Πρώιμοι χριστιανοί μάρτυρες και η αρετή της αγνείας

Απόστολοι Αρίσταρχος, Πούδης και Τρόφιμος ήταν από τους Εβδομήκοντα Αποστόλους, ακολούθησαν δε τον Απόστολο Παύλο, κηρύττοντας το Ευαγγέλιο του Χριστού, συγκακοπαθώντας μαζί του σε όλους τους διωγμούς του και πειρασμούς. Και τον μεν Αρίσταρχο αναφέρει ο Απόστολος των Εθνών στην προς Κολοσσαείς επιστολή του ως συναιχμάλωτό του στη Ρώμη, καθώς και στην προς Φιλήμονα ως συνεργό του. Για τον Πούδη κάνει λόγο στη Δευτέρα προς Τιμόθεο επιστολή του, από την οποία συμπεραίνεται ότι και ο Απόστολος αυτός ήταν από εκείνους που εργάζονταν για τη διάδοση του Ευαγγελίου στη Ρώμη. Ο Τρόφιμος καταγόταν από την Έφεσο, όπου ο Απόστολος Παύλος με το κήρυγμά του τον είχε ελκύσει στην πίστη του Χριστού.

Ακολουθούσε τον μεγάλο Απόστολο και πήγε μαζί του μετά την επιστροφή από την Ελλάδα στο Ιερό, όπου ο Παύλος συνελήφθη και στάλθηκε στη Ρώμη. Εξαιτίας μάλιστα του Τροφίμου βρέθηκε αφορμή μεγάλης εναντίον του Παύλου κατακραυγής εκ μέρους των Ιουδαίων της Ασίας, οι οποίοι βρίσκονταν τότε στα Ιεροσόλυμα. Κατηγόρησαν δηλαδή τον Απόστολο ότι τον Τρόφιμο, άνδρα Έλληνα, τον έβαλε στο ιερό και μόλυνε έτσι τον άγιο εκείνο τόπο. Ομιλεί επίσης για τον Τρόφιμο ο Παύλος στη Δευτέρα προς Τιμόθεο επιστολή του, λέγοντας γι' αυτόν ότι τον άφησε στη Μίλητο άρρωστο. Κατόπιν όμως πήγε και αυτός στη Ρώμη για να συνεργαστεί και να συγκινδυνεύσει με τον διδάσκαλό του.

Επί του Νέρωνος διωγμού και οι τρεις αυτοί του Παύλου συνεργοί αξιώθηκαν μαρτυρικού τέλους με τον δι' αποκεφαλισμού θάνατο.

Άγιος Μάρτυς Αρδαλίων, του οποίου τη μνήμη επίσης σήμερα η Εκκλησία μας επιτελεί, έζησε κατά τους χρόνους του αυτοκράτορα Διοκλητιανού. Ο Αρδαλίων πρώτα ήταν άνθρωπος των θεάτρων, παριστάνοντας δράματα και κωμωδίες της εποχής εκείνης. Εκείνος που καταγινόταν τότε στα τέτοιου είδους επαγγέλματα ήταν κατά κανόνα χαμηλής ηθικής στάθμης. Αλλά η Εκκλησία έριχνε παντού το δίχτυ της για να σώσει ψυχές ανθρώπων. Κάποτε ο Αρδαλίων θέλησε να μιμηθεί ως ηθοποιός την αντίσταση των χριστιανών όταν μαρτυρούσαν. Γι' αυτό κρεμάστηκε ψηλά και ξεσχιζόταν κατά την τέχνη των ηθοποιών, επειδή δήθεν δεν ήθελε να προσφέρει θυσία στους θεούς.

Λοιπόν ο λαός, βλέποντας αυτά, χειροκροτούσε και επαινούσε την πετυχημένη του μίμηση, συγχρόνως δε και τη φαινομένη γενναιοκαρδία του. Τότε ο Αρδαλίων φωτίστηκε από τον Θεό, φώναξε μεγαλόφωνα και είπε στον κόσμο που τον παρακολουθούσε να σωπάσουν.

