Ἡ Ἀποκάλυψις τοῦ Ἰωάννου 102

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· τὸ ἀναλλοίωτο ἑλληνικὸ πρωτότυπο εἶναι τὸ ἔγκυρο κείμενο.

My brothers, we must surely approach the Word of God, Holy Scripture, with great awe and unceasing prayer, and especially this most prophetic book, the Apocalypse, of which we shall make an interpretive summary.

Indeed, the difficulty of giving even the briefest summary, as we were saying, of the whole book within only two talks is obvious. Yet, calling upon the help of the Holy Triune God, we shall try as far as we are able to offer something for the building up of the Church of Christ.

But before we proceed, I would like to note that no subjective interpretation will be used, but only what is laid down in the Orthodox teaching of our Church.

It must also be stressed that the people of God ought to study this book, according to the explicit command of the Lord: 'What you see, write in a book and send it to the seven churches.' And: 'Do not seal up the words of the prophecy of this book, for the time is near.'

In this book, the faithful person will try to discern the times and to await the Timeless One, the Invisible One, who for our sake became visible, as Saint Ignatius the God-bearer says. The temptation for the reader to fix the dates when the prophecies described here will come to pass is restrained by the foundational rule for interpreting prophecy set forth by Saint Irenaeus.

It is safer and less perilous to await the fulfillment of the prophecy than to conjecture and guess at it. That is, it is safer and less perilous for one to wait for the prophecy to be fulfilled than to try to guess out the interpretation of the prophecy.

And here Saint Andrew of Caesarea adds, the time will reveal it, and experience, to those who are watchful. The time will reveal it, and experience, to those who have a pure heart. The Apocalypse is the last of the books of the New Testament, and indeed of the whole of Holy Scripture.

It constitutes its conclusion, and it has a fitting correspondence with the first book, Genesis, with which it forms the axis of fall and salvation. Thus, if Genesis describes for us the creation of the world, of man, and his fall, the Apocalypse describes for us prophetically the course of the Church and of creation within time, the regeneration of man, the re-creation of the created visible world, and eternal glory.

The Apocalypse contains, in brief, the whole mystery of the Divine Economy, from the Incarnation of God the Word, where the Woman, the Theotokos, as we shall see later on, with the Male Child, Jesus, is persecuted, and whose Male Child is caught up to Heaven, that is, the Ascension of Jesus Christ.

It refers to the establishment on earth of the Kingdom of God revealed in the Apocalypse, that is, the Church: her presence in history and her worldwide expansion; the unfolding of her struggle against the godless powers; the final plagues that will fall upon unrepentant humanity; and finally, the appearance of the Antichrist, his ultimate destruction, the Second Coming of Christ as Judge, the resurrection of all the dead from every age, the final judgment, the eternal punishment of the impious, the eternal glory of the faithful, the revelation of the New Jerusalem, that is, the Kingdom of God, and the renewal of the visible created world.

the eternal communion of the deified faithful with Christ.

The central idea of the book always remains the Second Coming of Christ. The main theme is the struggle of the Church against the anti-divine forces, with the victorious outcome of the Church. All this is recorded through visions, scenes, and images that make up the symbolic language of the book.

The Apocalypse, as a prophetic book, reveals not only the things to come but also the things present in relation to the time of its writing. The Lord Himself says to the Evangelist John, who is also the one who recorded the Apocalypse on the island of Patmos: 'Write therefore the things which you have seen, and the things which are, and the things which shall come to pass hereafter.'

Write, then, those things which you have seen, those things which are, those things which shall come to pass hereafter.

The purpose of the book is the preparation of the faithful in view of the coming tribulations, and their consolation regarding the good outcome of the struggle. Above all, however, it is their forewarning about the expected tribulations, so that they may not be scandalized and consider the Church weak and defenseless, and God as not caring for His Church.

Something similar happened with the impending Passion of Christ, when the disciples are forewarned precisely so that they may not be scandalized, and so that they may understand later that the Passion was voluntary. Thus we must not view the Apocalypse in the narrow sense of prophecy.

but as a book that comes to strengthen, to console, to raise up, to forewarn, to point things out, especially in times when the religious sense is low.

It is a living book, with much inexpressible grace and freshness; it is a true masterpiece of the Holy Spirit. It has unity, symmetry, harmony, power of word, richness of colors and tones, variety of themes, plasticity, vividness, vivid imagery.

It is profoundly theological, awakening of consciences, captivating, with heaven and earth as its setting and the whole of world history and eternity as its span of unfolding. For this reason it is an interpretive error to want to interpret its text on the basis of a single place, such as Greece or Constantinople, a single movement, such as Mohammedanism, or a single period of time, such as the four centuries of Turkish occupation, the twentieth century, and so on.

All these, of course, are contained within the visual horizon of the book of the Apocalypse, but it is not exhausted by them.

There is one more point we should mention. When does the Book of Revelation begin to be fulfilled?

We should note that it is not confined only to the age of the sacred author, nor only to the Last Things at the end of history; rather, it begins from the very moment it is written down. Everything that comes to pass is a foreshadowing of the events that follow, with the final outcome being all that concerns the Second Coming of the Lord.

Orthodox interpreters, such as Saint Andrew of Caesarea, seek in Revelation the historical, the moral, the theological, and the mystical dimension of the sacred text. The historical dimension is what is already happening or is about to happen, such as the seven churches of Asia Minor, the Last Things, the Antichrist, and the Second Coming of Christ.

The moral dimension is its power to teach, to set right, to preserve, to reprove, to chasten, and to console. The mystical and theological dimension is the finding of a deeper meaning and message from God to man, through which a personal relationship between man and God is developed, as well as all the divine uncreated energies of God within history and creation, which express the wisdom, the power, and the love of God.

After this brief introduction, my beloved, we can now look, very summarily and in certain sections, at the interpretation of the sacred text of the Book of Revelation.

The Apocalypse of Jesus Christ: “which God gave Him, to show His servants the things that must soon take place. And He made it known by sending it through His angel to His servant John, who bore witness to the word of God and to the testimony of Jesus Christ, to all that he saw. Blessed is the one who reads, and blessed are those who hear the words of this prophecy and keep what is written in it, for the time is near.”

With this wondrous opening inscription, my beloved, the Book of Revelation begins. It stands out for its solemn tones, which recall the inscriptions of the prophetic books of the Old Testament.

The character of the book as a Revelation is made manifest. The standing and authority of the book are declared, for its source is God and Jesus Christ, whether directly or through an angel. And, as throughout the whole length of the book, it is stressed that the time is near.

We observe that all the prophecies in the Old Testament do not point to a soon outcome in time. Here, however, it is emphatically stressed that the time of fulfillment of all that is written is near. From the age of Abraham to the birth of Christ, two thousand one hundred years passed.

And the prophecies concerning Christ show no haste of fulfillment. Yet concerning the Second Coming of Christ they do show haste of fulfillment, and two thousand years have already passed. Could it be that the end of history is near?

After the inscriptional introduction, he addresses the seven churches of Asia Minor, to which, at Christ's command, he also sends the Book of Revelation, which thus takes on an epistolary character.

He then describes the circumstances of how the book was written down. I, John, came to be on the island called Patmos; I came to be in the Spirit on the Lord's Day, and I heard behind me a loud voice like a trumpet, saying: What you see, write in a book and send it to the seven churches, to Ephesus and to Smyrna and to Pergamum and to Thyatira and to Sardis and to Philadelphia and to Laodicea. And he turns, as the holy Evangelist recounts, to see who is speaking, and he sees seven golden lampstands, and among them was walking one like a man, clothed in a robe reaching to the feet, with a golden sash.

His hair was white as snow and His eyes like a flame of fire, His feet like burnished bronze, and His voice like the sound of the rushing of many waters. In His right hand He held seven stars, and out of His mouth went forth a sharp two-edged sword.

His face was radiant like the sun shining at its height, and I, the holy Evangelist continues, fell down at His feet as though dead. But He touched me and says to me: Do not be afraid; I am the First and the Last, the Living One; I became dead, and behold, I am living unto the ages of ages, and I hold the keys of death and of Hades.

Write, then, what you have seen, what is now, and what is going to take place after these things. So write the things you saw, the things that exist, and the things that are about to come into being. Who, then, was the One being revealed? It was God the Word who became man.

The seven stars are the seven local churches of Asia Minor that we mentioned earlier. Of course, since they are neither the only ones nor the largest, under the schematic number seven is understood the one, Holy, Catholic, and Apostolic Church, to which Jesus Christ sends seven letters, or seven aspects that concern the Church.

The letters, to be sure, historically correspond to the seven ecclesiastical recipients, but their content extends to the whole Church. It is also worth observing that the seven stars, which are the bishops of the respective churches, are found in the right hand of Christ.

The Church of Christ, then, is in His hand: under His authority, in His providential care, with all her fullness, laity and clergy alike, and nothing escapes Him. And what does the Lord say to John? "To the angel of the Church in Ephesus write." The Lord will address all seven churches in this same form.

We can underline, very briefly, one central point from each letter. The matter, as we said, concerns us directly, because the Lord addresses the faithful of the Church of every age.

And therefore our own age as well. The Church of Ephesus.

The Lord praises this church because it rejected the false apostles, the Judaizing heretics, as well as the Nicolaitans. Yet, in the course of its struggle against the heretics, its love for Jesus Christ had somewhat grown faint.

And the Lord marks this against her: “But I have this against you,” He says. “I have one complaint: you have left your first love.” The complaint of Jesus is that her zeal, the burning of her heart, her devotion, her worship, have all grown weaker.

Love is not to be understood as exhausted in right belief, in the struggle against the heretics, but it is found also in right living, in praxis, and above all in the loving ascent of the heart toward God. Second, the Church of Smyrna.

This church is praised entirely; there is no flaw in it. 'I have seen your works and your tribulation and your poverty, yet you are rich.' I know your works and your tribulation and your poverty, but you are rich.

A threefold pattern of the Christian path is drawn out: works, as pastoral labors and as deeds of love and charity. Tribulations, as a mark of genuineness, which reveals the difficulties caused by the anti-divine and worldly powers that war against the Church and afflict it in many ways.

And poverty, as a great good that shows the understanding of the spirit of the Gospel, and which is itself a mark of the genuineness of the Gospel. Finally, a future persecution is foretold, concerning which the Lord gives counsel.

Do not fear anything that you are about to suffer, and be faithful unto death. Do not be afraid of what you are going to suffer; be faithful until death. Persecution is the lot of the Church in the world. A Church that is persecuted is proof that she stands in Orthodoxy and has much grace from God.

A Church that is not persecuted, and that makes alliance with the world, has been rejected by Christ. Third, the Church of Pergamon. The city of Pergamon is called by the Lord the throne of Satan, the city, not the church; the city. Yet the church of Pergamon showed resistance to the prevailing idolatry, having to its credit also the martyrdom of its bishop, Antipas.

But there are also the complaints of Jesus: 'You have those who hold the teaching of the Nicolaitans.' The Nicolaitans were gnosticizing heretics and were regarded as antinomians, what today we would call anarchists.

In the name, supposedly, of Christian freedom, they held loose views about the faith and about sins of the flesh. Their principle was to abuse the flesh: we must destroy the flesh, as people do today with drugs and the like.

But many Christians today have as their distant ancestors the Nicolaitans, in that they hold a loose understanding of morality, and especially concerning sins of the flesh. Fourth, the Church of Thyatira. The love and the faith and the service and the patient endurance of this church are praised.

But it had a false prophetess with the symbolic name Jezebel. She was a deluded Christian who served prophesyings, that is, demonic prophecies. Our own age has many such people, under the general name of 'the illumined,' who appear as visionaries, dreamers of dreams, and the like.

