Η Αγία και Μεγάλη Τετάρτη και οι τρεις χρίσεις του Χριστού

Ίδια μέρα, Αγία και Μεγάλη Τετάρτη, οι Θεοφόροι Πατέρες θέσπισαν να μνημονεύεται η πόρνη γυναίκα, η οποία άλειψε με μύρο τον Κύριο, διότι αυτό έγινε λίγο πριν από το σωτήριο πάθος.

Σώματι Χριστού μύρων, την Νικοδήμου προύλαβε σμυρναλοιφή. Καθώς ανέβαινε ο Κύριος στα Ιεροσόλυμα και ήταν στο σπίτι του Σίμωνος του Λεπρού, προσήλθε σε αυτόν πόρνη γυναίκα και έριξε πάνω στην κεφαλή του το πολύτιμο μύρο, το οποίο για το σκοπό αυτό έφερε. Τάχθηκε δε από τους θεοφόρους πατέρες να επιτελείται η ανάμνηση του γεγονότος εκείνου για να διακηρύσσεται παντού, σε όλη την οικουμένη, κατά το λόγο του Σωτήρος, το θερμότατό της έργο. Από πού δε παρακινήθηκε η γυναίκα αυτή και πήγε και άλειψε με μύρο τον Κύριο; Ασφαλώς από το ευσυμπάθητο του Σωτήρος Χριστού προς τους αμαρτωλούς.

Λοιπόν, ο Κύριος συμμετείχε στο δείπνο εκείνο, έριξε η γυναίκα στην Αγία του Κορυφή το πολύτιμο μύρο, του οποίου η αξία ήταν μεγαλύτερη των τριακοσίων δηναρίων, δηλαδή πιθανώς μεγαλύτερη από τριακόσιες χιλιάδες δραχμές.

Βλέποντας αυτό οι μαθητές και μάλιστα ο Ιούδας επιτίμησαν τη γυναίκα, αλλά ο Κύριος την υποστήριξε για να μην ανακόψουν τον καλό της σκοπό. Όμως στα Ιερά Ευαγγέλια αναφέρονται τρεις περιπτώσεις κατά τις οποίες η γυναίκα άλειψε με μύρο τον Κύριο. Ποια είναι η σήμερα μνημονευόμενη; Πρώτη χρονολογικά φαίνεται ότι είναι αυτή που έγινε στο σπίτι του Σίμωνος του Φαρισαίου και όχι του Λεπρού.

Γυναίκα δε η οποία έριξε στα πόδια και όχι στην κεφαλή του Χριστού το μύρο ήταν αμαρτωλή, πόρνη, και στην περίπτωση αυτή μόνο αυτός ο Φαρισαίος σκανδαλίστηκε. Σε αυτή την αμαρτωλή αλλά μετανοημένη γυναίκα δώρησε ο Κύριος την άφεση των αμαρτιών της.

Το περιστατικό αυτό αναφέρεται μόνο από τον Ευαγγελιστή Λουκά και φαίνεται ότι έγινε μάλλον κατά τα μέσα του Ευαγγελικού κηρύγματος, διότι αμέσως μετά ο Ευαγγελιστής επιλέγει: «Και γένετο εν τω καθεξής και αυτός διώδευεν κατά πόλιν και κώμην κηρύσσων και ευαγγελιζόμενος την βασιλεία του Θεού». Από αυτά διαφαίνεται ότι το γεγονός αυτό δεν έγινε κατά τον καιρό του πάθους.

Δεύτερη περίπτωση αναφέρεται από τον Ευαγγελιστή Ιωάννη. Προ έξι ημερών του Πάσχα, η Μαρία, η αδελφή του αναστημένου πλέον Λαζάρου, στο δείπνο που έγινε στο σπίτι της, στη Βηθανία, έριξε το μύρο στα πόδια του Κυρίου και τα σπόγγισε με τις τρίχες της κεφαλής της, λόγω του σεβασμού και της αγάπης που έτρεφε προς τον Κύριο. Πρόσφερε δι' αυτό όπως άξιζε σε Θεό, διότι γνώριζε επακριβώς ότι και στις θυσίες έλαιο προσφερόταν στο Θεό και οι ιερείς χρίονταν με μύρο και ο Ιακώβ παλαιότερα άλειψε στήλη και την πρόσφερε στο Θεό. Έφερε λοιπόν και η Μαρία το μύρο και άλειψε με αυτό τα πόδια του Κυρίου, τιμώντας τον έτσι αξίως ως Θεό και διδάσκαλο προς ευχαριστία και ανταπόδοση για την ανάσταση του αδελφού της Λαζάρου, γι' αυτό και δεν της δόθηκε μισθός. Τότε γόγγισε μόνο ο Ιούδας ως φιλοχρήματος. Τρίτη είναι η περίπτωση της πόρνης γυναίκας, η οποία μνημονεύεται σήμερα και η οποία δύο μέρες πριν από το Πάσχα, καθώς ήταν ο Κύριος στη Βηθανία, στο σπίτι του Σίμωνος του Λεπρού, κατά το δείπνο, έχυσε το πολύτιμο μύρο στην κεφαλή του, όπως οι ιεροί Ματθαίος και Μάρκος αναφέρουν στα Ιερά τους Ευαγγέλια. Για την πράξη αυτή της γυναίκας οι μαθητές αγανάκτησαν επειδή δεν δόθηκε το αντίτιμο του μύρου στους πτωχούς.

