Οσία Ματρώνα της Χίου: ασκητική ζωή και θαύματα

20 του μηνός Οκτωβρίου, η Εκκλησία μας επιτελεί τη μνήμη του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Αρτεμίου, των Αγίων Μαρτύρων Ευώρης και Ενόης, της Οσίας Ματρώνης της Χιοπολίτιδος, της Θαυματουργού, του Οσίου Γερασίμου του Νέου Ασκητού του Πελοποννησίου, των Αγίων Μαρτύρων Ζεβινά, Γερμανού, Νικηφόρου και Αντωνίου και της Αγίας Μάρτυρος Μαναθώ της Παρθένου.

Η Θαυματουργός Ματρώνα ήταν από το νησί της Χίου, από το χωριό το οποίο μέχρι σήμερα ονομάζεται Βολισσός. Οι γονείς της ονομάζονταν Λέων και Άννα. Ήταν ευσεβείς χριστιανοί, πλούσιοι σε υλικά αγαθά αλλά και χριστιανικά έργα. Είχαν επτά θυγατέρες, από τις οποίες η μικρότερη ήταν η Αγία, η οποία τότε ονομαζόταν Μαρία. Αυτή λοιπόν η Μαρία ήταν πονόψυχη και κατά ποικίλους τρόπους ασκούσε τη φιλανθρωπία. Μερικές φορές έρχονταν στο χωριό μοναχές από τα γυναικεία μοναστήρια του νησιού ζητώντας βοηθήματα για αυτά. Η Μαρία τις περιποιούνταν εξαιρετικά, μέσα της δε μεγάλωνε ο πόθος για τη μοναχική ζωή. Όταν ήλθε ο καιρός να την παντρέψουν, δεν

θέλησε, αλλά προτίμησε να φυλάξει παρθενία και καθαρότητα και να γίνει νύμφη του αθανάτου νυμφίου Χριστού. Ο θείος έρωτας αφενός και τα πνευματικά εμπόδια που υπάρχουν στον κόσμο αφετέρου την έκαναν να φύγει κρυφά από το σπίτι της και να πάει σε ένα κοντινό βουνό που ονομάζεται Κατάβαση και εκεί να επιδοθεί στα ασκητικά παλέσματα, τον αγώνα κατά των παθών και των δαιμόνων, στη νηστεία, την αγρυπνία, την προσευχή. Οι γονείς της στενοχωρημένοι την έψαχναν παντού. Τη βρήκαν στο βουνό και κρίνοντας ότι δεν έπρεπε να την αφήσουν μόνη, την παρακίνησαν να έλθει στο σπίτι τους. Εκείνη τους υπάκουσε και επέστρεψε, στο να μην παντρευτεί όμως παρέμεινε αμετάθετη. Τέλος οι γονείς της βλέποντας...

Βλέποντας το μεγάλο της πόθο για τη μοναχική ζωή, της έδωσαν την ευλογία καθώς και την πατρογονική της κληρονομιά. Η Μαρία τα μεν κινητά όλα τα μοίρασε στις χήρες και τους φτωχούς, τα δε ακίνητα τα έδωσε στις αδελφές της να τα εκμεταλλεύονται άχρι καιρού. Πήγε και πάλι στο πρώτο της ασκητήριο στην Κατάβαση και επί τρία χρόνια ησύχαζε και αγωνιζόταν. Μετά, θέλοντας ο Θεός να φανερώσει τον πνευματικό θησαυρό που κρυβόταν για να ωφεληθούν και άλλοι πνευματικά, της έβαλε τον καλό λογισμό να κατέβει σε κάποιο από τα γυναικεία μοναστήρια της χώρας και να μπει στην υπακοή.

Σε ένα μικρό μοναστήρι, στο οποίο μόναζαν μία χήρα μητέρα με τις δυο της θυγατέρες, και εκεί μπήκε στην υπακοή και επιδιδόταν στους κόπους της ασκήσεως. Μετά από λίγο έγινε η μοναχική της κουρά και μετονομάστηκε Ματρώνα. Με την πάροδο του χρόνου όλο και προχωρούσε σε περισσότερους ασκητικούς αγώνες και πλούτιζε σε αρετές. Η φήμη της διαδόθηκε και πολλές άλλες έρχονταν και κοινοβίαζαν στο μικρό εκείνο μοναστήρι.

