Ο Άγιος Μακάριος Πελεκητής για την ανδρεία και την υπομονή

Μακάριος, ο οποίος έγινε ηγούμενος της Μονής της Πελεκητής, καταγόταν από την Κωνσταντινούπολη, στην οποία γεννήθηκε το 785, ονομάστηκε δε κατά το Άγιο Βάπτισμα Χριστοφόρος. Έμεινε ορφανός ενώ ήταν ακόμη νήπιο, ανατράφηκε από τον θείο του και επιδόθηκε στην παιδεία των Ιερών Γραμμάτων. Με το να είναι φύσεως αγαθής, με το να είναι κατά το ήθος καλότατος και με το να επιδείξει μεγάλη επιμέλεια, σε λίγο χρόνο έλαβε γνώση της Αγίας Γραφής και ενόησε τόσο την ευτέλεια των γήινων πραγμάτων και την ταχεία τους φθορά, όσο και των ουρανίων την αφθαρσία και το αιώνιο. Γι' αυτό, αφού εξήλθε από την Κωνσταντινούπολη, πήγε στη Μονή

καλούμενη Πελεκητή. Το μοναστήρι αυτό βρισκόταν κοντά στην Τρίγλια, τα σημερινά Μουδανιά, στη μικρασιατική παραλία της Προποντίδος, τιμόταν δε επ' ονόματι του Αγίου Ενδόξου Αποστόλου και Ευαγγελιστού Ιωάννου του Θεολόγου. Ήταν χτισμένη στην παραλία σε ωραιότατη τοποθεσία, χτίσματα δε της μονής αυτής σώζονται μέχρι και σήμερα. Εκεί συναριθμήθηκε με τους εκεί μοναχούς και από Χριστοφόρος, με το θείο και αγγελικό σχήμα, μετονομάστηκε Μακάριος. Έτσι, αφού υπηρέτησε σε όλες τις διακονίες του μοναστηριού και απέκτησε αρετές, μάλιστα δε εξαιρετικά πολύ ταπείνωση, έγινε ηγούμενος των αδελφών και θαυματουργός, διότι δι' αυτού γιάτρευε ο Θεός πάθη ανίατα.

Με την προσευχή του, σε καιρό αβροχίας, βροχή από τον ουρανό έστειλε. Επειδή λοιπόν κατά τους χρόνους εκείνους έγινε μέγας και περιβόητος, γι' αυτό έτρεχε προς αυτόν πλήθος πολλών Χριστιανών, άλλοι μεν για να καθαριστούν από τα ψυχικά τους πάθη με τη διδασκαλία του, άλλοι δε για να γιατρευτούν από τις σωματικές τους αρρώστιες και άλλοι για να λάβουν την υγεία της ψυχής μαζί και του σώματος και να γυρίσουν υγιείς στο σπίτι τους. Τη φήμη αυτή του Αγίου, καθώς άκουσε και ο τότε Αγιότατος Πατριάρχης Ταράσιος, έστειλε και τον κάλεσε για να γιατρεύσει τον πατρίκιο Παύλο, ο οποίος είχε προσβληθεί από θανατηφόρα ασθένεια και η οποία δεν έδινε καμιά ελπίδα θεραπείας. Πράγματι δε αυτός

θεραπεύτηκε από τον Άγιο. Κατόπιν και η σύζυγός του, η οποία προσβλήθηκε από την ίδια ασθένεια και απελπίστηκε από τους γιατρούς, θεραπεύτηκε και αυτή από τον Όσιο. Τις αρετές λοιπόν αυτού, καθώς πληροφορήθηκε ο Πατριάρχης Ταράσιος, τον χειροτόνησε στην Κωνσταντινούπολη ιερέα. Έκανε δε ο Όσιος υπακοή στο θέλημα του Πατριάρχου, επειδή μισούσε την παρακοή και αγαπούσε την υπακοή, η οποία οδηγεί τον άνθρωπο στην ζωή. Ακολούθως επέστρεψε ο Όσιος στο μοναστήρι του και ως ιερέας έδειχνε περισσότερη ταπείνωση από ό,τι προηγουμένως. Μετά από αυτά ο σκανδαλοποιός διάβολος ανέβασε στην Κωνσταντινούπολη βασιλέα τύραννο το 813, ο οποίος κατέκαιε τις Άγιες Εικόνες.

