Η Σαμαρείτιδα και η λατρεία εν πνεύματι και αληθεία

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

What a heartening sight this hall presents again tonight. The thirsty deer are here. You are those thirsty deer. You have come from neighborhoods across the city, and from even farther away, to hear the Word of God.

You hunger for God and thirst for God. You long to hear words of eternal life, and for this you are blessed. You are blessed not only when you remain listeners, but also when you put into action what you hear in this hall, or in any other hall. As Christ says, blessed are those who hear the Word of God and keep it.

So today I would like to ask you: do you put into practice what you hear here? Are you doers of the Word, as well as hearers? If you remember, we had a sermon here on March 26.

That sermon had a slogan. Its subject was television, and its slogan was: “Down with television!”

Many of you were here, twice as many as there are today. I would like to know how many of those who were here on March 26 of this year acted on what they heard.

You all have televisions, and you all watch them. That is a fact. After that sermon, we even handed out a leaflet from PITHA. So how did you act on its message?

Most of you still watch television, offering one excuse after another, and yet you think you are doing nothing sinful. Sadly, the same thing happens with other prohibitions of the moral law.

Even though many have no ears to hear these words, the commandments of God, there are people in Athens and in other parts of the country who do put them into practice. Strangely enough, I even received a letter from London.

Newspapers abroad reported that a rather unusual bishop in Greece had preached against television and urged his listeners to turn off their sets. That little item was all the London papers wrote.

And that little news item, that tiny little item, an English father heard about it and read it. He went home to his wife and children, and they all decided to turn off the television. An Englishman, mind you! O my God, my God.

You speak in Greece, and people do not listen. Then your words leave Greece, travel far away, reach the British Isles, and find people there who do listen. What a comfort that is for preachers of the Gospel, who are often discouraged and think their words have borne no fruit.

Keep sowing the Word of God. Some soul will be found who puts God's words into practice. And even if no such soul is found, we will have done our duty.

Such is the obsession with television. Even if someone came down from heaven and told you to turn off your televisions,

you still would not turn them off.

And you think you are Christians.

We are all playing games. Remind anyone of a fault that has become a passion, and they cannot bear the thought of giving it up.

These earthly televisions! And now everyone is getting ready to buy new sets. The old black and white televisions will be thrown away, and people will spend billions upon billions.

People will throw their old black-and-white televisions into the ravines and buy color sets, so they can watch the prostitutes, the famous prostitutes and the stars of this world in vivid color, and sin will grow in every color of the devil. So evil is increasing, and the signs of the times are multiplying. These are satanic times, times that herald the Antichrist.

They will spend millions, while sick people lie in the corridors of hospitals, even at the Red Cross hospital. And now these new televisions will cost fifty or sixty thousand drachmas.

And everyone will buy one, everyone. Here, among people gathered like this, there is still a sense of what is beautiful and good.

And you have a sense of what is good, too. As I said at the beginning, you come here like thirsty deer to hear the word of God, even in this summer heat. Today I will turn on a different television for you. As I told you, there is another television, and here it is: if we opened Holy Scripture as often as we turn on the television, people would become angels, and Greece would be Paradise.

It would be Paradise. I do not want to prophesy, but my God, my God, Athens will pay dearly for this. Your children, your daughters, your whole generation will pay. We have despised the Word of God. Like wild beasts, we refused to listen, and we gave our attention to things small and insignificant. We shall reap what we have sown. With television we have sown thorns throughout the household, and thorns are what we shall reap. But this is wheat; this is heavenly fruit. If we sowed this seed everywhere, from early childhood through university, we would reap great sheaves of good works.

So today, here at our gathering, we too will turn on a television. I will not keep you long. Others sit watching television for one hour, two hours, three hours, even until morning.

Here, for half an hour, we will look at our own television. And when we turn it on, what do we see? What do we see? A person beyond all others. Name anyone you wish, however dear, however gracious, however gifted. Beside the person whom all Holy Scripture praises, that person is nothing.

And that person is our Lord Jesus Christ. He fills us with wonder and awe. He is, as Scripture says, ‘fairer than the sons of men.’ My dear people, what are you doing? You turn on the television and strain your eyes and ears to watch filth. You take it in, enjoy it, and keep turning it over in your mind. Turn instead to Christ, fairer than the sons of men. A holy soul once said, ‘Let me suffer for a hundred years, my God. A hundred years of suffering would be worth it if I could see Christ for just one moment.’

‘I shall be satisfied when I behold Your glory.’ So when we open Holy Scripture, we see within it the person who is above all others: our Lord Jesus Christ. And just as a television has channels, so the Gospel, this spiritual television, has its channels.

Today we shall turn to one of those channels. Which one? John the Evangelist. We shall open the fourth chapter and see a miracle there. What kind of miracle? It is unlike the miracles the Saints perform, though the Saints do perform miracles, and God is wondrous in His Saints.

Saint Gerasimos performs miracles. So do Saint Dionysios and Saint Spyridon. Our Most Holy Theotokos (All-Holy) performs miracles too. Yet these are the lesser miracles. The greatest miracle, we do not see Paradise, is the change of our hearts, our spiritual rebirth. It is our metanoia, our repentance. That is the greatest miracle. The fourth chapter describes such a spiritual and moral miracle: coal becomes a diamond. Can coal become a diamond? A crow becomes a dove. Can a crow become a dove? Darkness becomes light. It is the Samaritan woman.

She was the crow with rotten flesh in its beak. Now she carries an olive branch and proclaims Christ. She was coal that blackened everything it touched; now she is a diamond of Paradise.

She was darkness and became light. She was named Photini, and we celebrate her as Saint Photini. What greatness we find in this account in the fourth Gospel! What does it tell us? We see Christ setting out. From where? From Jerusalem. How does He travel? In a carriage drawn by horses adorned with gold, or by the means of transport we have today? Christ sets out on foot.

Only very rarely did He ride a humble donkey, as He did on Palm Sunday. The rest of the time He walked on His holy feet. He crossed the whole land of Palestine. Here is a great lesson for all of us, dear friends. In our age people have almost stopped using their legs, and, having done so, we suffer heart attacks.

Christ taught us to walk. I can almost see Him walking barefoot over mountains and through valleys, covering twenty, thirty, forty, fifty kilometers on foot, day after day. Where is He going? He is traveling from Judea.

He approaches the border where Judea ends and another land begins: Samaria. Its people were hostile to the Jews, just as the Jews were hostile to the Samaritans. The Jews regarded themselves as the finest of their people and looked down on the Samaritans as an inferior, despised people whose ways and customs were mixed with those of pagans. Christ reached the border. Stop! He had reached the border.

Did Christ cross that border? He certainly did. What does He teach us by doing this? My brothers and sisters, today the world is divided by borders. Along those borders stand armies, always ready for conflict.

But a day will come, I firmly believe it, when the borders that divide peoples will be abolished. Who will abolish them? The United Nations? Communism? Socialism? Anarchist and atheistic ideas? One alone will abolish those borders: Christ.

Then, across the whole earth, from the North Pole to the South Pole, from east to west, one banner will fly: the banner Constantine the Great raised near the Milvian Bridge. It will bring all peoples together, and it will be the banner of our Cross.

Christ crossed the border and entered Samaria. There, thirsty, He stopped beside a spring, a well with a history. A hunter may travel for miles into the forest in search of his quarry.

And a fisherman goes to the shore, stands on the rocks, casts his hook, and waits for hours for a fish to bite. So Christ, the great fisherman, went to that well to cast His hook, His teaching, and He waited. He waited for one soul. Oh, one soul! Christ had traveled so far for one soul. My brothers and sisters, at this point I feel like weeping and stopping my sermon. Christ walked seventy kilometers to find someone everyone had cast aside, a sinful woman, to draw her out of the mire, to turn coal into a diamond and a crow into a dove. And what of us today, who follow Him?

What of us bishops, priests, theologians, preachers, and parish priests? Have we made such an effort to find souls? There are parishes and villages the bishops have never visited.

Yet the Jehovah’s Witness goes there.

There are villages no preacher has ever visited. There are villages, parishes, and families the priests have never gone to see. The priest does not visit the family. He stays far away, apart from the people.

Yet Christ gave us an example of how much effort to make for the salvation of a single soul. While we sleep and do nothing, the children of darkness, the children of sin, are feverishly at work. As the Gospel says, “You cross sea and land to make one convert, and when he becomes one, you make him twice as much a son of Gehenna as yourselves.”

Think of it: eight thousand priests and three thousand theologians. If each of us stopped being idle, imagine what could happen in Greece. Greece would become a paradise. Yet people come all the way from Brooklyn, in America, to fish for souls.

Christ sets out from Jerusalem. He walks for miles on His holy feet, the feet that will soon be nailed to the Cross. He reaches the city of Shechem in Samaria and sits there like a fisherman waiting for a fish to come by.

The Gospel gives us a detail that has its own lesson: Christ “sat thus by the well.” He simply sat down beside it. No one laid out a carpet for Him to sit on.

He had no chair, no armchair, no furniture at all. He sat humbly on the grass. Imagine if we had a photograph of Christ, or could see Him on television. One day this too will happen.

May television leave the hands of the devil and come into the hands of Christ, so that you could see Him there, sweating as He sat on the humble grass. Christ lived simply. Now let us compare our lives with the simplicity of our Lord Christ.

What is the conclusion? Christ was simple, while we surround ourselves with chairs, furniture, armchairs, furnishings from Greece and Denmark and even farther away. Our people lived very humbly in 1921 and in earlier times. Now our homes are full of useless things, full of useless things.

If Christ came and sifted through our homes, large and small, looking at all the useless and dangerous things in them, He would throw them out the window with holy indignation, just as He once drove the buyers and sellers out of the Temple.

Out the window with them; few of these things are useful. Luxury, luxury has consumed us. And luxury is one of the causes that will bring about a third world war. Live simply, simply, very simply. What one wealthy Athenian needs to live on could support a hundred people in the countryside. And what one American in New York needs to live on could support a thousand people.

Luxury. Luxury in food, luxury in furniture, luxury in clothing, luxury on outings, luxury in everything. Saint Kosmas of Aetolia used to say wisely: “If you need a hundred drams of bread to eat, may it be blessed.” How different from the beautiful picture of Christ: “He sat thus by the well.” Christ sat there by the well and waited as the hours passed.

It was noon. The heat was fierce, Christ was sweating, and the fish was about to come.

The woman came at noon. Those of you from villages know that women go to the well in the morning or evening, when it is cool. They go for water early in the morning or in the evening.

No one goes at noon. Why, then, did she go? Because she was a sinner and felt ashamed. She was a prostitute, morally corrupt, and unmarried. Yet she still felt shame; she had not lost all sense of it.