Κήρυξε δυνατά ότι πιστεύει πραγματικά στον Χριστό. Ψίθυροι ακολούθησαν στην αρχή τους λόγους του, μετά βοή, αποδοκιμασίες, ύβρεις και απειλές. Ο έπαρχος που ήταν παρών διέταξε να κλείσουν τον Αρδαλίωνα στη φυλακή. Την επομένη τον κάλεσε να αρνηθεί τον Χριστό. Καθώς όμως εκείνος παρέμεινε σταθερός στην πίστη του Χριστού, ρίχτηκε στη φωτιά και έτσι έλαβε το άφθαρτο στεφάνι του μαρτυρίου.

Η επίσης σήμερα εορταζομένη Αγία Μάρτυς του Χριστού Θωμαΐς γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια, όπου μορφώθηκε και όπου διακρινόταν για τη σωφροσύνη και την ευσέβειά της. Έπειτα παντρεύτηκε και ζούσε με τον σύζυγό της με αγάπη, κοσμιότητα και σωφροσύνη. Επειδή δε συγκατοικούσαν με τον πεθερό της, κάποια μέρα, κατά την οποία έλειπε ο σύζυγός της, ο μισόκαλος και ανθρωποκτόνος διάβολος έβαλε κακούς λογισμούς και κίνησε σαρκικές επιθυμίες στον γέροντα κατά της νύφης του, Θωμαΐδος, και προσπαθούσε με κάθε τρόπο να επιτύχει τον αμαρτωλό σκοπό του. Εκείνη αρνήθηκε, αντιστάθηκε και τον εξόρκισε να παραιτηθεί από τον μιαρό και αποτρόπαιο σκοπό του.

Αυτός, διαβολόπληκτος, μανιακός μπρος στη σταθερή άρνηση, πήρε το ξίφος του γιου του και προσπάθησε να την εκβιάσει. Η Θωμαΐς είδε τη φλόγα και τη φονική ωμότητα, αλλά δεν δίστασε. Η τιμή είναι η ζωή της γνήσιας χριστιανής. Δεν υποχώρησε και εκείνος τη χτύπησε και τη θανάτωσε. Και η μακαρία Θωμαΐς παρέδωσε την ψυχή της στον Θεό και έγινε μάρτυς για τη σωφροσύνη της. Ο δε φονιάς τυφλώθηκε και κατά τους σωματικούς οφθαλμούς και περιφερόταν εδώ και εκεί μέσα στο σπίτι. Τότε συνέβη να πάνε εκεί κάποιοι χριστιανοί αναζητώντας τον γιο και βρήκανε νεκρή και αιμόφυρτη τη Θωμαΐδα.

Εκείνοι είδαν αυτά και τον γέροντα να τριγυρνά και να περιπλανάται τυφλός, τον ρώτησαν ποιος θανάτωσε τη νύφη του. Αποκάλυψε εκείνος τότε την αλήθεια και είπε ότι αυτός με τα χέρια του τη φόνευσε. Τους παρακαλούσε δε να τον οδηγήσουν στον άρχοντα για να λάβει την πρέπουσα κατά τους νόμους τιμωρία. Τον πήγαν λοιπόν στον εξουσιαστή, ο οποίος, αφού φανερώθηκε η αλήθεια, πρόσταξε και τον αποκεφάλισαν. Όταν έμαθε αυτά ο Αββάς Δανιήλ, ο πρώτος της σκήτης, κατέβηκε στην Αλεξάνδρεια και αφού πήρε το λείψανο της Αγίας Θωμαΐδος, το ανέβασε στη σκήτη και το απέθεσε στο κοιμητήριο των πατέρων, διότι έλαβε μαρτυρικό τέλος χάριν της σωφροσύνης. Ένας αδελφός της σκήτης

ενοχλήθηκε από το πάθος της πορνείας, πρόστρεξε στον τάφο της Αγίας και αφού χρίστηκε με το λάδι της κανδήλας της, έλαβε ευλογία από αυτή που φάνηκε στο όνειρό του. Όταν ξύπνησε, ελευθερώθηκε από το πάθος. Από τότε και μέχρι σήμερα, πολλοί που με πίστη προστρέχουν σε αυτή τη μακαρία Θωμαΐδα την έχουν μεγάλο τους βοηθό στους σαρκικούς πολέμους.

