Άγιοι Κύρος και Ιωάννης και η αναζήτηση της καθαρότητας της καρδιάς

Του Χριστού μάρτυρες και θαυματουργοί ανάργυροι και ιατροί, Κύρος και Ιωάννης, έζησαν κατά τους χρόνους του βασιλέα Διοκλητιανού, κατά το τέλος του τρίτου μετά Χριστόν αιώνος. Και ο μεν Άγιος Κύρος καταγόταν από την Αλεξάνδρεια, ο δε Ιωάννης από την πόλη της Εδέσης της Μεσοποταμίας. Και οι δυο είχαν σπουδάσει την ιατρική, οι δε θεραπευτικές επιτυχίες τους γρήγορα τους έκαναν περίφημους. Έτσι θα μπορούσαν να εργαστούν μαζεύοντας πλούτη, αλλά αυτοί δεν θέλησαν. Την τέχνη τους την άσκησαν κατά τρόπο αποστολικό.

Σε διάφορες πόλεις θεράπευαν δωρεάν και ελεούσαν εκείνους που είχαν ανάγκη. Δεν ευεργετούσαν όμως μόνο κατά αυτόν τον τρόπο. Όπου πήγαιναν δίδασκαν. Ανάλογα με τις πνευματικές και ηθικές του ανάγκες. Πολλοί από τους ειδωλολάτρες, καθώς θεραπεύονταν και διδάσκονταν, εγκατέλειπαν το σκότος το ειδωλολατρικό για να δεχτούν το φως του Χριστού. Για το λόγο αυτό καταγγέλθηκαν, ομολόγησαν τον Χριστό, υποβλήθηκαν σε διάφορα βασανιστήρια και τέλος αποκεφαλίστηκαν και έτσι έλαβαν τους στεφάνους του μαρτυρίου. Και τότε μεν ευσεβείς χριστιανοί έθαψαν κρυφά τα τιμιά τους λείψανα, επί δε του Αυτοκράτορα Αρκαδίου και του Αρχιεπισκόπου της Αλεξανδρείας Θεοφύλου, κατά το έτος 400 μ.Χ., βρέθηκαν και ανακομίστηκαν με χαρά και τρόπο πανηγυρικό, από τότε δε θεραπεύουν διάφορα πάθη. Αυτών των Αγίων Λειψάνων την ανεύρεση η Εκκλησία μας σήμερα εορτάζει.

Κατά την ημέρα αυτή, κατά την οποία οι άσυλοι αυτοί θησαυροί φανερώθηκαν από τη γη, πλήθη ανθρώπων έτρεξαν, οι οποίοι έπασχαν από διάφορες ασθένειες, αξιώθηκαν να θεραπευτούν. Δαιμονισμένοι απαλλάσσονταν από τα δαιμόνια, τυφλοί ανέβλεπαν, χωλοί περπατούσαν και γενικώς κάθε πάθους την θεραπεία χάριζαν σε όλους τους ανθρώπους τα Άγια τους λείψανα. Όχι μόνο δε τότε τέτοια θαυμάσια γίνονταν, αλλά και μέχρι σήμερα όσοι με πίστη θερμή προστρέχουν στα Άγια Λείψανα των Αναργύρων αυτών, από κάθε πάθος θεραπεύονται.

Επίσης σήμερα εορταζόμενος Άγιος Μάρτυς Παπίας έζησε κατά τους χρόνους των βασιλέων Διοκλητιανού και Μαξιμιανού, κατά τις αρχές του τετάρτου μετά Χριστόν αιώνος, έχοντας από τους προγόνους του την πίστη στο Χριστό, κηρύττοντας δε και στους άλλους την ευσέβεια. Γι' αυτό διαβλήθηκε στον τότε άρχοντα, συνελήφθη και παρουσιάστηκε σ' αυτόν, παρακινήθηκε δε να θυσιάσει στα είδωλα. Επειδή όμως δεν πείστηκε, τον τάνυσαν από τα τέσσερα μέρη του σώματος και τον έδειραν επί πολλή ώρα. Έπειτα τον έβαλαν μέσα σε λέβητα γεμάτο καυτό λάδι και λίπος και κατά τρόπο θαυμαστό έμεινε στη βάσανο αυτή επτά ολόκληρες μέρες. Λόγω δε του θαύματος αυτού πολλούς απίστους τους οδήγησε στην πίστη του Χριστού.

