Μάρτυρες, άσκηση και τήρηση των εντολών του Χριστού

Λουκυλιανός άκμασε κατά τους χρόνους του αυτοκράτορα Αυρηλιανού που βασίλευσε από το 270 μέχρι το 275 μετά Χριστόν. Τη ζωή του σχεδόν όλη την είχε περάσει στην υπηρεσία της ειδωλολατρίας, της οποίας ήταν ιερέας. Ήταν πλέον γέροντας όταν στην πατρίδα του, τη Νικομήδεια, άκουσε κήρυγμα χριστιανικό, το οποίο συγκλόνισε τις πεποιθήσεις του πάνω στις οποίες μέχρι τότε είχε στηρίξει όλη του τη ζωή. Γνωρίζουμε πόσο δύσκολο, σχεδόν αδύνατο είναι να αλλάξει κανείς σε αυτή την ηλικία ιδέες και συνήθειες που παγιώθηκαν στην ψυχή μια ολόκληρη ζωή. Εδώ όμως φαίνεται ότι ο Λουκυλιανός ήταν πολύ καλής προαιρέσεως.

Η Χάρη του Θεού μπόρεσε και έκανε το θαύμα της. Οι γεροντικοί του οφθαλμοί άνοιξαν με όλη την προθυμία και παιδική ζωηρότητα στο φως και τη ζωή την αληθινή. Δέχθηκε το Χριστό και με παρρησία διακήρυττε την πίστη Του. Καταγγέλθηκε γι' αυτό και οδηγήθηκε μπροστά στον κόμητα Σιλβανό, στον οποίο ομολόγησε με θάρρος ότι ήταν χριστιανός. Επειδή δεν πείστηκε να αρνηθεί το Χριστό και να επανέλθει στη θρησκεία των ειδώλων, σύντριψαν τα σαγόνια του, τον έδειραν με ραβδιά και τον κρέμασαν με το κεφάλι προς τα κάτω. Μετά τον έκλεισαν στη φυλακή όπου κρατούνταν για τη χριστιανική τους πίστη τέσσερα παιδιά, άνδρες όμως κατά τη θερμότητα της πίστεως, τη γενναιότητα και το θάρρος τους.

Κλαύδιος, Υπάτιος, Διονύσιος και Παύλος, τα οποία τον δέχθηκαν ως πολυσέβαστο πατέρα τους. Εκείνος δε δόξασε το Θεό, καθώς έβλεπε ότι και η νέα ηλικία μπορούσε να ξεπερνά τις κοσμικές συνήθειες και να αφιερώνεται στον αληθινό Θεό. Μετά από μερικές μέρες έβγαλαν τον Άγιο και τα τέσσερα παιδιά και τους οδήγησαν εκ νέου μπρος στον κόμητα. Όμως επειδή ομολόγησαν και πάλι το Χριστό, καταδικάστηκαν στον διά πυράς θάνατο. Αλλά καθώς η φλόγα υψωνόταν, έπεσε δυνατή βροχή που έσβησε τη φωτιά και ο Άγιος με τα παιδιά παρέμειναν αβλαβείς. Ταράχθηκε ο Σιλβανός και διέταξε οι καταδικασμένοι να μεταφερθούν στο Βυζάντιο και εκεί να θανατωθούν. Εκεί

μεν τα Άγια παιδιά αποκεφαλίστηκαν, τον δε Άγιο Λουκυλιανό σταύρωσαν. Ο γέροντας υπέμεινε το μαρτύριο με καρτερία θαυμαστή, ευχόμενος για τους φονείς του και διακηρύττοντας τη νίκη και το θρίαμβο του Ευαγγελίου. Η Παρθένος Παύλα πήγαινε μαζί με τους Αγίους και περιποιούνταν τις πληγές του Αγίου Λουκυλιανού.

Όταν δε τελειώθηκαν και οι πέντε Άγιοι, μάζεψε τα τίμια λείψανά τους, καθώς ήταν από τους προγόνους της χριστιανή και είχε ως έργο της το να εισέρχεται στις φυλακές, να περιθάλπει και να τρέφει εκείνους που έπασχαν για το Χριστό. Πολλές φορές δε έπαιρνε τα τίμια λείψανά τους και τα έθαβε με πολλή ευλάβεια. Για το λόγο αυτό την συνέλαβαν και την οδήγησαν στον άρχοντα.

