Ο Σταυρός πάνω από την Ιερουσαλήμ και ο Άγιος Νείλος του Αγίου Όρους

Την πρώτη εμφάνιση του σημείου του Σταυρού στον ουρανό, η οποία έγινε προς τον Μέγα Κωνσταντίνο με το θριαμβευτικό και νικητήριο έμβλημα «Εν τούτω νίκα». Εδώ πρόκειται για άλλη εμφάνιση, η οποία έγινε στην Ιερουσαλήμ κατά το έτος 346 μ.Χ., επί Αρχιεπισκόπου Ιεροσολύμων Κυρίλου και του βασιλέως Κωνσταντίου, γιου του Μεγάλου Κωνσταντίνου. Η εμφάνιση αυτή έγινε κατά τις ημέρες της Αγίας Πεντηκοστής, την 7η του μηνός Μαΐου. Κατά την τρίτη ώρα της ημέρας φάνηκε ο Τίμιος και Ζωοποιός Σταυρός, σχηματισμένος από φως υπερφυσικό, πάνω από τον Γολγοθά να εκτείνεται προς το όρος των Ελαιών. Ήταν δε τόσο λαμπρός, ώστε με τη φωτοβολία του σκέπαζε τις ακτίνες του ηλίου.

Το θαυμάσιο θέαμα προκάλεσε μεγάλη συγκίνηση σε όλη την Ιερουσαλήμ. Άνθρωποι κάθε ηλικίας έτρεξαν στην εκκλησία και με άμετρη χαρά και πολλή κατάνυξη ανέπεμψαν στον Θεό ευχαριστία και δόξα για το παράδοξο αυτό θέαμα. Για το θαύμα αυτό ο θεσπέσιος Κοσμάς στην Ύψωση του Τιμίου Σταυρού μελώδησε το τροπάριο εκείνο το οποίο λέγει: «Θαυμαστώς εφαπλούμενος, τας ηλιακάς βολάς εξηκόντισεν ο Σταυρός και διηγήσαντο ουρανοί την δόξα του Θεού ημών».

Ο εορταζόμενος Όσιος Νείλος ο Μυροβλύτης γεννήθηκε από ευσεβείς γονείς κατά το τελευταίο τέταρτο του δεκάτου έκτου αιώνα στην κωμόπολη Άγιος Πέτρος της Κυνουρίας στην Πελοπόννησο. Είχε κάποιον θείο ιερομόναχο ονόματι Μακάριο, ο οποίος τον πήρε από τη νεαρή του ηλικία και τον εκπαίδευσε καλώς στα ιερά γράμματα και στην άσκηση της αρετής. Όταν δε ο θείος Νείλος ήρθε στην κατάλληλη ηλικία, με το θείο του Μακάριο εντάχτηκαν στο ιερό μοναστήρι, το οποίο βρίσκεται στην Κυνουρία και ονομάζεται Μαλεβή, τιμάται δε επ' ονόματι της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Στο μοναστήρι αυτό έζησαν για κάποιο καιρό. Έπειτα ο θείος του Οσίου Νείλου, Μακάριος, βλέποντας τις αρετές του νέου,

προσκάλεσε τον αρχιερέα του τόπου και χειροτόνησε τον Νείλο ιεροδιάκονο, κατόπιν δε και ιερομόναχο εκεί στο μοναστήρι της Μαλεβής. Ποθώντας όμως να ζήσουν ανώτερη πνευματική ζωή, εγκατέλειψαν την πατρίδα τους, τους φίλους και τους συγγενείς και πήγαν στο Άγιο Όρος του Άθωνος. Αφού περιήρθαν τα διάφορα ιερά καταφύγια του όρους, ήρθαν και κατοίκησαν κοντά στο σπήλαιο, στο οποίο ασκήτευσε ο Άγιος Πέτρος ο Αθωνίτης. Καθώς λοιπόν η πατρίδα του Οσίου ονομαζόταν Άγιος Πέτρος, έτσι κατ' οικονομίαν Θεού και στα όρια του Αγίου Πέτρου του Αθωνίτου κατοίκησαν και έγιναν μιμητές και κληρονόμοι της υψηλής και ισάγγελης ασκητικής του πολιτείας. Ήταν δε τότε τελείως έρημος ο τόπος εκείνος και εντελώς ακατοίκητος.