All these usurp the Church and the clergy and lead the faithful astray. They are not easily detected, because they display an excessive zeal for the faith, but in reality they are counterfeit and are rejected by Christ.

Fifth, the Church of Sardis. The central point: 'I know your works, that you have a name that you are alive, and you are dead.' I know your works; you have a name that you are alive, but you are dead. A fearful word. Each one here, my beloved, finds himself in it. This is a show of piety, an outward form of piety, while deep down the spiritual life is dead. It is what the Apostle Paul notes, saying to Timothy: 'Know this, that in the last days perilous times shall come. For men shall be lovers of their own selves, lovers of money,' and so on. 'Having a form,' that is, an outward shape, 'of piety, but denying the power thereof' — they will have no inner content.

Sixth, the Church of Philadelphia. It is a letter full of praise. 'Because you have kept the word of my patient endurance, I also will keep you from the hour of temptation that is coming upon the whole inhabited world, to try those who dwell upon the earth.' And what is this worldwide temptation that is coming upon all the earth, from which 'I will guard you, because you have kept my word'? It will be the temptation of the faith, and of the moral life, which will open the way to the Antichrist.

Who will remain faithful to the person of the God-Man, Christ when there will be not only a flood of unbelief, but also persecution and martyrdom for those who believe in Christ? Who will remain standing?

Hold fast what you have. Hold on to what you possess. It is the Tradition of the Church, which we must hold firmly. Seventh, the Church of Laodicea: a letter that combines strictness, sharp severity, and tenderness.

I know your works, that you are neither cold nor hot. Would that you were cold or hot. So, because you are lukewarm, and neither hot nor cold, I am about to vomit you out of My mouth. These are the faithful who limp on both knees, wavering between Christ and the world, as the Prophet Elijah says.

They are the secularized Christians who at the same time have a high opinion of their own religiousness. They find it hard to repent, because they live in the psychology of self-sufficiency and self-satisfaction. 'I will spew you out' is the answer of Christ.

Nevertheless, the Lord makes an appeal to repentance. 'As many as I love, I rebuke and chasten; be zealous therefore, and repent. Behold, I stand at the door and knock; if anyone hears my voice and opens the door, I will come in to him and will dine with him, and he with me.'

With the analysis, my beloved, of the first three chapters of the Book of Revelation, the first part of the whole book comes to a close. In it the present state of the Church was reviewed, as it was in the days of the Evangelist John, through the sending of the seven letters to the seven local Churches of Asia Minor.

This was the revelation of the present, of the things that are, those that exist, without this excluding the revelation of the inner life of the Church as facets of it, throughout her whole course within history. But the further the Church's course advances through the centuries, and as she draws nearer to her end, which coincides with the end of history, so much more will her temptations thicken, reaching their climax in the coming of the Antichrist.

Thus the Church enters into struggles, which are described from chapter 4, verse 1, through chapter 19, verse 10. All these are “the things which must take place after this,” the things that must happen afterward. The purpose of setting forth the future struggles of the Church is this: that the Church may prepare the faithful for them, comfort them, help them, so that they may not be scandalized and may not become worldly.

The visions that the Evangelist John is to see, which refer to the struggles of the Church, begin with an opening in heaven: after these things I looked, and behold, a door was opened in heaven, and the first voice which I heard was as it were of a trumpet speaking with me, saying, Come up here, and I will show you the things which must come to pass after these things.

After what things? After the first vision that the Evangelist John saw, in which the glorified Jesus dictated to him the recording of the letters. And without the organic continuity being broken, the scene changes and he is transported from earth to heaven.

When one studies the Sacred Text, one finds oneself at times upon the earth, at times in heaven, and at times between earth and heaven.

A door opened in Heaven: this means the revelation of the hidden Mysteries of the Holy Spirit. And behold, a throne was set in Heaven, and One was seated upon the throne. The throne is the symbol of the glory of God, and the One seated upon it is God, whose name is avoided, yet who is described through a living symbolic image. He appears like jasper, and around the throne there is a rainbow that looks like emerald.

Around the throne were twenty-four other thrones, on which sat twenty-four elders clothed in white, with golden crowns upon their heads. This is the communion of God with his creatures, with human beings and with the angels. The twenty-four elders are the Church triumphant, the Church of the Saints upon whom God rests. They are elders, in order to signify their spiritual maturity.

The number twenty-four is twice twelve, which signifies in a schematic way a great multitude of Saints. The white garments are the symbol of purity and holiness. The golden crowns are the symbol of victory over evil, and also that the Saints are a royal priesthood. The twenty-four elders were seated, which reveals the rest of the Kingdom of God. They are around the throne, which calls to mind an image of the Divine Liturgy. The whole image shows the depth of the mysteries of the love of God and of his communion with his created creation. From the thrones proceed lightnings and voices and thunders. The image we have seen takes on a dynamism and proclaims the unapproachable majesty of God the Almighty.

Seven lamps of fire are burning before the throne of God, and these are the seven spirits of God: that is, the Holy Spirit, the third person of the Holy Trinity, in the fullness of His divine uncreated energies. Before the throne of God there is a sea of glass, like crystal, which is evidently the floor of the whole scene. But if it is the floor of the heavenly scene, then, for the earth, it is its heaven, from which God oversees all earthly things; and it is the symbol of God’s knowledge of all things on earth. Around the throne of God are four living creatures, that is, four angelic beings, full of eyes, and each one has six wings.

The many eyes of these living creatures reveal the omniscience of God, and their many wings their swiftness in the most rapid carrying out of the divine wills. The first living creature is the lion, and shows royal majesty. The second is the ox, and shows strength. The third has a human face, and shows human intelligence. And the fourth is an eagle, which shows keen-sightedness and readiness. These living creatures are also regarded as symbols of the four Evangelists. These living creatures hymn God unceasingly with the hymn: Holy, Holy, Holy, Lord God the Almighty, who was and who is and who is to come, an eschatological hymn.

At the end of the hymn, the twenty-four elders fall down and worship the living God, the one seated upon the throne, after they cast their golden crowns before the throne, saying: Worthy are you, our Lord and God, to receive the glory and the honor and the power, for you created all things, and by your will they were and were created.

Next, the Sacred Evangelist sees in the right hand of the one seated upon the throne a book of parchment or papyrus, a scroll, that was written on the inside and on the outside, that is, written on the back as well, and it was sealed with seven seals.

The book in the right hand of God reveals his all-wise memory, the abyss of his judgments, and his divine wills. The seven seals show that the divine wills are unknown to all created beings, whether perceptible or noetic.

We understand that the content of this mysterious book includes all that will be recorded in the Book of Revelation, from chapters six through twenty-two, which is the entire salvific future of the Church and of history, of man and of the universe, and which is known only to the slain Lamb, who will unseal it and dictate it to be recorded in the Book of Revelation that we hold in our hands, and in symbolic and prophetic language.

Next, the Sacred Evangelist heard an angelic voice proclaiming: Who is worthy to open the book and to loose its seals? And no one, among all the created beings perceptible and noetic, was able to open it.

And John weeps over this. But one of the elders reassures him that the one who will open this mysterious book has been found. He is the Lion of the tribe of Judah, the Root of David. He is the Messiah Jesus, the historical Jesus, the incarnate Son and Word (Logos) of God, who prevailed through his redemptive work, so as to open the book. And indeed. And I saw, John continues, in the midst of the throne and of the four living creatures and in the midst of the elders, a Lamb standing as though it had been slain, having seven horns and seven eyes.

In this whole visionary image, from here on, the slain and standing Lamb, who is the incarnate God the Word (Logos) who suffered for us, will hold the central place in the whole Book of Revelation. From here on, the theology of the Cross of the Gospels is replaced by the theology of the slain Lamb, which is of course the same theology under a different image.

And so, with the image of the Lamb, the whole visionary image is also completed: the Father upon the throne, the Holy Spirit with the seven burning lamps, and the Son as the Lamb. It is the whole Holy Trinity, as it appears also in the Gospels, working the mystery of the Divine Economy.

The seven horns of the Lamb show the fullness of his royal authority and power. The seven eyes show the omniscience of the Son, and also the seven spirits, the lamps, which show that the Son sends the Holy Spirit into the world just as the Father does.

Christ says in the Gospel according to John, "But when the Paraclete comes, whom I will send to you from the Father, the Spirit of truth, who proceeds from the Father." And the Holy Evangelist continues his account of the vision: I saw, he writes, the Lamb take the book from the right hand of the One seated upon the throne.

And when he had taken it, the four living creatures and the twenty-four elders fell down and worshipped him with hymns and incense. This shows that both the angelic world and the world of human beings worship the human nature of Christ, in adoration, just as they worship his divine nature.

The taking of the book is regarded as an event of cosmic and historical significance. For this reason it calls forth the glorification of the angels and the saints. After the glorification by the myriads of holy angels, the four living creatures, the twenty-four elders, and all creatures in heaven and on earth and under the earth, they say in conclusion:

Worthy is the Lamb who was slain to receive power and riches and wisdom and might and honour and glory and blessing.

And now, beloved, we come to the sixth chapter. Saint John then sees the opening of the seven seals. But before we proceed to examine them, we must note that after the opening of all seven seals, which correspond to seven apocalyptic images, there comes a new set of seven visionary images that open with the trumpet-blast of seven angels.

And after this set of seven there comes a third set of seven, which again refers to visionary images, marked by the pouring out of seven bowls respectively. Within these three sets of seven, twenty-one images in all, we have visionary aspects of the course of the Church and of history.

And now the question arises: how are they to be understood with respect to time as they are set forth? That is, does one set of seven visions cover a series of events, at the end of which the next series of events and visions begins?

In other words, what is the temporal relationship among these three sets of seven revelations? Two views have been put forward concerning the temporal relationship of the three sets of seven visions. The first theory holds that the same things, ideas, or events are repeated in parallel cycles in the sevenfold images of the successive visions, and it is called the theory of repetition, or of recapitulation, or the cyclical theory.

That is, when the events of the seven seals are fulfilled, the fulfilment of the seven trumpets begins. When these too are fulfilled, the fulfilment of the seven bowls begins; and when these are fulfilled, the cycle of the seven seals begins again, and so on, a continual repetition.

So we have three parallel cycles of the fulfilment of sevenfold events, which are continually being fulfilled until the consummation of the ages, intensifying toward the last things. A typical case, an example: "Little children, it is the last hour," says the Apostle and Evangelist John in his first epistle.

"And as you have heard that the Antichrist is coming, even now many antichrists have arisen; from this we know that it is the last hour." That is, the last hour is every moment, and antichrists appear. They will continue to appear until the truly last hour comes, with the true Antichrist, whose predecessors were simply his forerunners.

So we have a repetition of the phenomenon of the Antichrist, intensifying toward the last things, where the Antichrist proper will appear. The second method accepts a straight-line chronological or periodic progression of the events symbolized in the individual visions, and it is called the chronological theory.

That is, when the events of the first set of seven are fulfilled, we move on to the events of the next set of seven, until we reach the last things, without any repetition of the events. As an example, Christ says, in Matthew 24:29: "Immediately after the tribulation of those days, the sun will be darkened, and the moon will not give its light."

This cannot be repeated; it will happen only once. Consequently it fulfils the chronological theory. Here, as we see, we are dealing with a straight-line arrangement of the events. Nevertheless, the best interpreters, both ancient and more recent, accept the first theory without excluding the second.

That is, they accept that a prophecy, like those of the prophets of old, is not exhausted in a single moment of time but is interwoven with the immediate, the near, and the most distant future. A prophecy is repeated and at the same time moves forward.

