Η αγιότητα και η ευθύνη απέναντι στη βλασφημία

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

I am glad to see you gathered here again.

Listening to the divine sermon, to the word of God, is a sacred encounter with His mystery. We are not here to hear a worldly concert or lecture. Let us ask the Holy Spirit, who enlightened the fishermen of Galilee, to enlighten us too.

May He strengthen my weak and poor tongue, so that I may speak of the mighty works of God. And may the Lord open the hidden ears of your souls, so that you may hear the words you need to hear.

As we said in the last sermon, holiness is the highest kind of life a person can desire in this world.

Life without holiness is hollow and empty. It is filled only by the fragrance of holiness that comes from Heaven. Holiness is an angelic life lived in a human body: an angel in the flesh.

Holiness, our becoming saints, is God's command above all else: above science, knowledge, and every earthly good. Holiness is the summit. It comes first. ‘Be holy, for I am holy.’

That is where all our efforts and struggles must lead. For, as we heard in today's Gospel, ‘What does it profit a man to gain the whole world and lose his soul? And what can a man give in exchange for his soul?’

As we said in the last sermon, the saints are like astronauts, though they journey through the spiritual world rather than the material one. In these evening talks, we have held up before you the beautiful figures of Saint Theodore the Studite, Saint Photios, Saint Gregory Palamas, and the Three Holy Hierarchs.

And they are far from alone. The saints form a whole shining cloud, a cloud that covers our beloved homeland.

As I have said before, this land beneath our feet, this little patch of earth called Greece, our small homeland, is a land of martyrs. We do not say this out of national pride, which is foreign to the spirit of the Gospel. Even if we were silent, the stones themselves would cry out.

Wherever we go, wherever we dig, we find the bones and relics of holy men of earlier generations. Where shall we go? To Corfu, and we find Saint Spyridon; to Kefalonia, Saint Gerasimos; to beautiful Zakynthos, Saint Dionysios. In the Peloponnese, Saint Nikon; in Patras, Saint Andrew the Apostle; in Corinth, Saint Paul; in Athens, Saint Philothei. Farther on, in the parts of Acarnania, Saint Kosmas the missionary; in Larissa, Saint Achillios; and high in the mountains of Macedonia, Saint Demetrios. Wherever we set foot, from Corfu to Rhodes and from Evros down to Gavdos, the island at the southern edge of our homeland, we meet a cloud of saints and martyrs. It is a land of saints.

Our small missionary brotherhood has published a map alongside the other maps circulated in Greece: a map showing the saints of this land.

Greece was, yes, it was, a land of saints.

But what is it now? That is what concerns us. It was a land of saints, yes. What is this land today?

Brothers and sisters, we have fallen a long way. We did not remain on that high summit, where the call is ‘Be holy.’ For, as I said, the summit of holiness is higher even than the Himalayas.

If we had remained on that summit of holiness, we would be the most glorious and happiest nation in the world. But we did not remain there. Dark forces pushed our small country, our homeland, down from the holiness of earlier generations, and it came tumbling down.

What happened to our land was like what happened in Kefalonia during the earthquake. Rocks fixed to the mountaintops suddenly broke loose. They rolled down like footballs and crashed into the sea.

It is a fearful sight to see a rock break loose from a summit and crash into the sea. Just as ancient stones break loose from the mountains and fall into the sea with a great crash, so this nation has tumbled down from the summit of holiness. One fall, then another, then a third, until it lay at the bottom. The first fall is that we were born sinners.

The sins are countless. Who can fathom them, my Savior? Who could count the sins committed by the Greek people from one end of the country to the other? There is, however, a great difference. I am not saying there was no sin in earlier times.

There was sin. There has never been an age without it. If you can show me a sea without waves, I can show you a generation without sins. But at times the waves are small, at times larger, and at times enormous, like whole mountains that swallow ships. So too this sea, Greek society, is now shaken by the overwhelming waves of sin on an unprecedented scale.

Sin indeed. In the old days, people were sinners, but they felt shame. If you saw a woman who had gone astray, she would hide. If she came to church on Great Friday, she would slip in quietly and stand toward the back, conscious of her sin.

She would stand in a corner and weep continually. She would not parade through the streets, the squares, and the festivals. Now she feels no shame. She has cast shame aside, and you see her walking about without it.

You see her walking about without shame, going out to elegant homes and receptions, welcomed by the upper ranks of society. Shame itself has taken to the streets. And this woman who breaks up marriages, before long, you will see terrible things, my dear friends. I am not exaggerating. You will see dreadful things. Look at this woman who once dared not go out into the street, not even to the well to draw water. Look at her, this woman who broke up marriages, who once...

Once she walked down the street with her head bowed. Now she goes with her head held high to the Metropolitan Cathedral of Athens, where she is publicly celebrated by the authorities.

You will see these things, things once unheard of. In former times, a young woman guarded her virginity, because virginity is a great thing.

For us, virginity, in all its fullness, survives only in the Akathist Hymn. It survives only in the marble of the Parthenon, because the ancient Greeks honored virginity and built temples in its honor. What is left of it among us now? Haven’t you read? Haven’t you seen the shameful things that disgrace the very idea of our Greek homeland? Female students have spoken out, saying in their statements that the student residences...

And these boarding schools were not built by those people. They were built by the poor Greek people through the sweat of their labor. These national boarding schools, meant to be places of education, allow me to speak plainly, they want to turn into places of debauchery.

But one brave Cretan rose up and traveled through the night from Crete. He could find no peace among its mountains. He went and took his child out of one of those boarding schools, which, before long, will become centers of licentiousness and corruption.

Earlier generations sinned too, but they still felt shame. What shame is there now? People will indulge in licentiousness in the streets like dogs.

Sins upon sins! Yes, what the prophet Isaiah said applies to us. If only he were alive to hurl his dreadful prophecy before us all: ‘Woe to the lawless nation! Woe to the sinful nation! Woe to lawless and sinful people!’

‘You have forsaken the Lord your God.’ Sin is a fall. But there is another fall, worse still. What could be more terrible than falling into sin? We have not remained simply among the ranks of sinners.

We have gone beyond being sinners and fallen deeper still. What is this deeper fall? There is a difference between a sinner and an irreverent person. They are not the same.

A person may fall through human weakness, inherited frailty, temptation, or other causes we cannot understand. But when he falls, he weeps and sighs. He knows he is a sinner. He seeks God’s mercy and says, ‘I have sinned. Remember me, Lord, when You come into Your Kingdom.’

There is a difference between the sinner and the irreverent person. You can hear it in a beautiful prayer of Pentecost: ‘We have sinned, but we have not turned away from You.’ Lord, we are sinners, but we have not rejected You. We believe in God. Who, then, are the irreverent? The unbelievers and those who blaspheme. Blasphemy is the gravest of sins.

They open their filthy mouths and fling mud and filth against God and all that is holy and sacred. As Basil the Great says, a sinner breaks a commandment, but a blasphemer does more than break a commandment.

He insults the One who gave the commandments. One person breaks a commandment; the other insults the Lawgiver. There is an enormous difference. And what do they blaspheme? God, Christ, the Most Holy Theotokos (All-Holy), everything holy and sacred: baptismal fonts, holy relics, and the Precious Cross, which sinners now trample even inside the churches. Blasphemers spare nothing sacred.

And blasphemy has spread widely through our homeland. Where can we stand, my brothers and sisters, without hearing it?

White-haired elders, nearing the hour of death, blaspheme. Our young people blaspheme. Little children blaspheme. Men blaspheme. Wherever you stand in Athens, you hear it.

Athens, wherever you go in this Babylon, this modern Babylon of Greece, you find people gathered without fear or shame to serve the great and mighty God.

They blaspheme in the squares and streets, in billiard halls and nightclubs, in cars, on trains, in harbors, in boats, and on airplanes. Blasphemy spreads everywhere, like a vast wave across the sea.

And it is not confined to the city. Blasphemy has spread beyond it.

It has reached the high mountains, even Parnassus. People there never used to blaspheme, but now they do. Our farmers, too, who dig the earth and earn their bread by the sweat of their brow, even they blaspheme.

And our fishermen, casting their nets into the sea, blaspheme too. Blasphemy is everywhere. I once wrote this, and I say it here again: go up Mount Lycabettus and look out. You will see a vast city, a new Babylon. My God, my God, where did all these houses come from?

In 1829, when the land was liberated, Athens was a village of five thousand people. The homes were huts, but holy people lived in them. Now there are great, tall houses, two-story houses, even skyscrapers.

But what kind of people live in those houses? In the old days, when a shepherd or farmer built even a simple hut, he would invite the priest to perform the blessing of water at its foundations. That custom has disappeared. Now, from the moment the foundations are laid until the contractor hands you the key, count the blasphemies: blasphemy after blasphemy after blasphemy. All these houses, small and large, have been built amid blasphemy.

Blasphemy upon blasphemy. The builders blaspheme, the carpenters blaspheme, the blacksmiths blaspheme. All those who work to make a house with every comfort blaspheme, and these houses are built amid blasphemy.

And hardly anyone has dismissed a worker for it. It is rare to find even one person in a thousand who hears a builder blaspheming God and tells him, even while paying him his day's wages, 'Go. I do not want you here. I do not want dynamite in our house.'

For every blasphemy we have heard, it is as though another stick of dynamite has been brought into our homes. People say, 'This is nothing; that is nothing.' If someone insulted your father and mother, you would turn him away at once. Yet when God is insulted, you say it is nothing.

Blasphemy has spread because none of us has stood against it. I wish I could put a radar up on the summit of Mount Olympus, an ear that could hear all of Greece: every voice from our islands, from the Morea, Central Greece, Epirus, Corfu, and beyond the Evros River.

I wish that radar on Mount Olympus had one special power. What power? To hear only blasphemies. And whenever it heard one, an electric wire would set a bell ringing: a great Russian bell like the one on the Holy Mountain, whose sound carries across the whole mountain.

At every blasphemy the bell would toll mournfully, as though for the Son of the Virgin hanging upon the Cross. Not a second would pass without that bell ringing from high on Mount Olympus, heard throughout Greece, tolling as though something in our country had died.

Our homeland. What a terrible sight. Not long ago, a telegraph operator here in Athens told a foreign correspondent, and her words were published in an Italian newspaper, “I’m going to be dismissed and leave. I can’t bear it anymore. I’m going to be dismissed and leave.” “Why?” he asked her. “Not a day goes by. The word you hear most often from one telephone to another, the most common word…”

What a dreadful thing to hear. Blasphemy is everywhere. Even on the telephone, instead of 'good morning,' you hear blasphemy.

My dear friends, it is no exaggeration to say that here in Greece we hold the record for blasphemy.

Is blasphemy a small sin? Is it a game we can play? Is it a joke? Far from it, my brothers and sisters. As I said earlier, it is the gravest of sins, because you are doing more than breaking a commandment of the Ten Commandments: you are blaspheming the lawgiver Himself, God.

From here I would like to address the blasphemer, whoever he may be. I do not know whether there are blasphemers in this hall too, for some blaspheme out of habit, rather than unbelief or atheism.

To that blasphemer, unseen and unknown to me, I would like to put six questions, one after another.

You blaspheme! Then you are no Christian. That settles it. Why? Because when a Christian hears the name of God, his eyes fill with tears and his heart trembles. 'How awesome is Your name, O God.'

We read in the life of Saint Polycarp that when persecution broke out, they seized him. He was already an old man, eighty-six years of age. They lit a fire and told him, 'Blaspheme Christ and save yourself.' What did he answer? 'I have served Him for eighty-six years, since I was a child, and Christ has never wronged me. How could I blaspheme His holy name?' He chose to be thrown into the fire and consumed by it rather than blaspheme his God.

You may say that is an old example and ask for a more recent one. You all know, from your studies or your reading, that Newton was one of the world's greatest astronomers. Whenever Newton heard the name of God, he stood up. Such was his reverence for God.

