Αγία Άννα, Άννα η προφήτις και η αφιέρωση της ζωής στον Θεό

9 του μηνός Δεκεμβρίου, η Αγία μας Εκκλησία εορτάζει τη σύλληψη της Αγίας Άννης, της Μητέρας της Υπεραγίας Θεοτόκου, επιτελεί τη μνήμη της Αγίας Προφήτιδος Άννης, της Μητέρας του Προφήτου Σαμουήλ, του Οσίου Στεφάνου του Νεολαμπούς, ο οποίος ευρίσκεται εις τον Άγιο Ναντίπα, του Αγίου Μάρτυρος Σωσιθέου, του Αγίου Μάρτυρος Ναρσή του Πέρσου και του Αγίου Μάρτυρος Ισαάκ.

Κόρη του ιερέα Ματθάν, κατοίκου της Βηθλεέμ. Αυτή η Άννα και ο σύζυγός της Ιωακείμ ήταν άτεκνοι, γι' αυτό και λυπούνταν πολύ. Αναχώρησαν, ο μεν Ιωακείμ σε κάποιο βουνό, η δε Άννα σε ένα περιβόλι, και οι δυο δε προσεύχονταν για να τους χαρίσει ο Κύριος παιδί. Ο δε Πανάγαθος Θεός, θέλοντας να ετοιμάσει για τον εαυτό του ναόν ζώντα και οίκον άγιον για να κατοικήσει, απέστειλε σ' αυτούς από τους οποίους ευδόκησε να γεννηθεί η κατά σάρκα μητέρα του, τον άγγελό του, ο οποίος λέγουν ότι ήταν ο Γαβριήλ. Αυτός ο αρχάγγελος προανήγγειλε στο Άγιο Ζεύγος ότι η στείρα και η γηραιά Άννα θα συλλάβει. Συνελήφθη λοιπόν η Παναγία Θεοτόκος και Παρθένος Μαρία

κοιλιά της Αγίας Άννης και γεννήθηκε όχι όπως λέγουν μερικοί επτά μηνών ή χωρίς άνδρα, αλλά εννέα τελείων μηνών και κατά τρόπο φυσικό, όμως από υπόδειξη και πρόρρηση Αγγέλου επάνω από τους νόμους της φύσεως τόσο για το άγονο της Άννης όσο και για το γεραλέο της. Διότι μόνο ο Κύριός μας συνελήφθη χωρίς συνάφεια ανδρός, αλλά εκ Πνεύματος Αγίου και Μαρίας της Παρθένου, αρρήτως και ανερμηνεύτως, καθώς Αυτός μόνος γνωρίζει. Και επειδή ήταν τέλειος Θεός, γι' αυτό και όλα κατά τη σάρκωσή Του τα προσέλαβε τέλεια, καθώς και την φύση των ανθρώπων, Αυτός τη δημιούργησε τέλεια και τέλεια την έπλασε από την αρχή κατά τη δημιουργία του κόσμου.

Λοιπόν τη σύλληψη της Υπεραγίας Θεοτόκου πανηγυρίζουμε σήμερα, ενθυμούμενοι τους θείους χρησμούς και τις χαροποιές αγγελίες που δόθηκαν από τον άγγελο στους δικαίους θεοπάτορες για τη σύλληψη της Αγνής Θεομήτωρος. Αυτούς τους δι' αγγέλου χρησμούς, κάνοντας έργο και πραγματικότητα, ο Θεός, ο οποίος από το μηδέν έκανε τα πάντα, έκανε καρποφόρο και τη στείρα και γηραλέα Άννα. Και αυτήν που πέρασε τη ζωή της με ατεκνία, αυτήν παραδόξως σήμερα την κάνει Παιδοτόκο Μητέρα και χαρίζει στους δικαίους καρπό άξιο της αιτήσεώς τους. Διότι ευδόκησε οι σώφρονες γονείς να γεννήσουν θυγατέρα, την προ των αιώνων προορισθείσα και κληθείσα εκ πασών των γενεών.

Την οποία έμελλε Αυτός να γεννηθεί. Η Άννα τιμάται στην Ανατολή ως Αγία ήδη από τους αρχαιοτάτους χρόνους. Αυτό το βλέπουμε στον Άγιο Γρηγόριο Νύσσης και στον Άγιο Επιφάνιο. Αλλά και αρχαίοι ύμνοι υπάρχουν προς τιμήν της Μητρός της Θεοτόκου. Η Ορθόδοξη Εκκλησία την εορτάζει τρεις φορές το χρόνο: επί τη κοιμήσει της στις 25 Ιουλίου, από κοινού με το σύζυγό της Ιωακείμ στις 4 Σεπτεμβρίου και επί τη συλλήψει της κατά την 9 Δεκεμβρίου.