Today, though, the more some women sin, the more shameless they become. She went at noon so that no one would see her. With her water jar on her shoulder, she climbed the hill to the well. What a scene! Here was a sinful woman whom respectable people would not even greet.

The scribes and Pharisees would see her as rubbish, a rag, a raven, a lump of coal. And there she was, approaching Christ. But Christ was a stranger to her, utterly unknown.

My dear friends, there are times when Christ stands right before us, yet He walks before us unrecognized. At that moment Christ says to the woman, “I am thirsty.” Christ is thirsty. Christ Himself thirsts.

But Christ made the rivers: the Axios, the Aliakmon, the Peneios, and the great rivers of the earth. Christ made the lakes. On the moon there is not a single drop of water, not a single drop.

When the American astronaut set foot on the moon and was terribly thirsty, he said, “My God, when can I get back to earth, go home, turn on the tap, and drink some water?” Ungrateful man! We have water in abundance, yet we never say thank you. I prophesy, no, it is the prophets who prophesy, that a time will come when the Peneios will dry up and animals will walk along its bed. Even the greatest rivers will dry up. Lakes full of water this year will not hold so much as a glassful.

Then, then we will lift our eyes to heaven and beg for rain to cool the earth. Poor, proud man, do you not see the little birds? Early in the morning they rise, go to the springs, sing, and drink a little water. Then they lift their heads as if to say, “God, we thank You.”

Yet human beings are the most ungrateful creatures in the world. And now Christ is thirsty. He will thirst still more upon the Cross, and humanity will not offer Him even a drop of water.

Christ is thirsty, and He says to the Samaritan woman, “Give Me a drink.”

At that moment, a conversation begins. And what a conversation it is! It starts with small things. Then, as an eagle lifts its young and carries them high, Christ takes the Samaritan woman and raises her higher and higher: beyond the stars and galaxies, into the world of the greatest divine revelations.

What a conversation! Some scholars sit up at night reading Plato’s dialogues. I do not fault them. But Christ’s conversation with the Samaritan woman is infinitely greater than Plato’s dialogues.

The conversation begins. Christ asks for water. The Samaritan woman realizes he is a Jew. Was it his clothing? No, probably his accent. She can tell he is not a Samaritan. He is a Jew.

At once she is astonished. She says to him, “How can you, a Jew, dare to ask a Samaritan woman for water?” And what does Christ say? “If you knew who was asking you for water, you would ask him for the water of immortality.” She says, “You have this water of immortality? Are you greater than Jacob, who dug this well so that people and animals could drink?” Then she says, “Give me this water to drink.” Christ looks at her with sympathy and love. Like a kind doctor who gently lays his hand on a wound to heal it, Christ tenderly touches the wound in her life.

He says to her, “I will give you the water, but on one condition: call your husband. This gift is for him too.” She replies, “I have no husband.” He says, “You have spoken truly. You have had five husbands, and the man you are with now is not your husband.”

“This man knows my secrets.” My fellow Christians, Christ knows our secrets too.

You may deceive your husband, mock him, and have relations with other men, while he believes he has a saintly wife. Christ knows your secrets, my dear woman. And Christ knows your secrets, my dear man.

Christ knows every detail. The woman wonders, “How can this man, a stranger to me, know these things?” She says, “I see that you are a prophet. And since you are a prophet, please settle a question for us.”

“We have a question,” she says, “a problem we need to resolve. What is it?”

We would need scales to weigh Christ’s words. The answer he gave the Samaritan woman is enough on its own to prove that he is God.

It is enough to prove the truth of our faith. What an answer he gives! “The hour is coming,” he says, “when you will worship neither on Mount Gerizim nor in Jerusalem. God is spirit, and those who worship him must worship in spirit and truth.”

My beloved, I would like to say a few words about this saying, the very heart of Christ’s conversation with the Samaritan woman.

We cannot plumb its depths. But just as a swallow swoops low and brushes the sea with its wings, we too will draw near enough to touch this boundless ocean of divine wisdom: “God is spirit, and those who worship him must worship in spirit and truth.”

God is spirit. That means there is not a single particle of matter in him. He is spirit, pure spirit.

But what is a human being? A human being is made up of both spirit and matter. Let me put it more simply. We have flesh, the part we can see. Yet a human being is more than what we see; the deepest part is unseen. We look much alike in our faces. No one has two noses or three or five ears. There are small differences in our appearance. But what is visible is not the whole person. The deepest part of the person is what cannot be seen.

That is the depth of a human being. The body is the visible part. Take someone who has just died to a laboratory and ask a chemist, “Tell me what a human body is made of.” The chemist can analyze the body and identify the elements that make up the human organism.

The chemist will tell you that we have iron in us. And if we lack iron, certain illnesses follow. How much iron do we have? Enough to make a nail to hang your coat on.

The human body also contains enough phosphorus to make a few boxes of matches, and enough calcium for a little whitewash for your room. It contains fat too. Hitler knew that and made soap from it.

That is the chemical makeup of a human being. A few cheap things: a nail, some soap, a little lime, earth. Those are our elements. The materials cost very little. But the chemist may know every element precisely; give him those elements and ask him to combine them into a human being. O my God, I am astonished that there are people who do not believe!

Think of a car. Would you dare say a car grows by itself? Someone made it. The human being is a far greater living creation. The car that travels along the road is only a feeble imitation of a human being.

Well then, let us return to the subject.

Our subject is the human person. But beyond the cells, the veins, the arteries, the stomach, the intestines, all these material things, beyond the nerves and the brain, O my God, there is the spirit. That is what gives a human being worth. But what is the spirit? The spirit is our thoughts, the nous, the spiritual intellect that thinks. The spirit is the heart that feels. The spirit is the will.

These three, the intellect, feeling, and will, together make up the spirit, the immortal spirit. Because man has a spirit, he is more closely akin to God than any other creature. So man worships God through his spirit: in spirit.

“God is spirit, and those who worship Him must worship in spirit.” What does it mean to worship God in spirit? It means that when you pray, your mind should not be on your shop, your affairs, your children, your wife, or anything else.

Cast aside every care, every worldly care, and let your mind soar toward heaven.

Good. “May my meditation be pleasing to Him; I will rejoice in the Lord.” When you pray, when you kneel, let your heart burn with the holy longing of divine love. Above all, let nothing else burn in your heart but that love. When you pray, direct your will toward God. Let me give you an example. I remember something that struck me as a little child back in my homeland. I went into some gardens and watched a flower with curiosity. I asked my mother, “How does this flower do that?” It is called a sunflower. It is a curious thing.

Keep your gaze turned toward Him, like a compass needle drawn by a magnet, like a sunflower turning toward the sun. That is what it means to worship in spirit. “God is spirit, and those who worship Him must worship in spirit and truth.” And what does “in truth” mean? It means that within your understanding you must hold an image of the true God.

The true God is not the statues of our ancient forebears, made of marble, wood, and gold and set up on the Acropolis. The true God is not Allah as taught by the Muslims. The true God is not the gods of Africa or other peoples. Those are false gods.

There is one true God, whom Christ revealed to us: the Father, the Son, and the Holy Spirit. When you pray, you must hold within your understanding an image of the true God: the Father, the Son, and the Holy Spirit. “Blessed is the Kingdom of the Father and of the Son and of the Holy Spirit, now and ever and unto ages of ages.” That is how the Divine Liturgy begins, in all its majesty.

When you pray, you must hold before you the image of the true God. I insist on this!

At that moment, remember that God is not confined to the Acropolis or to any one place on earth. God is everywhere present. It has rightly been said that His center is everywhere and His circumference nowhere.

Keep in mind that God is everywhere present. There is no place on earth where He is absent. Where could you go? To the North Pole, where the Eskimos live in their huts? Down to Africa, to the Sahara, where the Bedouins walk under the summer sun? Could you become a diver, board a submarine, and descend five hundred meters beneath the sea?

“Those who worship Him must worship in spirit and truth.” Keep in mind the true God, the Holy Trinity, and His presence everywhere. God is just. Keep His justice in mind: He loves righteousness, and you too must be just.

God is merciful, loving toward mankind, and long-suffering. You too must be a drop of kindness, love, and mercy on this earth. God is love. Be even a tiny drop of love here on earth. If you have no love when you pray, you cannot have any communion with Him. You are like a broken radio. When your radio or television breaks, you worry and try to repair it so you can receive the world again. In the same way, a person should be troubled when interference disrupts that communion.

Static. When there is static, you hear it and it troubles you. The other day, I met a woman at the bishop’s office. “Oh, Your Grace, I spent half an hour on the telephone. I was talking to my child in Australia, but there was so much static I couldn’t hear my child’s voice.” Just as static can keep us from hearing the voice of our sweetest Christ, the same thing can happen in prayer. We need to be free of static. God is Spirit, and those who worship Him must worship in spirit and in truth.

“And in truth.” One more thing. You say, “But I pray.” Very good. “I live as an ascetic.” Very good. “I have a prayer rope.” Very good. “I say, ‘Lord have mercy.’” Very good. “Even as I walk, I say, ‘Lord have mercy.’”

“I am a person of prayer. I sit and pray.” Yes, but there is a great “but” here. While you are up there on Mount Tabor, up on Mount Tabor...

The disciples were on Mount Tabor when they said, “It is good for us to be here.” If God has graced you with the gift of prayer, and your heart has risen to the summit of Mount Tabor, and you are praying there with your prayer rope, then if you hear someone cry, “Help!” you will leave your prayer, leave your prayer, leave your prayer, and go to help that person. Do you understand? Christ does not want us merely to be philosophers who are pleased with ourselves. No, my dear friends.

My dear friends, the interpretation I have given you is John Chrysostom’s. What a great spirit Christ had! You may say, “But I’m praying!” Take care to help someone else as well.

For God is love. My dear Christians, with these few poor words I have given you a cupful from the ocean of divine truths contained in this immortal saying: “God is spirit, and those who worship Him must worship in spirit and truth.”

The Samaritan woman heard these words. Oh!

“To what great heights you have lifted me, up to the heavens!” She was astonished and said to Christ, “These are the words I expect to hear from the one for whom the whole earth longs. East and West, the whole world longs for the Messiah, Christ, to come.” “I am He.” She left her water jar at His feet, went down to her village, and called out to the people: “Come and see a man who told me the secrets of my life!” Notice how humble she was. The people came, sat and listened in wonder, and said, “We believe in You, Christ, no longer because of what this woman told us, but because we have heard for ourselves that You truly are the Messiah.”

And You are the Messiah, the Redeemer of the world. From then on, this woman never stopped proclaiming Him. Anyone who wants to learn about her life can read the Synaxarion, since our time is up.

