Η Γέννηση, οι Μάγοι και ο άγιος Στέφανος

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

Come, faithful, let us see where Christ was born. Christmas is a holy feast, the first feast, the beginning and root of all feasts. John Chrysostom aptly called today’s feast the mother of all feasts.

The sacred service we have heard is among the most moving services of our Orthodox Church. The dismissal hymn, the kontakion, the hymns, and above all the sacred canons that are sung are poetic masterpieces. No other faith or religion in the world has their like.

These hymns alone are enough to show that our faith truly comes from divine revelation. The canons in particular contain theology and philosophy of the highest order. Their meanings are profound, and the language in which they are expressed is difficult and elevated. The language of the canons recalls Homer and Pindar. Because of both their profound meanings and their ancient, lofty language, most people cannot understand them.

Our minds are like little boats, unable to cross this vast ocean of the spirit. So let us come down from the heights of meaning found in the sacred canons. For the time we have, my dear friends, let us turn to something practical and consider the circumstances in which Christ was born.

Come, faithful, let us see where Christ was born. The circumstances of His birth as a man were very humble. What could be more lowly than a cave, or poorer than a manger?

And yet Christ could have been born under other circumstances. As almighty God, He could have chosen another way. Let me offer you a few thoughts.

He could have appeared as a grown man, in the prime of youth, rather than as an infant. Do not be surprised. He could have come into the world without a woman. But can a man come into the world without a woman?

Who, then, came into the world without a woman? The first man, Adam, as the enduring book of the Bible tells us, and as the religions of the world recount. If we examine the most ancient writings, we will see that the first man was not born of a woman. He was a masterpiece, a work of divine artistry. He appeared on earth in the flower of his youth, radiant with strength and divine beauty.

When a statue is unveiled, all its splendor appears at once. So too Adam appeared in Paradise in his full splendor. Just as the first man came into the world without a woman, Jesus Christ could likewise have come into the world as a man without a woman.

God can do all things. Why, then, was Christ born of a woman? Today’s reading from the Apostle tells us: He was born of a woman to honor women. For in the ancient world, before the mighty voices of the Gospel were heard, women were not regarded as equal to men.

Women were considered inferior. In the ancient world they were treated as objects of shame and pleasure. A woman could be cast out of her home for the slightest reason. She was despised.

But in Christ, through His birth from a woman, in the person of the Most Holy Theotokos (God-bearer), woman was honored. Christianity took up woman when she had been treated like a rag. For this very reason, women instinctively love Christ more.

I say again: Christ took the woman whom the ancient world had treated like a rag and made her a sister, a wife, and a mother. He raised her to the stars of heaven, and she became the Queen of Heaven.

Christ was born of a woman to honor women. He was born of a Virgin, another miracle, to honor virginity, which was scarcely known in the ancient world. Fornication, adultery, and shameful passions ran rampant before Christ.

The women who held a prominent place in the ancient world, especially in Athens, were notorious courtesans who dominated social life.

Infants, these little angels on earth, were despised in the ancient world. They were considered the property of their fathers. We see that in ancient Sparta, a father could seize an infant who displeased him and hurl the child into the notorious chasm of Kaiadas. In Rome, it was worse still.

A father could seize an infant who displeased him and throw the child into the streets like a kitten or a puppy. Hungry dogs and wolves would come down and devour them. I repeat: Christ was born of a woman to honor women. He was born of a Virgin to honor virginity. He was born as an infant to honor infants. Come, faithful, let us see where Christ was born. A few more thoughts, my dear friends, and I shall finish this brief homily.

Where else was He born? As God, He could have chosen any place. He could have been born in a great city. Great cities flourished in the ancient world: Athens, Rome, Alexandria, and Antioch in Asia.

He was born in none of these cities. Everything in the Gospel has meaning. Where was He born? Not in the great urban centers, where the corruption of Babylon and a demonic decay were concentrated.

Instead, Christ was born in a small, obscure town, roughly like Florina, or rather, in a village: Bethlehem, about ten kilometers outside Jerusalem. There Christ was born. And for most of His life He lived in an even smaller, despised village, Nazareth.

And so Christ is called the Nazarene. He bore that name even as He gave up His spirit on the Cross. He was born in a village. What does that teach us? It teaches us about villagers, shepherds, and people who work the land. Yes, they too have their faults.

But they work the soil with the sweat of their brow so that all the idle people of the world may eat. There is one kind of work in the world; all else is false, and events will soon show that the farmer is the root on which everyone depends.

The work of farmers, who dig the earth and work its soil with their sweat, is among the most sacred of occupations. These villagers eat bread earned by the sweat of their brow. They are far more honorable than those who sit in the great cities and contribute nothing good to human life.

Christ was born in a village to honor village life. This also rebukes the rush to the cities, which spreads through humanity like a wound. Open the pages of history and you will find that many of the greatest people in literature, science, and every field were born in small villages.

It is a remarkable thing: He was born in Bethlehem, not in Athens or Rome or any great city. He honored the villages, those reservoirs of so much that is beautiful and noble in the world. Many of us here in the Church, during these holy days, do not think of Athens, where we studied, or Thessaloniki. We remember our little villages, our humble homes, and the roads we knew.

Our roads, where we walked as little children and heard the carols on those beautiful days. O villages, O villages that are dying, Christ blesses you. And even if the world does not bless you, Christ blesses you. And once more to Bethlehem, once more to Nazareth, once more to Epirus, we must...

You see, my dear people, the Gospel contains the highest theology and wisdom. Some ask, ‘Why go to church? What is there to hear?’ My friend, beneath the stars there is no other book like the Gospel. It speaks to the deepest questions of human life and to the salvation of all.

And one final thought. Christ is born. Come, faithful, let us see where Christ was born. As God, Christ could have chosen a magnificent place. This earth has magnificent landscapes unlike any on the Moon, on Mars, or on any other heavenly body.

I firmly believe that this little sphere is the jewel of creation. Everything beautiful, lofty, and radiant is found here on earth. Christ could have been born in a magnificent garden, or in a dense forest where nightingales sing. He could have been born beside a waterfall. As the ancient Greeks imagined it, He could have been born on the summit of Mount Olympus, where their gods were said to have been born and to have lived. But He was born neither on Olympus, nor on the banks of the Niagara River, nor in the Alps, nor in any of the world’s splendid places where the great and powerful have their estates. Where, then, was He born? Have you thought about it, my brothers and sisters? God chose a cave, a cave.

What does that teach us? A virtue whose absence threatens to become humanity’s grave: modesty and simplicity of life. The huts of our poor people are worth more than the skyscrapers of New York.

And Christ was born in a lowly cave. Only someone who has lived in a humble home, who has wept and suffered, truly knows life.

The one who has suffered, who has toiled, who has lived through the hardships of life, that person knows the secret of life. Young people today have every comfort, yet they live in a corrupt, consumer society, far removed from that simplicity. The cave stands for a simple and modest way of life. Our leaders preach it in vain, for our people, our families, and all of us have strayed far from it. We live by the saying, “Let us eat and drink, for tomorrow we die.” And one more thought, brothers and sisters.

One more thought, my brothers and sisters, and I shall finish. Come, faithful, let us see where Christ was born. I repeat: He was born of a woman to honor women; He was born of a virgin to honor virginity; He was born as an infant to honor infants; He was born in a village to honor villages; and He was born in a cave to honor modesty and simplicity of life.

Where else was Christ born? In a stable. That cave outside Bethlehem still exists today. It is a credit to our homeland that heroic Greek monks hold this cave to the glory of Hellenism.

Over that cave Saint Helen built a magnificent basilica of great stone blocks, a church that has stood for centuries. This year, as we have seen, more than thirty thousand people from all over the world came to venerate the cave.

That cave was a shelter for travelers, a sheepfold, a stable. Sheep, goats, donkeys, and oxen were there. The animals were His companions. This matters.

The stable, yes, the stable, symbolizes the condition of the ancient world. Humanity had become like a stable. Christ was born among animals rather than among people, and those animals symbolized the brutish life people were living. Humanity was created to look toward higher things, but it had fallen and behaved like a beast.

Speaking of today’s feast, John Chrysostom says in a striking passage: ‘How can I call you a human being when you kick like a donkey, seize things like a wolf, scheme like a fox, eat greedily like a bear, and attack like a tiger?’

When you are like a tiger, when you harbour malice in your soul like a camel, when you spit venom like a snake, how can anyone call you a human being? The human heart is a jungle, and so is human society. A stable, that is its hallmark. And in that stable Christ is born, to take the human being and raise him to the stars of heaven. O Christ, O Christ, O Christ, O Christ! Name me any of those who rule and wield power in the world today. Beside that radiant sun, they are only fireflies.

We are not children of Mao, Lenin, Marx, or Freud, or of any of those who boast of themselves. We are children of Jesus Christ of Nazareth. O Christ, O Christ!

Come, faithful, let us see where Christ was born. How many years have passed since then? Count them: nineteen centuries have passed, yes, nineteen centuries. You will ask me, ‘What is the world like today?’ Are you asking me?

If I answer you in the language of merchants, industrialists, scientists, and human knowledge, I will tell you that the world today has reached a high level of material civilization.

Science has reached its summit. Humanity has reached toward the stars, even to the moon. But I insist: a human being is more than knowledge, science, money, pounds, dollars, marks, or rubles. A human being is more than intellect. A human being has a heart, above all a heart. And we Greeks are people of the heart. A human being is heart and virtue.

Then this civilization of smokestacks and great machines, spreading across the earth, is a false civilization. It amounts to nothing. My dear friends, in science we have reached the zenith, but morally and spiritually we have sunk to the depths.

But this is a vast subject, and I cannot explain it further. I will say only this: civilization is collapsing, morally and religiously. Should we despair? No.

We have seen, faithful people, where Christ was born. And there are still believers, yes, there are, despite the demons. Here in this corner where we live, this long-suffering corner of Greece, there are men and women, children, scientists, officers, teachers, professors, farmers and shepherds, little children and white-haired elders who believe in Jesus Christ of Nazareth, born in a cave. He is hymned and exalted unto all ages. Amen.

“When the Magi had departed...” Feasts, devout congregation, feasts and celebrations.

These feasts do not last one or two days but continue for twelve days, until Theophany and the following day, when we celebrate the feast of Saint John the Baptist. The first feast was yesterday. Yesterday’s great feast of Christendom is the beginning, the root, of all Christian feasts.

Yesterday we saw, we came here to the church, to the churches, and worshipped Christ as an infant, as a divine infant.

An infant whose mother, his poor mother, had nowhere to put him, so she laid him in a clean place where shepherds and villagers put dry grass for the animals to eat.

Yesterday we worshipped Christ as a divine infant. Who could have imagined it? This poor child had no cradle, nowhere to stay, no home, no money, none of the great things people possess. He had a poor mother, and the kings of the earth pursued him.

Who would have imagined that this poor child would one day become the king of the world, the true king of the world? Millions upon millions of people worship the divine infant, and, despite the demons, they will continue to worship him, even across in Albania.

There, the tyrant Enver Hoxha does not permit such worship. He has torn down churches and turned them into stables, cinemas and museums. There in Korçë, in Gjirokastër and in those blessed places where suffering Greeks live, yesterday they quietly turned on their radios in their dark homes and lodgings to hear from their homeland, ‘Christ is born.’

No power will ever be able to extinguish this great feast of Christendom. As long as the sun rises, the stars shine in the sky, the rivers flow, and there are hearts that believe in Christ, Christ will not cease to be hymned and glorified from north to south.

and to the west. And every tongue will confess: “One Lord, one Holy One, Jesus Christ.”

We worship the divine infant. But you may ask me who first worshipped the divine infant. It is a question worthy of great attention. Who worshipped the divine infant? Rich people, magnates, generals, kings, sages, and scientists?

No, shepherds were the first to embrace the divine infant. Yes, shepherds, those whom the world despises, who live in the mountains and guard their flocks from wolves at night, who lead their flocks to meadows and cold waters.

They endure hardship to provide the world with fine meat, cheese, butter and wool.

Soon there will be no shepherd in Greece.

Greece will be full of lawyers. A great occupation, a great occupation. There is no shepherd.

O eternal religion! Our religion began with shepherds. This has great significance. The religion began with fishermen. It began with little children. It began with the humble of the earth. And this is a great lesson.

Christ does not dwell in palaces; Christ does not dwell in universities and great schools.

Christ does not dwell where there are power and violence, but dwells in the huts of the poor, in hearts that are humble like the shepherds.

If you are humble, you feel Christ. If you are not humble, do you know anything?

A shepherd, yes, up in the mountains of Pindus. I have traveled around our homeland, and I know well what I am telling you. In the cities there are atheist scientists, but up in our blessed mountains there are shepherds, there are herdsmen who, when they hear the bells ringing, kneel and pray.

This is Greece; these are the Christians, the faithful of our Christ. “All you faithful,” as you heard here a little while ago at the ordination of the subdeacons.

So the shepherds were deemed worthy to embrace Christ first. But besides the shepherds, others came afterward and worshipped Christ. Who are they? Today’s Gospel says they are the Magi. The Magi, but what are the Magi doing here?

When we hear of Magi, my Christians, our minds should not turn to those sorcerers and witches who go from village to village and deceive naïve people, fleece them, and exploit them harshly.

No, I do not mean those wandering sorcerers.

Magic is spreading not only here in our country, not only here in Filotas, but also, as a sign of the times, in New York, London and other great cities. Magic, wearing a scientific mask, acts and runs rampant in the world. So the magicians, these magicians, are instruments; today's magicians and witches are instruments of Satan.

