Μίλα αληθινά για να σε καταλάβω: Αββάς Ποιμήν Α΄

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

Το αγγλικό κείμενο είναι η τελική προετοιμασμένη μετάφραση. Παραλείπονται μουσικά και επιλεγμένα δυσδιάκριτα τμήματα. Διατίθεται αγγλική ψηφιακή αφήγηση με συνθετική φωνή.

Λήψη τελικού αγγλικού κειμένου (TXT)

Have you heard the saying, “Madness doesn’t go to the mountains”? Well, I’ve heard it too.

My dear friends, welcome to Passages on Piraeus Church Radio, the station that speaks to our souls. I began by telling you about something crazy I heard about—or rather, read online. It was a news story about a man in Russia who was afraid of death. He wanted to find out whether he could endure the feeling and overcome his fear. So what did he decide to do? He asked a friend to bury him alive for one night. He would spend the night in a grave with a bottle of water and a mobile phone, breathing air from above through a small tube. His friend did it.

Apparently quite a few people have tried this. It happened in Russia, and people do it for the experience. Some want to try unusual things in life: cars, parachutes, helicopters, whatever appeals to them. This man chose this strange experience. His friend put him in the grave, buried him, and gave him the bottle and the phone. “We called him that night,” his friend said. “We spoke to him. ‘How are you? How do you feel?’ ‘Fine, thank you. I’m drinking water, I’m breathing, and I’m all right.’” His friend went home to sleep. But when he came back in the morning to dig him out, the man was dead. It had rained, and somehow the tube he was breathing through became blocked. He suffocated. He really died in that grave.

Just think: the man wanted to overcome his fear of death. He wanted to become familiar with it, and look what he ended up doing. That saying came to mind: “Madness doesn’t go to the mountains.” My friend, what have you got yourself into? The newspaper said that others had tried it and come out alive. They described how they felt spending the night in the darkness, and believed the experience had brought them closer to being unafraid of death. That story weighed so heavily on me that I picked up the Gerontikon, the Sayings of the Desert Fathers, to read.

I’m telling you the truth. Yes, Vasilis, thank you. Many thanks to Vasilis Hatzinikolaou, who is with us again today. And thank you to all of you who love him, send messages to his own email address, and enjoy his music and his CDs.

Well, Vasilis, I wanted to calm down a little. So I picked up the Gerontikon and came upon Abba Poemen. Once, it says, Abba Poemen was troubled because his brother was spending time with people he did not approve of. He was upset. He thought, “My brother has fallen in with the wrong crowd. I don’t want him associating with these people. My heart has no peace. I’m disturbed; I’ve lost my peace. I’ll go and ask Abba Ammonas what he thinks.” So he told him: “Father, my brother spends time with people I don’t approve of, and it troubles me.” Saint Ammonas turned to him and said, “Poemen, are you still alive? Are you still...”

“Are you still concerning yourself with things like this? With what this person does and what that person does? Are you watching other people’s lives and letting them disturb you? Go and stay in your cell. Take this thought to heart, and believe it: you have already been in the grave for a year.” Wait a moment, I thought as I read it. I turned away from that upsetting news story, opened the Gerontikon, and here again were stories about graves and tombs. Get into a grave while you’re alive? What is going on? I read it again. “Take it to heart,” he tells him, “that you have already been dead for a year, and you will find peace.” He did not tell him to get into a grave. He told him to imagine that he had died. One saint giving counsel to another: die in your thoughts.

That means imagining you have already been dead for a year, and seeing how it brings you peace. My dear friend, whether this year is 2011, 2012, or 2013, think of the year you are in, go back one year, and say to yourself, “I had already left this world by then.” Now imagine you hear that someone at work is insulting you. What do you say to yourself? “But I died last year.”

If I had died last year, would I be concerned with insults and slander? With what one person says about me, whether people love me or criticize me, whether they can stand me, whether someone... Why be concerned with all that? Do the dead concern themselves with it? There is a kind of dying to such things that leaves the soul alive to other things: alive to love, to communication, to unity, to giving, to warmth...

To forgiveness. These are the places where we let the life in our souls come forth, where we come alive. A wife, for example, will be alive to her husband. She will be alive in how she treats him, as his wife and as a person of tenderness and kindness. But when a problem comes up at home, perhaps a scornful word, something dismissive or belittling, that is when you should remember this. That is when you should call to mind your death—and not even a death still to come. That is what strikes me as unusual in the story of Abba Poemen. He does not say, “You will die.” He says, “Think of yourself as having died a year ago,” and you can let the matter rest. But when someone asks you to help a poor person, don’t say, “Ah, you see, I died a year ago.” No. Then you must be alive. Then you must go.

But suppose someone calls and says, “You know, I was at a dinner, and people were talking about you and criticizing you.” Let it go. Of course, you won’t tell the caller, “I died a year ago.” Say it to yourself. The point is to keep from becoming upset, wounded, or offended. Thinking of death in this way can bring great relief. It can be deeply comforting and freeing. I let these things go. The Apostle Paul says it, and all the saints say it: we must die to certain things in this world.

To certain things, yes, but not to everything. You must not be unresponsive when your child needs your help. You must not be unresponsive when your brother needs to talk through a problem and needs your interest, love, and care—your time and effort, even your sacrifice and a sleepless night. Then you do not say, “You know, I’m dead.” But...

When something sinful strikes at your sense of worth, your dignity, or your honor, shakes your soul, and makes you lose your trust in God, say to yourself, “Why should I care what others say about me in such matters? I’m dead.” That comforted me. I thought, “Look at Abba Poemen!” So I kept reading that part of the Gerontikon to see what else this saint had to say. He seemed such an unusual person to me. I had never heard advice like that before. The saints of the Gerontikon are so authentic, so honest and genuine. They win our hearts because they do not pressure us or force their teaching on us. They simply open the creaking old door of their cell...

Then they say, “Come in if you like, and see how I live. Then go in peace. If something you have seen in my life speaks to you, put it into practice. If you don’t want to, don’t.”

There is no teacher’s hand raised, no finger pointing upward and saying, “You must do this, or you’re lost.” No, my brother. I’m telling you, I love you. There is only one person I know how to push: myself. I won’t push you. You decide what to do and take your own steps. Don’t let yourself be driven by compulsion, as so many people say they are.

I hear this from people. I don’t know why it happens, but it does happen in our lives. “I’ve been under so much pressure,” someone says. People now in their fifties and sixties come to confession and tell you, “I’ve been pushed terribly hard all my life.” By parents, relatives, people in the Church, and teachings. And I wonder, why so much pressure, my friend? Why keep doing this? The Gerontikon loosens that tight necktie choking us and says...

“Relax a little. Undo that button at your neck. It’s choking you, and you can hardly breathe. That is the point. If you can breathe, dress however you like. But if you cannot breathe, shouldn’t your life come first—your breath, your balance, your happiness?”

I liked Abba Poemen, so I read on. It says that when he went to Egypt with his disciples and settled in a place to live... Well...

An older elder already lived there. He had a reputation, was well known, and everyone went to see him. But when Abba Poemen arrived with his disciples, people stopped visiting the older elder. They all went to Abba Poemen instead. He had become the better-known one. His example, his teaching, and his manner drew people to him and warmed their hearts. The older elder was upset. He grew jealous and angry, envied Poemen, and began speaking against him and criticizing him. He thought, “I’ve had a good name here for all these years...”

“And now you come along and draw everyone to yourself.” You might ask, “Did those people belong to him?” That is hardly the point. It is a matter of standing, reputation, ego, and ambition. In the end, we see that this can take hold of any of us. You and I can be in the Church and enjoy having people around us, people we think of as our own, who follow us and always want to hear us. That is ego. It is a human weakness that affects us all. Imagine a child saying to his mother, “Mom, I went to my friend’s house today, and his mother made chicken wings. Yours don’t compare. Hers were the best in the world!” The mother feels jealous. She thinks, “Hold on. Why am I suddenly being put down and pushed aside?”

“I’ve been cooking for you all this time, and now you pay me no attention and go eat someone else’s food!” It’s human. We experience this in every part of life. But beyond the human there is also something divine and holy, and Saint Poemen had it. When Abba Poemen heard that the older elder was upset and speaking against him, he said to his disciples, “My friends, what’s happening here isn’t good.” They replied, “Yes, he’s envious. He isn’t being kind.” “No, no, that’s not what I mean. It isn’t good on our part. What can we do? He doesn’t like us. That’s how he feels; he has the wrong idea about us. But what about us?” “What do you mean? He’s the one with the problem.” “He is. But how can we help him?”

“We can help him change the thought in his mind and heal his heart. How should we answer the envy directed at us? With envy, or with contempt? Should we say, ‘Let him talk. He’s a nasty man who speaks against us’?” Perhaps that’s what I would say. I might dismiss him and think, “Well, he should have been more careful. We’re the ones with more gifts and abilities.” But is that the point? Christ did not speak that way. He said that everyone would know we are His disciples if we have love for one another. Yes, you draw people to you. But do you love those who draw fewer people? Do you remember that you all belong to one body and are called to love one another?

Are you all seeking to glorify Christ, or are you drawing people to yourself? So Abba Poemen said, “What shall we do?” The others asked, “Pray?” “Yes, but something besides prayer. You, cook a good meal—the best you can. And you,” he said to another, “bring a flask of our best wine.” “What’s that for?” “Get the food and the wine ready, and let’s go.” “Where?” “To the elder. All of us.” They would go to the elder who, they had heard, was jealous of them and spoke against them. And what would they do? Eat with him. Win his heart through love. Isn’t that what God wants? His disciples were moved. “What kind of man is our teacher, our elder, our guide?” they thought. That is what it means to be a guide.

He taught his disciples by that suggestion alone. Everything you do can teach. The way you solve your problems shows others how you face life: whether you answer evil with more evil, or with love—love like Christ’s on the Cross, sacrificial love, love with patient endurance and humility. They took the food and wine to the elder’s cell and knocked. His disciple came to the door. “What do you want? Who is it?” “We’ve come with our elder, Abba Poemen, to receive your elder’s blessing.” “Our elder can’t see you. You must leave.” They told him, “Elder, Abba Poemen is here.” “Tell him to go away,” he said. But Abba Poemen said, “That’s all right. Keep asking.” “Please, open the door to us.”

“Please open the door, so we can receive the elder’s blessing. We’ve brought him a gift and would like to see him.” “No, go away. He doesn’t want to see you. He can’t see you now.” The man was angry; his pride had been wounded. The Gerontikon says it was terribly hot. Abba Poemen and his disciples stood under the blazing sun with their food and wine. They waited, knocked, and said, “Elder, please open the door so we can receive your blessing. We love you.” At last the elder opened it. “Come in, come in.” They went inside and ate together.

They said, “Elder, we’ve brought you food and wine. We thought we might sit together and receive your blessing.” When he saw their humility and patient endurance, do you know what happened? He was moved to compunction. That is...