Γνωρίζοντας καλά την αγάπη του Κυρίου για την αρετή της ελεημοσύνης, σε αυτή δόθηκε μισθός το να διακηρυχθεί παντού στην οικουμένη το καλό της έργο. Συμπερασματικά λοιπόν φαίνεται και από τον καιρό κατά τον οποίο έγινε η χρήση του μύρου και από τα πρόσωπα που υποδέχθηκαν τον Κύριο και από τον τόπο των σπιτιών αλλά και από τον τρόπο με τον οποίο έγινε η χρήση του μύρου ότι τρεις ήταν οι γυναίκες αυτές και δύο δείπνα έγιναν στο Χριστό στη Βηθανία. Το ένα έξι μέρες πριν από το Πάσχα στο σπίτι του Λαζάρου και το άλλο δύο μέρες πριν από το Πάσχα στο σπίτι του Σίμωνος του Λεπρού. Ο Μυστικός Δείπνος έγινε μέσα στην πόλη της Ιερουσαλήμ,

μέρα πριν από το Πάσχα των Εβραίων και το πάθος του Κυρίου, και άλλοι μεν λέγουν ότι έγινε στο σπίτι κάποιου αγνώστου, άλλοι δε ότι έγινε στο σπίτι του επιστηθίου μαθητού Ιωάννου στην Αγία Σιών, όπου και οι μαθητές για τον φόβο των Ιουδαίων κρύβονταν, όπου η ψηλάφηση του Αποστόλου Θωμά μετά την Ανάσταση έγινε και η του Αγίου Πνεύματος επιφοίτηση κατά την Αγία Πεντηκοστή. Άλλα λοιπόν ήταν τα εν Βηθανία δείπνα και άλλο το μυστικό. Αυτό δε γίνεται φανερό και από την περιγραφή των Ευαγγελιστών, κατά τους οποίους μετά τη διήγηση τη σχετική με τη σήμερα μνημονευόμενη γυναίκα, ο Σωτήρας στέλνει τους μαθητές του στην πόλη για να ετοιμάσουν το Πάσχα λέγοντας σε αυτούς:

αναφέρει ο Ευαγγελιστής Ματθαίος: «Υπάγετε εις την πόλιν προς τον δείνα και είπατε αυτώ· Ο διδάσκαλος λέγει, ο καιρός μου εγγύς εστι· προς σε ποιώ το Πάσχα μετά των μαθητών μου». Ή, καθώς λέγει ο Ευαγγελιστής Μάρκος: «Υπάγετε στην πόλη και απαντήσει υμίν άνθρωπος κεράμιον ύδατος βαστάζων. Και αυτός υμίν δείξει ανώγειον μέγα εστρωμένον έτοιμον. Εκεί ετοιμάσατε ημίν». Πήγαν οι μαθητές και βρήκαν καθώς τους είπε ο Ιησούς και ετοίμασαν για το Πάσχα το οποίο πλησίαζε. Έπειτα τελέστηκαν τα του Νιπτήρος και ο Μυστικός Δείπνος κατά τον οποίο παρέδωκε το δικό μας Πάσχα.

Μύρο που χρησιμοποίησε η σήμερα μνημονευόμενη γυναίκα ήταν κατασκευασμένο από διάφορα αρώματα, κατεξοχήν δε από σμύρνα, άνθος κιννάμωμου, ευώδους ίριδας, καλάμου αρωματικού και έλαιο. Ο δε Ευαγγελιστής Μάρκος το ονομάζει πιστικόν και πολύτιμο και προσδιορίζει την αξία του, όπως προαναφέρθηκε, πάνω από 300 δηνάρια. Συνηθίζουν δε πιστικό να ονομάζουν το γνήσιο και ανόθευτο, ίσως δε τούτο να σημαίνει το πρώτο και άριστο. Προσθέτει δε ο ίδιος Ευαγγελιστής ότι η γυναίκα αυτή από τη βιασύνη της συνέτριψε το λαιμό του αλαβάστρινου δοχείου διότι ήταν στενός. Πιθανώς και οι λεπτομέρειες αυτές να είναι ενδεικτικές της θυσιαστικής απλοχεριάς της αγάπης, της αγάπης,

μετάνοιάς της.

