Οι άγγελοι, ο Μέγας Αθανάσιος και ο Γρηγόριος ο Θεολόγος

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

God exists: God the Creator of all, the Maker of heaven and earth, of all things visible and invisible. This is what we Christians proclaim in the Creed.

But on this feast of the Holy Angels and Archangels, I want you to pay attention to something we often hear here in the Church: God is the Maker of all things visible and invisible. What does it mean that God made the visible and the invisible? There are two kinds of things: those we can see and those we cannot. What are the visible things? The things we can see. And how do we see them? With our natural eyes.

We see with our natural eyes, and also with the instruments that science has made. Let me give you an example. Take a glass of water. What do you see? Only the water. But if you look through a microscope...

Just as millions of fish swim in the sea, countless microorganisms swim in a glass of water. We cannot see them with the naked eye, but we can see them through a microscope. Would you like another example? Look up at the heavens. With the naked eye, even someone with very keen sight can see only four, five, or at most six thousand stars.

But look at the sky through a telescope, and beyond those visible stars you will see others that were invisible to you.

...things our eyes cannot see, but a telescope can reveal. What do I mean? Just as we use a microscope to see microorganisms, and a telescope to see galaxies and countless stars, our faith helps us look beyond the visible world. Despite what materialists and atheists may say, there is an unseen...

There is an invisible world. Beyond the earth, beyond minerals, plants, and animals, beyond the human being, who is a union of the visible and the invisible, there is an invisible world. How do we know? We need a telescope, and the telescope that widens our vision so we can perceive these unseen worlds is faith. Faith in whom? In the Lord Jesus Christ. What does today's Gospel say? Christ assures us in the clearest possible terms that beyond the material world there is a spiritual world. There are spirits.

Spirits. Of course, I cannot cover this great subject fully in the few minutes I have. Matter is a vast subject, but spirit is greater still. And if the human being is great and exalted, how much more so are spirits. Just as some people are good because they use their freedom well, while others are corrupt, wicked, even murderers, so it is with spirits.

These spirits are rational beings of a higher order, without material bodies. They fall into two groups. Some are good: the angels and archangels, foremost among them Michael and Gabriel, whose feast we celebrate today. Others are evil, corrupted spirits belonging to the realm of darkness.

Michael leads the angelic host. And who leads the satanic host? Those of you who read Holy Scripture know: it is Lucifer. Who is Lucifer? Ask an astronomer, and he will tell you that the morning star rises before the sun. It is a brilliant star.

Just as the morning star, Lucifer, shines so beautifully in the sky, so too in the third heaven, that other heaven of spirits, there shone an angel, an archangel whom Dante describes as a brilliant star very close by. He was of equal rank to Michael and Gabriel, perhaps even higher, and his name was Lucifer. But Lucifer fell. Lucifer fell.

Lucifer fell; he became Satan. Human beings have sinned, and an angel and an archangel sinned too. We know what human sin is. But what was Satan's sin? Was it adultery or fornication? No.

The devil does not commit those sins, because he has no body; they are committed through the body. But beyond the sins people commit through the body, there is one supreme sin, the source and root of every sin.

We usually consider adultery and fornication very grave sins, and they are. But beyond these sins, if you ask what the greatest sin of all is, the source of all human evil, it is pride. It is the human ego.

Lucifer did not fall through fornication. He fell through pride. What did that pride say? ‘I will set my throne above every throne in heaven, above all the galaxies and stars. I will rule the whole universe. I will become a god greater than God.’

And then he fell. Christ says, “I saw Satan fall like lightning from heaven.” Just as a thunderbolt suddenly falls from the vault of heaven, so Lucifer fell from the heavenly realm and formed the host of demons, the powers of darkness.

The Fathers tell us that, at the moment Lucifer fell, Archangel Michael sensed this rebellion against God the Creator. The multitude of angels was shaken. In that tragic moment of the fall, Michael sounded the alarm...

What Michael proclaimed then matters greatly to us. At that terrible moment, when angels fell and the whole universe seemed to tremble, he cried out, ‘Let us stand aright!’ We must take those words to heart and watch that we too do not fall as those angels fell.

Lucifer fell and became a spirit of darkness. I will say no more about that now. What I want to speak about is the power Satan gathered around him.

Those who fell through pride became part of that power. And when Christ came into the world, humanity had long been under the influence of these dark forces.

This is no secret. Look at the ancient world: Satan held sway through magic. Even today, wherever you go, you can see how much hold magic has on people. It is a frightening thing. In places where Christianity has yet to shine, magic has enormous influence. Its influence is spreading elsewhere too, and sorcerers draw in people of every sort, even great scientists. Hitler himself, it is said, would not go to war or enter a battle without consulting the sorcerers around him.

So magic held sway in the ancient world. Idolatry held sway; darkness held sway. Who overthrew that dominion of demons, that mighty empire of idolatry, stronger than Alexander the Great, the Caesars, and all their armies?

Who brought it down? Was it the philosophers? Was it Plato or Aristotle? No. History bears witness: the Lord Jesus Christ shattered the idols of our ancestors and brought their worship to an end. He is the conqueror of the demons.

Christ conquered Satan in the wilderness, when he faced temptation. Nor was Golgotha his Waterloo, as Waterloo was for Napoleon. Golgotha was no defeat for Christ.

And the Lord rose from the dead. It is true. We sing of it in the Church: He rose from the dead. What do we hear? The night becomes like day, and everywhere the hymn of victory rings out, as it does among armies after a victory.

Those who have witnessed an army’s victory know how the music plays a triumphant march. So it was when the powers of Satan were crushed: heaven rang out with the cry, ‘Christ is risen! Christ is risen!’ And Christians greet one another with those words: ‘Christ is risen!’

This is the triumph. And Christ, the victorious God, shares the power of this triumph with each of His children, with every Christian. He says, “I will give you power to tread on serpents, on serpents and scorpions.”

Who can tread upon serpents and scorpions without being stung? Yet there are people whose venom is like theirs: darkened people who can be compared to scorpions.

It would be better to be stung by a scorpion than to be wounded by the tongue of a person who constantly spreads accusations and slander. A human tongue can deliver a dreadful sting.

The Gospel shows us how a person can become like Satan by following the works of the devil. ‘Yes,’ you may say, ‘Christ is the victor. Christ conquers. But look at the world today.’

Take a look at the earth. From east to west, from north to south, among people of every color and every ideology, dark powers are at work behind so much of what we see.

There is indecency, adultery, fornication, an obsession with sex, shameful sights and sounds, theft, deceit, murder. Above all, there is humanity’s foremost sin: that shameful diplomacy which gambles with the fate of whole nations and has made lying and deceit into an art. The devil is a liar. Such diplomacy is a sign of the times.

Many do not see it, but this is no mere figure of speech: the peace of humanity hangs by a thread. If that thread breaks, we will fall into a third world war, or rather a fourth, as someone in Russia has said. We have reached that point. We can also say that the world is under Satan’s rule. Yes, we can say that.

The world is under Satan’s sway, and only a small part of humanity lives under the influence of the Lord Jesus Christ. ‘You are a pessimist!’ you may say. No. There are signs and messages of hope in the world as well.

Read history and you will see a struggle between light and darkness, faith and unbelief, truth and falsehood. That struggle continues throughout the world. Christians may be a minority, but the struggle is not over.

Those of you who believe in Christ, who believe that He stands above every human thinker and is humanity’s highest ideal, who believe that He came and overcame the powers of darkness: take heart. There are many signs of hope. One historical event that we celebrate today strengthens our faith that, in the end, light, truth, justice, and freedom will prevail.

What event is that? Think back some sixty-three years. What was Macedonia like then? From Skopje down toward Olympus, the crescent flag flew. To us it was a sign of fear, oppression, and darkness. That power seemed unshakable; even the cannons of the great nations had not brought it down.

And yet the small nations, Greece, Bulgaria, Serbia, and heroic Montenegro, fought together under the sign of the Cross against that mighty power.

And on this holy, memorable day, angels and archangels entered the city. Yes, angels and archangels entered the city! The city was liberated. As we remember that great event, we give glory and thanks to God that the small army of our homeland freed this corner of the land.

And it is and will remain Greek for ever and ever. Amen.

We are, devout congregation, in the first month of the year.

We are in the middle of the month, and this month, January, is called the month of the Fathers. Why is it called the month of the Fathers? Because throughout January, from the first to the thirtieth, Fathers are celebrated. At its beginning is Basil the Great; at the end of the month are the three great Hierarchs.

They are not called Fathers because they begot natural children, for begetting natural children is not so difficult. Lions give birth, wolves give birth, and bears give birth. The birth of living creatures is a universal biological law.

They were called Fathers because they begot spiritual children. They were called Fathers because, through their lives, their holy example, the struggles they undertook, and their wise writings, they made the world shine and adorned the spiritual sky.

The Church is a spiritual sky.

Isn't it beautiful to see the stars in the sky at night?

But more beautiful, if you have eyes, is to see the spiritual sky. Our Church is a spiritual sky. Christ is the sun. Our Most Holy Lady is the full moon.

The saints are stars. But just as one star differs from another, with some brighter and others less bright, so one saint differs from another in the Church. “One star differs from another in glory,” as the Apostle Paul says.

And so today, in this month, we have a constellation, many stars together.

The first star is Basil the Great; the second, Gregory; the third, Ephrem the Syrian; the fourth, Saint Anthony, whose commemoration we celebrated yesterday. Tomorrow is the commemoration of Mark Eugenikos; then, the following Sunday, Gregory the Theologian; and at the end, the three great Hierarchs.

But in the middle of the constellation, a star of the first magnitude and extraordinary brightness is Athanasius the Great, whose holy memory we celebrate today, my dear ones.

And this year his feast falls on a Sunday, and for that reason we shall pass over both the Epistle and the Gospel. And you will allow me, my dear ones, to say a few words about this feast of Athanasius the Great.

We shall dare to speak of Athanasius the Great. I say “dare” because it is not easy to describe, recount, and praise the heroic achievements of Athanasius the Great. In the ranks of Christianity’s heroes, Paul comes first. Second, after Paul, comes Athanasius the Great. Paul is foremost among the Apostles; Athanasius is foremost among the teachers and Fathers of the Church. He is called the Father of Fathers.

Athanasius the Great was born toward the end of the third century. He was born in Alexandria, which was a center of learning and philosophy. From childhood he showed that he would become great.

From childhood he had an inclination toward learning, but an even stronger inclination toward the Church. He went to church regularly and helped the priests, or rather, he knew more than the priests.

It is said that once, while playing, young Athanasius baptized a small child. He performed the baptism so thoroughly that the Patriarch, watching from a window of the patriarchal residence, marveled and recognized the child’s baptism as complete and valid.

He was received into the Patriarch’s household, learned his letters, and studied in schools. But he also studied at a university greater than all universities. And which, I ask you, is the greatest university in the world? It is not the universities we know, where learning will be debased beyond imagination.

The university at which Athanasius the Great studied, let no one be surprised, is the desert. The desert is that university.

Far from human passions. Far, far from the Babel of society.

In the desert alone. There Athanasius the Great was a disciple and learned the highest lessons. In the desert was the prophet Elijah; in the desert, John the Forerunner; in the desert, Christ; in the desert, the great and powerful spirits.

“Blessed is the life of those in the desert, who are borne aloft by divine love.”

Athanasius the Great went to the university of the desert. He read three books that we do not read. And as long as we do not read these three books, we shall remain far from the truth of God.

The first book is our own self: know yourself. We are in darkness concerning ourselves, brothers. We do not know ourselves. We keep ourselves in ignorance. We know the moons, the stars, the sciences; ourselves we do not know.

The second book that Athanasius the Great studied in the desert was nature: God's creations, from the smallest to the greatest, all of which teach God's perfect wisdom, almighty power, and goodness.

And the third book, which we do not take into our hands but can hear here, we are hearing it even now, and we yawn when we hear it, is the Holy Gospel, the Holy Scripture.

Athanasius the Great learned it by heart, studying at times with Antony and at other times casting his gaze toward heaven and glorifying the Creator.

At other times he looked at the rivers, the reptiles, and the animals, glorifying God.

And at other times he studied the Holy Scripture. And he became a teacher of the Gospel.

In practical life he had Antony the Great as his teacher. Antony the Great had many disciples, but his most brilliant disciple was Athanasius the Great. In this way Athanasius the Great was prepared for the great struggle.

History, my dear friends, teaches that at critical moments, and there are critical moments in the history of the world, when a nation is in danger,

If He loves that nation, God, I repeat; pay attention to what I am saying, history teaches that at critical moments, when a nation is in danger, if God loves that nation, He raises up a great man. And that great man takes the nation up from Hades and raises it to the stars.

To develop this thought would take a long time. I could show you in the history of the Greek nation that, at moments when Greece seemed about to sink, great men arose who raised her to the heavens. A great man is a blessing to the nation. Woe to nations that cease to produce great men! Such great men are not born every day. In the course of a hundred years, such men arise who save, benefit, and glorify nations.

And if God raises up great men for the nations he loves, all the more does God raise up great men for his chosen people; and his chosen people is the Church of Christ.

He founded it; he watered it with his blood. This God-man therefore raised up and prepared Athanasius the Great, because the counsels were indeed useful to the Church of Christ.

A danger appeared. What danger? Not an external danger, not from unbelievers, but an internal danger, from within the Church itself. Internal danger is greater than external danger. We can fall more easily through internal strife than through an invasion by barbarian nations.

Thus the Church was endangered from within, by a priest, not an ordinary priest, but an educated priest, a learned priest, an ascetic priest. But this priest, Arius, had a vice, a Luciferian vice; and that Luciferian vice is pride.

As Kosmas the Aetolian says, there is no sin greater than pride.

Above fornication, above adultery, above the other sins, the foremost sin is pride.

When you see a proud person, it is as though you see a devil. And when you see a humble person, it is as though you see an angel.

And Arius was proud. With his little mind he thought he would solve the great mystery of the Holy Trinity. His little mind, the mind of Arius, could not solve its great mystery: how three persons constitute one Trinity, Father, Son, and Holy Spirit.