His heart softened. He felt Abba Poemen’s kindness and thoughtfulness. And do you know what he said? “My friends, you’ve won me over. I’d heard that you were good people, different from others, and I was upset because I’m only human. But now I see that you’re a hundred times better than anything I heard. You are wonderful people, fine in character, true Christians. You’ve won me over.” From that day, he became their friend and they were reconciled. That is how you can win someone over. No lofty talk about spirituality while hiding sharp knives behind your back. Food, drink, and human kindness. Begin there, with kindness, and let God be present in the way you treat people.

It is deceitful and hypocritical to use God’s name when I really mean something else—to punish or take revenge in God’s name, while what I’m actually expressing is my own envy, spite, anger, or dislike. That’s why Abba Poemen said, “We’ll go as ordinary people.” Don’t you like that? Abba Poemen won me over. I liked him very much.

And here you are with your own troubles and concerns. I think that if Abba Poemen were alive today, he would want to hear about them. Whether your tooth hurts, your stomach hurts, your children are worrying you, the house is a mess—“Come in, Father, sit down, though the place is dusty”—or you have no money, you wouldn’t feel awkward telling him. He wouldn’t say, “Please, leave all that aside. I want to discuss spiritual things.” Let me tell you something: Abba Poemen wasn’t very fond of that sort of spiritual talk. That’s how I put it, but he said as much himself. Once an elder heard wonderful things about him and thought, “I’ll go and meet this saintly man. Since he’s a saint, I’ll speak to him about holy things.”

By “holy things” he meant the Fathers, theology, lofty ideas, and passages from Holy Scripture. He arrived and asked Abba Poemen’s disciple, “Where is the elder?” “Inside.” “Please tell him I’d like to see him.” Abba Poemen said to let the visiting elder in. The visitor began talking about lofty spiritual matters. Abba Poemen sat silent, unresponsive, as though mute. “Father, you know that passage in the Gospel, that saying of the Fathers, that lofty teaching...” Still Abba Poemen remained silent. The visitor came out disappointed and told the disciple, “I’ve come such a long way, hoping to be edified and talk about spiritual things. I went in to see Abba Poemen...” “Yes, yes, and what did you say? What...”

“Yes? What did the elder say? Did he give you some good counsel?” “He said nothing. He didn’t answer me at all.” “Why do you think that was? Wait here. Don’t leave. I’ll go and ask him,” said the disciple. He went in and asked Abba Poemen, “Elder, why didn’t you speak to the father? He’s very upset out there. He traveled so far to see you.” He added, “You said nothing to him. Why?” Abba Poemen replied, “My child, he belongs among the heights and speaks of lofty things. I belong down here and speak of earthly things. He spoke to me about spiritual matters I know nothing about. If he had spoken about the passions of the soul, about human weakness and the things I live with—my pride, my malice, my love of pleasure, my curiosity, my habit of judging others—I would have spoken to him. I know those things, because I’m like that too.”

“But he was telling me things I don’t know. What he was saying is too lofty for me; I can’t grasp it. We’re on different wavelengths: his is very high, mine very low.” “Oh, that’s why you didn’t speak to him, that’s why you didn’t speak to him. All right, wait here.” The disciple went out and told the visitor, “Father, do you know why Abba Poemen didn’t speak to you? You were speaking to him about very lofty things, and he doesn’t like that. He wants real conversations, and real conversations are about the things you actually live through.” “I didn’t know that. May I go in again?” “Go back in. But don’t speak to him about such things again, or he won’t answer you again.” The visitor went in a second time and asked, “Father, what should I do, then, when I too am overcome by the passions of the soul?” When Abba Poemen heard this, a smile lit up his face, and he said, “Now you’ve done well to come.”

“Come, sit down and let’s talk. I’m glad you came back. Speak to me about these things, and I’ll share whatever I can to help you.” When the visitor left, he said, “My friends, this truly is the right path.” The secret to making progress is to be honest and genuine, with your feet on the ground. Name the things that trouble you. You cannot heal something if you refuse to see it and speak only of lofty ideas.

Someone once came to confession during an important season in the Church’s life, but felt none of its spiritual meaning. What could he do? That was the truth of his experience. It may be Lent, yet someone may be consumed with anxiety about a car loan or poverty at home. That is what he needs to talk about, and that is where he needs God’s help. That is where God’s grace meets your everyday, earthly problem. And that is deeply divine. You cannot say, “The Lord’s Crucifixion overwhelms me,” if those are empty words, while the day before you had a bitter fight at home with your children or with a neighbor over the building expenses, and now you won’t speak to the person across the hall. Then you go to a discussion at church and say, “I experience the Lord; I rise to lofty heights in prayer,” while still judging others. Come now, let’s be a little more truthful.

Abba Poemen could have said all that, but the poor man didn’t. He said nothing. He simply kept silent.

It strikes me, and I wish I could ask him, “Father, when you said nothing, weren’t you worried what the visitor would think of you?” “No, I wasn’t. Let him think what he likes. I’m not concerned with what someone says about me when he isn’t being true to himself. If I had joined in and spoken about those lofty things, wouldn’t I have encouraged his illusion that he was a spiritual man? My silence brought him down to earth abruptly. Once he was grounded, I could help him learn how to rise again in the right way.”

But starting from the foundation, beginning your ascent with the right steps, not the other way around, you will start with what concerns you: the everyday, the commonplace, the simple, the boring. How are you getting on with your neighbor over the shared building expenses? Do you say good morning to each other, or do you look out the window?

...to watch the door and see when the other person has gone out, so you can leave afterward without meeting or greeting them. Deal with those things first. Christ is there. Even if that does not seem spiritual to you, it holds a great deal of spiritual life. The proof is how hard you find it to do. That is why you struggle: genuinely spiritual things unsettle us. They elude us, make things difficult for us, press against our pride, and we can hardly manage them. Saint Poemen was very humble, a wonderful man.

I think he would have liked your music too. Thank you for the selections you’ve played today. The station’s phone numbers are 4118602 and 4118640. I also have many emails and letters here thanking us for the program. Thank you so much for your kindness and love. And thank you to those who have written such kind words about our book. It isn’t mine alone: these broadcasts belong to both of us, to you and me. Several of them have been printed as a book, with the words written down just as they were spoken on air. The book is called Strengthen Your Soul. It was published by the Panagia Galaxidiotissa or Thalassokratousa Association in Galaxidi, Phocis, near Delphi. Thank you for reading it.

I also thank Eleni, who told me she bought several copies of the book to give to her relatives. And I thank Mr. Kostas, who calls from abroad and has given it to his relatives too. I also thank someone who brought me down to earth by saying that the point is not only to listen to what we say, but to live it. You are right. That is my struggle too. It is my prayer, and it is where I fall short: that one day I too may live and put into practice what I say. And the program’s email address is...

Perasmata, www.papakigiahou.gr. The station’s phone numbers are 4118602 and 4118640. The program is also rebroadcast late at night during the week, and in a few days it will be available online to download and listen to whenever you like, at your leisure, at a time that suits you.

And I also liked how he gave people comforting advice and spoke about their problems so calmly. He did not upset anyone or stir up arguments and tension. That takes great skill. To communicate with others and help them in that way, you must have searched deeply within yourself. You need to be at peace with yourself and with God; you need illumination and discernment. But a careless person has no discernment. First you must have shed much blood and many tears in the struggle with your own soul. You must have undergone an upheaval, an earthquake, a revolution within. You must have torn down the old things and confronted your own unhealthy ideas, prejudices, idols, and illusions. You must...

...come down to earth before you can help someone else. That is what Abba Poemen did. Another elder heard that his disciples were going into town to bathe and were neglecting their souls, living rather loosely. He grew angry, gathered them together, and took away their monastic habits. ‘Take off your cassocks and give them back to me,’ he said. ‘You are not monks if you live like this, growing lax instead of being strict and attentive in your spiritual lives.’

‘You cannot go on being monks this way.’ So he took their cassocks and piled them up. With his head spinning and so many intrusive thoughts, or logismoi, troubling him, he went to Abba Poemen and told him what had happened. ‘Father, this cannot go on. These men are monks, yet they go into town to bathe, enjoy themselves, and live an easier life. They are not living as men of God.’ ‘And what did you do, my child?’ Poemen asked. ‘What are those things you are carrying?’ ‘I gathered them together and told them, “Take off your cassocks. That is the end of it. You will no longer be monks.”’

Strictness. More strictness, the axe coming down: that is supposed to change people. But Abba Poemen said to him, ‘Tell me, do you have nothing left in you of the old man? Have you completely stripped off your old self? Are you so perfect?’ ‘No,’ the elder said. ‘I am not entirely perfect either. I still carry something of my old ways.’ ‘Well then,’ Poemen said, ‘you are like the others.’

‘The only difference is that you do not do what they do. You do not go into town to bathe, and no one sees you living a more relaxed life. But you know within yourself, and God knows, that you too are not free of everything. Are you not human too, a sinner subject to sin?’ The elder was moved to see a Saint so strict with himself and so gentle with others. He took the cassocks he was holding, went back to the other fathers, and said, ‘Take your habits back. Put them on again, and forgive me for treating you so harshly.’

Isn’t that it? Such kindness, such mercy, such love wins a person over. I believe those men, once they put their cassocks back on, renewed their struggle and took it to heart. They must have said, ‘Come on, brothers. Our elder has forgiven us. Let us make a more earnest effort. Let us not grow lax and live like everyone else in the world. We have dedicated ourselves to God, after all, to a life of inner growth, prayer, poverty, fasting, and self-restraint. Let us keep to these things.’ Isn’t that so? When good people beside us love us instead of punishing us, they win us over. I ask you: have you won over someone close to you through your gentle manner? Do not answer me, defend yourself to me, or make excuses to me. I am not the judge.

Your happiness is the measure. You will answer through your happiness, your pain, or the longing in your soul that remains unsatisfied. You may tell me, ‘Yes, I shout, but I am right to shout.’ Well, the other elder had a point too, and Abba Poemen had a point. But being right is not what brings you to Paradise. What brings you there is the wisdom of humility and discernment: the sensitivity and gentle manner that win another person’s soul. Do we win over the souls of those close to us? Yes, we do. You have often won over your loved ones because your manner is so kind. It moves me to see and hear it. I know people too; I do not live alone...

...but among other people, and I see what kindness can do.

Kindness wins people over. Everything else betrays insecurity. When we pressure others, it shows that we ourselves are insecure, that something within us is unsettled. If I feel I have to pressure you about something, perhaps I have doubts about what I am doing and take no joy in it. Someone who finds joy in life helps others gently and calmly. ‘All right, try to overcome it a little, if you want,’ you say. The other person feels relieved. They do not feel as if a slipper is being raised to smack them on the head. They think, ‘They love me. They respect me. They leave me free to choose.’ And when you leave someone free to choose, they do not always choose evil. Remember that. Evil frightens us; we recoil from it. These are the things I liked as I read about Poemen.