These two methods can be represented by a spiral line, that is, by an upward climb around a circular mountain, so that after each complete circuit the climber finds himself at a higher point than where he started, and at the same time can see the summit; he climbs, and he sees the summit.

One more point must be stressed. The things prophesied in Revelation begin from the moment the book was given for publication, that is, from the end of the first century. Everything that comes to pass is a foreshadowing of the events that follow.

With the final outcome being the Second Coming of Christ. And now we come to see the unsealing of that mysterious book. The Lamb unseals the first seal, and Saint John sees a white horse, and the one seated upon it had a bow and a crown on his head, symbols of victory, authority, and kingship.

The one seated is Christ, or that which is under Christ: the Gospel, Christianity, which is proclaimed to the nations through the mouth of the Apostles. It is the dawn of Christianity, and it went forth conquering and to conquer.

It is worth applying here the methods of interpretation already mentioned. For example, the first seal expresses the preaching of the Gospel to the world. According to the chronological theory, after the spread of Christianity by the Apostles throughout the world, the first seal would have run its course, and from then on we would have no further spread of the Gospel.

According to the cyclical theory, the first seal is not exhausted; rather, the Apostolic preaching continues through their successors right up to the present day and until the consummation of the ages. By now, with these examples, you will have understood these two methods.

Second: with the opening of the second seal, another horse came out, fiery red, and to its rider was given the power to take peace away from the earth, so that people would slaughter one another. When the Gospel first began to spread, it was not received by all people.

For this reason persecutions were unleashed against the Christians, and the martyrs of the faith appeared. But just as the White Horse, that is, the spreading of the Gospel, will continually spread throughout history.

so too the fiery red horse, that is, the persecutions, will continually be unleashed against the Christians, and we will keep having new martyrs. Third: with the opening of the third seal, a black horse comes out, and its rider held a scale in his hand, and a voice was heard.

A measure of wheat will be sold for a denarius, and three measures of barley for a denarius, and do not harm the oil and the wine. It is a coming plague, a famine, in which people will die of hunger. This will be the result of people's apostasy from the Gospel. Fourth: with the opening of the fourth seal, a pale, yellow horse came forward, whose name is Death. Hades was following him, and he took the power to kill a fourth of the earth's population with wars, diseases, famine, and wild beasts.

All of this will be the result of the apostasy from God. If we pay attention to the progressive opening of the first four seals, we will observe that we have a progressive escalation: the spreading of the Gospel, its persecution, and the punishment of the persecutors with famine, with diseases, and with wars.

Fifth: perhaps up to now, from the plagues that have been unleashed, you might have thought that the pious had perished. The answer comes with the opening of the fifth seal. Saint John sees, beneath the altar, the souls of those who had been slain for the word of God and for the testimony they held. They ask for restoration, that is, for the Resurrection of the dead, but they are assured that they should rest, understood to be in Paradise, a little while longer, until others of their brethren also become martyrs within history. This concerns Christian martyrdom, which the faithful, if they truly wish to be faithful, must keep constantly before their eyes.

This passage is a strong point in favor of the life of the souls and of their abiding in Paradise, which here is placed beneath the altar of God. Sixth: we come now to the sixth seal, which is very extensive and is divided into three parts. The first of these refers to the upheaval of the universe, and the last two are two hymns. The first part describes that, with the opening of the seal, a great earthquake occurred. The sun darkened and the moon became red like blood, the stars of heaven fell, and the sky was split in two like a rolled-up scroll. Upon the earth great shifts and geological changes took place.

The people hid in the holes of the earth, with very great fear. Here we will apply the straightforward method that the Lord uses in the Gospels: "Immediately after the tribulation of those days, the sun will be darkened, and the moon will not give its light," as Christ said. Or as the Apostle Peter writes: "But the day of the Lord will come, in which the heavens will pass away with a rushing sound, and the elements, being burned, will be dissolved, and the earth and the works in it will be burned up." Everything will be burned. These are the final upheavals of the universe, from which will come, as we shall see at the end of the book, the new universe, the Kingdom of God.

The events at the Cross, such as the earthquake, the darkening of the sun, and so on, were foreshadowings of those things that will happen then, at the Second Coming of Christ. But we must say that, before these universal upheavals occur, there will be earthquakes and upheavals concerning the faith and morals. To the anguished question of the Church, faced with these world-shaking events and the mighty birth pangs, the next double interlude comes immediately to give the answer.

These are two captivating and deeply consoling visions that show the place of the faithful within these terrible upheavals. The first scene, the first vision, is earthly, while the second is a brief but vivid image of the heavenly life of the faithful. So this pair of visions wishes to inform the faithful that, whatever may happen on the earth, they should not be afraid, because in heaven the blessedness of God awaits them. And the first interlude: four angels hold back the life-giving winds of the earth. A fifth angel cries out to them that, before they proceed with this destructive work of theirs, for the punishment of the ungodly, they should come and seal the faithful servants of God upon their foreheads.

It is a symbolic representation of the scriptural saying, the Lord knew those who are his, the Lord knows his own. The Church already seals her faithful with the Mysteries of Baptism and Chrismation. And what is the purpose of the sealing? Certainly not the avoidance of martyrdom, but the protection of the faithful from the deception of the false christs and above all from the deception of the Antichrist. Of course it must also have a more general character of protection. Christ says that, unless those days had been cut short, no flesh would be saved; but for the sake of the elect those days will be cut short. This sealing has a distinctive character depending on the case and the era.

We have a prophetic sealing in the prophet Ezekiel, in chapters eight and nine. We have a historical sealing at the destruction of Jerusalem by Vespasian and Titus in the year 70 after Christ. The Christians remembered the Lord's related words, and after they withdrew from the city, they were saved.

As for the sealing of the faithful in the last days, we do not know what form it will take, but at that time God will reveal it through his Church. And the holy Evangelist hears the number of those who were sealed; they are 144,000 from the twelve tribes of Israel.

It is not an exact number, but a symbolic one, and it refers to the new Israel according to the Spirit: that is, Christians from among the Jews and from among the Gentiles. In other words, both from the Jews and from the Gentiles. This is the second interlude, which takes place as the sixth seal is opened.

Here is shown the worship of the triumphant Church. It is a scene that points toward the future of the faithful who will be sealed upon the earth. This interlude is one of the most beautiful pages of Holy Scripture and the high point of the book of the Apocalypse.

And behold, a great multitude, which no one could number, from every people and tongue and tribe, from all ages and all times. All these come out of the great tribulation, and they have washed their robes white in the blood of the Lamb, in martyrdom; that is, they became martyrs of Christ. For this reason, for them there is no tear and no pain, no hunger and thirst, no hardship. Forever they stand before the throne of God and worship Him without end. And now, seventh - forgive me - we come to the opening of the Seventh Seal. When it is opened, there is silence in the heavens for about half an hour, and then seven angels appear with seven trumpets, and their presence opens a new series of seven plagues.

The fulfillment of the second set of seven is not a temporal extension of the first, as we were saying, but simply more detailed aspects of the first set of seven, which was set out in outline, whereas now we have a greater detail, complexity, difficulty of comprehension, and dreadfulness of the images.

First trumpet blast, by the first angel: hail, fire, and blood fell upon the earth, and a third of the earth was burned up, as was a third of the plant kingdom. This plague recalls the first and seventh plagues of Pharaoh, for those old Pharaonic plagues were historical types of the plagues of the Last Things.

The punishment of Sodom was also a historical type, a foreshadowing in history, of this eschatological plague. The remarkable thing is that these historical types leave no room for an allegorical interpretation. The second trumpet: an object like a burning mountain fell into the sea, and a third of the fish died, after the water of the sea became red like blood.

The same happened with a third of the ships. The old ecclesiastical interpreters could not have imagined the achievements of technological civilization that would one day be turned against man himself.

Here the saying of Saint Andrew of Caesarea applies: time will reveal it, and experience will teach it. Today, radioactive contamination from the explosion of a nuclear bomb is capable of bringing about the kind of destruction foretold by the prophecy.

But my beloved, God willing, we will continue this coming Sunday.

Αδελφοί μου, θα πρέπει ασφαλώς, με πολύ δέος και προσευχή συνεχή, να προσεγγίζει κανείς το Λόγο του Θεού, την Αγία Γραφή, και ειδικότερα το προφητικότατο αυτό βιβλίο της Αποκαλύψεως, του οποίου θα κάνουμε μιαν ερμηνευτική επιτομή.

Η δυσκολία μάλιστα να αποδοθεί μια συντομοτάτη περίληψη, όπως ελέγαμε, του όλου βιβλίου μέσα σε δύο μόνο ομιλίες είναι προφανής. Όμως επικαλούμενοι τη βοήθεια του Αγίου Τριαδικού Θεού θα προσπαθήσουμε όσον δυνάμεθα να προσφέρουμε δια την οικοδομή της Εκκλησίας του Χριστού.

Πριν όμως προχωρήσουμε θα επιθυμούσα να σημειώσω ότι καμία υποκειμενική ερμηνεία δεν θα χρησιμοποιηθεί παρά μόνο ό,τι είναι κατατεθειμένον εις την ορθόδοξον διδασκαλία της Εκκλησίας μας.

Πρέπει ακόμη να τονισθεί ότι ο λαός του Θεού οφείλει να μελετά τούτο το βιβλίο κατά την ρητή παραγγελία του Κυρίου. Ο βλέπεις γράψον εις βιβλίον και πέμψον ταις επτά εκκλησίαις. Και μη σφραγίσης τους λόγους της προφητείας του βιβλίου τούτου, ο καιρός γαρ εγγύς εστιν.

Μέσα εις το βιβλίο αυτό θα προσπαθεί ο πιστός να καταμανθάνει τους καιρούς και να αναμένει τον Άχρονον, τον Αόρατον, τον δι' ημάς Ορατόν, κατά τον Άγιον Ιγνάτιον τον Θεοφόρον. Ο πειρασμός να καθορίζει ο αναγνώστης τους χρόνους εκβάσεως των περιγραφομένων προφητειών περιορίζεται από τον θεμελιακό όρο ερμηνείας των προφητειών που θέτει ο Άγιος Ειρηναίος.

Ασφαλέστερον και ακινδυνότερον το περιμένειν την έκβασιν της προφητείας ή το καταστοχάζεσθαι και απομαντεύεσθαι. Δηλαδή είναι ασφαλέστερο και πιο ακίνδυνο να περιμένει κανείς να πραγματοποιείται η προφητεία παρά να προσπαθεί να απομαντεύσει την ερμηνεία της προφητείας.

Και που συμπληρώνει σχετικά ο Άγιος Ανδρέας Καισαρείας, ο χρόνος αποκαλύψει και η πείρα τοις νήφουσιν. Ο χρόνος θα αποκαλύψει και η πείρα σε εκείνους οι οποίοι έχουν καθαρή καρδιά. Η Αποκάλυψης είναι το έσχατον των βιβλίων της Καινής Διαθήκης, αλλά και ολοκλήρου της Αγίας Γραφής.

Αποτελεί την κατακλείδα της και έχει ικανή αντιστοιχία με το πρώτο βιβλίο, την Γένεσιν, με την οποία συνιστά τον άξονα πτώσης σωτηρίας. Έτσι, αν η Γένεσις μας περιγράφει τη δημιουργία του κόσμου, του ανθρώπου και την πτώση του, η Αποκάλυψης μας περιγράφει προφητικά την πορεία της Εκκλησίας και της δημιουργίας μέσα εις τον χρόνον, την αναγέννηση του ανθρώπου, την αναδημιουργία του κτιστού ορατού κόσμου και την αιωνίαν δόξαν.

