλάκι; Του δίνεις ένα κόκαλο και κουνάει την ουρά του: «Αφέντη, σ' ευχαριστώ». Είδες, λένε ότι, δεν είναι μύθος, είναι γεγονός, κάποτε σε ένα δάσος μέσα μουγκρίζε τρομερά ένα λιοντάρι, Λιοντάρι, και πλησίασε με τρόμο και φόβο ένας συνηγός και το λιοντάρι του δείχνει το πόδι του, στο πόδι του ένα γκάθι, επλησίασε με φόβο, του βγήκε τα γκάθια, από την ώρα εκείνη το λιοντάρι αρνεί, το ανακολουθούσε μαζί, ο διάνθρωπος, ο άνθρωπος, ο άνθρωπος, το πλέον αχάριστον, ζώριστον, κάθεται στο πιάτο, στο τραπέζι, ψάρι, κρέας, βούτυρο, γάνα, προύτα, όλα τα γκάθα του Θεού.

Ευχαριστώ δε λέει. Αντιθέτως, την μπουκιά εις το στόμα και τον Χριστό βλαστημά.

Στο μπλε σχήμα!

Αδερφοί, άσωτοι λοιπόν κι εμείς εκ των τριών αυτών απόψεων που εξετάσαμε το θέμα. Αλλά εφόσον γίναμε άσωτοι, θα έχουμε και το αποτέλεσμα του ασώτου. Πριν στον άσωτο ξόδευε, ξόδευε Και το τέλος, το τέλος σε μια γωνιά, σε κάποιο στάβλο, Μέσα στην οχεροστάση, Ρητός, Ελεηνός, Τρισάθλιος, Ράκος, Σκουπίρη Τι κάνει, τρένει ολόκληρος και λέγει λοιμώ από όλοι με, πεθαίνω από την πίνα

Όπως ακριβώς ο άσωτος υπέστη την πρώτη συνέπεια της ασωτείας του, την πείνα, τον λιμό. Ούτω πως η γενιά μας θα υποστεί την πείνα, τον λιμό, τον λιμό εκείνο, τον τρομερό λιμό. Θα πεινάσει η ανθρωπότης.

Όπως επείνασε. Δύο-τρεις εικόνες θα αναφέρω πείνας και τελειώνω τον λόγο. Μια εικόνα πείνας αναφέρει η ιστορία. Συνέβη στα Ιεροσόλυμα το 68 μετά Χριστόν. Μαζευτήκαν οι Εβραίοι εκεί πέρα, οι σταυρωτές του Κυρίου.

Μέσα ήταν όλοι αυτοί που φωνάζανε από κάτω: «Σταύρωσον, σταύρωσον αυτόν». Τους περικύκλωσαν λεγεώνες της Ρώμης, σφιχτά, σιδερένιος κλοιός.

Ο σκληρός, κανείς δεν τολμούσε να βγει έξω, νεράκι, δυο χόρτα, τίποτα απολύτως. Λένε λοιπόν τότε ότι έπεσε πείνα τρομερή, πρωτοφανής. Σε κάποιο σπίτι είδαν να βγαίνει καπνός και έβγαινε μυρωδιά σαν να καίει το κρέας. Ω, αμέσως μαζευτήκανε 50 to 100 και κάνουν έφοδο στο σπίτι και ανεβαίνουν στο σπίτι επάνω και λέγει ο Ιώσηπος ο ιστορικός ότι μια γυναίκα είχε σφάξει το αγοράκι της, το έψησε και το τρώγε. Λιμός απόλυτος.

Φωνάζει ο άσωτος, λιμό απόλυσε, γενναιοάπιστος και διεφθαρμένη Το είπα εν λιμό απόλυμε, αλλά το είπανε από άλλη έχοψη που μας σκροκαλάει δάκρυα «Λιμώ απόλλυμαι», φώναξε το Μεσολόγγι, το ωραίο το Μεσολόγγι.