Επειδή αρνήθηκε να θυσιάσει στα είδωλα, την υπέβαλαν σε πολλά βασανιστήρια, ακόμη και σε φωτιά την έριξαν, από τα οποία φυλάχτηκε αβλαβής. Τέλος διατάχθηκε η διά ξίφους θανάτωσή της. Η Αγία οδηγήθηκε στον τόπο όπου τελειώθηκαν ο Άγιος Λουκυλιανός και τα τέσσερα παιδιά, εκεί αποκεφαλίστηκε και έτσι έλαβε τον της μαρτυρικής αθλήσεως στέφανο.

Ο Όσιος Αθανάσιος, του οποίου τη μνήμη επίσης σήμερα η Εκκλησία μας επιτελεί, καταγόταν από τη χώρα των Κιβυρραιωτών. Όταν ενηλικιώθηκε, άφησε τον κόσμο και βγήκε στην έρημο, έχοντας κατά το Ιερό Ευαγγέλιο ένα μονοχίτωνα.

Μεταβαίνοντας από τόπο σε τόπο, συναντούσε πνευματικούς άνδρες, των οποίων τις αρετές ως μαγνήτης έσυρε στον εαυτό του. Ένας μοναχός, που ήταν προηγουμένως άρχοντας της βασιλικής συγκλήτου, μόναζε σε δικό του μοναστήρι κοντά στον ποταμό Σάγαρη. Αλλά στο μοναστήρι αυτό υπήρχαν μοναχοί σκληροί και απειθείς.

Κατά παράκληση του Ηγουμένου, δέχθηκε να εργαστεί για να διορθώσει τους ατίθασους μοναχούς. Οι προσπάθειές του στέφθηκαν με επιτυχία. Ο θερμός λόγος του, το άμεμπτο παράδειγμά του, οι φιλάδελφες παρακλήσεις του, οι ολονύκτιες προς τον Θεόν δεήσεις του μετέτρεψαν τους σκληρούς εκείνους μοναχούς στο φόβο του Θεού. Ακολούθως πήγε στο μοναστήρι το λεγόμενο του Τραϊανού όπου έγινε μεγαλόσχημος μοναχός και ιερέας. Έργο του είχε το να τελεί τη Θεία Λειτουργία και το να καλλιγραφεί νηστεύοντας μέχρι την εσπέρα. Έκαμνε πλήρη υπακοή και εξομολογούνταν τους λογισμούς του. Έτσι ελευθερώθηκε από τα πάθη και έφτασε στην απάθεια. Καθώς ασχολούνταν με την καλλιγραφία παρουσιάστηκε πάθηση στα μάτια του και γι' αυτό κλείστηκε σε μικρό κελί.

Παρακαλούσε τον Κύριο λέγοντας: «Κύριε, εάν είμαι άξιος, δώρησέ μου το φως των οφθαλμών μου, καθώς το είχα από την αρχή, και την αξία όσων βιβλίων έγραψα και όσων θα γράψω, θα την λάβουν οι πτωχοί». Η αίτηση αυτή του οσίου εισακούστηκε. Έτσι, όσα χρήματα μάζεψε από το εργόχειρο αυτό, γράφοντας βιβλία επί 28 έτη, τα μοίρασε όλα στους πτωχούς. Πάντοτε δε ο Αθανάσιος έμενε μέσα στην καλύβα του, χωρίς να βλέπει ή να μιλά σε κανένα, εκτός από το Σάββατο και την Κυριακή. Έτσι έφτασε σε βαθιά γερατιά και έτσι απήλθε προς τον Κύριο, συνοδευόμενος στους ουρανούς, καθώς είδε κάποιος πνευματικός και διορατικός Άγιος,

από τους Ιερούς Αποστόλους, Ανδρέα και Ιωάννη. Όχι δε μόνο ζώντας πολλά προφήτευσε ο όσιος Αθανάσιος, τα οποία όλα επαληθεύτηκαν στα πράγματα, αλλά και μετά θάνατον αναρίθμητα θαύματα τέλεσε εις δόξαν του φιλανθρώπου Θεού, του θαυμαστού εν τοις Αγίοις αυτού.