Η Αποκάλυψης περιέχει, εν συντομία, ολόκληρο των μυστήριων της Θείας Οικονομίας, από της ενανθρωπίσεως του Θεού Λόγου, όπου η Γυνή Θεοτόκος, θα το ιδούμε στη συνέχεια, με το Άρρεν Παιδίον, τον Ιησούν, καταδιώκεται, και της οποίας το Άρρεν Παιδίον αρπάζεται στον Ουρανόν, δηλαδή είναι η Ανάληψης του Ιησού Χριστού.

Αναφέρεται εις την ίδρυση του Βασιλείου της Αποκαλύψεως επί της γης της Βασιλείας του Θεού, δηλαδή της Εκκλησίας, την ιστορική της παρουσία και την παγκοσμία επέκτασή της, την εξέλιξη της πάλης της με τις αντίθεες δυνάμεις, τις έσχατες πληγές που θα επιπέσουν εις την αμετανόητη ανθρωπότητα, Τέλος, στην εμφάνιση του Αντιχρίστου, την τελική συντριβή του, τη Δευτέρα Παρουσία του Χριστού ως Κριτού, την Ανάσταση όλων των απ' αιώνος νεκρών, την τελική κρίση, την αιωνία τιμωρία των ασεβών, την αιωνία δόξα των πιστών, την αποκάλυψη της Καινής Ιερουσαλήμ, δηλαδή της Βασιλείας του Θεού, την ανακαίνιση του ορατού κτιστού κόσμου,

Την αιωνίαν κοινωνίαν των Θεουμένων Πιστών και του Χριστού.

Κεντρική ιδέα του βιβλίου παραμένει πάντοτε η Δευτέρα του Χριστού Παρουσία. Κύριο θέμα, ο αγώνας της Εκκλησίας κατά των αντιθέων δυνάμεων με νικηφόρον έκβαση της Εκκλησίας. Όλα αυτά καταγράφονται με οράματα, παραστάσεις και εικόνες που αποτελούν την συμβολική γλώσσα του βιβλίου.

Η Αποκάλυψης ως προφητικό βιβλίο αποκαλύπτει όχι μόνο τα μέλλοντα αλλά και τα παρόντα σε σχέση με τον χρόνο καταγραφής της. Ο ίδιος ο Κύριος σημειώνει εις τον Ευαγγελιστή Ιωάννη, ο οποίος είναι και ο καταγράψας στην Αποκάλυψη, εις την νήσον Πάτμον, γράψον ουν α είδες, και α εισιν και α μέλλει γίνεσθαι μετά ταύτα.

Γράψε λοιπόν εκείνα τα οποία είδες, εκείνα τα οποία υπάρχουν, εκείνα τα οποία θα γίνουν μετά ταύτα.

Ο σκοπός του βιβλίου είναι η προπαρασκευή των πιστών εν όψει των επερχομένων θλίψεων και η παρηγορία τους δια την αγαθή έκβαση του αγώνος. Προπαντός όμως η προειδοποίησή τους δια τις αναμενόμενες θλίψεις ώστε να μην σκανδαλιστούν και θεωρήσουν την Εκκλησία ασθενή και ανυπεράσπιστον, τον δε Θεόν ως μη ενδιαφερόμενον δια την Εκκλησία του.

Κάτι παρόμοιο συνέβη και με το επικείμενο πάθος του Χριστού, όταν οι μαθηταί ειδοποιούνται ακριβώς δια να μην σκανδαλιστούν και να εννοήσουν αργότερα ότι το πάθος ήτο εκούσιον. Έτσι δεν πρέπει να ιδούμε την Αποκάλυψη με τη στενή έννοια της προφητείας.

Αλλά σαν ένα βιβλίο που έρχεται να ενισχύσει, να παρηγορήσει, να ανορθώσει, να ειδοποιήσει, να επισημάνει, ιδιαιτέρως σε εποχές που το θρησκευτικό αίσθημα είναι χαμηλό.

Είναι ένα ζωντανό βιβλίο με πολλή και ανέκφραστη χάρη και δροσερότητα, είναι ένα αληθινό αριστούργημα του Αγίου Πνεύματος. Έχει ενότητα, συμμετρία, ευρυθμία, δύναμη λόγου, πλούτο χρωμάτων και τόνων, ποικιλία θεμάτων, πλαστικότητα, ζωηρότητα, παραστατικότητα.

Είναι θεολογικότατον, αφυπνιστικόν συνειδήσεων, συναρπαστικόν, με σκηνικά τον ουρανό και τη γη και χρόνον ανελίξεως την παγκόσμιον ιστορία και την αιωνιότητα. Δι' αυτό και αποτελεί λάθος ερμηνευτικό να θέλουμε να ερμηνεύσουμε το κείμενό του με βάση έναν τόπο, όπως η Ελλάδα ή η Κωνσταντινούπολη, ένα ρεύμα, όπως ο Μωαμεθανισμός, ή μια χρονική περίοδο, όπως η τεσσάρων αιώνων τουρκική κατοχή, ο 20ος αιών κλπ.

Όλα βεβαίως αυτά περιέχονται εις τον οπτικόν ορίζοντα του βιβλίου της Αποκαλύψεως, αλλά δεν εξαντλείται με αυτά.

Ένα ακόμη σημείο πρέπει να αναφερθεί. Πότε αρχίζει το βιβλίο της Αποκαλύψεως να πληρούται;

Πρέπει να σημειώσουμε ότι δεν περιορίζεται μόνον εις την εποχή του ιερού συγγραφέως, ούτε εις τα έσχατα της ιστορίας, αλλά αρχίζει από τη στιγμή που συγγράφεται. Κάθε τι που πραγματούται είναι προανάκρουσμα επομένων γεγονότων, με τελικήν έκβαση τα περί την Δευτέραν Παρουσίαν του Κυρίου.

Ορθόδοξοι ερμηνευταί, όπως ο Άγιος Ανδρέας Καισαρείας, αναζητούν εις την Αποκάλυψη την ιστορική, την ηθική, την θεολογική και μυστική διάσταση του ιερού κειμένου. Η ιστορική διάστασις είναι εκείνο που ήδη συμβαίνει ή πρόκειται να συμβεί, όπως οι επτά εκκλησίες της Μικράς Ασίας, τα έσχατα, ο Αντίχριστος, η Δευτέρα του Χριστού Παρουσία.

Η ηθική διάστασις είναι η δύναμίς της να διδάξει, να επανορθώσει, να διατηρήσει, να ελέγξει, να τιμωρήσει, να παρηγορήσει. Η μυστική και θεολογική διάσταση είναι η εύρεσις βαθυτέρου νοήματος και μηνύματος του Θεού προς τον άνθρωπο, που θα αναπτυχθεί μια προσωπική σχέση ανθρώπου και Θεού, όπως και όλες οι ενέργειες του Θεού μέσα στην ιστορία και τη δημιουργία που εκφράζουν την σοφία, τη δύναμη και την αγάπη του Θεού.

Μετά από τη σύντομη αυτή εισαγωγή, αγαπητοί μου, μπορούμε τώρα να δούμε πολύ περιληπτικά και σε κάποιες ενότητες την ερμηνεία του Ιερού Κειμένου του Βιβλίου της Αποκαλύψεως.

Αποκάλυψις Ιησού Χριστού. «Ἣν ἔδωκεν αὐτῷ ὁ Θεός, δεῖξαι τοῖς δούλοις αὐτοῦ ἃ δεῖ γενέσθαι ἐν τάχει, καὶ ἐσήμανεν ἀποστείλας διὰ τοῦ ἀγγέλου αὐτοῦ τῷ δούλῳ αὐτοῦ Ἰωάννῃ, ὃς ἐμαρτύρησεν τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν μαρτυρίαν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὅσα εἶδεν. Μακάριος ὁ ἀναγινώσκων καὶ οἱ ἀκούοντες τοὺς λόγους τῆς προφητείας καὶ τηροῦντες τὰ ἐν αὐτῇ γεγραμμένα, ὁ γὰρ καιρὸς ἐγγύς».

Με αυτή, αγαπητοί, την θαυμασίαν, εισαγωγική επιγραφή, αρχίζει το βιβλίο της Αποκαλύψεως. Διακρίνεται δια των επίσημων τόνων της, που υπενθυμίζει την επιγραφή των προφητικών βιβλίων της Παλαιάς Διαθήκης.

Φανερώνεται ο χαρακτήρας του βιβλίου ως Αποκάλυψης. Δηλώνεται το κύρος και η αυθεντία του βιβλίου, διότι πηγή του είναι ο Θεός και ο Ιησούς Χριστός, είτε προσωπικά, είτε δι' αγγέλου. Τονίζεται, όπως καθ' όλο το μήκος του βιβλίου, ότι ο καιρός εγγύς.

Παρατηρούμε ότι όλες οι προφητείες στην Παλαιάν Διαθήκη δεν δείχνουν σύντομη χρονικά την έκβασή τους. Ενώ εδώ κατακόρως τονίζεται ότι ο χρόνος εκβάσεως όλων των γεγραμμένων είναι σύντομος. Από την εποχή του Αβραάμ έως τη γέννηση του Χριστού πέρασαν 2.100 χρόνια.

Και οι προφητείες διά τον Χριστόν δεν δείχνουν βιασύνη εκπληρώσεως. Διά τη Δευτέρα όμως παρουσία του Χριστού δείχνουν βιασύνη εκπληρώσεως, και έχουν περάσει δυο χιλιάδες χρόνια. Μήπως το τέλος της ιστορίας είναι κοντά;

Μετά από την επιγραφική εισαγωγή αποτείνεται προς τις επτά εκκλησίες της Μικράς Ασίας, προς τις οποίες και αποστέλλει, κατ' εντολήν του Χριστού, το βιβλίο της Αποκαλύψεως, που τελικά παίρνει επιστολικόν χαρακτήρα.

Περιγράφει εν συνεχεία το ιστορικό της καταγραφής του βιβλίου. Εγώ, Ιωάννης, εγενόμην εν τη νήσω τη καλουμένη Πάτμω, εγενόμην εν πνεύματι εν τη Κυριακή ημέρα, και ήκουσα φωνήν οπίσω μου μεγάλην ως σάλπιγγος λεγούσης· ο βλέπεις γράψον εις βιβλίον και πέμψον ταις επτά εκκλησίαις, εις Έφεσον και εις Σμύρναν και εις Πέργαμον και εις Θυάτειρα και εις Σάρδεις, και εις Φιλαδέλφειαν και εις Λαοδίκειαν. Και επιστρέφει, όπως διηγείται ο Ιερός Ευαγγελιστής, να ειδεί ποιος ομιλεί και βλέπει επτά χρυσές λιχνίες που ανάμεσά τους περιεπάτει κάποιος όμοιος με άνθρωπον, ντυμένος ποδήρι χιτώνα με χρυσή ζώνη.

Τα μαλλιά του ήσαν λευκά σαν το χιόνι και τα μάτια του σαν φλόγα πυρός, τα πόδια του σαν χαλκολίβανος και η φωνή του σαν ήχος από την πτώση πολλών υδάτων. Στο δεξί του χέρι κρατούσε εφτά αστέρια και από το στόμα του εξεπορεύετο μια κοφτερή δίκοπη ρομφαία.

Το πρόσωπό του ήταν λαμπερό σαν τον μεσουρανούντα ήλιον και εγώ, συνεχίζει ο Ιερός Ευαγγελιστής, έπεσα χάμος σαν νεκρός. Αλλά εκείνος με ήγγισε και μου λέγει, μη φοβού, εγώ ειμι ο πρώτος και ο έσχατος και ο ζων και εγενόμην νεκρός και ιδού ζων ειμι εις τους αιώνας των αιώνων και έχω τας κλεις του θανάτου και του άδου.