Yesterday, just after I came from Athens, a young woman came to the Metropolis in tears. 'I will kill myself,' she told me. 'Why?' 'I will kill myself. I am desperate.'

For years and years now, I see marriage arrangements fall through. Young men come, knock at the door, and leave; the arrangements dissolve. And the cause of this, she tells me, is that someone has cast a spell on her. 'They threw into my house a bundle with bones, threads, hair, and combs, and I can no longer make any progress in the world. I will kill myself.'

'What did you say?' I tell her. 'Will you kill yourself? Do you think spells can destroy a person? Do you believe in God? If you believe in Christ, then not one devil, not one magician, all the magicians, all the magicians, even if they perform every spell, when you have a pure heart and believe in God, and your eyes fill with tears and your heart beats, and you say, “Lord, have mercy on me,” the demons and the magicians and the witches vanish like smoke.'

So when the Gospel speaks of the Magi, it does not mean the magicians and witches of today. Those Magi were of another kind. They were the astronomers of their time, outstanding scientists and wise men. They lived in the region of Persia, where the sun shines, the air is clear and the stars appear more clearly.

There, then, in that clear air, in that setting,

These scientists climbed to the mountaintops and gazed all night at the panorama of the heavens. All the astronomers in the world are believers. There is no unbelieving, atheist astronomer. For the stars of heaven are among the most astonishing things in the world.

Some foolish people say they will tear down the churches. Yes, they may tear down the churches; there may no longer be a church in the world. Even the lamps may be extinguished.

But Christ has other lamps high in the heavens, and the lamps that light the world are the stars of heaven. So these astronomers believed in God, and suddenly, one night, they saw a star shining more brightly than all the stars, a star of unusual brightness and grandeur.

They were astonished. They opened the books; they opened the prophecies.

And they saw that this star was the sign of the Savior's coming into the world. When they became convinced that Christ had been born, these Magi, these scientists and astronomers, loaded camels with precious gifts, mounted them, and traveled over mountains and valleys. They crossed rivers and faced danger, for the means of travel then were very limited and rudimentary. After a journey of many months, they reached Jerusalem and then Bethlehem, where the star came to rest. There, after the shepherds, they worshiped Christ, opened their treasures, and offered gold, myrrh, and frankincense.

Why gold? To show that Christ is the king of the world. Why myrrh? Because myrrh is an aromatic plant. With its fragrance, people sprinkle their dead, even today in parts of the East.

And as you remember, when Joseph, together with Nicodemus, took a clean sheet, myrrh, and aloe, he anointed the body of our Christ. Gold signifies the king; myrrh signifies Good Friday; and incense belongs only to God. We must not burn incense for people.

No, unfortunately we have ceased to worship God, and people burn incense for the lowly and the great wherever their interests lie. You see someone who will not kneel before the image of Christ flattering another person, as people say. But incense, worship, belongs only to Christ.

Gold: Christ, You are King. Myrrh: You will die for the glory of humanity, for the redemption of sinners.

And the incense: you live and reign through the ages.

That, my dear friends, is what I have to say. After this, the Gospel says, the Magi returned to their homeland, but not by the same road, by another road.

Why? Because they feared the king might lie in wait for them somewhere along the road and kill them, since they had deceived him, fooled him, and had not returned to tell him where the king of the world was born.

These, my dear friends, are the few things I had to tell you. But what do these Magi teach us? I leave aside the shepherds. These Magi will judge us. These Magi will judge us on the day of judgment. Why will they judge us? They will judge us for three reasons.

First, the Magi set out from Persia. How far is it from Persia to Palestine? Please, it's two thousand kilometers.

Do you understand anything?

I am putting it plainly.

So, so, if we suppose that here in Greece there were only one little church, and they told us that this church was very far away, a thousand kilometers...

Which of you would travel a thousand kilometers to go to church? Not one. For the wretched penny, for pounds, marks, dollars, and rubles, a man sets out.

And he goes as far as the coal mines of Belgium, and they go underground, five hundred, seven hundred, for money. For Christ, who will set out? He does not even come to church here. Take a measuring tape, take a measure. Here is Christ; here is the divine Infant. Here the mystery continues, the mystery of the Divine Liturgy. Here is Christ.

Do you believe it?

Come to church. So take a measuring tape: how far away are the houses here? Not even fifty meters. One person lives fifty meters away, another sixty meters away, another seventy meters away; the rest are farther on. They will not even travel fifty meters.

Yet those Magi traveled two thousand kilometers to see Christ. Those Magi will judge us; they will judge those who hear the bell and do not attend church.

But the Magi will judge us in another respect as well.

For we saw the Magi load their sacks, filling their sacks with precious gold. They gave these things to Christ, and they teach us that we too must be merciful, as they were. Let us give gold. Who gives gold here? Who is merciful?

There are people here, and not only in Filota, in Filota, who hide their money. The banks are full; the cash desks groan. They hide those wretched dollars and wretched pounds here and there.

I want to say something, but I will not tell you; I have another purpose in not telling you. The point is that they keep their money, while the poor person knocks, the widow knocks, the orphans knock, the school knocks, the church knocks, and the forsaken homeland knocks. Not a drachma, not even water for their angel.

Those Magi who opened their treasures and gave precious things, those merciful and compassionate Magi who set out from far away, will condemn the Christians of the twentieth century who give neither gold nor silver nor anything else for the needs of their neighbor, the needs of the Church, and the needs of their country.

The Magi will call us to account because we do not attend church: we have feet, yet act as though we have none. They will call us to account on the day of judgment because we have wallets but do not empty them, keeping everything for ourselves and our own skins. And the Magi who came from faraway Persia to worship the Christ Child will call us to account for another good reason. What reason? They did not return to Persia by the same road, but by another road.

What does this teach us? They went by another road, not the usual road, not the road everyone else took. They teach me one thing: change your road, Greeks, rich people, small people, green, red, black, whatever the color, change your road.

The road we are walking is the road of love of money, the road of sexual immorality, the road of adultery, the road of greed, the road of unbelief; the road of atheism is a terrible destruction. Change roads; take another road. A new year is coming. Let all of us, young and old, leave behind our passions, our vices, and our faults, and take a new road, the road the Magi took, so that we may have God’s blessing. To sum up, I say: the Magi cry out, cry out, cry out, ‘Attend church!’ The Magi cry out, ‘Give alms!’ The Magi cry out, ‘Change your road; repent!’

Let us hear the voice of the Magi, those great scientists and astronomers, and follow Christ, so that we may have Christ’s blessing.

All the feasts during these ten days revolve around an axis, I say: the feast of Christmas. It is the beginning, the first, the root of all the feasts, of the Christian feasts.

The day before yesterday was Christmas. Yesterday was the Synaxis of the Most Holy Theotokos, in honor of her who was deemed worthy to give birth to the Savior of the world. Today the Church calls us to celebrate and honor the memory of Saint Stephen.

He bears a title, not a title empty of content, but one full of content and meaning, the title of Protomartyr. Allow me to present a few thoughts on this title, this name that the Church gave to Saint Stephen.

Martyr, Protomartyr: whatever is beautiful in the world requires courage and sacrifice. There are ideas that require martyrs in order to take root in the world. For example, here in our land, one idea that deeply moves the Greek people is the idea of freedom.

The one who first sang the song of freedom, and for that reason was called the first martyr of freedom, is, as is well known, Rigas Feraios. His song said that one hour of free life is better than forty years of slavery and prison. Rigas Feraios, the first martyr, sowed his seed, from which the tree of freedom grew.

And not only Rigas Feraios, but our whole martyred nation. As one of the great figures said, during the Second World War Greece was the first martyr and the great martyr for the freedom of nations.

But if one must dare everything for freedom, there is all the more another good, another idea: an idea that sinks into the inner world of the human being and spreads its branches east and west. That idea, which contains everything beautiful and lofty in the world, is the religion of the Nazarene.

There is none, I said it, and I emphasize it, there is no other idea under the stars higher, stronger, or nobler than the idea preached by Jesus of Nazareth.

For this idea, every effort and every sacrifice is worthwhile. The founder of our holy religion himself gave the example. He himself bore witness: he bore witness with his word, he bore witness with his miracles, and he bore witness with his precious blood. When he was led before Pontius Pilate, ruler of Judea, he spoke that immortal saying of his, and which of his sayings is not immortal?, that 'for this I was born: to bear witness to the truth.' I was born into the world to bear witness to the truth, the lofty truth.

Christ is a witness. The rocks of Golgotha were watered with his holy blood. And the tree of our religion is watered not merely with the blood of human beings, but with the blood of the God-man. And a tree, this tree, can no longer be uprooted by any human being.

A tree watered with the Lord's blood; a tree spreading its branches east and west; a tree full of fruit and flowers; a tree that absolutely no power can uproot. All the axes and all the fires cannot uproot it, because what God plants cannot be uprooted. And just as a mother's love cannot be uprooted from the depths of the human heart, so too the love of God, the love of the Nazarene, and the love of religion are things that cannot be uprooted.

And he commands each one of us who are called Christians, and we must justify this title of Christian, that we too are called to be witnesses in this world. 'You are my witnesses' is God's command. Witnesses in the smallest things and in the greatest.

Witnesses through our mouths. You have a mouth: bear witness to Christ.

When you find yourself among atheists and unbelievers who do not believe and blaspheme God, dare to make the sign of the Cross, because courage is needed today.

How many people sat at the table this year without making the sign of the Cross? They celebrate Christmas without Christ. And this great feast is merely a gastronomic feast without content.

You have a tongue: make your tongue a sword and confess wherever you are, whether in the factory, the office, the barracks, or any part of the nation. Let your tongue sing a hymn to the Crucified One.

You have hands: make the sign of the Precious Cross. You have wallets: open your wallets like the Magi, and scatter gold, frankincense and myrrh, and do good works.

You have feet: run to the church of Christ. You have a heart; you have a mind. You have everything. Bear witness through all these things. And even, if the need arises, open your veins and pour out your blood, and water the tree of religion with your blood, as Christ did.

Thus Cosmas of Aetolia used to say: 'Christ, as you shed your blood for me, deem me too, a sinner, worthy to shed my blood for you.'

Witnesses through speech. Witnesses through example, through our works. Witnesses through our blood, if the need arises. This is how Christ wants us. And they are not one or two: millions, up to this very moment, millions upon millions. If you can count the sand of the sea and the stars of heaven, you can count the multitudes of martyrs.

And the martyrs of Asia Minor alone! I do not say this out of partiality. It is an indisputable historical fact that Asia Minor, Pontus, and the whole region, the cradle of Christianity, every ravine, every plain, every gorge and every mountain, are soaked in the blood of millions of martyrs. Martyrs are found everywhere, especially in Asia Minor, but elsewhere too the bones of saints and martyrs lie scattered. They shed their blood.

But at the head of the list, first, a star of the first magnitude, illuminating, warming, and giving life to the whole creation, is Saint Stephen, whom we celebrate today. Saint Stephen, shall we recount his life? No, brothers.

What was he? Was he a high priest, a patriarch? No.

The rank is small; rank has no value in itself. You may be a soldier and do greater work than a general. You may be a church caretaker and do greater work than a patriarch. You may be an ordinary worker and do greater works than the greatest owners of capital. So it is not ranks, but works, that honor a person and show that person's worth.

He was a deacon, one of the seven deacons of the first Church.

A deacon serving not only inside the sanctuary and helping the priests, but also in works of charity. It was a time when 'love one another' was not an empty phrase, a rhetorical phrase, but a reality and an essence of life. 'Love one another' prevailed.

Solidarity bound all the Christians together. When one person wept, another did not laugh; a thousand hands were ready to wipe away the tears of those in pain. Orphans, widows and those who suffered found protection in the Church. The one who had taken responsibility for the charitable work of the early Church was Archdeacon Stephen.

But he was not content merely with providing for the people's material sustenance. He was also an ardent preacher of the truths of God.

And he continually preached Christ.

And he silenced the enemies of Christ. The progress made by Stephen's preaching kindled the yellow flame of envy in the hearts of Christ's enemies, the scribes and the Pharisees.

They arrested him, brought him in and falsely accused him, as they had accused Christ, of blaspheming God. Stephen defended himself before the council, before the court of the lawless, speaking with frankness and fearless courage. His speech is remarkable; you heard it a little while ago in the Epistle reading by the professor.

But I am not going to expound the whole content of this wonderful speech. I stress only one thing: before his judges, Saint Stephen briefly set out the history of the Jewish people, a history full of miracles, a history full of revelations of divine providence and love.

He pointed out to the Jews that God had sent this nation great minds, powerful teachers and prophets. Yet, as the parable you heard in the Gospel says, the Jewish people's response was utterly ungrateful: they did not listen to the prophets. They did not merely fail to listen; they persecuted and tormented them in various ways. They proved a hard people.

As the rebuke in his speech went on, as it went on and reached the point where he called them stiff-necked, they could no longer restrain themselves. Nothing troubles a person as much as rebuke. Just try, you heads of households, to rebuke someone at home and you will get a divorce. People are flattered; people like flattery.

Rebuke is a sacred duty that must, of course, be exercised. Unhappy is the country without men to perform this duty: to rebuke the faults and evils of the great as well as the small.

So Saint Stephen rebuked them to their faces, calling them stiff-necked. What does stiff-necked mean? The image comes from rural life. Those who know villages know that some oxen are easily taken by a farmer, put into a team and used for ploughing. Other oxen are hard to lead into the yoke; the ploughman labors to bring them there. They are strong-willed, vigorous and unruly.