Ένας είναι ο Θεός που μας σώζει, μία η αγιότητα και μία η σωτηρία. Παρόλα αυτά μέσα στην Εκκλησία διακρίνουμε διάφορες ομάδες, διάφορα είδη αγίων. Στο σημερινό συναξάρι έγινε αναφορά σε αγίους μάρτυρες και σε ένα όσιο μοναχό και ασκητή. Τόσο όμως αυτοί, όσο και όλοι οι άλλοι Άγιοι, νομίζουμε ότι ένα βασικό μάς τονίζουν προκειμένου να βαδίσουμε στα δικά τους ίχνη και να φτάσουμε εκεί που έφτασαν εκείνοι: την τήρηση των εντολών. Η τήρηση των εντολών είναι προϋπόθεση αποκτήσεως της Θείας Ζωής. Ο Άγιος Μάξιμος μας λέγει ότι σε κάθε εντολή

υπάρχει μυστικά ο ίδιος ο Χριστός. Τηρώντας τις εντολές του, δεχόμαστε τον Χριστό μέσα μας. Επειδή δε ο Χριστός δεν είναι ποτέ χωρίς τον Πατέρα και χωρίς το Άγιο Πνεύμα, γι' αυτό τηρώντας τις εντολές του Χριστού, δεχόμαστε μέσα μας την Αγία Τριάδα.

Ο δεξάμενος μίαν εντολήν και ποιήσας αυτήν, μυστικώς έχει την Αγία Τριάδα. Ο ίδιος δε ο Κύριος είπε: «Ο ποιών την αλήθειαν έρχεται προς το φως». Τις εντολές δε του Χριστού, για να τις τηρήσουμε, πρέπει πρώτα να τις μάθουμε και τις μαθαίνουμε με την ανάγνωση ή την ακρόαση και τη μελέτη των γραφών, η οποία όμως πρέπει να γίνεται με ταπεινή διάθεση, με το παιδικό πνεύμα της μαθητείας και με το πνεύμα του Θεού, με το πνεύμα της Εκκλησίας, με το ορθόδοξο πνεύμα των Αγίων Πατέρων μας και όχι ό,τι καταλαβαίνει ή θέλει ο καθένας. Με τις ίδιες προϋποθέσεις, χρησιμότατα είναι και το κήρυγμα, οι πνευματικές συζητήσεις και όλα τα παρόμοια. Το δεύτερο που είναι απαραίτητο για την τήρηση των εντολών του Χριστού είναι η αποφασιστικότητα για την τήρησή τους, μέσα στην οποία είναι η διάθεση να καταβάλουμε κάθε τίμημα, αρκεί να μην παραβούμε τις εντολές, δηλαδή να μην χάσουμε το Χριστό. Αυτό μας τονίζουν με τη βιωτή τους και οι Άγιοι Ασκητές,

προπαντός οι Άγιοι Μάρτυρες, οι οποίοι εφάρμοσαν τη γενική προτροπή του Κυρίου: «Γίνου πιστός άχρι θανάτου και δώσω σοι τον στέφανο της ζωής». Τον στέφανο της ζωής, που δεν είναι άλλος από εκείνον που είπε: «Εγώ είμαι η οδός και η αλήθεια και η ζωή».

Lucillian lived in the time of Emperor Aurelian, who reigned from AD 270 to 275. He had spent almost his entire life serving paganism as a priest. He was already elderly when, in his native Nicomedia, he heard Christian preaching that shook the beliefs on which he had built his life. We know how difficult, almost impossible, it is at that age to change ideas and habits that have taken root over a lifetime. Yet Lucillian was clearly willing to receive the truth.

The grace of God worked its miracle in him. His aging eyes opened to the light and to true life with all the eagerness of a child. He accepted Christ and boldly proclaimed his faith in Him. For this he was reported and brought before the governor Silvanus, to whom he courageously confessed that he was a Christian. When he could not be persuaded to deny Christ and return to the worship of idols, they broke his jaws, beat him with rods, and hung him upside down. Then they imprisoned him with four young boys held for their Christian faith. Young as they were, they had the fervor, bravery, and courage of men.

Their names were Claudius, Hypatius, Dionysius, and Paul, and they welcomed him as a deeply revered father. Lucillian glorified God, seeing that even the young could rise above worldly ways and devote themselves to the true God. A few days later, the guards brought the Saint and the four boys before the governor again. When they once more confessed Christ, they were condemned to death by fire. But as the flames rose, a heavy rain fell and put out the fire. The Saint and the boys remained unharmed. Shaken, Silvanus ordered the condemned prisoners taken to Byzantium to be put to death there.