He could not understand the Holy Trinity.

With his little mind! Can a river, can a river, fit in a glass of water? Can a sea fit in a glass? If a sea and an ocean can fit in a glass, then the little mind of a human being, whether a philosopher or a scientist, can contain the great mystery just as easily.

Here Arius erred; here Arius went wrong through his pride. He could not solve the mystery, and what did he say? He blasphemed. He maintained that Christ is not the second person of the Holy Trinity, that Christ is a creature, one created thing among many created things, the first created thing, not God but a creature.

But Athanasius the Great, with unanswerable arguments drawn from the great arsenal of faith, Holy Scripture, with arguments, I say, managed to defeat Arius and show that Christ is God.

Yes, God: here is the great mystery. The Turks acknowledge Christ, the Chinese acknowledge him, the Japanese acknowledge him, and everyone acknowledges him. But as God, no; that is the great difficulty.

Today there are many supposedly educated people who went to school and do not acknowledge Christ as God. They acknowledge him as a sociologist, as a poet, as a philosopher, as an outstanding personality, above Socrates and Plato; but they do not accept what Saint Athanasius the Great proclaims so loudly today.

God, Christ is God. The saints proclaim it; the countless miracles he performed proclaim it. His holy teaching, the Jordan and Golgotha proclaim it. Others too confess that Christ is God.

God. And if we fall silent, even the stones there will cry out: one is holy, one is Lord, Jesus Christ, to the glory of God the Father. Amen.

Athanasius the Great proclaimed that Christ is God at the first ecumenical council, which met at Nicaea in Asia Minor, in 325. Three hundred and eighteen fathers signed this doctrine of the Holy Trinity, the doctrine that Christ is God; prominent among them was Athanasius the Great, a deacon at the time.

Arius was defeated, but Arius was powerful. Arius had friends among generals, kings, and emperors, and managed to shake the whole empire. There were times when Athanasius the Great stood alone, alone: bishops, priests, monks, and the people yielded in the face of violence, in the face of the coercive means used, and became Arians.

All alone, for fifty whole years he held the banner of our Christ, for fifty years.

Five times he was exiled, to caves, ravines, and remote wastelands, continually persecuted. Today, in 1976, the war against our faith has reached its peak.

Many people, of different colors and shades, seek to uproot Christ's holy Church; but the worst of all the enemies...

Of all the heresies that have appeared on the face of the earth, of all the enemies of our faith...

The worst enemy to appear, shaking the Orthodox faith throughout Christendom and seeking to uproot Christianity, is the Chiliasts.

They are Arians; they are his grandchildren. The Chiliasts, the Jehovah's Witnesses, are the grandchildren and great-grandchildren of Arius.

They believe what Arius believed. Arius called Christ a creature, and they too call him a creature. They hate the Cross; they hate the saints, they hate the saints. And which saint do they hate most of all? They do not want to hear his name. They are enraged; when the Chiliasts hear the name of Athanasius the Great, they are enraged.

The other one, however, they call their brother, their brother, their own true brother.

What is it, and what must we do? This too is something that came to us from America, a delusion that arrived from America with suitcases of dollars.

Our poor, suffering people are in danger from American dollars at this moment. I am speaking outside party politics. I tell you we are in danger from American dollars. The Chiliasts came from America with dollars, scattering dollars in the towns and villages, as far as Prespa, into poor villages, dollars.

Judas's thirty pieces of silver. Judas sold Christ for thirty pieces of silver. So, sadly, there are people here in our homeland ready to sell the faith of their fathers for thirty pieces of silver, for dollars, the money of today.

But no!

Our people need to be informed. Our people need to know this danger and wake up. And there is much hope that the people are waking up.

For example, the other night in Lakia. The state protects them.

A gendarme cannot approach them. He cannot.

It is protected by America, and so long as it has America's protection, it also has Greece's protection. I will say a bitter word, a bitter word.

A Chiliast does not dare go to Moscow.

The Chiliasts come here because, unfortunately, we are under the umbrella of the Americans, and so America, among other things, is to destroy our faith.

Let a Chiliast go to Albania, let a Chiliast go to Serbia, let a Chiliast go to Bulgaria, let a Chiliast go to Turkey.

Only here do they have America behind them. I am not condemning America, a country that has benefited us. But at this moment it will do us great harm, because it protects them scandalously, scandalously.

Down in Athens, the American ambassador is protesting most strongly to the Ministry of Education because a teacher slapped a secondary-school pupil because the pupil did not make the sign of the Cross. Can you believe it?

Thus these Chiliasts are under American protection, with their dollars, their wretched dollars.

And so we must prove that faith today is worth more than dollars, more than marks, more than rubles, more than all the money in the world. It is time to prove it. And Greeks are proving it.

They arrived in Lakia. Early in the morning, the police could do nothing to them.

When they approached the village of Lakia, people climbed the bell towers and rang the bells mournfully for a whole hour, and the visitors did not dare enter.

They leave there for another village, and the same thing happens.

Here too in Ptolemaida, I must acknowledge it, the people have proved themselves true children of Pontus. They have proved themselves true children of Asia Minor. They have proved that they are Greeks, Christians, Orthodox.

No cinema agreed to become a meeting place for the Chiliasts. Up in Florina, the Chiliasts went and promised one hundred thousand drachmas.

One hundred thousand drachmas.

They promised one hundred thousand to a poor woman who was in charge of the cinema.

And they told her, “You are poor. The cinema is closing; it has no customers, and there are no films. We are offering you one hundred thousand drachmas. Let us hold a one-hour meeting of Chiliasts.” And what did this poor woman answer, a true descendant of the Orthodox? “Even if you gave me all the dollars of America, I would die poor, but I will not let a Chiliast into the cinema.”

That should be the answer from all of us. Today, on the feast of Athanasius the Great, young and old, teachers and pupils, all of us must form a shield, an unshakable shield, through which the heresy of the Chiliasts cannot penetrate. All of us, with one soul, with one breath, with one feeling, must fight against heresies. Then we shall truly have the protection of the Holy Trinity and the blessing of Athanasius the Great, whose holy memory we celebrate today.

We are in the first month of the year. This month, January, is called the month of the Fathers. Why is it called the month of the Fathers? It is called that because many Fathers are celebrated in this month. But who are these fathers? When people say fathers, they mean men who enter lawful marriage, form a family, have children and carry out the will of God. They deserve every respect, and it is the sacred duty of children to respect their parents.

It is God’s commandment: “Honor your father and your mother, so that it may go well with you upon the earth.”

And woe to those children who respect neither father nor mother. Our parents are worthy of respect.

But besides natural fathers, there are other fathers. Who are these fathers? They are teachers and professors: those teachers and professors who manage to inspire high and great ideals in children, in the young.

You all know that Alexander the Great had Philip as his father, but he also had a wonderful, exceptional teacher, Aristotle. When they asked the young Alexander whom he loved more, he answered, ‘I love my father and am grateful to my father, but I love and am grateful to my teacher still more.’ When they asked why, he answered, ‘To my natural father I owe my life; to my teacher Aristotle I owe living well, because he taught me how to live and behave in the world.’

Teachers and professors, then, are fathers. But in the language of our Church, Fathers are written not with a small letter, but with a capital letter.

Fathers are those outstanding men of the Church who, through their holy lives, through the struggles they waged against error and sin, and through their wise writings, helped establish and spread the Orthodox faith. Through their wise writings they remain to this day the teachers and fathers of the whole world.

And in this month the memory of these Fathers is celebrated, of these Fathers. On the first of the month Basil the Great is celebrated; I think we spoke about him on his feast. On the tenth, his brother Gregory of Nyssa is celebrated, a philosopher and Father of the Church. On the seventeenth, Anthony the Great is celebrated, the teacher and professor of the Desert.

On the eighteenth, last Sunday, Athanasius the Great was celebrated, this Atlas. Just as the ancient Atlas, according to the mythical tradition, carried the whole earth upon his shoulder, so Athanasius the Great carried the entire Orthodox faith upon his firm shoulder: one against myriads.

Last Monday, in a small village of our district, Kryovrysi, we celebrated the feast of Mark Eugenikos, that hero who did not bow to the Pope but set a firm “No” against his demands.

Today, the twenty-fifth of the month, we celebrate the memory of a great Father of the Church, Gregory the Theologian of Nazianzus.

On the twenty-eighth we celebrate Ephrem, that nightingale who sang the song of Jesus most sweetly.

At the end of the month, Fathers again: the three great Fathers, the three stars, Basil the Great, Gregory the Theologian, and Chrysostom.

That, then, is why this month is called the month of the Fathers.

My dear friends, allow me today, instead of an interpretation of the Gospel and the Epistle, to tell you a few words, very few words, about this hero of our faith, Gregory the Theologian of Nazianzus, whose memory we celebrate today.

His homeland? No one was born from a rock, nor did we come from the moons; we were born from this earth. What was his homeland? What else but Asia Minor, that holy, holy land, soaked in the blood of martyrs, of myriads of martyrs.

His homeland was Asia Minor.

His village was a small and insignificant village outside Caesarea. He was born there, to distinguished parents.

His mother was that exceptional woman, the well-known Nonna, a rare woman, one of those exceedingly rare women whom the spirit of the Gospel brought forth.

This woman, the saint, the mother of Saint Gregory, had a longing, a noble longing. What noble longing burned and blazed in the breast of the holy woman Nonna, the mother of Saint Gregory? I do not find such a longing today.

If there are a hundred women in the church, I wager even two hundred, not one of you has such a longing. Neither you nor the other women of the aristocracy, of the prominent people, of ministers, of prefects, of, of, of, of, of, of, of those who fill the world. Not one of those women of the aristocracy, who distinguish themselves in dancing and amusements, at parties and in wild dances, has this longing.

What was her longing? That God might grant her a little boy. And what should her boy become, what should he become? A lawyer, a doctor, an engineer, a scientist? That he should become a priest, that she should dedicate him to God. What mother today has such a longing? Children are to become lawyers, doctors, engineers; never a priest. Oh, oh, why a priest? So that he may be mocked by scoundrels and teddy boys and not dare to walk the streets or get into vehicles or go along the roads? No priest, then.

And the result: today, as you celebrate here, consider that a thousand villages, yes, a thousand villages, yes, a thousand villages in Greece have no priests. The bell does not ring. Why? Who is the priest? Lawyers, as many as you want. All the Balkans do not have as many lawyers as Greece: twenty-five to thirty thousand. Teachers, thirty. Doctors, another twenty-five thousand. High-school graduates, hundreds.

Educated people fill the mountains and hills. But a priest?

That is why I say that Nonna, that extraordinary woman of Asia Minor, had the noblest longing for her child to become a priest, and she begged God with tears.

And indeed God gave her an exceptional little boy; he gave her Gregory. And when was Gregory born? He was born in 325. He was born in the year when the First Ecumenical Council convened. From an early age he stood out for his intelligence. He loved learning.

His father had every means. He first sent him to Caesarea. From Caesarea he sent him to Alexandria. From Alexandria he sent him to Athens, the center of learning and the arts. There he studied alongside Julian the Apostate, by whom he was not influenced at all; on the contrary, he rebuked him very sharply. He also had Basil as his dearest friend and was bound to him by an unbreakable bond of friendship, so that the friendship of Gregory and Basil became a model of friendship for the world. It was said of them that they were two bodies, one soul in two bodies.

He was not educated only in worldly matters. He learned not only philosophy but also rhetoric, mathematics, astronomy, and other sciences. Thus, so to speak, he became one of the most educated men of his age. Besides his education according to the world, he took care to be educated according to Christ. He took care to acquire a Christian education. He took care to become a true Christian.

And he studied at two great universities. Whoever does not study these, people today do not study these two universities.

You may pass through all the schools, from kindergarten to the Academy, but there is another school that is higher: the fear of God. “Knowledge is to fear God.” “The beginning of wisdom is the fear of the Lord.”

And Gregory the Theologian studied in the school of our Christ. He passed through two universities. What is one of those universities? The desert, the desert, yes, the desert.

Have you never heard it said here in church, “Blessed is the life of those in the desert, who are borne aloft by divine love”? Yes, in the desert.

Where Elijah the Tishbite lived, yes, in the desert beyond the Jordan, where John the Forerunner lived, yes, in the desert.

Where ascetics and philosophers lived. Yes, in the desert, where Christ himself lived for forty days. So he studied there in the desert, with the ascetic philosophers, and there he studied three books that we do not open. Three books are enough; no other books are needed.

The first book we have not opened. Neither I, who am speaking to you about it, nor you, who are listening to me. It is our own self. It is ‘know yourself.’ None of us knows himself in depth and breadth. If we knew ourselves, we would shudder at the abyss that our self contains. ‘Know yourself’ is the first book. The second book is also the beautiful world, the starry sky, God’s creations, which cry out that God is the maker and creator of the whole world.

The third book, small though it is, but the loftiest, is Holy Scripture.

He studied these three books. At times he cast his gaze within himself and cried, “Be merciful to me, a sinner.” At other times he looked up to heaven, to the stars of heaven, and said, “The heavens declare the glory of God, and the firmament proclaims the work of His hands.” At other times he looked into Holy Scripture and saw the all-beautiful face of Jesus Christ, whom he loved beyond measure.

But he also passed through another university. Which university?

What is the other university? It is pain; it is sorrows; it is the trials of life. Whoever has not wept, whoever has not soaked his pillow with tears, has not known what life means. Indeed, for this reason, young people who have every good thing do not know what life means.

I prophesy that this is coming: that teddy boy who sits at the table and throws away his full plate because he does not like it will go hungry and weep greatly, and then he will understand life.

If we do not hunger, if we do not thirst, if we do not suffer, if we do not weep, we have not known life. And Saint Gregory the Theologian wept greatly. He suffered, first of all, because his mother died.

He mourned that remarkable woman. His father died. His sister Gorgonia died. And Basil the Great died, whom he mourned even more than his father.

He was in danger of drowning while traveling from Asia Minor and crossing the Aegean Sea. At Rhodes he was shipwrecked and in danger, and he promised God that he would remain devoted to Him.