She traveled and traveled and traveled. Where did she stop? Where did she proclaim the greatness of God? In Rome, certainly, and elsewhere. For us Greeks, there is one city whose name brings tears to our eyes: Smyrna.

She preached there, and in the place where she preached, our ancestors from Asia Minor built the most beautiful church in the East: the Church of Saint Photini. Only its icon screen still exists, and its bell tower was the tallest building there. Many went there; perhaps some of your elders did too. Soldiers worshipped in that holy church. There, for the last time, the holy Chrysostomos of Smyrna spoke: “My children, my children, our people will pass through much suffering. Believe in God. Better days will dawn for the Greek people.”

So the story of Saint Photini is bound up with the history of our suffering people. And now there are stables, cinemas, stadiums, and more... My dear friends, I will finish with this. Of everything I have taught you tonight, hold on to these words: “God is spirit, and those who worship Him must worship in spirit and truth.” We go to church and sit there for an hour, perhaps two. But afterward, what have we gained? Ask someone as they leave, “What did the chanter sing today? What did the epistle reading say?” Ask another, “What did the Gospel say?” They went in and stood there, but were they truly present? You are either present or absent.

Your bodies are here, but your spirits are elsewhere, and it is your spirit that God cares about. Give me just a moment. One sigh from the heart can mean more than sitting from morning till night with the Gospels in your hands while your nous, your spiritual mind, is somewhere else.

God is not a phonograph, and neither is a human being. A human being is something great and exalted. A sigh that rises from a person’s heart to God is a great thing, a very great thing.

So when you are in the church, truly be there. Do you know who prayed in spirit and truth in the old, blessed days? My answer may surprise you.

Do you know who prayed in spirit and truth? In Russia, under an atheist state, thousands, millions had gone. Those who remained were very few.

At the Creed, they knelt with tears of deep feeling. You could sense the power of God, as though thunder sounded and the very ground shook. But here among us, one person looks at his watch, another yawns, another is busy with this or that. Their spirit is absent, though it is the spirit that God seeks.

My dear friends, do not think that what I have said does away with worship in our churches. Of course not! Churches, too, are houses of God.

Of God, and there are beautiful churches that have been built. We should know that here in our homeland, we have beautiful churches. Churches!

There are beautiful churches throughout our homeland. In Florina there is the newer church of Saint Panteleimon; in Kozani and elsewhere there are others. Smyrna had the church of Saint Photini. There are many beautiful churches. Saint Peter’s in Rome is immense and holds thousands upon thousands. In London there is the church of Saint Paul the Apostle.

Smyrna had the church of Saint Photini. There are many churches. But if you ask me which is the most beautiful, I will tell you: it is neither Saint Peter’s, nor Saint Paul’s, nor Saint Photini’s in Smyrna, nor even Hagia Sophia.

It is the human heart. The human heart! “Give me your heart, my child.” It is our hearts that God asks of us.

A heart free from the passions and impurity becomes the most beautiful church of all: a church that cannot be destroyed, where God is praised and worshipped forever. Amen.

Amen.

“A lump suddenly appeared on my neck, a large swelling, and we did not know what it was. I went to the doctor, and he sent me straight for a scan. They told me I needed surgery.” “Where did you have the scan?”

“At Agia Marina.” “Is that a hospital?” “In Athens.” “In Athens. They told you that you needed surgery?” “Yes.” “What happened next?” “I went to another doctor, and all three doctors told me to have surgery.”

“But I did not want surgery. I went to my spiritual father, and he told me no. He gave me holy myrrh from the icon of the Most Holy Theotokos of Malevi. I put it on every night...” “You put the myrrh on your neck and went to sleep?”

“Yes.” “I see.” “And little by little, the swelling went away. It kept getting smaller, and now I cannot see anything. There is nothing there anymore.”

You see how the Most Holy Theotokos works a miracle when someone asks her with faith. She loves us, she cares for us, and she intercedes with her Son. But faith is needed too. The miracle we receive depends on the strength of our faith.

“May the Most Holy Theotokos be with you.” “Thank you very much.”

Άγιοι, Άγγελοι και Αρχάγγελοι, Τίμιε Πρόδρομε, Αποστόλων δωδεκάς, οι δάσκαλοι και πατέρες της Εκκλησίας, όσιοι και μάρτυρες, οι καλώς αθλήσαντες στεφανωθέντες, πρεσβεύσατε προς τον Κύριο να ελεήσει και να σώσει τας ψυχάς ημών. Αμήν.

Χαριτωμένο θέαμα παρουσιάζει κι απόψε η αίθουσα εδώ. Τα διψασμένα λάφια είναι εδώ. Σεις είστε τα διψασμένα λάφια. Σεις από τις διάφορες συνοικίες της πόλεως και ακόμα μακρύτερα ευρίσκεστε εδώ για να ακούσετε τον Λόγο του Θεού.

Πεινάτε τον Θεό, διψάτε τον Θεό, διψάτε να ακούσετε ρήματα αιωνίου ζωής και είστε δι' αυτό μακάριοι, μακάριοι όχι μόνο όταν μένετε ως ακροαταί, αλλά όταν τα οποία ακούετε εις την αίθουσαν αυτή, όπως εις κάθε άλλη αίθουσαν, εκτελείτε. Ο Χριστός: Οι ακούοντες τον λόγον του Θεού και φυλάσσοντες αυτόν.

Και θα ήθελα και εγώ σήμερα να ερωτήσω εάν αυτά τα οποία ακούετε εδώ στην αίθουσα τα εκτελείτε, τα εφαρμόζετε. Δεν είστε μόνο ακροατές, αλλά είστε και ποιητές του Λόγου; Αν θυμάστε, στις 26 Μαρτίου εδώ στην αίθουσα είχαμε κήρυγμα.

Σύνθημα ομιλίας. Το θέμα της ομιλίας ήταν οι τηλεοράσεις. Το σύνθημα ήταν «Κάτω οι τηλεοράσεις».

Είσαστε πολλοί εδώ στην αίθουσα, διπλάσιοι από ό,τι είστε σήμερα. Θα ήθελα να ξέρω, από εκείνο τον κόσμο που ήταν εδώ στην αίθουσα στις 26 Μαρτίου του παρόντος έτους, πόσοι και πόσες εφαρμόσατε τον λόγο αυτόν.

Ότι έχετε όλοι τηλεοράσεις, ότι όλοι βλέπετε τηλεοράσεις, είναι γεγονός. Από αυτόν τον κόσμο που παρακολούθησε την ομιλία εκείνη, και στο τέλος μοιράσαμε και ένα φυλλάδιο της ΠΙΘΑ, πώς εκτελέσατε τον λόγο αυτόν;

Οι περισσότεροι, με διάφορες προφάσεις, εξακολουθείτε να βλέπετε τηλεοράσεις και όμως νομίζετε ότι δεν αμαρτάνετε. Και αυτό που γίνεται με τις τηλεοράσεις γίνεται δυστυχώς και με άλλες απαγορεύσεις του ηθικού νόμου.

Εν τούτοις όμως, αν και πολλοί δεν έχουν αυτιά να ακούσουν τα λόγια αυτά, τας εντολάς του Θεού, εν τούτοις υπάρχουν άνθρωποι που εφαρμόζουν τα λόγια αυτά και από την Αθήνα και από άλλες επαρχίες. Το δε περίεργο είναι ότι έλαβα γράμμα από το Λονδίνο.

Στην εφημερίδα του εξωτερικού, ότι εδώ στην Ελλάδα ένας περίεργος επίσκοπος έκανε κήρυγμα εναντίον των τηλεοράσεων και ότι συνέστησε στους ακροατάς να κλείσουν τις τηλεοράσεις. Αυτό το λίγο γράψανε οι εφημερίδες του Λονδίνου.

Και αυτή τη μικρά ειδησούλα, αυτή την ειδησούλα τη μικρά. Την άκουσε, τη διάβασε ένας οικογενειάρχης Άγγλος. Πήγε στο σπίτι, κάθεται η γυναίκα του, τα παιδιά του. Και αποφασίσανε όλοι να κλείσουν την τηλεόραση. Άγγλος, παρακαλώ. Ο Θεέ μου, Θεέ μου.

Να μιλάς στην Ελλάδα και να μη σε ακούνε. Και να φεύγει ο λόγος από την Ελλάδα. Να πηγαίνει μακριά, μακριά, να φτάνει μέχρι τα Βρετανικά νησιά και εκεί να ευρίσκονται άνθρωποι. Σαν μια παρηγορία στους κήρυκας του Ευαγγελίου, που πολλές φορές απογοητεύονται και νομίζουν ότι ο λόγος των δεν έχει αποτέλεσμα.

Κόμμα σύρνας σπήρο με τον Λόγο του Θεού. Κάποια ψυχή θα ευρεθεί να εφαρμόσει τα Λόγια του Θεού. Κι αν ακόμα δεν ευρεθεί καμιά ψυχή, εμείς το καθήκον μας το έχουμε εκτελέσει.

Η μανία της τηλεοράσεως. Όταν κατεβεί από τον ουρανό και σας πει να κλείσετε τις τηλεοράσεις,

δεν κλείνετε τις τηλεοράσεις.

Νομίζετε ότι είστε χριστιανοί.

Παίζουμε όλοι. Ο καθένας, ο καθένας άμα του πεις, να του υπενθυμίσεις ένα ελάττωμά του που έχει γίνει πάθος, δεν νοεί να το εγκαταλείψει.

Τις επίγειες τηλεοράσεις. Και τώρα μάλιστα ετοιμάζονται όλοι να αγοράσουν οι καινούργιες τηλεοράσεις. Πάνε οι παλιές τηλεοράσεις, οι ασπρόμαυρες, στο ρέμα και δισεκατομμύρια των δισεκατομμυρίων θα δαπανήσουν οι άνθρωποι.

Άνθρωποι να πετάξουν στα ρέματα τις παλιές τηλεοράσεις, τις ασπρόμαυρες, και να πάρουν έγχρωμες τηλεοράσεις για να βλέπουν τις πόρνες, τις διάσημες πόρνες και τα αστέρια του κόσμου, να τα βλέπουν σε πολύ χρώμα και η αμαρτία να αυξηθεί με όλα τα χρώματα του διαβόλου. Συνεπώς, το κακό αυξάνει, τα σημεία των καιρών πολλαπλασιάζονται. Οι χρόνοι μας είναι σατανικοί, προδρομικοί χρόνοι του Αντιχρίστου.

Σε εκατομμύρια θα ξοδεύσουν και πάει στα νοσοκομεία, στο νοσοκομείο του Ερυθρού Σταυρού, στο διάδρομο οι άρρωστοι. Θα χτίσουμε πέφτια μας, κενά κέντρα και τώρα οι καινούργιες τηλεοράσεις θα στοιχίσουν 50.000 και 60.000 δραχμές.

