Άγιοι Αδριανός και Ναταλία: μαρτύριο και τάξη της πίστεως

Σήμερα, 26 του μηνός Αυγούστου, η Εκκλησία μας επιτελεί τη μνήμη των Αγίων Μαρτύρων Αδριανού και Ναταλίας, των Αγίων 23 Μαρτύρων των συναθλητών του Αγίου Αδριανού, των Αγίων Μαρτύρων Αττικού και Συσινίου, του Οσίου Ιβιστίωνος, άλλου Αγίου Μάρτυρος Αδριανού, του Οσίου Τιθόη και του Οσίου Ιωάσαφ, Βασιλέως των Ινδιών.

Ο Άγιος Μάρτυς Αδριανός και η σύζυγός του Ναταλία κατάγονταν από τη Νικομήδεια, άκμασαν δε κατά τους χρόνους του βασιλέα Διοκλητιανού, ο οποίος βασίλευσε κατά τα τέλη του τρίτου και τις αρχές του τετάρτου μετά Χριστόν αιώνος. Κατά το διωγμό που εξαπέλυσε ο εν λόγω βασιλέας κατά των χριστιανών, συνελήφθηκαν 23 χριστιανοί, οι οποίοι κρύβονταν μέσα σε ένα σπήλαιο και υπέστησαν διάφορα βασανιστήρια. Αυτούς λοιπόν συνάντησε και ρώτησε ο Άγιος Αδριανός: «Γιατί, αδελφοί, υπομένετε τα ανυπόφορα αυτά βάσανα και τις φοβερές τιμωρίες;» Εκείνοι δε του αποκρίθηκαν: «Εμείς υπομένουμε αυτά για να κερδίσουμε εκείνα τα αγαθά τα οποία είναι ετοιμασμένα από το Θεό στους ουρανούς

για όσους πάσχουν για την αγάπη του και τα οποία δεν μπορούν με λόγια να περιγραφούν». Καθώς άκουσε αυτά ο μακάριος Αδριανός, κατανύχθηκε από τη Θεία Χάρη και είπε σε εκείνους που έγραφαν τα ονόματα των χριστιανών που έμελλαν να μαρτυρήσουν: «Γράψτε και το δικό μου όνομα μεταξύ των άλλων ονομάτων, διότι θεωρώ κι εγώ ηδονή το να πεθάνω μαζί τους για την αγάπη του Χριστού». Εκείνοι τον κατέγραψαν και έτσι δέθηκε με αλυσίδες και τον φυλάκισαν στο δεσμωτήριο. Όταν έμαθε η σύζυγός του Ναταλία ότι φυλακίστηκε, καθώς νόμισε ότι η σύλληψή του έγινε για άλλα αίτια, θρηνούσε και στέναζε. Ύστερα όμως, όταν έμαθε ότι για το Χριστό τον έκλεισαν στη φυλακή, αμέσως σηκώθηκε και πήγε εκεί

και καταφιλούσε τις αλυσίδες με τις οποίες ήταν δεμένος. Και τον μακάριζε για την προθυμία την οποία έδειξε. Τον συμβούλευσε δε να μένει σταθερός και ακλόνητος στα βασανιστήρια. Τους δε άλλους συνδέσμιους χριστιανούς παρακαλούσε να προσεύχονται στο Θεό γι' αυτόν. Κατόπιν η Ναταλία, με προτροπή του συζύγου της, επέστρεψε στο σπίτι. Αργότερα όμως, όταν ο Άγιος Αδριανός πήρε άδεια από τους δεσμοφύλακες και πήγε στο σπίτι για να αναγγείλει στη σύζυγό του ότι ήρθε πλέον ο καιρός του μαρτυρικού του τέλους, η Ναταλία, πριν εκείνος μπει μέσα, νόμισε ότι ο σύζυγός της φοβήθηκε τα βασανιστήρια και αρνήθηκε το Χριστό και γι' αυτό αποφυλακίστηκε. Έκλεισε τότε την πόρτα του σπιτιού στον Αδριανό και του φώναξε ότι ήταν αρνησίχριστος,

δειλός και φιλόζωος. Του θύμιζε δε τον φρικτό εκείνο λόγο του Κυρίου που είπε για όσους θα τον αρνηθούν: «Όστις αν αρνήσηταί με έμπροσθεν των ανθρώπων, αρνήσομαι καγώ αυτόν έμπροσθεν του Πατρός μου του εν ουρανοίς». Ακόμη δε η μακαρία Ναταλία αποκαλούσε τον εαυτό της άθλια και δυστυχή, διότι ούτε μια μέρα δεν απόλαυσε τη δόξα να ονομάζεται σύζυγος μάρτυρος, αλλά την ευτυχία και μακαριότητα την οποία έλπιζε να λάβει διαδέχθηκαν η δυστυχία και η αθλιότητα.