Το 1826 πρέτσισα στο Μεσολόγγι και άκουσα από γέροντας γραίρων Με άσπρα μαλλιά, με δάκρυα να μου διηγούνται τι είχαν ακούσει από τις γιαγιάδες των. Φρικτά πράγματα, δεν είχαν τίποτα πλέον μέσα. Φάγανε τα άλογα, φάγανε τα γαδουράκια, φάγανε τους σκύλους.

Και ρωτούσαν οι Τούρκοι, δεν ακούειτε σκυλή στην πόλη, τι γίνανε τα σκυλιά Φάγανε τις γάτες, φάγανε τα ποντίκια, τα φύκια, σκελετοί και άλλα φρικτά. Απόλλυμαι, αλλά εν Χριστώ Ιησού, τον Ναζωραίο και Λυτρωτή του Κόσμου.

Γιμό απώλυμε Έχω την τιμή εδώ να μιλώ σε μια συνάθροιση που βλέπω οι περισσότεροι έχουν μαύρα μαλλιά. Και αυτό με συγκινεί. Είναι η γενεά, εσείς. Γιατί πάμε μακριά; Γιατί πάμε στα Ιεροσόλυμα; Γιατί πάμε στο Μεσολόγγι το ηρωικό;

Γιατί να φέρουμε εικόνες λιμού; Έχουμε εμείς ζωντανή την εικόνα του λιμού. Όσοι είστε κάτω από 40 χρόνια δεν γνωρίζετε τίποτα απολύτως. Είστε παιδιά της καταναλωτικής κοινωνίας ευημερίας. Όσοι είναι πάνω από 40 χρόνια, πρέπει να σηκωθούμε και να πούμε με δάκρυα: «Αιωνία η μνήμη 400.000 Ελλήνων οι οποίοι πέθαναν στους δρόμους από την πείνα». Φρικτά θεάματα, απίστευτα θεάματα, τα αγνοεί η σημερινή γενιά, τα παιδιά, τα βουτυρόπαιδα, τα παιδιά της καταναλωτικής κοινωνίας, δεν τα κατηγορώ, δεν ξέρουν τι θα πει πείνα, δυστυχία, ζήσανε μέσα στην εποχή της καταναλώσεως, της σπατάλης, της ασωτείας και διαφθοράς.

Τότε ιεροκήρυκας στην Κοζάνη, όπως σας είπα και προηγουμένως, φρικτά χρόνια, 41, 42, 43, τρέμει ο λογισμός, βάλανε φωτιά οι Γερμανοί και οι άλλοι και κάψαν τα χωριά. Και η Κοζάνη με 10.000 έγινε 40.000. Στα πεζοδρόμια, στους στάβλους, δεξιά και αριστερά κάθονταν οι άνθρωποι. Πείνα, αλλά προηγουμένως.

Με αξίωσε ο Θεός τότε να ιδρύσω μια εστία.

Λοιπόν, μια μέρα τι είδα; Ας τα ακούσει αυτή η γενιά της καταναλώσεως. Πάω πρωί πρωί στην εστία. Κι είχαν μαζευθεί παιδάκια μικρά, ξυπόλυτα, μαλλιασμένα. Πεινασμένα από τα Σέρβια, από το Βελβεντό, από τα χωριά.

Είχαν σκύψει, ψυχά μου, στο χώμα της γης. Εσάλιωναν το δαχτυλάκι τους. Έτσι Και σαν σπουργιτάκια μαζεύανε τα ψίχουλα. Με το σάλιο τα ψίχουλα μαζεύανε. Εικόνα πείνας φοβεράς. Όπως είπα, 400 χιλιάδες εκλεκτοί Έλληνες απέθαναν από την πείνα εκείνη τη φοβερά, στην οποία μας κατεδίκασαν οι δυνάμεις του Άξονος.