Η εκκλησία τους ήταν πολύ μικρή και στενάχωρη. Η Ματρώνα, με ευλογία της γερόντισσάς της, πήγε και πούλησε την ακίνητη περιουσία που είχε αφήσει στη Βολισσό και με τα έσοδα άρχισε το κτίσιμο του ναού. Κατά την εκσκαφή των θεμελίων βρέθηκε μεγάλος θησαυρός. Φαίνεται ότι ήταν πειρασμός του αντικειμένου διαβόλου, ίσως για να τη ρίξει στη φιλαργυρία, ίσως στην υπερηφάνεια, δηλαδή ο Θεός για την αρετή της τής έδωσε τον ανέλπιστο θησαυρό, ίσως για κάποιο άλλο λόγο. Η Οσία δεν χάρηκε, αλλά προβληματίστηκε και είπε: «Κύριε, εάν μεν το χρυσάφι αυτό είναι σταλμένο από τη χάρη Σου, φανέρωσέ το μας. Εάν δε είναι από την πανουργία του δαίμονος, ας αφανιστεί». Και ω του θαύματος, ο λαμπρός εκείνος χρυσός έγινε κάρβουνο. Έτσι όλοι δόξασαν το Θεό, έλαμψε η απάθεια της Οσίας και ο πονηρός καταντροπιάστηκε. Όταν, με τη βοήθεια του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Αρτεμίου, επ' ονόματι του οποίου τιμόταν ο ναός, τελείωσε, τελείωσε και η γερόντισσα της Οσίας την πρόσκαιρη αυτή ζωή. Τότε οι συνασκούμενες αδελφές

παρακάλεσαν τη Ματρώνα να αναλάβει την ηγουμενία του μονυδρίου, πράγμα που έγινε και παρά τη θέλησή της. Συνέβη δε το εξής καταπληκτικό γεγονός. Κάποιος άγριος και εμπαθής από τη Δύση, από εκείνους που είχαν καταλάβει και κατέστρεφαν το νησί, όρμησε με ανήθικες διαθέσεις εναντίον κάποιας μοναχής. Η Οσία προσευχήθηκε και ζήτησε τη Θεία Βοήθεια και αμέσως εκείνος έπεσε νεκρός. Η Αγία δόξασε το Θεό για την ταχεία Του αντίληψη, όμως και σπλαχνίστηκε το βάρβαρο εκείνον. Προσευχήθηκε στον Κύριο της Ζωής και του Θανάτου και τον ανάστησε προς έκπληξη όλων όσων είδαν και άκουσαν το γεγονός. Τέλος έφτασε ο καιρός κατά τον οποίο έπρεπε και η Οσία να απέλθει από τον κόσμο αυτό,

να αναπαυθεί από τους κόπους της ασκήσεως και να πάει κοντύτερα προς ον ηγάπησεν εξ όλης καρδίας. Επτά μέρες πριν προγνώρισε με αποκάλυψη το τέλος. Ασθένησε λίγο, προσκάλεσε τις αδελφές και υποτακτικές της, τις νουθέτησε, έδωσε και πήρε συγχώρηση, κοινώνησε τα άχραντα μυστήρια και έτσι παρέδωσε την αγία της ψυχή στα χέρια του Θεού κατά την 20ή Οκτωβρίου του έτους 1462. Το ιερό της λείψανο τάφηκε στο ναό που έκτισε. Ο δε των θαυμασίων Θεός, τον οποίο δόξασε με τους ασκητικούς της αγώνες και αρετές, την αντιδόξασε, καθιστώντας τα άγιά της λείψανα και τον ιερό της ναό ιατρείο άμισθο και πηγή θαυμάτων, από τα οποία

αναφέρουμε μερικά. Στη Μαγνησία της Μικράς Ασίας ήταν κάποιος Αγαρηνός, πολύ πλούσιος, ο οποίος αρρώστησε και έμεινε παράλυτος κατά το αριστερό μέρος του σώματός του. Ξόδεψε πολλά, αλλά οι γιατροί δεν μπόρεσαν να τον βοηθήσουν.

Μια δούλη χριστιανή την οποία είχε, του πρότεινε και τον έπεισε να μεταβούν στη Χίο για να βρει την υγεία του. Πήγε λοιπόν ο ασθενής στο ναό και περίμενε να συναντήσει τη γιατρό. Η δε δούλη του τού είπε: «Αναπαύσου λίγο και θα έρθει η γυναίκα να σε θεραπεύσει». Την πρώτη εκείνη νύχτα με όραμα παρουσιάστηκε η Αγία στον πάσχοντα και του είπε: «Για τα δάκρυα και τις προσευχές και την πίστη της δούλης σου, σε γιατρεύω.