Η σκήτη των Καυσοκαλυβίων ιδρύθηκε αργότερα, κατά το έτος 1740, αλλά και τα κελιά της Κερασιάς δεν ήταν τότε, εκτός από τα ησυχαστήρια του Αγίου Συμεών, τα οποία υπήρχαν μακριά το ένα από το άλλο. Καθώς είδαν τον τόπο αυτό, χάρηκαν και, αφού πήγαν στη Λαύρα του Αγίου Αθανασίου, τον αγόρασαν για ένα φλουρί. Κατέβαλαν πολλούς κόπους για να τον καθαρίσουν από τα αγκάθια και τους άγριους θάμνους. Από τον Άγιο Πέτρο τον Αθωνίτη και από την ιδιαίτερη πατρίδα των Οσίων, τον Άγιο Πέτρο, ονομάστηκε ο τόπος εκείνος Αγία Πέτρα.

Έκτισαν δε και ναό της Υπαπαντής και, επειδή γνώριζαν την τέχνη της αγιογραφίας, τον αγιογράφησαν και τον κόσμησαν θαυμάσια. Ο δε θείος Νείλος, καθώς καταφλεγόταν από τον πόθο της ησυχίας, ζητούσε ερημικότερο τόπο και, αφού βρήκε σπήλαιο σε απόκρημνο μέρος, με μεγάλες προσπάθειες κατέβηκε σε αυτό. Έμεινε δε εκεί μόνος με μόνο τον Θεό, προσευχόμενος και καταγινόμενος σε θεωρίες, κανείς δε άλλος δεν γνώριζε αυτό παρά μόνο εκείνος ο οποίος τον οδήγησε εκεί. Σε αυτό δε το μέρος έμεινε μέχρι το τέλος της ζωής του, άγνωστος και αγωνιζόμενος. Πόσα δε δάκρυα έχυσε και πόσους αγώνες, αγρυπνίες, γονυκλισίες, ορθοστασίες και νηστείες υπέμεινε! Και πόσες φαντασίες και απειλές δοκίμασε από τους δαίμονες, οι οποίοι προσπαθούσαν να τον διώξουν από κει! Πόσες δε πάλι αγγελικές οπτασίες και παρηγοριές είδε, είναι αδύνατον κανείς να τα διηγηθεί.

Βλέποντας λοιπόν ο Πανάγαθος Θεός την καρδιά του και την υπομονή του, τον δόξασε με οσιακή κοίμηση, η οποία έγινε στις 12 Νοεμβρίου του έτους 1651. Το άγιο του σώμα ενταφιάστηκε κοντά στο σπήλαιο και ανέβλυσε ευώδες μύρο, το οποίο έτρεχε από το σπήλαιο μέχρι κάτω στη θάλασσα. Διαδόθηκε λοιπόν η φήμη και έρχονταν τα πλοία και έπαιρναν το μύρο σαν από κάποια βρύση, το οποίο γιάτρευε κάθε ασθένεια. Ο τόπος εκείνος ονομάστηκε Καραβοστάσι. Στο μέρος αυτό στάθηκε παλιότερα και το πλοίο με το οποίο ήλθε στο Άγιο Όρος και ο Άγιος Πέτρος ο Αθωνίτης και δεν μπορούσε να αποπλεύσει από εκεί μέχρις ότου οι ναύτες έβγαλαν εκεί τον Άγιο, ο οποίος ασκήτευσε εκεί στο σπήλαιό του,