Γεννιά εκείνη η σημερινή δεν τα γνωρίζει αυτά Σεις ρωτήστε, εσείς παιδιά που είστε εδώ, τον πατέρα σας, τη μητέρα σας, τον παππού σας. Που πουλούσαν οι εικόνες, τα δαχτυλίδια τους, τις αρραβώνες των για να ζήσουν τα παιδιά τους και τα εγγόνια τους.

Αλλά λοιμώ από όλοι με φώναξε ο άσωτος, λοιμώ φώναξαν και εκατομμύρια ανθρώπων Αλλά θα πρέπει να προσθέσουμε και μια ακόμα πινελιά στον πίνακα του λιμού. Μα, ποια πινελιά; Μια μαύρη πινελιά ακόμα: ότι η πείνα αυτή, ο λιμός αυτός, είναι αποτέλεσμα όχι μόνον ασωτίας, αλλά και μιας άλλης αμαρτίας.

Δεν ήμαθα μονονάσωτη, αλλά ήμαθα ακόμα και μια λέξη, υπερήφανη. Γιατί είμεθα υπερήφανοι; Για να πληρώσουμε ακριβά την υπερηφάνειά μας.

Η υπερηφάνειά μας είναι εις τούτο, ότι όλοι μας, μικροί και μεγάλοι,

περιφρονήσαμε το ευγενέστερο των επαγγελμάτων, το αγιότερο των επαγγελμάτων, τη γεωργία. Η Αθήνα όταν έγινε είχε πέντε χιλιάδες κατοίκους. Τώρα πλησιάσαμε τρία εκατομμύρια. Θεέ μου, Θεέ μου. Η μεγαλύτερη πόλη σχετικώς με όλες τις πόλεις της Ευρώπης και του κόσμου.

Και δημιουργήθη, επιτρέψατέ με να μιλήσω με σκληρά γλώσσα.

Γκράν γλώσσα, επιτρέψατέ με, όταν βγεις στο Λυκαβηττό και ρωτήσεις τα τρία αυτά εκατομμύρια πώς ζουν: πόλεμος, αγώνας, εισαλόες. Πολλοί ζουν με τιμιότητα, αλλά και πολλοί ζουν με άτιμα μέσα διαφθοράς, πολλούντας ούτε ιερών και όσιον έχουν. Δημιουργήθη ένα απέναντον δεμπελογανίον. Και τι συνέβη στην ύπαιθρο; Εμένα ρωτάτε να σας πω; Είμαι στο άκρο της πατρίδος, εκλεκτά χωρίς.

Εκλεκτά χωράφια, εκεί εις Πρέσπα, στα χωράφια που βγάζουν τα περίφημα φασόλια, είναι μια έξοχος περιοχή. Ζούσαν άλλοτε, παρακαλώ, στην Πρέσπα πλούσια, ευδαίμονα, ευτυχισμένοι, 20.000 κάτοικοι στα ευλογημένα χωριά της. Τώρα πόσα; Μόλις 2.000, και αυτοί γεροντάκια πλέον. Νέος γεωργός δεν υπάρχει.

Οι γεωργοί είναι άνω των 40 ετών. Προφητεύω, σε μία δεκαετία, εικοσαετία δεν υπάρχει γεωργός πλέον. Ζητείται γεωργός, ζητείται βοσκός. Το παιδάκι μας γεωπόνο, το παιδάκι μας επιστήμονα, το παιδάκι μας γιατρό, το παιδάκι μας μηχανικό, το παιδάκι μας δικηγόρο, το παιδάκι μας όλο.

Γεωργός, όχι, να λοιπόν, διότι αρκετή πίνα η μεγάλη Επάνω στη Φλώρινα ο μεγάλος κυβερνήτης, ο πρώτος εκείνος κυβερνήτης, Ελευθέριος Βενιζέλος. Δεν έφτιαξε πανεπιστήμια και λοιπά, είχε μυαλό. Και πάνω στη Φλώρινα έκτισε ένα θαυμάσιο οικοδόμημα, το μεγαλύτερο οικοδόμημα.