Απ' αυτά έβγαλαν τον Άγιο από το λέβητα εκείνο και τον έσυραν πάνω σε σιδερένια τριβόλια. Μετά τον έδεσαν σε άγρια άλογα, τα οποία τον έσυραν σε τόπους τραχείς και δύσβατους και έτσι τον σύντριψαν. Έπειτα τον κρέμασαν από κάποιο δοκάρι κατά κεφαλής, έδεσαν δε με σχοινί από το λαιμό του πέτρα βαριά. Κατόπιν έριξαν αναμμένα κάρβουνα σε όλο του το σώμα και τον κατάχωσαν με πέτρες. Φάνηκε όμως άγγελος Κυρίου που τον έβγαλε και τον κατέστησε υγιή. Με το θαύμα αυτό προσέλκυσε στην πίστη του Χριστού τους δημίους οι οποίοι τον βασάνιζαν και πολύ λαό, όλοι δε αυτοί αποκεφαλίστηκαν και έτσι έλαβαν τους στεφάνους της Αθλήσεως. Τέλος αποκεφαλίστηκε και ο Άγιος και έτσι ανέβηκε νικηφόρος στα Ουράνια.

Σήμερα εορτάζεται και ο Άγιος Σέργιος, ο οποίος ήταν από τη χώρα των Παφλαγόνων της Μικράς Ασίας, από την κωμόπολη Νικήτια, η οποία βρισκόταν κοντά στην πόλη Αμάστριδα του Ευξήνου Πόντου. Η οικογένειά του από τις πιο διακεκριμένες ήταν συγγενική προς την αυτοκράτειρα Θεοδώρα, τη σύζυγο του αυτοκράτορα Θεοφίλου. Ο Σέργιος μπόρεσε και εκπαιδεύτηκε και ανέβηκε σε μεγάλα πολιτικά και στρατιωτικά αξιώματα. Και ο μεν Θεόφιλος ως γνωστόν ήταν ένθερμος προστάτης της εικονομαχίας, αλλά ο Σέργιος έμεινε πάντοτε στις ορθόδοξες τάξεις και μόχθησε πολύ για την αναστήλωση των Αγίων Εικόνων. Πολλοί από τους προμάχους των Ιερών Εικόνων προστατεύτηκαν από το Σέργιο κατά το διωγμό τους και κατά το μεγάλο εκείνο αγώνα.

Δαπάνησε υπέρ των διωκομένων αθλητών της Ορθοδοξίας. Όταν δε πέθανε ο Θεόφιλος και η αυτοκράτειρα Θεοδώρα σκεπτόταν για την αναστήλωση των εικόνων, ο Σέργιος συντέλεσε κι αυτός με την επιρροή του στο να ενισχύσει τη θεοφιλή γνώμη και απόφασή της. Όταν δε κατέβηκε στην Κρήτη ο βασιλικός στόλος, αποστάλθηκε και αυτός από τον βασιλέα Μιχαήλ και όλη τη σύγκλητο, οι οποίοι μετά δυσκολίας προς τούτο τον έπεισαν, για να διοικεί όλα τα στρατιωτικά τάγματα, διότι ήταν ευφυής, ικανός και επιτήδειος στο να επιστατεί σε όλες τις υποθέσεις των Ρωμαίων. Όμως εκεί απήλθε προς τον Κύριο και τότε μεν ενταφιάστηκε το Άγιο του Λείψανο στο μοναστήρι της Κρήτης, το οποίο μέχρι σήμερα ονομάζεται του Μαγίστρου.