Όταν δε αυτή έμαθε τον σκοπό του ερχομού του Αγίου στο σπίτι του, αμέσως άλλαξε και αφού άνοιξε την πόρτα στον σύζυγό της, με χαρά τον ασπαζόταν. Μετά ακολούθησε τον Άγιο και πήγε μαζί του στον βασιλέα. Καθώς δε ο μακάριος Αδριανός παραστάθηκε στον τύραννο και ομολόγησε το Χριστό Θεό αληθινό, πρώτα ξυλοκοπήθηκε και μετά, αφού ρίχτηκε κάτω ύπτια, τόσο δάρθηκε στην κοιλιά, ώστε φάνηκαν τα σπλάχνα του. Ήταν δε τότε στο 28ο έτος της ηλικίας του. Μετά χτύπησαν και έκοψαν, όπως κι άλλων χριστιανών, τα χέρια και τα πόδια του. Μάλιστα δε βοηθούσε στο κόψιμο αυτό και η Ναταλία με το να βάζει κάθε μέρος επάνω στον άκμονα για να κοπεί, το δε μάρτυρα παραθάρρυνε και ενδυνάμωνε για να υπομένει με ανδρεία τους πόνους και να μην εγκαταλείψει το μαρτύριο για τον Χριστό. Όταν δε ο Άγιος Αδριανός τελείωσε το μαρτύριο μαζί με τους άλλους μάρτυρες και τα άγια τους λείψανα έμελλαν να ριχτούν στην πυρά,

η μακαρία Ναταλία το ένα χέρι του Αδριανού και ακολουθούσε τα σώματα των Αγίων. Με τα αίματα δε που έσταζαν από τα άγια εκείνα λείψανα, άλειφε τον εαυτό της για ευλογία και αγιασμό. Αφού δε ρίχτηκαν τα λείψανα στη φωτιά, έπεσε ραγδαία βροχή που την έσβησε. Έτσι, κάποιος χριστιανός, ονόματι Ευσέβιος, μάζεψε τα άγια λείψανα και αφού τα έβαλε σε πλοιάριο, πήγε στην Αργυρούπολη που ήταν κοντά στο Βυζάντιο και τα ενταφίασε εκεί όπου και γίνεται η εορτή τους.

Πήγε αργότερα η Αγία Ναταλία και εκεί παρέδωσε την αγνή της ψυχή στα χέρια του Θεού, ενταφιάστηκε δε κοντά στα λείψανα των Αγίων Μαρτύρων. Στο ίδιο μέρος, λίγο αργότερα, ενταφιάστηκαν τα λείψανα του άλλου Αγίου Αδριανού, ο οποίος επίσης σήμερα εορτάζεται. Αυτός καταγόταν από τη Ρώμη, ήταν γιος του εκεί βασιλέα Πρόβου, ενώ στην Ανατολή βασίλευε ο Λυκίνιος, ανεψιός δε του Δωμετίου που ήταν επίσκοπος στο τότε Βυζάντιο. Αυτός λοιπόν, ποθώντας να μαρτυρήσει για το Χριστό, πήγε στη Νικομήδεια όπου παρουσιάστηκε στο Λυκίνιο και του μίλησε με θάρρος διότι, αντίθετα προς το Μέγα Κωνσταντίνο, καταπίεζε και έβλαπτε τους χριστιανούς και τον παρακαλούσε να ανακαλέσει τα κατά της Εκκλησίας μέτρα του. Αφού τιμωρήθηκε από τον Λυκίνιο με διάφορους βασανισμούς, τελευταία αποκεφαλίστηκε και έτσι έλαβε του μαρτυρίου τον στέφανο.