Γεωργική σχολή. Και μαζεύονταν 400 παιδιά και εκπαιδεύονταν στη γεωργία. Τώρα, από 400 παιδιά, έμειναν πέρσι 20, πήγε η Ιταλίδα και τώρα φέτος έκλεισε. Ούτε ένα.

Ε, λοιπόν, νομίζετε εσείς ότι αυτοί οι ολίγοι γεωργοί θα είναι τα κορόιδα, τα κορόιδα τα οποία θα τρέφουν έναν τεμπελχανά Αθηνών; Ιδού, λοιπόν, διότι η Ελλάς, εάν καλλιεργηθεί επιστημόνως, βήμα προς βήμα, όπως είπε κάποιος κυβερνήτης που αξιώθηκε να πει το «όχι», ασχέτως εάν ήτο δικτάκτορας, το θυμείστε εσείς οι παλαιότεροι, που είπε: «Έλληνες, ξεριζώστε τα καπνά, ξεριζώστε τα πάντα» και τις γλάσφρες η τέτοια τέτοις.

Λοιπόν, λοιπόν, εκεί εφθάσαμε και θα έρθει η πείνα. Η Ελλάδα μπορεί να θρέψει τριπλάσιο πληθυσμό και τώρα κινδυνεύουμε, ακριβαίνουν τα πράγματα. Τι λένε μερικοί; Σέβομαι τις ιδεολογίες, όλες τις ιδεολογίες σέβομαι.

Διασέβομαι τις μικρές και τις μεγάλες, αδεία μονομισώ και αποστρέφομαι, αλλά μη ως προς τα οικονομικά. Εμείς οι χριστιανοί είμαστε τα παραπάνω της κομμουνιστάς, άλμα Θεού, το άλμα Θεού. Τώρα λοιπόν δεν ασχολούμαι με την Αμερική. Η κόκκινη επανάσταση θα μας σώσει τον τόπο; Διαφωνώ. Δεν θα μας σώσει η κόκκινη επανάσταση. Η πράσινη επανάσταση, η πράσινη επανάσταση, η πράσινη επανάσταση. Ποιά είναι η πράσινη; Επιστροφή στο πράσινο, επιστροφή και ατιμήστε, εγώ γέρος είμαι.

Γέρος είμαι, σήμερα αύριο πεθαίνω, θα πάω στο χώμα της γης. Θυμηθείτε εσείς τα παιδιά της καταναλώσεως που δοκιμάζετε τους καρπούς της ασώτου ζωής, θυμηθείτε εσείς τα παιδιά που σήμερα ένα παιδί τρώει όσο τρώγανε 10 παιδιά.

Ένα το κάνουνε και το φουσκώσανε, μπαλόνι το κάνανε. Μάλιστα, ο ένας έγινε μες στο σπίτι δράκοντας και τρώει για 10 παιδιά. Α, χρυσό μου, το ένα, το άλλο, το άλλο, αυτά είναι τα αποτελέσματα της καταναλωτικής κοινωνίας.

Πήγα σήμερα στην εκκλησία, το πιο συγκινητικό που είδα στον Άγιο Αθανάσιο, είδα ένα σεμνό, σεμνό διάκο. Με πλησίασε, τον ερώτησα: «Πού είσαι; Από τη Σερβία;» Ξέρεις πώς πιστεύουν οι Σέρβοι. Με τα πόδια γυμνά ήρθαν από τα Βιτώλια και ανέβηκαν επάνω στο 1920 να προσκυνήσουν το σταυρό του Χριστού μας που έχω ανάψει από εκεί πέρα.