Η Προφήτισσα Άννα, η μητέρα του Προφήτου Σαμουήλ, ήταν από την πόλη Αρμαθαίμ, από το όρος Εφραίμ. Έλαβε άνδρα από τη φυλή του Λεβί, ο οποίος ονομαζόταν Ελκανά. Δεν γεννούσε όμως παιδί, διότι ήταν στείρα. Ο δε σύζυγός της έλαβε και άλλη γυναίκα, που ονομαζόταν Φεννάνα, η οποία ήταν αντίζηλος της Άννης, και γεννούσε παιδιά και φρενόταν και πάντοτε ονείδιζε την Άννα σαν να μην της αρκούσε η θλίψη την οποία δοκίμαζε η μακαρία για την ατεκνία της. Αυτή λοιπόν η Άννα, επειδή ονειδιζόταν τόσο από τον άντρα της όσο και από την αντίζηλό της Φεννάνα και από όλους ακόμη τους συγγενείς και φίλους, γι' αυτό παρακαλούσε πολύ το Θεό να λυθεί η στείρωσή της και να τεκνοποιήσει. Παρ' όλες όμως τις παρακλήσεις της αυτές

δεν κατόρθωνε, μολονότι τηρούσε ανελλιπώς τις εντολές του Κυρίου που καθορίζονταν από το νόμο. Διότι πράγματι αυτό συμβαίνει στους Αγίους, οι οποίοι μετά από πολλή δοκιμασία στην οποίαν υποβάλλονται, λαμβάνουν από τον Κύριο τα αιτήματά τους. Πήγε κάποτε με το σύζυγό της στη Σηλώ, όπου ήταν η κιβωτός και η σκηνή του Θεού του Παντοκράτορος, για να προσφέρει θυσίες με τα χέρια του ιερέα Ηλί, και καθώς δεν είχε παιδί, έλαβε μία μόνο μερίδα από τις θυσίες. Η δε Φεννάνα έλαβε δύο μερίδες επειδή είχε τέκνα. Γι' αυτό λυπήθηκε μεν, δεν έπεσε όμως σε απόγνωση, ούτε κάλυψε η εντροπή το πρόσωπό της, αλλά έχοντας καλές ελπίδες, τι κάνει; Άφησε μεν τον άνδρα της να επιστρέψει,

η δε έμεινε μόνη στον οίκο του Κυρίου. Έπεσε στο έδαφος και κλαίοντας προσευχήθηκε και είπε: «Κύριε, ο Θεός των πατέρων μου, εάν επιβλέπων επιβλέψεις επί την ταπείνωση της δούλης σου, θυμηθείς εμένα και μου δώσεις καρπόν κοιλίας, θα δώσω αυτόν σε σένα για να σε υπηρετεί όλες τις ημέρες της ζωής του». Τι έκανε λοιπόν ο Θεός; Δεν παρέβλεψε τη δέησή της, αλλά επειδή την είδε ότι δεν χωριζόταν από τη σκηνή του και προσευχόταν πάντοτε και έκλαιε με θερμά δάκρυα, όχι μόνο υποσχέθηκε να δώσει σε αυτήν καρπόν κοιλίας, αλλά και το όνομα προείπε του μέλλοντος να γεννηθεί υιού της, διότι είπε προς αυτήν ο ιερέας Ηλί: «Πορεύου εις ειρήνην, ο Θεός Ισραήλ δώη σοι παν αίτημά σου, ο ητήσω παρ' αυτού».

Ο δε λόγος δεν σημαίνει τίποτα άλλο παρά το όνομα του Σαμουήλ, διότι Σαμουήλ ερμηνεύεται θεαίτητος, δηλαδή αιτηθείς από το Θεό. Έτσι, αφού έλαβε η Άννα την πληροφορία αυτή από το Θεό, κατέβαινε από τη σκηνή του Θεού με πολλή χαρά. Και λοιπόν συνέλαβε και γέννησε τον Σαμουήλ τον Προφήτη, όταν δε απογαλακτίστηκε, τον πήρε η φιλόθεη εκείνη μητέρα και ανέβηκε στη Σηλώ, όπου προσπίπτοντας στο Θεό, του απέδωσε τις ευχαριστίες και δόξασε το όνομά του το Άγιο. Ο δε ιερέας Ηλί ευλόγησε αυτήν και τον άνδρα της λέγοντας: «Είθε να σου δώσει ο Κύριος άλλον καρπόν κοιλίας αντί Σαμουήλ του υιού σου». Η Άννα παρέδωσε τον Σαμουήλ στα χέρια του ιερέα Ηλί.