Above all, do not lose heart because of what I have said. Even if we are not as the Saint calls us to be, let us not despair. If you are a sinner, do not despair. And you, too, who have sinned and done many things in your life: do not despair. Yes, you have done many things. I do not want to stress that word ‘many’ or put it quite that way. But you have done much; I say it plainly. You know how serious some of it was: harm to others and harm to yourself. One thing was ruined, then another happened, and now you are close to despair. Do not come to me, because I too may disappoint you. Go to Abba Poemen and ask him whether there is hope of salvation for you...

...and whether God will receive you. Will you? Go and ask him. Others asked him too, and what a beautiful answer he will give you. It will be as sweet as Turkish delight...

...as sweet as cake and sponge cake. Your soul will be soothed and grow peaceful; it will rise again and return to repentance, to metanoia.

Some people in despair came to Abba Poemen and said, ‘I have fallen into a very grave sin. I am desperate, and I want to struggle against it. But I do not know how long it will take for God to forgive me. Would three years be enough? If I repent for three years, will God forgive everything I have done, however much it is?’ Abba Poemen answered, ‘Three years? Three years is far too long.’ ‘But then how long, Father? If three years is too long, shall we say one year? Must I wait a year for God to forgive me?’ ‘That is far too long.’ ‘How long, Father? All right, let us say forty days, the length of Lent. Forty days of fasting, like the Lenten fast.’ ‘No, my child. For God, even that is far too long.’ ‘But I have committed grave sins.’

‘Even days are too long.’ ‘Then, Father, you tell me.’ ‘Listen, my child,’ Abba Poemen said. ‘I believe that if a person repents from the heart for what they have done and makes an earnest effort to live differently—to learn to love where they once hated, and where they once wounded someone...’

‘...hurt them deeply and crushed them, to learn to comfort them and show them kindness and love; where they once stole, to learn to... You see what I mean. That is true repentance, true metanoia. If you truly repent, I believe God will receive you even within three days. Spend those three days mourning for your sin. Recognize your wrong, weep over it, and feel the weight of your guilt. That too can be a process that brings relief and sets you free. Mourn for the state of your soul. I mean mourning for your soul, as we would mourn for a loved one who has died. Suppose I caused an accident: I struck someone, and a woman broke her arm. I would feel that. I might have been at fault, or I might not, but I would still feel that I had been involved in someone breaking her arm. You cannot get over that in a minute, and it would not help to forget it in a minute. There is a balance here: neither one minute nor a whole lifetime, nor even three years, Saint Poemen says.’

Live with it for a few days, though, and struggle earnestly before God not to do it again. God loves you. Understand, we are not talking here about when someone should receive Holy Communion; that is another matter. I am telling you what the Gerontikon says: God opens His arms at once and welcomes you close to Him. Aren’t those comforting words? Could anyone in despair hear them and not want to go and confess to Abba Poemen? Perhaps not to me, or to other fathers who do not say this so readily. But I would go to Abba Poemen. If he told me that God would receive me within three days, I would say, ‘I want Him to receive me. I want to return to God.’

So that is how I began today, speaking to you about Abba Poemen. I liked these stories. I found them in a book, though not the one I mentioned earlier, my own book, Strengthen Your Soul. That is the book we put together from these programs: seven broadcasts written out as text, along with a CD so you can listen while driving or at home, and read them when you have a quiet moment. That is our Strengthen Your Soul. It is also sold at the Piraeus Church bookshop. The book I am using now for the Gerontikon is called An Elder Said, published by Asteros Papadimitriou. It presents the Gerontikon in modern Greek. I recommend it. If I had to choose between my book and this one, I would choose this one. Thank you, because it holds the wisdom of the ages, the wisdom of the fathers, of Saintly people, and it gives us a guide for living.

These things are very helpful. But notice what we are doing today. We are not simply taking these stories as they stand and saying, ‘The elder said this, this, and this. Full stop.’ We are trying to explore them and bring them into the here and now. You may be holding your baby in your arms right now and thinking, ‘Oh, the baby!’ Someone else is on the way to work. Another comes home with a head spinning from figures and bills. Someone is looking for work and was turned down today. Another lost their job the other day. Someone has lost a child; someone else has married. Each person lives through their own circumstances. So I need to take what the Gerontikon says and bring it into the shape of your own life, where you are living now, so that what Christ says may happen...

My wine goes into new wineskins. It adapts and comes alive in new situations. The point is not to repeat the past by rote, but to draw on its life and the tools it gives us—its energy, grace, the Holy Spirit, and wisdom—and bring them into my own life in the twenty-first century. These events may have happened in the third, fourth, or fifth century, but I can bring them into the present. This is the wisdom of God. This is the great storehouse of wisdom in the Church, and we are called to carry that wisdom forward. We bring the old into our lives in a way that speaks to today.

We bring the old to young people. And you are young too, even if you are seventy or eighty: you are people of our time. Whatever your age, you are a child of your own time. Vasilis Hatzinikolaou, thank you so much for keeping me good company today, along with Abba Poemen. And thank you for listening to the program once again.

The station’s phone numbers are 4118602 and 4118640. The program’s email address is atheata@perasmata.gr. I hope the rest of your week goes well. May God comfort you. Whenever you feel troubled, I hope you remember how this program began and say, ‘I’m alive! I could have been in the next world since last year. At least I’m alive now.’

‘I may have problems, but I’m alive. I thank God that I’m alive, and I won’t let what people do or say to me get under my skin. I enjoy the good things in life. I focus on the light. I focus on Christ. The other things are there, but I do not dwell on them. I am dead to them. I am alive to the light Christ gives me. He calls me to life, to hope, and to strength, and that is how I manage to stand firm.’ Say that to yourself, and you will live. That is Abba Poemen’s advice for finding comfort. Enter that tomb and bury the things that grieve and trouble you. Live in the light and love of Christ. Be dead to the things that drag you down and alive to Christ, who raises you up

in every season of the year. May you have strength. Take care, and we’ll speak again in a few days. You’ll see how quickly they pass.

Το ελληνικό κείμενο ακολουθεί την ομιλία της πρωτότυπης ηχογράφησης. Τυχόν μουσική, ψαλμωδία ή δυσδιάκριτα σημεία διακρίνονται από την ομιλία. Η πλήρης ελληνική ηχογράφηση διατηρείται.

Λήψη ελληνικής μεταγραφής (TXT)

Ακούσει αυτό που λένε, η τρέλα δεν πάει στα βουνά; Ε, κι εγώ το έχω ακούσει.

Αγαπητέ μου φίλε, αγαπητή μου φίλη, στα Περάσματα, στην Πειραϊκή Εκκλησία, στο σταθμό που μιλάει στην ψυχή μας, σας χαιρετώ. Και ξεκίνησα λέγοντάς σας για μια τρέλα που άκουσα, που διάβασα συγκεκριμένα στο διαδίκτυο. Είναι μια είδηση που διάβασα αυτόν τον καιρό για κάποιον άνθρωπο, λέει, στη Ρωσία, ο οποίος, επειδή φοβόταν το θάνατο, ήθελε να δοκιμάσει περίπου πώς θα αντέξει αυτή την αίσθηση, να ξεπεράσει το φόβο του θανάτου. Και τι κάνει μέσα στην απόφασή του αυτή; Λέει σε ένα φίλο του να τον θάψει ζωντανό για ένα βράδυ, να διανυκτερεύσει δηλαδή μέσα σε ένα τάφο, να του δώσει ένα μπουκάλι με νερό και ένα κινητό και να έχει και ένα μικρό σωληνάκι με το οποίο θα αναπνέει από τη γη, θα παίρνει αέρα από πάνω. Ο φίλος του το έκανε.

Το κάνουν πολλοί, στη Ρωσία έγινε αυτό, το κάνουν αρκετοί, λέει, το έχουν δοκιμάσει αυτό, έτσι σαν μια εμπειρία που πολλοί λένε, ας πούμε, θέλω να δοκιμάσω παράξενα πράγματα στη ζωή μου, να έχω εμπειρίες που δεν είναι συνηθισμένες, άλλοι με το ένα, άλλοι με αυτοκίνητα, άλλοι με τα αλεξίπτωτα, άλλοι με ελικόπτερα, άλλοι με οτιδήποτε ο καθένας. Αυτός σκέφτηκε αυτό το περίεργο πράγμα. Τον βάζει ο φίλος του, τον θάβει, του δίνει το μπουκάλι, του δίνει το κινητό. Το βράδυ, λέει, πήραμε τηλέφωνο στο κινητό, μιλήσαμε. Πώς είσαι; Πώς νιώθεις; Καλά, ευχαριστώ, πίνω και νερό, αναπνέω και καλά. Πήγε να κοιμηθεί ο φίλος του στο σπίτι και το πρωί που πήγε να τον βγάλει και να μιλήσουν, δεν ήταν ζωντανός ο άνθρωπος, διότι είχε πιάσει βροχή, λέει, και κάπως έφραξε αυτό το σωληνάκι που είχε να αναπνέει και ο άνθρωπος έσκασε. Πέθανε μέσα στον τάφο, κανονικά.

Να δεις, ήθελε να ξεπεράσει ο άνθρωπος το φόβο του θανάτου, ήθελε να εξοικειωθεί με αυτή την έννοια και πες, κοίτα τι πήγε και έκανε. Και εκεί μου ήρθε αυτή η φράση και λέω, η τρέλα δεν πάει στα βουνά. Άνθρωπε, πού έβαλες τον εαυτό σου; Άλλοι όμως, λέει, το πέτυχαν, έγραφε η εφημερίδα, ότι άλλοι το δοκίμασαν και βγήκαν ζωντανοί και είπαν πώς ένιωσαν το βράδυ μέσα στο σκοτάδι κλπ. Και πίστεψαν ότι με αυτόν τον τρόπο προσέγγισαν την αφοβία του θανάτου. Και όπως είχα λίγο ψυχοπλακωθεί από αυτήν την ιστορία, πήρα το Γεροντικό να διαβάσω.

Αλήθεια σου λέω. Ναι, Βασίλη, ευχαριστώ. Ευχαριστώ πολύ τον Βασίλη Χατζηνικολάου που και σήμερα είναι κοντά μας και ευχαριστώ πολύ και εσάς που τον αγαπάτε και του στέλνετε τα μηνύματά σας στο δικό του email και χαίρεστε για τη μουσική του και για τα προσωπικά CD του.

Εεεε... Ήθελα λοιπόν να... Ηρεμήσω λίγο μετά, Βασίλη, και πήρα το Γεροντικό και πέφτω πάνω στον Αββά Ποιμένα. Και ο Αββάς Ποιμένας είχε κάποτε, λέει, σκανδαλιστεί επειδή ο αδερφός του έκανε παρέα με κάποια άτομα που δεν τα ενέκρινε ο Αββάς Ποιμένας και στενοχωριότανε. Και λέει μέσα του, ο αδερφός μου έμπλεξε, δεν θέλω να κάνει παρέα με αυτά τα άτομα, δεν έχω ηρεμία στην καρδιά μου, ταράζομαι, έχασα την ειρήνη μου. Θα πάω να ρωτήσω, λέει, τον Αββά Αμμωνά να μου πει τη γνώμη του. Και του το είπε. Πάτερ μου, το και το, ο αδερφός μου, λέει ο Αββάς Ποιμένας, κάνει παρέα με κάποια άτομα που εγώ δεν τα εγκρίνω και ταράζομαι. Και γυρίζει ο Άγιος Αμμωνάς και του λέει του Αββά Ποιμένα, Ποιμένα, ακόμα ζεις; Ζεις...