He was in danger; he also suffered at the hands of his bad fellow students, who mocked and ridiculed him. Athens was then full of such ruffians with long hair. They had them in that age too: nothing new under the sun. Just as there are long-haired young men now, so in the time of Basil the Great in Athens, children of rich and godless people wandered through Athens in packs, like herds, making a disturbance.

But Basil the Great and Gregory knew only two roads: one leading to church, and one leading to their school and university. Gregory suffered at the hands of his bad fellow students.

He suffered at the hands of people. He was elected bishop of a small town called Sasima, but the people of Sasima, uncouth and barbarous, could not understand this great spirit, Gregory the Theologian. He suffered at the hands of bishops, at the hands of heretics, and at the hands of his spiritual children, his spiritual children.

Gregory wept more over his children than over all his other ordeals. Over his children, just as you weep and suffer because of your children. And a mother’s and a father’s pain is great; so too Gregory the Theologian suffered because of his spiritual children.

Especially from one, Maximus, whom he took into his house, his household, as a poor boy. He ordained him deacon, made him a presbyter, made him an archimandrite, and held him in esteem. Yet even this man wounded him still more, and he wept and sighed.

He suffered at the hands of the Arians and his enemies. Two attempts on his life, two attempts on his life were made against him. He suffered at the hands of his enemies. While this giant of the pulpit, this philosopher and poet, was preaching, his enemies entered the church and began stoning him, throwing stones. They very nearly killed him within the sanctuary, at the pulpit. He suffered.

But he prevailed, and he prevailed because he had the people with him. If his spiritual children abandoned him, if they proved ungrateful and ill-mannered, trying to diminish him in the eyes of the people, if the Arians fought him, if assassins sought to plunge a dagger into him,

If his father and mother had died, he had God, the Triune God, God in Trinity. He believed in the Father, the Son, and the Holy Spirit. In his great sorrows he would always say, “Holy Trinity, Holy Trinity, Father, Son, and Holy Spirit, have mercy on me, a sinner”, this song of songs. He resigned. He could no longer bear the ill will, the slanders and false accusations. He submitted his resignation, left Constantinople, and went to the desert, far away to the desert, there in the desert, and there he composed songs.

The sweetest songs, these songs we hear. I do not wish to speak at length; I am shortening my remarks. These songs we hear,

Here in the church, at Christmas we hear, ‘Christ is born; glorify Him,’ and we hear, ‘Today, on the day of Resurrection, let us shine, O people.’ The speaker attributes these to Gregory the Theologian and says that he was the poet.

A poet greater than Pindar and the other poets. At last he ended his life in the desert, in a hermitage. As for his relic, his holy relic, Gregory’s relic, I do not wish to speak at length.

Unfortunately, in our homeland, minor saints are honored excessively, while giants of learning and the arts, great philosophers, men such as Gregory the Theologian, are passed over without celebration.

Gregory’s holy relic was at Arianzus, in Cappadocia, until 1922. Then our refugees took nothing, nothing at all; they only carried the relic of Saint Gregory in their hands and brought it here to our ancestral land, to Greece.

Those who wish to visit him can go outside Kavala, to Karvali near Kavala. There is the relic of Saint Gregory. All Kavala celebrates him today and carries his relic in procession. Such is this Father, Gregory the Great. What do we have? One of the Three Hierarchs.

He will be celebrated here again next Friday. Since I will not be here on Friday for compelling reasons, I have spoken about him today.

About one of the Three Hierarchs, here in this church.

What do we learn, my dear friends? Two things. First, we learn that we must thank God because, in difficult times, He raises up such men within the Church, just as in our nation.

If you read the history of the nation, you will see that whenever it was in danger, a great person arose within it, took up that nation, and raised it to the stars of heaven. The nation’s history is a succession of heroes. The Church’s history, too, is a succession of heroes. So we ought to thank God because he has raised up people within his Church.

At one time Basil the Great, at another Athanasius the Great, at another Mark Eugenikos, at another Gregory the Theologian, at another Anthony the Great, a succession of men,

They held high the banner of our Orthodoxy. We shall thank God for the Fathers, but at the same time we have something to learn: Gregory the Great passed through the furnace. Just as gold passes through the furnace, they throw it into the furnace and the gold is purified, so a person, and Gregory himself, passed through the furnace.

“Like gold in a furnace.” What do we learn, my brothers?

Christian, you want to live a Christian life and keep your faith. What does Christianity cost you? Is it merely that you come here, light your candle, bow, and yawn when the Gospel and what is most holy are brought out? Shall I call you a Christian? Tell me, what does Christianity cost you?

What does it cost you? It cost Gregory the Great dearly, in persecutions and pursuits. He passed through dangers like gold in a furnace.

So, if you are faithful, you will be persecuted; if you are a Christian, you will be persecuted. If you are a loving mother, a father, an employee devoted to duty, to duty, and you are not a Mason or a Rotarian, not a flatterer but a person with a conscience, you will suffer in this world.

It is a law of life.

Through many tribulations we must enter the kingdom of God.

And the Holy Spirit also says that those who wish to live devoutly will be persecuted.

May God therefore make us worthy.

I too have faced danger and many trials in my life. That is why the lives of the Fathers move me so deeply.

When I see my enemies raging against me, then I glorify God and say:

“You are doing something in this world.”

They fight you when you struggle. They do not fight the dead. They do not fight those in the cemeteries; they are buried in the cemeteries.

Not dead, then, but living Christians, faithful and devoted,

Children of Gregory, children of Basil, children of the Great Fathers, let us continue on our path, so that this land of our fathers is holy land.

Οκτώ Νοεμβρίου 1975, ομιλία του Μητροπολίτου Φλωρίνης πατρός Αυγουστίνου εις τον Ιερόν Ναόν Αγίου Γεωργίου Φλωρίνης. Υπάρχει Θεός, Θεός δημιουργός του παντός, Θεός ποιητής ουρανού και γης, Θεός ποιητής ορατών και αοράτων, διακηρύσσομε όλοι οι χριστιανοί εις το σύμβολο της πίστεώς μας.

Εξ αφορμής όμως της σημερινής εορτής των Αγίων Αγγέλων και Αρχαγγέλων, θέλω να προσέξετε αυτό που ακούμε συχνά εδώ στην Εκκλησία, ότι ο Θεός είναι ποιητής ορατών και αορατών. Τι θα πει ότι ο Θεός έφτιαξε τα ορατά και αόρατα; Δύο κατηγορίες: η μία κατηγορία τα ορατά, η άλλη κατηγορία τα αόρατα. Ποια είναι τα ορατά; Αυτά που βλέπει ο άνθρωπος. Πώς τα βλέπει; Με τον φυσικό οφθαλμό.

Φυσικών οφθαλμών, μόνο με τον φυσικό οφθαλμόν, αλλά και με τον τεχνητόν οφθαλμόν που κατασκευάζει η επιστήμη. Ομιλώ δια παραδείγματος. Πάρτε ένα ποτήρι νερό. Τι βλέπετε; Μόνο το νερό βλέπετε. Εάν πάρετε ένα μικροσκόπιο, θέλουμε, θέλουμε.

Όπως μέσα στη θάλασσα κολυμπούν εκατομμύρια ψάρια, έτσι σε ένα ποτήρι νερό κολυμπούν χιλιάδες εκατομμύρια μικροοργανισμοί. Ούτε τους βλέπουμε με το μάτι γυμνό, να τους δέχομαι με το μικρό σκόπι. Θέλετε άλλο παράδειγμα; Κοιτάξτε την ύφητα των ουρανών, γεμάτος σας, με τρεις ατέρτα, με το γυμνό σας, με το μάτι σας, τέσσερις, πέντε, έξι χιλιάδες το πολύ για ένα που έχει οξυδερκή όραση.

Αλλά αν όμως κοιτάξετε τον ουρανό με τηλεσκόπιο, θα δούμε εκτός των αστέρων αυτών, των ορατών, και άλλα αόρατα.

...όρατα, τα οποία δεν υποπίπτουν στον φυσικό μας οφθαλμό, αλλά υποπίπτουν στο τελεσκόπιο. Τι θέλω να πω με αυτά; Ότι όπως χρησιμοποιούμε το μικροσκόπιο για να δούμε τους μικροοργανισμούς εντός του ίδιου, όπως χρησιμοποιούμε το τελεσκόπιο για να δούμε τους γαλαξίες και τα άπειρα άστρα που προχωρήσουν στον άνθρωπο, και ο τρόπος και η θρησκεία μας δεν είναι η τωρανότητα του κόσμου, διότι υπάρχει σπίσμα των μυστών, σπίσμα των αθέων, υπάρχει αόρας...

Υπάρχει αόρατος κόσμος. Πέρα από τη γη, πέρα από τα ορυκτά, πέρα από τα φυτά, πέρα από τα ζώα, πέρα από τον άνθρωπο ο οποίος είναι μείγμα ορατού και αοράτου κόσμου, υπάρχει αόρατος κόσμος. Ποιος μας το λέει? Έχω ανάγκη η τελεσκοπία. Και το τελεσκόπιον του Άγιου Τελεσκόπιου που πρέπει να χρησιμοποιήσουμε για να ευρύνουμε το οπτικό μας πεδίο και να αντιληφθούμε τους κόσμους τους αοράτους είναι η πίστις. Ποια πίστις; Η πίστη στον Κύριον Ιησούν Χριστόν. Τι λέει σήμερα το Ευαγγέλιο; Βεβαιοί ο Χριστός κατά τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο ότι πέραν του υλικού κόσμου υπάρχει πνευματικός κόσμος, υπάρχει αόρατος κόσμος, υπάρχουν πνεύματα.

Πνεύματα. Δεν έχω βέβαια καιρό στα λίγα λεπτά της ώρας να εξαντλήσω το μέγα τούτο θέμα. Μέγα θέμα είναι η ύλη, αλλά πολύ μεγαλύτερο θέμα είναι το πνεύμα και αν ο άνθρωπος είναι μέγα και υψηλό, πολύ περισσότερο είναι τα πνεύματα. Και όπως οι άνθρωποι, άλλοι μεν εξ αυτών ανθρώπων, άλλοι μεν είναι καλοί, όσοι κάνουν καλή χρήση της ελευθερίας τους, άλλοι δεν είναι καλοί και διεστραμμένοι και κακούργοι και δολοφόνοι, ούτω πως και τα πνεύματα.

Πνεύματα ανωτέρας τάξης λογικών όντων, άυλα, αιθέρια, όπως τα είδε ο Δάντης και τον Μπράβισον εκεί. Όλα αυτά τα πνεύματα διακρίνονται σε δυο κατηγορίες: άλλα μεν πνεύματα είναι αγαθά και ονομάζονται Άγγελοι και Αρχάγγελοι, των οποίων κορυφαίοι είναι ο Μιχαήλ και ο Γαβριήλ, των οποίων την μνήμην εορτάζουμε σήμερα, και άλλα είναι πονηρά και διεστραμμένα και κακούργα όντα, αιθέρια πνεύματα, τα οποία φτερουγίζουν μέσα στον σκοτεινόν Άδη.

Του σατανικού συγκροτήματος, του μεραγγελικού συγκροτήματος είναι ο Μιχαήλ, του δε σατανικού συγκροτήματος είναι όσοι από εσάλλ διαβάζετε γραφή, είναι ο Εωσφόρος. Τι είναι ο Εωσφόρος; Αν ρωτήσετε έναν αστρονόμο, θα σας πει: ο Εωσφόρος είναι το λαμπρό εκείνο άστρο το οποίο ανατέλλει προ της ανατολής του ηλίου. Είναι λαμπρότατον αστέρι.

Όπως λοιπόν στον ουρανό υπάρχει ο αυγερινός, ο Εωσφόρος, ο οποίος λάμπει ωραιότατα, ούτω πως και στον τρίτον ουρανό, στον άλλον ουρανό των πνευμάτων, έλαμπε, λέγει ο Δάντης, ως άστρον κοντινότατον, Εωσφόρος λαμπρότατος, έλαμπε ένας άγγελος, ένας αρχάγγελος, εις ίσην τάξει και ανωτέρα ακόμη τάξει από τον Μιχαήλ και τον Γαβριήλ, και αυτός ονομάζεται ο Εωσφόρος. Αλλά ο Εωσφόρος έπεσε, έπεσε ο Εωσφόρος.

Ο Εωσφόρος έπεσε, ο Σατανάς. Ημάρτησε ο άνθρωπος, ημάρτησε και ο Άγγελος και ο Αρχάγγελος, και μεν η αμαρτία του ανθρώπου είναι γνωστή. Η διαμαρτία του Σατανά, του Ασφόρου, πία είτο, μοιχεία, πορνεία, όχι.

Και αυτά τα αμαρτήματα δεν κάνει ο Διάβολος, διότι δεν έχει σώμα, διότι τα σώμα δια μέσα του σώματος διαφράζονται αυτά, αλλά εκτός των αμαρτημάτων τα οποία διαπράττει ο άνθρωπος δια του σώματος, υπάρχει ένα κορυφαίο αμάρτημα που είναι η πηγή, η αρχή και ρίζα όλων των αμαρτημάτων.

Συνήθως θεωρούμε τη μοιχεία και την πορνεία μέγιστα αμαρτήματα, και είναι μέγιστα αμαρτήματα, αλλά πέραν από αυτά τα αμαρτήματα, εάν ρωτήσετε ποιο είναι το μεγαλύτερο όλων των αμαρτημάτων, η πηγή όλων των ανθρωπίνων κακών, είναι η υπερηφάνεια, είναι το ανθρώπινο εγώ.

Δεν διέφραξε λοιπόν Μιχαίλη Πορνίαν ο έως χώρος, αλλά διέφραξε η Περιφανή, η Περιφανέτη. Τι η Περιφανέτη τι είπε, είπε ότι θα στήσω τον θρόνο μου υπέρ όλων των θρόνων του ουρανού, θα στήσω τον θρόνο μου υπέρ όλων των γαλαξιών, υπέρ όλων των αυστέρων και θα διαρχίσω το σύμβατα κόσμο, θα γίνω Θεός ανώτερος του Θεού.