Και να τις αγοράσουν όλοι, όλοι. Εδώ σε ένα ακροατήριο, με τέτοιους τρόπους έχει μια αίσθηση του ωραίου και του καλού.

Και του καλού που, όπως είπα στην αρχή, σαν διψασμένα ελάφια έρχεστε εδώ για ν' ακούσετε, μες στον καύσωνα αυτό του καλοκαιριού, το λόγο του Θεού. Και εγώ σήμερα θα ανοίξω άλλη τηλεόραση. Όπως σας είπα, υπάρχει άλλη τηλεόραση, και η τηλεόραση η άλλη είναι τούτη: αν ανοίγαμε την Αγία Γραφή όσες φορές ανοίγουμε την τηλεόραση, οι άνθρωποι θα γινόνταν άγγελοι και η Ελλάδα θα ήταν παράδεισος.

Θα ήταν παράδεισος. Τώρα δεν θέλω να προφητεύσω, πάλι πολύς καιρός, όμως της Αθήνας, Θεέ μου, Θεέ μου, Θεέ μου, Θεέ μου, θα πληρώσουμε ακριβά, ακριβά. Τα παιδιά σας, τα κορίτσια σας, η γενεά σας, περιφρονήσαμε τον Λόγο του Θεού, με σαν τα άγρια θηρία και δεν θέλαμε να ακούσουμε τίποτα και τα αυθιλούσαμε μόνο μικρά και ασήμαντα. Ό,τι σπείραμε θα θερίσουμε. Σπείραμε αγκάθια με την τηλεόραση, σπείραμε αγκάθια σε όλο το νοικοκυριό, χώρον και αγκάθια θα θερίσουμε. Τούτο είναι το σιτάρι, τούτο είναι ο καρπός, ουράνιος καρπός. Εάν σπέρναμε το σπόρον αυτόν από τα μικρά παιδιά μέχρι το πανεπιστήμιο, παντού τότε θα θερίζαμε θημωνιές έργων αγαθών.

Τηλεόραση λοιπόν ανοίγουμε κι εμείς σήμερα εδώ στην συνεδρία μας και δεν πρόκειται να σε απασχολήσω πολλή ώρα. Άλλοι κάθονται μια ώρα, δυο ώρες, τρεις ώρες, μέχρι τις πρωινές ώρες να παρακολουθούν τηλεόραση.

Εμείς εδώ σε μισή ώρα θα κοιτάξουμε εδώ τη δική μας τηλεόραση και ανοίγοντας την τηλεόραση αυτή, τι βλέπουμε, τι βλέπουμε; Το πρόσωπον, το υπερπάν πρόσωπο. Οιοδήποτε πρόσωπο και μου πείτε, οσοδήποτε προσφιλές είναι, κι οσοδήποτε χαριτωμένον κι αν είναι, κι όσα προτερήματα και αν έχει, το πρόσωπο αυτό είναι ένα πελώριο μηδέν μπροστά στο πρόσωπο εκείνο, το οποίο υμνεί πάσα η Αγία Γραφή.

Και το πρόσωπο εκείνο είναι ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός. Είναι μαγεία, είναι θάμβος, θάμβος ειν κατηδίν, είναι έκτασης, είναι ωραίος κάλλει παρά τους υιούς των ανθρώπων. Τι φλε κόσμε, τι φλε κόσμε. Ανοίγεις την τηλεόραση και τεντώνεις τα αυτιά σου και τα μάτια σου, του Θεού, να δεις τα καθάρματα για να δεις και να απολαύσεις και να κάνεις συντάγματα και να τα σκέπτεσαι μέσα στο μυαλό σου και να νοιείς την τηλεόραση και να δεις τον ωραίο κάλλει παρά τους υιούς των ανθρώπων, τον Χριστό. Μια αγία ψυχή έλεγε: «Τυράννησέ με, Θεέ μου, εκατό χρόνια. Θέλω να υποφέρω εκατό χρόνια. Εκατό χρόνια αξίζουν να υποφέρω για να δω μια στιγμή, μια στιγμή τον Χριστό».

Κορταστεί δε εν του οφθήνε τη δόξα σου Λοιπόν ανοίγοντας την Αγία Γραφή βλέπουμε μέσα το πρόσωπο, το υπερπάν προσωπό των κύριων ημών εισού Χριστών Και όπως η τηλεόραση έχει κανάλια, έτσι και εδώ το Ευαγγέλιο, η πνευματική τηλεόραση, έχει τα κανάλια της.

Και εμείς σήμερα θα ανοίξουμε το κανάλι. Ποιο κανάλι; Τον Ιωάννη τον Ευαγγελιστή. Θα ανοίξουμε το τέταρτο κεφάλαιο και εκεί στο τέταρτο κεφάλαιο θα δούμε ένα θαύμα. Ποιο είναι το θαύμα αυτό; Δεν είναι σαν τα θαύματα εκείνα που κάνουν οι Άγιοι, και κάνουν οι Άγιοι θαύματα, και θαυμαστός ο Θεός εν τοις Αγίοις αυτού.

του Θεού. Θαύματα κάνει ο Άγιος Γεράσιμος, θαύματα ο Άγιος Διονύσιος, θαύματα κάνει ο Άγιος Σπυρίδων, θαύματα κάνει η Παναγία μας, κάνει θαύματα. Αυτά είναι τα μικρά θαύματα. Το μεγαλύτερο θαύμα, παράδεισο δεν βλέπουμε, είναι η μεταβολή της καρδίας μας, είναι η πνευματική μας αναγέννηση. Αυτή είναι η μετάνοιά μας, το μεγαλύτερο θαύμα. Και μέσα στο τέταρτο κεφάλαιο περιγράφεται ένα θαύμα, πνευματικό και ηθικό θαύμα. Περιγράφεται ένα κάρβουνο έγινε διαμάντι. Είναι ποτέ δυνατόν ένα κάρβουνο να γίνει διαμάντι; Περιγράφεται πως ένα κοράκι γίνεται περιστέρι. Είναι δυνατόν ένα κοράκι να γίνει περιστέρι; Περιγράφεται ένα σκότος έγινε φως. Είναι η Σαμαρίτισσα,

αυτή ήτανε το κοράκι που κρατούσε στο ράμφος της, που έτρωγε κρέατα, σάπια κρέατα, και τώρα στο ράμφος της κρατεί κλάδον ελαίας, ευαγγελίζεται τον Χριστό. Αυτή ήταν το κάρβουνο που μουτζούρωνε και είναι το διαμάντι του Παραδείσου.

Αυτή ήταν το σκότος και έγινε φως. Φωτεινή ονομάστηκε και Φωτεινή εορτάζεται. Τι μεγαλείο είναι όσα περιγράφονται μέσα στο τέταρτο Ευαγγέλιο. Τι μας λέει; Εκεί βλέπουμε τον Χριστό να ξεκινάει. Από πού να ξεκινάει; Από τα Ιεροσόλυμα. Πού να βαδίζει; Πώς ξεκινάει; Με άμαξα που τη σέρνουν άλογα χρυσοστόλιστα ή με τα σημερινά μέσα τα οποία διαθέτουμε εμείς οι άνθρωποι; Ξεκινάει με τα πόδια του ο Χριστός.

Σπανιότατα χρησιμοποίησε το ταπεινό υποζύγιο των όνων, το γαϊδωράκι, όπως την ημέρα των Βαΐων. Άλλες φορές με τα άγια του πόδια. Πέρασε ολόκληρη τη γη, την Παλαιστίνη. Ένα μεγάλο δίδαγμα για όλους μας, αγαπητοί, που σήμερα στον αιώνα μας, μεταξύ των άλλων, τα πόδια, κατήργησαν τα πόδια οι άνθρωποι και δεύτερον, επειδή καταργήσαμε τα πόδια, έχουμε εμφράγματα.

Ο Χριστός μας εδίδαξε την πεζοπορία. Σαν να τον βλέπω τον Χριστό ξυπόλυτο να βαδίζει βουνά, λαγκάδια, Να πηγαίνει χιλιόμετρα, 20, 30, 40, 50 χιλιόμετρα να βαδίζει με τα πόδια, μέρες. Πού να πάει; Πού πηγαίνει; Από την Ιουδαία.

Πλησιάζει τα σύνορα, εκεί που τελειώνει η Ιουδαία και αρχίζει ένα άλλο βασίλειο, μια άλλη χώρα, η Σαμάρια, της οποίας οι κάτοικοι εχθρικώς διέκειντο προς τους Ιουδαίους, όπως και οι Ιουδαίοι προς τους Σαμαρίτες, γιατί οι Ιουδαίοι εθεωρούσαν τον εαυτό τους αφρόκρεμα του Ιουδαϊσμού, ενώ αντιθέτως οι άλλοι θερούν τον ένας λαός κατώτερος και περιφρονημένος ειδωλολατρικό, αναμειγμένο με τα ειδωλολατρικά ήθη και έθιμα. Έφτασε στα σύνορα. Στοπ! Έφτασε στα σύνορα ο Χριστός.

Τα πέρασε ο Χριστός τα σύνορα; Τα πέρασε μάλιστα. Τι θέλει να μας διδάξει με αυτό ο Χριστός; Αδέρφια μου, σήμερα ο κόσμος είναι δηλημένο σε σύνορα. Και σε σύνορα είναι πάντα τα γνώμη στράχης, τα στρατεί και έτοιμη προσύγκρουση.

Αλλά θα έρθει μια ημέρα, το πιστεύω ακράδαντα, ότι μια ημέρα τα σύνορα θα καταργηθούν, τα σύνορα θα τα καταργήσει, θα καταργηθούν τα σύνορα που διαιρούν τους λαούς. Μάλιστα, ποιος θα τα καταργήσει; Ο ΟΗΕ, ο κομμουνισμός, ο σοσιαλισμός, οι αναρχικές και αθεϊστικές ιδέες; Τα σύνορα θα τα καταργήσει ένας και μόνο, ο Χριστός.

Τότε εις όλη την γην, στον βόρειον πόλον και νότιον πόλον, ανατολάς και δύσης, βορράς και νότος, θα κυματίζει μια σημαία, η σημαία εκείνη που ύψωσε παρά την Μουλβία γέφυρα ο Μέγας Κωνσταντίνος, θα κυματίζει μια σημαία που θα αδελφώνει όλους τους λαούς και αυτή η σημαία θα είναι η σημαία του Σταυρού μας.

Πέρασε τα σύνορα ο Χριστός, μπήκε μέσα στη Σαμάρια και εκεί στη Σαμάρια, διψασμένος, στάθηκε κοντά σε μια πηγή, σε ένα πηγάδι, ιστορικό πηγάδι, όπως ο κυνηγός διανύει χιλιόμετρα και πάει μέσα στα δάση για να κυνηγήσει τα θηράματά του.