Το λείψανό του παραλήφθηκε από τον επίσκοπο Δωμέτιο, το θείο του, και ενταφιάστηκε στην Αργυρούπολη κοντά στα λείψανα των Αγίων Αδριανού, Ναταλίας και του Αποστόλου Στάχυος, του πρώτου επισκόπου του Βυζαντίου μετά τον πρωτόκλητο Απόστολο Ανδρέα.

Προκαλεί η απέναντι στο σύζυγό της, αλλά και η γενικότερη στάση και συμπεριφορά της Αγίας Ναταλίας, της πράγματι γενναίας και θεοφιλούς. Μια άλλη στη θέση της που θα σκεπτόταν κοσμικά και με ιδιοτέλεια, δεν είναι δύσκολο να φανταστούμε πώς θα συμπεριφερόταν. Θα προσπαθούσε για τον ίδιο το σύζυγό της και τον εαυτό της, παρασυρόμενη από το συναίσθημα, με κάθε τρόπο να τον αποτρέψει από το μαρτύριο και το θάνατο, να μην χάσει την επίγεια αυτή ζωή με όλα της τα καλά. Όμως η Αγία Ναταλία με την πραγματική, τη μεγάλη και ζωντανή της πίστη μπόρεσε και είδε και εκτίμησε διαφορετικά τα πράγματα. Έβαλε τα πράγματα στη σωστή τους θέση και δείχνει και σε εμάς

σωστή τάξη, τη σωστή ιεράρχηση που πρέπει να έχουν. Ο άνθρωπος έχει σώμα και ψυχή. Και στην ψυχή έχουμε το λογικό μέρος, τον ανθρώπινο λόγο, την ανθρώπινη λογική και το άλογο μέρος που είναι η επιθυμία και το συναίσθημα. Όλα αυτά πρέπει να είναι σε μια ιεραρχική σειρά και το κατώτερο να υποτάσσεται στο ανώτερο. Το σώμα πρέπει να υποτάσσεται στην ψυχή, η ψυχή να χαλιναγωγεί και να οδηγεί το σώμα. Από την ψυχή, το άλογο μέρος, η επιθυμία και το συναίσθημα να υποτάσσονται στο λόγο, στη λογική κρίση. Και τέλος, ο ανθρώπινος λόγος, η ανθρώπινη σύνεση και σοφία με την πίστη να φωτίζεται και να υποτάσσεται στο Θείο Λόγο.

Στην πράξη γίνεται αυτή η ιεράρχηση, ο άνθρωπος πορεύεται σωστά. Όταν γίνεται σε οποιοδήποτε σημείο ανατροπή, γίνονται τα λάθη, μικρές ή μεγάλες αμαρτίες. Η Αγία Ναταλία δεν άφησε τον εαυτό της να παρασυρθεί από τον εαυτό της.

Στην πράξη το Θεό Κύριό της, υποτάσσοντας σε Αυτόν τα πάντα. Στην πίστη του Χριστού υπέταξε τον λογισμό της, στο φωτισμένο της λογισμό υπέταξε το συναίσθημά της και το σώμα της ακολούθησε την καθαρή και φωτισμένη της ψυχή. Αυτό έκανε αυτή, έτσι προέτρεψε και το σύζυγό της, αυτό υποδεικνύει και σε μας με το άγιο της παράδειγμα.

Today, August 26, our Church commemorates the holy martyrs Adrian and Natalia; the twenty-three holy martyrs who suffered alongside Saint Adrian; the holy martyrs Atticus and Sisinnius; Venerable Ivistion; another holy martyr named Adrian; Venerable Tithoe; and Venerable Joasaph, King of India.

The holy martyr Adrian and his wife Natalia were from Nicomedia. They lived during the reign of Diocletian, at the end of the third century and the beginning of the fourth century after Christ. During the persecution he launched against Christians, twenty-three Christians who had been hiding in a cave were arrested and subjected to various tortures. Saint Adrian met them and asked, “Brothers, why do you endure such unbearable suffering and terrible punishments?” They answered, “We endure these things to gain the blessings God has prepared in heaven

for those who suffer for love of Him—blessings that words cannot describe.” When blessed Adrian heard this, divine grace moved him to compunction. He said to the men recording the names of the Christians who were to be martyred, “Write my name among theirs, for I too count it a joy to die with them for love of Christ.” They entered his name, bound him in chains, and imprisoned him. When his wife Natalia learned he had been imprisoned, she thought it was for some other reason, and she wept and groaned. But when she learned that he had been imprisoned for Christ, she rose at once and went there.