Και τότε έπεσε, λέγει, και λέγει ο Χριστός: «Εθεώρουν τον σατανάν ως αστραπήν εκ του ουρανού πεσόντα». Όπως πέφτει το αστροπελέκι απότομα από την αψίδα του ουρανού, κατά παρόμοιο τρόπο εκ του ουρανίου κόσμου έπεσε ο Εωσφόρος και δημιούργησε το τάγμα, το τάγμα των δαιμόνων, των σκοτεινών δυνάμεων.

Η στιγμή που έπεσε, λέγουν οι πατέρες, η στιγμή εκείνη, τότε ο Μιχαήλ ο Αρχάγγελος, όταν αισθάνθηκε η επανάσταση εναντίον του Θεού, η ανταρσία εναντίον του Δημιουργού, όταν έγινε η ανταρσία αυτή και το πλήθος των Αγγέλων κλονίστησαν, η στιγμή εκείνη τραγική της πτώσεως και στον Ουρανό, η τραγική είναι η στιγμή εκείνη, ο Αρχάγγελος Μιχαήλ εσήμανε έναν συναγερμό και εσήμανε εις ά...

Αυτός ο αρχαγγελικός που εσήμανε, θα ακούμε εδώ πέρα, θα ακούμε το κουδούνι εδώ πέρα, αλλά κάνουμε δύο φράσεις, ενώ έχει μεγάλη σημασία. Στην τραγική εκείνη τη στιγμή που εξέπεσαν οι άγγελοι και εσείσθη το σύμπαν και τα άστρα, τότε ο Μιχαήλ είπε το μεγαλώστα, το παθούμε εδώ πέρα, από εκεί παραμένουμε, από εκεί, ότι πρέπει κι εμείς να προσέξουμε μήπως πέσουμε κι εμείς όπως έπεσαν οι άγγελοι και οι αρχάγγελοι.

όπως έπεσε ο σκόρος και από ο σκόρος σκοτεινών άνθρωπων της ημέρας έγινε σκοτεινών και απέστρεφον τον κόσμο τους. Δεν θέλω να σας πω περισσότερο. Εκείνο το οποίο θέλω να πω είναι ότι ο σατανάς έφτιαξε, είναι εμείς πρώτοις τόσοι.

Τόσοι οι οποίοι προεκλείθηκαν από την Περιβάλλη, αλλά υπάρχουν κι άνοιχτος τόσοι ακόμα καιρότερα, Τόσοι την οποία αντιφέρθηκε ο διάβολος, που όταν ήλθε ο Χριστός στον κόσμο, προ Χριστού. Ο κόσμος απάκου εις άνθρωπο διατέλει υπό την επίλυα του σκοτεινού δυνάμου.

Το θέμα είναι ακάλυπτο, δεν το λέγω εγώ. Για εμάς τους θεωρικούς, να δείτε ότι στον αρχαίο κόσμο εβασίλευε ο σατανάς διά της μαγείας. Μέχρι σήμερα πάστε να βρεθεί, θα δείτε ότι η μάγη κυριαρχών, φοβερό πράγμα, μέσα στα βάντες της Ασίας όπου δεν έλαψε ακόμα ο κυριαρχισμός, Η μαγεία έχει τεράστια απήχηση, το λένε τελευταίως, και η μαγεία αρχίζει να έχει τεράστια αντανάκλαση μέσα στην Ανατολή, η οποία κατακλύζεται, διαλύεται από σκοτεινές δυνάμεις και στραβεία, και παντού οι μάγοι, οι οποίοι αγρεύουν, συλλέγουν όχι μόνο μικρά και ασήμαντα πρόσωπα αλλά και μεγάλους επιστήμονες. Και αυτός ακόμα ο Χίτλερ δεν έκανε πόλεμο, μάχη, εάν δεν συμβουλευόταν τους μάγους τους οποίους είχε.

Λοιπόν, η μαγεία στον αρχαίο κόσμο εβασίλευε. Εβασίλευε η ειδωλολατρεία, εβασίλευε το σκότος και ενδιχότητες. Ποιος κατέλυσε το δαιμονικό κράτος, το πανίσχυρο ειδωλολατρικό κράτος, τον ισχυρότερο του Μεγάλου Αλεξάνδρου και των Καισάρων και των άλλων ισχυρών όπλων;

Ποιος το κατέλησε, η φυλόσα, ποιος το βράζει, το πλάτωμε, ο Ισοτέλης, όχι Η ιστορία ομολογεί ότι συνέτριψε τα είδωλα των αρχαίων προγόνων μας. Συνέτριψε την λατρεία ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός, ο οποίος είναι νικητής των δαιμόνων.

Ενίξε τον σατανά, εις την άρνη μου, εις την άρνη μου, θέρας του Ιορδάνου Καταπολεμήσας του Χριστού, πειρασμούς σαν πρόποινη χρήση ως. Εν είσαι των σατανών και των γολγοθάν, ούτε ήρε εγκυβερήλαφρος, στραπωνώστε όπως λέει κάποιος στρατιβός, εν στρατιωτική γλώση Ούτε ο Γολγοθάς υπήρξε το Βατερλό, όπως το Βατερλό υπήρξε ο τάφος του Ναπολέοντος, ούτε ο Γολγοθάς υπήρξε ο λάδιος της Θεοτόκου.

και Ανάστοι ο Κύριος Αχνεκρός. Δεν εξαίρεται, είναι αλήθεια. Πάμε εκεί στη Αγία Θεοτόκη. Ανάστοι Αχνεκρός. Τι πούμε; Η νύχτα ως ημένομαι, ως ημένομαι τη νύχτα ή όλοι οι κουμένομοι τι ακούμε. Εκείνον τον βρήκουν, τον παιάνα. Όπως τα στρατεύματα μετά την νίκη.

Όσοι εξειμώναν βρέθημαν της φορέας νίκας του ειδικού στρατού και έδευαν στα ψηλά μονάς και πεάνισαν η μουσική του πριάγου, Ανάληψης της Θεοτόκου. Είδον ότι έτσι ακριβώς όταν συνετρίβη ο σατανικός κόσμος, τότε έπαιξε η διάρρευση του ουρανού και είπαν: «Ανέστη Χριστός, ανέστη Χριστός», και με αυτό χαιρετούνται, «Ανέστη Χριστός», και με αυτό χαιρετούνται.

Ο θρίαμβος, και αυτόν τον θρίαμβο ο νικητής Θεός, ο Χριστός, αυτήν την δύναμη μεταδίδει στο κάθε παιδί του, στο κάθε χριστιανό, και λέει ότι θα σας δώσω δύναμη να πατήσετε πάνω σε φίδια, πάνω σε φίδια και πάνω σε σκορπιούς.

Ποιος μπορεί να πατήσει πάνω σε φίδια και σκορπιούς και να μην κεντιέται από τα φίδια; Εγώ πιάνω τα φίδια και σκοτεινά τη δύναμη. Και αντισκορπεί τη δόντια άνθρωποι, σκοτεινοί άνθρωποι, οι οποίοι παρομοιάζονται με την εικόνα του σκορπιού.

Προτιμότερο είναι να σε δαγκώσει ο σκορπιός παρά να σε δαγκώσει άνθρωπος γλωσσός, να σηκώνει πάντα και διαβολές. Και προτιμότερο είναι να δαγκώσει γλώσσα, όχι κάτι, αλλά να σε δαγκώσει γλώσσα απαισίου, δηλαδή άνθρωπος.

Η Ευαγγελία είναι αφόρα μπροστά στην τι όμοι και σατανικήν ύπαρξη, ότι ο άνθρωπος γίνεται σατανάς ακολουθώντας τα έργα του διαβόλου. Ναι, θα μου πείτε, νικητής ο Χριστός, νικητής, Χριστός νικά, δεν πρεοδεύει τον κόσμο. Μάλιστα, πάλι σήμερα θα μου πείτε, δέστε.

Ρίψε ένα βλέμμα, γιατί είσαι τόσο απαισιόδοξος; Ρίψε ένα βλέμμα στην γη και, αν είναι δυνατόν, να δούμε το πρόσωπο της γης. Θα είδαμε ότι απ' αύριο η σάκρον ανατολή και δύση, βορράς και νότια, απ' αύριο λευκοί, άσπροι, κόκκινοι, όλων των χρωμάτων και ιδεολογιών, κατά πάθος, όπως είπε ένας μεγάλος ιστορικός της Αγγλίας ο οποίος προηγουμένου να φέτερε, κατά πάθος, πίσω από όλα είναι σταθεροκρατήτες, σκοτεινές δυνάμεις και δελούν του ολόκληρου τον πρόσφατο.

Η αισχρότητα, η μοιχεία, η πορνεία, ο πανσεξουαλισμός, αισχρά θεάματα και ακούσματα, η κλοπή, η απάτη, ο φόνος, η δολοφονία, προπαντός δε το κορυφαίο, εγώ, αμάρτημα της ανθρωπότητας, την αισχρά διπλωματία, την αισχρά διπλωματία, η οποία παίζει ζάρια στα μικρά ολόκληρα έθνη, η οποία έχει κάνει επιστήμη το ψέμα και την απάτη, ψεύτης δι' αιστείο διάβολος, αυτή λοιπόν η αισχρά διπλωματία είναι σημείο των καιρών.

...των καιρών μέσα μια κομμάτια, πολλοί δεν προβλέπουν ότι μέσα εκεί, εκεί σαν κόρα σε ώρα, δεν είναι αυτό ένα σχήμα λόγου ρητορικό, αλλά είναι πραγματικότητα ότι η ειρήνη της ανθρωπότητας κρέμεται από μια κλωστή. Όποτε και η κλωστή θα πέσουμε στον τρίτο παγκόσμιο πόλεμο ή μάλλον στον τέταρτο παγκόσμιο πόλεμο, όπως είπε ο Τενίτης, ο μέλος του Ρώσου και ο λόγος του Ρωσίας. Λοιπόν, θα φτάσανε στον κάτω και εκεί στα ναύτου πλέον. Δυνάμεθα να πούμε αντιστρόφως ότι ο κόσμος σατανοκρατείται. Δυνάμεθα να πούμε αντιστρόφως.

Ο κόσμος σατανοκρατείται και μία μικρά ένταση της γης, μικρότητα ποσοστών ανθρωπότων δεν τελεί χάτω από την εμπειρία του Κυρίου Υπ. Χριστού. Απαισιόδοξος είσαι! Όχι! Υπάρχουν και τα αισιόδοξα σημεία και μηνύματα ότι στον κόσμο ολόκληρο πάλι γίνεται.

Ολόκληρη η ιστορία, όπως η βιογένεια, δεν είναι τίποτε άλλο, ολόκληρη ιστορία, διαβάστε την ιστορία παραγιαζόμενη, είναι μια πάλη μεταξύ φωτός και σκότους, μεταξύ πίστεως και απιστίας, μεταξύ αληθείας και ψεύδους, ο κόσμος συνεχίζεται, με διαβόλους μάθησης, στην ευκολή μας υπάρχει ο Πρεσβύτερος, τον ενίσχυσε ο Ματς, τον ενίσχυσε ο Πρόεδρος, τον ενίσχυσε ο Κονίσης, τον ενίσχυσε αντιλάμβαντος, αυτή η σημαν να χρειαοδεύουν και δικούν εις όλο τον κόσμο, η μειοψηφία των Χριστιανών είναι ολή, αλλά θα αρχίσει και ο τέχνας τούτερος.

Όσοι πιστεύετε στον Χριστό, ότι είναι υπεράνω ο Νίκης, υπεράνω ο Μάρτς, υπεράνω ο Δολονιώρος, όσοι πιστεύαμε ότι ο Χριστός αποτελεί το ανώτατο ιδανικό της ανθρωπότητας, όσοι πιστεύαμε ότι ο Χριστός ανέσπαινε και διόγνωσε και κατενοίξει τις δυνάμεις του σκότους, πως εμπιστεύομαι τώρα καλώς, τώρα μεταβόγω, όλοι σε πάρτους θυμών και αισιόδοξα σημεία υπάρχουν πολλά, ένα αισιόδοξο σημείο, γεγονός, που ενισχύουν την πίστη μας, ότι τελικώς θα νικήσει το φως και η αλήθεια και η δικαιοσύνη και η ελευθερία, ένα ιστορικό γεγονός που εορτάζουμε σήμερα.

Ποιο είναι το γεγονός; Είναι η χάρις του γεγονότος και πρέπει να προσέξετε, πάτε μακριά, δεν πάτε μακριά, προ 63, προ 60, προ 65 χρόνια, τι είχε η Μακεδονία; Απάνω από τα Σκόπια μέχρι της Αλτάζας και από τις Αλτάζες μέχρι του Ολύμπου εκυμάτιζε η σημαία του Διαβόλου, διότι όμως η σημαία του Διαβόλου είναι η ημισέληνος, η σημαία βαρβαρότητας, η σημαία σκότους, η σημαία αυτή, τρόμος και φόβος, Σέρβοι, Βούλγαροι, Φεϊδες, Πόλιαν, Παλιοί, Μαυροβούλοι, Έκρεμον και ορόχρος της Ευρώπης, πανίσχυρος ήταν τότε, ήταν πανίσχυρο, δεν μπορούσαν να διαλύσουν τα κανόνια της Ιταλίας, ούτε της Αγγλίας, ούτε και εξαφίσιμα άφησε έγινε ο Κριμαϊκός πόλεμος.

Και όμως, και όμως οι μικροί λαοί, οι μικροί λαοί, μικρός λαός της Ελλάδας, ο μικρός λαός της Βουλγαρίας, ο μικρός λαός της Σερβίας, ο μικρός λαός του Μαυροβουνίου, ο ηρωικός λαός του Μαυροβουνίου, που είναι δούλος της Τυφάτ, ο μικρός λαός, όλοι αυτοί οι λαοί, με το σημείο του Σταυρού, και τα σημαία των Σεκανδρών, επολέμησαν τον Μαλό Περίοδο, τον Κονιάχα Αυτόν, τον Ιέραν Αρχόντων και τόσο ειδήσαν.