All who believe in Christ revere His holy name. They do not blaspheme. Blasphemy betrays the Christian name and our faith. So if you call yourself a Christian and blaspheme, you are no Christian.

If you blaspheme, you are no Greek. Yes, no Greek. Why do I say that? Because from ancient times, from the age of Homer, from prehistoric and legendary times down to recent centuries, Greece was a land of devout people. Greece revered the divine, built the Parthenon and Hagia Sophia, and imposed the severest penalties on blasphemers.

Here, they speak of democracy. In their democracy, yes, in that democracy, what was the severest punishment?

What was the greatest punishment? Here in the democracy of Pericles, they would forgive everything but one thing: blaspheming their gods.

Even Socrates fell victim to slander. They accused him of blaspheming the gods, though he had done no such thing. He was deeply reverent and believed in God, a prophet of Christianity. Wretched Greek slanderers accused him of blaspheming God and condemned the wisest man in Greece to death on that charge.

Yes, here in Greece the names of the gods were treated with reverence, even though those gods were false.

False gods, idols unworthy of attention. If you blaspheme, you are no Christian. If you blaspheme, you are no Greek. If you blaspheme, you fail to live as a human being should. The first coin is being a Christian, the second is being Greek, and the third is being human. If you blaspheme, you fail to live as a human being should. Here in Athens, when I was a preacher, some people came to visit me...

There were some people who were Black, Black but angels, Black but angels. Which would you prefer: a white person with a dark soul, or a Black person with a pure soul? In Africa there are deeply devout people, holy people who stand before God in fear and trembling. They hear the name of Christ, and their eyes fill with tears.

Three young men came to visit me. They were from some of the finest families in Addis Ababa, in Abyssinia. They had heard that Greece was a civilized country, a country that loved Christ, where sermons were preached and catechism was taught, a country with theological schools.

A country that educated theologians and scholars. So these young men, from the finest families of Addis Ababa, decided to come to Greece for their education.

Three Abyssinians came here to Greece. As soon as they stepped off the ship, the first word they heard here was a blasphemy. Their ears burned, because down in Abyssinia no one blasphemes. No one. And if someone does, he cannot remain in that country. In earlier times, the police would seize him, take him to the square, cut out his tongue, and throw it to a dog, though even dogs will not eat a blasphemer’s tongue. No one blasphemes in Abyssinia. So these young men said, ‘Father, we are leaving. We cannot bear to hear such blasphemies here in your homeland.’ Do you blaspheme, my friend? Does your blasphemy not put you to shame beside these Abyssinians?

Now let me tell you about a neighboring people. You may be startled, but we must admit that they are more courteous than we are, and more reverent toward God. Not long ago, I went up to the outposts near the Albanian border to visit the young men serving Greece.

In the cold and snow, they guard their homeland, while people here in the center of Athens are living wildly. I met fifteen young men there. Ten were Greeks, and five were Turks from the Komotini area who held Greek citizenship.

I asked the Turkish soldiers with Greek citizenship, ‘Do you ever blaspheme God? Allah?’ At the mere suggestion that they might blaspheme Allah, they bristled. I asked the Greek soldiers, ‘Have you ever heard them blaspheme?’ ‘Never Allah. Never Allah. Never Allah.’ Then I turned to the Greek soldiers.

‘And do you blaspheme?’ They lowered their heads. They all did, from the officer down to the last soldier. And then we expect things to go well for us? Yes.

Would you like another example? I heard this only recently from a faithful Christian, and you should hear it too. Not long ago in New York, some Muslims seized about twenty-five people and said, ‘We’re locking them in. Within twenty-four hours we’ll cut off their heads and throw them out the windows.’

The police gathered, and the ambassador came. ‘What are you asking for? What do you want? What kind of criminals are you?’ They answered, ‘We are not criminals. We love Allah.’ Did you not see what was happening? In a nearby theater, a film was being shown that mocked Muhammad, just as the production Superstar was shown here in Greece and mocked Christ.

Another film there mocked Muhammad, and they demanded that its showing stop. And they forced the authorities to stop showing it.

O my God, O my God, O my God, O my God.

You blaspheme God, and you call yourself Greek? You blaspheme God, and you call yourself human? You are not even like those you call savages.

I read about a traveler who went to the sources of the Nile, where people worship the sun. Just before sunrise, one of them takes a drum made of lion skin and beats it rhythmically.

He beats the drum rhythmically, and at once all the people gather. They stand there and worship their god. I think a Frenchman once went into the jungle beyond that place and saw them early one morning. He found the sight of them standing there and making their gestures ridiculous, and he began to laugh. The moment he laughed, they rose up and tore him to pieces. Why would they tolerate someone blaspheming their god?

You blaspheme, I say again, you nameless, unseen blasphemer. You blaspheme: you are no Christian. You blaspheme: you are no Greek. You blaspheme: you are not acting like a human being. You blaspheme: you show less reverence than the people you call savages. You are not even like an animal, for some animals instinctively show gratitude to their masters.

Give a dog a bone. It has no words to say, ‘Thank you, master,’ but it wags its tail as though to say, ‘Thank you for remembering me.’ Yet a person can behave worse than a dog, like a rabid dog that no longer recognizes its master and bites him. So too a person, in this frenzy, continually lashes out and blasphemes his Benefactor, God.

To the blasphemer, whoever and wherever he may be, I have one last question. You blaspheme. You are not even like Satan, the devil. For though the devil sins and commits every kind of sin, there is one sin he does not commit: he does not blaspheme.

He hears the name of Christ, hears of the Cross, sees the Cross, and trembles. His whole being falls silent, and he vanishes. Yet a baptized Christian blasphemes the name that even the devil reveres. Even the demons shudder and tremble. These, my dear friends, are the questions I put to you.

And now, before I finish, I ask: who wants this sorry state? A nation that condemned Socrates to death, a nation that built Parthenons and Hagia Sophias, a nation once filled with martyrs and holy people, how has such a nation come to be a nation of blasphemers?

Who is responsible? Who is responsible?

First of all, I must say plainly, with the frankness you know me for: the state bears the first responsibility. This very state begins its founding words, “In the name of the Holy, Consubstantial, and Undivided Trinity.”

This state places the Precious Cross on its officers’ caps. It belongs to a nation that, as I have said, has always believed in and worshipped its gods. I forgot to tell you about their athletic contests. We speak grandly of the athletic ideal, but they are just fine words.

The athletic ideal arose in Greece. Yes, indeed, it arose in Greece. But the athletes who competed in those arenas were unlike the athletes of our country today. What did they do? They gathered for the contests, but before anyone entered the arena, three kinds of people were barred from it.

They could neither compete in the sacred games nor watch them. Who were they? What did the herald announce at the games? “Let no adulterer, no profaner, and no blasphemer enter.” A man who had left his wife for another had no right to compete.

Nor did someone who had profaned what was sacred, or someone who blasphemed. Such a person was forbidden to enter the arena. And now this nation, with its sacred Christian inheritance, read the penal code. Read the penal code.

What did we say? In Abyssinia they cut out tongues; in other countries they do not permit blasphemy. And here, what are the penalties? The other day, some citizens did something wrong. I am not saying they acted rightly. They did not.

They came across a police officer in the street, a poor fellow. He is poor because no one from the wealthy upper class becomes a rural guard. Rural guards, police officers, priests, and nurses come from the flesh and blood of the poor Greek people.

Look around and see whether you can find a police officer from a wealthy family. People of that class do not take such jobs. Look at the priests and see whether you find a rich man’s son among them. Look at the nurses and see whether you find a daughter of one of this world’s rich and powerful people.

So I am not saying that the man was right to insult that police officer, who was sleeping in a guard post that night. No. They took him to court, and the court sentenced him. To how long? Three and a half months.

Another man, down in Kavala, I do not know what came over him, what demon seized him, heard the court’s decision and cried out, “The court is unjust!” The proceedings stopped at once. Contempt of court! He had insulted the prosecutor, a great personage, and the judges, great personages too.

And I agree, with some questions. Insult a police officer, and you are brought before a court at once. At once! How dare you call the court unjust? How can you say such a thing? What sentence did they give that man?

Three and a half years to begin with. Just come before the court and see. And if anyone dares open his mouth, those who govern Greece have arranged matters very well for themselves. Very well indeed.

Insult a member of parliament, a prefect, a minister, a prime minister, or the president of the republic: four years in prison. The president is important, the prime minister is important, the ministers are important, the judges are important, the prosecutors are of little importance.

Go to China and you may be sentenced to death. Go to Russia and speak ill of Lenin or Marx, and you will be sent to Siberia. Yet here, Christ Crucified is blasphemed day and night, and no one is moved. Even when the blasphemer is brought before the authorities, the presiding official laughs, as though to say, “In the twentieth century, are we still concerning ourselves with this?”

And some people even hold meetings, if you please, about taking the image of the Crucified One down from its place and putting a monkey there instead. It has even been reported. Everything has become mere hypocrisy; they believe absolutely nothing.

The state is responsible for the inconsistency it shows. On the one hand, it falsely declares that our state begins in the name of the Holy Trinity. In the end, it shows utter contempt for all that is sacred in this world.

But, my dear people, those who blaspheme God are not the only ones responsible. We who hear the blasphemy are responsible too.

Let me ask you: what would you do if you heard someone in the street insult your mother and call her a corrupt woman?

And he showers the woman with the vilest abuse. How would you react? If someone insulted your father, how would you take it? “I won’t let you even speak my father’s or mother’s name,” you might say. “You should wash your tongue with rosewater first.” And who, may I ask, are your father and mother? Is that how it is? Don’t you care about your honor? Isn’t your family’s honor dearer to you than anything else? Yet here in the street, people blaspheme.

Yet they are insulting someone dearer than your own mother, who, after all, may be a sinful woman. They blaspheme our sweet mother, the one and only Most Holy Theotokos, and no one protests. We are all responsible for this, not only the person who blasphemes.

The person who hears the blasphemy is responsible too. He hears it and says nothing. All such people share the responsibility.

The father is responsible, the mother is responsible, and so is everyone at home who hears blasphemy and pays no heed. Once, while traveling through a village, I met a Christian on the road and struck up a conversation. I asked him, “Do you blaspheme?” “Me, blaspheme? Oh, no!” he said. Then he stuck out his tongue. “Look,” he said, “there’s a little mark on it.” And there was.

I asked him, “Where did that mark come from?” “Ah,” he said, “there’s a story behind it. Can you guess what happened? Do you think some wicked person did it? No. It was my grandmother. May God forgive her.”

“I came home one day and uttered a blasphemy. As soon as my grandmother heard me, she took the tongs, picked up a hot coal, and burned my tongue.” Cruelty, cruelty, cruelty, you say. But are we not ashamed?

You feel sorry for the child’s tongue and hesitate even to put pepper on it or punish the child? Yet if you let that tongue freely insult everything sacred and holy, it will become a scorpion. It will become a viper’s tongue and poison you, mother and father. A child who does not respect God will respect neither father nor mother. No one will ask me.

That is how grandmothers in the old days, though they had no schooling, raised their children. And it was not only grandmothers. When I was in Grevena, something happened that made a deep impression on me. I think I have told you this story many times.

There was a man in Grevena who blasphemed terribly. Who changed him? Who made him stop? A little child from catechism class. The child came to the lesson, stood there, and listened to the words of God.

You know how little children are: they are like angels. I said nothing to that child personally. I simply described how grave the sin of blasphemy is. What did this blessed child of Grevena do? At noon, the child went home.

It was Sunday, and a special meal had been prepared. You know how children are.