Ακόμα, ασχολείσαι με τέτοια πράγματα; Τι κάνει ο ένας και τι κάνει ο άλλος; Και περιεργάζεσαι τη ζωή των ανθρώπων και ταράζεσαι εξαιτίας των άλλων; Πήγαινε και μείνε στο κελάκι σου και βάλε στην καρδιά σου τη σκέψη και πίστεψέ το ότι έχεις ήδη ένα έτος που βρίσκεσαι μέσα στο μνήμα. Κάτσε, κάτσε, λέω μέσα μου, το διάβασα. Λέω, συγγνώμη, εγώ άφησα την είδηση αυτή που με ψυχοπλάκωσε, πέφτω στο Γεροντικό και λέει πάλι τις ιστορίες για μνήματα και τάφους και μπες στον τάφο και είσαι ζωντανός; Τι γίνεται εδώ πέρα; Το ξαναδιαβάζω. Βάλε, του λέει, στην καρδιά σου ότι είσαι ήδη πεθαμένος εδώ και ένα χρόνο και θα ηρεμήσεις. Δεν του είπε να μπει στον τάφο. Του είπε να βάλει το μυαλό του να σκεφτεί λες και έχει πεθάνει. Συμβουλή Αγίου σε Άγιο. Του είπε να πεθάνει νοερά.

Το οποίο είναι να σκεφτείς ότι είσαι ήδη νεκρός εδώ και ένα χρόνο και θα δεις ότι θα ηρεμήσεις. Δηλαδή, αγαπητέ μου φίλε, αν φέτος είναι 2011, 2012, 2013, να σκεφτείς και να πεις τι είναι φέτος, βγάλε ένα χρόνο και πες ότι πριν ένα χρόνο ήδη έχεις φύγει από τον κόσμο αυτό. Και μαθαίνεις φέτος ότι κάποιος σε βρίζει στη δουλειά σου. Και τι λες μέσα σου; Μα εγώ έχω πεθάνει από πέρυσι.

Αν είχα πεθάνει από πέρυσι, θα ασχολιόμουν με τις βρισιές, με τις συκοφαντίες, τι λέει ο ένας για μένα, αν με αγαπούν, αν με κατηγορούν, αν με χωνεύουν, αν κάποιος με... Τι ασχολείσαι με αυτά; Οι νεκροί ασχολούνται; Υπάρχει δηλαδή μια νέκρωση η οποία έχει να κάνει με μια ψυχή η οποία είναι ζωντανή σε άλλα πράγματα. Ζωντανός στην αγάπη, στην επικοινωνία, στην ενότητα, στην προσφορά, στη ζεστασιά...

Συγχώρεση, αυτά είναι χώροι στους οποίους θα βγάλουμε ζωντάνια από την ψυχή μας, να ζωντανέψουμε. Μια γυναίκα δηλαδή θα είναι ζωντανή στον άντρα της, δεν θα είναι νεκρή, θα είναι ζωντανή στη συμπεριφορά της ως σύζυγος, ως άνθρωπος στοργής, καλοσύνης, εκεί θα είναι ζωντανή. Όταν όμως έρθει και ένα πρόβλημα στο σπίτι, ένας λόγος ας πούμε περιφρονητικός, ένας λόγος απαξιωτικός, ένας λόγος υποτιμητικός, εκεί θυμήσου το αυτό. Εκεί να πιάσεις τη μνήμη του θανάτου και μάλιστα όχι του θανάτου, του μελλοντικού. Αυτό είναι το περίεργο στον Αββά Ποιμένα. Μου κάνει εντύπωση. Δεν λέει ότι θα πεθάνεις. Σκέψου ότι ήδη έχεις πεθάνει πριν ένα χρόνο και ηρεμείς και τελειώνεις. Όταν σε φωνάζουν να βοηθήσεις κάποιο φτωχό, μην λες, α, εγώ ξέρετε έχω πεθάνει πριν ένα χρόνο. Όχι, εκεί θα είσαι ζωντανός. Εκεί θα πας.

Όταν όμως σου πουν στο τηλέφωνο, ξέρεις κάτι, ήμουν σε ένα τραπέζι και κάποιοι σε σχολιάζανε και σε κατηγορούσαν, δεν με ενδιαφέρει. Και φυσικά δεν θα του πεις, εγώ έχω πεθάνει πριν ένα χρόνο, πες το μέσα σου. Το θέμα είναι εσύ να μην ταράζεσαι, να μην πληγώνεσαι και να μην θίγεσαι. Ο θάνατος, σαν σκέψη τέτοιου τύπου, είναι πολύ ανακουφιστική ιδέα. Είναι πολύ παρηγορητικό, είναι πολύ λυτρωτικό. Δεν ασχολούμαι, και το λέει ο Απόστολος Παύλος, το λένε όλοι οι Άγιοι, να νεκρωθούμε στον κόσμο αυτό για μερικά πράγματα.

Αυτά όμως, ε, όχι για άλλα. Δεν θα νεκρωθείς όταν το παιδί σου θέλει να το βοηθήσεις, δεν θα νεκρωθείς όταν ο αδερφός σου θέλει να συζητήσεις μαζί του ένα πρόβλημά του και να δείξεις ενδιαφέρον και αγάπη και φροντίδα και να δώσεις χρόνο και κόπο και θυσία και ξενύχτι. Εκεί όχι, δεν θα λες ξέρεις εγώ έχω πεθάνει, αλλά...

Σε αμαρτωλές καταστάσεις που έρχονται να θίξουν την αίσθηση της αξίας σου, της προσωπικότητάς σου, της τιμής σου και κλονίζεται η ψυχή σου και χάνεις την εμπιστοσύνη σου στο Θεό, εκεί να λες, μα τι με ενδιαφέρει τι λένε οι άλλοι για μένα σε αυτά τα πράγματα; Εγώ έχω πεθάνει. Και παρηγορήθηκα, λέω κοίταξε ο Αββάς Ποιμένας. Και όταν ξεκίνησα λοιπόν να διαβάζω το Γεροντικό σε αυτό το κομμάτι, λέω για να δούμε λίγο τι λέει αυτός ο Άγιος παρακάτω, με τι περίεργη προσωπικότητα μου φάνηκε, γιατί τέτοιες συμβουλές δεν είχα ξανακούσει, να σου το πω έτσι. Αυτοί οι Άγιοι του Γεροντικού είναι πολύ αυθεντικοί άνθρωποι, πολύ ειλικρινείς, πολύ γνήσιοι και κερδίζουν την ψυχή μας γιατί δεν καταπιέζουν, δεν διδάσκουν με το ζόρι, απλώς ανοίγουν την πόρτα που τρίζει από το κελάκι τους, την παλιά πόρτα.

Φτωχό κελάκι τους και σου λέει, έλα μέσα αν θες και δες λίγο πώς ζω. Από εκεί και πέρα να πας στο καλό και αν κάτι από αυτά που είδες στη ζωή μου σε αγγίζουν, κάν' τα. Αν δεν θέλεις, μην τα κάνεις.

Το χέρι, το διδασκαλικό, το δάχτυλο να σηκώνει ψηλά και να λένε πρέπει να κάνεις αυτό με το ζόρι αλλιώς χάθηκες. Όχι, αδερφέ μου, σου λέω, εγώ σε αγαπάω. Εγώ έναν ξέρω να πιέζω, τον εαυτό μου, εσένα δεν σε πιέζω. Εσύ αποφάσισε και πάρε τις δικές σου κινήσεις και μην γίνεσαι ψυχαναγκασμένος, όπως λένε πολλοί άνθρωποι.

Το ακούω, δεν ξέρω γιατί έτσι, αλλά συμβαίνει στη ζωή μας. Έχω, λέει, δεχτεί πολύ ψυχαναγκασμό στη ζωή μου. Έρχονται, εξομολογούνται άνθρωποι τώρα 50 χρονών, 60 χρονών και σου λέει ότι έχω πάρα πάρα πολύ πιεστεί στη ζωή μου. Από γονείς, από συγγενείς, από άτομα της εκκλησίας, από διδασκαλίες και λέω γιατί βρε παιδί μου τόση καταπίεση; Και γιατί να την επαναλαμβάνουμε αυτή την ιστορία; Το Γεροντικό μας ξεκουμπώνει λίγο τη σφιχτή αυτή γραβάτα στο λαιμό που μας πνίγει και σου λέει...

Χαλάρωσε λίγο, ξεκούμπωσε λίγο αυτό το κουμπί που είναι στο λαιμό γιατί σε πνίγει πάρα πολύ και δεν μπορείς να ανασάνεις, αυτό είναι το θέμα. Αν μπορείς να ανασάνεις, ντύσου όπως θέλεις. Αν όμως δεν μπορείς να ανασάνεις, δεν προηγείται η ζωή, δεν προηγείται η αναπνοή, η ισορροπία, η ευτυχία σου;

Μου άρεσε ο Αββάς Ποιμένας και διάβασα παρακάτω ότι όταν ο Αββάς Ποιμένας πήγε με τους μαθητές του, λέει, στην Αίγυπτο και κατοίκησαν σε έναν τόπο να μείνουν... Εεεε...

Ήταν ένας παλιότερος εκεί πέρα, λέει, ήδη γέροντας που είχε φήμη και ήταν γνωστός και όλος ο κόσμος πήγαινε σε αυτόν. Όταν όμως πήγε ο Αββάς Ποιμένας με τους δικούς του μαθητές, ο παλιός γέροντας άρχισε να χάνει τον κόσμο του. Και δεν πήγαιναν σε αυτόν, όλοι πήγαιναν στον Αββά Ποιμένα, γιατί αυτός πλέον είχε το μεγαλύτερο όνομα, τραβούσε τον κόσμο κοντά του, το παράδειγμά του, η διδασκαλία του, ο τρόπος του, τους γλύκαινε και πήγαιναν σε αυτόν. Ο παλιός λοιπόν είχε ενοχληθεί, ζήλεψε, θύμωσε και τον φθόνησε και έβγαζε λόγια, έλεγε λόγια σε βάρος του, τον κατηγορούσε τον άνθρωπο γιατί σου λέει τόσα χρόνια εδώ πέρα εγώ είχα ένα όνομα.