Και τέτοια άγια ημέρα, σημαντική ημέρα, άγγελοι και αρχάγγελοι μπήκαν μες την πόλη. Άγγελοι και αρχάγγελοι μπήκαν μες την πόλη. Μάλιστα! Άγγελοι και αρχάγγελοι μπήκαν μες την πόλη. Ήταν και ελευθέρωσε την πόλη, και η πόλη συνδευτέρα, και οι δυνάμεις λοιπόν αποβλέπονται στο μεγάλο αυτό γεγονός ελευθερώστος κόσμος, λέμε και εμείς, είδαν τον σατανά, είδαν την ημισέληνον, αλλάζω λίγο το λόγο, γιατί σατανά λέγω ημισέληνον, είδαν τον σατανά την ειμησέλινον, όσα στραφή πεθούσαν και ούτω δόξα και ευχαριστώ να παίρνουμε σήμερα και του Θεοφαρίστου Αυτογιονότη, ότι ο μικρός στρατός της πατρίδας μας ελευθέρωσε την γωνίαν αυτή,

η οποία ήρθε και τα ήρθε εις σε όνω σε όνω ελληνική. Αμήν.

Βρισκόμεθα ευσεβέσαι κλησίες στο πρώτο μήνα του έτσι

βρισκόμεθα στο μέσο του μηνός ο δεμήνας αυτός ο Ιανουάριος Ονομάζεται μήνας των πατέρων. Γιατί ονομάζεται μήνας των πατέρων, διότι στο μήνα αυτόν από 1η Ιανουαρίου μέχρι τριαντά για τέλος Ιανουαρίου εορτάζουν πατέρες. Αρχή ο Μέγας Βασίλειος, τέλος του μηνός οι τρεις μεγάλες ιερά.

Πατέρες δε ονομάζονται που εγέννησαν φυσικά παιδιά γιατί για γεννήσει κανείς φυσικά παιδιά δεν είναι και δύσκολο πράγμα. Και τα λιοντάρια γεννούν και οι λύκοι γεννούν και οι αρχούδες γεννούν και είναι παγκόσμιος γεωλογικός νόμος η γέννηση φυσικών πόντων.

Πατέρες ονομάστησαν διότι εγέννησαν πνευματικά παιδιά, πατέρες ονομάστησαν διότι με την ζωή τους, με το Άγιο Παράδειγμά τους, με τους αγώνας τους οποίους διεξήγαγαν, με τα σοφά συγγραμματά τους, ελάμβριναν τον κόσμο, εστώνησαν τον πνευματικό ουρανό.

Πνευματικός ουρανός είναι η Εκκλησία.

Δεν είναι τη νύχτα να βλέπεις τα άστρα του ουρανού.

Αλλά πιο ωραίο είναι, εάν έχεις μάτια, να βλέπεις τον πνευματικό ουρανό. Πνευματικός ουρανός είναι η Εκκλησία μας. Ήλιος είναι ο Χριστός. Σελήνη Πανσέλινος είναι η Παναγία μας.

Αστέρες πολλήποτε είναι οι Άγιοι. Αλλά όπως αστέρια από αστέρια διαφέρουν Κι άλλα αστέρια είναι λαμπρότερα κι άλλο λιγότερα. Κατά παρόμοιον τρόπο και στην εκκλησία Άγιος από Άγιος διαφέρει. Αστήρα αστέρος διαφέρει αντιδόξη όπως λέγει ο Απόστολος Παύλος.

Και σήμερα λοιπόν στο μήνα αυτό έχουμε αστερισμό, πολλά αστέρια μαζί.

Αστέρι πρώτον είναι ο Μέγας Βασίλειος, αστέρι δεύτερον ο Γρηγόριος Ρονίσης, τρίτον ο Εφραίμος Σύρος, τέταρτον ο Άγιος Ανδώνιος, του οποίου την ύμνη ορτάσαμε θες αύριον η μνήμη του Μάρκου του Ευγενικού, μετά αύριο την άλλη Κυριακή Γρηγορίου του Θεολόγου και τέλος των τριών μεγάλων ιερεφών.

Αλλά μέσα στο μέσο του αστερισμού, αστέρι πρώτου μεγέτος, εκτάκτου λαμπρότητος, είναι ο Μέγας Αθανάσιος, του οποίου την Ιερά Μνήμη εορτάζομαι σήμερον αγαπητοί μου.

Και φέτος η εορτή του συμπίπτει κυρίακη και δι' αυτόν θα παραλείψουμε και Απόστολον και Ευαγγέλιον και θα με επιτρέψετε αγαπητοί μου να είπαμε λίγα λόγια γύρω από την εορτή αυτή του Μεγάλου Αθανάσιου.

Θα τολμήσουμε να ομιλήσουμε για το Μέγαν Αθανάσιμο. Λέγω θα τολμήσουμε διότι δεν εύκολο κανείς να περιγράψει, να εξιστορήσει και να επενέσει τα ροϊκά καταορθώματα του Μεγάλου Αθανάσιου. Στη σειρά των ηρώων του χριστιανισμού, πρώτος έρχεται ο Παύλος. Δεύτερος, μετά τον Παύλο, έρχεται ο Μέγας Αθανάσιος. Ο Παύλος, κορυφαίος των Αποστόλων, ο Αθανάσιος κορυφαίος των διδασκάλων και πατέρων της Εκκλησίας, πατήρ πατέρων ονομάζεται.

Εγενήθη ο Μέγας Αθανάσιος στα τέλη του τρίτου αιώνος. Εγενήθη στην Αλεξάνδρεια που ήταν κέντρο επιστήμης και φιλοσοφίας. Από μικρός έδειξε ότι θα γίνει μεγάλος.

Από μικρός είχε κλίση στα γράμματα αλλά περισσότερο είχε κλίση στην εκκλησία. Εσύχναζε ταχτικά στην εκκλησία, εβοήθηει τους ιερείς ή μάλλον ήξερε περισσότερο από τους ιερείς.

Λέγεται ότι παίζοντας απότε ο μικρός Αθανάσιος εβάπτισε ένα μικρό παιδί. Το εβάπτισε με τόση τελειότητα ώστε ο Πατριάρχης, ο οποίος τον κοίταζε από το παράθυρο της Μητροπόλεως του Πατριαρχείου, εθαύμασε και ενέφηνε το βάπτισμα του μικρού εκείνου που έγινε από τον μικρό Αθανάσιον ως τέλειον, ως έγκυρο βάπτισμα.

Προσελήφθη στην Αυγή του Πατριά, έβαζε γράμματα, εσπούδασε στα σχολεία, αλλά εσπούδασε σε ένα πανεπιστήμιο που είναι το μεγαλύτερο από όλα τα πανεπιστήμια. Και ποιος σε ρωτώ είναι το μεγαλύτερο πανεπιστήμιο του κόσμου, δεν είναι τα πανεπιστήμια αυτά που γνωρίζομαι, που σε ολίγον θα γεμίσει ελάχιστον πανεπιστήμια και η επιστήμη θα εξευτελιστεί αφαντάστον.

Παναπιστήμιον στο οποίον εσπούδασε ο Μέγας Αθανάσιος Ας μη παραξενευτεί κανείς Παναπιστήμιον είναι η έρη Η έρη μόνο είναι η έρη

Μακράν από τα ανθρώπινα πάθου Μακράν, μακράν από την βαβέλ της κοινωνίας

Ή στην έρη μόνο Εκεί εμαθήτευσε και διδάχτει τα ύψιστα μαθήματα ο Μέγας Αθανάσιος Στην έρη μόνο ο προφήτης Ηλίας Στην έρημο ο Ιωάννης ο πρόδρομος, στην έρημο ο Χριστός, στην έρημο τα μεγάλα και ισχυρά πνεύματα.

Μακαρία η ζωή της ερημικής θεϊκοέρατης φτερουμένης ψάχνει απ' τη σέμα.

Στο πανεπιστήμιο της ερημού κατέφυγε ο Μέγας Αθανάσιος. Τρία δε βιβλία εδιάβασε που εμείς δεν τα διαβάζουμε. Και εφόσον δεν διαβάζουμε τα τρία αυτά βιβλία θα παραμένουμε μακράν της αληθείας του Θεού.

Το πρώτο βιβλίο είναι ο εαυτός μας, το γνώθι σαυτόν. Σκοτάδι έχουμε ως προς τον εαυτό μας, αδελφοί. Δεν γνωρίζουμε τον εαυτό μας. Διατηρούμε εν αγνοία τον εαυτό μας. Γνωρίζουμε τα φεγγάρια, τα αστέρια, τα επιστήμα, τον εαυτό μας αγνοούμε.

Το δεύτερο βιβλίο που εμελέτησε στην έρημο ο Μέγας Αθανάσιος ήτο η φύση, τα δημιουργήματα του Θεού από τα μικρότερα έως τα μεγαλύτερα που όλα διδάσκουν την πανσοφία, την παντοδυναμία και την αγαθότητα του Θεού.

Και το τρίτο βιβλίο που δεν τα πιάνουμε στα χέρια, μπορούμε να το ακούμε εδώ, το ακούμε και αυτή τη ώρα χασμουριόμαστε όταν το ακούμε, είναι το Ιερό Ευαγγέλιο, η Αγία Γραφή.

Την έμαθε απ' έξω ο Μέγας Αθανάσιος, μελετώντας άλλοτε με τον Αντώνιο, άλλοτε ρίπτοντας βλέμμα εις τον ουρανό και δοξάζοντας τον Δημιουργό,

άλλοτε κοιτάζοντας τους ποταμούς και τα ζήμνα και τα ερπετά και τα ζώα και δοξάζοντας τον Θεό

και άλλοτε μελετώντας μέσα εις την Αγία Γραφή. Και έγινε διδάσκαλος του Ευαγγελίου.

Είχε δε ως διδάσκαλο στην πρακτική του ζωή τον Μέγαν Αντώνιο. Πολλούς μαθητές είχε ο Μέγας Αντώνιος, αλλά ο λαμπρότερος μαθητής του ήταν ο Μέγας Αθανάσης. Ούτω πως ετοιμάστηκε για τον μεγάλο αγώνα ο Μέγας Αθανάσης.

Η ιστορία, αγαπητοί μου, διδάσκει ότι σε κρίσιμες στιγμές, και υπάρχουν κρίσιμες στιγμές στην ιστορία του κόσμου, όταν ήταν κρίσιμες στιγμές και ένα έθνος κινδυνεύει,

Εάν το αγαπάει το έθνος αυτό, επαναμβάνω ο Θεός, προσέξε τη λέγω, ότι η ιστορία διδάσκει ότι σε χρήστες στιγμές όταν κινδυνεύει ένα έθνος, εάν το αγαπάει ο Θεός το έθνος αυτό, αναδεικνύει ένα μεγάλο άνδρα και ο μεγάλος άνδρας παίρνει το έθνος κάτω από τον άδειο και τον υψώνει μέχρι τα άστρα.

Και αν ήθελα να πτύξω των λόγων αυτών ή το μακρός, θα σας έδειξα στην ιστορία του ελληνοέθνους ότι σε στιγμές που η Ελλάδα εφέρεται να καταποντίζεται, ανέβρισε μεγάλος άνδρας, οι οποίοι ποινήψησαν μέχρι τον ουρανό. Ένας μεγάλος άνδρας είναι ευεργεσία του έθνους. Αλλήμον στα έθνη που έπασαν να γεννούν μεγάλος άνδρας. Είναι κατάλληλο. Και όλοι οι άντρες, οι μεγάλοι άντρες, δεν γεννήθηκαν καθ' εμένα, μέσα εκατό χρόνια, μέσα για πόσα χρόνια, μέσα για πόσα χρόνια, αναδεικνύονται τους άντρες, οι οποίοι σφόρνουν και ευεργετούν και δοξάζουν τα έθνη.

Κι αν ο Θεός αναδεικνύει μεγάλους άνδρες δια τα έθνη που αγαπά, πολύ περισσότερο ο Θεός αναδεικνύει άνδρες μεγάλους δια τον εκλεκτό του λαό, ο δε εκλεκτός του λαός είναι η Εκκλησία του Χριστού

Αυτός την ίδρυσε, Αυτός την επότησε με το αίμα του Αυτός ο Θεάνθρωπος ανέδειξε λοιπόν και προετοίμασε τον Μέγαν Αθανάσιον, διότι πράγματι ήταν χρήσιμες οι συμβουλές δια την Εκκλησία του Χριστού

Παρουσιάστηκε κίνδυνος. Ποιος κίνδυνος. Κίνδυνος όχι εξωτερικός, όχι από τους απίστους και των λάτρες, αλλά κίνδυνος εσωτερικός, κίνδυνος μέσα από τα σπλάχνα της Εκκλησίας και ο εσωτερικός κίνδυνος είναι μεγαλύτερος από τον εξωτερικό. Ευκολότερο μπορεί να πέσουμε με εσωτερική έριδα, παρά να πέσουμε από εισβολή βαρβάρων εθνών.

Έτσι δίνευε λοιπόν η Εκκλησία εσωτερικώς, έτσι δίνευε από πύρον, από ένα ιερέα, όχι ιερέα τυχαίων, ιερέα μορφωμένων, ιερέα επιστήμωνα, ιερέα ασκητήν, ιερέα αλάμ, ο ιερέας αυτός, ο Άριος, είχε μία κακία, εωσφορική κακία, η δε εωσφορική κακία είναι η περιφάνεια.

Όπως λέγει ο Κοσμάς ο Αιτωλός, δεν υπάρχει άλλο αμάρτημα μεγαλύτερο από την υπερηφάνεια.

Και από την πορνεία, και από την νυχία, και από τα άλλα αμαρτήματα, κορυφαίο αμάρτημα είναι η υπερηφάνεια.

Όταν βλέπεις υπερήφανον άνθρωπο, σαν να βλέπεις διάβολο. Και όταν βλέπεις ταπεινόν άνθρωπο, σαν να βλέπεις άγγελο.