Δε ανακομίστηκε και αποτέθηκε στο μοναστήρι το οποίο ο ίδιος έκτισε στον κόλπο της Νικομηδείας και το οποίο ονομάζεται του Νικητιάτου. Ευχαριστώ.

Προαναφέρθηκε, σήμερα επιτελείται και η μνήμη του Οσίου Μωυσέως του Αναχωρητού, ο οποίος πιθανώς είναι ο πνευματοφόρος εκείνος Μωυσής, ο οποίος είπε στον Όσιο Κασσιανό θαυμαστή και ψυχοφελέστατη διδασκαλία, με ένα μέρος της οποίας θα κλείσουμε το σημερινό συναξάρι.

Λοιπόν ο Όσιος: «Όλοι όσοι ασκούν μια τέχνη ή ένα επάγγελμα έχουν οπωσδήποτε θέσει εκ των προτέρων ένα σκοπό, σύμφωνα με τον οποίο κάνουν τις εργασίες τους, μέχρις ότου πραγματοποιήσουν το αποτέλεσμα το οποίο επιδιώκουν. Κατά αναλογία και το δικό μας επάγγελμα των μοναχών ή γενικότερα των χριστιανών έχει ως σκοπό

την καθαρότητα της καρδίας. Επιδιώκει δε ως αποτέλεσμα τη Βασιλεία των Ουρανών. Είναι αδύνατον χωρίς καθαρότητα καρδίας να εγκαθιδρυθεί μέσα μας η Βασιλεία του Θεού. Προς αυτό λοιπόν το σκοπό, την καθαρότητα της καρδίας, ας είναι πάντοτε στραμμένος ο νους μας. Ας φροντίζουμε δε όπως όλες μας οι σκέψεις, οι λόγοι και τα έργα ρυθμίζονται από αυτόν τον σκοπό. Εάν δε λησμονούμε το σκοπό αυτό, κατ' ανάγκη θα βαδίζουμε μέσα στο σκοτάδι και θα περπατούμε έξω από την ευθεία οδό, σκοντάπτοντας και περιπλανόμενοι. Περιφρονούμε όλα για να αποκτήσουμε την αγάπη προς τον Θεό και τον πλησίον και γινόμαστε καθαροί κατά την καρδία, διώχνοντας από αυτή κάθε ηδονή και δόξα του κόσμου.

Εκείνος ο οποίος κατόρθωσε να ελευθερωθεί από την εμπαθή διάθεση προς την ύλη, να μισήσει όλες τις ηδονές αλλά και τη δόξα με την οποία περιβάλλει ο κόσμος τους ανθρώπους του, ο άνθρωπος αυτός διατηρεί ειρηνικές σχέσεις με όλους και στο τέλος διαφυλάττει οπωσδήποτε καθαρή την καρδιά του. Με την καθαρότητα δε της καρδιάς επέρχεται η Βασιλεία των Ουρανών. Να τι λέγει και ο Κύριος: «Μακάριοι οι καθαροί τη καρδία, ότι αυτοί τον Θεόν όψονται». Από αυτό λοιπόν τον μακαρισμό μαθαίνουμε ότι η τελειότητα δεν πραγματοποιείται αμέσως ως διά μαγείας, αλλά αφού ο άνθρωπος κατορθώσει να αγαπήσει τον Θεό και τον πλησίον και με την αγάπη αυτή επιτύχει την καθαρότητα της καρδιάς.