Αυτός δε ήταν ο Λέων ο Πέμπτος ο Αρμένιος, ο οποίος εξόρισε τον Αγιώτατο Πατριάρχη Νικηφόρο, από δε τους επισκόπους και αρχιμανδρίτες, άλλους μεν άσπλαχνα έδερνε, άλλους δε εξόριζε και άλλους τους έριχνε στις φυλακές. Τότε λοιπόν και ο θαυμάσιος αυτός ο Μακάριος βασανίστηκε από τον τύρανο με διαφόρους τρόπους και ρίχτηκε στη φυλακή, όπου έμεινε μέχρις ότου ο Λέων φονεύτηκε. Αφού δε μετά τον Λέοντα έγινε βασιλιάς Μιχαήλ ο Τραυλός, κατά το έτος 820, τότε απελευθέρωσε τον Άγιο από τη φυλακή. Επειδή όμως ήταν κι αυτός εικονομάχος, πρώτα μεν κολάκευσε τον Άγιο και τον παρακινούσε τόσο αυτός ο ίδιος όσο και μέσω άλλων να αρνηθεί την προσκύνηση των Αγίων εικόνων

δε απειλώντας προσπάθησε να μεταστρέψει τη γνώμη του. Βλέποντας όμως ότι τίποτε δεν κατόρθωνε, εξόρισε τον Όσιο σε ένα μικρό νησί που ονομάζεται Αφουσία και εκεί τον κρατούσε με κάθε ασφάλεια. Ο Άγιος υπέμεινε με ανδρεία όλες τις κακοπάθειες της εξορίας, ευχαριστώντας το Θεό. Αφού δε έκανε πολύ χρόνο εξόριστος και πολύ αγωνίστηκε και πολλά θαύματα έκανε, απήλθε προς τον Κύριο.

Τέσσερις μεγάλες αρετές είναι η φρόνηση, η σωφροσύνη, η ανδρεία και η δικαιοσύνη. Ο Όσιος Μακάριος, του οποίου τη μνήμη σήμερα η Εκκλησία μας επιτελεί και ο οποίος διέθετε όλες αυτές τις αρετές, έρχεται σήμερα να μας τονίσει την αρετή της ανδρείας, η οποία είναι απαραίτητη για τη συνάντηση με το Θεό. Η ανδρεία, όταν εναρμονιστεί με τη σωφροσύνη, δημιουργεί την αρετή της πραότητας που ονομάζεται και απάθεια, διότι εναρμονίζει τις ενεργητικές δυνάμεις της ψυχής με τις αντίστοιχες αισθήσεις του σώματος. Γενικότερα μπορούμε να πούμε ότι η ανδρεία γεννάται από την πίστη στο Θεό αγάπη σε Αυτόν και την ελπίδα στο έλεός του. Και αυτά τα διαθέτει εκείνος που προχωρεί περισσότερο με την καρδιά παρά με την ψυχρή λογική. Η λογική υπολογίζει και δειλιάζει, η καρδιά αγαπά και προχωρεί και αγωνίζεται και θυσιάζεται. Η ανδρεία είναι απαραίτητη στον πνευματικό αγώνα. Η έλλειψη της ανδρείας έχει σαν αποτέλεσμα δυο μεγάλες κακίες: την υπερβολή, τη θρασύτητα από τη μια μεριά, η οποία στρέφεται εναντίον του πλησίον, και την έλλειψη, τη δειλία από την άλλη, που οδηγεί στην απώλεια. Διότι η δειλή ψυχή συγχίζεται, απελπίζεται και τελικά καταστρέφεται.

Με την ανδρεία επιμένουμε σε κάθε έργο αγαθό και στο να νικούμε τα πάθη της ψυχής και του σώματος. Εκείνος που έχει ανδρεία δεν φοβάται στις δύσκολες στιγμές του αγώνα. Και αν ακόμη πέσει στην αμαρτία, δεν χάνει το θάρρος του, αλλά στρέφεται με τη μετάνοια στο Θεό και νικά τους εχθρούς του. Προπαντός όμως η αρετία αυτή της ανδρείας εκδηλώνεται με την υπομονή, την ανυποχώρητη υπομονή. Όχι την κακομοίρικη, την υπομονή που λέγει κανείς «Ε, τι να κάνουμε, αφού δεν μπορούμε να κάνουμε διαφορετικά, κατά ανάγκη θα υπομείνουμε». Αλλά η υπομονή της ανδρείας είναι η γενναία υπομονή, η υπομονή μετά γνώσεως ότι εν τη υπομονή υμών κτήσασθε τας ψυχάς υμών.