Έρχεσαι εσύ τώρα και παίρνεις όλο τον κόσμο κοντά σου. Θα πει κανείς, καλά, δικός του ήταν ο κόσμος; Είναι θέμα δικός μου, αλλά είναι θέμα του κύρους, της φήμης, του εγωισμού, της φιλοδοξίας, που τελικά βλέπεις ότι μας πιάνει όλους έτσι. Μπορεί να είσαι μες στην εκκλησία κι εγώ και να χαίρομαι αυτή την κατάσταση. Ότι έχεις κόσμο, ότι έχεις δικούς ανθρώπους, ότι αυτοί ακολουθούν εμένα και αυτοί θέλουν συνέχεια να ακούνε εμένα. Αυτό είναι εγωιστικό, ανθρώπινο, αδυναμία ανθρώπινη που όλους τους πιάνει. Μια μάνα, αν πάει το παιδί της και της πει, μαμά, πήγα σήμερα στο σπίτι του φίλου μου και η μάνα είχε κάνει κάτι φτεράκια, καμία σχέση με τα δικά σου, τα δικά της ήταν τα καλύτερα του κόσμου. Αυτό το πράγμα ζηλεύει η μάνα, λέει κάτσε δηλαδή τώρα γιατί τέτοια μείωση και υποτίμηση και εγώ ξαφνικά πάω στο περιθώριο;

Που τόσο καιρό σου μαγειρεύω, σου κάνω τώρα, δεν μου δίνεις σημασία και πας και τρως τα ξένα. Ανθρώπινο είναι, το οποίο το ζεις σε όλες τις πτυχές της ζωής, βιώνεται αυτό σε όλους μας. Αλλά υπάρχει το ανθρώπινο, υπάρχει και το υπερανθρώπινο, το θεϊκό, το άγιο, το οποίο είχε ο Άγιος Ποιμένας. Μόλις το έμαθε αυτό ο Αββάς Ποιμένας ότι ο άλλος, ο γέροντας, ο παλιός, ενοχλήθηκε και τον κατηγορούσε, λέει στους μαθητές του, βρε παιδιά, δεν είναι καλό τώρα αυτό το πράγμα που γίνεται. Λένε, ναι είδες, έχει φθόνο αυτός ο άνθρωπος, δεν είναι καλός. Όχι, όχι, δεν λέω αυτό. Δεν είναι καλό εκ μέρους μας. Εμείς τι να κάνουμε, όχι αυτός. Αυτός εντάξει, δεν μας χωνεύει, έτσι αισθάνεται, δεν μας εκτιμά, μας έχει πάρει αλλιώς μέσα στο μυαλό του. Εμείς; Τι εμείς; Αυτός έχει το πρόβλημα. Αυτός έχει το πρόβλημα, αλλά εμείς πώς θα τον βοηθήσουμε;

Θα τον βοηθήσουμε να αλλάξει τον λογισμό του, να θεραπεύσουμε την καρδιά του. Πώς θα απαντήσουμε στο φθόνο που δεχόμαστε, με φθόνο ή με περιφρόνηση; Να πούμε δηλαδή, δεν πάει να λέει, αυτός είναι ένας παλιάνθρωπος και μας κατηγορεί, άσ' τον να λέει; Αυτό θα το έλεγα ίσως εγώ, θα περιφρονούσα, θα αδιαφορούσα, θα έλεγα τι να κάνουμε, ας πρόσεχε, αφού εμείς έχουμε τα περισσότερα χαρίσματα, τις περισσότερες ικανότητες, ας πρόσεχε. Το ζητούμενο αυτό; Ο Χριστός μας δεν είπε έτσι, είπε ότι θα καταλάβουν, λέει, όλοι ότι είστε μαθητές μου αν έχετε αγάπη μεταξύ σας. Εντάξει, τραβάς κόσμο, αγάπη όμως έχεις σε αυτούς που δεν τραβάνε τόσο πολύ κόσμο; Ελκύεις πολλούς κοντά σου, αλλά έχεις και την αίσθηση της ενότητας, ότι ανήκεις σε ένα σώμα που όλοι είστε αγαπημένοι.

Όλοι κοιτάτε το Χριστό να δοξάσετε; Ή τραβάς για το άτομό σου; Και λέει ο Αββάς Ποιμένας, βρε, τι θα κάνουμε; Του λένε οι άλλοι, τι; Προσευχή; Καλά, εκτός από προσευχή. Κάνε, του λέει, ένα καλό φαΐ. Μαγείρεψε, κάνε το καλύτερο φαΐ που μπορείς. Και εσύ, λέει σε έναν άλλον, πάρε κρασί, ένα φλασκί, το πιο καλό κρασί που έχουμε. Τι δουλειά έχει αυτό; Λοιπόν, φαγητό εσύ, κρασί εσύ, ετοιμάστε τα και πάμε. Πού να πάμε; Στο γέροντα. Όλοι οι μαθητές. Πάμε στο γέροντα που μάθαμε ότι μας κατηγορεί, ότι ζηλεύει, ότι μας σχολιάζει, ότι μας φθονεί. Και τι να κάνουμε; Να πάμε να φάμε μαζί του. Να πάμε να κερδίσουμε την ψυχή του στο χώρο της αγάπης. Αυτό δεν θέλει ο Θεός; Και συγκινήθηκαν οι μαθητές του, λέει τώρα, τι άνθρωπος είναι αυτός ο διδάσκαλός μας, ο γέροντάς μας, ο οδηγός μας. Αυτό θα πει ο οδηγός.

Δίδαξε τους μαθητές του, ακόμα και με αυτή την πρόταση που τους έκανε. Με όλα διδάσκεις. Με τις λύσεις που βρίσκεις στα προβλήματά σου διδάσκεις τον άλλον και του δείχνεις πώς τοποθετείσαι στη ζωή. Αν απαντάς στο κακό με καινούριο κακό ή αν απαντάς στο κακό με αγάπη, με αγάπη πάνω στο σταυρό, θυσιαστική αγάπη, υπομονετική αγάπη, ταπεινή αγάπη. Πήραν το φαγητό, πήραν το κρασί, πήγανε στο γέροντα, χτυπήσανε την πόρτα, τοκ-τοκ, βγαίνει ο μαθητής του γέροντα του παλιού. Τι θέλετε; Ποιος είναι; Ξέρετε, είμαστε με τον γέροντά μας, τον Αββά Ποιμένα, και ήρθαμε να πάρουμε την ευχή του γέροντά σας. Δεν μπορεί να σας δει ο γέροντάς μας, να φύγετε. Του είπανε, λέει, γέροντα, ήρθε ο Αββάς Ποιμένας. Να φύγει, λέει. Όχι, να φύγει. Λέει ο Αββάς Ποιμένας, δεν πειράζει. Επιμείνετε να παρακαλέσουμε. Σας παρακαλούμε, ανοίξτε μας.

Ανοίξτε μας να πάρουμε την ευχή του γέροντα, ήρθαμε να του κάνουμε ένα δώρο και να τον δούμε λίγο, να πάρουμε την ευχή του. Όχι, να φύγετε, δεν θέλει να σας δει, δεν μπορεί να σας δει τώρα. Είχε θυμώσει ο άνθρωπος, η αντίδραση, ο εγωισμός μας που ενοχλείται. Και έκανε, λέει, ζέστη, λέει, είχε λιοπύρι, λέει, στο Γεροντικό, και οι μαθητές του Αββά Ποιμένα μαζί με τον γέροντά τους κάτω από τον καυτό ήλιο, με το φαΐ, με το κρασί, περίμεναν, χτυπάγανε την πόρτα και του λέγανε, γέροντα, σε παρακαλώ, άνοιξέ μας να πάρουμε την ευχή σου, εμείς σε αγαπάμε. Και άνοιξε ο γέροντας στο τέλος, ελάτε, ελάτε, μπείτε, και μπήκανε μέσα και φάγανε και...

Λέει, γέροντα, σου φέραμε φαγητό, σου φέραμε και κρασί και είπαμε να κάτσουμε έτσι μαζί, να πάρουμε την ευχή σου. Και είδε ο γέροντας, λέει, την ταπείνωση και την υπομονή και ξέρεις τι έπαθε; Κατανύχθηκε, δηλαδή...

Μαλάκωσε η ψυχή του, ένιωσε την ευαισθησία του Αββά Ποιμένα, την καλοσύνη του, και ξέρεις τι του είπε; «Ρε παιδιά», λέει, «με κερδίσατε. Άκουγα πολλά για σας, ότι είστε καλοί και διαφορετικοί, και εγώ ενοχλήθηκα γιατί είμαι άνθρωπος. Αλλά τώρα κατάλαβα ότι όχι αυτά που άκουγα, αλλά εκατό φορές πιο πολλά από αυτά είστε. Είστε πολύ σπουδαίοι άνθρωποι, είστε ωραίοι χαρακτήρες, είστε αληθινοί χριστιανοί. Με κερδίσατε». Και έγινε φίλος τους, λέει, από εκείνη τη μέρα και τα βρήκανε. Έτσι μπορείς να κερδίσεις τον άλλον. Όχι πνευματικότητες του αέρα, όχι λόγια υψηλά και από πίσω μαχαίρια κοφτερά· φαΐ και ποτό και ανθρωπιά. Αρχικά, αρχικά πιάσε την ανθρωπιά σου και μετά βάλε και τον Θεό στη συμπεριφορά σου.

Είναι πολύ ύπουλο και πολύ υποκριτικό να χρησιμοποιώ τον Θεό, ενώ στην πραγματικότητα θέλω κάτι άλλο να πω. Να τιμωρώ, ας πούμε, να εκδικούμαι εν ονόματι του Θεού, αλλά στην πραγματικότητα να βγάζω εγώ φθόνο, κακία, δικά μου νεύρα, δική μου αντιπάθεια. Γι' αυτό λέει ο Αββάς Ποιμένας: «Θα πάμε σαν άνθρωποι απλοί». Ε, δεν σου αρέσει αυτό; Εμένα με κέρδισε ο Αββάς Ποιμένας, μ' άρεσε πολύ.

Ε, είσαι και εσύ τώρα με τα δικά σου και τους καημούς σου, τα θέματά σου. Πάντως, αν ζούσε ο Αββάς Ποιμένας σήμερα, θα ήθελε να ακούσει τα θέματά σου. Αυτό, ότι σε πονάει, ξέρω εγώ, το δόντι σου, ότι σε πονάει η κοιλιά σου, ότι, ξέρω εγώ, τα παιδιά σου σε στεναχωρούν, δεν θα ένιωθες άβολα να του μιλήσεις ή να του πεις, ξέρω εγώ, ότι το σπίτι σου είναι ασημάζευτο, «έλα εδώ, πάτερ, κάτσε, το σπίτι έχει σκόνη», ή «δεν έχουμε λεφτά». Δεν θα σου έλεγε «αφήστε τα αυτά, παρακαλώ, και θέλω να συζητήσουμε πνευματικά». Να σου πω κάτι; Δεν του άρεσαν πολύ τα πνευματικά, του Αββά Ποιμένα. Ε, το λέω εγώ, το έλεγε ο ίδιος. Είχε πάει, λέει, μια φορά ένας γέροντας, γιατί είχε ακούσει πολύ καλά λόγια γι' αυτόν, και λέει «πάω να δω αυτόν τον Άγιο και, αφού είναι Άγιος, θα του πω άγια πράγματα».