Τον ρωτώ: «Σέρβος;» «Ναι.» «Πατέρας σου;» «Γεωργός.» «Πόσα παιδιά;» «Εννέα παιδιά.» Κι αυτός έβδομος. «Πώς ζούμε;» «Πτωχά, αλλά ευλογημένα. Καλλιεργούμε τη γη, όχι με τα τρακτέρ, δεν έχουμε τρακτέρ. Καλλιεργούμε τη γη με τα βόδια μας, με πορτόγωνο, το ψωμάκι μας, το κριθάρι, το κρομμύδι, το αυτογεντρών.» Ένας λοιπόν σήμερα τρώει για δέκα, για δέκα, και ύστερα λένε, λένε: «Δεν μπορούμε να έχουμε, δεν μπορούμε να φτιάξουμε παιδιά.»

Θα πληρώσουμε τη συνέπεια. Συνεπώς, εγώ λέγω ένα πράγμα, ότι η Αθήνα, Θεέ μου, μου έρχεται μια ιδέα, δεν θέλω να σας την πω, είμαι αμαρτωλός άνθρωπος. Σας είπα, δεν είμαι άξιος να φιλήσω τα πόδια σου, όπως λέει ο Κοσμάς ο Αιτωλός, αλλά πιστεύω σε τούτο εδώ.

Και ό,τι λέει τούτο θα γίνει. Λοιπόν, τι θα γίνει; Σε μια νύχτα, σε μια μέρα, θα αδειάσει η Αθήνα. Και όλοι έξω στα χωράφια, για μια πατάτα θα σκοτώνονται 100 άνθρωποι, έξω στα χωράφια. Πράσινη επανάσταση, όχι κόκκινη επανάσταση, η πράσινη επανάσταση της ύστερης ανθρωπότητας, και εκεί βαίνει η ανθρωπότητα, εκεί βαίνει κατά νόμον Αγίας Γραφής και κατά νόμον του Θεού.

Μάλιστα. Έρχεται η πείνα, αδέρφια μου, η νέα πείνα. Εμείς που δοκιμάσαμε τα δεινά της πείνας τρέμουμε Και λέμε Θεέ μου σώσε μας Εκ λιμού, λιμού, σεισμού, καταποντισμού, πυρός, μαχαίρας, εμφυλίου πολέμου.

Έρχονται τα δεινά στον κόσμο. Μάλιστα. Και όπως η αρκούδα στο δάσος μέσα αφήνει τα χνάρια της, τις πατημασιές της, και καταλαβαίνουν οι ικανοί κυνηγοί πού πάει η αρκούδα από τα πατήματά της, έτσι και η αρκούδα αυτή, η μεγάλη, η πείνα, έχει τα ίχνη της.

Ποια ίχνη της; Τι πείνα, πού πείνα; Πεθαίνουν την ώρα που κάθεσαι. Αν είχαμε φιλότιμο, αν είχαμε καρδιά, δεν θα τρώγαμε. Την ώρα που τρως, σκέψου ότι κάτω στην Αφρική πεθαίνουν παιδάκια από την πείνα.

Σκέψου ότι πέρα στην Άπω Ανατολή, Κίνα και κάτω στις Ινδίες και εις άλλα νησιά πεθαίνουν άνθρωποι από την πείνα. Πείνα μεγάλη υπάρχει εκεί, ισχυρά. Και εμείς τι κάνουμε; Θα πω μια αμαρτία της Ελλάδος.

Όσοι είστε παλαιοί, ενθυμείστε. Θεέ μου, να έρθει το καράβι. Πώς το λέγανε το καράβι εκείνο οι παλαιότεροι; Ναι, το καράβι. Και όταν πλησιάζει το καράβι, το τουρκικό, πέρα στο λιμάνι, το φάγερο, Ω, αναστεναζανιά, εδόξα σοι ο Θεός έφηνε τρόφιμα από το μετωριθρό σταυρό Και ανακουφίζουν οι πόλεμοι.