Και όπως ο ψαράς πάει στην ακρογιαλιά και στέκεται πάνω στα βράχια και ρίπτει το αγκίστρι του και περιμένει απάνω στο βράχο ώρες ολόκληρες, πότε θα τσιμπήσει το ψάρι το αγκίστρι, έτσι και ο Χριστός, ο μεγάλος ψαράς, πήγε εκεί στο πηγάδι να ρίξει το αγκίστρι του, να ρίξει τη διδασκαλία του και περίμενε, περίμενε μια ψυχή. Ω, μια ψυχή! Ξεκίνησε τόσο μακριά ο Χριστός για μια ψυχή. Αδερφοί μου, στο σημείο αυτό έρχομαι, μου έρχεται να κλάψω, να σταματήσω το λόγο. Ο Χριστός 70 χιλιόμετρα να πάει να βρει ένα κουρέλι, μια αμαρτωλή γυναίκα, να την σύρει από τον βόρβορον, να κάνει το κάρβουνο διαμάντι, και το κοράκι να το κάνει περιστέρι, και εμείς σήμερα οι διάδοχοί του.

Η διάδοχή του ή μετά οι Δεσποτάδες, οι Παπάδες, οι Θεωρόγοι, οι Ιεροκύρικιες, οι Εφημέριοι. Κάναμε τέτοιο κόπο εμείς να βρούμε τις ψυχές; Υπάρχουν ενορίες, υπάρχουν χωριά που δεν τα έχουν επισκεφτεί οι δεσποτάδες.

Τα επισκέπτεται όμως ο Χιλιαστής.

Υπάρχουν χωριά που δεν πήγε ποτέ ιεροκήρυκας. Υπάρχουν χωριά, υπάρχουν ενορίες, υπάρχουν οικογένειες που δεν πήγανε οι παπάδες. Οι παπάδες, ο ιερεύς δεν πάει να επισκεφτεί την οικογένεια, μακριά έξω, μακριά από το λαό.

Ενώ ο Χριστός μας έδωσε το παράδειγμα μιας δραστηριότητας, διά τη σωτηρία μιας ψυχής. Και ενώ εμείς καθεύδομεν, εμείς αδρανούμε, τα παιδιά του σκότους, τα παιδιά της αμαρτίας κινούνται δαιμονιωδώς. Και όπως λέει το Ευαγγέλιο, περιάγετε την θάλασσαν και την ξηράν ποιήσαι ένα προσήλυτον, και όταν γένηται, ποιείτε αυτόν υιόν γεέννης διπλότερον υμών.

Μάλιστα, και αυτή η αδράνεια, οχτώ χιλιάδες παπάδες, τρεις χιλιάδες θεολόγοι, από έναν τεμπεσίρη, πολλαπλασιάστε και θα δείτε τι θα γινόταν στην Ελλάδα, παράδεισος θα γινόταν η Ελλάδα. Και έρχονται από το Μπρούκλιν, από το Μπρούκλιν της Αμερικής έρχονται για να αλιεύσουν ψυχάς.

Ο Χριστός ξεκινάει από τα Ιεροσόλυμα, βαδίζει χιλιόμετρα με τα άγια του πόδια που μεθαύριο θα σταυρωθούνε, θα καρφωθούνε. Και φτάνει στην πόλη Σιχέμ της Σαμαρίας και εκεί κάθεται σαν τον ψαρά που περιμένει να περάσει το ψάρι.

Λέγει η Γραφή ένα χωρίο, να μην το Ευαγγελίου δεν είναι χωρίς διδάγμα Λέγει εκεί το Ευαγγέλιο ότι ο Χριστός εκαθέζετο ούτως επί τη πηγή. Ότι κάθισε στην πηγή πολύ απλά. Δεν του στρώσανε εκεί χαλί να καθίσει ο Χριστός.

Δεν είχε καρέκλα να καθίσει, δεν είχε πολυθρόνα. Δεν ήταν έπιπλο τίποτα, κάθισε έτσι ταπεινά πάνω στο χορτάρι. Για φανταστείτε τον Χριστό, να είχαμε μια φωτογραφία ή να είχαμε μια τηλεόραση, που θα γίνει μια μέρα και αυτό.

Να φύγει η τηλεόραση από τα χέρια του διαβόλου και να έρθει στα χέρια του Χριστού. Και να δεις τον Χριστό ιδρωμένο πάνω στο ταπεινό χορτάρι. Απλός ήταν ο Χριστός. Και τώρα ας συγκρίνουμε τη ζωή μας με την απλότητα αυτή του Κυρίου μας Χριστού.

Το ποιο είναι το συμπέρασμα; Απλός ο Χριστός, εμείς καρέκλες, εμείς έπιπλα, εμείς πολυθρόνες, εμείς έπιπλα όχι μόνο ελληνικά και δανέζικα, ακόμα έπιπλα από πέρα από το ιστορικό, μάλιστα επίπλωση. Ο ελληνικός μας λαός, το 1921 και άλλοτε, ζούσανε πολύ ταπεινά, πολύ ταπεινά, ήτανε ταπεινοί αυτοί. Τώρα γέμισαν τα σπίτια από άχρηστα πράγματα, γέμισαν τα σπίτια από άχρηστα πράγματα.

Πού να ερχόταν ο Χριστός και κοσκίνιζε τα σπίτια μας, όλα τα σπίτια μικρά και μεγάλα, από τα άχρηστα και επικίνδυνα πράγματα, όλα με ιερά αγανάκτηση, όπως κάποτε εξεδίωξε εκ του Ιερού Ναού τους πωλούντας και αγοράζοντας, έτσι θα έπιανε τα άχρηστα αυτά πράγματα για να τα πετούσε από το παράθυρο.

Το βράθυρο, ολίγα είναι τα χρήσιμα. Πολυτέλεια, μας έφαγε η πολυτέλεια. Και η πολυτέλεια είναι μία από τις αιτίες που θα εκραγεί και ο τρίτος παγκόσμιος πόλεμος. Απλά, απλά, πολύ απλά. Όσα χρειάζεται να ζήσει ένας Αθηναίος εδώ με τα πλούτη του, μπορούν να ζήσουν εκατό άνθρωποι της υπαίθρου. Και όσα χρειάζεται ένας Αμερικάνος στη Νέα Υόρκη, επειδή χρειάζονται χίλιοι άνθρωποι να ζήσουν, μπορούν μ' αυτά να ζήσουν χίλιοι άνθρωποι.

Πολυτέλεια. Αφρική, πολυτέλεια στο φαΐ, πολυτέλεια στα έπιπλα, πολυτέλεια στην ετοιμασία, πολυτέλεια στις εκδρομές, πολυτέλεια στα πάντα, πολυτέλεια. Αυτή η πολυτέλεια, και λέει ο Κοσμάς ο Αιτωλός, έλεγε το σοφό λόγο: σου χρειάζονται 100 δράμια ψωμί να φας, ευλογημένο να είναι. Την οποίαν έρχεται εις αντίθεση η ωραία εικόνα του Χριστού που κάθεται, εκαθέζετο ούτως επί τη πηγή. Εκαθέζετο στην πηγή ο Χριστός, εκεί περίμενε, περνούσαν οι ώρες.

Μεσημέρι ήτανε, κάψα ήτανε, ιδρωμένος ήταν ο Χριστός, και να έρχεται το ψάρι.

Έρχεται η γυναίκα, έρχεται μεσημέρι η γυναίκα. Όσοι είστε από χωριά, ξέρετε πολύ καλά ότι στις βρύσες οι γυναίκες πηγαίνουν όχι το μεσημέρι, πηγαίνουν το πρωί και το βράδυ. Τότε με τη δροσιά, την πρωινή, την πρώτης πρωίας, και το βράδυ πηγαίνουν στην πηγή να δροσιστούν.

Το μεσημέρι καμιά δεν πάει. Γιατί άραγε πήγε το μεσημέρι αυτή; Διότι ήταν αμαρτωλή, διότι τρεπότανε, είχε την ντροπή της, πόρνη ήτανε, διαφθαρμένη ήτανε, αστεφάνωτη ήτανε, αλλά μέσα της είχε ντροπή, δεν ήταν ξετσίπωτη.

Ενώ τώρα οι γυναίκες όσο περισσότερο αμαρτάνουν τόσο ξετσίπωτες είναι. Γι' αυτό πήγε, να μην τη δει κανένα μάτι. Με τη στάμνα στον ώμο ανέβηκε το ανηφόρι και πήγε εκεί κοντά στη στέρνα. Τι σκηνή είναι αυτή; Η αμαρτωλή, αμαρτωλή γυναίκα, που δεν καταδεχότανε να την συναντήσουνε, καλημέρα και καλησπέρα, οι άνθρωποι του κόσμου.

Οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι, το σκουπίδι αυτό, το κουρέλι αυτό, το κοράκι αυτό, το κάρβουνο αυτό, εκεί προς τον Χριστό. Και ο Χριστός ο άγνωστος, ο Χριστός ο άγνωστος, τελείως άγνωστος.

Αγαπητοί μου, θα είστε κάτι στιγμές που ο Χριστός είναι απέναντί μας, απέναντί μας είναι, αλλά περπατάει ως άγνωστος ο Χριστός. Λοιπόν, την ώρα εκείνη ο Χριστός λέγει στη γυναίκα: «Διψώ». Διψώ ο Χριστός, διψάει ο Χριστός.

Μα ο Χριστός έκανε αυτή, μόνο αυτό στο στοιχείο. Ο Χριστός έκανε τους αξιούς και άλλοι άχμονας και Πηνειούς και μεγάλους ποταμούς της υδρογείου σφαίρας. Ο Χριστός έκανε τις λίμνες. Πάνω στα φεγγάρια, ούτε μια σταλαγματιά νερό, ούτε μια σταλαγματιά νερό, παρακαλώ.

Όταν ο Αμερικάνος, ο αστροναύτης, πάτησε πάνω στη Σελήνη και διψούσε τρομερά, λέει: «Θεέ μου, πότε να κατεβώ στη γη, να πάω στο σπιτάκι μου, να γυρίσω τη βρύση, να πιω από το νερό;» Αχάριστε άνθρωπε, αχάριστε άνθρωπε, νερό, άφθονο νερό, και ποτέ δεν λέμε ένα ευχαριστώ. Προφητεύω, όχι εγώ, προφητεύουν οι προφήτες: θα έρθει η ώρα που ο Πηνειός θα ξεραθεί, θα περπατούν μέσα τα ζώα, θα ξεραθούν οι μεγαλύτεροι ποταμοί, σταλαγματιά νερό, και οι λίμνες που είναι γεμάτες νερό φέτος, δεν θα έχουν μέσα ένα ποτήρι νερό.