Άγια πράγματα είναι να μιλάς για πατερικά, για θεολογικά, για υψηλά νοήματα, λόγια της Αγίας Γραφής. Πάει λοιπόν, βλέπει τον μαθητή του Αββά Ποιμένα, του λέει «πού είναι ο γέροντας;» Λέει «είναι μέσα». «Πες του να με δει, σε παρακαλώ». Ο γέροντας λέει «να περάσει», να έρθει ο άλλος γέροντας που ήρθε. Τον συναντάει, αρχίζει ο επισκέπτης να του λέει τα υψηλά και τα πνευματικά. Ο Αββάς Ποιμένας σιωπή, τίποτα, καμία απάντηση, καμία απόκριση, μουγκός ο άνθρωπος. «Πάτερ μου, ξέρετε το Ευαγγέλιο, εκείνη η φράση, εκείνο το χωρίο, εκείνο το πατερικό, εκείνο το υψηλό...» Τίποτα ο Αββάς Ποιμένας, σιωπή. Και βγαίνει έξω απογοητευμένος ο επισκέπτης και λέει στον μαθητή του: «Καλά ρε παιδάκι μου, ήρθα τόσο δρόμο και κουράστηκα για να ωφεληθώ και να συζητήσουμε πνευματικά πράγματα, και μπαίνω μέσα στον Αββά Ποιμένα...» «Ναι, ναι, και τι είπατε; Τι

σας είπε», λέει, «ο γέροντας; Σας είπε καμία ωραία συμβουλή;» «Δεν μου είπε τίποτα, καμία απάντηση». «Και γιατί», λέει, «δεν σας είπε; Πες μου εσύ. Καλά, μην φύγετε, περιμένετε να πάω να τον ρωτήσω εγώ», λέει ο μαθητής. Μπαίνει μέσα στον Αββά Ποιμένα ο μαθητής του και του λέει: «Γέροντα, γιατί δεν μίλησες στον πάτερ; Είναι πολύ στεναχωρημένος», λέει, «έξω. Ήρθε εδώ πέρα τόσο δρόμο και τι του είπες;» Λέει: «Τίποτα από αυτά που σου έλεγε, ήσουν μουγκός, γιατί;» Και του απαντάει ο Αββάς Ποιμένας: «Αυτός, παιδί μου», λέει, «ανήκει στα ψηλά και μιλάει για υψηλά νοήματα. Εγώ είμαι των κάτω και λέω τα επίγεια, δεν λέω υψηλά πράγματα. Μου μίλησε για πνευματικά και εγώ δεν τα γνωρίζω. Αν μου έλεγε», λέει, «για πάθη της ψυχής, για ανθρώπινα πράγματα, για αδυναμίες, για αυτά που ζω, τον εγωισμό μου, την κακία μου, τη φιληδονία μου, την περιέργειά μου, την κατάκρισή μου, αν μου έλεγε τέτοια που τα ξέρω», λέει, «γιατί τέτοιος είμαι κι εγώ, θα του μιλούσα».

Μου έλεγε, λέει, όμως πράγματα που δεν τα ξέρω. Είναι πολύ ψηλά αυτά που έλεγε, δεν το πιάνω. Εκπέμπουμε σε άλλη συχνότητα, αυτός πολύ ψηλή, εγώ πολύ χαμηλή. «Α, γι' αυτό δεν του μιλούσες, α, γι' αυτό δεν του μιλούσες. Καλά, περίμενε». Και πάει έξω και του το λέει. Λέει: «Να σου πω, πάτερ, ξέρεις γιατί δεν σου μιλούσε ο Αββάς Ποιμένας; Γιατί του έλεγες πολύ υψηλά πράγματα και αυτουνού δεν του αρέσουν αυτά. Αυτός θέλει αληθινές κουβέντες, και αληθινές είναι αυτές που ζεις». «Δεν το ήξερα», λέει, «αυτό. Να ξαναμπώ;» «Ξαναμπές. Αλλά τώρα μην του λες πάλι τέτοια, γιατί δεν θα σου μιλήσει πάλι». Και μπαίνει μέσα ο επισκέπτης και του λέει τη δεύτερη φορά: «Να σου πω, πάτερ», λέει, «τι να κάνω, λοιπόν, που με κυριεύουν και εμένα τα πάθη της ψυχής;» Και τα ακούει ο Αββάς Ποιμένας και αστράφτει το χαμόγελο στο πρόσωπό του και του λέει: «Τώρα καλά έκανες κι ήρθες».

Λοιπόν, κάτσε να τα πούμε τώρα. Αυτή τη φορά... Χαίρομαι που ήρθες, άνοιξε το στόμα σου για τέτοια να μου λες και θα το γεμίσω με αγαθά, θα σου πω ό,τι ξέρω και δεν ξέρω, θα σε βοηθήσω σε αυτά. Και όταν έφυγε ο επισκέπτης, λέει: «Πραγματικά, παιδιά, αυτή είναι η αληθινή οδός, αυτό είναι». Το μυστικό να προκόψεις είναι να γίνεις άνθρωπος αυθεντικός, γνήσιος, πραγματικός, προσγειωμένος και να πιάνεις τα πράγματα που σε απασχολούν και να τα λες με το όνομά τους. Γιατί αλλιώς δεν θεραπεύεις κάτι όταν δεν το βλέπεις αυτό το κάτι και πας και μιλάς για υψηλά νοήματα.

Ο άλλος εξομολογήθηκε και ήταν μεγάλη πνευματική περίοδος εκκλησιαστική και αυτός δεν καταλάβαινε τίποτα από αυτά. Τι να κάνουμε; Αυτή ήταν η αλήθεια, ο άνθρωπος δεν το ένιωθε. Μπορεί να είναι Σαρακοστή και άλλος να έχει, ας πούμε, τον καημό του, το τρελό του το άγχος για το δάνειο στο αυτοκίνητο, για τη φτώχεια στο σπίτι του. Αυτά θα πει. Εκεί θα βάλει τον Θεό να απαντήσει. Εκεί θα ζυμωθεί η Χάρη του Θεού με το δικό σου το πρόβλημα, το καθημερινό, το επίγειο. Και αυτό είναι πολύ θεϊκό. Δεν μπορεί να πηγαίνεις και να λες, ας πούμε, «με συγκλονίζει η Σταύρωση του Κυρίου», και να είναι λόγια ψεύτικα, και την προηγούμενη μέρα, ας πούμε, να έχεις σφαχτεί στο σπίτι με τα παιδιά σου, με τον γείτονά σου, με τα κοινόχρηστα της πολυκατοικίας, να μην μιλιέσαι με τον απέναντι στο διαμέρισμα και να πηγαίνεις και να λες στη συζήτηση στην εκκλησία «εγώ ζω τον Κύριο και μεταρσιώνομαι και ζω υψηλά βιώματα στην προσευχή μου» και η κατάκριση, ας πούμε, πάει... Ε, κάτσε δηλαδή να είμαστε λίγο αληθινοί.

Είπε ο Αββάς Ποιμένας, και δεν το είπε ο καημένος. Τίποτα, δεν μιλούσε. Δεν μιλούσε.

Μου κάνει εντύπωση και ήθελα να του πω: «Καλά βρε πάτερ, όταν δεν μιλούσες, δεν σε ένοιαζε τι γνώμη θα σχηματίσει ο επισκέπτης για σένα;» «Όχι, δεν με ένοιαζε. Ας έλεγε ό,τι ήθελε. Δεν με ενδιαφέρει τι θα πει για μένα ένας ψεύτικος άνθρωπος. Ας πει ό,τι θέλει. Γιατί αν έμπαινα στο παιχνίδι του και του μιλούσα κι εγώ για τέτοια, δεν θα του έτρεφα μια αυταπάτη, μια ψευδαίσθηση ότι είναι πνευματικός άνθρωπος; Έτσι τον προσγείωσα ανώμαλα. Και αφού τον προσγείωσα, τον ξαναμαθαίνω να απογειώνεται σωστά πλέον».

Ξεκινώντας όμως από τη βάση, ξεκινώντας με σωστά βήματα την απογείωση, όχι ανάποδα, θα ξεκινήσεις από αυτά που σε απασχολούν, τα καθημερινά, τα τετριμένα, τα απλά, τα βαρετά. Πώς θα πας με τα κοινόχρηστα, με το γείτονά σου; Λέτε καλημέρα ή κοιτάς από το παράθυρο;

Από το...

Θα κοιτάξεις την πόρτα πότε βγήκε και μετά να βγεις εσύ, μη συναντηθείτε, μη χαιρετηθείτε. Αυτά θα λύσεις πρώτα. Εκεί είναι ο Χριστός. Όσο κι αν σου φαίνεται ότι δεν είναι πνευματικό αυτό, κρύβει πολλή πνευματικότητα, και απόδειξη η πολλή σου δυσκολία να το κάνεις. Γι' αυτό δυσκολεύεσαι, γιατί τα αληθινά πνευματικά μας ξεκλειστρούν. Μας φεύγουν, μας δυσκολεύουν, μας στριμώχνουν τον εγωισμό και δεν μπορούμε να τα πολύ επίκεις. Ο Άγιος Ποιμένας, πολύ ταπεινός, πολύ ωραίος.

Πιστεύω θα του άρεσε και η μουσική σου. Ευχαριστώ πολύ για τις επιλογές που και σήμερα βάζεις. Το τηλέφωνο του σταθμού, να πω, είναι 4118602 και 4118640. Έχω μπροστά μου και πολλά email που έχετε στείλει και επιστολές με ευχαριστίες για την εκπομπή. Ευχαριστώ πάρα πολύ για την καλοσύνη σου και την αγάπη σου. Ευχαριστώ πάρα πολύ αυτούς που μας γράφουν θετικά λόγια για την έκδοση βιβλίου μας. Δεν είναι δικό μας, δηλαδή είναι οι εκπομπές αυτές που είναι δικές μας, δικές σου και δικές μου, και βγήκαν αρκετές εκπομπές γραμμένες σε βιβλίο, τα λόγια της εκπομπής όλα ακριβώς όπως λέγονται γραμμένα και σε βιβλίο. Και λέγεται το βιβλίο «Δυνάμωσε την ψυχή σου» και το έχει εκδώσει το σωματείο «Παναγία Γαλαξα ή Θαλασσοκρατούσα», που είναι στο Γαλαξίδι Φωκίδας, δίπλα στους Δελφούς, και σε ευχαριστώ που το διάβασες.

Ευχαριστώ και την Ελένη που μου είπε ότι πήρε αρκετά βιβλία και τα χαρίζει στους συγγενείς της. Ευχαριστώ και τον κύριο Κώστα που μιλάει από το εξωτερικό, που κι αυτός το έχει κάνει δώρο σε συγγενείς του. Και ευχαριστώ και έναν που με προσγείωσε λέγοντάς μου ότι το θέμα δεν είναι μόνο να ακούμε αυτά που λέμε, αλλά να τα ζούμε. Έχεις δίκιο. Και αυτό είναι και το δικό μου πρόβλημα. Και αυτή είναι και η δική μου ευχή και η δική μου αδυναμία: να ζήσω κι εγώ κάποτε και να εφαρμόσω αυτά που λέω. Και το email της εκπομπής είναι

περάσματα www.papakigiahou.gr. Το τηλέφωνο του σταθμού 4118602 και 4118640. Η εκπομπή αναμεταδίδεται και σε επανάληψη μέσα στη βδομάδα, νυχτερινές ώρες, και σε λίγες μέρες θα υπάρχει και στο διαδίκτυο αποθηκευμένη για να την κατεβάζεις και να την ακούς όποτε θέλεις με την ησυχία σου, την ώρα που σε βολεύει.