Η Ελλάδα πόσα καράβια έχει; Τρεις χιλιάδες καράβια έχει. Η δεύτερη, η τρίτη δύναμη είναι ναυτική. Είδατε κάνα εφοπλιστή να φορτώσει κάνα καράβι; Πατάτες, σιτάρι, κριθάρι. Τίποτα, να τα πάει κάτω στους πεινασμένους.

Σκληρός, απέσεως, ανάδειτος, εγώ εκεί δρα την πατρίδα μας, να κηρύξει αν υπήρχε πρωθυπουργός, πάω, φεύγω τώρα, ας μην το ανακατέψω το θέμα, άστο, άστο, άστο, γιατί θα εξοργιστώ πολύ, άστο, εξοργιστώ, όχι για κανένα λόγο, εξοργιστώ, εξοργιστώ πολύ, εξοργιστώ. Λοιπόν, δε, ούτε ένα καράβι να πάμε εκεί, καθώς θέλετε να πει όσοι είναι άνθρωποι, πείτε και αυτής ομοίως, είπε ο Χριστός.

Λοιπόν, πείνα, έρχεται η πείνα, έρχεται. Θέλετε να δείτε μια εικόνα πείνας; Ανοίξετε εδώ την Αποκάλυψη, το 6ο κεφάλαιο, διαβάστε το 6ο κεφάλαιο. Εκεί πέρα, στο φιλμ της Αποκαλύψεως, θέατρο είναι η Αποκάλυψη, θεϊκό θέατρο, μόλις τα ανοίξει εδώ, επάνω στην σκηνή παρουσιάζονται τέσσερα άλογα που καλπάζουν.

Το ένα είναι άσπρο σαν το χιόνι, το δεύτερο είναι κόκκινο, το τρίτο είναι μαύρο και το τέταρτο είναι κίτρινο. Τα έχω ερμηνεύσει αυτά, έχω δώσει και βίντεο που έχει εξαντληθεί. Το άσπρο είναι η ειρήνη του Θεού, το κόκκινο είναι ο πόλεμος, το μαύρο η μαύρη αγορά, η πείνα, η δυστυχία.

Το κίτρινο η επιδημία, η ασθένεια, το ένα κατόπιν το άλλο. Λοιπόν, πείνα, γιατί λέγει, υπενθυμίζω τον Κοσμά τον Αιτωλό, που είπε ο Κοσμάς ο Αιτωλός μια μέρα δακρυσμένος, κλαίοντας, προβλέποντας την πείνα της ανθρωπότητος.

Ως αποτέλεσμα της ασωτείας του, είπε ο Κοσμάς Αιτωλός, θα 'ρθει μέρα, αδέρφια μου. Μια φούχτα αλεύρι, μια φούχτα χρυσάφι, μια φούχτα αλεύρι, μια φούχτα χρυσάφι. Ομιλώ, τα παιδιά θα με θεωρήσουν ότι λέω κάτι απίστευτο.

Λέτε εσείς με τα άσπρα μαλλιά, εσείς οι ήρωες της Αλβανίας, πάνω των ψινών ωραίων που ζήσετε ωραία σήμερα. Εσείς λοιπόν λέτε εδώ να ρωτήσετε ότι το 1943, που η πείνα έφτασε το ζενίθ, ότι στο ψωμάδικο το ψωμί πόσο, παιδιά μου, τις κατανάλωσε ως νέοι μου;

Πόσο είχε φτάσει το ψωμί; Λοιπόν, 150 εκατομμύρια ένα ψωμί. Λοιπόν, τι θα σώσει; Τελείωσα, τέλειωσε. Τέλος, ποιος θα μας σώσει; Θα σας αναφέρω μια προφητεία και τελειώνω τον λόγο. Προφητεία που δεν την είπε Έλληνας, την είπε ένας Ρώσος, άγιος Ρώσος, που εκατό χρόνια ζούσε στην Ρωσία.