Και τότε, και τότε, και τότε θα στρέψουμε τα βλέμματά μας στους ουρανούς και θα παρακαλούμε να πέσει νερό να δροσίσει τη γη. Ταλαιπώρε και περήφανε άνθρωπε, δεν βλέπεις τα πουλάκια που το πρωί πρωί σηκώνονται και πάνε στις βρυσούλες και κελαηδούνε και πίνουν λίγο νεράκι και μια σταλαγματιά νερό έχουν μέσα τους, πίνουν μια σταλαγματιά νερό και το βλέπεις στο κεφαλάκι τους, όρθιο: «Θεέ, σε ευχαριστούμε».

Ο άνθρωπος, το πιο αχάριστο, το πιο αγνώμων άνθρωπος μέσα στον κόσμο. Τι άλλο λοιπόν; Ο Χριστός διψά τώρα, θα διψήσει ακόμα χειρότερα επάνω στο σταυρό και να φωτίσει νερό δεν του προσφέρει η ανθρωπότητα.

Σαμαρίτιδα, διψά ο Χριστός και λέει στη Σαμαρίτιδα: «Δώσ' μου να πιω».

Αρχίζει από την ώρα αυτή ένας διάλογος. Τι διάλογος είναι αυτός; Ένας διάλογος που αρχίζει από τα μικρά και σιγά όπως ο αετός πήρε τα πουλιά του και τα ανεβάζει ψηλά, πολύ ψηλά, έτσι ο Χριστός πήρε τη Σαμαρίτιδα και την ύψωσε ψηλά, πολύ ψηλά, μέχρι τα άστρα, μέχρι τους γαλαξίες, μέχρι τον απέναντι κόσμο, μέχρι τον κόσμο των αποκαλύψεων, των μεγαλύτερων αποκαλύψεων.

Διάλογος! Μα τι διάλογος είναι αυτός! Είναι μερικοί φιλόλογοι που κάθονται τη νύχτα και διαβάζουν τους διαλόγους του Πλάτωνος. Δεν τους κακίζω, αλλά ο διάλογος του Χριστού, ο διάλογος που έκανε ο Χριστός με τη Σαμαρίτιδα, είναι απείρως ανώτερος από τους διαλόγους του Πλάτωνος.

Διάλογος άρχισε. Ζηνερό ζητάει ο Χριστός. Η Σαμαρίτισσα τον κατάλαβε ότι είναι Ιουδαίος. Από την ενδυμασία του; Όχι. Από την προφορά του, μάλλον. Τον κατάλαβε ότι δεν είναι Σαμαρείτης. Τον κατάλαβε ότι είναι Ιουδαίος.

Και αμέσως εξεπλάγη. Και του λέει: «Πώς τολμάς εσύ, Ιουδαίος, να ζητάς νερό από Σαμαρίτισσα;» Και ο Χριστός τι λέει; «Εάν ήξερες ποιος είναι αυτός που σου ζητάει νερό, θα ζητούσες από αυτόν το αθάνατο νερό.» Λέει η Σαμαρίτισσα: «Έχεις το αθάνατο νερό εσύ; Είσαι ανώτερος από τον Ιακώβ, που άνοιξε το πηγάδι αυτό για να δροσίζονται οι άνθρωποι και τα ζώα;» «Α, δώσ' μου», λέει, «το νερό αυτό να πίνω». Και ο Χριστός κοίταξε με βλέμμα συμπαθίας και αγάπης και όπως ο γιατρός, με τρόπο ο ευγενής γιατρός, με τρόπο ενός ο κόμος βάζει το χέρι του επάνω στην πληγή για να θεραπεύσει την πληγή, έτσι ο Χριστός με μια ελαφρότητα, με μια αγάπη και επίκαια άγγιξε την πληγή

και της λέγει αν δεν λέει θα σου δώσω το νερό αλλά υπό ένα όρο να φωνάξεις τον άντρα σου, είναι κοινό το αγαθό, φωνάξεις τον άντρα σου, λέει αυτή δεν έχω άντρα, λέει καλά είπες δεν έχεις άντρα γιατί μέχρι τώρα πέντε άντρες σε γνώρισες και αυτός ο τελευταίος δεν σου είναι άντρας.

Αυτός ο άνθρωπος που γνωρίζει τα μυστικά μου, χριστιανοί μου. Τα μυστικά μας τα ξέρει ο Χριστός.

Ούτε πρέμα με πάθεσαι με τον άντρα σου, τον κοροϊδεύεις, τον εμπαίζεις, έχεις σχέσεις με άλλους άντρες όπως η Σαμαρίτισσα και μένει εκείνος με εντύπωση ότι μπροστά του έχει μια αγία γυναίκα. Τα μυστικά σου, γυναίκα μου, τα ξέρει ο Χριστός. Τα μυστικά σου, άντρα, τα ξέρει ο Χριστός.

Τα λοριζιώνα με πάσα λεπτομέρεια ο Χριστός. Πού φύγουμε να μαρτωλεί, να ξέρει αυτός ο άνθρωπος που είναι τόσο μακριά. Σε θεωρώ προφήτη, λέει, νομίζω ότι είσαι προφήτης. Και αφού είσαι προφήτης, ένας έξοχος άνθρωπος, σε παρακαλώ, λύσε μια απορία, λύσε μια απορία μας, λύσε.

Έχουμε μια απορία, λέει, ένα πρόβλημα να λύσουμε. Ποιο είναι το πρόβλημά μας;

Ανάληψη της Θεοτόκου, Δευτέρα Παρουσία, Ευαγγελισμός, Ησύχιος ο Πρεσβύτερος, Ευαγγελισμός, Ησύχιος ο Πρεσβύτερος, Ευαγγελισμός. Ζυγαριές να ζυγίσουμε τα λόγια του Χριστού. Και μόνο η απάντηση που έδωσε ο Χριστός στη Σαμαρίτιδα φτάνει να αποδείξει ότι είναι Θεός.

Και φτάνει να αποδείξει ότι η θρησκεία μας δεν εγγύη, αλλά είναι ο Άγιος. Τι απάντηση είναι αυτή; Έρχεται ώρα, λέει, ούτε στο Γαριζίν ούτε στα Ιεροσόλυμα, Πνεύμα ο Θεός, και τους προσκυνούντας Αυτόν εν πνεύματι και αληθεία δει προσκυνείν.

Θα ήθελα, αγαπητοί μου, επάνω σε αυτό το ρητό, που είναι η καρδιά του διαλόγου που συνήψε ο Χριστός με τη Σαμαρίτισσα, θα ήθελα να πω μερικές λέξεις.

Να εμβαθύνουμε πολύ δεν μπορούμε, αλλά όπως το χελιδόνι χαμηλώνει και με τα φτερά του αγγίζει τη θάλασσα, έτσι και εμείς θα χαμηλώσουμε να αγγίξουμε αυτόν τον απέραντον ωκεανόν της θεϊκής σοφίας. Πνεύμα ο Θεός, και τους προσκυνούντας Αυτόν εν πνεύματι και αληθεία δει προσκυνείν.

Ο Θεός είναι πνεύμα, δηλαδή δεν έχει μέσα μόριον ύλης, δεν υπάρχει πνεύμα, απόλυτο πνεύμα.

Άνθρωπος, τι είναι ο άνθρωπος; Ο άνθρωπος είναι σύνθετος, ο άνθρωπος είναι μείγμα πνεύματος και ύλης είναι. Προσέξτε παρακαλώ, να μιλήσω απλούστερα. Ο άνθρωπος είναι σάρκα, είναι το ορατό, αυτό που βλέπουμε, αλλά ο άνθρωπος δεν είναι αυτό που βλέπουμε, είναι αυτό που δεν φαίνεται. Ως προς τη μουτσούνα, προς το πρόσωπο, μοιάζουμε, μοιάζουμε. Δεν υπάρχει κανείς με δυο μύτες ή με τρία αυτιά ή με πέντε αυτιά ή αυτά. Μοιάζουμε, μικρές διαφορές είναι ως προς τη φυσιογνωμία μας, αλλά ως προς το ορώμενο, αυτό που φαίνεται δεν είναι ο άνθρωπος, ο άνθρωπος είναι αυτό που δεν φαίνεται.

Το βάθος του ανθρώπου. Λοιπόν, ορατόν είναι το ορατόν, το σώμα του ανθρώπου, το μείγμα του ανθρώπου, το σώμα του ανθρώπου. Αν πάρεις έναν άνθρωπο πεθαμένο, μόλις πεθάνει, και τον πάρεις στο χημείο και πεις στον χημικό επιστήμονα «δώσ' μου τον τύπο του ανθρώπου», θα σου δώσει τον τύπο του ανθρώπου. Θα πάρει το σώμα του ανθρώπου να το λιώσει, και άμα το λιώσει το σώμα του ανθρώπου, τότε θα παρουσιαστούν τα στοιχεία εκείνα από τα οποία απαρτίζεται ο ανθρώπινος οργανισμός.

Και θα τους απαντήσει ο χημικός ότι ο άνθρωπος έχει μέσα του σίδερο, μέσα μας έχουμε σίδερο. Σίδερο είναι, κι αλίμονο αν εκλείψει το σίδερο, προκαλούνται ορισμένες ασθένειες. Έχει μέσα σίδερο ο άνθρωπος. Πόσο σίδερο; Να φτιάξεις ένα καρφί να κρεμάς το παλτό σου.

Ο άνθρωπος μέσα έχει φώσφορο που μπορεί να φτιάξει μερικά κουτιά σπίρτα. Ο άνθρωπος μέσα του έχει ασβέστιο που μπορεί με αυτό να κάνεις ένα κουμπάκι, να ασβεστώσεις το δωμάτιό σου. Και ο άνθρωπος μέσα έχει λίπος, που το ήξερε ο Χίτλερ αυτό και έκανε τα σαπούνια.

Αυτός είναι ο άνθρωπος, η χημική σύσταση του ανθρώπου. Τίποτα, φτηνά πράγματα: ένα καρφί, μερικά σαπούνια, μερικός ασβέστης, χώμα. Τέτοια είναι τα στοιχεία μας. Πολύ φτηνό το υλικό, αλλά ενώ ο χημικός ξέρει ότι αυτά είναι τα χημικά στοιχεία, ξέρει ακριβώς τα χημικά στοιχεία, Μετά όταν του δώσει σε αυτά να τα ζυμώσει, άνθρωπο Δευτέρα Ω Θεέ μου, ω Θεέ μου, απορώ και εξίσταμαι πώς υπάρχουν άπιστοι.