διηγείται ο βίος του. Ονομάστηκε δε ο Άγιος Νείλος και Μυροβλύτης για το μύρο το οποίο, καθώς είπαμε, ανέβλυζε από το άγιο του λείψανο. Ο τάφος του Αγίου έμεινε για πολλά χρόνια άγνωστος για την εξής αιτία: Μια φορά θέλησαν δύο μοναχοί και λιώτες να βρουν το λείψανο του Οσίου και, αφού ήρθαν με κασμάδες, άρχισαν να σκάβουν τον τόπο, οπότε ξαφνικά έπεσε πάνω από το σπήλαιο μεγάλη πέτρα, η οποία σύντριψε το πόδι ενός από αυτούς και ο οποίος από τους πόνους κοίτονταν σαν νεκρός. Ο δε άλλος, μη μπορώντας να τον βοηθήσει ούτε να τον βγάλει από τον τόπο εκείνο, ξεκίνησε να πάει να φέρει άλλο αδελφό με ζώο για να τον παραλάβουν και να του δώσουν βοήθεια. Έμεινε λοιπόν μόνος ο αδελφός εκείνος.

Σε μια στιγμή φάνηκε ο Όσιος Νείλος με σχήμα μοναχού, ο οποίος τον ρωτούσε τι έχει, τι ζητούσε και τι του συνέβη. Ο δε αδελφός του διηγήθηκε το σκοπό για τον οποίο ήλθαν και το συμβάν. Του είπε τότε ο Άγιος: «Και πώς τόλμησες, πτωχέ, χωρίς τη βουλή του Αγίου να επιχειρήσεις τέτοιο επικίνδυνο έργο; Αλλά να που ο Άγιος σε θεραπεύει. Πρόσεχε δε στο εξής, χωρίς το θείο θέλημα να μην αποτολμάς έργο πάνω από τη δύναμή σου». Μαζί τότε με το λόγο άγγιξε το συντριμμένο σκέλος του αδελφού και αμέσως αυτός θεραπεύθηκε, ο δε Άγιος έγινε άφαντος. Γέμισε χαρά ο αδελφός και ξεκίνησε προς το κελί του. Καθοδόν συνάντησε τον άλλο μοναχό, ο οποίος ερχόταν οδηγώντας το μουλάρι, εκείνος δε καθώς τον είδε υγιή,

έκπληκτος. Δόξασαν λοιπόν τον Θεό και οι δύο και πολύ ευχαρίστησαν τον Άγιο. Από τότε κανένας άλλος δεν τόλμησε να επιχειρήσει κάτι τέτοιο. Κατά το έτος όμως 1815 κάποιος μοναχός που ονομαζόταν Αιχμάλωτος, ο οποίος έπασκε από φοβερό δαιμόνιο και σωματική αρρώστια, θεραπεύτηκε από τον Άγιο Νείλο, ο οποίος του έδειξε και πολλές οπτασίες, του προείπε δε και τα μέλλοντα να συμβούν, τους κινδύνους δηλαδή τους οποίους έμελλε να διατρέξει το Άγιο Όρος, την επανάσταση η οποία εκράγηκε, την επίθεση των Αγαρηνών και άλλα πολλά προφήτευσε, τα οποία σώζονται γραμμένα σε βιβλίο. Αυτόν πρόσταξε ο Άγιος Νείλος να διορθώσει το δρόμο του σπηλαίου για να μεταβαίνουν οι αδελφοί και να προσκυνούν για ψυχική τους ωφέλεια,