How mothers worry when a child will not eat! “Eat something, my child. Please, eat.” “No. I’m not eating.” “Why won’t you eat, my child?” “You blaspheme Christ, who gives us bread and meat.” “I’m not eating, Father. I won’t eat anything.” The child broke his father down until he said, “My child, eat, and I will never blaspheme God again.” We are all responsible for this blasphemy, which has grown to enormous proportions among our people. And now, before I finish, I want you to hear the voice of two great teachers of our Church, one from earlier times and one more recent, rather than the voice of the sinful Bishop Augustinos of Florina. The more recent is Kosmas of Aetolia. May his memory be eternal here, in his homeland. Kosmas of Aetolia used to say, “If you blaspheme my father…”

“...and my mother, I forgive you. If you put out my eye, I forgive you. But if you blaspheme Christ and the Most Holy Theotokos, I cannot bear to look at you.”

John Chrysostom taught this from the pulpits of Antioch and Constantinople: “Have you heard someone blaspheme? Stop him. Call him over and counsel him. Speak Christian words to him once, twice, three times.”

“If he will not listen, you have a hand: strike him. Blessed is the hand that strikes a blasphemer.” So says John Chrysostom, the great preacher, the king of preachers. “And if they take you to court for striking him, tell the judge: ‘I struck him because he blasphemed the King of all.’”

“And if they take you to court, going to prison will be a form of martyrdom.” But I am not John Chrysostom, and I cannot give you such advice. I cannot tell you to strike those who blaspheme God in the face. I do not want to draw you into such serious trouble.

I know that in Kozani, Thessaloniki, and other cities, there have been courageous young people who struck those who blasphemed. They chose to face trial and felt joy and gladness because they had struck shameless, impious blasphemers. In one Macedonian town, Ptolemaida, they greatly reduced blasphemy.

A group of young people in Ptolemaida, younger and older, gathered in the town square and noted who was blaspheming. Later that evening, five of them went to one man’s home. “What do you want at this hour?” he asked. “We’ve come to visit you.” “What sort of visit?” “We’re very sorry, my friend, but we heard you blaspheme in such and such a place.” “Yes.” “And in another place too. We counted five blasphemies. Listen carefully: if you blaspheme again, you’ll receive a beating you’ll remember all your life.” That is how this group of courageous young people greatly reduced the wave of blasphemy in Ptolemaida.

I do not dare advise you to do that, for I am neither Saint Kosmas nor John Chrysostom. But I will advise you to do something else. You have hands, you have a heart, a tongue, a soul. You are Greeks; you are Christians. Who am I speaking to, stones? Come, then. Lift up your heads!

Today, on this holy day of the Cross, let us all work to wipe this disgrace from Greece, the disgrace that makes us appear to be the nation that blasphemes most. Italy used to be first, but Italy curbed it. Now we hold the record in the Balkans and throughout the world.

At the end, I will give out leaflets, cards, and signs free of charge. Put them up everywhere: at the barber shop you visit, the grocery store where you shop, the factory where you work, your office, and along the roads, everywhere you can. Do it boldly; do not be ashamed. Christ Crucified is not ashamed. Come, brave souls, lift up your heads!

Let me walk through this world of sin and darkness and drive falsehood from Greece. I feel like crying. I feel like stopping.

How I long to leave! After fifty years of work in my homeland, I long to go up to the Holy Mountain, find a cell, and weep over my sins, and my sins alone. But I will finish here, at the post we took up.

I will fight hand to hand. My watchword is this: whether alone or with others.

So, I want to say: count back on your fingers. Turn back the hands of your clocks. Fifty-seven years ago, oh, fifty-seven years ago! Is there an old man here with white hair, one of those men whom hooligans throw yogurt at today?

Fifty-seven years ago, perhaps some white-haired old soldier here, an evzone, was marching to the sound of the bugle: “Forward, forward, forward!” From Smyrna toward Ankara our troops advanced, onward and onward. Those were days of glory and greatness, but also days of misery.

The young men who went to Asia Minor marched from village to village and through one ravine after another. They left their bodies in the ravines and the desolate places, in the Sahara and by the Sangarios River. But they bore a great sin.

Throughout Asia Minor, from Smyrna to Kütahya and Magnesia, and farther on to the holy places of Pontus.

You could live a hundred years in Pontus and Asia Minor and never hear a single blasphemy. When the young men from Greece went to Asia Minor, the refugees came out to welcome them. The refugees tell me this, the Pontians up there: they covered their ears. They heard soldiers and officers, young and old, blaspheming Christ and the Most Holy Theotokos, as if that were their first show of courage. Even the Turks did not blaspheme them.

“Disaster will come upon us, disaster will come upon us, disaster!” And disaster did come: the greatest disaster Greece had known, the catastrophe in Asia Minor. One cause, one cause, was blasphemy. Many people in Asia Minor blasphemed.

I was a small child when, in my little village, we received what was left of the army, men in rags, worn down to nothing. Young and old gathered together. We wept, mourned, and sighed. There was a sergeant who had been there and had distinguished himself for his courage.

Others laid blame elsewhere. “The Russians are to blame,” they said. The Russians did bear blame. “The French are to blame.” They bore blame too. “The English are to blame.” They too bore blame. They all bore blame; they abandoned us there.

But God also abandoned us. And that sergeant said, “They bore blame, but we bore more. It was not Turkish bullets that destroyed us, nor the Russians or the English. It was the blasphemies spoken from one end of the land to the other by young and old alike. Then the Great Disaster came.”

“But lawless Judas did not wish to understand. But lawless Judas did not wish to understand.” I told you: at an outpost in Albania, all the young men blaspheme. And this happens throughout the army, among young and old alike.

The army must be free of blasphemy. Young and old blaspheme continually. My brothers, my brothers, my brothers, my brothers, I fear another great catastrophe.

I fear that an even greater evil may befall our country. And do you know what I fear? I fear that the homes you live in are built amid blasphemy. There is blasphemy in your marketplace, in our courts, in our cars, among our companions, in our airplanes, and in our glorious, heroic army. I am afraid, how afraid I am! My God, my God, I do not want to dishearten you. Some night, oh my God, some night, oh my God, Most Holy Theotokos, our Lady...

We will become another Bucharest. The Parthenons will come crashing down and turn to dust. But before this great disaster happens, let us all, young and old, as soldiers of Jesus Christ, put an end to blasphemy in Athens and throughout Greece, to the glory of the Lord Jesus Christ.

Παναγία Δέσποινα, Άγιοι Άγγελοι και Αρχάγγελοι, Τίμαιε Πρόδρομε, Αποστόλων οι Δωδεκάς, Πατέρες και Δάσκαλες της Εκκλησίας, Όσοι και Μάτερες, Οι καλώς αθλήστενες στεφανοθέντες, πείστε πρεσβεία, δουλευθήνε και σωθήνε τα ψυχά συμών αρνήμων Χαίρω που σας βλέπω και πάλι εδώ συγκεντρωμένους.

Οι ακροάσεις όχι μιας συναυλίας κοσμικής ή μιας διαλέξεως κοσμικής, αλλά οι ακροάσεις του Θείου Κηρύγματος, του Λόγου του Θεού, είναι μια ιερά μυσταγωγία. Ας παρακαλέσουμε το Πνεύμα το Άγιο που εφώτισε τους ψαράδες της Γαλιλαίας να φωτίσει και μας.

Εμένα μεν να τρανώσει την ασθενή μου, την πτωχή μου γλώσσα, για να διηγηθώ τα μεγαλεία του Θεού. Υμών δε ο Κύριος να ανοίξει τα μυστικά αυτιά της ψυχής για να ακούσετε τα λόγια που πρέπει να ακούσετε.

Η Αγιότης, ελέγαμε στο περασμένο κήρυγμα, η Αγιότης είναι το ανώτερον είδος της ζωής που μπορεί να ποθήσει ο άνθρωπος εδώ στον κόσμο.

Ζωή χωρίς αγιότητα είναι μια κούφια ζωή, μια κενή ζωή, μια ζωή που γεμίζει μόνο με το άρωμα της αγιότητος που έρχεται από τον Ουρανό. Η Αγιότης είναι μια αγγελική ζωή που ασκείται μέσα σε ανθρώπινο κορμί, ο ένσαρκος άγγελος των προφητών η Κρυπής.

Η Αγιότης, το να είμεθα Άγιοι, είναι εντολή του Θεού παραπάνω από όλα, παραπάνω από την επιστήμη, από τη γνώση, από οτιδήποτε άλλο επίγειον αγαθό. Η Αγιότης είναι η κορυφή, είναι το πρώτο. Άγιοι γίνεσθε, ότι εγώ Άγιος ειμί.

Σ' αυτό πρέπει να τείνουν οι προσπάθειες και οι αγώνες μας. Διότι, όπως είπε και σήμερα το Ευαγγέλιο που ακούσαμε, τι γαρ ωφελείται άνθρωπος εάν τον κόσμον όλον κερδήση, ζημιωθεί δε την ψυχήν αυτού ή τη δώσει αντάλλαγμα της ψυχής αυτού ο άνθρωπος.

Οι Άγιοι, όπως λέγαμε στο περασμένο κήρυγμα, είναι οι αστροναύτες, ένα είδος αστροναυτών, όχι του υλικού κόσμου, του πνευματικού κόσμου. Και πριν αυτό ομιλήσαμε, από εδώ από τις θέσεις αυτής προεβάλαμε τα σωραιικά σμορφά στον Ο Άγιος Θεόδωρος ο Στουδίτης, ο Ιερός Φώτιος, ο Γρηγόριος ο Παλαμάς, οι Τρεις Ιεράρχοι υπήρξαν τα θέματα των εσπερινών τούτων μαθημάτων.

Και δεν είναι μόνο αυτοί, είναι νέφος φωτεινών, νέφος ολόκληρον, σχηματίζουν οι Άγιοι ένα νέφος που καλύπτει την αγαπητή μας πατρίδα.

Όπως έχω πει και άλλοτε, η γη που πατούμε, το φλούδι αυτό της γης, η Ελλάς, η μικρά μας πατρίς, δεν το λέμε από έναν εγωισμό, εθνικό εγωισμό, από έναν που είναι ξένος προς το πνεύμα του Ευαγγελίου, αλλά και αν εμείς σιωπήσουμε, και οι πέτρες ακόμα θα φωνάξουν ότι αυτή η γη που πατούμε είναι μαρτυρική γη.

Όπου να πάμε, όπου να σκαλίσουμε, Θα βρούμε κόπαλα λείψανα αγίων άνδρων Περασμένων γενναιών Πού θέτε να πάμε Αν πάμε στην Κέρκυρα, τον Άγιο Σπυρίδωνα, αν πάμε στην Κεφαλονιά, τον Άγιο Γεράσιμο, αν φτάσουμε στη Ζάκυνθο, στην ωραία Ζάκυνθο, ο Άγιος Διονύσιος, αν κατεβούμε στην Πελοπόννησο, ο Άγιος Νίκων, στην Πάτρα ο Άγιος Ανδρέας ο Απόστολος, στην Κόρινθο ο Άγιος Παύλος, στην Αθήνα η Αγία Φιλοθέη, πέρα στη Ρούμελη, στα μέρη της Ακαρνανίας, ο Άγιος Κοσμάς ο Ιεραπόστολος, αν πάμε στη Λάρισα ο Άγιος Αχίλλιος, αν προχωρήσουμε ψηλά στα βουνά, πέρα στη Μακεδονία, ο Άγιος Δημήτριος, παντού όπου να πατήσουμε, όπου να πάμε από το ένα άκρο μέχρι το άλλο, από την Κέρκυρα μέχρι τη Ρόδο και από τον Έβρο μέχρι τη Γαύδο κάτω, Γαύδο, τη νήσο που είναι το ακραίο σημείο της πατρίδος, παντού θα συναντήσουμε νέφος Αγίων και μαρτύρων, χώρα Αγίων.

Εδώ η μικρά μας ιεραποστολική αδελφότης, κοντά στους άλλους χάρτες που κυκλοφορούν στην Ελλάδα, εκυκλοφόρησε και ένα χάρτη, χάρτη αγιογραφικό, χάρτη χώρα των Αγίων.

Ήτανε, ναι ήτανε, η Ελλάς ήτανε χώρα Αγίων.