Και περπάτησε εν ονόματι του Κυρίου μου και πήγαινε υγιής στο σπίτι σου». Ο Αγαρηνός ξύπνησε και είδε ότι θεραπεύτηκε, χωρίς να έχει μείνει ίχνος από την πάθησή του. Με ευγνωμοσύνη δώρισε στο ναό της Οσίας πολλά, τη δε δούλη του ελευθέρωσε. Εκείνη, ως ευγνώμων και ευλαβής, παρέμεινε να υπηρετεί το ναό της Οσίας μέχρι το τέλος της θεάρεστης ζωής της. Αργότερα, θέλοντας να μεγαλώσουν το ναό, έσκαψαν τον τάφο της Οσίας και βρήκαν, κατά Θεία Οικονομία, τη χαριτόβρυτη κεφαλή της να ευωδιάζει με άρρητη ευωδία. Την ώρα εκείνη κάποιος παράλυτος που την ασπάστηκε θεραπεύτηκε και σηκώθηκε και κάποια γυναίκα που δεν μπορούσε να μιλήσει άρχισε

να μιλά καθαρά. Η εύρεση δε αυτή της τιμίας κάρας εορτάζεται τη 15η Ιουλίου. Κατά το έτος 1700 ήρθε κάποιος από την Ευρώπη, ο οποίος ήταν χωλός και κατά τα δυο του πόδια και δεν μπορούσε να σταθεί όρθιος. Καθισμένος σε υποζύγιο πήγε στο ναό της Οσίας και με μεγάλη πίστη έπεσε στον τάφο της. Πέρασε εκεί μερικές μέρες, μέχρι την 20ή Οκτωβρίου, κατά την οποία τελείται η μνήμη της. Κατά τη νύχτα εκείνη, σηκώθηκε κατά τρόπο θαυμαστό ο άνθρωπος και από τότε περπατούσε ελεύθερα, δοξάζοντας το Θεό και την Αγία του Ματρώνα. Προς ευχαριστία χρύσωσε με έξοδά του το κουβούκλιο του τάφου της Οσίας και αργότερα

προσέφερε τρία μεγάλα κηροπήγια και ένα πολυέλαιο σε ανάμνηση του θαύματος που του έγινε. Κάποτε στο ναό της Οσίας βρέθηκαν μαζί ένας τυφλός, ένας χωλός και μια άλαλη. Τη νύχτα είδε η γυναίκα που δεν μπορούσε να μιλήσει στον ύπνο της ότι την κυνηγούσε ο χωλός, αυτός δηλαδή που δεν μπορούσε να περπατήσει. Και καθώς φοβήθηκε άρχισε να φωνάζει. Του χωλού, κατά τον ύπνο, του φάνηκε ότι άκουσε τις φωνές της άλαλης γυναίκας, τρόμαξε και άρχισε να τρέχει. Στο δε τυφλό φάνηκε, κατά την ίδια ώρα, ότι άκουσε τις φωνές και το τρέξιμο και σαν να είχε το φως του γύρισε και κοίταξε να δει τι συνέβη. Αυτά τα είδαν συγχρόνως και οι τρεις. Ξύπνησαν και πράγματι...

Η μεν άλαλη μιλούσε μεγαλόφωνα, ο χωλός περπατούσε ελεύθερα και ο τυφλός έβλεπε καθαρά. Διηγούμενοι δε το όραμα, όλους τους εξέπληξαν και δόξασαν το Θεό και την Αγία του Ματρώνα. Το παράδοξο και υπερφυσικό αυτό θαύμα ακούστηκε και διαδόθηκε. Το έμαθε και ο τότε αγάς του τόπου και μην μπορώντας να το πιστέψει, έφερε μπροστά του τους προηγουμένως τυφλό, χωλό και άλαλη. Τους είδε, ερεύνησε με ακρίβεια αυτό που συνέβη, βεβαιώθηκε δε και υπερθαύμασε και αυτός μαζί με όλους τους άλλους. Η Οσία δε όχι μόνο αυτούς που με πίστη προσέρχονται στο ναό της θαυματουργεί, αλλά και αυτούς που από μακριά επικαλούνται τη χάρη της βοηθά προς δόξαν του δωρεοδότου Θεού.