να λειτουργείται η εκκλησία του, την οποία μόνος έκτισε όταν ζούσε εκεί στο σπήλαιο. Όταν λοιπόν οι πατέρες άκουσαν αυτό, έτρεξαν να βοηθήσουν και, αφού καθάρισαν τον τόπο, θέλησαν να κτίσουν και νέα εκκλησία επ' ονόματι του Αγίου. Ενώ δε έσκαβαν τα θεμέλια, βρέθηκε ο τάφος του Αγίου και τα πάνσεπτα λείψανά του, τα οποία ανέδιδαν άρρητη ευωδία, το έτος 1815 στις 7 Μαΐου, οπότε και καθορίστηκε να εορτάζεται και η μνήμη του. Οι πατέρες χάρηκαν χαρά μεγάλη και τα λείψανα του Αγίου με λαμπάδες και θυμιάματα μετακομίστηκαν στη Λαύρα, στο κελί δε αφέθηκε μόνο το σαγόνι προς αγιασμό των προσερχομένων. Κατά την ανακομιδή των ιερών λειψάνων έγιναν πολλά θαύματα.

Οι οποίοι πήραν μέρος, αυτοί θεραπεύθηκαν από διάφορες αρρώστιες. Τον δε τάφο του Αγίου τον καλλώπισαν πίσω από το Άγιο Βήμα, καθώς φαίνεται σήμερα.

Ο εορταζόμενος Όσιος Νείλος υπήρξε λοιπόν μυροβλύτης και το μύρο το οποίο ανέβλυζε δεν ήταν απλώς ευωδιαστό αλλά θαυματουργό, φορέας χάριτος Θεού, η οποία και επιτελούσε τις θεραπείες. Με τον ειδικό αυτό τρόπο, αλλά και τις προφητείες και τις άλλες θαυμαστές του ενέργειες, αποτελούσε και αποτελεί μια παρηγοριά, παράκληση για τον κόσμο. Το ίδιο θα μπορούσε να λεχθεί και για κάθε άλλο Άγιο. Όμως η πραγματική και ολοκληρωμένη ανάπαυση και παρηγοριά του ανθρώπου δεν επέρχεται μόνο με την τακτοποίηση κάποιων προβλημάτων, ξεπέρασμα κάποιων δυσκολιών ή την ελπίδα αλλαγής των δύσκολων καταστάσεων που τώρα περνάμε.

Ακόμη περισσότερο δεν επέρχεται με κάποια λόγια ψευτοπαρηγοριάς. Αυτά μόνο μια κάποια προσωρινή ανακούφιση μπορούν να προσφέρουν και τελικά, αν ο άνθρωπος μείνει σε αυτά, μένει απαρηγόρητος, σε απελπισία και απόγνωση. Και σήμερα οι περισσότεροι άνθρωποι είναι απογοητευμένοι. Δεν βλέπεις χαρούμενα πρόσωπα, ελπιδοφόρες υπάρξεις. Οι άνθρωποι ζουν απαράκλητα. Πραγματική και ολοκληρωμένη ανάπαυση και παρηγοριά μπορεί να επέλθει με την τακτοποίηση της ψυχής, δηλαδή με τη συμφιλίωση με τον Θεό, δηλαδή με το να πάρει ο άνθρωπος τη χάρη του Θεού και να ζει κατά τη χάρη του Θεού, να ζει τη ζωή του Θεού. Ευλογητός ο Θεός και

Πατήρ του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, ο Πατήρ των οικτιρμών και Θεός πάσης παρακλήσεως, ο παρακαλών ημάς εν πάση θλίψει. Εφόσον ο Θεός είναι ο Θεός πάσης παρακλήσεως, σημαίνει ότι η έλευση και παραμονή του Τριαδικού Θεού στην ψυχή μας προξενεί τη βέβαιη και ισχυρή παράκληση. Όταν ο άνθρωπος νιώσει τη γλυκύτητα της Θείας Αγάπης, παρηγορείται και γίνεται ο ίδιος Υιός Παρακλήσεως όπως ήταν ο Απόστολος Βαρνάβας και ο Όσιος Νείλος. Γίνεται όλος γλύκα και γλυκασμός. Αναπαύει τους γύρω του πραγματικά. Έχουμε Αγίους πραγματικά παρηγορημένους που ζουν εδώ και διαρκώς μας στηρίζουν.