Γράψον οὖν ἃ εἶδες καὶ ἃ εἰσὶ καὶ ἃ μέλλει γίνεσθαι μετὰ ταῦτα. Γράψε λοιπόν εκείνα που είδες, εκείνα που υπάρχουν και εκείνα που πρόκειται να υπάρξουν. Ποιος λοιπόν ήταν ο Αποκαλυπτόμενος, ο Ενανθρωπήσας Θεός Λόγος;

Τα Επτά Αστέρια είναι οι επτά τοπικές εκκλησίες της Μικράς Ασίας που προαναφέραμε. Φυσικά, επειδή δεν είναι οι μόνες ούτε και οι μεγαλύτερες, δι' αυτό υπό τον σχηματικόν αριθμόν 7, νοείται η μία, Αγία, Καθολική και Αποστολική Εκκλησία, προς την οποία στέλνει ο Ιησούς Χριστός 7 επιστολές ή 7 πτυχές που αφορούν εις την Εκκλησία.

Οι επιστολές βέβαια ιστορικά ανταποκρίνονται εις τους επτά εκκλησιαστικούς αποδέκτας, αλλά το περιεχόμενον επεκτείνεται προς όλη την εκκλησία. Άξιον ακόμη παρατηρήσεως είναι ότι τα επτά αστέρια που είναι οι επίσκοποι των αντιστοίχων εκκλησιών ευρίσκονται εις το δεξί χέρι του Χριστού.

Η Εκκλησία του Χριστού, δηλαδή, είναι στο χέρι του, στη δικαιοδοσία του, στην πρόνοιά του, με όλο το πλήρωμά της, λαϊκούς και κληρικούς, και τίποτα δεν του διαφεύγει. Και τι λέγει ο Κύριος στον Ιωάννη; Τῷ ἀγγέλῳ τῆς ἐν Ἐφέσῳ Ἐκκλησίας γράψον. Με τον ίδιο τύπο θα αποταθεί ο Κύριος και προς τις επτά εκκλησίες.

Μπορούμε να υπογραμμίσουμε με πολύ συντομία ένα κεντρικό σημείο από την κάθε επιστολή. Η περίπτωση, όπως είπαμε, μας ενδιαφέρει άμεσα, διότι ο Κύριος αποτείνεται προς τους πιστούς της Εκκλησίας της κάθε εποχής.

Και συνεπώς και προς την εποχή μας. Η Εκκλησία της Εφέσου.

Ο Κύριος επαινεί την Εκκλησία αυτή, διότι απεδοκίμασε τους ψευδαποστόλους Ιουδαΐζοντας αιρετικούς, όπως και τους Νικολαΐτας. Όμως, κατά την προσπάθεια κατά των αιρετικών, ητόνησε κάπως η αγάπη της προς τον Ιησού Χριστό.

Και τη σημειώνει ο Κύριος, Αλλά έχω κατά σου, έχω ένα παράπονο, ότι την αγάπη σου την πρώτη αφήκας, άφησες την πρώτη σου αγάπη. Το παράπονο του Ιησού είναι ότι ο ενθουσιασμός, η πύρωση της καρδιάς, η αφοσίωση της, η λατρεία έχουν υποτονιστεί.

Η αγάπη δεν νοείται ως εξαντλουμένη στην ορθοδοξία που είναι εναντίον των αιρετικών ο αγώνας, αλλά και στην ορθοπραξία και στην ιδιαίτερα αγαπητική ανάβαση της καρδιάς προς τον Θεό. Δεύτερον, η Εκκλησία της Σμύρνης.

Η Εκκλησία αυτή επαινείται εξ ολοκλήρου, δεν υπάρχει κανένα ψεγάδι, είδα σου τα έργα και την θλίψη και την πτωχία, αλλά πλούσιος, είδα, γνωρίζω τα έργα σου και τη θλίψη σου και την πτωχία σου, αλλά είσαι πλούσιος.

Διαγράφεται ένα τρίπτυχο χριστιανικής πορείας, τα έργα ως δράσεις ποιμαντικές και ως έργα αγάπης και φιλανθρωπίας. Οι θλίψεις ως στοιχείον γνησιότητος που φανερώνει τις δυσκολίες των αντιθέων και κοσμικών δυνάμεων που πολεμούν την Εκκλησία και την θλίβουν ποικιλοτρόπως.

Και η πτωχία ως σπουδαίο αγαθόν που δείχνει την κατανόηση του Ευαγγελικού Πνεύματος και που αποτελεί και αυτή στοιχείον γνησιότητος του Ευαγγελίου. Τέλος, διαγράφεται μελλοντικός διωγμός για τον οποίο ο Κύριος συμβουλεύει.

Μηδὲν φοβοῦ ἃ μέλλεις παθεῖν καὶ γίνου πιστός ἄχρι θανάτου. Μη φοβάσαι για ό,τι πρόκειται να πάθεις· να είσαι πιστός μέχρι θανάτου. Ο διωγμός είναι ο κλήρος της Εκκλησίας εις τον κόσμο. Εκκλησία διωκομένη είναι απόδειξις ότι ευρίσκεται εις ορθοδοξίαν και έχει χάρη πολλή από το Θεό.

Εκκλησία μη διωκομένη και που συμμαχεί με τον κόσμο έχει αποδοκιμαστεί από τον Χριστό. Τρίτον, η Εκκλησία της Περγάμου. Η πόλις της Περγάμου ονομάζεται υπό του Κυρίου θρόνος του Σατανά, η πόλις, όχι εκκλησία, η πόλις, όμως η εκκλησία της Περγάμου έδειξε αντίσταση εις την επικρατούσαν ειδωλολατρίαν έχοντας και εις το ενεργητικό της το μαρτύριο του επισκόπου της Αντίπα.

Υπάρχουν όμως και τα παράπονα του Ιησού, έχεις κρατούντας την διδαχήν των Νικολαϊτών. Οι Νικολαΐτες ήσαν γνωστικίζοντες αιρετικοί και θεωρούντο ως αντινομιστές, ό,τι θα λέγαμε σήμερα αναρχικοί.

Εν ονόματι δήθεν της χριστιανικής ελευθερίας, είχαν ελαστικές αντιλήψεις περί πίστεως και σαρκικών αμαρτημάτων. Αρχή των ήτο, παραχρήσθαι τη σαρκί. Πρέπει να καταστρέψουμε την σάρκα, όπως σήμερα με τα ναρκωτικά κλπ.

Μα πολλοί σήμερα χριστιανοί μας έχουν μακρινούς των προγόνους τους Νικολαΐτας, με το να έχουν χαλαρή αντίληψη περί της ηθικής και μάλιστα επί των σαρκικών αμαρτημάτων. Τέταρτο, η Εκκλησία των Θυατείρων, επαινείται η αγάπη και η πίστις και η διακονία και η υπομονή της Εκκλησίας αυτής.

Είχε όμως μίαν ψευδοπροφήτι με το συμβολικό όνομα Ιεζάβελ, αυτή ήτο χριστιανή πλανεμένη που υπηρετούσε τους προφητισμούς, δηλαδή δαιμονικές προφητείες. Η εποχή μας έχει πολλούς τέτοιους με την γενική ονομασία φωτισμένοι που εμφανίζονται ως οραματιστές, ενυπνιαστές κλπ.

Αυτοί όλοι σφετερίζονται την Εκκλησία και τον Κλήρον και πλανούν τους πιστούς. Εύκολα δεν γίνονται αντιληπτοί, διότι δείχνουν υπερβάλλοντα ζήλον πίστεως, αλλά στην πραγματικότητα είναι κίβδηλοι και αποδοκιμάζονται από τον Χριστό.

Πέμπτον, η Εκκλησία των Σάρδεων, κεντρικόν σημείον, οίδα σου τα έργα, ότι όνομα έχεις, ότι ζεις και νεκρός ει. Γνωρίζω τα έργα σου, έχεις όνομα ότι ζεις, αλλά είσαι νεκρός, φοβερός λόγος, ο καθένας εδώ ευρίσκει αγαπητοί μου τον εαυτόν του, πρόκειται δια μία ευσεβοφάνεια, ένα σχήμα δηλαδή ευσεβείας που στο βάθος η πνευματική ζωή είναι νεκρή, είναι αυτό που σημειώνει ο Απόστολος Παύλος, Τούτο δε γίνωσκε, λέγει στον Τιμόθεο, ότι εν εσχάταις ημέραις ενστήσονται καιροί χαλεποί, έσονται γαρ οι άνθρωποι φίλαυτοι, φιλάργυροι κλπ. Έχοντες μόρφωσιν, σχήμα δηλαδή, ευσεβείας, την δε δύναμιν αυτής ηρνημένοι, δεν θα έχουνε περιεχόμενο όμως.

Έκτον, η Εκκλησία της Φιλαδελφίας. Είναι μια επιστολή γεμάτη από έπαινο. Ότι ετήρησας τον λόγον της υπομονής μου, καγώ σε τηρήσω εκ της ώρας του πειρασμού της μελλούσης έρχεσθαι επί της οικουμένης όλης, πειράσαι τους κατοικούντας επί της γης. Και ποιος είναι αυτός ο παγκόσμιος πειρασμός που έρχεται σε όλη τη γη, που εγώ θα σε φυλάξω, επειδή εσύ εφύλαξες τον λόγον μου; Θα είναι ο πειρασμός της πίστεως, και του ηθικού βίου που θα ανοίξουν το δρόμο στον Αντίχριστο.

Ποιος θα μείνει πιστός εις το θεανθρώπινο πρόσωπο του Χριστού όταν θα υπάρχει όχι μόνο κατακλυσμός απιστίας, αλλά και διωγμός και μαρτύριο δι' εκείνους που θα πιστεύουν εις τον Χριστόν. Ποιος θα μείνει όρθιος;

Κράτει ὃ ἔχεις. Κράτα αυτό που κατέχεις. Είναι η παράδοση της Εκκλησίας που πρέπει σταθερά να κρατήσουμε. Έβδομον, η Εκκλησία της Λαοδικίας. Μια επιστολή που συνδυάζει αυστηρότητα, δριμύτητα και τρυφερότητα.

Οίδα σου τα έργα, ότι ούτε ψυχρός εί ούτε ζεστός. Όφελον ψυχρός ης ή ζεστός. Ούτως ότι χλιαρός εί, και ούτε ζεστός ούτε ψυχρός, μέλλω σε εμέσαι εκ του στόματός μου. Είναι οι πιστοί που χωλαίνουν επ' αμφοτέραις ταις ιγνύαις, και από τα δυο τα γόνατα, ανάμεσα στον Χριστό και τον κόσμο, όπως λέγει ο προφήτης Ηλίας.

Είναι οι κοσμικοποιημένοι χριστιανοί που ταυτοχρόνως έχουν υψηλή ιδέα περί της θρησκευτικότητός των. Δυσκολεύονται να μετανοήσουν, επειδή ζουν την ψυχολογία της επάρκειας και της αυταρεσκίας. Θα σε ξεράσω, είναι η απάντηση του Χριστού.

Εν τούτοις, ο Κύριος κάνει έκκληση μετανοίας. Εγώ όσους εάν φιλώ, ελέγχω και παιδεύω· ζήλευε ούν και μετανόησον. Ιδού έστηκα επί την θύραν και κρούω· εάν τις ακούσει της φωνής μου και ανοίξει την θύραν, και εισελεύσομαι προς Αυτόν και δειπνήσω μετ' αυτού και Αυτός μετ' εμού.