Thus, just as an unruly ox is hard to yoke, often breaks the plough, attacks the farmer and tries to kill him, so, he says, you Jews are stiff-necked, brutal enemies opposed to God's will. After this rebuke, the Jews became furious, raged with malice, ground their teeth, seized stones and began to stone Stephen.

As Stephen raised his eyes to heaven, he saw a heavenly vision. Above the stars, and this is no lie but the truth, he saw a divine vision of Jesus of Nazareth encouraging him. Then, beneath the stones coming against him from young and old, he gave his holy soul to the Creator. In all things he imitated the Lord Jesus Christ and stained the tree of our religion, our faith, with his precious blood.

My dear friends, I will stop here. I want to consider just one word: stiff-necked. That is what he called the Jews. Saint Stephen was justified in this rebuke and gave his life for it, this just rebuke. Stiff-necked. There were Jews who were stiff-necked.

Even today the Jewish people remain apart from Christianity. But I think we too must ask whether the rebuke made by Stephen the first martyr applies to us, to the Greek nation. Have we too become stiff-necked? Have we too opposed God's will and gone against God? Whoever goes against God will turn to ashes. History bears witness to great and powerful nations that rose up and threw stones against our faith; those nations were ground to dust. It is a fearful thing to fall into the hands of the living God.

And we too, as a historic nation, a nation counted among the foremost in glory and bearing great titles, must consider this: ours is a great witness and an early martyr for the freedoms of the world.

This is no lie, nor is it chauvinism or empty egotism. Even if we fall silent, the stones of our mountains will testify; the stones of Albania and Mount Morava will proclaim that this nation was a pioneer of ideals.

It poured out rivers of blood so that the tree of humanity’s freedom might live.

So have we too, such a nation with a glorious past, with heroes and martyrs such as no other people can show, have we too degenerated?

Does Saint Stephen’s rebuke apply to us as well: stiff-necked and uncircumcised in your ears, how long will you resist the Holy Spirit?

Am I exaggerating? No. In those days, in our holy places, a preacher might pass through once in five or ten years. He would say one word and the Christians would do a hundred things; they were obedient and faithful to God's will.

Now you can speak not one word, but a hundred words, a thousand words, a million words, who opens his ears?

It is as though the devil sealed their ears with sealing wax.

They keep their ears open to hear:

What the radio of Moscow says, what the radio of London says, what the radio of Bulgaria or another country says, or that of America, I speak apart from parties and ideologies, and all the radios of the world are falsehood and deceit and exploitation. A dreadful thing, dreadful.

Never before have I heard so many lies as you hear.

And yet you keep your little ear open at night, at midnight, to hear what one says and what another says. And you accept these things as authoritative pronouncements. And so the ears are open.

Open to the filth and mire of the whole world.

But our ears are closed. They do not hear the voice of the Holy Spirit.

Uncircumcised in your ears.

We have ears, ears for the devil. We have no ears for God. What child listens to its mother? What daughter listens to her father? Where today are obedience, discipline, order, and harmony in the world?

So, formerly they spoke one word and people did a hundred things.

Now they do not listen. You tell them to go to church, and they do not go to church.

You tell them to fast on Wednesday and Friday, a holy custom, a benefit to the world and salvation in every respect, simplicity and self-restraint.

And to give to the poor, to give to our schools, to give to our church, to give to our country, to give wherever there is need; but they tighten their purses and do not give even water to their angel. During these holy days, everything for the devil, nothing for God.

So they close their ears. You tell them to receive the Immaculate Mysteries, yet they remain without Communion. You tell a man to go to confession, but he does not go. You tell them to live in harmony. You tell them: no divorce, no divorce, because divorce is a disaster, an earthquake, a torpedo. There was no divorce in our homeland, in Pontus, Asia Minor, and Macedonia.

It is not a lie; it is true. A hundred years would pass in those holy places, and there was no divorce. There was no divorce.

And yet, what have we come to? Divorce! And down in Athens:

They are ready to seize stones and stone the bishop of Florina, solely because I tell them that you are not permitted, because you are great and high-ranking and ministers, naval officers, and generals, to break up the family.

We will not let you break up the family. We are ready to suffer martyrdom for our faith and for our family.

So today we are stiff-necked: we do not listen, we do not want to hear the voice of God. I will pause for a minute or two, and I want to speak to you about Saint Stephen.

Imagine, my brothers, not me, the humble bishop of Florina, who is an ordinary man just like you. Could I have the greatness of the Apostles, of such great figures as Basil and the Fathers?

Not I, but imagine that on this holy day, my God, through a miracle it might come alive, my God, through a miracle it might come alive: that icon of Saint Stephen might come alive.

It is not at all difficult. And Saint Stephen might come alive and walk on and walk on and walk on and stand in the town square.

And no longer with the tongue of Augustine, small and insignificant, but with the tongue of the Holy Spirit, he would rebuke the sins of the city. He would rebuke the sins of the small, the sins of the great, the sins of people of letters, the wise, the scientists, the workers, the factory owners, the sins of everyone. I tell you that he would not have time to finish.

If Stephen appeared again here in the city and preached in blunt language, the language of truth, his end would be martyrdom.

And anyone who bears witness today in this age of falsehood and deceit will meet the end of Saint Stephen. These things, my dear friends, though I say them, I hope in God. Our heart, my Christians, is hard; our heart is made of stone; it is no longer moved.

And he went to a village in Siberia. An atheist regime cast its shadow there too. Yet when the Divine Liturgy was celebrated, what did he see? When the priest came out, this is no lie, the fifty or so people who had come into the church, including young people and children, all knelt as the Holy Gifts passed, and they wept and wept and wept. My God, my God, what a hard heart I have! Our Christ, take away this hard heart, this North Pole.

And give us a heart, a heart like our ancestors’, a heart like the heroes’, a heart like the martyrs’, so that we may feel you, love you, and be ready, for the ideals of our people, for the sacred family, for our homeland and our faith, to sacrifice even our blood. Let us imitate Saint Stephen in all things; may his prayer and blessing shelter us.

25 Δεκεμβρίου 1976, Ομιλία του Μητροπολίτου Φλωρίνης Πατρός Αυγουστίνου, εις τον Ιερό Ναόν Αγίου Παντελεήμονος Φλωρίνης.

Δεύτε ίδωμεν, πιστοί, πού εγεννήθη ο Χριστός. Χριστούγεννα, εορτή αγία, εορτή η πρώτη εορτή, η αρχή των εορτών, η ρίζα όλων των εορτών. Η μητρόπολις των εορτών, όπως προσφυώς ονόμασε τη σημερινή εορτή ο Ιερός Χρυσόστομος.

Η ιερά ακολουθία που ακούσαμε είναι μία από τα πλέον κατανυκτικάς ακολουθίας της Ορθοδόξου ημών Εκκλησίας. Το απολυτίκιον, το κοντάκιον, οι ύμνοι, προπαντός δε οι ιεροί κανόνες που ψάλλονται, είναι ποιητικά αριστουργήματα που δεν τα έχει κανένα δόγμα και καμία θρησκεία στον κόσμο.

Και αρκούν μόνο οι ύμνοι αυτοί να αποδείξουν ότι πράγματι η θρησκεία μας είναι θεία εξ Αποκαλύψεως. Ιδίως δε οι κανόνες είναι θεολογία και φιλοσοφία υψίστη. Τα νοήματά τους είναι πολύ μεγάλα, και όχι μόνο τα νοήματά τους είναι δύσκολα και υψηλά, αλλά και η γλώσσα με την οποία εκφέρονται, ιδίως δε οι κανόνες, η γλώσσα των είναι ομηρική και πινδαρική, και ως εκ τούτου και λόγω νοημάτων και λόγω υψηλής εκφράσεως και αρχαίας γλώσσης είναι ακατάληπτα από τον πολύν λαόν.

Θεολογία και Φιλοσοφία Υψής Η διάνοιά μας, μικρά καΐκια, είναι ανίκανα να διαπλεύσουν τον απέραντον αυτόν ωκεανόν του πνεύματος. Δι' αυτό θα κατέλθωμεν από τα ύψη αυτά των υψηλών νοημάτων που περιέχουν οι ιεροί κανόνες και ας μετακυριστούμε προς χάριν του καιρού μας, ας προσγειωθούμε προς τα χαμηλά, προς επίπεδα πρακτικά και ας εξετάσουμε, αγαπητοί μου, τις συνθήκες υπό τις οποίες εγεννήθη ο Χριστός.

Δεύτεροι είδομεν πιστοί που γεννήθη ο Χριστός. Οι συνθήκες υπό τις οποίες εγεννήθη ο Χριστός ως άνθρωπος είναι πολύ ταπεινές. Τι ευτελέστερον σπηλαίου, τι πτωχότερον φάτνης;

Και όμως, οι συνθήκες υπό τις οποίες γεννήθη ο Χριστός θα ήτο δυνατόν να ήσαν άλλες συνθήκες. Ως Θεός Παντοδύναμος που είναι ο Χριστός, θα ήτο δυνατόν να γεννηθεί υπό άλλες συνθήκες. Ρίπτω μερικάς σκέψεις προς εσάς.

Θα ήτο δυνατόν να γεννηθεί ως άνθρωπος, όχι ως βρέφος, ως άνθρωπος σε ηλικία νέα, μη σας φανεί παράξενο. Θα ήτο δυνατόν να γεννηθεί χωρίς γυναίκα. Μα! Είναι δυνατόν να γεννηθεί άνθρωπος χωρίς γυναίκα;

Ποιος όμως εγεννήθη άνθρωπος χωρίς γυναίκα; Ο πρώτος άνθρωπος, ο Αδάμ, ως διηγείται το αθάνατο βιβλίο της Βίβλου και ως διηγούνται όλες οι θρησκείες του κόσμου. Αν κάνουμε μια έρευνα εις τα αρχαιότερα κείμενα του κόσμου, θα ίδωμεν ότι ο άνθρωπος, ο πρώτος άνθρωπος, δεν εγεννήθη εκ γυναικός, εγεννήθη αριστούργημα, καλλιτέχνημα, θείον καλλιτέχνημα, ενεφανίσθη εις την γην επάνω εις την ακμήν της νεότητός του, λάμπων από ρώμην και θείον κάλλος.

Και όπως ένα άγαλμα όταν αποκαλύπτεται παρουσιάζει όλη την αίγλη του, ούτως και ο Αδάμ εν τω Παραδείσω παρουσίασε την αίγλη του ολόκληρη. Όπως λοιπόν ο πρώτος άνθρωπος εγεννήθη χωρίς γυναίκα, κατά παρόμοιον τρόπο θα ήτο δυνατόν και ο Ιησούς Χριστός ως άνθρωπος να γεννηθεί χωρίς γυναίκα.

Τα πάντα δύναται ο Θεός. Αλλά τότε γιατί γεννήθηκε εκ γυναικός; Το λέει ο σημερινός Απόστολος: γεννήθηκε εκ γυναικός για να τιμήσει την γυναίκα, διότι η γυναίκα στον αρχαίο κόσμο, προτού ακουστεί το κήρυγμα των βροντόφωνων του Ευαγγελίου, η γυναίκα δεν ήταν ύπαρξη ισότιμος με τον άνδρα.

Ανδρά. Η γυναίκα εθελείτο ένα είδος κατώτερο, η γυναίκα στους αρχαίους κόσμους εθελείτο ένα εσχρόν αντίον της νυχτός, ένα αντίον ειδωνών, η γυναίκα από πέμπετο από τον οίκον της με αντίποτε αιτία, η γυναίκα ήταν περιφρονημένη.

και αλλά εν το Χριστό, αλλά δι' της γεννήσεως του Χριστού εκ γυναικός, εν τω προσώπω της Παναγίας Θεοτόκου, ετιμήθη η γυναίκα. Και ο Χριστιανισμός πήρε τη γυναίκα που ήταν κουρέλι και δι' αυτό ακριβώς τον λόγον εξ ενστίκτου οι γυναίκες αγαπούν περισσότερο τον Χριστό.

Η γυναίκα, λέω, που ήταν κουρέλι του αρχαίου κόσμου, την πήρε ο Χριστός και την έκανε αδελφή, την έκανε σύζυγο, την έκανε μητέρα και την ύψωσε μέχρι τα άστρα του ουρανού και έγινε η Βασίλισσα των Ουρανών.

Εγεννήθη λοιπόν ο Χριστός εκ γυναικός δι' αντιμής στην γυναίκα. Εγεννήθη ο Χριστός εκ Παρθένου, άλλο θαύμα αυτό, και γεννήθη εκ Παρθένου διότι η Παρθενία ήταν κάτι άγνωστο στον αρχαίο κόσμο, η Δεπορνία και η Μυχία και τα πάθη τα αισχρά οργίαζαν στον προχρισταϊκό κόσμο

Εκείνες που είχαν αξία στον κόσμο των αρχαίων και ιδίως στον κόσμο των Αθηναίων ήσαν επιβόητες εταίρες που εδέσποζαν στην κοινωνική ζωή του κόσμου.

Ευαγγελισμός, Ευα Τα βρέφη, οι μικροί αυτοί άγγελοι επί της γης, τα βρέφη στον αρχαίο κόσμο ήταν υπάρξεις περιφρονητές, εθεωρούντο ένα είδος ιδιοκτησίας του πατρός και βλέπουμε στην Αρχαία Σπάρτη τα βρέφη τα οποία δεν ήρεσαν στον πατέρα, τα ήρπαζε ο πατέρας και τα ξεσφενδόνιζε εις τον περιβόητον Καιάδα, εις δε την Ρώμη ακόμα χειρότερον.