Έκανε δε και δύο ιδιαίτερα ενδύματα. Το ένα ήταν εφούδ λινό και το άλλο μικρή διπλοΐδα. Βλέποντάς τον δε ότι λειτουργούσε και υπηρετούσε το Θεό μπροστά από τον ιερέα Ηλί, χαιρόταν υπερβολικά. Γέννησε δε ακόμη τρεις γιους και δύο θυγατέρες και αφού πήγε στο Ιερό, πρόσπεσε στον Κύριο και τον ευχαριστούσε.

Η δε Φεννάνα, η αντίζηλός της, έχοντας πέντε τέκνα ή και λιγότερα, στειρώθηκε και πλέον δεν γεννούσε. Η Άννα λοιπόν αυτή, αφού έμεινε στην παρούσα ζωή αρκετά έτη και πάντοτε ευχαριστώντας το Θεό και προφητεύοντας, απήλθε προς τον Κύριο.

Στο σημερινό συναξάρι την Αγία Προφήτιδα Άννα, μετά από πολλές και θερμές παρακλήσεις, να γίνεται μητέρα και να αποκτά υιό, τον Προφήτη Σαμουήλ, τον οποίον αφιέρωσε στο Θεό, τον έθεσε στην υπηρεσία του Θεού και έγινε δοχείο της χάριτός Του. Αυτό θα μπορούσε να θυμίσει και σε εμάς τη δική μας αφιέρωση, διότι και εμείς με την πίστη και το Άγιο Βάπτισμα έχουμε αφιερωθεί στο Θεό. «Ουκ εστέ εαυτών», μας λέγει ο Απόστολος Παύλος, «ηγοράσθητε γαρ τιμής. Δοξάσατε δη τον Θεόν εν τω σώματι υμών». Δεν ανήκετε πλέον στον εαυτό σας, διότι αγοραστήκατε με το τίμημα που κατέβαλε με τη σταυρική του θυσία ο Χριστός

σας εξαγόρασε από το προηγούμενο αφεντικό σας, το διάβολο, στον οποίον είχατε παραδώσει τον εαυτό σας και του γίνατε δούλοι. Σας εξαγόρασε λοιπόν ο Χριστός και σας έκανε δικούς Του. Έτσι ζήσατε εργαζόμενοι για το Χριστό και δοξάζοντας με τα σώματά σας, θα λέγαμε, και με όλη την ύπαρξή σας το Θεό. Θα μπορούσαμε δε να πούμε ότι όχι απλώς είμαστε δούλοι του Χριστού, αλλά κάτι παραπάνω, διότι ενωθήκαμε με το Άγιο Βάπτισμα με τον Χριστό, γίναμε τίμια μέλη του σώματός Του, γίναμε ένα με Αυτόν. Επομένως και η συμπεριφορά μας και η όλη μας ζωή, οι σκέψεις, τα λόγια, τα συναισθήματά μας, οι πράξεις μας θα πρέπει να είναι ανάλογα, δηλαδή χριστοειδή.

Σύμφωνα πάντοτε με το θέλημα του Θεού, και αυτό δεν είναι μια καταναγκαστική δουλεία αλλά μια θεληματική ευλογημένη κατάσταση.

On December 9, our Holy Church celebrates Saint Anne’s conception of the Most Holy Theotokos. It also commemorates Saint Hannah the Prophetess, mother of the Prophet Samuel; Saint Stephen the Neolambous, who is at Saint Nantipa; the holy martyr Sositheos; the holy martyr Narses the Persian; and the holy martyr Isaac.

Anne was the daughter of the priest Matthan, who lived in Bethlehem. She and her husband Joachim had no children, and this grieved them deeply. Joachim went away to a mountain, and Anne to a garden. Both prayed that the Lord would grant them a child. God, in His great goodness, wished to prepare a living temple and a holy dwelling for Himself. So He sent His angel, said to be Gabriel, to the couple from whom His mother according to the flesh would be born. The archangel announced to them that Anne, though barren and elderly, would conceive. And so the Most Holy Theotokos, the Virgin Mary, was conceived

in Saint Anne’s womb and was born after a full nine months, through the natural union of her parents. She was not born after seven months or conceived without a man, as some say. Yet her conception was foretold by an angel and was beyond the ordinary course of nature, because Anne was barren and elderly. For our Lord alone was conceived without union with a man: of the Holy Spirit and the Virgin Mary, in a way beyond words and understanding, known to Him alone. And because He was perfect God, He took on our human nature in its fullness when He became incarnate. He Himself had created that nature complete at the beginning of the world.