Εεεε... Και επίσης μου άρεσε που έδινε συμβουλές ανακουφιστικές στους ανθρώπους και τους έλεγε τα προβλήματα με πολύ ήρεμο τρόπο. Δεν αναστάτωνε, δεν προκαλούσε κόντρες και εντάσεις. Είναι μεγάλη τέχνη αυτή και για να μπορείς να το κάνεις αυτό, να επικοινωνείς με τους άλλους και να τους βοηθάς, πρέπει να έχεις ψάξει καλά μέσα σου. Να έχεις ισορροπία με τον εαυτό σου, με τον Θεό σου, να έχεις φώτιση, να έχεις διάκριση. Αλλά διάκριση δεν έχει ο επιπόλαιος άνθρωπος. Πρέπει να έχει στάξει πολύ αίμα και πολύ δάκρυ κανείς με τη δική του την ψυχή πρώτα, να έχει κάνει μια ρήξη, ένα σεισμό και μια επανάσταση μέσα στη δική του την ψυχή. Να έχει γκρεμίσει τα παλιά, να έχει έρθει σε σύγκρουση με παλιές του άρρωστες ιδέες, προλήψεις, είδωλα, ψευδαισθήσεις, να

έχει προσγειωθεί και να μπορέσει να βοηθήσει και τον άλλον. Αυτό έκανε ο Αββάς Ποιμένας. Όταν κάποιος γέροντας έμαθε ότι οι μαθητές του πήγαιναν στην πόλη και λούζονταν, λέει, και αμελούσαν την ψυχή τους, δηλαδή πέρναγαν κάπως χαλαρή ζωή, θύμωσε αυτός και τους μάζεψε τους μαθητές του και τους πήρε το μοναχικό σχήμα τους. Λέει «βγάλτε τα ράσα, δώστε τα μου πίσω, δεν είστε μοναχοί. Αφού ζείτε έτσι», λέει, «και χαλαρώσατε και δεν είστε πολύ αυστηροί και πολύ ακριβείς στην πνευματική σας ζωή».

Εεε... Δεν γίνεται, ας πούμε, να συνεχίσετε να είστε μοναχοί. Και πήρε τα ράσα, όλα αυτά που τους τα έβγαλε, τα πήρε, λέει, στοίβα. Με ζαλισμένο το μυαλό του και τους λογισμούς του τους πολλούς, πήγε στον Αββά Ποιμένα και του το είπε. Του λέει: «Πάτερ, δεν γίνεται, δεν είναι κατάσταση, αυτοί είναι μοναχοί και πάνε στην πόλη και λούζονται και περνάνε καλά και κάνουν και μια πιο χαλαρή ζωή. Ε, δεν είναι άνθρωποι αυτοί του Θεού». «Και τι έκανες εσύ, παιδί μου;» λέει. «Τι είναι αυτά που κρατάς;» «Ε, τι, τους μάζεψα και τους είπα: βγάλτε τα ράσα σας, τέλος, δεν θα είστε μοναχοί».

Αυστηρότητα. Αυστηρότητα, πέλεκης, έτσι θα αλλάξουν οι άνθρωποι. Και του λέει ο Αββάς Ποιμένας: «Να σου πω κάτι, εσύ δεν έχεις τίποτα», λέει, «από τον παλιό άνθρωπο; Τον ξεντύθηκες τελείως τον παλιό σου εαυτό; Είσαι τόσο τέλειος;» «Όχι», λέει αυτός, «και εγώ δεν είμαι τελείως τέλειος. Κάτι κρατάω από τα παλιά μου». «Να λοιπόν», λέει, «κι εσύ είσαι σαν τους άλλους».

Μόνο που εσύ δεν κάνεις αυτά που κάνουν αυτοί, δεν πας να λουστείς στην πόλη, δεν φαίνεσαι, δεν περνάς μια ζωή έτσι πιο χαλαρή. Αλλά μέσα σου το ξέρεις εσύ αυτό, το ξέρει και ο Θεός, ούτε κι εσύ είσαι απαλλαγμένος από τα πάντα. Άνθρωπος δεν είσαι κι εσύ, αμαρτωλός, υποκείμενος στην αμαρτία δεν είσαι κι εσύ; Συγκινήθηκε ο άλλος που είδε έναν Άγιο άνθρωπο τόσο αυστηρό στον εαυτό του και τόσο χαλαρό στους άλλους. Και παίρνει τα ράσα όπως τα κράταγε στο χέρι και πάει πίσω στους πατέρες τους άλλους και τους λέει: «Πάρτε πάλι το σχήμα σας, ντυθείτε πάλι και συγχωρέστε με που σας φέρθηκα έτσι τόσο σκληρά».

Δεν είναι αυτό; Τόση καλοσύνη, τόση επιείκεια, τόση αγάπη και σε κερδίζει. Και εγώ πιστεύω ότι αυτοί που φόρεσαν τα ράσα μετά ξανά έκαναν αγώνα και φιλοτιμήθηκαν και είπανε: «Ελάτε βρε παιδιά, ο γέροντας μας συγχώρεσε και εμείς ας κάνουμε λίγο πιο φιλότιμο αγώνα. Μην πάμε και χαλαρώνουμε και ζούμε όπως ζουν και οι άλλοι μέσα στον κόσμο. Εμείς υποτίθεται αφιερωθήκαμε στον Θεό να ζήσουμε μια ζωή εσωτερικής καλλιέργειας, προσευχής, ακτημοσύνης, νηστείας, εγκράτειας. Αυτά να τα τηρήσουμε λίγο». Έτσι δεν είναι; Έχουμε δίπλα μας καλούς ανθρώπους που μας αγαπάνε, δεν μας τιμωρούν. Κερδίζεται ο άλλος σου. Σε ρωτώ, έχεις κερδίσει τον άνθρωπό σου με το γλυκό σου τρόπο; Λοιπόν, μη μου απαντάς εμένα, μην απολογείσαι σε μένα, μην δικαιολογείσαι σε μένα. Δεν είμαι εγώ το κριτήριο.

Η ευτυχία σου είναι το κριτήριο. Θα μου απαντήσεις δια της ευτυχίας σου ή δια του πόνου σου ή δια του ανικανοποίητου της ψυχής σου. Το να μου πεις ότι έχεις δίκιο, ότι «ναι, ξέρεις, εγώ φωνάζω, αλλά έχω δίκιο και φωνάζω», ε, καλά, και ο άλλος είχε δίκιο, και ο Αββάς Ποιμένας είχε δίκιο. Αλλά δεν πας στον παράδεισο με το δίκιο, αλλά πας με την εξυπνάδα της ταπείνωσης, της διάκρισης, της λεπτότητας, του γλυκού τρόπου που κερδίζει την ψυχή του άλλου. Κερδίζουμε τις ψυχές των διπλανών μας; Ναι, κερδίζουμε. Εσύ έχεις κερδίσει πολλές φορές την ψυχή των δικών σου γιατί είναι τόσο καλός ο τρόπος σου. Και με συγκινεί που το βλέπω και το ακούω και ξέρω κι εγώ ανθρώπους, δεν ζω μόνος

μου, ζω σε επικοινωνία με ανθρώπους και καταλαβαίνω αυτό το πράγμα, η επιείκεια.

Καλοσύνη. Αυτό το πράγμα κερδίζει, κερδίζει τον άνθρωπο. Όλα τα άλλα δείχνουν ανασφάλεια. Η καταπίεση των άλλων δείχνει ανασφάλεια δική μας, ότι εγώ δεν πατάω καλά μέσα μου. Αν εγώ δηλαδή θέλω να σε πιέζω εσένα για κάτι, θα πει ότι κάπου εγώ μέσα μου έχω προβληματισμό γι' αυτό που κάνω, δεν το χαίρομαι. Ένας που χαίρεται τη ζωή του βοηθάει τους άλλους χαλαρά, ήρεμα. «Εντάξει, προσπάθησε λίγο να ξεπεράσεις, αν θέλεις», του λες, και ο άλλος ανακουφίζεται, δεν νιώθει δίπλα του έτσι μια παντόφλα να υψώνεται, να του δώσει μια στο κεφάλι, και λέει: «Α, μ' αγαπάνε, με σέβονται, μ' αφήνουν ελεύθερο να κάνω ό,τι θέλω». Και όταν αφήσεις τον άλλον ελεύθερο να κάνει ό,τι θέλει, δεν κάνει το κακό πάντα, να το ξέρεις αυτό. Φοβίζει το κακό, μας τρομάζει. Αυτά μου αρέσουν από τον Ποιμένα που τα διάβαζα.

Προπαντός αυτά που σου λέω, μην απογοητεύεσαι και αν δεν είμαστε έτσι όπως είμαστε, όπως λέει ο Άγιος να είμαστε, πάλι να μην απογοητευόμαστε. Και αμαρτωλός που είσαι εσύ, να μην απογοητεύεσαι. Και εσύ που είσαι αμαρτωλή και έχεις κάνει πολλά στη ζωή, μην απογοητεύεσαι. Εντάξει, έχεις κάνει πολλά πράγματα. Δεν θέλω να το πω με έμφαση, να πω πολλά, δεν θέλω να το πω έτσι ακριβώς. Έχεις κάνει όμως πολλά, το λέω έτσι απλά. Ξέρεις όμως πώς είναι αυτά τα πολλά και βαριά και σε άλλους ανθρώπους ζημιά και στον εαυτό σου ζημιά και κατέστρεψες και το ένα και έγινε και το άλλο και πολλά και πας να απελπιστείς και πας να απογοητευτείς. Σε μένα μην έρθεις, γιατί και εγώ θα σε απογοητεύσω. Πήγαινε στον Αββά Ποιμένα να τον ρωτήσεις αν υπάρχει ελπίδα σωτηρίας για σένα

κι αν σε δέχεται ο Θεός. Θέλεις; Πήγαινε, ρώτησέ τον γιατί τον ρώτησαν κι άλλοι και να τι ωραία απάντηση θα σου δώσει, λουκούμι,

γλύκισμα και παντεσπάνι, η ψυχή σου θα μελώσει, θα γαληνέψει και θα αναστηθεί και στη μετάνοια θα επιστρέψει.

