Αἱ Πράξεις τῶν Ἀποστόλων 161

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· τὸ ἀναλλοίωτο ἑλληνικὸ πρωτότυπο εἶναι τὸ ἔγκυρο κείμενο.

We continue, my dear ones, from the Book of the Acts of the Apostles. We are at the fifteenth chapter, at verses 28 and 29: 'For it seemed good to the Holy Spirit and to us to lay upon you no greater burden than these necessary things: that you abstain from things sacrificed to idols, from blood, from what is strangled, and from sexual immorality.'

If you keep yourselves from these things, you will do well. Farewell.

Remember, we are within the content of the letter, which is the decision of the Apostolic Council in Jerusalem. And among the other matters, or rather the main subject, the central one, because earlier in the letter they had spoken of whom they chose as the bearers of the letter, and so on.

And the main subject now is this: 'For it seemed good to the Holy Spirit and to us,' it seemed good to the Holy Spirit and to us. 'To lay upon you no greater burden,' that we place no further burden upon you, 'than these necessary things,' apart from those that are needed.

That is, you are to abstain from food offered to idols, from blood, from what has been strangled, and from sexual immorality.

If you keep these, you will do well. May you have health. Farewell.

We see that for a third time the expression appears, 'it seemed good,' it appeared good. Three times in the letter it is mentioned, 'it seemed good,' it appeared good. But this third time is more significant, because, as you will see, it appeared good to the Holy Spirit and to us.

Whereas up to now, the first two times, it was simply, 'it appeared good.' That phrase, 'it seemed good,' it appeared good, first of all, shows a certain lack of severity.

When people ask us and we say, 'It seems good to me that it should be done this way,' that does not carry the strictness that a command could have. And what does 'it seemed good' mean, asks Saint John Chrysostom? What does he intend, and what does he say? 'It seemed good to the Holy Spirit and to us' , and what of this? The Holy Spirit alone would have been enough for us. So why does the letter write that 'it seemed good to the Holy Spirit and to us'? Is it not enough to say 'it seemed good to the Holy Spirit'? Why add 'and to us' as well? And Saint John Chrysostom answers: the words 'to the Holy Spirit' are there so that they would not think it was something merely human, while the words 'to us' are there so that they might be taught that they themselves also accept it, even though they are of the circumcision.

That is, first of all, regarding the Holy Spirit, so that it would not be thought to be a human production. The Spirit of God directs the Church, guides the Church, inspires and illumines, and therefore the things we have told you are not our own.

They are not human. But also, regarding the 'and to us,' to us as well it appeared good, in that they accept those things which the Holy Spirit utters, speaks, inspires. 'Even though they are of the circumcision,' although they were circumcised, that is, they would have had reasons not to discuss such matters, because those who laid down these decrees, these very ones in the Apostolic Council, were all circumcised, they were Hebrews, all of them.

But here it shows that they look to what the Holy Spirit wills, for the benefit of the Church. The astonishing thing is that the Church, as a theanthropic organism, is governed not only by Christ and the Holy Spirit, but also by human beings.

And for this reason it said 'and to us,' it seemed good to us as well. Of course, it will first seem good to the Holy Spirit and afterward to human beings. This is why we observe that everywhere these two elements are placed together, the divine and the human. Let us not forget this.

And when at times the human element prevails, as we shall see further on, if it prevails, then of course we do not have the things that the Spirit of God wills. But we cannot blame the Church as though it were at fault, in the sense of how Christ governs His Church, how the Holy Spirit remains in the Church. Yes, but they did not take into account Christ and the Holy Spirit who remains in the Church. Therefore, if things do not go well, the Church is not to blame for this, because the Church is a theanthropic organism, and so the human side exists too, and the human side very often has weak points.

Did you hear that? The human side has weak points, and this matters a great deal. So, we observe that in the filling of the place of Judas Iscariot, two persons are chosen. And then a margin of choice is left to the Holy Spirit. How was it done, by the casting of lots?

They chose two, they brought them forward, they cast lots, and they left a margin of choice to the Holy Spirit as well. So who is it that chooses? The Church chooses, the human element, and the divine element chooses too, that is, the Spirit of God. This I beg you always to remember, and precisely this is the element of freedom within the Church. Of course, for there to be agreement between these two parties, the human and the divine, the human element must be moved by the Spirit, and then of course the freedom in Christ is expressed.

If, before an election or a decision, there are riggings and dealings, the things we know about and which unfortunately reach our ears, when the Church decides something, that is, the side of the clergy, in a way that leaves no room for the Holy Spirit, then do you not think that this is blasphemy against the Holy Spirit?

When they say that it seemed good to the Holy Spirit to elect this man as bishop for some diocese,

But how can you invoke the Holy Spirit and say it seemed good to the Holy Spirit, when there were dealings made for the election of this person? My dear ones, this is blasphemy against the Holy Spirit, and indeed, as the Lord Himself informs us, a person who blasphemes against the Holy Spirit has no remission, no forgiveness. The blasphemy here is not what we ordinarily call blasphemy in those common terms, but rather how you stand before the divine uncreated energies of the Holy Spirit.