Ο Κύριός μας κατά τη διάρκεια της επίγειας παρουσίας Του έκανε πολλά και καταπληκτικά θαύματα. Και τα θαύματα αυτά τα οποία αναφέρουν οι ιεροί Ευαγγελιστές τα ονομάζουν σημεία, δηλαδή σημάδια, τα οποία σημάδια δείχνουν κάτι, ότι ο Ιησούς είναι ο Μεσσίας, ο Σωτήρας του ανθρώπου. Δηλαδή τα θαύματα δεν γίνονταν από φιλανθρωπία με τη στενή έννοια του όρου, δηλαδή απλώς και μόνο για να θεραπεύσουν το σώμα, αλλά από φιλανθρωπία με την ευρεία, την ολοκληρωμένη έννοια για τη θεραπεία του όλου ανθρώπου, του σώματος αλλά και προπαντός της ψυχής. Αυτό νομίζουμε ότι ήθελε και ο Χριστός, αυτό νομίζουμε ότι θέλουν και οι Άγιοι οι οποίοι θαυματουργούν

με δική τους δύναμη, αλλά με τη δύναμη, τη χάρη του Θεού. Δεν θέλουν μόνο τη σωματική γιατρειά, αλλά πολύ περισσότερο με την πίστη και τη μετάνοια, τη σωτηρία της ψυχής. Ακούσαμε και σήμερα πολλά θαύματα να έχει κάνει η Οσία. Πόσοι όμως από αυτούς που ευεργετήθηκαν, πέρα από το θαυμασμό και την εκδήλωση κάποιας ευγνωμοσύνης, πίστεψαν και μετανόησαν πραγματικά; Πόσοι με την αλλαγή της ζωής τους ευχαρίστησαν αξίως την Αγία και το Θεό; Ας ευχόμαστε και ας αγωνιζόμαστε να γίνει σε όλους μας το μεγάλο θαύμα, η θεραπεία της ψυχής μας και ο αγιασμός μας που είναι η σωτηρία μας, εις δόξαν και έπαινον του Αγίου Θεού.

On October 20, our Church commemorates the Holy Great Martyr Artemios; the Holy Martyrs Evore and Enoe; Saint Matrona of Chios, the Wonderworker; Saint Gerasimos the New Ascetic of the Peloponnese; the Holy Martyrs Zebinas, Germanos, Nikephoros, and Antonios; and the Holy Virgin Martyr Manatho.

Matrona the Wonderworker came from the island of Chios, from the village still called Volissos today. Her parents, Leo and Anna, were devout Christians, rich in material goods and in good works. They had seven daughters. The youngest was the Saint, then named Maria. Maria had a compassionate heart and helped others in many ways. Sometimes nuns from the island’s convents came to the village seeking help for their communities. Maria cared for them generously, and her longing for monastic life grew. When the time came for her parents to arrange her marriage, she did not

wish to marry. She chose instead to preserve her virginity and purity and become a bride of Christ, the immortal Bridegroom. Love for God, together with the spiritual obstacles she faced in the world, led her to leave home secretly. She went to a nearby mountain called Katavasi and devoted herself to ascetic struggles: the fight against the passions and demons, fasting, keeping vigil, and prayer. Her distressed parents searched everywhere. When they found her on the mountain, they decided they could not leave her there alone and urged her to come home. She obeyed and returned, but remained firm in her resolve not to marry. At last, her parents saw...

Seeing how deeply she longed for monastic life, they gave her their blessing and her share of the family inheritance. Maria distributed all her movable possessions to widows and the poor. She left the land and buildings to her sisters to use for the time being. Then she returned to her first place of ascetic struggle at Katavasi, where she spent three years in inner stillness and spiritual struggle. Afterward, God wished to reveal this hidden spiritual treasure so that others might be edified. He inspired her to go down to one of the women’s monasteries in the town and live in obedience there.

She entered a small monastery where a widowed mother lived as a nun with her two daughters. There Maria lived in obedience and devoted herself to the labors of ascetic discipline. Before long, she was tonsured a nun and received the name Matrona. As time passed, she took on greater ascetic struggles and grew rich in virtue. Word of her spread, and many other women came to share the common life in that little monastery.

Their church was very small and cramped. With her abbess’s blessing, Matrona sold the property she had left in Volissos and used the proceeds to begin building a church. While the foundations were being dug, a great treasure was found. It seems this was a temptation from the devil, who opposed her. Perhaps he hoped to draw her into love of money, or into pride, by making her think God had rewarded her virtue with an unexpected treasure. Or perhaps he had some other purpose. The Saint did not rejoice. Troubled, she said, “Lord, if this gold has been sent by Your grace, make that clear to us. But if it comes from the cunning of the demon, let it disappear.” And, wonder of wonders, that shining gold turned to coal. Everyone glorified God. Matrona’s freedom from the passions shone forth, and the evil one was put to shame. With the help of the Holy Great Martyr Artemios, to whom the church was dedicated, the building was completed. At that time, Matrona’s abbess also came to the end of this earthly life. Then the sisters who struggled alongside her