Με την ανάλυση, αγαπητοί, των τριών πρώτων κεφαλαίων του βιβλίου της Αποκαλύψεως, κλείει το πρώτο μέρος του όλου βιβλίου, εις το οποίον επεσκοπήθη το παρόν της Εκκλησίας, όπως ήτο κατά τους χρόνους του Ευαγγελιστού Ιωάννου, με την αποστολή των επτά επιστολών προς τις επτά τοπικές Εκκλησίες της Μικράς Ασίας.

Ήτο η Αποκάλυψη του Παρόντος, ά εισί, εκείνα που υπάρχουν, χωρίς αυτό να αποκλείει την Αποκάλυψη της εσωτερικής ζωής της Εκκλησίας ως πτυχές της, καθ' όλη την πορεία της μέσα στην ιστορία. Όσο όμως προχωρεί η πορεία της Εκκλησίας μέσα εις τους αιώνες και θα πλησιάζει προς το τέρμα της, που συμπίπτει με το τέλος της ιστορίας, τόσο θα πυκνώνονται και οι πειρασμοί της, με αποκορύφωση την παρουσία του Αντιχρίστου.

Έτσι η Εκκλησία αποδύεται σε αγώνες που περιγράφονται μεταξύ των κεφαλαίων 4,1 στίχος έως 19 κεφάλαιον στίχος 10. Είναι όλα αυτά α δει γενέσθαι μετά ταύτα, εκείνα τα οποία πρέπει να γίνουν μετά. Ο σκοπός που θα εκτεθούν οι μελλοντικοί αγώνες της Εκκλησίας είναι να προετοιμάσει τους πιστούς η Εκκλησία σε τούτο, να τους παραμυθήσει, να τους βοηθήσει, να μην σκανδαλιστούν και να μην κοσμικοποιηθούν.

Οι οπτασίες που θα ιδεί ο Ευαγγελιστής Ιωάννης και που αναφέρονται εις τους αγώνες της Εκκλησίας αρχίζουν με ένα άνοιγμα εις τον ουρανόν· μετά ταύτα είδον, και ιδού Θύρα ανεωγμένη εν τω ουρανώ, και η φωνή η πρώτη ην ήκουσα ως σάλπιγγος λαλούσης μετ' εμού, λέγων· ανάβα ώδε και δείξω σοι α δει γενέσθαι μετά ταύτα.

Ποια μετά ταύτα; Μετά από την πρώτην οπτασίαν που είδε ο Ευαγγελιστής Ιωάννης, τον δοξασμένον Ιησούν, να του υπαγορεύει την καταγραφήν των επιστολών. και χωρίς να διακοπεί η οργανική συνέχεια, αλλάσσει το σκηνικό και μεταφέρεται από την Γην στον Ουρανόν.

Όταν κανείς μελετά το Ιερό Κείμενο, ευρίσκεται άλλοτε επί της Γης, άλλοτε στον Ουρανόν και άλλοτε μεταξύ Γης και Ουρανού.

Μία θύρα ανοιγμένη στον Ουρανό, τούτο σημαίνει τη φανέρωση των κρυπτών μυστηρίων του Αγίου Πνεύματος. Και ιδού, θρόνος έκειτο εν τω ουρανώ και επί τον θρόνον καθήμενος. Ο θρόνος είναι το σύμβολο της δόξης του Θεού και ο καθήμενος είναι ο Θεός που το όνομά του αποφεύγεται να λεχθεί αλλά γίνεται μια ζωντανή συμβολική περιγραφή. Μοιάζει με τον ίασπιν και γύρω από τον θρόνον μια ίρις που έμοιαζε με σμαράγδι.

Γύρω από το θρόνο 24 άλλοι θρόνοι που εκάθειντο 24 πρεσβύτεροι φορεμένοι στα λευκά και με χρυσά στεφάνια στα κεφάλια τους Είναι η κοινωνία του Θεού μετά των κτισμάτων του, τους ανθρώπους και τους αγγέλους Οι 24 πρεσβύτεροι είναι η θριαμβεύουσα εκκλησία, η εκκλησία των Αγίων επί των οποίων ο Θεός επαναπαύεται Είναι πρεσβύτεροι, δια να δηλωθεί η πνευματική των ωριμότητα

Το 24 είναι το δις δώδεκα που σημαίνει σχηματικά μεγάλο πλήθος Αγίων Τα λευκά ιμάτια είναι το σύμβολο της αγνότητας και αγιότητας Τα χρυσά στεφάνια είναι το σύμβολο της νίκης κατά του κακού Αλλά και ότι οι Άγιοι είναι το βασίλειον ιεράτευμα Οι 24 πρεσβύτεροι ήσαν καθισμένοι που φανερώνει την ανάπαυση της Βασιλείας του Θεού Είναι κυκλόθεν του θρόνου που θυμίζει εικόνα της Θείας Λειτουργίας Ολόκληρη η εικόνα δείχνει το βάθος των μυστηρίων της αγάπης του Θεού και της κοινωνίας του μετά της κτιστής του δημιουργίας Από των θρόνων εκπορεύονται αστραπές και φωνές και βροντές Η εικόνα που είδαμε, παίρνει μια δυναμικότητα και εξαγγέλει το απροσπέλαστο μεγαλείο του Παντοκράτορος Θεού

Επτά λαμπάδες πυρός, καίονται μπροστά εις τον θρόνον του Θεού, που είναι τα επτά πνεύματα του Θεού, δηλαδή το Άγιον Πνεύμα, το τρίτον πρόσωπο της Αγίας Τριάδος, εις την πληρότητα των ενεργειών του. Μπροστά από τον θρόνον του Θεού μια γυάλινη θάλασσα, όμοια με κρύσταλλο που είναι προφανώς πάτωμα του όλου σκηνικού Αλλά αν είναι το πάτωμα του ουρανίου σκηνικού τότε, δια την γη είναι ο ουρανός της, από την οποία εποπτεύει ο Θεός και είναι το σύμβολο της γνώσεως του Θεού όλων των γηίνων πραγμάτων Γύρω από το θρόνο του Θεού είναι τέσσερα ζώα, τέσσερις δηλαδή αγγελικές υπάρξεις που είναι γεμάτα από μάτια και το καθένα έχει έξι φτερούγες

Το πολυόμματο αυτών των ζώων φανερώνει την παγγνωσία του Θεού και το πολυπτέρυγο την ευκινησία τους στην ταχυτάτη εκτέλεση των θείων βουλών Το πρώτο ζώο είναι το λεοντάρι και δείχνει το βασιλικό μεγαλείο Το δεύτερο είναι το βόδι και δείχνει την δύναμη Το τρίτο είναι με ανθρώπινο πρόσωπο και δείχνει την ανθρώπινη ευφυΐα Και το τέταρτο είναι αετός που δείχνει το οξυδερκές και ευθετές Τα ζώα αυτά θεωρούνται και σύμβολα των τεσσάρων Ευαγγελιστών Τα ζώα αυτά υμνούν τον Θεόν, εις το διηνεκές, με τον ύμνον, Άγιος, Άγιος, Άγιος, Κύριος ο Θεός, ο Παντοκράτωρ, ο Ων και ο Ην και ο Ερχόμενος, ύμνος εσχατολογικός

Με το τέλος του ύμνου, οι 24 πρεσβύτεροι πέφτουν και προσκυνούν τον ζώντα Θεόν, τον καθήμενον επί του θρόνου, αφού αποθέσουν τα χρυσά στεφάνια τους πρὸ του θρόνου και λέγοντες, Άξιος ει, ο Κύριος και Θεός ημών, λαβείν την δόξαν και την τιμήν και την δύναμιν, ότι συ έκτισας τα πάντα και δια το θέλημά σου ήσαν και εκτίσθησαν.

Στη συνέχεια, ο Ιερός Ευαγγελιστής βλέπει στο δεξί χέρι του καθημένου επί του θρόνου ένα βιβλίο περγαμηνό ή παπύρινο ή ειλητάριο που ήτο γραμμένο εσωτερικά και εξωτερικά, δηλαδή οπισθόγραφα, και ήτο σφραγισμένο με επτά σφραγίδες.

Το βιβλίο στο δεξί χέρι του Θεού φανερώνει την πάνσοφη μνήμη του, την άβυσσο των κριμάτων του και τις θείες βουλές του. Οι επτά σφραγίδες δείχνουν το άγνωστο των Θείων Βουλών σε όλα τα κτιστά, αισθητά και νοητά όντα.

Αντιλαμβανόμεθα ότι το περιεχόμενο τούτου του μυστηριώδους βιβλίου περιλαμβάνει ό,τι θα καταγραφεί στο βιβλίο της Αποκαλύψεως, και από τα κεφάλαια 6 έως 22 που είναι ολόκληρο το σωτηριώδες μέλλον της Εκκλησίας και της ιστορίας, του ανθρώπου και του σύμπαντος, και που είναι γνωστό μόνον εις το εσφαγμένον αρνίον και το οποίον θα το αποσφραγίσει και θα το υπαγορεύσει να καταγραφεί στο βιβλίο της Αποκαλύψεως που έχουμε εμείς στα χέρια μας και με γλώσσα συμβολική και προφητική.

Στη συνέχεια ο Ιερός Ευαγγελιστής ήκουσε μία αγγελική φωνή να κηρύσσει. Τις άξιος εστίν ανοίξαι το βιβλίον και λύσαι τας σφραγίδας αυτού; Και κανείς δεν μπορούσε από όλα τα αισθητά και νοητά κτίσματα να το ανοίξει.

Και ο Ιωάννης κλαίει γι' αυτό. Ένας όμως πρεσβύτερος τον καθησυχάζει ότι βρέθηκε εκείνος που θα το ανοίξει τούτο το μυστηριώδες βιβλίο. Είναι ο Λέων, ο εκ της φυλής Ιούδα, η Ρίζα Δαβίδ. Είναι ο Μεσσίας Ιησούς, ο Ιστορικός Ιησούς, ο Ενανθρωπήσας Υιός και Λόγος του Θεού, που υπερίσχυσε δια του απολυτρωτικού του έργου, δια να ανοίξει το βιβλίο. Και πράγματι. Και είδον, συνεχίζει ο Ιωάννης, εν μέσω του θρόνου και των τεσσάρων ζώων και εν μέσω των πρεσβυτέρων αρνίον εστηκός ως εσφαγμένον, έχον κέρατα επτά και οφθαλμούς επτά.

Εις την όλη αυτή οπτασιακή εικόνα, εφ' εξής, το Εσφαγμένο και Εστηκός Αρνίον, το οποίον είναι ο παθών δι' ημάς ενανθρωπήσας Θεός Λόγος, θα έχει την κεντρική θέση εις το όλο βιβλίο της Αποκαλύψεως. Εφ' εξής, η θεολογία του Σταυρού των Ευαγγελίων αντικαθίσταται με τη θεολογία του Εσφαγμένου Αρνίου, που φυσικά είναι η ιδία θεολογία με διαφορετική εικόνα.

Έτσι, με την εικόνα του Αρνίου συμπληρώνεται και η όλη οπτασιακή εικόνα, ο πατήρ επί του θρόνου, το Πνεύμα το Άγιον με τις επτά καιόμενες λαμπάδας και ο Υιός ως Αρνίον. Είναι όλη η Αγία Τριάς, όπως εμφανίζεται και εις τα Ευαγγέλια και που εργάζεται το μυστήριο της Θείας Οικονομίας.