Τα βρέφη τα οποία δεν ήρεσαν στον πατέρα, τα ήρπαζε ο πατέρας και τα πετούσε σαν γατάκια και τα σκυλάκια εις τους δρόμους. Και εις την Ήπεδρον και σκυλιά πεινασμένα και λύκοι κατήρχοντο εκ των απενήνων ωραίων και καθέτερων αυτών Εγενήθη επαναλαμβάνω εκ γυναικός, δι' αντιμείς την γυναίκα Εγενήθη εκ παρθένον, δι' αντιμείς την παρθένον Εγενήθη ως βρέφος, δι' αντιμείς τον βρέφος Δεύτερη είδο με πιστοί που εγεννήθη ο Χριστός Ολίγες ακόμα σκέψεις και τελειώνω την μικράν μας σύντομον ταύτην ομιλίαν, αγαπητοί μου.

Εγεννήθη ακόμα πού; Ως Θεός θα ήταν δυνατό να εκλέξει οιονδήποτε τρόπο εκλογής. Θα ήταν δυνατό να γεννηθεί εις μια μεγάλη πόλη. Σπουδαία δεύτερη πόλη στο αρχαίο κόσμο ακμάζουσε δι' των πολιτισμών των Ευαγγελίων, Ίσα Αναφενός Μένει Αθήνε, Αφετέρου η Ρώμη, Εκτρίτου η Αλεξάνδρεια και Αντιόχια πέρα εις την Ασία.

Δεν γεννήθηκε σε καμίαν από αυτές τις πόλεις. Όλα έχουν σημασία στο Ευαγγέλιο. Πού εγεννήθη; Όχι στα μεγάλα αστικά κέντρα, τα οποία συμπαιτοποιείται ο νέκρος της Βαβυλώνος και διαφθοράς μεγάλης και συμπίκνωσης δαιμονική.

Αλλά γεννήθη ο Χριστός σε μίαν μικράν άσημον πόλη σαν τη Φλώρινα πάνω κάτω, μάλλον ένα χωριό όπως είναι η Βηθλεέμ, δέκα χιλιόμετρα έξω των Ιεροσολύμων. Εκεί γεννήθη ο Χριστός και τον περισσότερο χρόνο της ζωής του έζησε σε πιο μικρό χωριό, περιφρονημένο χωριό, το πιο περιφρονημένο χωριό της Ιουδαίας, τη Ναζαρέτ.

και δι' αυτό ο Χριστός δεν ομάζεται μήτρης, αλλά ομάζεται ένας ωραίος Και με αυτόν τον τίτλο παρέδωσε την ψυχήν επί του Σταυρού. Εγεννήθη σε χωριό. Τι μας διδάσκει αυτό; Μας διδάσκει ότι οι χωρικοί, ναι οι χωρικοί, οι βοσκοί, ναι οι βοσκοί, οι άνθρωποι της υπαίθρου έχουν και αυτοί τα ελαττώματά τους.

Αλλά επειδή ζυμώνουν το χώμα της γης με τον ιδρώτα τους, διότι να τρώνε όλοι οι οκνηροί άνθρωποι του κόσμου, διότι μία εργασία υπάρχει στον κόσμο, όλα είναι ψέματα και εντός ολίγου πραγματικά γεγονότα θα αποδείξουν ότι η ρίζα είναι ο γεωργός.

Επίσης όλοι εκείνοι οι γεωργοί που σκάβουν τη γη και ζυμώνουν το χώμα με τον ιδρώτα τους είναι το ιερότερο των επαγγελμάτων. Είναι οι χωρικοί αυτοί που τρώγουν το ψωμί τους με τον ιδρώτα του προσώπου τους, είναι πολύ τιμιότεροι από εκείνους οι οποίοι κάθονται μέσα στα αστικά κέντρα και δεν προσφέρουν τίποτα το θετικόν εις τον πολιτισμό της ανθρωπότητας.

Και ο Χριστός εγεννήθη σε χωριό, να τιμήσει το χωριό. Και είναι τούτο ένας έμμεσος έλεγχος της αστυφιλίας, η οποία ως γάγγραινα και πληγή κατακλύζει την ανθρωπότητα ολόκληρη. Και είναι γεγονός, για να ανοίξουμε τους δέλτους της ιστορίας, ότι οι μεγαλύτεροι άνδρες, οι οποίοι διεκρίθησαν στα γράμματα, στην επιστήμη και σε οιονδήποτε κλάδο, εγεννήθησαν στα μικρά χωριά.

μυστήριο πράγμα, η Σβιτλέμ λοιπόν εγενήθη Όχι στην Αθήνα, όχι στην Ρώμη, όχι στα κέντρα τα μεγάλα αστικά, να τιμήσει τα χωριά που είναι οι δεξαμενές, ό,τι ωραίο και ψηλό υπάρχει στον κόσμο. Και βεβαίως ότι πολλοί που είμαστε εδώ στην Εκκλησία δεν θυμούμεθα την Αθήνα όπου σπουδάσαμε, ούτε Θεσσαλονίκη, ούτε μεγάλα, θυμούμεθα αυτές τις άγιες ημέρες τα μικρά μας χωριά, τα ταπεινά μας χωριά, τις καλύβες μας, τους δρόμους μας.

Δρόμους μας όπου εκεί περπατήσαμε μικρά παιδιά και ακούσαμε τα κάλαντα και τις ωραίες αυτές ημέρες. Ω χωριά, ω χωριά που αποθνήσκετε, ο Χριστός σας ευλογεί. Και αν δεν σας ευλογεί ο κόσμος, σας ευλογεί ο Χριστός. Και πάλι προς τη Βηθλεέμ, και πάλι προς τη Ναζαρέτ, και πάλι προς την Ήπειρον πρέπει να...

Βλέπετε, αγαπητοί μου, ότι το Ευαγγέλιο είναι υψηλή θεολογία και φιλοσοφία. Και λένε μερικοί: πάμε στην εκκλησία και να ακούσουμε; Άνθρωπε, δεν υπάρχει, ναι, δεν υπάρχει, δεν υπάρχει κάτω από τα άστρα του ουρανού άλλο βιβλίο από το βιβλίο που λέγεται Ευαγγέλιο και φιλοσοφία και ψυχολογία και κοινωνιολογία και σωτηρία του παντός.

και μία τελευταία σκέψη. Εγεννήθη ο Χριστός· δεύτε ίδωμεν, πιστοί, πού εγεννήθη ο Χριστός. Ο Χριστός ως Θεός θα ήταν δυνατό να εκλέξει ένα έξοχον τοπίο. Και έχει αυτή η σφαίρα της γης έξοχα τοπία, τα οποία δεν έχει ούτε η Σελήνη, ούτε ο Άρης, ούτε άλλο άστρο.

Πίστις μου ακράδαντος είναι ότι η μικρά αυτή σφαίρα είναι το διαμάντι της δημιουργίας. Βασιλείας. Ό,τι ωραίον, ό,τι ψηλόν, ό,τι λαμπρόν έχει κλείσει αυτή η σφαίρα της γης. Θα ήταν δυνατό λοιπόν να γεννηθεί ο Χριστός μέσα σε ένα κήπο θαυμάσιο, σε ένα δάσος πυκνό όπου ψάλλουν τα αηδόνια. Θα ήταν δυνατό να γεννηθεί επάνω στους καταρράκτες. Θα ήταν δυνατό να γεννηθεί κατά τη φαντασία των αρχαίων Ελλήνων επάνω στον Όλυμπο, στην κορυφή του Ολύμπου όπου γεννήθηκαν και έζων οι αρχαίοι θεοί μας. Όχι, ούτε στην κορυφή του Ολύμπου εγεννήθη, ούτε εις τας όχθας του Νιαγάρα ποταμού, ούτε εις τας Άλπεις, ούτε εις ένα από τα έξοχα τοπία που έχει ο κόσμος, που είναι επαύλεις των μεγάλων και υψηλών, αλλά γεννήθη πού; Το σκεφτήκατε, αδελφοί μου, πού εγεννήθηκε; Εξέλεξε ο Θεός σπήλαιον, ένα σπήλαιον.

Δεν μας διδάσκει τι; Μίαν αρετή η οποία λείπει και επειδή λείπει θα γίνει ο τάφος της ανθρωπότητας. Μας διδάσκει την λιτότητα, την απλότητα της ζωής. Οι καλύβες του πτωχού λαού μας αξίζουν περισσότερο από τους ουρανοξύστες της Νέας Υόρκης.

Και ο Χριστός εγεννήθη χαμηλά μέσα στα σπήλαια. Δεν γνωρίζουμε την ζωή, μόνο όποιος γεννήθη σε καλύβα, όποιος έκλαψε, όποιος πόνεσε.

Όποιος πόνεσε, όποιος εμόχθησε, όποιος έζησε κάτω από σκληράς συνθήκας της ζωής, αυτός γνωρίζει το μυστικό της ζωής. Στην νεολαία, η οποία έχει όλα τα κομφόρ της ζωής, μέσα σε μια διαφθαρμένη κοινωνία, καταναλωτική κοινωνία, αυτή η κοινωνία είναι μακράν. Το σπήλαιο είναι σύνθημα μιας λιτότητος και μιας απλότητος της ζωής, την οποίαν εις μάτην κηρύττουν οι κυβερνήτες μας, αλλά ο λαός μας και όλοι μας οι συγγενείς έχουμε βγει μακράν, διότι ζούμε σε μια κοινωνία με σύνθημα «φάγουμε, πιούμε, αύριο γαρ αποθνήσκουμε». Και μία ακόμα άλλη σκέψη, αδελφοί.

Σκέψε αδελφοί και τελειώνω. Δεύτερον, είδαμε, πιστοί, πού εγεννήθη ο Χριστός, τα επαναλαμβάνω: εγεννήθη εκ γυναικός, να τιμήσει την γυναίκα, εγεννήθη εκ παρθένου, να τιμήσει την παρθενία, εγεννήθη ως βρέφος, να τιμήσει το βρέφος, εγεννήθη εις χωριό, να τιμήσει τα χωριά, εγεννήθη εις σπήλαιο, να τιμήσει την λιτότητα και απλότητα της ζωής.

Εγεννήθη ακόμα ο Χριστός πού; Σε στάβλο. Το σπήλαιον εκείνο το οποίον είναι έξωθεν της Βηθλεέμ και υπάρχει μέχρι σήμερον, και είναι προς τιμήν της πατρίδας μας ότι οι Έλληνες μοναχοί ήρωες κρατούν το σπήλαιο αυτό προς δόξαν του ελληνισμού.

Το σπήλαιον εκείνο, το οποίο σήμερα είναι η Αγία Ελένη, επί του οποίου έκτισε με ογκωδέστατα πέτρα το ναό, βασιλική, λαμπρό ναό, ναόν αιώνων. Και όπως προβούμε φέτος, άνω των 30.000 εκ πάσης γης συνέρευσαν για να προσκυνήσουν το σπήλαιον εκείνο.

Το σπήλαιον εκείνο ήταν χάνι, ήταν μανδρί, ήταν στάβλος. Και εκεί μες στο στάβλο πρόβατα και γίδια και ζώα και όνος και όνοι και βόδια ήταν. Σύντροφοι τα ζώα. Έχει σημασία αυτό.

Ο στάβλος, ναι, ο στάβλος, σύμβολο καταστάσεως του αρχαίου κόσμου. Ένας στάβλος κατήντησε ο άνθρωπος. Δεν γεννήθηκε εν μέσω ανθρώπων ο Χριστός, γεννήθηκε εν μέσω ζώων, τα οποία συμβόλιζαν την ζωώδη, την κτηνώδη ζωή την οποία έζησε τότε ο κόσμος, διότι ο άνθρωπος επλάστη να βλέπει τα υψηλά, αλλά ο άνθρωπος κατέπεσε και ο άνθρωπος κατήντησε ένα κτήνος, δίποδον κτήνος.

Ο Ιερός Χρυσόστομος, μιλώντας πάνω στη σημερινή εορτή σε μια θαυμασία αποστροφή, λέγει: Πώς σας ονομάσω άνθρωπο, όταν, λέγει ο Ιερός Χρυσόστομος, κλωτσάς σαν το γαϊδούρι, όταν αρπάζεις σαν το λύκο, όταν είσαι πονηρός σαν την αλεπού, όταν είσαι λαίμαργος όπως η αρκούδα, όταν επιτίθεσαι όπως οι τίγρεις;

Όταν είσαι τίγρης, όταν έχεις κακίαν μέσα στην ψυχή σου όπως η καμήλα, όταν χύνεις φαρμάκι σαν το φίδι, πώς να σε ονομάσει ο άνθρωπος; Ζούγκλα η καρδία του ανθρώπου, ζούγκλα η κοινωνία του, στάβλος, σήμα κατατεθέν. Και μέσα στον στάβλο να γεννηθεί ο Χριστός, για να πάρει τον άνθρωπο, να τον υψώσει μέχρι τα άστρα του ουρανού. Ω Χριστέ, Ω Χριστέ, Ω Χριστέ, Ω Χριστέ. Πέστε μου οποιοδήποτε άλλο όνομα από τα ονόματα αυτά τα οποία σήμερα κυβερνούν και εξουσιάζουν τον κόσμο και τα οποία είναι πυγολαμπίδες μπροστά στον φωτεινόν ήλιον.