Ασκητής, φιλαλήθης, τάλαντο εξαίρετον, φιλόσοφος, κοινωνιολόγος. Αυτός, διωγμένος από τον Τσάρο, που πήγε μέσα στα κάτεργα της Σιβηρίας και κρατούσε αγκαλιά του ένα βιβλίο και μόνο βιβλίο. Και από αυτό το ευλίο ενεπνεύστη τα υπέροχα αντιγύηματά του Το όνομά του, δώσε το γεύσης Δώσε το γεύσης Λοιπόν, αυτός, ένα μόνο σας λέγω.

Ότι όταν πλησίασε η ώρα του θανάτου, πλησίαζε ο θάνατος, φώναξε τη γυναίκα του. Η γυναίκα του λέει, γιατρό «Όχι, καλή μου γυναίκα, γιατρό· τον παπά της ενορίας μου.» Θέλω να εξομολογηθώ τα κρίματά μου και να κοινωνήσω των αχράντων μυστηρίων.

Και εξολογημένος και κοινωνημένος, παράδεικες των θεών Το πνεύμα του ο αθάνατος δοσηλεύσεις, ο Ρώσος Τι γράφει εκεί; Γράφει προφητεία. Τι γράφει; «Ρωσία μου, γλυκιά μου πατρίδα, θα πεινάσεις. Και κόσμος ολόκληρος της Ευρώπης θα πεινάσει.»

Θα πεινάσεις γιατί εσταύρωσες τον Χριστό. Κοιτάξτε, μια Ρωσία, δεν αναμειγνύομαι στην πολιτική, θα πεινάσουν όλοι, και οι μεν και οι δε. Η πείνα δεν θα είναι μόνο στην Μόσχα, και στη Νέα Υόρκη και στην Αγγλία και παντού. Θα είναι παγκόσμιος λιμός, δεν θα είναι τοπικός λιμός, θα είναι παγκόσμιος λιμός, τον οποίο λέγει αυτή: «Ρωσία μου, γλυκιά μου πατρίδα, θα πεινάσεις». Κοιτάξτε, πρώτα η Ρωσία ετροφοδότει, σιτοβολώνας όλου του κόσμου. Τώρα αμάν, λέει, θέτε πετρέλαιο;

«Θέλετε πετρέλαιο, Έλληνες; Σιτάρι δώστε μου, σιτάρι δώστε μου!» Σημεία πείνας, έρχεται πείνα. «Θα πεινάσεις, κόσμε», λέγει ο Ντοστογιέφσκι. Μόνο εάν πέσεις στα γόνατα και πεις «Πάτερ, ήμαρτον εις τον ουρανόν και ενώπιόν σου και ποίησόν με ως ένα των μισθίων σου!» Τα αυτά είπε. Αδελφοί μου, η μόνη σωτηρία είναι το μαύρο το εορτάσαμε. Άσωτοι είμεθα, κατράμινος ο βίος μας, κοράκια είμεθα αν μας εξετάσεις. Το άσπρο, πλύνε με, Κύριε, και υ

Κύριε, και υπέρ χιόνα λευκανθήσομαι. Είθε, αγαπητοί, όπως εμιμήθημε την ζωή του ασώτου εις το μαύρο, να μιμηθούμε την ζωή του ασώτου εις το λευκόν, εις τρόπον ώστε να συναντηθούμε όλοι εις την χώρα της χιόνος, εις την χώρα της αρετής και της μετανοίας, και να υμνήσουμε Πατέρα, Υιόν και Άγιον Πνεύμα εις αιώνας αιώνων. Αμήν. Όλοι μαζί, μια ψυχή, ένας λαός, μια ψυχή, ένας λαός. Η φωνή σας μέχρι τα άστρα του ουρανού. Όλοι μας, κανονικώς, στον Τίμιο Σταυρό. Δι' ευχών.

Λευκόν, Παναγία του Πατέρα μου, Κύριε Ιησού Χριστέ, ο Θεός, ελέησον του Ιησού Χριστού.

Ίσως μας καλεί!