Τι είναι τώρα; Αυτό μας ενδιαφέρει. Ότι ήτανε χώρα Αγίων, ναι. Τώρα τι είναι αυτή η χώρα;

Αδελφοί, κατρακυλήσαμε πολύ. Δεν μείναμε στην κορυφή αυτή, στην ψηλή αυτή κορυφή, όπου υπάρχει το σύνθημα «Άγιοι γίνεστε», γιατί, όπως είπα, η πιο ψηλή κορυφή, ψηλότερη και από τα Ιμαλάια όρη, είναι η κορυφή της Αγιότητος.

Αν μείναμε στην κορυφή αυτή της αγιότητος, θα ήμεθα το πιο ένδοξο και το πιο ευτυχισμένο έθνος του κόσμου. Δεν μείναμε στην κορυφή. Σκοτεινές δυνάμεις έσπρωξαν αυτή τη μικρά χώρα, την πατρίδα μας, από την κορυφή αυτή της αγιότητος των προηγουμένων γενεών, έσπρωξαν, λέγω, και κατρακύλησε.

Συνέβη δηλαδή στον τόπο μας ό,τι συνέβη στην Κεφαλονιά με το σεισμό. Βράχια που ήταν κολλημένα επάνω στην κορυφή των βουνών, ξαφνικά από το σεισμό ξεκόλλησαν και κατρακύληζαν σαν μπάλες ποδοσφαίρου και έπεσαν με πάταγο μέσα στη θάλασσα.

Φοβερό το θέαμα να βλέπεις ένα βράχο από την κορυφή να ξεκολλάει και να πέφτει μέσα στη θάλασσα με πάταγο. Καθ’ ον τρόπον λοιπόν από την κορυφή των βουνών ξεκολλάνε οι πέτρες, αιώνιες πέτρες, και με πάταγο πέφτουν μέσα στη θάλασσα, έτσι και από την κορυφή της Αγιότητος κατρακύλησε το έθνος αυτό. Κατρακύλα μία, κατρακύλα δύο, κατρακύλα τρεις και πλέον έπεσε. Πρώτη κατρακύλα, ότι γεννήκαμε αμαρτωλοί.

Αμαρτιώνουν τα πλήθη. Τι σε ξηχνιάσει ψυχός χώστα σωτήρ μου. Ποιος θα μπορέσει να μετρήσει τα αμαρτήματα που διαπράττει ο ελληνικός λαός από το ένα άκρο μέχρι το άλλο; Και υπάρχει μια μεγάλη διαφορά. Δεν λέγω ότι στα προηγούμενα χρόνια δεν υπήρχε αμαρτία.

Υπήρχε αμαρτία, δεν υπάρχει αιών Εάν μπορείτε να μου δείξετε μια θάλασσα χωρίς κύματα, μπορώ να σας δείξω κι εγώ μια γενιά χωρίς αμαρτίες. Με τη διαφορά ότι, όπως στη θάλασσα, άλλοτε είναι κυμάτια μικρά, άλλοτε μεγαλύτερα, άλλοτε τεράστια, βουνά ολόκληρα, που πνίγουν καράβια, έτσι ακριβώς και η θάλασσα αυτή, η ελληνική κοινωνία, συνταράσσεται από τα αβυσσαλέα κύματα μιας άνευ προηγουμένου αμαρτίας.

Αμαρτίας μάλιστα. Στα παλιά τα χρόνια αμαρτωλοί ήταν οι άνθρωποι, αλλά είχαν ντροπή, ντροπή. Έβλεπες μια γυναίκα που παραστρατούσε, κρυβότανε πια. Αν καμιά φορά τη Μεγάλη Παρασκευή έβγαινε στην εκκλησία να πάει σαν αμαρτωλή, επήγαινε κοντά και στο βάθος κρυφά κρυφά έμπαινε μέσα.

Στεκόταν σε μια άκρη, αμαρτωλή, και έκλαιγε συνεχώς. Δεν έβγαινε στους δρόμους, στις πλατείες, στα πανηγύρια. Τώρα δεν ντρέπεται, πέταξε την ντροπή. Την βλέπεις αυτή χωρίς ντροπή.

Βρεις ντροπή να περπατάει, να βγαίνει έξω, να πηγαίνει στα σαλόνια, στις δεξιώσεις, να είναι δεκτή από τα ανώτερα στρώματα της κοινωνίας. Βγήκε στον δρόμο η ντροπή. Και μόνο αυτό, αυτή την αντροχωρίστρα, δεν θα περάσει πολύς καιρός. Θα δείτε πράγματα φοβερά, αγαπητοί μου, δεν λέγω υπερβολές. Θα δείτε τρομερά πράγματα. Δείτε αυτή την αντροχωρίστρα που δεν τολμούσε να βγει στο δρόμο, να πάει στη βρύση, να πάρει νερό. Να τη δείτε αυτή την αντροχωρίστρα που άλλοτε...

Άλλοτε σκυμμένο το κεφάλι της περπατούσε στον δρόμο, τώρα με υψωμένο κεφάλι να πηγαίνει στη Μητρόπολη, στον Μητροπολιτικό Ναό των Αθηνών και να εξεφανώνεται επισήμως από αρχαιρίς και αρχαιρίς του 20ου όρου του Απαταιώνος.

Θα τα δείτε αυτά, πρωτοφανή πράγματα. Άλλοτε ένα κορίτσι πρόσεχε την παρθενιά της, γιατί η παρθενία είναι μεγάλο πράγμα.

Το πράγμα, εμάς η Παρθενία έμεινε μόνο στον Ακάθιστον Ύμνον, την ολότητα της Παρθενίας. Εμάς η Παρθενία έμεινε μόνο στα μάρμαρα του Παρθενώνος, γιατί παλιοί Έλληνες τιμούσαν την Παρθενία και έκτιζαν Παρθενώνας προς τιμή της Παρθενίας. Σε εμάς τι έμεινε πλέον; Δεν διαβάσατε, δεν είδατε; Τα αίσχη, τα οποία ξεφτελίζουν την έννοια της Ελληνικής Πατρίδος. Φοιτήτριες βγήκαν δημόσια και λένε στα διαμηνύματά τους: τα οικοτροφεία.

Οικοτροφεία, που δεν τα έκτισαν αυτές, αλλά τα έκτισε ο πτωχός ελληνικός λαός από τον ιδρώτα του. Αυτά τα εθνικά οικοτροφεία που είναι σαν εστίες παιδείας, αυτά τα εθνικά οικοτροφεία, επιτρέψτε να μιλήσω, θέλουν να τα κάνουν δραστογένειες.

Και ένας μόνος Κρητικός λεβέντης σηκώθηκε από την Κρήτη και πήγε πέρα τη νύχτα, ταξίδευσε. Δεν ησύχασε από τα αμβολωγημένα βουνά της Κρήτης. Πέταξε πύλια πάνω και πήρε το παιδί του από μέσα από τα οικοτροφεία αυτά, τα οποία εντός ολίγου θα γίνουν κέντρα ακολασίας και διαφθοράς.

Οι μάρταναν οι προηγούμενα γενναίες αλλά είχαν μια ντροπή Τώρα ποια ντροπή; Σαν σκύλοι μέσα στους δρόμους θα ακολασταίνουν οι άνθρωποι.

Αμαρτίες, αμαρτιών. Ναι, σε μας αρμόζει Αυτό που είπε έπρεπε να γίνει να ζει ένας Ισαΐας Προφήτης να εκσφενδονίσει ενώπιον όλων μας την φοβεράν του προφητεία: Οέ έθνος παράνομων, οέ έθνος αμαρτωλών Ουαί άνομοι άνθρωποι και αμαρτωλοί.

Εγκαταλείψατε τον Κύριο τον Θεό σας Αλλά είναι κατρακύλημα η αμαρτία. Υπάρχει κι άλλο κατρακύλημα, χειρότερο από εκείνο. Ποιο είναι; Ποιο είναι από την αμαρτία ένα φοβερότερο κατρακύλισμα; Δεν σταματήσαμε μόνο στην κατηγορία των αμαρτωλών ανθρώπων.

Αλλά φύγαμε από την κατηγορία των αμαρτωλών ανθρώπων. Και πέσαμε σε ένα άλλο κατρακύλισμα πιο βαθύ και πιο απέραντο. Ποιο είναι αυτό; Υπάρχει μια διάκριση. Μεταξύ αμαρτωλού και ασεβούς. Άλλος είναι ο αμαρτωλός, άλλος είναι ο ασεβής.

Αμαρτωλός. Είτε από ανθρώπινη αδυναμία. Είτε από κληρονομικότητα, είτε από πειρασμό, είτε από άλλα αίτια, μυστηριώδη αίτια, πέφτει ο άνθρωπος, αλλά πέφτοντας κλαίει και αναστενάζει. Είναι αμαρτωλός, αναστενάζει. Ζήτη το έλεος του Θεού, λέγει το ύμαρτον, το μύστη τι μου κύριο Τράσιντ της Βασιλείας, είναι αμαρτωλός.

Αλλά υπάρχει διάκριση, άλλο αμαρτωλός, άλλο ασεβής. Τη διάκριση αυτή τη βλέπετε σε μίαν υπέροχον ευχή της Πεντηκοστής που εκεί λέει ότι σήμωνα αμαρτάνομαι αλλά σήμωνο πιστεύομαι, ήμαθα αμαρτωλή κύριε αλλά δεν ήμαθα και ασεβής, πιστεύομαι στον Θεό, ασεβής ποια είναι η άφη, ασεβής είναι οι άπιστοι, ασεβής είναι οι βλάθμοι, αυτός είναι ο ασεβής πλέον, Αυτή πλέον είναι η κορυφαία αμαρτία όλων των αμαρτιών.

Ανοίγουν τα βρωμερά τους στόματα και εκσφενδονίζουν λάσπη και βόρβορο. Εναντίον του Θεού και εναντίον των οσίων και ιερών. Όπως λέει ο Μέγας Βασίλειος. Ο αμαρτωλός παραβαίνει μία εντολή. Αλλά ο βλάσφημος δεν παραβαίνει απλώς μία εντολή.

Υβρίζει τον νομοθέτη. Ο άλλος παραβαίνει μία εντολή. Ο άλλος υβρίζει τον νομοθέτη. Γιατί υπάρχει τεραστία διαφορά. Και τι βρίζουν; Τον Θεό, τον Χριστό, την Παναγία, τα Όσια και τα Ιερά, κολυμπήθρες, ιερά λείψανα, τον Τίμιο Σταυρό, το οποίο σήμερα ο αμαρτωλός πατεί μέσα στους Ιερούς Ναούς. Δεν αφήνουν τίποτα των Ιερών και Οσίων, οι βλάσφημοι.

Και η βλασφημία έχει πάρει τεραστία διάδοση στην πατρίδα μας. Πού να σταθούμε, αδέρφια μου, και να μην ακούσουμε τη βλασφημία;

Βλασφημούν οι γέροι ασπρομάλληδες που πλησιάζουν από ώρα σε ώρα να πεθάνουν. Βλασφημούν οι νέοι μας, βλασφημούν τα μικρά παιδιά, βλασφημούν οι άντρες. Βλασφημούν μέσα στην πολιτεία, όπου να σταθείς στην Αθήνα.

Αθήνα, σε οποιοδήποτε μέρος της Αθήνας, της Βαβυλώνος αυτής, της νεοτέρας Βαβυλώνος της Ελλάδος, που μαζευτήκανε τρεις χιλιάδες κουλίκια εδώ μέσα για να υπηρετούν το μεγάλο δύναμο Θεό, χωρίς φόβο και χωρίς ντροπή.

Βλαστημούν στην πλατεία, βλαστημούν στους δρόμους, βλαστημούν στα σφαιριστήρια, στα νυχτερινά κέντρα, βλαστημούν στα αυτοκίνητα μέσα, στους σιδηροδρόμους, στα λιμάνια, στις βάρκες, στα αεροπλάνα. Παντού η βλαστημία επεκτείνεται, ξαπλώνεται ως κύμα αβυσαλέων της θαλάσσης.