Και υπερήφανος ήταν ο Άριος. Και νόμισε με το μυαλουδάκι του ότι θα λύσει το μέγα μυστήριον της Αγίας Τριάδος. Δεν μπόρεσε το μυαλουδάκι, το μυαλό του Αρίου να λύσει το μέγα του μυστήριον. Πώς τρία πρόσωπα αποτελούν μίαν Τριάδα, Πατήρ Υιός και Άγιον Πνεύμα.

Αγία Τριάς ελέγχει τον κόσμο του. Δεν μπορούσε να το καταλάβει.

Με το μικρό του μυαλό είναι ποτέ δυνατόν ένα ποτάμι, είναι ποτέ δυνατόν ένας αλιάχρονας, είναι ποτέ δυνατόν ένας αλιάχρονας να χωρέσει ένα ποτήρι νερό, είναι δυνατόν μια θάλασσα να χωρέσει ένα δακοπότηρο, εάν μπορεί μια θάλασσα και ένας ωκεανός να χωρέσει σε ένα ποτήρι. Παροτόσο είναι δυνατόν να χωρέσει το μικρό μυαλό του ανθρώπου έστω για να ιστάει, έστω ένα φιλόσοφος, έστω ένα επιστήμον να χωρέσει το μεγάλο μυστήριο.

Εδώ έσφαλε ο Άριος, εδώ έπεσε έξω ο Άριος από την περιφάνεια του και δεν πόρεσε να λύσει το μυστήριο και είπε τι είπε, ευλαστήρισε. Επίευνα στήρισε ότι ο Χριστός δεν είναι το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδος, ότι ο Χριστός είναι ένα κτίσμα, είναι ένα δημιούργημα από τα πολλά δημιουργήματα που δημιούργησε ο κόσμος. Ο Θεός είναι το πρώτο δημιουργήμα, όχι Θεός αλλά κτίσμα.

Ο δε Μέγας Αθανάσιος με επιχειρήματα ακαταγώνιστα που επήρε από το μέγα οπλοστάσιο της πίστεως αυτήν την Αγία Γραφή με επιχειρήματα λέγω κατόρθωσε να νικήσει τον Άριο και να αποδείξει ότι ο Χριστός είναι Θεός.

Ναι Θεός, εδώ είναι το μέγα μυστήριο. Τον Χριστό τον παραδέχονται και οι Τούρκοι, τον παραδέχονται και οι Κινέζοι, τον παραδέχονται και οι Ιάπωνες, τον παραδέχονται και όλοι. Αλλά ως Θεό, όχι, εδώ είναι ο μεγάλος κόμπος.

Σήμερα υπάρχουν πολλοί δίδε, μορφωμένοι που πήγαν στα σκονεία κοινιάροι και δεν παραδέχονται τον Χριστό, τον παραδέχονται ως κοινιολόγο, ως ποιητή, ως φιλόσοκο, ως έξοδο προσωπικότητα, επάνω, ως σοκράτος και πλάτωνος, αλλά δεν υποβράχουν αυτό που είπε, που φορφωνάζει σήμερα ο Άγιος Μέγας Αδράσιος.

Θεός, Θεός είναι ο Χριστός, Θεός το φωνάζουν οι Αγίοι τους λέει, Θεός το φωνάζουν τα χάμματα, τα άπειρα χάμματα που έκανε, Θεός η Αγία του Δασκαλία, Θεός το φωνάζει ο Ιορδάνης, Θεός το φωνάζει ο Γολγοτάς, Θεός το φωνάζουν και οι δεύτεροι, και οι δεύτεροι που συμβολογούν ότι είναι ο Χριστός.

Θεός και αν εμείς σιωπήσουμε και τα λιθάρια εκεί οι πέτρες ακόμα θα φωνάξουν ότι εις Άγιος, εις Κύριος Ιησούς Χριστός, εις δόξα Θεού Πατρός. Αμήν.

Θεός λοιπόν αυτό εκκήρυξε και το εκκήρυξε μεγάλο πόνος ο Μέγας Ανθανάσιος εις την πρώτη οικομενική σύνοδο η οποία συνήθει εις τη δίκαια της Μικράς Ασίας. Το 325 και το δόγμα αυτό της Αγίας Τριάδος, το δόγμα ότι ο Χριστός είναι Θεός το υπέγραψαν 318 πατέρες μεταξύ των οποίων ήταν έξοχος ο Μέγας Αθανάσιος διάφορος τότε.

Εγικήθη ο Άριος, αλλά ο Άριος ήταν ισχυρός, αλλά ο Άριος είχε φίλους στρατιβούς και βασιλείς και αυτοκράτορας και κατόρθωσε να συγκλονίσει ολόκληρον την Ρωσική Αυτοκρατορία. Και ήλθαν στιγμές που ο Μέγας Ανθανάσιος έμεινε μόνος, μόνος, δεσποτάδες, παπάδες, καλόειροι, ναός, μπροστά στη βία, μπροστά στα μέσα της βίας που ευθυμοποιήσουν, υπέκυψαν και έγιναν αριανοί.

Ένας μόνος, πενήντα χρόνια ο Νοκρά κρατούσε τη σημαία του Χριστού μας, πενήντα χρόνια.

Πέντε φορές εξορίστηκε, σε σπηλιές, σε φαράγγια, σε έρημα, μακριά, διωκόμενος συνεχώς σήμερον, στο 1976, ο πόλεμος εναντίον της πίστεώς μας έχει κορυφωθεί.

Πολλοί, διαφοροχρωμάτων και αποκράσεων, οι οποίοι ζητούν να εκτεμελιώσουν την Αγία του Χριστού Εκκλησία, αλλά οι χειρότεροι, εξ όλων των εχθρών,

οι οποίοι παρουσιάζουν, εξ όλων των αρέσεων, η οποία εμφανίστηκε στο πρόσωπο της γης, απούλουσε γέννη της πολεμίου, της πίστεώς μας,

ο χειρότερος εχθρός που παρουσιάζει, που συγκλονίζει την ορθόδοξη πίστη των ολόκληρων χριστιανισμών και ζητεί να εκτεμελιώσει τον χριστιανισμό, είναι η Χιλιάσται.

Αυτοί είναι αριανοί, αυτοί είναι τα εγγόνια, οι χιλιαστές Ιεχωβάδες είναι τα εγγόνια και τα τρισέγγωνα του Αρείου.

Ότι εφείται το Άγιος πιστεύουν και αυτοί, κτίσμα έλεγε ο Άγιος των Χριστών, κτίσμα λένε και αυτοί στις Γραμματάδες, μισούν τον Σταυρό, μισούν τους Αγίους, μισούν τους Αγίους, τον Άγιο δεν είναι εκείνο που μισούν περισσότερο από όλους, ποιος είναι, δεν θέλουν να πούν στο όνομά του, απρίζουν, όπως ο λυσασμένος σκυλί απρίζει, έτσι και οι χιλιαστές αν ακούσουν το όνομα του Μεγάλου Αθανασίου απρίζουν,

Τον θεωρούν, τον δυνάμουν, τον ονομάζουν αδελφό, αδελφός τους, είναι αδελφός τους, κασίγνητος γνήσιος αδελφός τους.

Τι είναι, τι πρέπει να κάνουμε, είναι και αυτό ένα φρούτο που μας ήρθε από την Αμερική, είναι και αυτό μια πλάνη η οποία ήρθε από την Αμερική με βαλίτσες δολάρια.

Και προσπαθούν το πτωχό μας λαό, το μαρτυρικό μας λαό με τα δολάρια οι Αμερικάνοι. Δεν μπορείτε λοκολογώ αυτή την ώρα, όχι έξω από κάθε πολιτική, αλλά σας ομιλώ ότι κινηλεύομαι την ώρα αυτή από τα δολάρια των Αμερικάνων. Ήταν από την Αμερική, η χειριαστή με δολάρια, με το σκοροπάν τα δολάρια, στις πόλεις, στα χωριά, μέχρι την Πρέσπα, μέχρι τα φτωχά, μέχρι τις τάρμες, δολάρια.

Τριάκοντα αργύρια του Ιούδα Και ο Ιούδας επώλησε το Χριστό για τριάκοντα αργύρια Έτσι δυστυχώς Υπάρχουν και άνθρωποι εδώ στην πατρίδα Που είναι έτοιμοι να πουλήσουν την πίστη των πατέρων τους Με αντί τριάκοντα αργύρια Αντί δολαρίων Σημερινών χρημάτων

Αλλά όχι Το πιστεύατε ο δάκτος Γνωρίζετε τον Νικόλαο

Είναι μόνο ανάγκη ο λαός μας να διαφωτιστεί Είναι ανάγκη ο λαός μας να γνωρίζει τον κίνδυνον αυτό, να αφυπνιστεί ο λαός μας. Και υπάρχουν πολλές ελπίδες ότι ο λαός αφυπνίζεται.

Παραδείγματα, προχτές, στη Λακιά, νύχτα η ώρα. Τους προστατεύει το κράτος.

Δεν μπορεί χρονοφύρεχος της πλησιάς. Δεν μπορεί.

Είναι προστατευόμενη της Αμερικής και όσο είναι προστατευόμενη της Αμερικής, είναι και προστατευόμενη της Ελλάδας. Θα πω πικρό λόγο, πικρό λόγο.

Ο κυριαστής δεν τολμά να πάει στην Αμερική, στην Μόσχα.

Οι χιλιαστές έρχονται εδώ, διότι δυστυχώς ευρισκόμαστε υπό την αμπρέλα των Αμερικάνων και πρέπει δηλαδή η Αμερική κοντά στα άλλα να μας διαλύσει την πίστη μας.

Αλβάνια να πάει κυριαστής, Σερβίρα να πάει κυριαστής, Μουργαλίρα να πάει κυριαστής, Τουρκία να πάει κυριαστής.

Μόνο να δω πίσω από αυτούς έχουν την Αμερική. Δεν κατηγορώ την Αμερική, διότι βρίσκεται σε μια χώρα η οποία μας ωφέλισε, μας συμπεριέχισε, αλλά την ώρα αυτή θα μας κάνει κακό μεγάλο, διότι αυτή προστατεύει σκανδαλαδός, σκανδαλαδός.

Έψεσθε ότι στην Αθήνα κράτω ότι ο πρεσβευτής της Αμερικής διαμαρτυρείται εντολότατα εις το Υπουργείο της Παιδείας, διότι ένας δάσκαλος εράπησε έναν μαθητή του γυμνασίου, διότι ο μαθητής δεν έκανε το σταυρό του, το πιστέψετε.

Υπό την προστασία λοιπόν των Αμερικάνων με τα δολάρια τους, τα άτομα δολάρια τους, είναι οι κύριοι αυτοι χιλιαστές.

Και εμείς λοιπόν πρέπει να αποδείξουμε ότι παραπάνω από τα δολάρια και παραπάνω από τα μάρκα και παραπάνω από τα ρούπλια και παραπάνω από τα χρήματα του κόσμου είναι η πίστη σήμερα. Είναι ώρα να τα αποδείξουμε. Και τα αποδεικνύουν οι Έλληνες.

Φυλακιά έφτασαν. Πρωί-πρωί αστυνομία δεν μπορεί να τους κάνει τίποτα.

Εντονίζουν τους πειράτους, ελέγχουν οι δαίμονες να κινούνται επί της Ελλάδας. Αλλά είναι ο λαός πουλός. Μόλις τη λακιά στο χωριό αυτό προσιάστηκαν, αναλύκανε πάνω στα καμπαναριά και χτυπούσαν νεκρικά μία ώρα ολόκληρο τη λακιά και δεν τρομίσανε να μπουν μέσα.

Φεύγουν από εκεί πάνω σε άλλο χωριό το ίδιο.

Αλλά και εδώ η Πτωραμαϊδα, πρέπει να μου ολοκλήσω, απέληξε ότι είναι ευνήσια παιδιά του πόντου. Απέδειξε ότι είναι γνήσια παιδιά της Μικροστασίας. Απέδειξε ότι είναι Έλληνες, Χριστιανοί, Ορθόδοξοι

Κανένας κινηματογράφος δεν δέχτηκε να γίνει μέσα τόπος συγκεντρώσεως χιλιάστων. Επάνω δε, εις τη Φλώρινα, πήγαν οι χιλιαστές και υπεσχετήκανε εκατό χιλιάδες δραχμές.

Εκατό χιλιάδες ραχμές. Πού τις δουλήσουνε.

Υπεσχεθήκαμε 100 χιλιάδες σε μια πτωχιά κυρία που εξουσίαζε τον ηματογράφο

και της έλεγα πτωχιά είσαι, ηματογράφος κρίνει, πελατεία δεν έχει, φίλου μου δεν υπάρχουν που δίνουμε 100 χιλιάδες, είσαι εμάς να κάνω μια ώρα συγκέντρωσης δουλειάστων και η κυρία πτωχιά τι απήντησε, νύσιος απόγονος των Ορθοδόξων, δεν είσαι με πτωχιά τι απήντησε, όλα τα δολάρια της Αμερικής δεν μου δώσετε, θα πεθάνω πτωχιά μα χιλιαστής δεν βάζουμε στρατηματογράφους

αυτή θα είναι απάντηση όλων μας και πρέπει λοιπόν σήμερα εορτή του Μεγάλου Ανθανασίου μικρή και μεγάλη, οι δάσκαλοι και οι μαθητές όλοι μας αξιολεκτές να δημιουργήσουμε μια ασπίδα ακρόητων ασπίδων επάνω στην οποία θα μην μπορέσει να εισχωρήσει η αίρεση των χιλιαστών αλλά όλοι μας με μια ψυχή με μια πνοή, με ένα αίσθημα να καταπολεμήσουμε τους αιρέσεις και τότε πραγματικώς θα έχουμε την προστασία της Αγίας Τριάδος και θα έχουμε την ευλογία του Μεγάλου Αντανασίου του οποίου την Ραμνίμη εορτάζουμε σήμερα.