Δεν είμεθα παιδιά του Μάο, δεν είμεθα παιδιά του Λένιν, δεν είμεθα παιδιά του Μαρξ, δεν είμεθα παιδιά του Φρόιντ, δεν είμεθα παιδιά όλων αυτών οι οποίοι καυχώνται. Είμεθα παιδιά του Ιησού Χριστού του Ναζωραίου. Ω Χριστέ, ω Χριστέ.

Όσοι πιστοί δεύτεροι δούμε έναν πιστοί που γεννήθηκε ο Χριστός, η λόμψη της ουρανία Από τότε πόσα χρόνια περάσανε; Μετρήστε: 19 αιώνες περάσανε, μάλιστα 19 αιώνες. Θα με ρωτήσετε πώς είναι ο κόσμος σήμερα; Πώς είναι ο κόσμος, εμένα ρωτάτε;

Εάν σας απαντήσω με τη γλώσσα των εμπόρων, με τη γλώσσα των βιομηχάνων, με τη γλώσσα των επιστημόνων, με τη γλώσσα της ανθρώπινης γνώσεως, θα σας απαντήσω ότι ο κόσμος σήμερα βρίσκεται σε υψηλό σημείο εξ επόψεως υλικού πολιτισμού.

Η επιστήμη έφτασε το ζενίθ, κορυφή, ύψος, μέχρι τα άστρα έφτασε ο άνθρωπος, μέχρι τη Σελήνη και τον άστολο, αλλά εάν, εάν, το τονίζω, ο άνθρωπος δεν είναι γνώσις, εάν ο άνθρωπος δεν είναι απλώς επιστήμη, εάν ο άνθρωπος δεν είναι χρήμα, ο άνθρωπος δεν είναι λίρες και δολάρια και μάρκα και ρούμπλια, εάν ο άνθρωπος δεν είναι απλώς νους, αλλά ο άνθρωπος είναι καρδία και προ παντός καρδία και εμείς οι Έλληνες είμαστε προ παντός καρδία, εάν ο ά Ο άνθρωπος είναι η καρδία, είναι αρετή.

Τότε ο πολιτισμός αυτός, των καμινάδων που υψώνονται οι μηχανές μεγάλες και κάλυψε των ανών της γης, ο πολιτισμός αυτός, ο τεχνικός, είναι ψεύτικος ο πολιτισμός, ο πολιτισμός αυτός μηδενίζεται. Εν το εξ υπόψης ουσιαστικής και εξ υπόψης δικής αγαπητοί μου ήμεθα εις το να δειρ, επιστημονικός μεν στο ζενής, πληροϊθικός όμως και πνευματικός εις το να δειρ.

Αλλά αυτό είναι ένα μεγάλο θέμα και δεν μπορώ να το εξηγήσω περισσότερο, λέγω μόνο τόσο ότι ο πολιτισμός καταρρέει, ηθικός και θρησκευτικός. Να απελπισθώμεν; Όχι.

Δεύτερον είδαμε, πιστοί, πού γεννιέται ο Χριστός. Υπάρχουν, ναι υπάρχουν, εις πείσμα των δαιμόνων, ναι υπάρχουν, εις πείσμα των δαιμόνων. Εδώ στη γωνιά αυτή που κατοικούμε, στη μαρτυρική γωνιά της Ελλάδος, υπάρχουν και άντρες και γυναίκες και παιδιά και επιστήμονες και αξιωματικοί και δάσκαλοι και καθηγητές και αγρότες και βοσκοί και γυναίκες και μικρά παιδιά υπομάζια και ασπρομάλλη γέροντες υπάρχουν που πιστεύουν Ιησού Χριστόν τον Ναζωραίον, τον γεννηθέντα εν σπηλαίω, των παιδευτών Ελλήνων. Υμνείται και υπερυψούται εις πάντας τους αιώνας. Αμήν.

Χωρισάντων των Μάγων. Εορταί, ευσεβές εκκλησίασμα, εορταί και πανηγύρεις.

Εορταί που δεν βαστάνε μια ημέρα ή δύο ημέρες αλλά διαρκούν 12 ημέρες μέχρι τα Φώτα, μέχρι την επόμενη ημέρα που εορτάζουμε την εορτή του Αγίου Ιωάννου του Βαπτιστού. Η πρώτη εορτή ήταν χθες. Η χθεσινή εορτή, η μεγάλη αυτή εορτή της Χριστιανοσύνης, είναι η αρχή, είναι η ρίζα όλων των εορτών, των χριστιανικών εορτών.

Χθες είδαμε, ήρθαμε εδώ εις το ναόν, στους ναούς και προσκυνήσαμε τον Χριστό ως βρέφος, ως θείον βρέφος.

Ένα βρέφος που η μητέρα του, η πτωχιά μάνα του δεν είχε που να το βάλει και το ακούμπησε σε ένα στιφάτι, σε ένα μέρος δηλαδή καθαρό όπου οι βοσκοί, οι χωρικοί βάζουν χορτάρι ξερό για να φάνε τα ζώα.

Χθες ως θείον βρέφος προσκυνήσαμε τον Χριστό. Ποιος θα φανταζόταν ότι αυτό το πτωχό παιδί, που δεν είχε κούνια, που δεν είχε πού να σταθεί, που δεν είχε σπίτι, που δεν είχε λεφτά, που δεν είχε τίποτε από τα μεγαλύτερα ανθρώπινα, που είχε μια πτωχιά μάνα, που τον κατεδίωκαν οι βασιλιάδες της γης...

Ποιος θα φαντάζεται ότι το πτωχό αυτό παιδί θα γίνεται μια μέρα ο βασιλιάς του κόσμου, ο πραγματικός βασιλεύς του κόσμου. Το θείο βρέφος προσκυνούν, εκατομμύρια των εκατομμυρίων άνθρωποι προσκυνούν το θείο βρέφος και θα εξακολουθούν εις πείσμα των δαιμόνων να το προσκυνούν και πέρα ακόμα στην Αλμπάνια,

όπου ένας ελληνός κύρανος, ο Εμβέρος, κόντζας, δεν επιτρέπει που εγκρέμισε τις εκκλησίες και τις έκανε αχούρι και κηματογράφος και μουσεία και εκεί μέσα, στην Κοριτσά και στο Αργυρόκαστρο και στα ευλογημένα εκείνα μέρη που κατοικούν και καξαγλούρα κατοικούν μάρτυρες Έλληνες και χθες είχαν ανοίξει στα σπίτια τους, μέσα στα καταγωγιά τους, σκοτεινά, σιγά σιγά τραδιοφωνάτως για να ακούνε από την πατρίδα το Χριστός για να έρθει.

Καμία δύναμη δεν θα μπορέσει ποτέ να σβήσει την μεγάλη αυτήν εορτή της Χριστενότητας. Και εφόσον ανατέλει ο ήλιος και εφόσον λάμπουν στου ουρανούν τα άστρα και εφόσον τρέχουν οι ποταμοί και εφόσον υπάρχουν καρδιές που πιστεύουν στον Χριστό δεν θα πάψει ο Χριστός να υμνείται και να δοξάζεται από βορρά μέχρι νότου

και από το λάμπι μέχρι δυσμόν. Και πάσα γλώσσα θα εξομολογηθεί ότι εις Κύριος εις Άγιος Ιησούς Χριστός αμήθεια.

Το θείο βρέφος προσκυνούμε. Αλλά με ρωτήσετε ποιος πρώτον προσεκίνησε το θείο βρέφος. Είναι ένα ερώτημα αξιό μεγάλης προσοχής. Ποιος τον προσκύνησε το θείο βρέφος. Πλούσιοι, μεγιστάνες, στρατηγοί, βασιλείς, σοφοί και επιστήμονες.

Όχι, βοσκοί ήταν οι πρώτοι που εισπάσαν το Θεοβρέχος. Ναι, βοσκοί, αυτοί που τους περιφρονεί ο κόσμος, αυτοί που ζουν στα βουνά και τη νύχτα φυλάνε τα κοπάδια τους από τους λύκους, αυτοί που οδηγούν τα κοπάδια τους στα λιβάδια και στα κρύα νερά,

αυτοί που υποφέρουν, διεραπρομηθέψουν στον κόσμο το ροκυρό και το ράθιμο, το κρέας, το εκλεκτό και το τυρί και το βούτρο και το μαλλί,

Αυτοί που ζήνουν εντός ολίγου δεν θα υπάρχει βοσκός στην Ελλάδα

Θα γεμίσει η Ελλάδα από δικηγόρος Μεγάλη δουλειά Μεγάλη δουλειά Βοσκός δεν υπάρχει

Ω θρησκεία αιώνια Αρχίσε η θρησκεία μας από τους βοσκούς Έχει μεγάλη σημασία Άρχισε η θρησκεία από τους ψαράδες Άρχισε η θρησκεία από τα μικρά παιδιά Άρχισε η θρησκεία από τους ταπεινούς της γης Και είναι δίδαγμα μεγάλο

ότι ο Χριστός δεν κατοικεί στα παλάτια, ο Χριστός δεν κατοικεί στα πανεπιστήμια και στας σχολάς τας μεγάλας,

ο Χριστός δεν κατοικεί όπου είναι η δύναμης η βία, αλλά κατοικεί μέσα στις καλύβες των πτώχων, κατοικεί μέσα στις καρδιές που είναι ταπεινές όπως οι βοσκοί.

Είσαι ταπεινός, νιώθεις τον Χριστό. Δεν είσαι ταπεινός, ξέρεις τίποτα.

Ένας βοσκός, ναι, που επάνω στα βουνά της Πίνδου, Πυροδεύσα την πατρίδα και ξέρω καλά πως σας ομιλώ. Μέσα στις πολιτείες υπάρχουν τέρατα, πιστοί μονασάθεοι, αλλά πάνω στα μουνά τα ευλογημένα μας υπάρχουν τους οπαναραίοι, υπάρχουν βοσκοί που μ' ακούν τα σήμαντρα να χτυπάνε, που να τίζουνε και προσεύχονται.

Αυτή είναι η Ελλάς, αυτοί είναι οι Χριστιανοί, αυτοί είναι οι πιστοί του Χριστού μας, «Όσοι πιστοί», όπως προ ολίγου ακούσατε εδώ όταν προέβηκαν στην χειροτονία των υποδιακόνων.

Λοιπόν, οι βοσκοί εξιώθησαν πρώτοι να σπασούν το Χριστό. Αλλά εκτός από τους βοσκούς και άλλοι κατόπιοι ήταν και προσεχίσαν το Χριστό. Ποιοι είναι αυτοί, λέει σήμερα το Ευαγγέλιο, είναι οι μάγοι. Μάγοι, μα τι δουλειά έχουν οι μάγοι.

Ακούοντας μάγους δεν πρέπει χριστιανοί μου να πάει το μυαλό μας Σε αυτούς τους μάγους και τις μάγισσες και τους γήφτους Που γυρίζουν από χωριό σε χωριό και ξεγελούν τους αφελείς ανθρώπους Και τους αρμέγουν και τους εκμεταλλεύονται αγρίως

Όχι, αυτοί οι μάγοι που γυρίζουν και εξαπλώνονται

Και η μαγεία όχι μόνο εδώ στην πατρίδα, όχι εδώ στην Βιλότα μόνο Αλλά ένα σημείο των καιρών και μέσα στη Νέα Υόρκη και στο Λονδίνο και σε μεγάλες πολιτείες η μαγεία με μάσκα επιστημονική δρα και οργιάζει στον κόσμο λοιπόν οι μάγοι οι μάγοι αυτοί είναι όργανα οι σημερινοί μάγοι και οι μάγισσες είναι όργανα του σατανά

χθες μόλις ήρθα από την Αθήνα στη Μητρόπολη ήρθε μια κοπέλα κλάμα θα αυτοκτονήσω μου λέει γιατί θα αυτοκτονήσω είμαι απελπισμένη

χρόνια και χρόνια τώρα Τώρα βλέπω ότι τα συνοικέσια ματαιώνονται, έρχονται νέοι, κτυπούν την πόρτα, φεύγουν διαλύονται τα συνοικέσια και η αιτία μου λέγει αυτού του πράγματος είναι ότι μου έχουν κάνει μάγια. Μου ρίψανε στο σπίτι ένα κουβάρι με κόκαλα, με κλωστές, με τρίχες, με κτένια και δεν έχω πλέον καμία πρόοδο στον κόσμο και θα αυτοκτονήσω

τι είπες της λέγω θα αυτοκτονήσεις νομίζεις ότι τα μάγια μπορούν να διαλύσουν τον άνθρωπο πιστεύεις στον Θεό αν πιστεύεις στον Χριστό τότε όχι ένας διάολος όχι ένας μάγος όλοι οι μάγοι όλοι οι μάγοι και όλα τα μάγια να κάνουν όταν εσύ έχεις καθαρή καρδιά και πιστεύεις στον Θεό και τα μάτια σου δακρύζουν και η καρδιά σου χτυπάει και λες το «Κύριε ελέησόν με» οι δαίμονες και οι μάγοι και οι μάγισσες διαλύονται σαν καπνός

δεν πρόκειται λοιπόν όταν λέει το Ευαγγέλιο για τους μάγους του σημερινού καιρού οι μάγοι αυτοί ήταν άλλο είδος οι μάγοι αυτοί ήταν οι αστρονόμοι της εποχής ήσαν έξοχοι επιστήμονες και σοφοί ζούσαν στα μέρη της Περσίας όπου ο ήλιος λάμπει και η ατμόσφαιρα είναι διαυγής και τα άστρα φαίνονται καθαρότερα τον χειμώνα ή το καλοκαίρι.