But if a synod is moved by the Spirit, then things go very well indeed. If it is not, since there is a freedom both on the side of God and on the human side, the Spirit of God allows the human will to be done, but by concession. And when it happens by concession, then unfortunately things do not go well at all. This is why within the Church we always have a certain disorder, because we want the human element to prevail without leaving room for the divine element.

We notice further, from the wording that says 'it seemed good to the Holy Spirit and to us,' that the Holy Spirit dwells in the Church. What does He do? He sanctifies the Church, according to the word of our Lord Jesus Christ, who said that He would send another Comforter to remain with you. Where, with you? In the Church, forever, until history comes to its end. And this is the Spirit of truth, the one who will truly always inspire, sanctify, illumine, and guide the Church. We have this same situation, this same wording if you like, at another point in the Acts of the Apostles. When we had the incident with Ananias and Sapphira, they told a lie.

And the Apostle Peter said, why, Ananias, did you lie? You have lied to the Holy Spirit. You see, why did you lie to the Holy Spirit? Here we see that the Spirit of God truly dwells in the Church. When we say the Spirit of God dwells there, do not think He is separated from the Father and the Son. He is the whole God, the Holy Triune God, everywhere and always, everywhere and always, in the Church and in our souls and so on. But the Holy Spirit acts now, just as at one time the Son acted within history. So now the Holy Spirit acts within history. The Son revealed the Father, and the Holy Spirit reveals the Son.

So the decisions of every council, provided they bear this element, this form, that is, 'it seemed good to the Holy Spirit and to us,' then those decisions are God-inspired and we cannot transgress them. Let us therefore understand this, says John Chrysostom: 'So there is nothing human here; these things seem good to the Spirit.' He is saying that these things seem good also to the Holy Spirit.

So when we take the Canons of our Church into our hands, or invoke them, or others invoke them on our behalf, we will say: the Spirit of God spoke within the Church, and we cannot throw away the Canons of our Church. These make up the Tradition of our Church, and it is well known that the Sacred Tradition, though of course there is much we could say about the Sacred Tradition, includes both the things the Apostles said but did not write down, and the things the Ecumenical and local Councils established, and so on.

These things, in a word, are called Tradition, and Tradition is equal in authority to Holy Scripture. Naturally, this is why I say we are Orthodox, because we accept that Tradition has equal authority with Holy Scripture. If we reject the Tradition, if we reject all these things we speak of here, that we say First Ecumenical Council, Second Ecumenical Council, and so on, the First Local Council, the Second Local Council, then it means we are Protestants, we are not Orthodox. Let us know this and let us be careful, not to protest and say, this I do not accept. If you do not accept it, my brother, I tell you, I tell you, you do not have the right faith.

What is the Creed, the symbol of faith? What else is it but a product of Tradition? Grounded in Holy Scripture, yes, but it is a product of Tradition.

And again, we have other terms as well. Take the term homoousios, consubstantial. The heretics say to us, "Where is homoousios written?" Of course it is not written in the New Testament. It is not written there as a term, but as a reality, as essence, it is there. For when the Son says, "I and the Father are one," and we confess the Triune God, and therefore that the Son is of the same essence as the Father, then, yes, we coin a word. But this word was given by divine inspiration, as Saint Athanasius the Great set it forth.

He spoke of it, he proposed this word at the First Ecumenical Council. But it is not necessary for this exact word to be written in Holy Scripture, because the Church is a living organism and always has the Spirit of God. Always. And the Church can, of course, move on the basis of Holy Scripture, but also establish things formally, provided, of course, that what it establishes does not come into contradiction with the Word of God.

Furthermore, these decisions, I told you, these ones now, of the Apostolic Council, are they not contained in the New Testament? Which New Testament? They are contained in the New Testament, because Acts is the New Testament. They are not contained in the four Gospels. That is, what does that mean? It means that Christ said essentially nothing about these things. Did He say anything? Did Christ speak about strangled meat and about food sacrificed to idols and so on? No, but they make up the Apostolic Tradition. Yes, Acts as a book belongs to the New Testament, but in reality, what is it? It is the Apostolic Tradition. Listen to what John Chrysostom says about this. He says: 'Indeed, the New Testament does not command these things,' what the Council said, the New Testament did not command, 'for nowhere did Christ discuss these things,' nowhere did Christ speak about them, 'but they take these from the Law,' they take them from the Law, they take them from the Old Testament.

And because the Holy Spirit dwells in the Church, they have the right as the Church, not as Paul, not as Peter, not as James, but all together.

And so, even if someone says to me now that Paul writes, or Peter, is that not God-inspired? Yes, yes, but you see here the body of the Church, both the Apostles and the priests and the people, exactly what they establish, because the matter was disputed, whether the Gentiles had to keep the Law of Moses or not.