Ευρισκόμεθα εις τον πρώτο μήνα του έτος. Ο μήνας αυτός ο Ιανουάριος ονομάζεται μήνας των πατέρων. Γιατί άραγε ονομάζεται ο μήνας αυτός μήνας των πατέρων. Ονομάζεται ούτω πώς ο μήνας αυτός διότι στο μήνα αυτό εορτάζουν πολλοί πατέρες. Μα ποιοι είναι αυτοί οι πατέρες. Όταν ο κόσμος λέγει πατέρες εννοεί τους άντρες εκείνους που έρχονται εις γάμων νόμιμων και δημιουργούν οικογένεια και γεννούν παιδιά και εκτελούν το θέλημα του Θεού και είναι άξιοι παντός σεβασμού και ιερό καθήκον των παιδιών είναι να σέβονται τους γονείς.

Είναι εντολή του Θεού, θύμα των πατέρας σου και τη μητέρα σου, η να ευσυγέννηται επί της γης.

Και αλίμωνος τα παιδιά εκείνα, τα οποία δεν σέβονται ούτε πατέρα ούτε μητέρα. Άξιοι σεβασμού είναι οι γονείς μας.

Αλλά εκτός των φυσικών πατέρων υπάρχουν και άλλοι πατέρες. Ποιοι είναι οι πατέρες? Οι πατέρες είναι οι διδάσκαλοι και οι κατηγητές. Εκείνοι οι διδάσκαλοι και οι κατηγητές. οι οποίοι κατορθώνουν να εμπνεύσουν εις τα παιδιά, εις την νεολαία, τα υψηλά και μεγάλα ιδανικά.

Ξέρετε όλοι, ο Μέγας Αλέξανδρος είχε πατέρα τον Φίλιππο, αλλά είχε και δάσκαλον υπέροχον, μοναδικών δάσκαλον τον Αριστοτέλη. Όταν ρώτησαν τον μικρόν Αλέξανδρον ποιον αγαπάει περισσότερο, εκείνος απήντησε ότι αγαπώ τον πατέρα μου, ευγνωμονώ τον πατέρα μου, αλλά περισσότερο αγαπώ και ευγνωμονώ τον διδάσκαλό μου και όταν τον ρώτησαν γιατί απήντησε εις μεν τον φυσικόν πατέρα μου οφείλω το ζήν εις δε τον διδάσκαλό μου τον Αριστοτέλη οφείλω το ευ ζην διότι με έμαθε πως να ζω και να συμπεριφέρομαι στον κόσμο

πατέρες λοιπόν οι δάσκαλοι και οι καθηγητές οι εμπνεύσουμε αλλά στην γλώσσα της εκκλησίας μας πατέρες με όχι πλέον πει μικρό αλλά με πει μεγαλέω και παλέω

Οι πατέρες λέγονται οι έξοχοι εκείνοι εκκλησιαστικοί άνθρωποι, οι οποίοι με την Αγία Τον Ζωή, με τους αγώνας τους κυρούς, τους οποίους διεξήγαγαν εναντίον της πλάνης και της αμαρτίας, με τα σοφά συγγραμματά τους, συνετέλεσαν εις την στερέωση και εις την εξάπλωση της ορδόξου πίστεως και εξακολουθούν μέχρι σήμερα με τα σοφά συγγραμματά τους να είναι οι δάσκαλοι και οι πατέρες της οικομένης.

Και ούτων πατέρων ο μήνα αυτός εορτάζεται η μνήμη και ούτων πατέρων. Πρώτη το μηνός εορτάζει ο Μέγας Βασίλειος, του οποίου μιλήσαμε, νομίζω, στην εορτή του. Στις δέκα του μηνός εορτάζει ο αδελφός του, ο Γρηγόριος Νύσσης, ο φιλόσοφος, πατήρ της Εκκλησίας. Στις δεκαεφτά του μηνός εορτάζει ο Μέγας Αντώνιος, ο διδάσκαλος και καθηγητής της Ερήμου.

18, την προηγουμένη Κυριακή, εορτάζεται ο Μέγας Αθανάσιος, ο Άτλας αυτός, ον πρόπονο αρχαίος Άτλας, εσήκων επί τον όμον του κατ' την παράδοση των μύθων, ολόκληρον την γήν, ούτε όπως και ο Μέγας Αθανάσιος εσήκωσε επί τον στερεόν όμον του ολόκληρον την Ορθόδοξο πίστη. Ένας εναντίον μυαλίων.

Τη Δευτέρα που μας πέρασε σε ένα μικρό χωριό της περιφερειάς μας, στην κρυόβρυνση του Ναμαίδρου, εορτάσαμε και επανειρήσαμε την εορτή του Μάρκου του Ευγενικού, του Επέστρου, του ήρωας εκείνου, ο οποίος δεν προσεκίνησε τον Πάπα, αλλά αντέταξε το ισχυρόν όχι εναντίον των αξιώσεων του.

Σήμερα δε, 25 του μηνός, εορτάζομαι τη μνήμη ενός παγάλου πατρός ευθυσίας, του Γρηγορίου, του θεολόγου, του Ναζιανζινού.

Στις 28 εορτάζουμε τον Εφραίμ, την αηδόνα αυτή, ο οποίος έψαλε γλυκύτατα το άσμα του Ιησού.

Το τέλος του μηνός πάλι πατέρες, οι τρεις μεγάλοι πατέρες, οι τρεις αστέρες που λείπονται, ο Μέγας Βασίλειος Γρηγόριος ο Θεολόγος και η Ρώσκης Χριστόστομος.

Ιδού διατί λοιπόν ο μήνας αυτός ονομάζεται μήνας πατέρων.

Θα επιτρέψετε αγαπητοί μου σήμερα, αντί ερμηνείας Ευαγγελίου και Αποστόλου, Να σας είπω λίγες λέξεις, πολύ λίγες λέξεις, γύρω από τον ήρωνα αυτόν της πίστεώς μας, από τον Γρηγόριο τον Θεολόγο του Ναζιανζηνού, του οποίου την μνήμη εορτάζουμε σήμερα.

Πατρίστου, κανείς δεν γεννήθηκε από βράχο, ούτε από τα φεγγάρια ήρθαμε, από αυτή την τελευταία γη εγεννήθημε. Πατρίς του ποια είναι, ποια άλλη, παρά η μικρά Ασία, η Άγιη, η Αγία Αγία που είναι ποτισμένη με τα αίματα μαρτύρων, μυριάδων μαρτύρων.

Πατρίς του η μικρά Ασία.

Κοριών του ένα μικρό και ασήμαντο χωρίον έξω ήταν της Κεσαρίας, Ανζιαζινός λεγόμενον. Εκεί έγεννηθη, έγεννηθη από γονείς εκ πατρίδας και εξ όχων.

Η εξαίρετος δε γυναίκα ήταν η μητέρα του, η πασίγνωστος Νώνα, σπανία γυναίκα, εκ των σπανιωτάτων εκείνων γυναικών που εγέννησε το πνεύμα του Ευαγγελίου.

Αυτή η γυναίκα, η Αγία, η μητέρα του Αγίου Γρηγορίου είχε ένα πόθο, ένα ευγενικό πόθο. Ποιος ευγενικός πόθος που έκαιε και έφλεγε τα στήθη της Αγίας Γυναικός, της Νώνας, της Μητρός του Αγίου Γρηγορίου. Πόθον τοιούτον δεν τον βρίσκω σήμερα.

Εάν είστε μέσα στο ναόν 100 γυναίκες, βάζω στοίχημα, 200 γυναίκες, ούτε μία από εσάς δεν έχει ούτων πόθων. Ούτε εσείς, ούτε οι άλλες γυναίκες της αριστοκρατίας, των μεγάλων, των υπουργών, των νομάρχων, των, των, των, των, των, των, των που εγέμισε ο κόσμος, Ουδέ μία από αυτές τις γυναίκες, συγκρομένες της αριστοκρατίας, οι οποίοι διαπρέπουν από τη χορού και τις διασκεδάσεις και στα πάρτι και στους έξαλλους χορούς, ουδέ μία από αυτές δεν έχει τον πόθον αυτό.

Ποιος ο πόθος, να την αξιώσει ο Θεός να γεννήσει αγοράκι και το αγοράκι της τι να γίνει, τι να γίνει, δικηγόρος, γιατρός, μηχανικός, επιστήμων, να γίνει ιερεύς, να τον αφιερώσει στον Θεό. Ποια μητέρα σήμερα έχει των πόθων αυτών τα παιδιά να γίνουν δικηγόροι, γιατροί, μηχανικοί, ποτέ παπάς, πω πω, γιατί είναι παπάς, να γίνει να εμπαίζεται από τα καθάρματα και τους τεντιμπόιδες και να μην τολμάει να περπατήσει τους δρόμους και να μπει στα αυτοκίνητα και μέσα στους δρόμους, όχι λοιπόν παπάς.

Και το αποτελέσμα, σήμερα που εορτάζετε εσείς εδώ πέρα, σκεφτείτε ότι χίλια χωριά, ναι χίλια χωριά, ναι χίλια χωριά, στην Ελλάδα δεν έχουν ιερείς. Δεν χτυπάει η καμπάνα. Γιατί, ποιος είναι ο παππάς. Δικηγόριο όσο θες. Όλα τα Βαλκάνια δεν έχει τόσο δικηγόρος όπως η Ελλάδα. 25 to 30 χιλιάδες. Καθηγητές 30. Γιατροί άλλοι 25 χιλιάδες. Απόφοιτοι γυμνασίου εκατοντάδες.

και έπεισαν μονά και ραχούλες από εγγραμμάτους. Παπάς, εδώ!

Δι' αυτή λέγω ότι η νόνα, η έξοχος αυτή και που ουσία γεννή της μικράς Ασίας είχε μέσα πόθον ευγενέστατον να κάνει το παιδί της και παρακαλούσε με δάκρυες τον Θεό.

Και όντως ο Θεός της έδωκε ένα έξοχο αγοράκι, της έδωκε τον Γρηγόριο. Και ο Γρηγόριος πότε γεννήθηκε. Εγεννήθηκε το 325. Εγεννήθη το έτος εκείνο που συνεκροτήθη την πρώτη οικομενική σύνοδος Και διακρίνεται από την μικρά του ηλικίαν για την ευφίαν του Ηγάπα τα γράμματα

Ο πατέρας του είχε όλα τα μέσα Τον έστειλε καταρχάς στην Κεσάρια Από την Κεσάρια τον έστειλε στην Αλεξάνδρεια Από την Αλεξάνδρεια τον έστειλε στην Αθήνα Στο κέντρο των επιστημών και των τεχνών Και εκεί εσπούδασε μαζί με τον Ιουλιανό τον Παραβάτη από τον οποίο δεν επηρεάστη καθόλου αλλά τουναντίον τον ήλεγξε δρυμύτατα είχε δε φίλων φίλτατων τον Βασίλειον με τον οποίο συνεδέθη με άρρηκτον δεσμόν φιλίασης τρόπον ώστε η φιλία του Γρηγορίου και βασίλειου να είναι υπόδειγμα φιλίασης των κόσμων και να λέγεται περί αυτών ότι ήσαν δυο κορμιά, ήταν μία ψυχή σε δυο κορμιά

δεν εμορφώθη μόνον κοσμικός Δεν έμαθε μόνο τη φιλοσοφία και η ρητορική και μαθηματικά και η αστρονομία και άλλα επιστήμα. Και έγινε ούτως ειπείν ένας από τους πλέον μορφωμένους άνδρας της εποχής του. Εκτός της παιδείας της κατά κόσμο εμμορφώθη, εφρόντισε να μορφωθεί κατά Χριστό. Εφρόντισε να αποκτήσει παιδείαν χριστιανική. Εφρόντισε να γίνει χριστιανός πραγματικός.

Και εσπούδασε εις δύο μεγάλα πανεπιστήμια. Όποιος δεν θα σπουδάσει αυτά, δεν τα σπουδάζουν σήμερα οι άνθρωποι τα δυο αυτά πανεπιστήμια.

Όλες τα σχολεία, από τον Υπηαγωγείο μέχρι Ακαδημίας και μέχρι Σχολόν να περάσεις, ένα σχολείο είναι ανά, άλλα σχολεία είναι ανώτερο, είναι ο φόβος του Θεού. Επιστήμιες, τι το φοβείστε των Θεών, αρχιστοφίας φόβος κυρίου.

Και σπούδασε το σχολείο του Χριστού μας ο Γρηγόριος ο Θεολόγος. Πέρασε από δυο πανεπιστήμια. Το ένα, ποιο είναι το πανεπιστήμιο, η έρημος, η έρημος, ναι η έρημος.

Δεν ακούσατε ποτέ εδώ στην εκκλησία να λέγει, μακριά της ερημικής θεϊκό αεροτυπτερωμένης, ναι στην έρημο.

Όπου έζησε ο Ηλίας ο Θεσβήτης, ναι στην έρημο, την πέρα του Ιορδάνου, όπου έζησε ο Ιωάννης ο Πρόδρομος, ναι στην έρημο.

όπου έζησαν ασκηταί και φιλόσοφοι. Ναι στην έρημο όπου έζησε και ο Χριστός σαράντα ημέρες. Στην έρημο λοιπόν εκεί εσπούδασε ο Ιερέκοντας τους ασκητάς φιλοσόφους και εκεί στην έρημο μελέτησε τρία Ιβλία τα οποία δεν τα ανοίγουμε εμείς. Τρία Ιβλία φτάνουν, δεν χρειάζεται άλλα Ιβλία.

Το 1ο βιβλίον δεν το έχουμε ανοίξει. Ούτε εγώ που σας το μιλώ, ούτε εσείς που με ακούτε. Είναι ο εαυτός μας. Είναι το γνῶθι σαυτόν. Κανείς μας δεν γνωρίζει τον εαυτό του κατά βάθος και πλάτος. Εάν γνωρίζαμε τον εαυτό μας θα φρίτταμε προς την άβυσσον την οποία εγκλείει ο εαυτός μας. Το γνῶθι σαυτόν, το 1ο βιβλίον, το 2ο βιβλίον είναι επίσης ο πάνκαλος κόσμος, ο έναστρος ουρανός, τα δημιουργήματα του Θεού, τα οποία φωνάζουν ότι ο Θεός είναι ο ποιητής και δημιουργός του κόσμου ολοκλήρου.