Εκεί λοιπόν στα καθαρόν αυτών αέρας των περιβάλλων εκείνο

οι επιστήμονες αυτοί ανέβαιναν επάνω στις κορυφές των βουνών και όλη τη νύχτα κοιτούσανε το πανόραμα του ουρανού. Όλοι οι αστρονόμοι του κόσμου είναι πιστοί. Δεν υπάρχει αστρονόμος άπιστος άθεος. Διότι τα άστρα του ουρανού είναι ένα από τα καταπληκτικότερα πράγματα του κόσμου.

Λένε μερικοί ανόητοι ότι θα κρεμνήσουν τις εκκλησίες. Μάλιστα μπορεί να κρεμνήσουν τις εκκλησίες, μπορεί να μην υπάρχει πλέον εκκλησία στον κόσμο, αλλά αυτά μπορεί να σβήσει τα καντήλια του όλου.

αλλά ο Χριστός έχει καντήλια άλλα που είναι πολύ ψηλά πάνω στους ουρανούς και καντήλια που φωτίζουν τον κόσμο είναι τα άστρα του ουρανού. Λοιπόν αυτοί οι αστρονόμοι πίστευαν στον Θεό και ξαφνικά μια βραδιά βλέπουν ένα άστρο να λάμπει πιο πολύ από όλα τα άστρα. Ένα άστρο ασυνήθους λάμψεως και μεγαλείο.

Παραξενευτήκαν, ανοίξαν τα ευλοία, ανοίξαν το προβλητίας

και είδαν ότι το άστρο αυτό είναι το προμήνυμα της ελεύσεως του Σωτήρου στον κόσμο. Και όταν πια πείστηκαν ότι γεννήθηκε ο Χριστός, τότε αυτοί οι μάγοι, οι επιστήμονες, αυτοί οι αστρονόμοι, φόρτωσαν καμήλες με δώρα πολύτιμα, ανέβηκαν στις καμήλες, περπάτησαν βουνά και λαγκάδια, πέρασαν ποτάμια και κινδύνευσαν, γιατί τότε τα μέσα συγκοινωνία ήταν πολύ μικρά και υποτυπώδη Και κατόπιν πολυμήνου ταξιδίου έφτασαν στα Ιεροσόλυμα και κατόπιν έφτασαν στη Βηθλεέμ όπου εστάθη ο αστήρ και εκεί προσκύνησαν το Χριστό ύστερα από τους βοσκούς και άνοιξαν τους θησαυρούς και προσέφεραν χρυσάφι, σμύρνα και λιβάνι.

Γιατί χρυσάφι Για να δείξουν ότι ο Χριστός είναι ο βασιλιάς του κόσμου Γιατί η σμύρνα Γιατί η σμύρνα είναι ένα αρωματώδες φυτό Με το οποίο με το άρωμά του Στους νεκρούς τους τους ραντίζουν Και μέχρι σήμερα στα μέρη της Ανατολής

Και όπως θυμάστε όταν ο Ιωσήφ Με τον Νικόδημο πήρε καθαρό σεντόνι σμύρνα και αλόη ήλειψε το σώμα του Χριστού μας Το χρυσάφι είναι ο βασιλεύς, η σμύρνα είναι η μεγάλη παρασκευή και το Λιβάνι μόνο στο Θεό δεν πρέπει να λιβανίζουμε ανθρώπους.

Όχι, δυστυχώς παύσαμε να προσκυνούμε Θεό και οι άνθρωποι λιβανίζουν μικρούς και μεγάλους όπου είναι το συμφέρον όπου υπάρχει τότε το βλέπεις τον άλλο που δεν γονατίζει να προσκυνήσει την εικόνα του Χριστού να λιβανίζει τον άλλο όπως λέγει ο κόσμος. Αλλά το Λιβάνι, η λατρεία, ανήκει μόνο στο Χριστό.

Χρυσάβι, Χριστέ, εις ευαζελεύς. Σμύρνα, θα αποφάνεις, δι' αυτήν δόξα της ανθρωπότητας για τη μνήτρωση των αμαρτωλών.

Και το Λιβάνι, ζεις και βασιλεύεις τους αιώνας.

Ταύτα, αγαπητοί μου, και μετά ταύτα, η Μάγη λέγει το Ευαγγέλιο ότι δεν γυρίσαν στην πατρίδα τους, αλλά όχι από τον ίδιο δρόμο, από άλλο δρόμο.

Γιατί όχι από τον ίδιο δρόμο? Διότι εφοβούντο μήπως σε κάποιο μέρος του δρόμου καρτέρι τους στήσει ο βασιλιάς και τους σκοτώσει γιατί τον απάτησαν, τον γέλασαν και δεν είπαν, δεν επέστρεψαν να δηλώσουν πού εγενήθη ο βασιλεύς του κόσμου.

Ταύτα αγαπητοί μου τα ολίγα είχα να σας πω. Μα τι μας διδάσκουν Αυτοί οι μάγοι Αφήνω τους βοσκούς Αυτοί οι μάγοι θα μας δικάσουν Αυτοί οι μάγοι θα μας δικάσουν Σε ημέρα κρίσεως Γιατί θα μας δικάσουν Θα μας δικάσουν για τρεις λόγους

Πρώτο που ξεκινήσαν οι μάγοι Από την Περσία Η Περσία μέχρι την Παλαιστίνη πόσο είναι Παρακαλώ Δυο χιλιάδες χιλιόμετρα είναι

Καταλαβαίνετε τίποτε

Στα Κανολιανά

Λοιπόν Λοιπόν, εάν υποθέσουμε ότι εδώ στην Ελλάδα ήτανε μία μόνο εκκλησά και μας λέγανε ότι η εκκλησά αυτή είναι πολύ μακριά, χίλια χιλιόμετρα,

ποιος από εσάς θα πήγαινε χίλια χιλιόμετρα να πάει στην εκκλησιά, ούτε ένα. Για το άτιμο λεπτό, για τις λίρες, για τα μάρκα, για τα δολάρια, για τα ρούμπια, ξεκινάει ο άντρας.

και πάει μέχρι τα ανθρωπορικεία του Βελγίου και χώνονται κάτω από τη γη, πεντακόσια, εφτακόσια, για τα λεπτά, για τον Χριστό, ποιος θα ξεκινήσει, μπα, εδώ δεν έρχεται στην εκκλησία, αλλά εδώ, πάρτε μιζούρα, πάρτε μέτρο να μετρήσουμε, πόσοι εδώ σήμερα χτύπησαν, εδώ είναι ο Χριστός, εδώ είναι το Θεόν Βρέχος, εδώ συνεχίζεται το μυστήριον, το μυστήριον, η Θεία Λειτουργία, εδώ είναι ο Χριστός,

Μένοντας την Εκκλησία το πιστεύεις

Έλα στην Εκκλησία Πάρε λοιπόν μιζούρα πόσοι εδώ Πόσο απέχουν τα σπίτια εδώ Ούτε 50 μέτρα Ένας από στα 50 μέτρα άλλος στα 60 μέτρα κάθεται άλλος στα 70 μέτρα κάθεται παραπέρα όλοι ούτε 50 μέτρα δεν κάνουν

ενώ αυτοί οι μάγοι εβάδησαν 2000 χιλιόμετρα για να πάνε να δουν τον Χριστό και αυτοί οι μάγοι θα μας δικάσουν θα δικάσουν εκείνους οι οποίοι ακούνε την καμπάνα και δεν εκκλησιάζονται

αλλά θα μας δικάσουν και εξ άλλης απόψεως οι μάγοι

γιατί τους είδαμε τους μάγους να φορτώνουν τα σακιά τους να γεμίζουν τα σακιά τους με πολύτιμο χρυσάφι Τα έδωσαν στον Χριστό και αυτοί μας διδάσκουν ότι και εμείς πρέπει να είμαστε ελεήμονες όπως είτο αυτοί. Να δώσουμε χρυσάφι. Ποιος δίνει χρυσάφι εδώ, ποιος είναι ελεήμων.

Εδώ υπάρχουν άνθρωποι όχι μόνο στη Φιλώτα, στη Φιλώτα που κρύβουν τα λεπτά τους. Γέμισαν οι τράπεζες, αναστενάζουν τα ταμιαυτήρια, χρύπτουν δεξιά και αριστερά τα άτιμα δολάρια και τις άτιμες λύρες.

και μου καταθέσεις, έννοιασα, κάτι θέλω να είπω, δεν σας το λέγω, διότι έχω κάποιο άλλο σκοπό που δεν σας το λέγω, αλλά το ζήτημα είναι ότι έτσι έχουν τα χρήματά τους αυτοί και χτυπάει ο πτωχός, χτυπάει η χείρα, χτυπάει το ροφανά, χτυπάει το σχολείο, χτυπάει η εκκλησία, χτυπάει η πατρίδα η έρημη, δραχμή, που τελερό στον άγγελό του.

Αυτοί οι μάγοι που ανοίξανε τους θησαυρούς τους και έδωσαν τα πολύτιμα πράγματα, αυτοί οι μάγοι οι ελεήμονες και οι φιλάνθρωποι που ξεκίνησαν μακριά, θα καταδικάσουν τους χριστιανούς του 20ου αιώνα, οι οποίοι ούτε χρυσόν, ούτε άργυρον, ούτε τίποτα δίνουν για τις ανάγκες του πλησίου, τις ανάγκες της Εκκλησίας, τις ανάγκες της πατρίδας.

Θα μας ελέγξουν οι μάγοι γιατί δεν εκκλησιαζόμεθα, γιατί πόδια έχουμε και πόδια δεν έχουμε, μας ελέγξουν, θα μας ελέγξουν οι μάγοι ενημέρα κρίσεως γιατί πορτοφόλια έχουμε και πορτοφόλια δεν αδειάζουμε και όλο για τον εαυτό μας και για το τομάρι μας και θα μας ελέγξουν ακόμα οι μάγοι, αυτοί που ήρθαν μακριά από την Περσία να προσκύνει στο Θεοβρέφος και για ένα καλό λόγο, ποιο λόγο, ότι αυτοί οι μάγοι δεν επέστρεψαν στην Περσία από τον ίδιο δρόμο αλλά από άλλο δρόμο.

Τι μας διδάσκει αυτό, ότι πήγαν απ' άλλο, όχι από το συνδυσμένο δρόμο, όχι από το δρόμο που πηγαίνουν όλοι οι άλλοι, από μακριά, να αποφύγουν τον αυτό, τι με δάσκουν ένα πράγμα, αλλάξατε δρόμο, ο Έλληνες, ο πλούσιοι, ο μικροί, ο πράσινοι, ο κόκκινοι, ο μαύροι, ο οδύποτε χρωμά, αλλάξατε δρόμο. Αλλά αν αλλάξουμε δρόμο, δρόμο χαθήκαν.

Ο δρόμος που περπατάμε, ο δρόμος της φιλαργυρίας, ο δρόμος της πορνίας, ο δρόμος της μοιχίας, ο δρόμος της πλειονεξίας, ο δρόμος της απιστίας, ο δρόμος της αθείας είναι φοβερός καταστροφή. Αλλάξτε δρόμο, απ' άλλο δρόμο. Καινούργιος χρόνος έρχεται, όλοι μας μικροί και μεγάλοι, να αφήσουμε τα πάθη, τας κακίας, τα ελαττώματα και να πάρουμε καινούργιο δρόμο, τον δρόμο που πήραν οι μάγοι για να έχουμε την ευλογία του Θεού συνοψίζω να λέγω οι μάγοι φωνάζουν φωνάζουν, φωνάζουν, εκκλησιάζεστε οι μάγοι φωνάζουν ελεείτε, οι μάγοι φωνάζουν αλλάξτε δρόμο, μετανοείτε

αν ποτέ όλοι μας πούμεθα εδώ να ακούσουμε την φωνή των μάγων, των μεγάλων αυτοεπιστημόνων και αστρονόμων να ακολουθήσουμε το Χριστό για να έχουμε την ευλογία του Χριστού

Περιστρέφονται όλοι οι εορτές κατά τη διάρκεια των δεκαημέρων, άξονας λέγω είναι η εορτή των Χριστουγέννων, η οποία είναι η αρχή, είναι η πρώτη, είναι η ρίζα όλων των εορτών, των χριστιανικών εορτών.

Προχθές Χριστούγεννα, χθες σύναξης της Επεραγίας Θεωτώ, προς τιμήν εκείνης η οποία εξιώθη να γεννήσει η τόσο τρία του κόσμου. Σήμερα, αν δεν, είναι η Εκκλησία καλή να εορτάσουμε και να παραγγίσουμε τη μνήμη του Αγίου Στεφάνου,

ο οποίος έχει ως τίτρον, όχι ως τίτρον κενών περιεχομένου, αλλά ως τίτρον πλήρης περιεχομένου και ενίας, τον τίτρον του Πρωτομάρτηρος. Και επάνω στον τίτλο αυτό, στην ονομασία, την οποία έδωσε η Εκκλησία εις τον Άγιο Στέφαρον, θα με επιτρέψετε να εκθέσω μερικά σκέψεις.

Μάρτυ, πρωτομάρτυ, ό,τι ωραίο υπάρχει στον κόσμο, απαιτεί τόλμη και θυσία. Υπάρχουν ιδέες, οι οποίες για να ριζοβολήσουν εις τον κόσμο, απαιτούν μάρτυρας. Όσο παραδείγματοι εδώ στον τόπο μας μια ιδέα που συγκινεί βαθύτατα των ελληνικών λαών είναι η ιδέα της ελευθερίας.