Επίσης έχουμε Αγίους στη Θριαμβεύουσα Εκκλησία που αδιάλειπτα πρεσβεύουν για μας.

The first appearance of the sign of the Cross in the sky was to Constantine the Great, with the triumphant, victorious message, “In this sign, conquer.” Here we are speaking of another appearance, in Jerusalem in AD 346, when Cyril was Archbishop of Jerusalem and Constantius, the son of Constantine the Great, was emperor. It took place during the days of Holy Pentecost, on May 7. At the third hour of the day, the Precious and Life-giving Cross appeared over Golgotha, formed of supernatural light and stretching toward the Mount of Olives. It shone so brightly that its radiance outshone the rays of the sun.

This wondrous sight deeply moved all Jerusalem. People of every age hurried to the Church and, with boundless joy and deep katanyxis, or compunction, offered God thanks and glory for this extraordinary sight. For this miracle, the inspired Cosmas composed a hymn for the Exaltation of the Precious Cross: “Wondrously spread across the sky, the Cross sent forth its rays beyond those of the sun, and the heavens declared the glory of our God.”

The Saint we celebrate, Nilus the Myrrh-streamer, was born to devout parents in the last quarter of the sixteenth century, in the town of Agios Petros in Kynouria, in the Peloponnese. He had an uncle named Macarius, a priest and monk, who took him in while he was young and taught him Holy Scripture and ascesis, the ascetic discipline of living virtuously. When Saint Nilus came of age, he and his uncle Macarius entered the holy Monastery of Malevi in Kynouria, dedicated to the Dormition of the Theotokos. They lived there for some time. Then Macarius, seeing the young man’s virtues,

invited the local bishop, who ordained Nilus first as a deacon and then as a priest and monk at the Monastery of Malevi. Longing for a higher spiritual life, they left their homeland, friends, and relatives and went to the Holy Mountain, Mount Athos. After visiting the mountain’s various holy places of refuge, they settled near the cave where Saint Peter the Athonite had lived in ascesis. Since Saint Nilus’s hometown was called Agios Petros, or Saint Peter, by God’s providence they came to live near the place of Saint Peter the Athonite. There they followed his example and became heirs to his exalted, angelic way of ascetic life. At that time, the place was utterly deserted and uninhabited.

The skete of Kafsokalyvia was founded later, in 1740, and the cells of Kerasia did not yet exist either. There were only the hesychasteria, the hermitages of Saint Symeon, set far apart from one another. When they saw the place, they rejoiced. They went to the Lavra of Saint Athanasius and bought the land for one florin. They worked hard to clear away the thorns and wild bushes. After Saint Peter the Athonite and the Saints’ hometown of Agios Petros, the place was named Agia Petra, or Holy Rock.

They also built a church dedicated to the Meeting of the Lord in the Temple. Since they knew how to paint icons, they covered it with icons and adorned it beautifully. Saint Nilus, burning with a longing for hesychia, or inner stillness, sought an even more secluded place. He found a cave on a steep cliff and, with great effort, climbed down to it. There he stayed alone with God, praying and occupied with theoria, divine contemplation. No one knew he was there except the man who had guided him to the cave. He remained there until the end of his life, unknown to others and engaged in spiritual struggle. How many tears he shed! How many struggles, vigils, prostrations, long hours standing in prayer, and fasts he endured! How many frightening visions and threats he suffered from the demons who tried to drive him away! And no one can tell of all the angelic visions and consolations he received.