Εδώ ένα αυτοκίνητο, τόλμησε να πεις ότι ένα αυτοκίνητο φυτρώνει μόνο του. Το αυτοκίνητο τι είναι; Κάποιος το έφτιαξε. Ο άνθρωπος είναι το αυτοκίνητο, το πραγματικό αυτοκίνητο. Πολύ ασθενής απομίμησις του ανθρώπου είναι το αυτοκίνητο που κινείται στους δρόμους.

Λοιπόν, αλλά ερχόμεθα στο θέμα.

Το θέμα είναι ο άνθρωπος. Αλλά πέρα από τα κύτταρα, πέρα από τις φλέβες, πέρα από τις αρτηρίες, πέρα από τα στομάχια, πέρα από τα έντερα, πέρα από τα υλικά αυτά πράγματα, πέρα από τα νεύρα, πέρα από τον εγκέφαλο, πέρα είναι, ω Θεέ μου, το πνεύμα. Αυτό δίνει αξία στον άνθρωπο. Μα ποιο είναι το πνεύμα; Το πνεύμα είναι οι σκέψεις, ο νους που σκέπτεται. Το πνεύμα είναι η καρδιά που αισθάνεται. Το πνεύμα είναι η βούληση.

Συνθέλησής μας αυτά τα τρία, η νόηση, το αίσθημα, η βούληση, απαρτίζουν το πνεύμα, το αθάνατο πνεύμα. Και ο άνθρωπος που έχει το πνεύμα συγγενεύει περισσότερο από όλα τα όντα με τον Θεό και συνεπώς ο άνθρωπος λατρεύει τον Θεό διά του πνεύματός του, εν πνεύματι.

Πνεύμα ο Θεός, και τους προσκυνούντας αυτόν εν πνεύματι. Τι θα πει εμπνεύματι προσκυνή των Θεών εμπνεύματι. Δηλαδή την ώρα που προσεύχεσαι, την ώρα που προσεύχεσαι, το μυαλό σου να μην σκέπτεται το εμπορικό σου κατάστημα, να μην σκέπτεσαι τις υποθέσεις σου, να μην σκέπτεσαι τα παιδιά σου, τις γυναίκες, τα πάντα κλπ.

Το μυαλό σου, πάσαν απορρίψαντες μέριμναν, πάσαν βιωτική μέριμναν, το μυαλό σου να φτερουγίζει προς τα ουράνια.

Ωραία, ηδυνθείη αυτώ η διαλογή μου, εγώ δε ευφρανθήσομαι επί τω Κυρίω. Την ώρα που προσεύχεσαι, την ώρα που γονατίζεις, η καρδιά σου να φλέγεται από τα ιερά αισθήματα του Θείου Έρωτος, και πρώτα τίποτε άλλο να μην φλέγεται μέσα η καρδία σου από το Θείον Έρωτα. Την ώρα που προσεύχεσαι, η βούλησή σου να είναι προς τον Θεό. Να φέρω ένα παράδειγμα. Θυμάμαι και στην πατρίδα μου, μου έκανε εντύπωση μικρό παιδί, πήγα σε κάτι περιβόλια και κοίταζα με περιέργεια μικρό παιδί και κοίταζε ένα λουλούδι και ρωτούσα και εγώ τη μητέρα μου: «Μα πώς, λέω, αυτό το λουλούδι;» Παρατηρούσα τι, ήλιο το λέει το λουλούδι αυτό, ηλιοτρόπιο ονομάζεται. Αυτό είναι ένα περίεργο πράγμα.

Ευχή, Τον την κεφαλή του, την κορυφή του, πάντοτε προς τον ίδιο, ως η μαγνητική πηξής, βλέπετε, ως μαγνητική πηξής και ως ηλιοτρόπια, αυτό είναι εμπνεύματις, δεν εμπνεύματις, δεν το εμπνεύματις, λατρεύει πνεύμα ο Θεός, προσυνούντας Αυτόν, εμπνεύματι και αληθεία, διπροσυνάκινο τον αληθεία, τι σημαίνει, που μέσα εις την διάνοιά σου, να υπάρχει εικόν, ποια εικόν, του αληθινού Θεού.

Ο αληθινός Θεός δεν είναι τα αγάλματα των αρχαίων προγόνων μας, τα φτιαγμένα από μάρμαρο, από ξύλο και από χρυσό, που τα στήνουν πάνω στην Ακρόπολη. Ο Ιθινός Θεός δεν είναι ο Αλάχητος Μαμαθανών, ο Ιθινός Θεός δεν είναι οι θεοί της Αφρικής και Αφρικής και των άλλων λαών, είναι ψευδείς θεοί.

Ο αληθινός Θεός είναι ένας, τον απεκάλυψε ο Χριστός μας, Πατήρ, Υιός και Άγιο Πνεύμα, Αγία Γραφή ελέησε τον κόσμο. Την ώρα που προσεύχεσαι πρέπει μέσα στη διάνοιά σου να υπάρχει η εικόνα του αληθινού Θεού, του Πατρός, του Υιού και του Αγίου Πνεύματος. Εὐλογημένη ἡ Βασιλεία τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Έτσι αρχίζει μεγαλοπρεπώς η Θεία Λειτουργία.

Την ώρα που προσεύχεσαι πρέπει να έχεις την εικόνα του αληθινού Θεού. Επιμένω!

Την ώρα εκεί να φρονείς ότι ο Θεός δεν περιορίζεται πάνω στην Ακρόπολη, δεν περιορίζεται σε ένα σημείο της γης, αλλά ο Θεός είναι πανταχού παρών. Ορθώς ελέχθη ότι ο Θεός, το κέντρο του είναι παντού, η δε περιφέρειά του ουδαμού.

Να έχεις την ιδέα της πανταχού παρουσίας του Θεού. Και δεν πρέπει να έχεις την ιδέα της πανταχού παρουσίας του Θεού. Δεν υπάρχει σημείο της γης που ο Θεός δεν είναι παρών. Πού να πας; Να πας πάνω στον βόρειο πόλο, εκεί που οι Εσκιμώοι ζουν με τις καλύβες, να πας κάτω στην Αφρική, εκεί στη Σαχάρα που οι Βεδουίνοι γυμνοί το καλοκαίρι περπατούν, να γίνεις δύτης, να πας σε υποβρύχιο και να χωθείς κάτω 500 μέτρα κάτω από τη θάλασσα,

Ανάληψη, Ευαγγελισμός, Ησύχιος ο Πρεσβύτερος, Ευαγγελισμός, Ησύχιος ο Πρεσβύτερος, Ευαγγελισμός, Εν πνεύματι και αληθεία δει προσκυνείν. Είναι έτσι τα πράγματα, να έχεις την έννοια του αληθινού Θεού, της Αγίας Τριάδος, την έννοια της πανταχού παρουσίας, ο Θεός είναι δίκαιος, την έννοια του δικαίου Θεού, δικαιοσύνην Ηγάπησε, να είσαι εσύ δίκαιος.

Ο Θεός είναι ελεήμων, φιλάνθρωπος και μακρόθυμος, να είσαι και εσύ μια σταγόνα φιλανθρωπίας, αγάπης και ελέους. Ο Θεός είναι αγάπη. Αγάπη, ένα μόριο, μια σταγόνα αγάπης, να είσαι εσύ επί της γης. Αν την ώρα που προσεύχεσαι δεν έχεις αγάπη, ουδεμία επικοινωνία μπορεί να έχεις, είσαι χαλασμένο ραδιόφωνο, και όπως ανησυχείς ότι το ραδιόφωνο χάλασε, και όπως ανησυχείς όταν η τηλεόρασή σας χαλάσει και προσπαθείς να τη διορθώσεις για να υπάρχει πάλι επικοινωνία με τον ιστορικό κόσμο, έτσι έρχεται να ανησυχήσει ο άνθρωπος όταν υπάρχουν παράσιτα.

Παράσιτα, όμως πρόκειται να υπάρχουν τα παράσιτα και να ακούει και να στενοχωρήσει. Προχθές είδα στη Μητρόπολη μια γυναίκουλα. «Αχ, δέσποτα, μισή ώρα έφταγα στο τηλέφωνο. Είχα από την Αυστραλία, κουβέντιαζα, μα παράσιτα πολλά, δεν μπορούσα να ακούσω τη φωνή του παιδιού μου». Όπως λοιπόν υπάρχουν παράσιτα, τα οποία εμποδίζουν να έρθουν σε εμάς η φωνή του γλυκυτάτου Χριστού, έτσι ακριβώς υπάρχει αυτό. Χωρίς παράσιτα. Πνεύμα ο Θεός, τους προσκυνούντας αυτόν εν πνεύματι και αληθεία.

Και αληθεία δει προσκυνείν. Και ένα άλλο ακόμα. Προσεύχεσαι, μα εγώ προσεύχομαι. Εγώ είμαι ασκητής, πολύ καλά. Εγώ έχω κομποσκοίνι, πολύ καλά. Εγώ λέω Κύριε ελέησον, πολύ καλά. Εγώ περπατώ, Κύριε ελέησον.

Εγώ είμαι προσευχής άνθρωπος, κάθομαι, προσεύχομαι. Ναι, αλλά, ένα αλλά πιο αλλά. Για την ώρα που είσαι επάνω εσύ, στο Θαβώριον Όρος, απάνω στο Θαβώριον Όρος,

Όπως ήταν οι μαθητές στο Θαβώριο όρος και είπαν «καλόν ημάς ώδε είναι», εάν σε χαρίτωσε ο Θεός με το χάρισμα της προσευχής και εσύ έχεις ανεβάσει την καρδία σου και βρίσκεσαι στην κορυφή του Θαβωρίου όρους, εάν προσεύχεσαι την ώρα εκεί με το κομποσκοίνι σου, εάν την ώρα εκείνη ακούσεις φωνή «βοήθεια», θα αφήσεις την προσευχή, θα αφήσεις την προσευχή, θα αφήσεις την προσευχή και θα πας να βοηθήσεις τον άνθρωπο. Το καταλάβατε; Δεν μας θέλει απλώς ο Χριστός φιλοσόφους αρεσκομένους. Όχι, αγαπητέ μου.

Αγαπητέ μου, αυτή η ερμηνεία που σας είπα είναι του Χρυσοστόμου η ερμηνεία. Τι μεγάλο πνεύμα ήταν ο Χριστός. Μα, προσεύχομαι, πρόσεχε να βοηθείς και κάποιον άλλον.