Αυτό πρέπει κι εμείς, χάριν της αγάπης αυτής και της καθαρότητας, όλα όσα επιβάλλονται να κάνουμε και όλες τις ηδονές και τις δόξες του κόσμου να περιφρονούμε και να ανεχόμαστε με ευχαρίστηση νηστεία, αγρυπνία και όλες τις κακουχίες της ασκήσεως και ακούραστα να ασχολούμαστε με τις αναγνώσεις και τους ψαλμούς. Εάν δε κάποτε συμβεί να εμποδιστούμε από την νηστεία, την ανάγνωση και την υπόλοιπη άσκηση, εξαιτίας σοβαρής πνευματικής ασχολίας, δεν πρέπει καθόλου να αδιαφορήσουμε για την αγάπη η οποία, όπως είπαμε, διευκολύνει την καθαρότητα της καρδίας. Διότι δεν επιφέρουν και τόση ωφέλεια η συνηθισμένη νηστεία και η ανάγνωση εφόσον περιφρονούμε τον αδελφό μας και του προκαλούμε λύπη.

Η περιφρόνηση και η λύπη μας βλάπτουν πάρα πολύ. Οι νηστείες, οι αγρυπνίες, η μελέτη των γραφών και η εγκατάλειψη του κόσμου ολοκλήρου δεν συνιστούν τελειότητα. Είναι, όπως είπαμε, τα μέσα με τα οποία θα επιτύχουμε την τελειότητα. Εφόσον δεν πραγματοποιήσουμε την προς τον Θεό και τον πλησίον αγάπη, ματαίως καμαρώνουμε για την νηστεία μας, την ακτημοσύνη μας, την αγρυπνία μας, την ανάγνωση των γραφών, επειδή δεν έγκειται εις αυτά η τελειότητα, αλλά με αυτά μπορεί κανείς να την επιτύχει. Εκείνος που εφάρμοσε την προς τον Θεόν και τον πλησίον αγάπη και τη ζει, είναι καθαρός κατά την καρδία και έχει τον Θεό μέσα του.

The martyrs of Christ, Saints Cyrus and John, were wonderworking physicians who took no payment. They lived during the reign of Emperor Diocletian, toward the end of the third century after Christ. Saint Cyrus came from Alexandria, and Saint John from Edessa in Mesopotamia. Both had studied medicine, and their success in healing soon made them famous. They could have used their work to amass wealth, but they chose not to. They practiced medicine in the spirit of the apostles.

In various cities they healed people without charge and showed mercy to those in need. But their good works did not end there. Wherever they went, they taught people according to their spiritual and moral needs. Many pagans, as they received healing and instruction, left the darkness of idolatry and embraced the light of Christ. For this they were denounced. They confessed Christ, suffered various tortures, and were finally beheaded, receiving the crowns of martyrdom. At the time, devout Christians secretly buried their precious relics. Around the year AD 400, during the reign of Emperor Arcadius and the tenure of Theophilus, Archbishop of Alexandria, the relics were found and solemnly brought forth with joy. Since then, they have brought healing from various ailments. Today our Church celebrates the discovery of these saints’ relics.

On the day these precious treasures came to light from the earth, crowds of people suffering from various illnesses came and were counted worthy of healing. Those possessed by demons were freed, the blind regained their sight, and the lame walked. Their holy relics brought healing from every kind of affliction. Such wonders happened then, and they continue to this day: those who approach the holy relics of these unmercenary healers with fervent faith receive healing from every affliction.

Saint Papias the Martyr, whom we also commemorate today, lived during the reigns of Diocletian and Maximian, at the beginning of the fourth century after Christ. He had inherited faith in Christ from his forebears and preached the faith to others. For this he was accused before the ruler of the time, arrested, and brought before him. He was urged to sacrifice to idols, but he refused. So they stretched him by his four limbs and beat him for a long time. Then they placed him in a cauldron filled with boiling oil and fat. Miraculously, he endured this torture for seven full days. Because of this miracle, he led many unbelievers to faith in Christ.