Εκείνος ο οποίος πρώτος έψαλε το άσμα της ελευθερίας και δι' αυτό ονομάστη πρωτομάρτης της ελευθερίας είναι ως γνωστόν ο Ρήγας ο Φεραίος. Με το άσμα ότι καλύτερα μιας ώρας ελεύθερη ζωή παρά σαράντα χρόνια σκλαβιά και φυλακή. Πρωτομάρτης ο Ρήγας ο Φεραίος έσπειρε τον σπόρο του, εκ του οποίου εφύτρωσε το δέντρο της ελευθερίας.

Και όχι μόνο ο Ρήγας ο Φεραίος, αλλά και όλων των μαρτυρικών μας έντρων, όπως είπε της εκ των μεγάλων, κατ' τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, η Ελλάς υπήρξε η πρωτομάρτης και η μεγαλομάρτης ελευθερίας των εθνών.

Αλλά αν διά την ελευθερία πρέπει κανείς να τολμά τα πάντα Πολύ περισσότερο υπάρχει ένα άλλο αγαθό, μια άλλη ιδέα Η ιδέα η οποία βυθίζεται μέσα στο ψυχικό κόσμο του ανθρώπου Και απλώνει τα κλαδιά της Ανατολή και Δύση Και η ιδέα αυτή που περιέχει ό,τι ωραίο και υψηλό στον κόσμο Είναι η θρησκεία του Ναζωραίου

Δεν υπάρχει, το είπα, το τονίζω Δεν υπάρχει κάτω από τα άστρα Άλλη ιδέα υψηλότερα, ρωμαλεωτέρα, ευγενεστέρα από την ιδέα την οποία εκήρυξε ο Ιησούς του Ναζωραίου.

Για την ιδέα αυτή αξίζει πας κόπος, πάσα θυσία. Άλλωστε το παράδειγμα το έδωσε ο ίδιος ο θεμελιωτής της Αγίας μας θρησκείας. Ο ίδιος εμαρτύρησε, εμαρτύρησε με το λόγο του, εμαρτύρησε με τα θαύματά του, εμαρτύρησε με το τίμιον του αίμα. όταν οδηγήθη ενώπιον του Ποντίου Πιλάτου, τυράννου της Ιουδαίας, είπε εκείνο το αθάνατον λόγιον του και ποιον λόγιον του δεν είναι αθάνατον, ότι εις τούτο γεγέννημαι για να μαρτυρήσω τη αλήθεια, γεννήθηκα εις τον κόσμο για να μαρτυρήσω υπέρ της αλήθειας, της υψής αλήθειας.

Μάρτυς ο Χριστός Οι βράχοι του Γολγοθά Εποτίσθησαν με το αίμα του το Άγιο Και το δέντρο της θρησκείας μας Είναι ποτισμένο όχι απλώς με αίμα ανθρώπων Αλλά με το αίμα του Θεάνθρωπο Και ένα δέντρο Το δέντρο αυτό είναι αδύνατο πλέον να το ξεριζώσει άνθρωπος

Δέντρο που εποτίστη με το αίμα του Κυρίου Δέντρο που απλώνει τα κλαδιά του στην Ανατολή και Δύση Δέντρο γεμάτο από καρπούς και άνθη Δέντρον το οποίον καμιά απολύτως δύναμη δεν θα μπορεί να ξεριζώσει. Όλα τα τσεκούρια, όλες οι φωτιές, αδύνατον να ξεριζώσουν, διότι ό,τι φυτεύει ο Θεός είναι αδύνατον να ξεριζωθεί. Και όπως το μητρικό φίλτρο, η αγάπη της μητρώς, είναι αδύνατον να ξεριζωθεί εκ του βάθους της ανθρωπίνης καρδίας, ούτω πως και η αγάπη του Θεού και η αγάπη του Ναζωραίου και η αγάπη της θρησκείας είναι πράγματα ανεκρίζοντα.

και παραγγέλλει στον κάθε ένα από εμάς όσοι λεγόμεθα χριστιανοί και πρέπει να δικαιώσουμε τον τίτλον αυτόν του χριστιανού όσοι λέγω καλούμεθα και εμείς να είμεθα μάρτυρες στον κόσμο τούτο Μάρτυρες μου είσαστε είναι η παραγγελία του Θεού Μάρτυρες από τα μικρότερα έως τα μεγαλύτερα

Μάρτυρες δια του στοματός μας Έχεις στόμα, μαρτύρησε για τον Χριστό

Όταν βρίσκεμε σε κύκλωνα θεών, απίστων Οι οποίοι δεν πιστεύουν και ευλοσυμούν τον Θεό, τόλμησε εσύ να κάνεις το σημείο του Σταυρού, διότι τόλμη χρειάζεται σήμερα.

Πόσοι και πόσοι έκαθισαν στο τραπέζι το έτος αυτό χωρίς να κάνουν το σημείο του Σταυρού, αυτοί εορτάζουν Χριστού χωρίς Χριστόν. Και απλώς η μεγάλη αυτή εορτή είναι μια γαστρονομική εορτή χωρίς περιεχόμενον.

Έχεις γλώσσα, κάν με την γλώσσα σου σπαθή και ομολόγη παντού όπου και βρίσκεσαι, είτε στο εργοστάσιο, είτε στο γραφείο, είτε στο στρατόνα ή σε οντύποτε τομέα του έθνος, η γλώσσα σου να ψάλλει ύμνον προς τον Εσταυρωμένο.

Έχεις χέρια, κάν το σημείο του Τιμίου Σταυρού. Έχεις πορτοφόλια, άνοιξέ τα τα πορτοφόλια σου όπως η Μάγη και σκόρπισε Χρυσόν και Λίβανον και Σμύρναν και πήρσαν αγαθά έργα.

Έχεις πόδια, τρέξε στην εκκλησία του Χριστού Έχεις καρδιά, έχεις μυαλό Έχεις τα πάντα Διά όλων τούτων να μαρτυρήσεις Και ακόμα, εάν παραστεί ανάγκη Να ανοίξεις τις φλεύες σου Και να μεταγγίσεις το αίμα σου Και να ποτίσεις το δέντρο της θρησκείας Με το αίμα σου, όπως ο Χριστός

Έτσι έλεγε ο κοσμάς ο Αιτωλός Χριστέ, όπως εσύ έχυσες το αίμα σου για μένα Αξίωσέ με και εμένα τον αμαρτωλό να χύσω το αίμα μου για σένα

Μάρτυρες, δι' του λόγου Μάρτυρες, δι' του παραδείγματος, δι' των έργων μας Μάρτυρες, δι' του αίματός μας, εάν παρουσίαστε ανάγκη Έτσι μας θέλει ο Χριστός Και δεν είναι ένας και δεν είναι δύο Εκατομμύρια, μέχρι τη στιγμή αυτής, εκατομμύρια των εκατομμυρίων Αν μπορείς να μετρήσεις την άμμο της θαλάσσης και τα άστρα του ουρανού μπορεί να μετρήσει στα πλήθη των μαρτύρων

και μόνο οι μάρτυρες της Μικράς Ασίας δεν ομιλώ ούτω πώς, δι' αναμεροληπτήσω αλλά είναι γεγονός αναμφισβήτητων ιστορικών ότι η Μικρά Ασία, ο πόντος και ολόκληρος η γη των τολίπλων η κούνια του χριστιανισμού και πάσα χαράδρα και πάσα παιδιάς και πάσα φάραγγς και πάνω όλος είναι ποτισμένα με εκατομμύρια μαρτύρων και μέσα στην Αγία να αυτήν γίνουν μάρτυρες παντού, όχι μόνο στην Μικρά Ασία κατ' εξωχήν, αλλά κι εις παν μέρος των Μαρκανίων είναι σκορπισμένα οι τα κόκκαλα των Αγίων και των μαρτύρων και πότισαν το αίμα των διατροφών.

Αλλά στην κορυφή του καταλόγου, πρώτος, ο αστήρ πρώτου μεγέθους, φωτίζων και θερμαίνων και ζωογονών, την πλάση εν ολόκληρον, είναι ο Άγιος Στέφανος τον οποίον σήμερον εορτάζομεν. Ο Άγιος Στέφανος, να διηγηθούμε τον βίον του, όχι αδερφοί.

Τίγητο, είτε ο αρχιερεύς, πατριάρχης, όχι.

Μικρόν το αξίωμα, δεν έχει αξία το αξίωμα. Μπορείς να είσαι ένας στρατιώτης και να κάνεις έργο μεγαλύτερο από έναν στρατηγό και μπορεί να είσαι νεοκόρος και να πράξεις έργο μεγαλύτερο από τον πατριάρχο και μπορεί να είσαι ένας απλούς εργάτης και να πράξεις έργα μεγαλύτερα από τους μεγαλύτερους κεφαλούχους. Οχι λοιπόν τα αξιώματα, αλλά τα έργα είναι εκείνα τα οποία τιμούν και αξιολογούν τον άνθρωπο.

Και οι θέσεις του Διακό ή των Διάκων, είσαι από τον 7 Διακόνων της Πρώτης Εκκλησίας.

Διάκονος υπηρετών, όχι μόνο εντός του θησαστερίου και βοηθών τους ιερείς, αλλά Διάκονος και στα έργα της φιλανθρωπίας. Ήταν μια εποχή που το αγαπάτε αλλήλους δεν ήταν ένας σκένος λόγος, ένας λόγος ρητορικός, αλλά ήταν μια πραγματικότητα και μια πεπτουσία της ζωής. Το αγαπάτε αλλήλους εβασίλευε.

Η αλληλεγγύη συνέδεε όλους τους χριστιανούς. Έκλαιγε ένας, δεν γελούσε ο άλλος, αλλά χίλια χέρια ήταν έτοιμοι να σπογγίζουν τα δάκρυα των πονεμένων. Ορφανά, χήρες, πονεμένοι, έβρισκον προστασία στην Εκκλησία. Εκείνος δε ο οποίος είχε αναλάβει την ευθύνη για το φιλανθρωπικό έργο της Εκκλησίας, της πρώτης Εκκλησίας, ήταν ο Αρχιδιάκωνος Στέφανος.

Αλλά δεν αρκείτο μόνο εις τον υλικόν επισιτισμόν του λαού Αλλά ακόμα ήτο και κήρυξ διαπρύσιος των αληθειών του Θεού

Και εκείνηται συνεχώς των Χριστών

Και απεστόμωνε τους εχθρούς του Χριστού Και αυτή η πρόοδος η οποία σημειώθηκε του κηρύγματος του Στεφάνου Ήτο εκείνη η οποία άναψε την κίτρινη λαμπάδα του φθόνου Μες στις καρδίες των εχθρών του Χριστού Των Γραμματέων και των Φαρισαίων

και τον συνέλαβαν και τον οδήγησαν και τον κατηγόρησαν ψευδώς όπως τον Χριστόν ότι βλασφημεί τον Θεόν και απελογήθη ενώπιον του συνεδρίου ενώπιον του δικαστήριου των παρανόμων ο Στέφανος με γλώσσαν παρρησίας και θάρρος ατρόμητη που είναι αξιοθάβατος η ομιλία αυτή την ακούσατε προ λίγο εις τον Απόστολο που ανέγνωσε ο κύριος καθηγητής

αλλά δεν πρόκειται να αναπτύξει ολόκληρο το περιεχόμενο της θαυμασίας αυτής της ομιλίας. Ένα μόνο τονίζω ότι ενώπιον των δικαστών του, ο Άγιος Στέφανος εξέθεσε συντόμως την ιστορία του Ιουδαϊκού Λαού. Ιστορία η οποία γεμάτη θαύματα, ιστορία η οποία γεμάτο αποκαλύψεις της Θείας Προνοίας και Αγάπης.

Και είπε, υπέδειξε στους Ιουδαίους ότι έστειλε στο έθνος αυτό Αυτό μεγάλα πνεύματα δυνατούς διδασκάλους προφήτες, αλλά η συμπεριφορά του Ιουδαϊκού λαού, όπως λέγει και η παραβολή που ακούσατε το Ευαγγελίου, ήτο τελείως αγνόμων, ότι δεν ήκουσαν τους προφήτες. Και όχι μόνο δεν ήκουσαν τους προφήτες, αλλά και κατεδίωξαν αυτούς και κατά ποικίλους τρόπους εβασάνησαν. Και φάνη λαός σκληρός.

Και όταν προχωρούσε ο έλεγχος, όταν προχωρούσε ο έλεγχος της ομιλίας του και έφτασε στους σημείων και τους είπε σκυροτράχη, πλέον δεν κρατήθησαν, διότι τίποτε άλλο δεν στενοχωρεί τον άνθρωπο όσο τον έλεγχο. Για τολμήσετε εσείς, οικογενειάρχε, να κάνετε μες στο σπίτι των έλεγχων, θα πάρτε διαζύγιο. Ο άνθρωπος κολακεύεται, ο άνθρωπος αρέσκεται της κολακείας.

Ο έλεγχος είναι ένα ιερό καθήκον, το οποίο βέβαια πρέπει να εξασκείται, αλλά το καθήκον αυτό του έλεγχου, και είναι δυστυχής η χώρα, όπου δεν υπάρχουν άντρες, είναι να ελέγξουν τα λατώματα, τα σκακίας, όχι μόνο των μικρών, αλλά των μεγάλων.