Η Θωμαΐς σήμερα, με τη ζωή και το μαρτύριό της, έρχεται να μας τονίσει τη σημαντική αρετή της σωφροσύνης, χωρίς την οποία, κατά τον Απόστολο, δεν μπορεί κανείς να σωθεί. Μη πλανάσθε, ούτε πόρνοι, ούτε μοιχοί, ούτε μαλακοί, ούτε αρσενοκοίται βασιλεία Θεού κληρονομήσουσιν. Και αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για την εποχή μας, εποχή απομάκρυνσης από τις ορθόδοξες παραδόσεις του γένους μας και εντόνου ηδονισμού, κατά την οποία η παρανομία και η αμαρτία θεωρούνται σαν κάτι το φυσιολογικό και τείνουν να θεσμοθετηθούν, ενώ η σωφροσύνη και η αγνότητα περιγελώνται. Η μοιχεία δίνει και παίρνει.

Η συζυγική πίστη λοιδορείται και οι πιστοί χριστιανοί σύζυγοι θεωρούνται οπισθοδρομικοί. Έτσι, ο γάμος αποϊεροποιείται, παύει να είναι λιμάνι σωφροσύνης και καταντά μια απλή και χαλαρή κοινωνική συμβίωση που μπορεί να ρυθμίζεται κατά το δοκούν, ούτως, ομοίως, τελευτά μετά απεδρεύτων και απόλυτο διαφροσύνη. Σήμερα η σωφροσύνη δεν είναι εύκολο πράγμα. Χρειάζεται με τη χάρη του Θεού η όλη ζωή του ανθρώπου να διακατέχεται από το ασκητικό πνεύμα και βιοτή της Εκκλησίας μας. Διαφορετικά, όταν υπάρχει πνευματική χαυνότητα και φιλόσαρκη διάθεση, όταν δεν προσέχουμε και δεν αποφεύγουμε τις αφορμές, τα πάθη φουντώνουν.

Υπάρχει πάντα ο κίνδυνος πτώσεως σε βαριά σαρκικά αμαρτήματα. Με το Άγιο Βάπτισμα γίναμε μέλη τίμια του Σώματος του Χριστού και ναοί του Αγίου Πνεύματος. Και αυτή η ιδιότητά μας θα πρέπει να μας συνέχει και να καθορίζει τον τρόπο της ζωής μας. Ό,τι κάνουμε και δεν κάνουμε θα πρέπει να φροντίζουμε να είναι αυτό που ταιριάζει σε τίμια μέλη του Χριστού. Ει ζώμεν πνεύματι, πνεύματι και στοιχώμεν.

The Apostles Aristarchus, Pudens, and Trophimus were among the Seventy Apostles. They followed the Apostle Paul, preaching the Gospel of Christ and sharing in all his persecutions and trials. Paul, the Apostle to the Gentiles, mentions Aristarchus as his fellow prisoner in Rome in his Letter to the Colossians, and as his fellow worker in his Letter to Philemon. He mentions Pudens in his Second Letter to Timothy, which suggests that Pudens, too, was working to spread the Gospel in Rome. Trophimus came from Ephesus, where Paul’s preaching had drawn him to faith in Christ.

Trophimus followed the great Apostle and went with him to the Temple after Paul returned from Greece. It was there that Paul was arrested and eventually sent to Rome. Trophimus became the occasion for a great outcry against Paul by Jews from Asia who were in Jerusalem at the time. They accused Paul of bringing Trophimus, a Greek, into the Temple and so defiling that holy place. Paul also speaks of Trophimus in his Second Letter to Timothy, saying that he left him ill at Miletus. Later, Trophimus too went to Rome to work alongside his teacher and share his dangers.

During Nero’s persecution, all three of Paul’s fellow workers were granted the grace of a martyr’s end: they were beheaded.