Τα επτά κέρατα του αρνίου δείχνουν το πλήρωμα της βασιλικής εξουσίας και δυνάμεώς του. Οι επτά οφθαλμοί δείχνουν την παγνωσία του Υιού, αλλά και τα επτά πνεύματα λαμπάδες που δείχνουν ότι ο Υιός αποστέλλει το Πνεύμα το Άγιον εις τον κόσμο όπως και ο πατήρ.

Όταν δε έλθει ο παράκλητος, όν εγώ πέμψω υμίν παρά του πατρός, το πνεύμα της αληθείας, ό παρά του πατρός εκπορεύεται, παραθέτει ο Χριστός εις το κατά Ιωάννην Ευαγγέλιον. Και συνεχίζει ο Ιερός Ευαγγελιστής στην οπτασιακή του περιγραφή και είδα, γράφει, το αρνίον να λαμβάνει από την δεξιά του καθημένου επί του θρόνου το βιβλίο.

Και όταν το έλαβε, τα τέσσερα ζώα και οι 24 πρεσβύτεροι έπεσαν και τον προσκύνησαν με ύμνους και θυμιάματα. Αυτό δείχνει ότι τόσο ο Αγγελικός κόσμος, όσο και ο κόσμος των ανθρώπων, προσκυνούν την ανθρωπίνη φύση του Χριστού, λατρευτικά όπως και την Θεία Φύση.

Το γεγονός της παραλαβής του βιβλίου θεωρείται κοσμοϊστορικό γεγονός. Δι' αυτό και προκαλεί την δοξολογία των Αγγέλων και των Αγίων. Μετά την δοξολογία των Μυριάδων των Αγίων Αγγέλων και των Τεσσάρων Ζώων και των 24 Πρεσβυτέρων και όλων των κτισμάτων, Εις τον Ουρανόν και εις την Γη και υποκάτω της Γης, Ακροτελεύτια να λέγουν.

Άξιόν ἐστι το αρνίον, το εσφαγμένον, λαβείν την δύναμιν και τον πλούτον και σοφίαν και ισχύν και τιμήν και δόξαν και ευλογίαν.

Και βρισκόμεθα, αγαπητοί, εις το έκτον κεφάλαιο. Ο Άγιος Ιωάννης βλέπει στην συνέχεια το άνοιγμα των επτά σφραγίδων. Πριν όμως προχωρήσουμε στην ανάλυσή τους, θα πρέπει να σημειώσουμε ότι μετά το άνοιγμα και των επτά σφραγίδων που αντιστοιχούν σε επτά αποκαλυπτικές εικόνες, έρχεται μια νέα επτάδα οπτασιακών εικόνων που ανοίγουν με το σάλπισμα επτά αγγέλων.

Μετά και από αυτήν την επτάδα έρχεται μια τρίτη επτάδα που αναφέρεται πάλι σε οπτασιακές εικόνες με χαρακτηριστικό την έκχυση αντιστοίχως επτά φιαλών. Μέσα σε αυτές τις τρεις επτάδες συνόλου 21 εικόνων έχουμε οπτασιακές πτυχές της πορείας της Εκκλησίας και της Ιστορίας.

Και τώρα τίθεται το ερώτημα. Κατά τη διάρκεια εκθέσεώς των πώς πρέπει να εννοηθούν χρονικά; Η μία δηλαδή επτάδα οραμάτων καλύπτει μια σειρά γεγονότων με το τέλος των οποίων αρχίζει η νέα σειρά οραμάτων γεγονότων;

Ποια δηλαδή είναι η χρονική σχέση σ' αυτόν των τριών επτάδων αποκαλύψεων; Έχουν διατυπωθεί δύο αντιλήψεις περί χρονικής σχέσεως των τριών επτάδων οραμάτων. Η πρώτη θεωρία δέχεται την κατά παραλλήλους κύκλους επανάληψη των αυτών πραγμάτων και ιδεών ή γεγονότων στις επταδικές εικόνες των αλλεπαλλήλων οράσεων και καλείται θεωρία της επαναλήψεως ή ανακεφαλαιώσεως ή κυκλική θεωρία.

Όταν δηλαδή πληρωθούν τα γεγονότα των 7 σφραγίδων αρχίζει η πλήρωση των 7 σαλπίγγων. Όταν πληρωθούν και αυτές αρχίζει η πλήρωση των 7 φιαλών, όταν και αυτές πληρωθούν αρχίζει πάλι ο κύκλος των 7 σφραγίδων και ούτω καθεξής, διαρκής επανάληψις.

Έχουμε δηλαδή τρεις παραλλήλους κύκλους πληρώσεως επταδικών γεγονότων που διαρκώς πληρούνται έως τις συντελείες των αιώνων με πύκνωση προς τα έσχατα. Τυπική Περίπτωση, Παράδειγμα. Παιδία, εσχάτη ώρα εστίν, λέγει στην πρώτη επιστολή του ο Απόστολος Ευαγγελιστής Ιωάννης.

Και καθώς ηκούσατε ότι ο Αντίχριστος έρχεται, και νυν αντίχριστοι πολλοί γεγόνασιν, όθεν γινώσκομεν ότι εσχάτη ώρα εστίν. Δηλαδή, η εσχάτη ώρα είναι κάθε στιγμή και εμφανίζονται αντίχριστοι. Αυτοί θα συνεχίσουν να εμφανίζονται έως ότου έλθει η όντως εσχάτη ώρα με τον όντως Αντίχριστο που οι προηγούμενοί του υπήρξαν απλώς πρόδρομοί του.

Έτσι έχουμε επανάληψη του φαινομένου Αντιχρίστου με πύκνωση στα έσχατα που θα είναι ο καθαυτό Αντίχριστος. Η Δευτέρα Μέθοδος αποδέχεται την ευθύγραμμον χρονολογικήν ή περιοδικήν πρόοδον των συμβολιζομένων στις επιμέρους οράσεις γεγονότων και καλείται χρονολογική θεωρία.

Όταν δηλαδή πληρωθούν τα γεγονότα της πρώτης επτάδος, προχωρούμε στα γεγονότα της επόμενης επτάδος έως ότου φτάσουμε στα έσχατα χωρίς επανάληψη των γεγονότων. Παράδειγμα, λέγει ο Χριστός, Ματθαίος 24-29.

Αυτό δεν μπορεί να επαναλαμβάνεται, αυτό θα συμβεί μόνο μία φορά. Συνεπώς πληρεί την χρονολογική θεωρία. Εδώ πρόκειται, όπως βλέπουμε, περί ευθυγράμμου θέσεως των γεγονότων. Εν τούτοις, οι καλύτεροι ερμηνευτές, παλαιοί και νεότεροι, δέχονται την πρώτη θεωρία χωρίς να αποκλείουν και τη δευτέρα.

Δέχονται δηλαδή ότι μια προφητεία, όπως και των παλαιών προφητών, δεν εξαντλείται σε μια χρονική στιγμή αλλά συνυφαίνεται με το άμεσον, το προσεχές και το απώτατον μέλλον. Μια προφητεία επαναλαμβάνεται και ταυτοχρόνως προχωρεί.

Οι δύο αυτές μέθοδοι μπορούν να παρασταθούν με μία ελικοειδή γραμμή, δηλαδή με μία ανηφορική άνοδο, γύρω από ένα κυκλικό βουνό, που μετά από κάθε πλήρη κύκλο, ο αναβάτης βρίσκεται σε ένα ανώτερο σημείο από την αφετηρία και ταυτοχρόνως μπορεί να βλέπει την κορυφή, ανεβαίνει, και βλέπει την κορυφή.

Ένα ακόμα σημείο πρέπει να τονιστεί. Τα προφητευόμενα της Αποκαλύψεως αρχίζουν από τη στιγμή που εδόθη προς δημοσίευση το βιβλίο. Από το τέλος δηλαδή του 1ου αιώνας Κάθε τι που πραγματοποιείται είναι προανάκρουσμα των επόμενων γεγονότων.

Με τελική έκβαση τη Δευτέρα του Χριστού Παρουσία. Και τώρα ερχόμεθα να ιδούμε την αποσφράγιση του μυστηριώδους εκείνου βιβλίου. Το αρνίο να αποσφραγίζει την πρώτη σφραγίδα και ο Άγιος Ιωάννης βλέπει ίππον λευκόν και ο καθήμενος επ' αυτόν είχε τόξον και στεφάνι στο κεφάλι, σύμβολα νίκης, εξουσίας και βασιλείας.

Ο καθήμενος είναι ο Χριστός ή υπό τον Χριστόν, το Ευαγγέλιο, ο Χριστιανισμός που εξαγγέλλεται εις τα έθνη διά στόματος των Αποστόλων. Είναι η ανατολή του Χριστιανισμού και εξήλθε νικών και ίνα νικήσει.

Αξίζει να εφαρμόσουμε εδώ τις ήδη αναφερθείσες μεθόδους ερμηνείας. Για παράδειγμα, η σφραγίδα η πρώτη εκφράζει το κήρυγμα του Ευαγγελίου στον κόσμο. Κατά τη χρονολογική θεωρία, θα πρέπει μετά τη διάδοση του χριστιανισμού υπό των Αποστόλων εις τον κόσμο, η πρώτη σφραγίδα να έχει εκπνεύσει και εφεξής να μην έχουμε διάδοση του Ευαγγελίου.

Κατά την κυκλική θεωρία, η πρώτη σφραγίδα δεν εξαντλείται, αλλά το Αποστολικό κήρυγμα διά των Διαδόχων συνεχίζεται μέχρι σήμερον και μέχρι συντελείας. Θα καταλάβατε τώρα με τα παραδείγματα αυτά τις δύο αυτές μεθόδους.

Δεύτερον, με το άνοιγμα της Δευτέρας σφραγίδος, εξήλθε άλλος ίππος πυρρός, κόκκινος, και εις τον καθήμενον εδόθη η εξουσία να πάρει την ειρήνη από τη γη και οι άνθρωποι να αλληλοσφαγούν. Το Ευαγγέλιο όταν ήρχισε να διαδίδεται δεν έγινε δεκτό από όλους τους ανθρώπους.

Δι' αυτό και εξαπελύθησαν διωγμοί εναντίον των χριστιανών και ανεφάνησαν οι μάρτυρες της πίστεως. Αλλά όπως ο Λευκός Ίππος, δηλαδή η διάδοσις του Ευαγγελίου, συνεχώς θα εξαπλώνεται μέσα στην ιστορία.

Έτσι και ο πυρρός ίππος, δηλαδή οι διωγμοί, διαρκώς θα εξαπολύονται εναντίον των χριστιανών και θα έχουμε διαρκώς και νέους μάρτυρας. Τρίτον, με το άνοιγμα της τρίτης σφραγίδος, εξέρχεται ίππος μαύρος, που ο καθήμενος επ' αυτόν είχε στο χέρι του ζυγαριά και ακούστηκε φωνή.

Ένα δηνάριο θα πουλιέται η λίτρα το σιτάρι και ένα δηνάριο οι τρεις λίτρες κριθαριού και μη λείψει το λάδι και το κρασί. Είναι ένας επερχόμενος λοιμός, πείνα, που οι άνθρωποι θα πεθαίνουν από την πείνα. Αυτός θα είναι το αποτέλεσμα της αποστασίας των ανθρώπων από το Ευαγγέλιο. Τέταρτον, με το άνοιγμα της τετάρτης σφραγίδος, επρόβαλε ίππος χλωρός, κίτρινος, που το όνομά του είναι θάνατος. Ο Άδης τον ακολουθούσε και επήρε την εξουσία να φονεύσει το τέταρτον του πληθυσμού της γης με πολέμους, αρρώστιες, πείνα και άγρια θηρία.