Γιατί αγάπη είναι ο Θεός τους αγαπούντας εν πνεύμα δίπρος στιν ίδιο. Σας έδωσα, αγαπητοί μου χριστιανοί, με λίγα πτωχά λόγια, ένα κύπελλο από των ωκεανών αυτών, των θείων αληθειών, οι οποίοι περικλείονται στο αθάνατο αυτό νερό, εις το αθάνατο αυτό ρητό: πνευμα ο θεος, και τους προσκυνουντας αυτον εν πνευματι και αληθεια δει προσκυνειν.

Άκουσε τα λόγια αυτά η Σαμαρείτις. Πω!

Σε ποιο μεγάλο ύψος που με πήρες και με πούμε ύψος επάνω στους ουρανούς. Έμεινε κατάπληκτη και λέει στον Χριστό: τέτοια λόγια, λέει, περιμένω να ακούσω από το στόμα κάποιου, λέει, που λαχταράει η γη. Ανατολή και Δύση, ο κόσμος ολόκληρος λαχταρά να έρθει ο Μεσσίας, ο Χριστός. Εγώ είμαι. Με τη στάμνα της στα πόδια, και πάει κάτω στο χωριό της και φωνάζει τους ανθρώπους: ελάτε να δείτε έναν, κοιτάξτε την επένωσή της, ελάτε να δείτε έναν που είπε τα μυστικά της ζωής μου. Ανεβήκαμε πάνω, κάτσαν και θαύμασαν και είπαν: πιστεύομε σε σένα, Χριστέ, όχι πια γι' αυτά που μας είπε αυτή η γυναίκα, αλλά γιατί εμείς εκπίνες επίσημε ότι όντως είσαι ο Με

Και είσαι ο Μεσσίας, ο λυτρωτής του κόσμου. Και έκτοτε δεν σταμάτησε αυτή η γυναίκα. Όσοι θέλουν να δούνε τη ζωή της, γιατί πέρασε η ώρα, θα διαβάσουν τον Συναξαριστή.

Ευαγγελισμός, Ευα Περιόδευε και περιόδευε και περιόδευε, και πού σταμάτησε; Πού σταμάτησε; Πού εκήρυξε τα μεγαλεία του Θεού; Και στη Ρώμη βέβαια, και αλλού. Για εμάς τους Έλληνες είναι μια πόλη που μας φέρνει τα δάκρυα, που μας φέρνει στη Σμύρνη, μέσα στη Σμύρνη μια πύλη.

Και εκήρυξε, και στο μέρος που εκήρυξε οι πρόγονοί μας, οι Μικρασιάτες, έκτισαν τον πιο ωραίο ναό που υπήρχε στην Ανατολή. Ήτο ο ναός της Αγίας Φωτεινής. Μόνο το εικονοστάσιό της, καθώς εντοσώσαν εκεί υπάρχει στο ναό της Αγίας Φωτεινής το τέμπλο, το εικονοστάσιο αυτό, ενώ το καμπαναριό, το καμπαναριό που ήταν το υψηλότερο κτίριο, εκεί πήγαν πολλοί, αν υπάρχει εδώ πέρα τύπο τα γέροντά σας προβάλλοντες, οι στρατιώτες προσκυνήσαν εκεί στον Άγιο Ναό και εκεί για τελευταία φορά, τελευταία φορά ομίλησε ο ιερός, ο Χρυσόστομος Σμύρνης. Παιδιά μου, παιδιά μου, πολλά μαρτύρια θα περάσει η φυλή μας, πιστεύετε στον Θεό, θα ξημερώσουν καλύτερες ημέρες για τον Ελληνισμό.

Συνδέεται λοιπόν η ιστορία της Φωτεινής με την ιστορία του μαρτυρικού μας γένους. Και τώρα Σταύλος, και τώρα Κρηματογράφος, και τώρα Γήπεδο, και τώρα... Αγαπητοί μου, τελειώνω λέγοντας, από όλη τη διδασκαλία που σας έκανα απόψε, κρατήστε, κρατήστε: πνεῦμα ὁ θεὸς, και προσκυνούντας αυτόν εμπνεύμα και αληθεία, πάμε στην εκκλησία, καθόμαστε εκεί, μια ώρα, δυο ώρες, δυο ώρες, μετά, μετά, τι το όφελος, Βγαίνοντας έξω, ρώτησε έναν: τι είπε σήμερα ο Ψάλτης, σήμερα ο Απόστολος; Ρώτησε τον άλλο: τι είπε το Ευαγγέλιο; Τι συνέβη; Μπήκανε μέσα, στεκόντανε. Ή παρών θα είσαι ή απών θα είσαι.

Εδώ παρόντες με το σώμα σας, απόντες με το πνεύμα σας, διά το οποίον πνεύμα ενδιαφέρεται ο Θεός. Τι να σε κάνει ένας αναστεναγμός; Δώστε μου ένα λεπτό. Λοιπόν, ένας αναστεναγμός, μια στιγμή. Τι να κάνεις να κάθεσαι από το πρωί μέχρι το βράδυ, να κρατάς τα Ευαγγέλια, και ο νους σου να είναι αλλού, να είσαι αλλού.

Δεν είναι φωνόγραφον ο Θεός, δεν είναι φωνόγραφον ο άνθρωπος. Είναι κάτι μεγάλο και υψηλό ο άνθρωπος. Ένας αναστεναγμός που βγαίνει από την καρδιά του ανθρώπου και ανεβαίνει στον Θεό είναι μεγάλο πράγμα, πολύ μεγάλο.

Λοιπόν, την ώρα που είσαι στο ναό, να είσαι πράγματι στο ναό. Στα παλιά τα χρόνια, τα ευλογημένα χρόνια, ξέρεις ποιοι προσεύχονται εν πνεύματι και αληθεία; Να σας φανεί παράξενο, να σας φανεί παράξενο.

Ξέρεις ποιοι προσεύχονται εν πνεύματι και αληθεία; Στη Ρωσία μέσα, άθεον κράτος, φύγανε χιλιάδες, εκατομμύρια. Ελάχιστοι είναι, όσοι είναι, όσοι είναι, είναι, όσοι είναι, είναι.

Πιστεύω, γονατιστοί, δάκρυα συγκίνησης. Αισθάνεσαι ότι ο Θεός βροντάει και αστράφτει, βροντάει και σείεται ο τόπος, όπως είναι εμείς πέρα. Ο άλλος κοιτάζει το ρολόι του, ο άλλος χασμουριέται, ο άλλος τούτο, ο άλλος εκείνο, και απουσιάζει το πνεύμα του, για το οποίο πνεύμα επιμένει να υπάρχει ο Θεός.

Αγαπητοί μου, μην νομίζετε με αυτά που είπα ότι καταργείται η λατρεία η οποία γίνεται μέσα στους ναούς. Όχι! Και στους ναούς είναι εκκλησίες οι μύτες των Θεών.

των Θεών και υπάρχουν όμορφες εκκλησίες που έκτισε. Πρέπει να ξέρουμε εμείς εδώ στην πατρίδα μας ότι υπάρχουν όμορφες εκκλησίες. Εκκλησίες!

Ευχή, Υπάρχουν όμορφες εκκλησίες σε όλη την πατρίδα μας, παντού επάνω. Πάνω στη Φλώρινα ο Ναός του Αγίου Παντελεήμονος, νεότερος ναός, πάνω στην Κοζάνη, δεξιά αριστερά. Υπήρξε μέσα στη Σμύρνη ο Ναός της Αγίας Φωτεινής. Υπήρξαν ακόμα ωραίοι ναοί, ωραίοι ναοί. Είναι ο Άγιος Πέτρος στη Ρώμη, πελώριος ναός, χιλιάδες των χιλιάδων. Υπάρχει στο Λονδίνο ο Ναός του Αποστόλου, του Παύλου, του Παύλου του Αποστόλου.

Υπήρχε στη Σμύρνη μέσα ο Ναός της Αγίας Φωτεινής. Ναοί υπάρχουν, ναοί. Αν με ρωτήσετε ποιος είναι ο ωραιότερος ναός, θα σας απαντήσω. Δεν είναι ούτε ο Ναός του Αγίου Πέτρου, ούτε ο Ναός του Αγίου Παύλου, ούτε ο Ναός της Αγίας Φωτεινής της Σμύρνης, ούτε ο Ναός, ούτε η Αγία Σοφία.

Η καρδιά του ανθρώπου, η καρδιά του ανθρώπου. Δώσ' μου, παιδί μου, καρδιά. Την καρδιά μας ζητάει ο Θεός.

Μια καρδιά που είναι μακριά από τα πάθη και βοταμίς, μια καρδιά, η καρδιά του ανθρώπου γίνεται ο ωραίος ναός, ο πιο ωραίος ναός, ο ακατάλυτος ναός, μέσα στον οποίο ο πέδας ελλήνων υμνείται και υπηρεσιούται εις τους αιώνας. Αμήν.

Αμήν.

Γεωργοπούλου Αθηνά, που λέτε, Νέα Ιωνία, χοντρός, αριθμός, Ελευθερίου Βενιζέλου, αριθμός 75.

Έβγαλα κάτι στο λαιμό μου άξαφνα και ήταν ένα μεγάλο όγκωμα και δεν ξέραμε. Πήγα στο γιατρό και με έστειλε κάτω να κάνω κατευθείαν σπινθηρογράφημα. Και μου βρήκανε ότι πρέπει να εγχειριστώ. Πού κάνατε το σπινθηρογράφημα;

Στην Αγία Μαρίνα. Νοσοκομείο είναι; Στην Αθήνα. Στην Αθήνα. Σας είπαν ότι πρέπει να χειρουργηθείτε; Βέβαια. Τι έγινε μετά; Μετά εγώ πήγα και σε άλλο γιατρό και μου είπαν και οι τρεις γιατροί να χειρουργηθώ.

Αλλά εγώ δεν θέλω να χειρουργηθώ και πήγα στον πνευματικό μου και μου είπε όχι. Μου έδωσε το Άγιο Μύρο της Παναγίας της Μαλεβής και μετά το έβαλα επάνω κάθε βράδυ και... Βάζατε το μύρο πάνω στο λαιμό και κοιμόσαστε;

Ναι. Α, μπράβο. Και λίγο-λίγο μου έφυγε. Έφευγε λίγο-λίγο, έφευγε, μα τώρα δεν βλέπω τίποτα, δεν έχω τώρα τίποτα.

Βλέπετε η Παναγία μας όταν τη ζητήσει κανείς με πίστη κάτι, πώς κάνει αμέσως το θαύμα της. Μας αγαπάει η Παναγία μας, πονεί, πρεσβεύει στον Υιό της, αλλά χρειάζεται και η δύναμη της πίστεως. Ανάλογα με την δύναμη της πίστεως μας είναι και το θαύμα που θα μας δώσει.

Γεια σας η Παναγία. Ευχαριστώ πολύ.