Saint Ardalion the Martyr, whose memory our Church also celebrates today, lived in the time of the emperor Diocletian. At first, Ardalion was a performer in the theater, acting in the dramas and comedies of his day. People in that profession were generally thought to have low moral standards. Yet the Church cast her net everywhere to save human souls. One day, Ardalion decided to act out the steadfastness of Christians under martyrdom. He was hoisted high above the stage and pretended to be torn apart, as actors do, because he supposedly refused to sacrifice to the gods.

The crowd applauded what they saw. They praised how convincingly he acted, and what seemed to be his courage. Then God illumined Ardalion. He cried out in a loud voice and told the watching crowd to be silent.

He declared openly that he truly believed in Christ. At first his words drew whispers, then an uproar: jeers, insults, and threats. The prefect, who was present, ordered Ardalion imprisoned. The next day he called on him to deny Christ. But Ardalion remained steadfast in his faith in Christ, so he was thrown into the fire. Thus he received the imperishable crown of martyrdom.

Saint Thomaïs, a martyr of Christ whom we also celebrate today, was born in Alexandria. She was educated there and was known for her chastity and devotion to God. She later married and lived with her husband in love, modesty, and fidelity. They shared a home with her father-in-law. One day, while her husband was away, the devil, who hates all that is good and seeks to destroy humanity, stirred wicked logismoi, intrusive thoughts, and lustful desires in her father-in-law toward Thomaïs. He tried in every way to carry out his sinful purpose. She refused, resisted him, and pleaded with him to abandon his vile and shameful intention.

Driven into a frenzy by the devil and by her firm refusal, he took his son’s sword and tried to force her to submit. Thomaïs saw his burning rage and murderous brutality, but she did not waver. Honor was dearer than life to this faithful Christian woman. She would not yield, and he struck and killed her. Blessed Thomaïs entrusted her soul to God and became a martyr for her chastity. Her killer was struck blind in his bodily eyes and wandered about the house. Some Christians then came looking for his son and found Thomaïs dead and covered in blood.

Seeing what had happened and finding her father-in-law wandering blindly through the house, they asked him who had killed her. He told them the truth: he had killed her with his own hands. He begged them to take him to the magistrate so he could receive the punishment prescribed by law. They brought him before the ruler, who learned the truth and ordered him beheaded. When Abba Daniel, the head of the skete, heard what had happened, he went down to Alexandria. He brought Saint Thomaïs’s relics back to the skete and placed them in the burial ground of the fathers, because she had died a martyr for chastity. One of the brothers of the skete

was troubled by the passion of sexual immorality. He went to the Saint’s tomb and anointed himself with oil from her lamp. She appeared to him in a dream and blessed him. When he awoke, he was freed from that passion. From then until today, many who turn to blessed Thomaïs in faith have found her a great help in their struggle against temptations of the flesh.

Today, through her life and martyrdom, Thomaïs reminds us of the great virtue of chastity, without which, the Apostle teaches, no one can be saved. “Do not be deceived: neither the sexually immoral, nor adulterers, nor the effeminate, nor men who have sex with men will inherit the Kingdom of God.” This speaks especially to our own age, when people have turned away from the Orthodox traditions of our people and given themselves over to pleasure. Lawlessness and sin are treated as normal and are increasingly given official standing, while chastity and purity are mocked. Adultery is widespread.

Faithfulness between husband and wife is ridiculed, and faithful Christian spouses are called backward. Marriage loses its sacred character. It ceases to be a haven of chastity and becomes a loose social arrangement, shaped however people please, ending in moral disorder. Today, chastity is not easy. By the grace of God, a person’s whole life must be shaped by the ascetic spirit and way of life of our Church. When we grow spiritually careless and attached to bodily pleasure, and fail to guard ourselves or avoid occasions of sin, the passions flare up.

There is always the danger of falling into serious sins of the flesh. Through Holy Baptism, we became honored members of Christ’s Body and temples of the Holy Spirit. We must keep this calling before us and let it shape the way we live. In everything we do, and everything we refrain from doing, we should seek what is fitting for honored members of Christ. If we live by the Spirit, let us also walk by the Spirit.