Προχωρώντας ημέρα με την ημέρα, φτάσαμε και στη σημερινή τελευταία προπαρασκευαστική ημέρα του Σωτηρίου Πάθους. Την πρώτη μέρα, Μεγάλη Δευτέρα, με την ξήρανση της ακάρπου συκής, καταδείχθηκε η ανάγκη του πνευματικού αγώνος, της επιτέλεσης έργων μετανοίας και ιδιαίτερα, με το παράδειγμα του δικαίου Ιωσήφ, της συγχωρητικότητος και της σωφροσύνης. Την επομένη, Μεγάλη Τρίτη, με την παραβολή των δέκα Παρθένων, καταδείχθηκε η ανάγκη της εγρηγόρσεως και της ελεημοσύνης. Σήμερα, οι Άγιοι Πατέρες, προς ολοκλήρωση της προπαρασκευαστικής ετοιμασίας για τον εν μετανοία και επιστροφή εορτασμό από τους πιστούς των παθών του Κυρίου,

καθόρισαν τη μνήμη της αλειψάσης τον Κύριον με μύρο πόρνης γυναικός για να πληροφορηθούμε με το έργο πώς πρέπει να είναι η μετάνοια και πόσο ισχύει η πραγματική μετάνοια. Διότι εκείνη η οποία ήταν πολύ αμαρτωλή, με μόνη τη θερμή μετάνοια, που εκδηλώθηκε με τη βαθιά ταπείνωση και την απλόχερη μέχρι σκανδαλισμού κάποιων που δεν γνωρίζουν από το πείραμα της αγάπης, όχι μόνο τη συγχώρηση των πολλών της αμαρτιών αξιώθηκε, αλλά και του μακαρισμού του Κυρίου, ο οποίος είπε: «Αμήν λέγω υμίν, όπου εάν κηρυχθεί το Ευαγγέλιο τούτο εν όλω τω κόσμω, λαληθήσεται και ο εποίησεν αύτη εις μνημόσυνον αυτής».

Πράγματι, δικαίως η Εκκλησία, αντιπαραβάλλοντας τα δύο γεγονότα, τη θερμή και ολοπρόθυμη μετάνοια της αμαρτωλής που μετανόησε προς τη γεμάτη κακία ραθυμία του προδότη μαθητή, ψάλλει σήμερα: «Δεινή η ραθυμία, μεγάλη η μετάνοια». Μακάρι και εμείς να μιμηθούμε τη σήμερα μνημονευόμενη γυναίκα όχι στις αμαρτίες της αλλά με τη χάρη του Θεού στη βαθιά της ταπείνωση και την πύρινη και ανιδιοτελή προς τον Κύριό μας αγάπη της.

On this same day, Holy and Great Wednesday, the God-bearing Fathers appointed the remembrance of the woman who had been a prostitute and anointed the Lord with myrrh, because this happened shortly before His saving Passion.

With myrrh, she anointed the body of Christ before Nicodemus brought his burial spices. As the Lord was on His way to Jerusalem and was in the house of Simon the Leper, a woman who had been a prostitute came to Him and poured precious myrrh over His head. She had brought it for this very purpose. The God-bearing Fathers appointed this event to be remembered so that, as the Savior said, her fervent deed would be proclaimed throughout the whole world. What moved this woman to come and anoint the Lord? Surely it was Christ the Savior’s compassion for sinners.

So, while the Lord was at that dinner, the woman poured precious myrrh over His holy head. It was worth more than three hundred denarii, perhaps more than three hundred thousand drachmas.

When the disciples saw this, especially Judas, they rebuked the woman. But the Lord defended her, so that they would not hinder her good intention. The Holy Gospels, however, speak of three occasions when a woman anointed the Lord with myrrh. Which one do we remember today? The first in time seems to have taken place in the house of Simon the Pharisee, not Simon the Leper.

The woman in that account poured myrrh on Christ’s feet, not His head. She was a sinner, a prostitute, and only the Pharisee took offense at what happened. To this sinful but repentant woman, the Lord granted forgiveness of her sins.