Today, then, we celebrate the conception of the Most Holy Theotokos. We remember the divine promises and joyful news the angel brought to her righteous parents about the conception of the pure Mother of God. God, who made everything out of nothing, fulfilled those promises by making the barren and elderly Anne fruitful. He made the woman who had lived without children a mother today, in a wondrous way, and gave the righteous couple a child worthy of their prayers. For He was pleased that these virtuous parents should bear the daughter chosen before the ages and called from among all generations.

It was from her that He would be born. Anne has been honored as a Saint in the East since the earliest times. We see this in Saint Gregory of Nyssa and Saint Epiphanius, and there are ancient hymns in honor of the Theotokos’s mother. The Orthodox Church celebrates her three times a year: on July 25, the day of her falling asleep; on September 4, together with her husband Joachim; and on December 9, for her conception of the Theotokos.

Hannah the Prophetess, mother of the Prophet Samuel, came from the town of Ramathaim in the hill country of Ephraim. She married Elkanah, a man of the tribe of Levi. But she could not have children, for she was barren. Her husband also took another wife, Peninnah. Peninnah became Hannah’s rival. She bore children, grew proud, and constantly taunted Hannah, as though the sorrow of childlessness were not already enough for her. Hannah endured reproaches from her husband, from Peninnah, and even from her relatives and friends. So she pleaded earnestly with God to free her from barrenness and grant her a child. Yet despite all her prayers,

her request had not been granted, though she faithfully kept the Lord’s commandments as set out in the Law. This is often what happens with the Saints: after many trials, they receive from the Lord what they have asked for. Once she went with her husband to Shiloh, where the ark and the tabernacle of God Almighty stood, to offer sacrifices through the priest Eli. Because she had no child, she received only one portion from the sacrifice, while Peninnah received two because she had children. Hannah was grieved, but she did not despair or hide her face in shame. She kept her hope. What did she do? She let her husband return,

while she remained alone in the house of the Lord. She fell to the ground and prayed through her tears: “Lord, God of my fathers, if You will look upon the affliction of Your servant, remember me, and give me a child, I will give him to You to serve You all the days of his life.” What did God do? He did not overlook her prayer. He saw that she stayed close to His tabernacle, praying continually and weeping with fervent tears. He promised her a child, and, through the priest Eli, even spoke beforehand of the name of the son who would be born. Eli said to her, “Go in peace, and may the God of Israel grant the request you have made of Him.”

These words point to the name Samuel, understood to mean “asked of God.” Reassured by God, Hannah came away from His tabernacle with great joy. She conceived and gave birth to the Prophet Samuel. When he was weaned, that devoted mother took him up to Shiloh. There she bowed before God, gave Him thanks, and glorified His holy name. The priest Eli blessed her and her husband, saying, “May the Lord give you another child in place of your son Samuel.” Hannah then entrusted Samuel to Eli’s care.

She also made two special garments for him: a linen ephod and a little robe. She was filled with joy when she saw him ministering to God before the priest Eli. She went on to bear three more sons and two daughters. When she came to the sanctuary, she bowed before the Lord and thanked Him.

Peninnah, her rival, had five children, or perhaps fewer, but then became barren and bore no more. Hannah lived for many more years, always giving thanks to God and prophesying, before departing to the Lord.

In today’s account of the Saints, we hear how Saint Hannah the Prophetess became a mother after many fervent prayers. She bore the Prophet Samuel, dedicated him to God, and placed him in God’s service. Samuel became a vessel of His grace. This can remind us of our own dedication: through faith and Holy Baptism, we too have been dedicated to God. The Apostle Paul tells us, “You are not your own; you were bought with a price. So glorify God in your body.” You no longer belong to yourselves, because Christ paid the price for you through His sacrifice on the Cross.

Christ redeemed you from your former master, the devil, to whom you had given yourselves and become slaves. He redeemed you and made you His own. So live in His service, glorifying God with your bodies and with your whole being. Yet we can say that we are more than servants of Christ. Through Holy Baptism, we were united with Him, became precious members of His body, and became one with Him. Our conduct and our whole life—our thoughts, words, feelings, and actions—should therefore reflect Christ.

They should always be in keeping with God’s will. This is a blessed way of life that we freely choose, not a bondage forced upon us.