Όλα αυτά θα είναι το αποτέλεσμα της Αποστασίας από τον Θεό. Εάν προσέξουμε την προοδευτική λύση των τεσσάρων πρώτων σφραγίδων, θα παρατηρήσουμε ότι έχουμε μία προοδευτική κλιμάκωση. Την εξάπλωση του Ευαγγελίου, τον διωγμό του, την τιμωρία των διωκτών με πείνα, με αρρώστιες και με πολέμους.

Πέμπτον, ίσως μέχρι τώρα από τις πληγές που εξαπελήθησαν να νομίσετε ότι οι ευσεβείς χάθηκαν. Την απάντηση έρχεται να δώσει το άνοιγμα της Πέμπτης Σφραγίδος Ο Άγιος Ιωάννης βλέπει, υποκάτω του θυσιαστηρίου, τας ψυχάς των εσφαγμένων, διά τον λόγον του Θεού και διά την μαρτυρίαν ην είχον Ζητούν αποκατάσταση, δηλαδή Ανάσταση των νεκρών, αλλά τους βεβαιώνεται να αναπαυθούν, εννοείται εις τον Παράδεισον Λίγο ακόμη καιρό, έως ότου και άλλοι αδελφοί των γίνουν μάρτυρες μέσα εις την ιστορία Πρόκειται για το Χριστιανικό Μαρτύριο, που πρέπει οι πιστοί, εάν θέλουν να είναι όντως πιστοί, να έχουν διαρκώς προ οφθαλμών των

Το χωρίον αυτό είναι ένα ισχυρό σημείο υπέρ της ζωής των ψυχών και της παραμονής των εις τον παράδεισον, που εδώ τοποθετείται κάτω από το θυσιαστήριον του Θεού Έκτον, και ερχόμεθα εις την έκτη σφραγίδα που είναι πολύ εκτενής, διαιρείται σε τρία μέρη Εκ των οποίων το πρώτο αναφέρεται εις την Αναστάτωση του Σύμπαντος και τα δύο τελευταία είναι δύο ψάλματα Το πρώτο μέρος περιγράφει ότι με το άνοιγμα της Σφραγίδος έγινε μέγας σεισμός Ο ήλιος εσκοτείνιασε και η σελήνη έγινε κόκκινη σαν αίμα, τα αστέρια του ουρανού έπεσαν και ο ουρανός εχωρίσθη βιβλίον ειλητάριον στα δυο Στη γη επάνω εσημειώθησαν μεγάλες μετατοπίσεις και γεωλογικές μεταβολές

Οι άνθρωποι εκρύβησαν στις οπές της γης με φόβο πολύ μεγάλο. Εδώ θα εφαρμόσουμε την ευθύγραμμο μέθοδο που χρησιμοποιεί ο Κύριος στα Ευαγγέλια: Ευθέως δε μετά την θλίψιν των ημερών εκείνων ο ήλιος σκοτισθήσεται και η σελήνη ου δώσει το φέγγος αυτής, που είπε ο Χριστός. Ή όπως γράφει ο Απόστολος Πέτρος: Ἥξει δὲ ἡ ἡμέρα Κυρίου, ἐν ᾗ οἱ οὐρανοὶ ῥοιζηδὸν παρελεύσονται, στοιχεῖα δὲ καυσούμενα λυθήσεται, καὶ γῆ καὶ τὰ ἐν αὐτῇ ἔργα κατακαήσεται. Όλα θα καούν. Πρόκειται περί των εσχάτων του σύμπαντος αναστατώσεων, απ' όπου θα προέλθει, όπως θα δούμε στο τέλος του βιβλίου, το καινούριο σύμπαν, η Βασιλεία του Θεού.

Τα επί του σταυρού γεγονότα, όπως ο σεισμός, ο σκοτασμός του ηλίου κλπ, ήσαν προήμια εκείνων που θα συμβούν τότε κατά τη Δευτέρα του Χριστού Παρουσία Πρέπει όμως να ειπούμε ότι πριν γίνουν αυτές οι παγκόσμιες αναστατώσεις, θα γίνουν σεισμοί και αναστατώσεις επί της πίστεως και των ηθών εις το αγωνιώδες ερώτημα της Εκκλησίας, εμπρός εις τα κοσμοϊστορικά γεγονότα και τις δυνατές ωδίνες, έρχεται αμέσως το επόμενο διπλούν διάψαλμα να δώσει την απάντηση.

Είναι δύο συναρπαστικές και πολύ παρηγορητικές οπτασίες που δείχνουν τη θέση των πιστών μέσα σε αυτές τις φοβερές αναστατώσεις. Η πρώτη σκηνή οπτασία είναι επίγειος, η δε δευτέρα μια σύντομη αλλά αδρή εικόνα ουρανίου ζωής των πιστών Έτσι, αυτή η δυάδα των οπτασίων θέλει να πληροφορήσει τους πιστούς ότι ό,τι κι αν συμβεί εις την γη μη φοβηθεί διότι εις τον ουρανόν τον αναμένει η μακαριότης του Θεού Και το πρώτο διάψαλμα Τέσσερις άγγελοι κρατούν τους ζωογόνους ανέμους της γης Ένας Πέμπτος Άγγελος τους φωνάζει ότι πριν προβούν εις το φθοροποιόν τούτο έργο τους, για την τιμωρία των ασεβών, να έρθουν να σφραγίσουν τους πιστούς δούλους του Θεού εις τα μέτωπά των

Είναι μια συμβολική παράσταση της γραφικής ρήτρας, έγνω Κύριος τους όντας αυτού, γνωρίζει ο Κύριος τους δικούς του Ήδη η Εκκλησία σφραγίζει τους πιστούς της με τα μυστήρια του βαπτίσματος και του χρίσματος Α, και ποιος ο σκοπός της σφραγίσεως, όχι βεβαίως η αποφυγή του μαρτυρίου, αλλά η προστασία των πιστών από την πλάνη των ψευδοχρίστων και κυρίως από την πλάνη του αντιχρίστου Βεβαίως πρέπει να έχει και γενικότερο χαρακτήρα προστασίας Ο Χριστός λέγει ότι Και ει μη εκολοβώθησαν αι ημέραι εκείναι, ουκ αν εσώθη πάσα σαρξ· δια δε τους εκλεκτούς κολοβωθήσονται αι ημέραι εκείναι Αυτή η σφράγιση έχει ιδιότυπον χαρακτήρα ανάλογα με την περίπτωση και την εποχή.

Μία προφητική σφράγιση έχουμε στον προφήτη Ιεζεκιήλ, οκτώ και εννέα κεφάλαια. Μία ιστορική σφράγιση έχουμε κατά την καταστροφή της Ιερουσαλήμ, υπό του Βεσπασιανού και Τίτου το 70 μετά Χριστόν. Οι χριστιανοί ενεθυμήθησαν τους σχετικούς λόγους του Κυρίου και αφού απεχώρησαν από την πόλη εσώθησαν.

Η σφράγιση των πιστών, κατά τις έσχατες ημέρες, δεν γνωρίζομε τι μορφή θα έχει, αλλά τότε ο Θεός θα την αποκαλύψει διά της Εκκλησίας του. Και ο Ιερός Ευαγγελιστής ακούει τον αριθμό των εσφραγισμένων, είναι 144.000 από τις 12 φυλές του Ισραήλ.

Δεν είναι ακριβής αριθμός, αλλά συμβολικός και πρόκειται διά τον κατά πνεύμα νέον Ισραήλ, δηλαδή χριστιανοί εξ Ιουδαίων και εξ εθνών. Δηλαδή και εξ Ιουδαίων και εξ εθνών. Το δεύτερο διάψαλμα, το οποίο συμβαίνει κατά τη λύση της έκτης σφραγίδος.

Εδώ φαίνεται η λειτουργία της θριαμβευούσης Εκκλησίας. Είναι μια σκηνή που δείχνει προς το μέλλον των πιστών που θα σφραγιστούν επί της γης. Το διάψαλμα αυτό αποτελεί μια εκ των ωραιοτέρων σελίδων της Αγίας Γραφής και το αποκορύφημα του βιβλίου της Αποκαλύψεως.

Και ιδού, όχλος πολύς, όν αριθμήσαι αυτόν ουδείς εδύνατο, από κάθε λαό και γλώσσα και φυλή όλων των αιώνων και όλων των εποχών, όλοι αυτοί προέρχονται από τη θλίψη τη μεγάλη, και ελεύκαναν τα ημάτια τους εις το αίμα του αρνίου, στο μαρτύριο, δηλαδή έγιναν μάρτυρες Χριστού. Δι' αυτό και για αυτούς δεν υπάρχει δάκρυ και πόνος, πείνα και δίψα και ταλαιπωρία. Παντοτινά βρίσκονται ενώπιον του θρόνου του Θεού και τον λατρεύουν εις το διηνεκές. Έκτον, και ερχόμεθα εις τη λύση της εβδόμης σφραγίδος, έβδομα συγγνώμη. Έκτον, και ερχόμεθα εις τη λύση της Εβδόμης Σφραγίδος, έβδομα συγγνώμη. Με το άνοιγμά της γίνεται σιγή, ως ημιώρου, εις τους Ουρανούς και κατόπιν εμφανίζονται επτά άγγελοι με επτά σάλπιγγες που η παρουσία τους ανοίγει μια καινούργια επτάδα πληγών.

Η πλήρωση της Δευτέρας Επτάδος δεν είναι χρονική επέκταση της πρώτης, όπως λέγαμε, αλλά απλώς λεπτομερέστερες πτυχές της πρώτης Επτάδος, η οποία εξετέθη διαγραμματικά, ενώ τώρα έχουμε μία λεπτομεριακότητα, περιπλοκότητα, δυσληπτότητα και φοβερότητα των εικόνων.

Πρώτο σάλπισμα, υπό του πρώτου Αγγέλου, χαλάζι, φωτιά και αίμα έπεσε στη γη και το τρίτο της γης κατεκάη, όπως και το τρίτο του φυτικού βασιλείου. Η πληγή αυτή θυμίζει την πρώτη και εβδόμη πληγή του Φαραώ, που εκείνες οι παλιές φαραωνικές πληγές υπήρξαν ιστορικοί τύποι των πληγών των Εσχάτων.

Η τιμωρία των Σοδόμων υπήρξε και αυτή τύπος ιστορικός αυτής της εσχατολογικής πληγής. Το καταπληκτικό είναι ότι οι ιστορικοί τύποι δεν αφήνουν περιθώρια διά μίαν αλληγορική ερμηνείαν. Δεύτερο σάλπισμα: Ένα αντικείμενο σαν βουνό φλεγόμενο έπεσε εις την θάλασσα και το τρίτο των ψαριών απέθανε αφού το νερό της θαλάσσης έγινε σαν αίμα κόκκινο.

Το ίδιο συνέβη και με το τρίτο των πλοίων. Οι παλαιοί εκκλησιαστικοί ερμηνευταί ήταν αδύνατο να φανταστούν τις επιτεύξεις του τεχνικού πολιτισμού που θα μπορούσε να στραφεί εναντίον του ιδίου του ανθρώπου.

Εδώ ισχύει το του Αγίου Ανδρέου Κεσαρίας, ο χρόνος αποκαλύψει και η πείρα διδάξει. Σήμερα μία ραδιενεργός μόλυνση, από την έκρηξη μιας πυρηνικής βόμβας, είναι ικανή να επιφέρει τέτοια καταστροφή όπως προβλέπεται από την προφητεία.

Αλλά αγαπητοί μου θα συνεχίσουμε πρώτα ο Θεός την ερχομένη Κυριακή.