She kissed the chains that bound him and called him blessed for the willingness he had shown. She urged him to remain steadfast and unshaken through the tortures, and asked the other Christians imprisoned with him to pray to God for him. Then, at her husband’s urging, Natalia returned home. Later, Saint Adrian received permission from the guards to go home and tell his wife that the time of his martyrdom had come. Before he could enter, Natalia thought he had feared the tortures, denied Christ, and been released for that reason. She shut the door against him and cried out that he had denied Christ,

that he was a coward who clung to this life. She reminded him of the Lord’s fearful words about those who deny Him: “Whoever denies Me before men, I also will deny before My Father who is in heaven” (Matthew 10:33). Blessed Natalia also called herself wretched and miserable, for she thought she had not enjoyed even one day of the honor of being called a martyr’s wife. She believed that the joy and blessedness she had hoped for had given way to misery and sorrow.

But when she learned why Saint Adrian had come home, she changed at once. She opened the door, embraced her husband with joy, and accompanied him to the emperor. Standing before the tyrant, blessed Adrian confessed Christ as the true God. First he was beaten with clubs. Then he was laid on his back and beaten so severely on the stomach that his entrails were exposed. He was twenty-eight years old. After that, they struck and cut off his hands and feet, as they did to the other Christians. Natalia even helped by placing each limb on the anvil to be cut off. She encouraged and strengthened the martyr to bear the pain bravely and not abandon his martyrdom for Christ. When Saint Adrian and the other martyrs had completed their witness, their holy relics were about to be thrown into the fire.

Blessed Natalia took one of Adrian’s hands and followed the bodies of the saints. She anointed herself with the blood dripping from those holy relics, seeking blessing and sanctification. After the relics were thrown into the fire, a heavy rain fell and put it out. A Christian named Eusebius gathered the holy relics, placed them in a small boat, and took them to Argyropolis, near Byzantium. He buried them there, where their feast is also celebrated.

Saint Natalia later went there too. She surrendered her pure soul into God’s hands and was buried near the relics of the holy martyrs. A little later, the relics of another Saint Adrian, who is also commemorated today, were buried in the same place. He was from Rome, the son of Emperor Probus and the nephew of Dometius, who was bishop in Byzantium at the time. Licinius was ruling in the East. Longing to suffer martyrdom for Christ, Adrian went to Nicomedia and appeared before Licinius. He spoke boldly to him about his oppression and mistreatment of Christians, in contrast to Constantine the Great, and pleaded with him to revoke his measures against the Church. Licinius subjected him to various tortures and finally had him beheaded. Thus Adrian received the crown of martyrdom.

His uncle, Bishop Dometius, took his body and buried it in Argyropolis, near the relics of Saints Adrian and Natalia and of the Apostle Stachys, the first bishop of Byzantium after the Apostle Andrew, the First-Called.

The way Saint Natalia treated her husband, and her whole attitude and conduct, make a deep impression on us. She was truly courageous and beloved of God. It is easy to imagine how another woman in her place might have acted if she had thought in worldly, self-interested terms. Swept along by emotion, she would have tried in every way to keep her husband from martyrdom and death, thinking of him and of herself, so that he would not lose this earthly life and all its good things. But Saint Natalia’s genuine, great, living faith enabled her to see and value things differently. She put everything in its proper place and shows us

the right order and the right priorities we too must have. A human being has a body and a soul. Within the soul is the rational part—human reason and judgment—and the part that does not reason: desire and emotion. These must be rightly ordered, with the lower guided by the higher. The body should be subject to the soul, and the soul should govern and guide the body. Desire and emotion, the soul’s nonrational part, should be subject to reason and sound judgment. Finally, human reason, understanding, and wisdom should be enlightened by faith and subject to the divine Word (Logos).

When this order is lived out, a person walks the right path. When it is overturned at any point, mistakes follow, along with sins both small and great. Saint Natalia did not let her own desires carry her away.

In practice, she made God her Lord, submitting everything to Him. She submitted her reasoning to faith in Christ, her emotions to her enlightened judgment, and her body followed her pure, enlightened soul. That is what she did. She urged her husband to do the same, and through her holy example she shows us the same path.