Λοιπόν, ένανχον εξίστησε ως Άγιος Στέφανος και τους είπε ενώπιον τους σκυροτράχυλους. Τι θα πει σκυροτράχυλος, είστε σκυροτράχυλοι. Σκυροτράχυλος θα πει, είναι μια εικόνα παραμένη από τη ζωή της η Πέθρο. Όσοι ήμαθαν από χωριά ξέραν πολύ καλά ότι υπάρχουν βόδια που με ευκολίαν τα συναμβάνει ο γεωργός και τα βάνει στο ζευγάρι και κάνει αλέτρι. Αλλά υπάρχουν και βόδια σκυρά, βόδια τα οποία κουπιάζει ο ζευγολάτης να τα οδηγήσει στο ζυγόν. Έχουν σκυρά, είναι ατίθασα, ζωερά και ατίθασα.

Όπως λοιπόν το βόδι, το ατίθασο είναι δύσκολο να ζευθεί και σπάει πολλές φορές το αλέτρι και επιτίθεται εναντίον του Γιωργού και προσπαθεί να τον φωνεύσει κατά παρόμοιον τρόπο Και εσείς λέει οι Ιουδαίοι είστε σκυροτράχυλοι, βάναυσοι, εχθροί, ενάντια προς το θέλημα του Θεού. Και κατόπιν του ελέγχου τούτου, το ήταν ότι οι Ιουδαίοι εφρίαξαν, ελίσαξαν από κακίαν, έτρεξαν τους οδόντας, άρπαξαν λιθάρια, τήρησαν να λιθοβολούν τον Στέφανον.

και ενώ ο Στέφανος ύψωνα τους οφθαλμούς των ουρανών και είδε ο πειτασίαν ουρανίαν και πάνω από τα άστρα δεν είναι ψέμα, είναι αλήθεια είδε πάνω από τα άστρα όραμα θείων τον Ιησούν του Ναζαρέων να τον αθαρρύνει κατόπι κάτω από τα πληθάρια που μικροί και μεγάλοι έρχονται αντίον του παρέδωσε την Αγία του ψυχήν εις τον πλάστη ο μιμητής κατά πάντα του Κυρίου Ιησού Χριστού που έβαψε το δέντρο της θρησκείας μας, της πίστεως μας, με το τίμιον του αίμα.

Αγαπητοί μου, σταματώ. Θέλω να προσέξω μόνο τη λέξη. Σκυροτράχη. Έτσι ονόμασε τους Ιουδαίους. Κατά δίκαιον λόγον ο Άγιος Στέφανος και επίρροσε με τη ζωή του τον έλεγχον αυτών, τον δίκαιον έλεγχον. Σκυροτράχη. Υπήρξαν Ιουδαίοι και σκυροτράχη.

Ακόμη μέχρι σήμερα υπήρχε ο δαϊκός λαός, ο οποίος παραμένει μακράν του Χριστιανισμού, αλλά νομίζω πρέπει να ρωτήσουμε κι εμείς μήπως ο έλεγχος αυτός που έκανε ο πρωτομάρτης Στέφανος αρμόζει και εις εμάς, αρμόζει και εις εμάς το ελληνικό έθρος, μήπως κι εμείς είμαθα σκληροτράχηλοι, μήπως κι εμείς είμαθα ενάντια με το θέλημα του Θεού, μήπως πάμε κόντρα με το Θεό, ένα θέμα ότι ό,τι όποιος πάει κόντρα με το Θεό θα γίνει στάχνη. Και έθνη μεγάλα και ισχυρά μαρτυρεί η ιστορία τα οποία ύψωσαν τον άστημά τους και έρυψαν λίθους εναντίον της πίστεώς μας και αυτά τα έθνη κονιορτοποιήθησαν. Φοβερόν το εμπεσείν εις χείρας Θεού ζώντος.

Και πρέπει και εμείς ως έθνος ιστορικών ένα έθνος το οποίο έρχεται ως προς την δόξα εκ των πρώτων έθνων της ανθρωπότητας με τίτλους μεγάλους ως μεγαλό μάρτυρος και πρωτομάρτυρος των ελευθεριών του κόσμου

δεν είναι ψέμα ούτε είναι σοβινισμός ούτε κρύλος εγωιστικού αλλά και αν εμείς σιωπίσουμε και η λύθι ακόμα των ωραίων μας θα μαρτυρήσουν και οι πέτρες Αλβανίας και πάνω ο Μωράβας θα μοναξει ότι ο έθνος αυτό υπήρξε πρωτοπόρον ιδεολόγων

το οποίο από τα μουσεμάτων έκυσε για να ζει το δέντρο της ελευθερίας ανθρωπότητας

Μήπως λοιπόν και εμείς ένα του ούτων έθνος με ένδοξο παρελθόν, με ήρωας και μάρτυρας, στους οποίους δεν έχει καμία φιλή του να δείξει, μήπως λέγω και εμείς εξεφυλίστημε

και αρμόζηκε σε εμάς ο έλεγχος του Αγίου Στεφάνου σκυροτράχηλη και απρί την σωσή έως πότε αντιπίπτει το πνεύμα του Αγίου,

μήπως λέγω υπερβολή, όχι. Τότε στα Άγια μας μέρη περνούσε ιεροκήρυκας μέσα στα πέντε χρόνια, δέκα χρόνια. Ένα λόγο έλεγε και εκατό έκαναν οι χριστιανοί και ήταν υπάρχουε και νομοταγής στο θέλημα του Θεού.

Τώρα όχι ένας λόγος, εκατό λόγια, χίλια λόγια, εκατομμύριο λόγια να λύσει ποιος ανοίγει τα αυτιά του.

Λες και ο διάβολος έφραξε τα αυτιά με βουλοκαίρι.

δύναμη ακούν, τα αυτιά τους ανοιχτά τα έχουν, δεν ακούσουν

τι λέει το ραδιόφωνο της Μόσχας τι λέει το ραδιόφωνο του Λονδίνου τι λέει το ραδιόφωνο της Βουλγαρίας ή άλλου χώρας ή της Αμερικής, ομιλώ έξω από κόμματα και ιδεολογίες και όλα τα ραδιόφωνα του κόσμου είναι ψεύδος και απάτη και εκμετάλλευσης φρικτό πράγμα, φρικτό

ουδέποτε άλλοτε οικούσα τόσα ψεύδη όσα ακούς

Κι όμως το αυτάκι σας το έχετε τη νύχτα, τα μεσάνυχτα Να ακούσετε τι λέει ο ένας, τι λέει ο άλλος Και τα δέχεστε ως θέσφατα Και όμως λοιπόν τα αυτιά είναι ανοιχτά

Δεν ακούσουν τον Κοπριάν και τον Βόρβαρο Τον κόσμο όλου

Τα αυτιά μας όμως είναι κλειστά Δεν ακούσουν τη φωνή του Αγίου Πνεύματος

Απερίτμητη τη σωσή

Δεν έχουμε αυτιά, αυτιά για τον διάβολο Αυτιά τον Θεό δεν έχουμε Ποιο παιδί ακούει τη μάνα, ποια θυγατέρα ακούει τον πατέρα, πού είναι σήμερα η υποταγή και η πειθαρχία και η τάξης και η αρμονία στον κόσμο.

Λοιπόν, πρώτα ένας λόγος έλεγαν και κατώ έκαναν οι άνθρωποι.

Τώρα δεν ακούνε. Τους λες να εκκλησιάζεστε, δεν εκκλησιάζονται.

Τους λες να νηστεύουν, τετάρτια Παρασκευή που είναι η αγάπη συνήθεια και ευεργέτημα του κόσμου και σωτηρία από πάση πλευράς και λιτότης και εγκράτεια,

Και να δίνουν στους φτωχούς, να δίνουν στα σχολεία μας, να δίνουν στην εκκλησία μας, να δίνουν στην πατρίδα μας, να δίνουν όπου είναι ανάγκη και σφίγγουν τα πορτοφόλια και ούτε νερό στον άγγελό τους δεν δίνουν. Κατά σαγίας αυτάς ημέρας, όλα για τον διάβολο, τίποτα για τον Θεό.

Λοιπόν κλείνουν, τους λες να κυρουνούν τον άγχραντο μυστερίον και να κυρουνούν ακινόνιτοι. Τους λες να ξεβρογηθούν το να σφρωμάνει η γέροντα και δεν πάει να ξεβρογηθεί. Τους λες να ζουν αγρομονικά. Τους λες ότι όχι διαζύγιο, όχι διαζύγιο, γιατί το διαζύγιο είναι καταστροφή, είναι σεισμός, είναι τροπήλα. Δεν υπάρχει και αρρωτεμένος στον τόπο μας, στον πόντο και στη Μικρά Ασία και στη Μακεδονία.

Δεν είναι ψέμα, είναι αλήθεια. Εκατό χρόνια περνούσανε στα Άγια Μέρη, διαζύγιο δεν υπήρχε. Διαζύγιο δεν υπήρχε

Κι όμως που καταντήσαμε Διαζύγιο και κάτω στην Αθήνα

Λυσσασμένα σκυλιά Χειρότερα από τους Ιωδαίους Είναι έτοιμοι να αρπάσουν λίθους Να ειδοβολήσουν τον επίσκοπο Λωρίνης Μόνο και μόνο διότι τους λέγω Ότι δεν σας επιτρέπετε Επειδή είστε μεγάλοι και υψηλοί και υπουργοί Και ναύροι και στρατηγοί Να διαλύσετε την οικογένεια

Δεν θα σας αφήσετε να είστε στην οικογένεια. Είμαστε έτοιμοι να μαρτυρήσουμε υπέρ της πιστεώς μας και υπέρ της οικογένειας μας.

Όχι λοιπόν, ούτω πώς σήμερα σκληροτάχυλοι, δεν ακούμε, δεν θέλουμε να ακούσουμε τη φωνή του Θεού. Και σας κάνω μίαν σταματό, δύο λεπτά, ένα λεπτό και θέλω να σας μεταφέρω την Ιστιμέρα του Αγίου Στεφάνου.

Φανταστείτε αδέρφια μου, όχι εγώ, ο ταπεινός επίσκοπος Λωρίνης, ο οποίος είμαι και όπως και εσείς ένας άνθρωπος κοινός, μπορεί να έχω το μεγαλείο των Αποστόλων και το μεγαλείο των Μεγάλων Βασιλείων και των Πατέρων.

Όχι εγώ, αλλά φανταστείτε ότι την Άγια αυτή ημέρα, ο Θεέ μου να ζωντανε με το θαύμα, ο Θεέ μου να ζωντανε με το θαύμα. Εκείνη η εικόνα του Αγίου Στεφάνου να ζωντανέψει.

Δεν είναι κανένα δύσκολο. Και να ζωντανέψει ο Άγιος Στέφανος και να προχωρήσει και να προχωρήσει και να προχωρήσει και να σταθεί στην πλατεία της του Λαμαϊδο.

Και όχι πλέον με γλώσσα Αυγουστίνου, μικρά και ασήμαντον, αλλά με γλώσσα του Αγίου Πνεύματος να ελέγξει τα αμαρτήματα της πόλεγος. Να ελέγξει τα αμαρτήματα των μικρών, να ελέγξει τα αμαρτήματα των μεγάλων, να ελέγξει τα αμαρτήματα των γραμμάτων, των σοφών, των επιστημόνων, να ελέγξει τα αμαρτήματα των εργατών, τα αμαρτήματα των εργοστασιαρχών, τα αμαρτήματα όλων. Εγώ σας λέγω ότι δεν θα τέλει να προλάβει να τελειώσει.

Εάν και πάλι παρουσιαστεί ο Στέφανος μέσα εδώ εις την πόλη και κηρύξει με την γλώσσα την ομήν, την γλώσσα της αληθείας, το τέλος του θα είναι μαρτυρικών.

Και πας ο οποίος μαρτυρεί σήμερα στον αιώνα αυτών του ψεύδου και απάτης, θα έχει το τέλος του Αγίου Στεφάνου. Ταύτα αγαπητοί μου, αν και ταύτα λαλώ, ελπίζω εις τον Θεό. Η καρδιά μας, χριστιανοί μου, είναι σκυρά η καρδιά μας, λιθάρινη η καρδιά μας, δεν συγκινείται πλέον.

και πήγε σε ένα χωριό της Ηλυρίας, άθεον καθεστώς, απλώνηκε εκεί την ιστιά του και όμως όταν έγινε θεία λειτουργία, τι είδε, όταν ο παπάς έβγαινε έξω, δεν είναι ψέμα, αυτοί σαν τα 50 εκεί που ήρθαν μέσα στην εκκλησία και νέοι και παιδιά όσοι ήρθαν, όταν περνούσαν τα Άγια γονατίσανε όλοι και έκλαινε, έκλαινε, έκλαινε, Θεέ μου, Θεέ μου, τι σκυρά καρδιά είναι αυτή που έχω, κρίστε μας όλα την καρδιά αυτή τη σκυρά που είναι βόρειος πόλος

Και δώνοντας καρδιά, μια καρδιά των προγόνων μας, μια καρδιά των ηρώων, μια καρδιά των μαρτύρων, να σας αισθανόμεθα, να σας αγαπούμε και να είμαθα έτοιμοι για τα ιδανικά της φυλής, για την Ιωάννη οικογένεια, για την πατρίδα, για την πίστη και το έμαθα της Ιάσοβη. Μιμητέ κατά πάντα του Αγίου Στεφάνου, του οποίου η ευχή και η ευλογία ασκεπάζει ολόκληρα.