Και δεν βλαστημούν μόνο μες στην πολιτεία. Ξάπλωσε η βλαστημιά.

Έφθασε μέχρι τα ψηλά βουνά, στον Παρνασσό, που άλλοτε ποτέ τους δεν βλαστημούσανε, τώρα και αυτοί βλαστημούνε. Και οι γεωργοί μας που σκάβανε τη γη, με τον ιδρώτα τους ζυμώνανε, και αυτοί βλαστημούνε.

Και οι ψαράδες μας που ρίχνανε τα δίχτυα στις θάλασσες, και αυτοί βλαστημούσαν. Παντού η βλαστημία. Κάποτε έγραψα, το λέγω και εδώ, ότι ρίξτε μια ματιά, ανεβείτε πάνω στο Λυκαβηττό. Ρίξτε μια ματιά και θα δείτε μια πόλη απέραντη, νέα Βαβυλώνα. Θεέ μου, Θεέ μου, πού ξεφύτρωσαν τόσα σπίτια;

Το 1929, όταν ελευθερώθηκε ο τόπος, η Αθήνα ήταν ένα χωριό με 5.000 ανθρώπους. Καλύβες ήταν, αλλά μέσα στις καλύβες κατοικούσαν άγιοι άνθρωποι. Τώρα σπίτια μεγάλα, υψηλά, διώροφα, διώροφα, ουρανοξύστες ακόμα.

Αλλά μέσα στα σπίτια τι άνθρωποι κατοικούν; Το σπίτι, άλλοτε έκτιζε καλύβα ο τσοπάνος και ο γεωργός και καλούσε τον παπά και έκανε αγιασμό στα θεμέλια του σπιτιού. Τώρα εξαφανίστηκε. Αντιθέτως, από την ώρα που θα μπει θεμέλιο μέχρι την ώρα που θα σου παραδώσει ο εργολάβος το κλειδί, μετρήστε βλαστήμιες, βλαστήμιες, βλαστήμιες. Όλα τα σπίτια αυτά έχουν χτιστεί, μικρά και μεγάλα, με βλαστήμια.

Βλαστημίες με βλαστημίες, βλαστημούν οι κτίστες, βλαστημούν οι μαραγκοί, βλαστημούν οι σιδεράδες, βλαστημούν όλοι αυτοί οι γένοι που εργάζονται για να κάνουν ένα σπίτι με όλα τα κομφόρ, και όλα τα σπίτια αυτά είναι χτισμένα με βλαστημία.

Και κανείς δεν ευρέθηκε να απολύσει τον εργάτη. Σπάνιο παράδειγμα μέσα στους χίλιους που κάποιος ένας που ατανάξε το χτίστη να βλαστημάει το Θεό. Που του έλεγε στο μεροκάμα του και του λέει: «Φύγε, δεν σε θέλω, δεν θέλω δυναμίτη στο σπίτι μας».

Όσες βλαστημίες ακούσαμε, τόσοι δυναμίτες στα σπίτια έχουν μπει. Θα πληρώσω μακριά. Δεν είναι τίποτα το ένα, δεν είναι τίποτα το άλλο. Αυλαστιμός τον Πατέρα και τη Μάνα Σου, θα Τον απέρειες την ίδια ώρα, τώρα δεν είναι τίποτα ο Θεός

Ξάπλωσε η βλαστημία λόγω ελλείψεως αντιδράσεως εκ μέρους όλων μας. Θα ήθελα, απάνω στον Όλυμπο, στην κορυφή απάνω εκεί, θα ήθελα να έφτιανα ένα ραντάρ, ένα αυτί που να ακούει όλη την Ελλάδα. Να ακούει όλες τις φωνές που βγαίνουν κάτω από τα νησιά μας, από το Μοριά, από τη Ρούμελη, από την Ήπειρο, από την Κέρκυρα, πέρα από τον Έβρο.

Να είχε ένα ραντάρ πάνω στον Όλυμπο, να ακούει τις φωνές. Θα ήθελα το ραντάρ αυτό να είχε μια ιδιότητα. Ποια ιδιότητα; Να ακούει μόνο τις βλαστημίες. Και κάθε φορά που θα ακούει τις βλαστημίες το ραντάρ, με ένα σύρμα ηλεκτρικό, να συνδέεται μια καμπάνα, ρωσική καμπάνα, σαν κι αυτή που είναι στο Άγιο Όρος, που χτυπάει και ακούεται σε όλο το Άγιο Όρος.

Και μόλις ακουστεί μια καμπάνα, να χτυπάει η καμπάνα, πέθιμα σαν μεγάλη πρασιβή, σύγχρον κρεμάται ο Υιός της Παρθένο Ε, δεν θα περνούσε δευτερόλεπτο, δευτερόλεπτο, που από τον Όλυμπο ψηλά θα ακούγαμε την καμπάνα να χτυπάει σε όλη την Ελλάδα πένθιμα, σαν να πέθανε κάτι μέσα στην πατρίδα μας.

Πατρίδα μας. Φοβερόν το θέαμα. Έχουμε, δεν είναι πολύς καιρός, κάποτε, μια τηλεγραφήτρια εδώ των Αθηνών είπε σε ένα ξένο ανταποκριτή, που δημοσιεύτηκε σε ιταλική εφημερίδα, ότι θα απολυθώ, θα φύγω. Δεν υποφέρω πλέον. Θα απολυθώ, θα φύγω. Γιατί; της λέει. Δεν περνάει η μέρα. Η πιο λέξη που ακούτε από τηλέφωνο σε τηλέφωνο, η πιο συχνή λέξη.

Φοβερόν το θέαμα. Είναι οι αισθανάλευσεις της βλαστημίας, όλοι με το τηλέφωνο, ακόμα από τηλέφωνο, αντί καλημέρα, βλαστημία ακούτε.

Έχουμε αγαπητοί μου εδώ στην Ελλάδα, δεν είναι υπερβολή ότι έχουμε το ρεκόν της βλαστημίας.

Είναι μικρά η αμαρτία αυτή, η βλαστημία; Είναι παιχνιδάκι με το οποίο μπορούμε να παίζουμε; Είναι αστείο; Κάθε άλλο, αδελφοί μου. Σας είπα και προηγουμένως ότι η αμαρτία αυτή είναι η κορυφαία των αμαρτιών, διότι δεν παραβαίνεις απλώς εντολή του δεκαλόγου, αλλά βλαστημείς αυτόν τον ίδιο τον νομοθέτη, τον Θεό.

Θα ήθελα από της θέσεως αυτής προς τον βλάστημο να απευθύνω, στον αόρατο βλάστημο. Δεν ξέρω αν υπάρχουν και μέσα εδώ στην Ιεράν αίθουσαν βλάστημοι, διότι υπάρχουν και βλάστημοι εξ συνηθείας, όχι εξ απιστίας και αθεΐας.

Θα ήθελα προς τον βλάστημον, τον αόρατον βλάστημον, τον άγνωστόν μοι βλάστημον, να απευθύνω έξι ερωτήματα, το ένα κατόπιν το άλλο.

Βλαστημείς! Χριστιανός δεν είσαι! Πάει τελείωσε. Γιατί δεν είσαι; Διότι ο Χριστιανός ακούει το όνομα του Θεού και τα μάτια του δακρύζουν και η καρδιά του τρέμει. Ως φοβερόν το όνομά σου, ο Θεέ.

Λένε στο βίον του Αγίου Πολυκάρμα ότι στις μήνες μέσα τον έπιασαν τον Άγιο Πολύκραπο και ρίχτηκε διωγμός, ήταν πλέον γεροντάκι, 86 ετών, τον έπιασαν, άναψαν φωτιά και του είπανε βλαστίμησε τον Χριστό να σωθήσει Και εκείνος τι απήντησε; «86 χρόνια τον υπηρετώ από μικρό παιδί, σε τίποτε δεν με αδίκησε ο Χριστός, πώς να βλαστημήσω το Άγιό του όνομα;» Και προτίμησε να τον ρίξουν στη φωτιά, να γίνει παρανάλωμα της φωτιάς, παρά να βλαστημήσει το Θεό του.

Θα μου πείτε, παλιό το παράδειγμα, θέτε νεότερο; Θα ξέρετε όλοι από τας εγκυκλίους σπουδάς σας ή από αναγνώσεις άλλων πραγμάτων ότι ένας από τους μεγαλύτερους αστρονόμους του κόσμου ήταν ο Νεύτων. Ο Νεύτων λοιπόν όταν άκουε το όνομα του Θεού σηκωνόταν όρθιος, τόσο σεβασμό είχε προς τον Θεό.

Και όλοι οι άνθρωποι που πιστεύουν στο Χριστό σέβονται το Άγιό του Όνομα. Δεν βλαστημούν. Η βλαστημία είναι προδοσία του χριστιανικού ονόματος και της πίστεώς μας. Είσαι λοιπόν χριστιανός, βλαστημάς; Δεν είσαι χριστιανός.

Βλαστημάς, δεν είσαι Έλληνας. Ναι, Έλληνας δεν είσαι. Γιατί δεν είσαι Έλληνας; Γιατί ανέκαθεν αυτή η πατρίς μας, από αρχαιοτάτης εποχής, από της εποχής του Ομήρου, από προϊστορικούς χρόνους, από μυθικούς χρόνους, μέχρι τελευταίων αιώνων, τελευταίου αιώνος, η Ελλάς ήταν χώρα ευσεβών ανθρώπων, η Ελλάς ήταν χώρα που εσέβετο το Θείο και έκτιζε Παρθενώνας και Αγιά Σοφιάς και τιμωρούσε με τις μεγαλύτερες ποινάς τους βλάστημους.

Εδώ στην πολιτεία λένε δημοκρατία τη δημοκρατία. Εδώ στη δημοκρατία τους όλους. Ναι, στη δημοκρατία. Η πιο μεγάλη τιμωρία ποια ήταν;

Η πιο μεγάλη τιμωρία ποια ήταν; Στην δημοκρατία εδώ, στην Περικλέους δημοκρατία, η πιο μεγάλη τιμωρία, τα συγχωρούσαν όλα, ένα δεν συγχωρούσαν, να βλαστημήσει τους θεούς του.

Και αυτός ακόμα ο Σοκράτης έπεσε θύμα συκοφαντίας, τον συκοφάντησαν ότι βλαστήμησε τους θεούς, ενώ δεν βλαστήμησε τους θεούς ο Σοκράτης. Ήταν ευλαβέστατος και πίστευε στον Θεό, Προφήτης του Χριστιανισμού. Συκοφάντες, Έλληνες, τρισάθλιοι, τον συκοφάντησαν ότι βλαστημά το Θεό και τον καταδίκασαν, τον σοφότερον άνδρα της Ελλάδος, εις θάνατον με την κατηγορία ότι βλαστήμησε το Θεό.

Μάλιστα, έτσι εδώ στην Ελλάδα ήτο σεβαστόν το όνομα των Θεών, έστω κι αν οι θεοί αυτοί ήταν ψευδείς.

Ψευδείς, είδωλα ανάξια προσοχής. Βλαστημείς, χριστιανός δεν είσαι. Βλαστημείς, Έλληνας δεν είσαι. Βλαστημείς, άνθρωπος δεν είσαι, δεν είσαι άνθρωπος. Το πρώτο νόμισμα είναι χριστιανός, το δεύτερο χρόνιο νόμισμα είναι Έλληνας, το τρίτο νόμισμα είναι άνθρωπος. Βλαστημείς, δεν είσαι άνθρωπος. Εδώ στην Αθήνα, όταν ήμουν ιεροκήρυκας, με επισκέφθηκαν κάτι μάλλον.