Macarius, who became abbot of the Monastery of Pelekete, was from Constantinople. He was born there in 785 and was named Christopher at his holy Baptism. Orphaned while still an infant, he was raised by his uncle and devoted himself to studying the sacred writings. He was good by nature and exceptionally kind in character, and he studied with great diligence. Before long, he had come to know Holy Scripture. He understood how little earthly things are worth and how quickly they pass away, and also that heavenly things are incorruptible and eternal. So he left Constantinople and went to a monastery

called Pelekete. The monastery stood near Triglia, present-day Mudanya, on the coast of Asia Minor along the Sea of Marmara. It was dedicated to the holy and glorious Apostle and Evangelist John the Theologian. It was built by the shore in a beautiful place, and some of its buildings survive to this day. There Christopher joined the monks and, when he received the divine and angelic monastic habit, was given the name Macarius. He served in every duty of the monastery and grew in virtue, especially in humility. He became abbot of the brethren and a worker of miracles, for through him God healed illnesses thought to be incurable.

Through his prayer, God sent rain from heaven during a drought. By then Macarius had become widely known, and many Christians came to him. Some sought his teaching to be cleansed of the passions of the soul. Others came to be healed of bodily illness. Still others sought healing of both soul and body, so they could return home well. When the most holy Patriarch Tarasios heard of the Saint’s reputation, he summoned him to heal the patrician Paul, who had contracted a deadly illness and had no hope of recovery. And indeed, Paul

was healed by the Saint. Later, Paul’s wife contracted the same illness. The doctors had given up hope for her, but she too was healed by the venerable Macarius. When Patriarch Tarasios learned of Macarius’s virtues, he ordained him a priest in Constantinople. Macarius obeyed the Patriarch’s wishes, for he hated disobedience and loved the obedience that leads a person to life. He then returned to his monastery, where, as a priest, he showed even greater humility than before. After this, in 813, the devil, who sows discord, brought a tyrannical emperor to the throne in Constantinople. He burned the holy icons.

This was Leo V the Armenian. He exiled the most holy Patriarch Nikephoros. Of the bishops and archimandrites, he had some beaten mercilessly, exiled others, and threw still others into prison. The remarkable Macarius was tortured in various ways by the tyrant and imprisoned until Leo was killed. After Leo, Michael II came to the throne in 820 and released the Saint from prison. But Michael was also an iconoclast. At first he flattered the Saint and urged him, both personally and through others, to renounce the veneration of the holy icons.

Then he tried to change Macarius’s mind with threats. When he saw that nothing worked, he exiled the venerable Macarius to a small island called Aphousia and kept him under close guard. The Saint bore every hardship of exile with courage, giving thanks to God. After spending a long time in exile, enduring many struggles and working many miracles, he departed to the Lord.

The four great virtues are prudence, temperance, courage, and justice. Today the Church commemorates the venerable Macarius, who possessed all four. He draws our attention especially to courage, a virtue we need if we are to meet God. When courage is joined with temperance, it gives rise to gentleness, also called apatheia, freedom from the passions, because it brings the active powers of the soul into harmony with the senses of the body. More broadly, courage grows from faith in God, love for Him, and hope in His mercy. These belong to the person who follows the heart more than cold calculation. Calculation weighs everything up and grows timid; the heart loves, moves forward, struggles, and makes sacrifices. Courage is essential in the spiritual struggle. Without it, we can fall into two serious faults: on one side, excessive boldness that turns against our neighbor, and on the other, cowardice that leads to ruin. For a cowardly soul becomes confused, falls into despair, and is ultimately destroyed.

Courage helps us persevere in every good work and overcome the passions of soul and body. A courageous person does not fear the hard moments of the struggle. Even if he falls into sin, he does not lose heart. Through metanoia, repentance, he turns back to God and overcomes his enemies. Above all, this virtue of courage shows itself in patient endurance: patient endurance that will not give way. I do not mean the helpless kind, when someone says, ‘Well, what can we do? We have no choice, so we’ll just have to put up with it.’ The patient endurance born of courage is willing and resolute. It knows the meaning of the words, ‘By your patient endurance you will gain your souls.’