There the holy boys were beheaded, and Saint Lucillian was crucified. The elderly Saint endured his martyrdom with remarkable steadfastness, praying for his killers and proclaiming the victory and triumph of the Gospel. Paula, a virgin, accompanied the Saints and tended Saint Lucillian’s wounds.

When all five Saints had completed their martyrdom, she gathered their precious remains. She came from a Christian family and had made it her work to enter prisons, caring for and feeding those who suffered for Christ. She often collected the martyrs’ remains and buried them with great reverence. For this, she was arrested and brought before the ruler.

Because she refused to sacrifice to idols, she was subjected to many tortures. They even threw her into a fire, but she came through unharmed. Finally, her execution by the sword was ordered. Saint Paula was taken to the place where Saint Lucillian and the four boys had died. There she was beheaded and received the crown of martyrdom.

Venerable Athanasius, whose memory the Church also celebrates today, came from the land of the Cibyrrhaeots. When he came of age, he left the world and went into the wilderness with only one tunic, as the Holy Gospel teaches.

As he traveled from place to place, he met spiritual men and drew their virtues into himself like a magnet. One monk, formerly an official of the imperial senate, lived in a monastery of his own near the River Sangarius. But the monks there were hardhearted and disobedient.

At the abbot’s request, Athanasius agreed to help correct those unruly monks. His efforts succeeded. His fervent words, blameless example, brotherly appeals, and prayers to God throughout the night brought those hardhearted monks to the fear of God. He then went to the monastery known as Trajan’s, where he became a great schema monk and a priest. His work was to celebrate the Divine Liturgy and copy manuscripts in a fine hand while fasting until evening. He obeyed fully and confessed his logismoi, his intrusive thoughts. In this way he was freed from the passions and reached apatheia, freedom from the passions. His manuscript work brought on an eye condition, so he withdrew to a small cell.

He prayed to the Lord, saying, “Lord, if I am worthy, restore my eyesight to what it was before, and the poor shall receive the proceeds from the books I have written and those I will write.” The venerable monk’s prayer was heard. He gave the poor all the money he earned by copying books over twenty-eight years. Athanasius always remained in his hut, seeing and speaking to no one except on Saturdays and Sundays. He lived to a great old age and then departed to the Lord. A Saint with spiritual insight and the gift of discernment saw him being accompanied into heaven

by the holy Apostles Andrew and John. During his life, Venerable Athanasius also made many prophecies, all of which came true. After his death, he performed countless miracles to the glory of God, who loves mankind and is wondrous in His Saints.

There is one God who saves us, one holiness, and one salvation. Yet within the Church we recognize different groups and kinds of Saints. Today’s account of the Saints spoke of holy martyrs and of a venerable monk and ascetic. We believe that they, like all the other Saints, point us to one essential thing if we are to follow in their footsteps and reach where they have reached: keeping the commandments. Keeping the commandments is necessary if we are to receive divine life. Saint Maximus tells us that in every commandment

Christ Himself is present in a hidden way. By keeping His commandments, we receive Christ within us. And because Christ is never apart from the Father or the Holy Spirit, by keeping Christ’s commandments we receive the Holy Trinity within us.

Whoever receives a commandment and carries it out has the Holy Trinity within them in a hidden way. The Lord Himself said, “Whoever does what is true comes to the light.” To keep Christ’s commandments, we must first learn them. We learn them by reading, hearing, and studying the Scriptures. But we must do this with humility and the teachable spirit of a child, in the Spirit of God and in the spirit of the Church, with the Orthodox understanding of our Holy Fathers, rather than according to whatever each person happens to think or want. Under those same conditions, preaching, spiritual conversations, and similar things are also very helpful. The second thing we need in order to keep Christ’s commandments is a firm resolve to do so. That means being ready to pay any price rather than break the commandments and lose Christ. This is what the holy ascetics show us by their lives,

and above all the holy martyrs. They followed the Lord’s call: “Be faithful unto death, and I will give you the crown of life.” That crown of life is none other than the One who said, “I am the way, and the truth, and the life.”