They took the saint out of the cauldron and dragged him over iron spikes. Then they tied him to wild horses, which dragged him across rough and difficult ground, crushing his body. Next they hung him upside down from a beam and tied a heavy stone to his neck with a rope. They poured burning coals over his whole body and buried him under stones. But an angel of the Lord appeared, brought him out, and restored him to health. Through this miracle, he drew his tormentors and many others to faith in Christ. They were all beheaded and received the crowns of martyrdom. Finally, the saint himself was beheaded and ascended victorious to heaven.

Today we also commemorate Saint Sergius. He came from Paphlagonia in Asia Minor, from the town of Niketia near Amastris on the Black Sea. His distinguished family was related to Empress Theodora, the wife of Emperor Theophilus. Sergius received an education and rose to high civil and military office. Theophilus, as we know, was an ardent supporter of Iconoclasm. Sergius, however, always remained faithful to Orthodoxy and worked hard for the Restoration of the Holy Icons. During that great struggle, he protected many defenders of the holy icons from persecution.

He spent his own resources to support those persecuted for their defense of Orthodoxy. After Theophilus died, when Empress Theodora was considering the restoration of the icons, Sergius used his influence to strengthen her resolve to make that decision, which was pleasing to God. Later, when the imperial fleet sailed to Crete, Emperor Michael and the whole Senate sent Sergius to command all the military forces. They persuaded him to go only with difficulty, though he was intelligent, capable, and skilled in overseeing all the affairs of the Romans. There he departed to the Lord. His holy relics were first buried in a monastery on Crete that is still called the Monastery of the Magistros.

They were later brought to the monastery he himself had built on the Gulf of Nicomedia, known as the Monastery of the Niketiates. Thank you.

As mentioned earlier, today we also commemorate Saint Moses the Anchorite. He is probably that Spirit-filled Moses who gave Saint Cassian a wonderful teaching of great benefit to the soul. We will close today’s account of the saints with part of that teaching.

The saint says: “Everyone who pursues a craft or profession sets a goal beforehand and directs their work toward it until they achieve the result they seek. In the same way, our calling as monks, and more generally as Christians, has as its goal

purity of heart, and the fulfillment it seeks is the Kingdom of Heaven. Without purity of heart, the Kingdom of God cannot be established within us. So let our nous, our spiritual mind, always be turned toward this goal: purity of heart. Let us take care that all our thoughts, words, and deeds are guided by it. If we forget this goal, we will inevitably walk in darkness, stray from the straight path, stumble, and wander. We set everything else aside to gain love for God and our neighbor, and we become pure in heart by driving out every desire for worldly pleasure and glory.

“The person who has become free of passionate attachment to material things, who has come to reject every pleasure and the glory the world bestows on its own, lives in peace with everyone and, in the end, surely keeps a pure heart. And with purity of heart comes the Kingdom of Heaven. Listen to what the Lord says: ‘Blessed are the pure in heart, for they shall see God.’ From this beatitude we learn that perfection does not come all at once, as though by magic. It comes when a person learns to love God and their neighbor and, through that love, attains purity of heart.

“For the sake of this love and purity, we too must do all that is required of us. We must set aside worldly pleasures and honors, gladly endure fasting, vigils, and all the hardships of ascesis, or ascetic discipline, and devote ourselves tirelessly to reading and the Psalms. But if a serious spiritual duty sometimes keeps us from fasting, reading, or other ascetic disciplines, we must never neglect love, which, as we have said, helps bring about purity of heart. Our customary fasting and reading bring little benefit if we disregard our brother and cause him sorrow.

“Disregarding others and causing them sorrow do us great harm. Fasts, vigils, the study of the Scriptures, and leaving the whole world behind do not in themselves constitute perfection. As we have said, they are the means by which we attain it. If we have not come to love God and our neighbor, we boast in vain of our fasting, our poverty, our vigils, and our reading of the Scriptures. Perfection does not lie in these things, though they can help us attain it. The person who puts love for God and neighbor into action and lives by it is pure in heart and has God dwelling within.”