asked Matrona to become abbess of the little monastery, and she accepted, though against her wishes. Then something astonishing happened. A violent man ruled by his passions, one of the Western occupiers who were laying waste to the island, rushed at a nun with immoral intent. The Saint prayed for divine help, and he immediately fell dead. She glorified God for coming so swiftly to her aid, but she also felt compassion for the man. She prayed to the Lord of life and death, and He restored the man to life, to the amazement of all who saw or heard what had happened. At last the time came for the Saint to depart from this world,

to rest from her ascetic labors and draw nearer to the One she had loved with all her heart. Seven days beforehand, it was revealed to her that her end was near. She became slightly ill, called together the sisters under her care, and gave them counsel. She gave and received forgiveness, received Holy Communion, and entrusted her holy soul to the hands of God on October 20, 1462. Her holy body was buried in the church she had built. God, who works wonders and whom she had glorified through her ascetic struggles and virtues, glorified her in turn. He made her holy relics and her church a place of healing offered freely and a source of miracles, of which

we will mention a few. In Magnesia in Asia Minor, there was a very wealthy Muslim man who fell ill and was left paralyzed on the left side of his body. He spent a great deal of money, but the doctors could not help him.

A Christian woman whom he held as a servant urged him to go with her to Chios to be healed, and she persuaded him. So the sick man went to the Saint’s church and waited to meet the healer. His servant told him, “Rest a little, and the woman will come and heal you.” That first night, Saint Matrona appeared to him in a vision and said, “Because of your servant’s tears, prayers, and faith, I heal you.

Now walk in the name of my Lord, and go home in good health.” The man awoke and found himself completely healed, without a trace of his illness. In gratitude, he gave many gifts to the Saint’s church and set his servant free. Grateful and devout, she remained to serve in the church until the end of her God-pleasing life. Later, when the community wished to enlarge the church, they opened the Saint’s tomb. By God’s providence, they found her head, flowing with grace and giving off an indescribable fragrance. At that moment, a paralyzed man who venerated it was healed and stood up, and a woman who had been unable to speak began

to speak clearly. The finding of her precious head is celebrated on July 15. In the year 1700, a man came from Europe who was lame in both legs and could not stand. He traveled on a pack animal to the Saint’s church and, with great faith, fell before her tomb. He spent several days there, until October 20, when her memory is celebrated. That night, the man miraculously rose to his feet. From then on he walked freely, glorifying God and His Saint Matrona. In thanksgiving, he paid to have the canopy over her tomb gilded, and later

he gave three large candlesticks and a chandelier in remembrance of the miracle he had received. On another occasion, a blind man, a lame man, and a woman who could not speak were all in the Saint’s church. That night, the woman dreamed that the lame man, who could not walk, was chasing her. Frightened, she began to cry out. In his sleep, the lame man thought he heard her cries. He was startled and began to run. At the same moment, the blind man thought he heard her cries and the sound of running. As though he could see, he turned to look at what was happening. All three had these experiences at the same time. They awoke, and indeed...

the woman was speaking aloud, the lame man was walking freely, and the blind man could see clearly. When they told others about their visions, everyone was astonished and glorified God and His Saint Matrona. News of this extraordinary miracle spread. The local governor heard about it but could not believe it, so he summoned the three people who had been blind, lame, and unable to speak. He saw them, carefully investigated what had happened, and became convinced. He, too, marveled along with everyone else. The Saint works miracles not only for those who come to her church in faith. She also helps those who call upon her grace from afar, to the glory of God, the Giver of every gift.

During His earthly life, our Lord worked many astonishing miracles. The holy Evangelists call the miracles they recount “signs,” because they point to something: Jesus is the Messiah, the Savior of mankind. His miracles came from love for mankind, but their purpose went beyond healing the body alone. They expressed that love in its fullest sense: the healing of the whole person, body and, above all, soul. We believe this is what Christ desired, and what the Saints who work miracles desire as well.

They work miracles through God’s power and grace. They seek more than bodily healing. Above all, they seek the salvation of the soul through faith and metanoia, repentance. Today we have heard of many miracles worked by the Saint. But how many of those who received her help went beyond wonder and gratitude to truly believe and repent? How many thanked the Saint and God as they should by changing their lives? Let us pray and struggle so that the great miracle may take place in us all: the healing of our souls and our sanctification, which is our salvation, to the glory and praise of the holy God.