Λοιπόν, και του λένε κάποιοι απελπισμένοι και του λένε: «Αββά Ποιμένα, έπεσα σε πολύ μεγάλη αμαρτία και είμαι πάρα πολύ απελπισμένος και θέλω να κάνω αγώνα. Δεν ξέρω πόσο καιρό πρέπει όμως να περάσει, πόσος καιρός για να με συγχωρέσει ο Θεός. Τρία χρόνια, λέει, φτάνουν; Αν μετανιώσω τρία χρόνια, θα τα συγχωρέσει ο Θεός όλα αυτά που έχω κάνει που είναι πάρα πολλά;» Του λέει ο Αββάς Ποιμένας: «Τρία χρόνια; Είναι πάρα πολύ τρία χρόνια». «Μα, ε, πόσα;» «Πάτερ, λέει, τρία χρόνια είναι πολύ; Εντάξει, τότε να πούμε ένα χρόνο. Ένα χρόνο; Ένα χρόνο θα περιμένεις να σε συγχωρέσει ο Θεός;» «Είναι πάρα πολύ». «Πόσο, πάτερ;» «Ωραία, να το βάλουμε 40 μέρες, που είναι και η Σαρακοστή. Νηστεία 40 μέρες, να λέμε, σαν μια νηστεία Σαρακοστής, 40 μέρες». «Όχι, παιδί μου, όχι, για τον Θεό είναι πάρα πολύ αυτό». «Μα έχω κάνει βαριά αμαρτήματα».

Μέρες είναι πολλές. «Ε, πάτερ, πες εσύ λοιπόν, άντε». «Άκου παιδί μου, εγώ πιστεύω, λέει ο Αββάς Ποιμένας, αν ο άνθρωπος μετανιώσει από την καρδιά του για αυτό που κάνει και αγωνιστεί και παλέψει φιλότιμα να ζήσει το άλλο. Δηλαδή εκεί που μισείς να μάθεις να αγαπάς. Εκεί που πληγώνεις

πληγώνεις τον άλλον και τον ματώνεις και τον τσακίζεις, να μάθεις να τον παρηγορείς και να του δίνεις καλοσύνη και αγάπη. Εκεί που κλέβεις, να μάθεις να... Αυτό εννοώ, είναι αληθινή μετάνοια. Αν, λέει, μετανιώσεις αληθινά, εγώ πιστεύω, λέω, ότι ακόμα και σε τρεις μέρες σε δέχεται ο Θεός. Τρεις μέρες έτσι να ζήσεις το πένθος σου, να καταλάβεις το λάθος σου, να κλάψεις το αμάρτημά σου, να ζήσεις την ενοχή σου, γιατί και αυτό είναι μια διαδικασία που σε ανακουφίζει, που σε λυτρώνει. Το να ζήσεις το πένθος σου, να πενθήσεις για την κατάστασή σου. Αυτό εννοώ έτσι, δεν πενθούμε το νεκρό, το συγγενή, πενθούμε πολλές φορές και την ψυχή μας. Αυτό που κάναμε ας πούμε, έκανα μια ζημιά. Τράκαρα λέει κάποιον και χτύπησε μια γυναίκα και έσπασε το χέρι της. Αυτό το πράγμα το νιώθεις, μπορεί να μην φταις, μπορεί να φταις, αλλά κάπως νιώθεις ότι έγινες αιτία ένας άνθρωπος να σπάσει το χέρι του. Αυτό δεν μπορείς να το ξεπεράσεις ένα λεπτό. Δεν σε βοηθάει να το ξεχάσεις ένα λεπτό. Γι' αυτό υπάρχει μια ισορροπία. Ούτε ένα λεπτό, ούτε όμως και έναν αιώνα, ούτε και τρία χρόνια, λέει ο Άγιος Ποιμένας.

Μέρες να το ζήσεις όμως και να αγωνιστείς να μην το ξανακάνεις και να παλέψεις φιλότιμα μπροστά στον Θεό. Σ' αγαπάει ο Θεός. Καταλαβαίνεις, δεν μιλάμε τώρα για το πότε θα κοινωνήσει κανείς, για άλλα πράγματα, εγώ σου λέω τι λέει τώρα το Γεροντικό, πως ο Θεός αμέσως ανοίγει την αγκαλιά του και σε δέχεται κοντά του. Πολύ παρηγορητικά λόγια δεν είναι αυτά; Υπάρχει απελπισμένος άνθρωπος που θα ακούσει αυτά και δεν θα πάει να εξομολογηθεί στον Αββά Ποιμένα; Όχι σε εμένα και σε άλλους ίσως πατέρες που δεν το λέμε αυτό εύκολα, αλλά στον Αββά Ποιμένα εγώ θα πήγαινα, γιατί αν μου έλεγε ότι σε τρεις μέρες σε δέχεται ο Θεός, θα έλεγα: «Θέλω να με δεχτεί κι εγώ θέλω να επιστρέψω στον Θεό».

Σήμερα έτσι ξεκίνησα να σου λέω και τον Αββά Ποιμένα, μου άρεσε. Αυτά τα βρήκα από το βιβλίο, όχι από το άλλο που σου είπα, το δικό μου, το «Δυνάμωσε την ψυχή σου». Αυτό το βιβλίο είναι αυτό που βγάλαμε εμείς, είπαμε, οι εκπομπές, οι γραμμένες, 7 εκπομπές γραμμένες σε κείμενο μαζί με το CD που ακούς και τις εκπομπές στο αυτοκίνητο αν θες που οδηγάς, στο σπίτι σου, αλλά και σε ώρα ήσυχη μπορείς να το διαβάσεις. Αυτό είναι το δικό μας «Δυνάμωσε την ψυχή σου». Πωλείται και στο βιβλιοπωλείο της Πειραϊκής Εκκλησίας. Αυτό που τώρα σου λέω από το Γεροντικό είναι το «Είπε Γέρων». Είναι εκδόσεις Αστέρος Παπαδημητρίου. «Είπε Γέρων» και λέει το Γεροντικό σε νεοελληνική απόδοση. Στο προτείνω, αν πρόκειται να διαλέξω μεταξύ των δύο βιβλίων, του δικού μου και αυτού, είναι πιο ωραίο αυτό. Ευχαριστώ, γιατί είναι η σοφία των αιώνων, η σοφία των πατέρων, των Αγίων ανθρώπων και δίνει κριτήριο ζωής.

Πάρα πολύ... Βοηθητικά αυτά, αλλά πρόσεξε τι κάνουμε σήμερα. Δεν παίρνουμε τα περιστατικά στεγνά να τα τοποθετούμε και να λέμε «Ο γέροντας είπε αυτό, αυτό, αυτό, τελεία». Προσπαθούμε λίγο να τα αναλύσουμε. Προσπαθούμε λίγο να τα προσαρμόσουμε στο σήμερα, στο εδώ και τώρα, γιατί εσύ έχεις το μωρό σου τώρα στην αγκαλιά σου και το «Ω, το μωρό», ο άλλος πάει για δουλειά, ο άλλος γυρίζει και έχει ένα κεφάλι καζάνι από αριθμούς και λογαριασμούς, ο άλλος ψάχνει δουλειά και σήμερα του είπανε «Δεν σε δεχόμαστε», τον άλλο τον διώξανε προχτές απ' τη δουλειά του, ο άλλος έχασε το παιδί του, ο άλλος παντρεύτηκε, ο καθένας ζει τα δικά του. Είναι ανάγκη λοιπόν αυτά που λέει το Γεροντικό να τα πάρω και να στα δώσω στη δική σου φόρμα, στο δικό σου μοντέλο ζωής, εκεί που ζεις και να γίνει αυτό που λέει ο Χριστός ότι...

Δικό μου το κρασί μπαίνει σε καινούρια ασκιά και προσαρμόζεται και ζει δυναμικές καινούριες καταστάσεις. Δεν είναι το θέμα να επαναλάβουμε το παρελθόν παπαγαλία, αλλά να πάρουμε τους χυμούς του παρελθόντος, τα εργαλεία που μας δίνει το παρελθόν, το δυναμισμό, τη χάρη, το Άγιο Πνεύμα, τη σοφία και να την φέρω στη δική μου τη ζωή, στον 21ο αιώνα. Περιστατικά μπορεί να έγιναν τον 5ο, 4ο, 3ο αιώνα και εγώ να τα μεταφέρω στο τώρα. Και αυτή είναι η σοφία του Θεού, αυτός είναι ο κρατήρας, αυτό είναι το μεγάλο βαρέλι που υπάρχει στην Εκκλησία, ο πλούτος της σοφίας του Θεού και εμείς καλούμαστε να κάνουμε αυτή τη μεταφορά. Μεταφέρουμε τα παλιά με σύγχρονο τρόπο.

Παίρνουμε τα παλιά σε νέα παιδιά. Και νέο παιδί είσαι κι εσύ, κι εσύ 80 χρονών και 70, ενώ νέα παιδιά της εποχής μας, ανθρώπους, κι εσύ της εποχής σου παιδί είσαι, είτε μεγάλος είτε μικρός. Βασίλη Χατζηνικολάου, πολύ σε ευχαριστώ που και σήμερα, μαζί με τον Αββά Ποιμένα, μου κάνατε καλή παρέα. Και εσένα σε ευχαριστώ που άκουσες την εκπομπή για άλλη μια φορά.

Το 4118602 και 4118640 είναι το τηλέφωνο του σταθμού. atheata@perasmata.gr είναι το email της εκπομπής. Εύχομαι να περάσεις καλά τις υπόλοιπες μέρες της εβδομάδος. Εύχομαι να σε παρηγορεί ο Θεός. Εύχομαι κάθε φορά που στεναχωριέσαι να θυμάσαι το πως ξεκίνησε η εκπομπή και να λες: «Ζω! Θα μπορούσα πέρυσι από πέρυσι να είμαι ήδη στον άλλο κόσμο. Τουλάχιστον τώρα ζω.

Να έχω προβλήματα, αλλά ζω. Ευχαριστώ τον Θεό που ζω και δεν μ' αγγίζουν αυτά που μου κάνουν, αυτά που μου λένε. Εγώ ζω τα ωραία της ζωής. Εστιάζω στο φως. Εστιάζω στον Χριστό. Τα άλλα υπάρχουν, αλλά δεν ασχολούμαι με αυτά. Είμαι νεκρός για αυτά. Είμαι ζωντανός μόνο για το φως που μου δίνει ο Χριστός και με καλεί στη ζωή και με καλεί στην ελπίδα και με καλεί στη δύναμη και έτσι καταφέρνω και στέκομαι όρθιος και όρθια». Έτσι να λες και θα ζήσεις. Έτσι σε συμβουλεύει ο Αββάς Ποιμένας να κάνεις για να παρηγορηθείς. Μπες σε αυτό το μνήμα, θάψε αυτά τα πράγματα που σε θλίβουν, σε στεναχωρούν και ζήσε στο φως και στην αγάπη του Χριστού. Νεκρός για τα πράγματα που σε βουλιάζουν και ζωντανός για τον Χριστό που σε ανασταίνει

όλες τις εποχές του χρόνου. Καλή δύναμη, καλή συνέχεια και θα τα πούμε σε λίγες μέρες πάλι. Να δεις πόσο γρήγορα θα περάσουν.