Ήταν κάτι μαύροι, μαύροι αλλά άγγελοι, μαύροι αλλά άγγελοι. Άσπροι, μαύροι την ψυχή, τι προτιμάτε από τα δύο; Υπάρχουν κάτω στην Αφρική ευλαβέστατοι άνθρωποι, άγιοι άνθρωποι με φόβο και τρόμο στον Θεό. Ακούνε το όνομα του Χριστού και κλαίνε τα μάτια τους.

Λοιπόν, με επισκέφθηκαν τρεις νέοι. Ήταν από τις καλύτερες οικογένειες της Αντίς Αμπέμπας στην Αβησσυνία. Άκουαν για την Ελλάδα ότι είναι μια χώρα πολιτισμένη. Ότι μια χώρα που αγαπάει τον Χριστό. Ότι μια χώρα που ακούγονται κηρύγματα και κατηχητικά σχολεία. Μια χώρα που έχει θεολογικές σχολές.

Και μορφώνει θεολόγους και επιστήμονας. Και είπαν να πάμε στην Ελλάδα να μορφωθούμε, παιδιά εκλεκτά των καλυτέρων οικογενειών της Αντίς Αμπέμπας.

Τρεις Αβυσσινοί έρχονται εδώ στην Ελλάδα. Μόλις βγαίνουν από το βαπόρι, από πέρα από αυτή την πυριστροπηριά, η πρώτη λέξη που άκουσαν εδώ στην Ελλάδα ήτανε βλαστήμια. Βράξανε τα αυτιά τους, γιατί κάτω στην Αβυσσινία δεν βλαστημάει κανείς. Κανείς στην Αβυσσινία δεν βλαστημάει. Κι αν ποτέ βλαστημήσει κανείς, δεν μπορεί να ζήσει μέσα στη χώρα των Αβυσσινών. Παλαιότερα τον άρπαζε η αστυνομία, τον οδηγούσε στην πλατεία και του κόβαν τη γλώσσα και τη δίνανε στο σκυλί, γιατί ούτε σκυλιά ακόμα δεν τρώνε τη γλώσσα του βλάσφημου. Στην Αβυσσινία κανείς δεν βλαστημά. Και ήταν τα παιδιά εδώ και είπανε: «Πάτερ μου, θα φύγουμε. Δεν υποφέρουμε, δεν μπορούμε να ακούμε τις βλαστημιές στο μέρος αυτό της πατρίδος». Βλαστημείς, άνθρωπε; Δεν είσαι συ κατώτερος από τον Αβυσσινό, εσύ, από τους μαύρους;

Της γειτονικής μας χώρας, θα ταραχθείτε. Αλλά πρέπει να ομολογήσουμε ότι ευγενέστεροι από εμάς είναι και θεοσεβέστεροι. Δεν είναι πολύς καιρός που ανέβηκα στα φυλάκια προς τα αλβανικά σύνορα. Τα επισκέφθηκα τα παιδιά της Ελλάδος.

Μες στο κρύο, στο χιόνι, φυλάνε την πατρίδα. Κάτι στιγμήν εδώ οργιάζουν οι Έλληνες μέσα εδώ στο κέντρο της Αθήνας. Τα είδα τα παιδιά, δεκαπέντε παιδιά ήταν. Τα δέκα ήσαν Έλληνες, οι πέντε ήσαν Τούρκοι, αλλά με ελληνική ιθαγένεια από τα μέρη της Κομοτηνής.

Ρωτάω τους Τούρκους στρατιώτας με ελληνική ιθαγένεια: «Βλαστημάτε τον Θεό καμιά φορά;» Τον Αλλάχ; Αλλάχ, Αλλάχ, και μόνο που τους είπα ότι βλαστημάνε, ύψωσαν. Ρωτάω τους Έλληνες: «Τους ακούσατε ποτέ βλαστημώντας;» «Ποτέ τον Αλλάχ, ποτέ τον Αλλάχ, ποτέ τον Αλλάχ.» Ρωτάω κατόπι τους Έλληνας στρατιώτες.

«Εσείς βλαστημάτε;» Σκύψαν τα κεφάλια τους. Όλοι βλαστημούσαν. Από τον αξιωματικό μέχρι τον τελευταίο στρατιώτη. Και έπειτα περιμένουμε προκοπή; Ναι

Θέτε ένα άλλο ακόμα παράδειγμα; Τώρα προ λίγο το έμαθα. Κάποιος χριστιανός πιστός μου το ανέφερε. Πρέπει να το μάθετε, να το ακούσετε κι εσείς. Δεν είναι πολύς καιρός. Ότι στη Νέα Υόρκη Κάτι μουσουρμάνι μουσουλμάνοι, μουσουλμάνοι αρπάξανε καμιά εικοσιπενταριά ανθρώπους και είπανε: «Τους κλείνουμε μέσα, θα τους κόψουμε τα κεφάλια σε 24 ώρες για να τα πετάξουμε από τα παράθυρα».

Μαζεύτηκε η αστυνομία, πήγε ο πρέσβης. «Τι ζητάτε, ρε παιδιά; Τι θέλετε, ρε παιδιά; Τι κακούργοι είστε εσείς;» «Δεν είμαστε κακούργοι, αγαπούμε τον Αλλάχ». Τι δε βλέπατε εσείς; Κοντά σε ένα εκεί κέντρο, σε ένα θέατρο μέσα, έπαιζαν έργο, προβάλλαν έργο ότι όπως εδώ στην Ελλάδα προέβαλλαν το έργο Superstar, το Χριστό που τον διακωμωδούσαν.

Έτσι και μέσα εκεί είναι μια άλλη ταινία που διακωμωδεί το Μωάμεθ. Εάν δεν πάψει, δεν κοπεί, διακοπεί η προβολή της ταινίας αυτής, θα κόψει ό,τι και βάλει και αναγκάσει η κυβέρνηση να κόψει την ταινία.

Ο Θεέ μου, ο Θεέ μου, ο Θεέ μου, ο Θεέ μου.

Έλληνας δεν είσαι, βλαστημάς· άνθρωπος δεν είσαι, βλαστημάς τον Θεό· ούτε άγριος δεν είσαι.

Διάβαζα ότι ένας περιηγητής πήγε κάτω στα μέρη, στις πηγές του Νειλοποταμού, εκεί όπου υπάρχουν άγριοι και λατρεύουν αυτοί τον Ήλιο, ηλιολάτρες είναι. Μόλις βγαίνει ο ήλιος, προτού να βγαίνει ο ήλιος, ένας άγριος έχει ένα τύμπανο φτιαγμένο από δέρμα λιονταριού, το χτυπάει ρυθμικώς.

Ρυθμικώς, το χτυπάει ρυθμικώς και αμέσως οι άγριοι μαζεύονται όλοι και στέκονται κάτω και προσκυνούν το Θεό τους. Έτσι νομίζω κάποιος Γάλλος που πήγε μια μέρα μέσα στη ζούγκλα πέρα από εκεί και είδε αυτούς πρωί πρωί, αυτό το θέαμα των αγρίων να στέκονται κάτω να κάνουν έτσι αυτά, του φάνηκε γελοίο και άρχισε να γελά. Μόλις το έδινε να γελά, ας σηκωθεί έκανε, οι άγριοι χίλια κομμάτια τον κάνανε, γιατί να ανέχονται οι άγριοι να βλαστημάσουν τον Θεό τους;

Βλαστημάς, επαναλαμβάνω, ω ανώνυμε και αόρατε βλάσφημε, βλαστημάς· χριστιανός δεν είσαι, βλαστημάς· Έλληνας δεν είσαι, βλαστημάς· άνθρωπος δεν είσαι, βλαστημάς· άγριος δεν είσαι, βλαστημάς· δεν είσαι ούτε ζώο. Ζώο με το ζώο, το ζώο είναι αυτό που βλέπεις, διότι υπάρχουν ζώα με το ένστικτο της ευγνωμοσύνης στον αφέντη τους.

Εδώ έχεις ένα σκύλο, του πετάς ένα κόκαλο και ο σκύλος δεν έχει γλώσσα να σου πει «ευχαριστώ, αφεντικό», αλλά κουνάει την ουρά του, σαν να σου λέει «σε ευχαριστώ, αφέντη, που με θυμήθηκες». Και ο άνθρωπος χειρότερος από το σκύλο, ή μάλλον σκύλος λυσσασμένος. Και όπως ο λυσσασμένος σκύλος δεν γνωρίζει τον αφέντη του, αλλά δαγκώνει τον αφέντη του, έτσι και ο άνθρωπος ελίσσαξε πλέον και δαγκώνει συνεχώς και βλαστημάει τον Ευεργέτη του, το Θεό.

Βλαστημάς τελείωσα ένα τελευταίο ρέκτο ερώτημα στον αρρώνιμο και όρατο βλάστημο που βρίσκεται παντού Βλαστημάς, δεν είσαι ούτε σατανάς, ούτε σατανάς είσαι, διάβολος, γιατί και ο διάβολος ακόμα, παρόλο που αμαρτάνει, κάνει όλες τις αμαρτίες, μια αμαρτία δεν κάνει ο διάβολος: δεν βλαστημάει.

Ακούει το όνομα του Χριστού, ακούει το Σταυρό, βλέπει το Σταυρό και τρέμει. Σίγεται ολόκληρος Γίνεται άφαντος. Λοιπόν, και το όνομα που και αυτός ακόμα ο διάβολος το σέβεται. Και τα δαιμόνια φρύσουση και τρέμωση Το βλαστημάει ο χριστιανός, Ο βαθισμένος χριστιανός Αυτά, αγαπητοί μου, τα ερωτήματα.

Πίστενα και τώρα πρώτα να τελειώσω. Θα σε ρωτήσω ποιος θέλει αυτό το κατάντημα Αντίμα, ένα έθνος που κατεδίκασε εις θάνατον Ασοκράτη, ένα έθνος που έκτιζε ένα ούσου Παρθενώνας Ιασοφιάς, ένα έθνος που ήταν γεμάτο από μάρτυρας και οσίους, ένα τέτοιο έθνος να καταντήσει ένα έθνος βλαστίμων ανθρώπων.

Ποιος φταίει! Ποιος φταίει!

Πρώτα πρώτα, με όλο το θάρρος και την παρρησία που με διακρίνει, πρέπει να πω ότι πρώτα πρώτα φταίει αυτό το κράτος. Το κράτος αυτό που αρχίζει εις το όνομα της Αγίας και Ομοουσίου και Αδιαιρέτου Τριάδος.

Το κράτος αυτό που στα πηλήκια των αξιωματικών έχει τον Τίμιο Σταυρό. Ένα κράτος που ανέκαθεν, όπως είπα και επαναλαμβάνω, επίστευε και λάτρευε τους θεούς. Ξέχασα να σας πω ότι είχαν αγώνες. Λέμε εμείς ότι έχουμε το αθλητικό ιδεώδες, λόγια παχιά.

Το αθλητικό ιδεώδες επήγασε από την Ελλάδα. Ναι, κύριε, επήγασε από την Ελλάδα, αλλά οι αθλητές που αγωνίζονται στα διάφορα θέατρα δεν ήσαν όπως οι αθλητές των σημερινών χρόνων της πατρίδος. Τι έκαναν εκείνοι; Μαζευότανε, αλλά προτού να μπουν μέσα στο θέατρο, δεν επέτρεπον σε κανένα, σε τρεις ανθρώπους δεν επέτρεπον να μπουν μέσα.

Ούτε να αγωνιστούν στα ιερά αγωνίσματα, αλλά ούτε και να γίνουν θεατές. Ποιοι είναι αυτοί, όλες. Τι έλεγε ο κήρυκας στο θέατρο, μέσα εις τα αγωνιστήρια, τους αγώνας, μέσα τους; Μη της μοιχός, μη της βέβαινος, μη της βλάστημος Ένας λοιπόν είναι μοιχός, άφησε τη γυναίκα του, δεν έχει δικαίωμα να αγωνιστεί.