Το τρίτο εβδείο, μικρόν μεν, αλλά το υψηλότερο εξωτερικό εβδείο είναι η Αγία Γραφή.

Τα τρία αυτά εβδείαι μελέτα. Ούτε μεν έριπτε εμβλέμμα μέσα εις το ρεαυτόν του και φώναζε η λάστιτη με το μαρτωλό, Ότι δεν έρυπτε ένα βλέμμα στον ουρανό, στα άστρα του ουρανού και έλεγε ότι οι ουρανοί διηγούνται δόξα Θεού, ποιοι συγχειρών. Αναγκαίτος το ρεύμα. Ότι δεν έρυπτε ένα βλέμμα μέσα στην Αγία Γραφή και έβλεπε το πάγκαλο πρόσωπο του Ιησού Χριστού, το οποίον ηγάπα υπερμέτρονος.

αλλά υπέρ περάσε και άλλο πανεπιστήμιο ποιο πανεπιστήμιο το άλλο πανεπιστήμιο που αν το περάσεις δεν είσαι άνθρωπος

ποιο είναι το άλλο πανεπιστήμιο είναι ο πόνος είναι οι θλίψεις είναι η περιπέτεια της ζωής όποιος δεν έκλαψε όποιος δεν εμούσκεψε το προσκεφαλό του με δάκρυα δεν εγνώρισε τι θα πει η ζωή μάλιστα δι' αυτός η νεολαία η οποία έχει όλα τα αγατά δεν γνωρίζει τι θα πει η ζωή

Άρα έρχονται, προφητεύω από τις θέσεις των στράφτες, έρχονται ο Ντετιμπόεζης εκείνος ο οποίος κάθε το μισθόριστο τραπέζι και πετάει το πιάτο των γεμάτων διότι δεν του αρέσει θα πεινάσει και θα κλάψει πολύ και τότε θα αισθανθεί την ζωή.

Εάν δεν πεινάσουμε, αν δεν διψήσουμε, αν δεν υποφέρουμε, αν δεν κλάψουμε δεν γνωρίσαμε την ζωή. και έκλαψε πολύ ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολαγός. Υπέφερε πρώτα-πρώτα διότι απέθανε η μητέρα του.

Η έξυπο γυναίκα την οποία έκλαψε απέθανε ο πατέρας του. Απέθανε η αδελφή του η Οργονία. Απέθανε ακόμα περισσότερο ο Μέγας Βασίλειος τον οποίο νεθρύνισε περισσότερο από τον πατέρα του.

Εκινήνευσε να πνιγεί ταξιδεύοντας από την Μικρά Ασία και διερχόμενος στο πέλαγος του Αιγαίου και ο Στυρόδο εναβάγησε και κινήρευσε και είπε σχέθη εις τον Θεόν να μείνει αφοσιωμένος τον Θεόν.

Κινήρευσε, υπέφερε ακόμα από τους κακούς συμμαθητάς του, οι οποίοι τώρα έπαιζαν και του Μορόδεβον, αλίτε, που είχε γεμίσει τότε η Αθήνα με τας μακράς, είχαν και αυτοί τότε στην εποχή ουδέν κενών υπό τον Ήλιο, όπως τώρα υπάρχουν μακρυμάλιδες έτσι στην εποχή του Μεγάλου Βασίλειου στην Αθήνα, Παιδιά απλουσίων και αθείων ανθρώπων Περιεφέροντος σαν γέλε Σαν κοπάτια μέσα στις Αθήνας Και δημιουργούσαν φόρυβο

Αλλά ο Μέγας Βασίλειος ο Γρηγόριος Δύο δρόμους εγνώριζε Έναν δρόμο που πηγαίνει στην Επισηία Και έναν δρόμο που πηγαίνει στους σχολείων Και πανεπιστήμιών του Υπέφερε από τους κακούς συμμαθητάς του

Υπέφερε από τους Από τους ανθρώπους Εξελέγει επίσκοπος σε μία μικρή πόλη, την ονομένη Σάσιμα, αλλά οι κάτοικοι της Σασίμου, αγρίκοι και βάρβαροι, δεν το εισθέσουν να εννοήσουν ότι ο μεγάλος του το πνεύμα, του Γρηγορίου, του θεολόγου, υπέφερε από τους επισκόπους, υπέφερε από τους αιρετικούς, υπέφερε από τα πνευματικά του παιδιά. Από τα πνευματικά του παιδιά.

Όσα έκλαψε ο Γρηγόριος δεν έκλαψε από όλες τις άλλες περιπέτειες. Από τα παιδιά του, όπως εσείς κλαίτε και υποφέρετε από τα παιδιά σας. Και ο πόνος της μάνας και του πατέρα είναι μεγάλος, ούτω πως και ο Γρηγόριος ο θεολόγος υπέφερε από τα πνευματικά του παιδιά.

Από ένα μάλιστα το μάξιμο, τον οποίο πήρε πτωχό παιδί στο σπίτι του, στην αυλή του, τον χειροτώνησε διάκανο. τον έκανε πρεσβύτερο, τον έκανε ασημαντρίδι, τον εγκύμησε, η πράγματος είχε παγίσει του ακόμα και αυτός τον επλήγωσε πολύ περισσότερο από τον επλήγωσε και έκλαιε και αναστένασε.

Υπέφερε από τους Αριανούς και τους εχθρούς. Δυο δολοφονίες, δυο δολοφονίες έκανε αντίον του. Υπέφερε από τους εχθρούς. Στην ώρα που εκήρεται ο γίγας αυτός του άμβωνος, ο φιλόσοφος και ποιητής, και όταν αυτοί που εκεί ήταν, εκεί ήταν, εχθροί του εισήθανε στον λαόν και ήρθαν να τον ειδωβολούν, να πετούν πέτρες. Και πριν λίγο θα τον εφόνευαν εντός του Ιερουβήματος επί του Ρουάμωνος, υπέθαρε.

Αλλά ενοίγησε και ενοίγησε γιατί είχε μαζί τον λαόν. Εάν τον εγκαταλείψαν πνευματικά του τέκνα, εάν πνευματικά του τέκνα έφαγαν σαν αχάριστα και ανάγωγα και βάρουγα. Προσπαθούνται απ' εκείνον τρόπος να το μειώσουν μέσα εις τον λαόν, εάν οι Αριανοί τον επολέμουσαν εις οδός, εάν δολοφόνοι ζήτησαν να τον εμπίξουν το εγχειρίδιον,

εάν ο πατέρας του και η μητέρα του απέταναν, αυτός είχε Θεόν, τον τριαδικό Θεόν, τον εντριάδη Θεόν, επίστευε εις τον πατέρα, εις τον Υιόν και εις το Άγιο Πνεύμα και εις τα στήψης τα μεγάλα, έλεγε πάντοτε «Αγία Τριάς, Αγία Τριάς, Πατήρ Υιός και Άγιον Πνεύμα, ελέγξαμε των μαρτωλών» και με αυτό το άσμα των ασμάτων ετερεύτησε τη ζωή του. Παρετή. Δεν υπέβαλε πλέον την κακία, δεν υπέβαλε τα συκοφανδεία της διαβολάς και υπέβαλε παρέτηση και εγκατέλειψε την Κωνσταντινούπολη και πήγε στην Άρημον, μακράν στην Άρημον, εκεί στην Άρημον και εκεί έφτιαξε τραγούδια,

γλυκοί τα τα τραγούδια αυτά που ακούμε δεν θέλουν να με ακριβούν των λόγων συντομεύω των λόγων αυτά τα τραγούδια που ακούμε

εδώ στην εκκλησία «Χριστός γεννάται, δοξάσατε» τα Χριστούγεννα και αυτό που ακούμε «Αναστάσεως σήμερα λαμβρυθόμε λαΐ» είναι τον Γρηγορείο του Θεολόγου αυτός ήταν ο ποιητής

ανώτερος εν είσαι των πίδαρων και τους άλλους ποιητές και τέλος τερμάτισε την ζωή του εις χάρημον σε ένας κητήριον ο συστρεφόμνος και αυτό, το δε λείψανόν του, ο το λείψανόν του, το άγιο του λείψανον, ο Γρηγόριος, δε θέλων θα είναι μακρός ο λόγος,

δυστυχώς στην πατρίδα μας, μικροί άγιοι, τιμούνται υπερμέτρως, αντιθέτως, γίγαντες της επιστήμης, των τεχνών, φιλόσοφοι, μεγάλοι, στερεώσαν της επιστημίας, ο Γρηγόριος, ο θεολόγος, αντιπαρέρχονται ανεπισήμως,

Ο Λιγόριος, το Λείψανο του Άγιον, είτε στην Αριανζηνό, είτε στην Καπαδοκία, μέχρι το 1922, όταν οι Πρασουλιές μας δεν πήραν τίποτα, τίποτα δεν πήρανε, μόνο κρατούσαν στα χέρια τους το Λείψανο του Αγίου Λιγορίου και το έφεραν εδώ στην πατρική μας γήινη στην Ελλάδα.

και όσοι θέλουν να τον επισκεφτούν είναι έξω από την Καβάλα στην Καρβάλη της Καβάλας εκεί είναι το λείψανο του Αγίου Γρηγορίου του οποίου σήμερα εορτάζει ολόκληρη η Καβάλα και τον περιφέρουν και ούτως είναι ο πατήρ ο Μέγας Γρηγόριος τι έχουμε ένας εκ των τριών ιεραρχών

ο οποίος και πάλι θα εορτάσει την προσεχή Παρασκευή εδώ και επειδή την Παρασκευή δεν θα είμαι εδώ για ανώτερους λόγους γι' αυτό ομίλησα σήμερα

περαινός εκ των τριών ιεραρχών, εδώ ειστε νεός.

Τι είναι οι δασικόμεθα αγαπητοί, δύο πράγματα. Το πρώτο είναι οι δασικόμεθα πρέπει να ευχαριστήσουμε τον Θεό, διότι μέσα εις την Εκκλησία στις δύσκολες στιγμές αναδεικνύει όπως είναι το έθνος μας.

Αν διαβάσετε στην ιστορία το έθνος, σε στιγμές που το έθνος αυτό εκινδύνευε, να και γεννάντο μες το έθνος ένας μεγάλος άνθρωπος και έπαιρνε το έθνος αυτό Αυτό και το ύψωνε μέχρι τα άστρα του ουρανού. Σειρά ιστορία του έθνους είναι σειρά ηρώων. Αλλά και η ιστορία της Εκκλησίας είναι σειρά ηρώων. Λοιπόν, οφείλουμε να ευχαριστούμε τον Θεό διότι ανέδειξε μες στην Εκκλησία του

ο Τερμέντο Μέγα Βασίλειον, ο Τετομέγαν Αθανάσιον, ο Τον Βάρκον Τον Ευγενικών, ο Τε Γρηγόριον Τον Θεολόγον, ο Τε Μέγα Αντώνιον, σειρά ανδρών,

οι οποίοι κράτησαν υψηλά το λάμπαρο της ορθοδοξίας μας θα τον ευχαριστήσουμε για τους πατέρες αλλά συγχρόνως έχουμε να διδαχθούμε ένα πράγμα ότι ο Μέγας Γρηγόριος πέρασε από το καμίνι όπως το χρυσά περνάει από το καμίνι το ρίπτουν το μέσα στο καμίνι και καθαρίζει ο χρυσός έτσι και ο άνθρωπος και ο Γρηγόριος επέρασε από το καμίνι

ως χρυσός έναν χρονοφτερίο εντύπωση τι δάσκαμε τα αδελφοί μου

Χριστιανός, θες να ζήσεις χριστιανική ζωή, κρατάς την πίστη σου, τι σου στοιχίζει ο χριστιανισμός, διότι απλώς έρχεσαι εδώ πέρα και ανάβεις το κερί σου και κάνεις μια μετάνοια και χασμουριέσαι την ώρα κατά την οποία βγαίνει το Ευαγγέλιο και το Άγιο των Αγίων, θα σε πω χριστιανών, πες μου τι σου στοιχίζει ο χριστιανισμός.

Τι σου στοιχίζει, το Μέγα Χριστός τον Γρηγόριο εστίχησε πολύ σε διωγμούς, σε καταδιωγμούς, πέρασε από κυδίνους ως Χριστός εγώ ναυτερίω.

Λοιπόν είσαι πιστός θα διωχθείς, είσαι χριστιανός θα διωχθείς, είσαι μάνα φιλόστοργος, είσαι πατέρας, είσαι υπάλληλος, καθήκοντος, καθήκοντος και δεν είσαι μασόνο και ρωτριανός και δεν είσαι άνθρωπος κόλαρας αλλά είσαι άνθρωπος με συνείδηση και τον κόσμο τούτο θα υποβαίνεις.

είναι νόμος της ζωής

διὰ πολλῶν θλίψεων δεῖ ἡμᾶς εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ

και λέγει ακόμα το Πνεύμα το Άγιο ότι οι θέλοντες ευσεβώς ζην διωχθήσονται

μακάρι λοιπόν να μας αξιώσει ο Θεός

και εγώ τον εαυτό μου δεν τον βλέπω όταν κινδυνεύω και έχω πολλά περιπαιτήρια και εγώ εις τον βίωνο μου και δι' αυτό ο βίος τον πατέρνο με συγκινεί βατύτατα μέσα στα 90 χρόνια

όταν βλέπω να μαίνονται εναντίον μου οι εχθροί μου τότε δοξάζω τον Θεό και λέγω

αγουστείτε κάτι πράξη στον κόσμο

σε πολεμούν όταν αγωνίζεσαι τους νεκρούς δεν πολεμούν των νεκροταφείων δεν τους πολεμούν είναι θαμμένοι μέσα των νεκροταφείων

όσοι λοιπόν νεκροί, ζωντανοί, χριστιανοί, πιστοί, ακουσιωμένοι

παιδιά του Γρηγορίου, παιδιά του Βασιλείου παιδιά των Μεγάλων Πατέρων να συνεχίσουμε την πορεία μας ώστε η γη αυτή των πατέρων μας είναι η γη Αγία