Seeing his heart and his patient endurance, our all-good God glorified him with the peaceful falling asleep of a saint on November 12, 1651. His holy body was buried near the cave, and fragrant myrrh began to flow from his burial place, down past the cave to the sea. Word spread, and ships came to collect the myrrh as though from a spring, for it healed every illness. That place came to be called Karavostasi. Long before, the ship that brought Saint Peter the Athonite to the Holy Mountain had stopped there. It could not sail away until the sailors put the Saint ashore, and he went on to live in ascesis in his cave there,

as his Life relates. Saint Nilus was also called the Myrrh-streamer because, as we have said, myrrh flowed from his holy relics. His grave remained unknown for many years for this reason: Once, two monks set out to find the Saint’s relics. They came with pickaxes and began digging. Suddenly, a large stone fell from above the cave and crushed the leg of one of them. He lay there in such pain that he seemed dead. The other monk could neither help him nor get him out, so he went to fetch another brother and an animal to carry the injured man away. The injured brother was left alone.

Then Saint Nilus appeared in the form of a monk and asked what was wrong, what the brother was looking for, and what had happened. The brother told him why they had come and how he had been injured. The Saint said to him, “Poor man, how did you dare undertake such a dangerous task without the Saint’s counsel? But see, the Saint is healing you. From now on, take care: do not dare to attempt work beyond your strength without God’s will.” As he spoke, he touched the brother’s crushed leg, and it was healed at once. Then the Saint vanished. Filled with joy, the brother set off toward his cell. On the way he met the other monk, who was coming with a mule. When that monk saw him well,

he was astonished. Together they glorified God and gave heartfelt thanks to the Saint. From then on, no one else dared attempt such a thing. In 1815, however, a monk named Aichmalotos, who was suffering terribly from a demon and a bodily illness, was healed by Saint Nilus. The Saint also showed him many visions and foretold events to come: the dangers the Holy Mountain would face, the uprising that would break out, the attack of the Hagarenes, and many other things recorded in a book. Saint Nilus instructed him to repair the path to the cave so that the brothers could go there to venerate and be edified in their souls,

and so that the Divine Liturgy could be celebrated in the church he himself had built while living in the cave. When the fathers heard this, they hurried to help. After clearing the place, they decided to build a new church in the Saint’s name. As they dug the foundations, they found his grave and his most venerable relics, which gave off an indescribable fragrance. This happened on May 7, 1815, and that date was established as his feast day. The fathers rejoiced greatly, and the Saint’s relics were carried to the Great Lavra with candles and incense. Only his jawbone was left at the cell, for the sanctification of those who came to venerate it. Many miracles took place during the transfer of the holy relics.

Those who took part were healed of various illnesses. They adorned the Saint’s grave behind the sanctuary, where it can still be seen today.

Saint Nilus, whom we celebrate today, was a Myrrh-streamer. The myrrh that flowed from him was more than fragrant: it worked miracles. It bore the grace of God, which brought about the healings. Through this special gift, his prophecies, and his other wondrous works, he was and remains a source of comfort and consolation to the world. The same could be said of every Saint. Yet a person does not find true and lasting rest and consolation simply by resolving some problems, overcoming some difficulties, or hoping that the hard circumstances we now face will change.

Still less does it come from empty words of comfort. Such things can bring a little relief for a time. But if a person rests in them alone, he is left without consolation, in despair. Today, most people are disheartened. You do not see joyful faces or people full of hope. People live without consolation. True and lasting rest and consolation come when the soul is set right: when a person is reconciled with God, receives the grace of God, lives by His grace, and shares in the life of God. Blessed be the God and

Father of our Lord Jesus Christ, the Father of mercies and God of all consolation, who comforts us in all our tribulation. Since God is the God of all consolation, His coming to dwell and remain in our souls as the Holy Trinity brings sure and powerful comfort. When a person experiences the sweetness of divine love, he is comforted and becomes a son of consolation himself, as the Apostle Barnabas and Saint Nilus were. He becomes all sweetness and brings sweetness to others. He truly gives rest to those around him. We have Saints living among us who have received true consolation and who continually support us.

We also have Saints in the Church Triumphant who intercede for us without ceasing.