Ένας που είναι βέβηλος, που εμαγάρισε τα ιερά και τα όσια, και ένας που είναι βλάσφημος, δεν έχει δικαίωμα. Απηγορεύεται να εισέλθει μέσα στην κονίστρα των αγώνων, των αγωνισμάτων. Λοιπόν, αυτό το έθνος που έχει μια παράδοση θεϊκή, χριστιανική παράδοση, έχει τώρα, διαβάστε τον ποινικό κώδικα, διαβάστε τον ποινικό κώδικα.

Τι είπαμε; Στην Αβησσυνία κάτω κόβουν τις γλώσσες, κάτω σε άλλες χώρες δεν επιτρέπουν κανείς να βλαστημάει. Και εδώ, εισθάνω κατά η Κάσα των Κόνιων, εδώ ποια είναι, τι τιμωρίες είναι; Προχθές, κάτι πολίτες, δεν λέγω ότι έκαναν καλά, κακώς έκαναν.

Στον δρόμο βρήκανε ένα όργανο της τάξεως, έναν αστυφύλακα που είναι πτωχαδάκι. Πτωχό, γιατί κανείς από την άτιμη μπουρζουαρία, από τα πλούτη τα μεγάλα, κανείς δεν είναι αγροφύλακας. Αγροφύλακες, αυτοί οι αστυφύλακες, παιδιά της αστυνομίας και παπάδες και νοσοκόμοι είναι από τη σάρκα του πτωχού ελληνικού λαού.

Ρίψτε μια ματιά να δείτε αν θα δείτε αστυφύλακα, αν δείτε όργανο της τάξεως από την πλουσία τάξη, κανείς δεν τα δέχεται. Ρίψετε ένα βλέμμα εις τους παπάδες και αν δείτε κανένα πλούσιο παιδί, ρίψετε ένα βλέμμα μες στους νοσοκόμους και αν δείτε καμιά κόρη πλουσίου και μεγάλου και τρανού του κόσμου τούτου, όχι, το χαράζει, λογημένα.

Δεν λέγω λοιπόν ότι καλώς έκανε που τον ύβρισε αυτόν, τον αστυφύλακα, που κοιμόταν τη νύχτα σε φυλάκιο, σε φυλάκιο. Όχι, τον πήγαν στο δικαστήριο, τον τιμώρησε. Πόσο; Το δικαστήριο, τριάμισι μήνες μάλιστα.

Ένας άλλος κάτω στην Καβάλα, δεν ξέρω πώς, δεν ξέρω τι τον έπιασε το δαιμόνιο, και την ώρα εκείνη που τον δικάσανε και άκουσε την απόφαση φώναξε: «Άδικο το δικαστήριο!» Αμέσως διακοπή. Ύβρις δικαστηρίου. Ύβρισε τον εισαγγελέα, μεγάλη προσωπικότητα, ύβρισε τους δικαστές, μεγάλη προσωπικότητα, πολύ μεγάλες.

Και εγώ συμφωνώ με κάτι ερωτηματικά. Λοιπόν, ύβρισε τους αστυφύλακες, δικαστήριο αμέσως, αμέσως δικαστήριο. Α, πώς έτσι λοιπόν θα βρίσεις το δικαστήριο εσύ, να φωνάζεις ότι είναι άδικο το δικαστήριο; Πώς αυτό έτσι; Πόσον καιρό τον δικάσανε;

Τριάμισι χρόνια την αρχή. Ήρθες στο δικαστήριο, παρακαλώ. Κι αν τολμήσει κανένας να ανοίξει το στόμα του, τα έχουν φτιάσει καλά αυτοί που κυβερνούν την Ελλάδα, πολύ ωραία τα φτιάσανε, πολύ ωραία.

Βλαστήμησες βουλευτή, νομάρχη, υπουργό, πρωθυπουργό, πρόεδρο δημοκρατίας, τέσσερα χρόνια φυλακή. Ο πρόεδρος δημοκρατίας, μεγάλος, ο πρωθυπουργός, μεγάλος, υπουργοί, μεγάλοι, δικαστές, μεγάλοι, εισαγγελείς, μικρός.

Άντε στην Κίνα πέρα, εις θάνατον. Άντε στη Ρωσία, πες κακό για τον Λένιν ή τον Μαρξ, εις τη Σιβηρία. Εδώ, εδώ ο Χριστός ο Εσταυρωμένος βλαστημείται μέρα νύχτα και κανείς δεν συγκινείται. Και όταν τον οδηγήσουν στην αστυνομία, γελάει ο πρόεδρος και σου λέει: «Τώρα, στον 20ό αιώνα, να ασχολούμεθα;»

Και συνεδριάζουν, παρακαλώ, κάποιοι, τον Εσταυρωμένο να τον ξεκρεμάσουν από εκεί πάνω. και να βάλουν μία μαγιμού και να γίνει υπάρχει και ένα ροποτάρτο Διότι όλα γίνανε απλή υποκρισία και δεν πιστεύουν τίποτα απολύτως.

Είναι υπεύθυνο το κράτος για την ασυνέπεια την οποία δείχνει. Ενώ από το ένα μέρος ψεύτικα δηλώνει ότι το βασίλειο του κράτους μας αρχίζει από την Αγία Τριάδα. Στο τέλος δείχνει μια εσχάτη περιφρόνηση προς ό,τι ιερό και όσιο υπάρχει στον κόσμο.

Υπεύθυνοι όμως, αγαπητοί μου, δεν είναι μόνο αυτοί που βλαστημάνε τον Θεό, υπεύθυνοι είμαστε κι εμείς που ακούμε τη βλαστημία.

Σε ρωτώ, εάν ακούσεις έναν στον δρόμο να βλαστημάει τη μάνα σου και να λέγει για τη μάνα σου ότι είναι μια διαφθαρμένη γυναίκα;

Η γυναίκα και την περιλούει με τις χυδαιότερες φράσεις. Πώς θα το αντικρίσεις; Αν υβρίσεις τον πατέρα σου, πώς θα δεις το πράγμα; Δεν σου επιτρέπω, λέει ο άλλος, στο στόμα σου να αναφέρεις το όνομα του πατέρα και της μάνας μου. Πρέπει να πλύνεις τη γλώσσα σου με ροδόσταγμα. Και ποιος είναι ο πατέρας σου, παρακαλώ, και ποια είναι η μάνα σου; Α, έτσι; ? Αλλά εδώ στο δρόμο βλαστημάνε.

Βλαστημάνε όχι τη μάνα σου, που μπορεί να είναι μια γυναίκα, αμαρτωλή γυναίκα. Βλαστημάνε τη γυναίκα, τη μάνα, τη γλυκιά μας μάνα, τη μοναδική του κόσμου, την Παναγιά, και κανείς δεν διαμαρτύρεται. Είμαστε υπεύθυνοι γι' αυτό όλοι μας, όχι μόνο αυτός που βλαστημάει.

Αλλά και ο άλλος που ακούει τη βλαστημία. Τη βλαστημία, ακούει τη βλαστημία και δεν διαμαρτύρεται. Είναι υπεύθυνοι όλοι αυτοί.

Υπεύθυνος ο πατέρας, υπεύθυνη η μάνα, υπεύθυνα όλα τα πρόσωπα που βλέπουν μέσα στο σπίτι και βλαστημάνε και δεν ακούν. Κάποτε σε κάποια περιοδία που έκανα σαν αγχωριό, σύνδεσα στο δρόμο ένα χριστιανό Και άνοιξα με κουβέντα, του λέω εγώ βλαστημάς, εγώ λέει να βλαστημήσω, πω πω πω να βλαστημήσω λέει εγώ Και ανοίγει το στόμα του και μου βγάνει τη γλώσσα απ' έξω. «Για κοίταξε», μου λέει, «έχει ένα σημαδάκι». Πράγματι η γλώσσα είχε ένα σημαδάκι, η γλώσσα.

Λέω που το είσαι σημαδάκι αυτό. Αμ λέει, έχει ιστορία το σημαδάκι λέει. Έχεις σημαρία λέει, μπορεί να καταλάβεις τι έγινε λέει. Ποιος λέει, κάνας κακός άνθρωπος αυτός. Όχι, λέει, γιαγιά μου, είχα μια γιαγιά, λέει, Θεός να τη συγχωρέσει, λέει.

Γύρισα στο σπίτι, είπα βλαστήμια. Μόλις με άκουσε η γιαγιά ότι βλαστήμισα, παίρνει την τσιμπίδα, παίρνει ένα κάρβουνο Και μου καθικά κάψει τη γλώσσα Αδορβαρότης, αδορβαρότης, αδορβαρότης, μεσέρα Δεν τρεπόμεθα;

Λυπείσαι τη γλώσσα του παιδιού να της βάλεις πιπέρι ή να την γράψεις; Αυτή η γλώσσα του παιδιού που την αφήνεις ελεύθερη να υβρίζει ό,τι όσιον και ιερόν, αυτή η γλώσσα θα γίνει σκορπιός, αυτή η γλώσσα θα γίνει γλώσσα οχιάς, θα σε φαρμακώσει, μάνα και πατέρα, γιατί ένα παιδί που δεν σέβεται τον Θεό δεν θα σε σεβαστεί ούτε πατέρα ούτε μητέρα, κανένας δεν θα με ρωτήσει.

Λοιπόν, έτσι ανέτρεφαν οι παλιές γιαγιάδες, οι αγράμματες γιαγιάδες, τα παιδιά τους. Και όχι μόνο η γιαγιά και κάθε ένα Στα Γρεβενά που ήμουνα, το έχω πει πολλές φορές νομίζω αυτό το παράδειγμα, γιατί μου έκανε εντύπωση.

Ήτανε στα Γρεβενά ένας βλάσφημος. Βλάσφημος, πάρα πολύ βλάσφημος. Ποιος τον άλλαξε, ποιος τον έκανε να μην βλαστημάει; Ένα μικρό παιδάκι. Ένα παιδάκι του κατηχητικού σχολείου. Ερχόταν στο μάθημα και στεκόταν έτσι και άκουε τα λόγια του Θεού.

Ξέρετε τα μικρά παιδάκια, αγγελούδια είναι. Δεν του είπα τίποτα εγώ του παιδιού. Μόνο απλώς ζωγράφισα πόσο μεγάλη είναι η αμαρτία. Τι έκανε το παιδάκι αυτό; Το ευλογημένο παιδάκι των Γρεβενών πήγε στο σπίτι, ήρθε μεσημέρι.

Φαγητό εκλεκτό, Κυριακή ημέρα. Λοιπόν, ξέρετε τα παιδιά, κλιμανάδες.

Οι μανάδες πώς ανησυχούν αν το παιδί δεν τρώει. Τρώει; Φάε, παιδί μου, τίποτα, φάε, παιδί μου, τίποτα. Τίποτα. Δεν τρώω, δεν τρώω. Γιατί, παιδί μου, δεν τρως; Βλαστημάς τον Χριστό, μας δίνει το ψωμί, το κρέας. Δεν τρώω, πατέρα, δεν τρώω τίποτα. Τον έκανε τον πατέρα να διαλυθεί, τον έκανε τον πατέρα να πει: «Παιδί μου, φάε και εγώ δεν βλαστημάω πλέον τον Θεό». Όλοι είμαστε υπεύθυνοι, υπεύθυνοι για αυτή την βλαστημία που πήρε κολοσσιαίες διαστάσεις μέσα στο έθνος μας. Και τώρα, προτού να τελειώσω, θέλω να ακούσετε τη φωνή, όχι του αμαρτωλού επισκόπου Φλωρίνης Αυγουστίνου, να ακούσετε τη φωνή δύο μεγάλων διδασκάλων της εκκλησίας μας, ενός παλαιότερου και ενός νεότερου. Ο νεότερος είναι ο Κοσμάς ο Αιτωλός, του οποίου η μνήμη έστω αιωνία εδώ, εδώ εις τον τόπο της πατρίδος. Έλεγε ο Κοσμάς ο Αιτωλός: «Αν βλαστημήσεις τον πατέρα

Πατέρα μου και τη μάνα μου, σε συγχωρώ. Αν μου βγάζεις το μάτι, σε συγχωρώ. Να βλαστημάς εσύ τον Χριστό και την Παναγιά, δεν έχω μάτια να σε δω.