This account appears only in the Gospel of Luke. It seems to have taken place around the middle of the Lord’s public ministry, for immediately afterward the Evangelist says: “Soon afterward, He went through cities and villages, preaching and proclaiming the good news of the Kingdom of God.” This shows that the event did not take place at the time of the Passion.

The second occasion is recorded by the Evangelist John. Six days before Passover, Mary, the sister of Lazarus, who had now been raised from the dead, poured myrrh on the Lord’s feet at a dinner in her home in Bethany. She wiped His feet with her hair out of reverence and love for Him. She offered Him a gift worthy of God. She knew that oil was offered to God in sacrifices, that priests were anointed with myrrh, and that Jacob had once anointed a stone pillar and dedicated it to God. So Mary brought the myrrh and anointed the Lord’s feet, honoring Him as God and teacher in gratitude for the Resurrection of her brother Lazarus. For this reason, she was given no special reward. At the time, only Judas complained, because he loved money. The third occasion, remembered today, concerns the woman who had been a prostitute. Two days before Passover, while the Lord was dining at the house of Simon the Leper in Bethany, she poured precious myrrh over His head, as Matthew and Mark recount in their Holy Gospels. The disciples were indignant at her deed because the myrrh had not been sold and the money given to the poor.

They knew well how much the Lord loved the virtue of giving to the poor. Her reward was that her good deed would be proclaimed throughout the world. So, from the timing, the people who welcomed the Lord, the houses where these events took place, and the way the myrrh was used, it appears that these were three women. There were also two dinners for Christ in Bethany: one six days before Passover at Lazarus’s house, and another two days before Passover at the house of Simon the Leper. The Mystical Supper took place within Jerusalem,

the day before the Jewish Passover and the Lord’s Passion. Some say it took place in the house of an unknown person; others say it was in the house of John, the beloved disciple, on Holy Zion. There the disciples hid for fear of the Jews; there the Apostle Thomas touched the risen Lord after the Resurrection; and there the Holy Spirit descended at holy Pentecost. The dinners in Bethany, then, were separate from the Mystical Supper. The Evangelists’ accounts also make this clear. After telling of the woman remembered today, they say that the Savior sent His disciples into the city to prepare the Passover, telling them:

As the Evangelist Matthew records: “Go into the city to a certain man and tell him, ‘The Teacher says, My time is near; I will celebrate the Passover at your house with My disciples.’” Or, as the Evangelist Mark says: “Go into the city, and a man carrying a jar of water will meet you. He will show you a large upper room, furnished and ready. Prepare it for us there.” The disciples went and found everything as Jesus had told them, and they prepared for the approaching Passover. Then came the washing of feet and the Mystical Supper, at which He gave us our own Passover.

The myrrh used by the woman remembered today was made from various fragrant ingredients, especially myrrh, cinnamon blossom, fragrant iris, aromatic cane, and oil. The Evangelist Mark calls it pure and precious and, as I said earlier, gives its value as more than three hundred denarii. People commonly use the word he gives for something genuine and unadulterated; perhaps it also means the finest of its kind. The same Evangelist adds that, in her haste, the woman broke the narrow neck of the alabaster vessel. Perhaps these details, too, show the generous sacrifice born of her love, the love

of her repentance.

Day by day, we have come to today, the last day of preparation for the saving Passion. On the first day, Great Monday, the withering of the fruitless fig tree showed us the need for spiritual struggle and deeds of repentance. The example of righteous Joseph showed us especially the need for forgiveness and self-control. The next day, Great Tuesday, the parable of the ten virgins showed us the need to stay watchful and give to the poor. Today, to complete the faithful’s preparation to celebrate the Lord’s Passion with repentance and a return to Him, the Holy Fathers

appointed the remembrance of the woman who had been a prostitute and anointed the Lord with myrrh. Through her deed, we learn what repentance should be and how powerful true repentance is. Though she had sinned greatly, her fervent repentance was enough. It showed itself in deep humility and generosity so great that it scandalized some who had no experience of such love. She was counted worthy not only of forgiveness for her many sins, but also of the Lord’s praise. He said: “Amen, I say to you, wherever this Gospel is preached throughout the whole world, what she has done will also be told in memory of her.”

Truly, the Church is right to set these two events side by side: the sinner’s fervent, wholehearted repentance and the malicious indifference of the disciple who betrayed the Lord. So today the Church sings: “Terrible is indifference; great is repentance.” May we, too, imitate the woman remembered today—not her sins, but, by God’s grace, her deep humility and her ardent, selfless love for our Lord.