ΕΛΟΣΙΑΝΟ! ΟΙ!

Ο θείος Χρυσόστομος έλεγε τα εξής, διδάσκων από του άμβωνος της Αντιοχίας και Κωνσταντινουπόλεως. Άκουσες βλαστήμια; Σταμάτα, σταμάτα. Φώναξέ τον, συμβούλευσέ τον, πες του λόγια χριστιανικά, μια φορά, δύο φορές, τρεις φορές.

Δε σε ακούει; Έχεις χέρι, χτύπα τον. Χέρι που θα χτυπήσει βλάσφημο θα αγιάσει. Λέγει ο Χρυσόστομος, ο ιεροκήρυκας, ο βασιλεύς όλων των ιεροκηρύκων: «Κι αν σε πάνε στο δικαστήριο γιατί χτύπησες, να πεις στον δικαστή: Τον χτύπησα γιατί βλαστημάει τον βασιλέα των απάντων».

Κι αν σε πάνε στο δικαστήριο, μαρτύριο θα είναι να πας στη φυλακή. Μα εγώ δεν είμαι Χρυσόστομος για να σας δώσω μια τέτοια συμβουλή. Να χτυπάτε κατά πρόσωπο αυτούς οι οποίοι βλαστημάνε τον Θεό. Δεν θέλω να σας εμπλέξω σε τέτοιες μεγάλες περιπέτειες.

Αν και ξέρω ότι στην Κοζάνη και Θεσσαλονίκη, στις άλλες πόλεις, βρεθήκαν ηρωικά παιδιά που εράπισαν ανθρώπους που βλαστήμησαν και προτίμησαν να δικαστούν και έχουν χαρά και αγαλλίαση, διότι εκτύπησαν βλαστήμους, αναισχύντους και ασεβείς βλαστήμους. Σε μια πόλη της Μακεδονίας σχεδόν εξάλειψαν τη βλαστήμια, την Πτολεμαΐδα.

Διότι μια ομάδα, ένα γκρουπ παιδιών, νέων, μικρών και μεγάλων, μαζευτήκαν εκεί πέρα Και μας σημάδευσαν μέσα στην πλατεία, είδαν ποιους βλαστημούνε, 10 to 15 και πήγαν το βράδυ Φτύπησαν τον παρελθόν, τι συμβαίνει, μήκανε 5 Λέει τι θέτε παιδιά τέτοια ώρα, μια επίσηψη έχουμε Τι επίσηψη, λέει λυπούμεθα πολύ φίλε. Σ' ακούσαμε στο τάδε μέρος να βλαστημάς.» Λέει: «Ναι.» «Στο τάδε μέρος να βλαστημάς.» «Πολύ καλά.» «Εκεί σε μετρήσαμε. Πέντε βλαστημίες έχεις πει. Κοίταξε καλά, εάν ξαναβλαστημήσεις, θα σου δώσω με ένα ξύλο τέτοιο που θα το θυμάσαι όλη τη ζωή σου.» Λοιπόν, έτσι αυτή η ομάς των παιδιών, των ηρωικών παιδιών της Πτολεμαΐδος, εμείωσαν κατά πολύ το κύμα της βλαστημίας. Δεν είμαι ο παδός

και ούτω, ούτε τολμώ να σας συμβουλεύσω, διότι δεν είμαι ούτε Κοσμάς ούτε Χρυσόστομος, αλλά αντ' αυτών όμως θα σας συμβουλεύσω κάτι άλλο. Έχετε χέρια, χέρια έχετε, καρδιά έχετε, γλώσσα έχετε, ψυχή έχετε, Έλληνες είστε, Χριστιανοί είστε. Πού μιλάω; Σε πέτρες μιλάω; Εμπρός λοιπόν, εμπρός ψηλά.

Σήμερα, την αγία αυτή ημέρα του Σταυρού, όλοι μας να εργαστούμε, να σβήσουμε από την Ελλάδα το αίσχος αυτό που μας παρουσιάζει το πιο βλάστημο έθνος, το ρεκόρ. Η Ιταλία ήταν πρώτη, το περιόρισε η Ιταλία, εμείς έχουμε το ρεκόρ στα Βαλκάνια και στον κόσμο ολόκληρο.

Λοιπόν, θα μοιράσω στο τέλος φυλλάδια, καρτέλες, πινακίδες δωρεάν, να τις κρεμάσετε παντού. Στο κουρείο που πηγαίνεις, στο μπακάλικο που αγοράζεις, στο εργοστάσιο που εργάζεσαι, στο γραφείο που είσαι, στους δρόμους, στους χειρομογράφους, παντού όπου Ε, γενναίως, μην ντρέπεσαι. Δεν ντρέπεται και ο Χριστός η Θευρωτή. Εμπρός για νέες ψυχές, ψηλά τα μέτωπα, ηρωικές ψυχές.

Να βαδίσω μέσα στον κόσμο αυτόν της αμαρτίας και του σκότους και να σβήσω μέσα από την Ελλάδα το ψεύδος. Μου έρχεται να κλάψω, να σταματήσω.

Πόσο ποθώ να φύγω. Ύστερα από 50 χρόνια που δουλεύω στην πατρίδα, να πάω πάνω στο Άγιο Όρος να βρω ένα κελί, να κλαίω τα αμαρτήματά μου, και μόνο τα αμαρτήματά μου. Αλλά τελειώνω εδώ στο μετερίζι που μπήκαμε.

Θα πολεμήσω σώμα με σώμα. Έχω σύνθημα: είτε μόνος είτε μετ' άλλων.

Λοιπόν, θέλω να πω, για μετρήστε με τα δάχτυλά σας, στρέψτε τον δείκτη των τροχών του ωρολογίου σας. Προ 57 χρόνια, ω, προ 57 χρόνια, ω, προ 57 χρόνια, κάνας γέρος εδώ ασπρομάλλης που τα ρεμάλια πετάνε στο κεφάλι του γιαούρτια.

Προ πενήντα εφτά χρόνια κάνας άσπρος, κάνας γέρος εδώ ασπρομάλλης στρατιώτης κι εύζωνας προχωρούσε με τη σάλπιγγα: εμπρός, εμπρός, εμπρός, από τη Σμύρνη μέχρι την Άγκυρα. Προχωρούσαν, προχωρούσαν τα στρατεύματά μας εκεί μέσα, ημέρες δόξης και μεγαλείου, αλλά και ημέρες αθλιότητος.

Τα παιδιά που πήγαν στη Μικρά Ασία και προχωρούσαν από χωριό σε χωριό και από λαγκάδι σε λαγκάδι, και άφηναν τα κουφάρια τους μέσα στα λαγκάδια και με τις ερημιές και στη Σαχάρα και στον Σαγγάριο ποταμό, είχαν μια αμαρτία μεγάλη.

Στη Μικρά Ασία, πέρα ως πέρα, Σμύρνη, Κιουτάχεια, Μαγνησία, πέρα τα άγια μέρη του Πόντου.

Του Πόντου εκατό χρόνια να ζούσες, εκατό χρόνια να ζούσες στο Πόντο και στη Μικρά Ασία, δεν άκουες καμιά βλαστήμια. Και όταν πήγαν τα παιδιά της Ελλάδος στη Μικρά Ασία, οι πρόσφυγες μου τα λέγουν, οι πρόσφυγες, οι Πόντιοι που είναι πάνω, όταν προχωρούσαν και βγήκαν να τους υποδεχθούν, έφραζαν τα αυτιά τους. Άκουαν στρατιώτας και αξιωματικούς και μικρούς και μεγάλους να βλαστημάνε, πρώτην ανδρεία τους να βλαστημάνε Χριστό και Παναγιά, που δεν βλαστημούσαν οι Τούρκοι.

Συμφορά θα μας έρθει, συμφορά θα μας έρθει, συμφορά. Και μας ήρθε συμφορά, η μεγαλύτερη συμφορά, η μεγαλύτερη συμφορά της Ελλάδος. Από την άλλο σημερινό πόλος ήταν καταστροφή της Μικρασίας, μία αιτία, μία αιτία, ήταν βλασφημία, βλαστημούσανε πολλοί μέσα στη Μικρά Ασία.

Ήμουν μικρό παιδί και δεχθήκαμε στο μικρό μου χωριό ζηλεύκες της Σπάρου, δεχθήκαμε τα κουρέλια πλέον, τα ράκη της στρατιάς. Μαζευτήκαμε μικρά, μεγάλα, κλαίγαμε, θρηνούσαμε, αναστενάζαμε. Ένας λοχίας που είχε πάει στο Καλεγκρότο και είχε αριστεί ο Ναντρίας.

Κατηγορούσαν οι άλλοι και έλεγαν: φταίνε οι Ρώσοι. Και έφτεξαν η Ρώση Και πάει να συμμαχήσουμε εδάφους. Έφταιξαν οι Γάλλοι, φταίξανε κι αυτοί. Φταίξανε οι Άγγλοι, κι αυτοί φταίξανε. Όλοι φταίξανε, μας εγκατέλειψαν εκεί.

Αλλά μας εγκατέλειψε και ο Θεός. Και λέγει αυτός ο λοχίας: φταίξανε κι αυτοί, αλλά εμείς φταίξαμε περισσότερο. Δεν μας έφαγαν τα τουρκικά βόλια, δεν μας έφαγαν οι Ρώσοι και οι Άγγλοι, μας έφαγαν οι βλαστήμιες που απ' άκρου εις άκρον εβλαστημούσαν μικροί και μεγάλοι και ήρθε η Μεγάλη Σύμφορα.

Ο δε παράνομος Ιούδας ούκη βουλήθησι νιένε, ο δε παράνομος Ιούδας ούκη βουλήθησι νιένε. Σας είπα, σ' ένα φυλάκιο της Αλβανίας, τα παιδιά όλα βλαστημούν και αυτό συμβαίνει σε όλο το στρατό, μικροί και μεγάλοι.

Πρέπει να είναι ο στρατός καθαρός από βλαστημίες. Βλαστημούν συνεχώς, μικροί και μεγάλοι. Αδέρφια μου, αδέρφια μου, αδέρφια μου, αδέρφια μου, φοβάμαι καμιά άλλη μεγάλη καταστροφή.

Φοβάμαι μην συμβεί κανένα άλλο μεγαλύτερο κακό μέσα εις τον τόπο μας. Και ξέρετε τι φοβάμαι; Φοβάμαι, τα σπίτια αυτά που κατοικείτε είναι χτισμένα με βλαστήμια, η αγορά σας με βλαστήμια, τα δικαστήριά μας βλαστήμια, τα αυτοκίνητα με βλαστήμια, η συντροφή με βλαστήμια, τα αεροπλάνα με βλαστήμια, ο στρατός μας, ο ένδοξος και ηρωικός, με βλαστήμια. Φοβάμαι, τι φοβάμαι, Θεέ μου, Θεέ μου, δεν θέλω να σας απογοητεύσω, καμιά νύχτα, ω Θεέ μου, καμιά νύχτα, ω Θεέ μου, Παναγία Δέσποινα, Ά

Τα Βουκουρέστι θα γίνουμε, θα κατρακυλήσουν οι Παρθενώνες και θα γίνουν σκόνη. Αλλά προτού να συμβεί το μεγάλο αυτό δυστύχημα, όλοι μας, μικροί και μεγάλοι, στρατιώτες του Ιησού Χριστού, να σβήσουμε από την Αθήνα και από την Ελλάδα ολόκληρη τη βλασφημία, προς δόξα του Κυρίου Ιησού Χριστού. Ον παίδες υμνείτε και υπερυψούτε εις πάντας τους αιώνας. Αμήν. Δι' ευχών των Αγίων, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον ημάς. Αμήν.