And let us not forget that there are times when Christ did not speak, because He was not meant to speak. He leaves this to the Church. For example, Christ said, "Do not go into the way of the Gentiles, and do not enter any city of the Samaritans, but preach only to the house of Israel." When did He say this? Before the Resurrection. He had His reasons; He had His reasons.

The point of what I am saying is, I am speaking of a transition: after His Resurrection, what did He say? Go to all the nations, and so on, and to Samaria, and so on and so forth, so that one sees that Christ does not say everything; some things He leaves for later.

And when He departs from the present world, without of course abandoning His Church, the Holy Spirit always inspires how the Church is to move. That is why I told you that the decisions of the Councils are equal in authority, they are God-inspired.

And consequently, equal in authority to Holy Scripture. Let me give you a small example. The matter of fasting is known from the Old Testament. The Lord did not legislate concerning fasting, because He Himself had already legislated it in the Old Testament.

Did you learn that the same one who legislates in the Old is in the New? It is Jesus Christ, you know this. I want you to learn nothing else, except only that it is the Lord Himself; in the Old Testament, Yahweh, the Lord, the Lord of Glory, the Lord of Israel, is Jesus Christ.

This I never want you to ignore or forget, never. Since, therefore, the Lord of Glory legislated about fasting in the Old Testament, why should He now legislate it again in the New Testament, since He is the same one?

But what does the Lord do about fasting when He speaks? He simply corrects deviations, and what does He say? But you, when you fast, He was not re-legislating fasting, but, do not be like the Pharisees, the hypocrites, who do this and that and so on. So He does not establish fasting, He does not legislate fasting, but simply corrects the course of fasting, He sets it in its right place.

I ask you now, where did the Lord, Jesus Christ, speak about the time of fasting? Nowhere, nowhere. Who then was to legislate now about the time of fasting, which days we are to fast and how much?

This the Church legislates: Wednesday and Friday, some say. And where is this written, Wednesday and Friday, in Holy Scripture? Where is it written? The Church has the right to appoint these days. And indeed, Wednesday and Friday make up an Apostolic Tradition. This is not even of the time of the Ecumenical Councils. It is Apostolic Tradition. A book called the Didache, about which I have spoken to you many times, and which echoes the Apostolic Tradition, speaks of Wednesday and Friday.

And what does it say? You shall not fast like the hypocrites, the Pharisees, that is, on Monday and Thursday, because Monday and Thursday belonged to the old law. Monday and Thursday, if you like, was again an interpretation or fixing of the time by the Church of Israel. Church, yes, the Church, because Wednesday and Thursday and Monday do not exist of themselves, but the teachers, the rabbis, appointed these two days. What God legislates is the fast itself. The time is left to the Church. It is astonishing. The Lord fasted forty days in the wilderness, and it was a true fast indeed. He ate nothing, He drank nothing. So too Moses, forty days and twice over, and the Prophet Elijah, forty days and forty nights.

It says nights as well, because the Hebrews ate in the evening and fasted only during the day. A different manner of fasting. So here we have the markers by which the Church will now say, we shall set a Lent, that is, a fast.

Where, then, are those who say that the priests are the ones inventing these things? My beloved, it is not all that pleasant for us to fast, if you want the truth, and I speak as a priest. We would not, then, want to invent things that we ourselves would not much like, if I may put it that way, I am compelled to speak this way. No, we too must conform ourselves to what the Word of God says.

The fast is not from us priests; it is from the Word of God, from the Apostolic Tradition. Why does it set Friday and Wednesday and not Monday and Thursday, you will ask? So that we may not resemble the Hebrews in anything, for the same reason that the Church moves something, and this too is the work of the Church. What does it move? The feast of Pascha. Why? So that we may not find ourselves celebrating together with the Hebrews who had not believed in Christ.

You see, then, the right of the Church to change the feast of Pascha, certainly, for when ought we to keep Pascha? To begin with, a fixed day, somewhere around the end of March, the fifteenth of the month of Nisan, somewhere there, the end of March.

So the feast is movable, and why is that? So that we would not resemble the Jews; in other words, the point is for you to see the authority of the Church. Then there is the matter of fasting, where they found fault with the disciples. 'Your disciples,' they say to Him, 'Lord, do not fast the way John's disciples fast.'

What did the Lord answer, if you remember? The days will come when they shall fast; as long as they have the bridegroom with them, they cannot fast. Why? Because the days of fasting are days of mourning, and we mourn nothing but to mourn over ourselves, not because the Lord brought us anything; but when the Lord is with us, we cannot mourn. That is why the Lord gave this answer.

In any case, the point is that it seemed good to the Holy Spirit and to us; this little phrase has very rightly been interpreted as follows. By the Spirit in us, so what does to the Spirit and to us mean? It means by the Spirit in us. What does the Holy Spirit and to us mean? It means this.

By the Holy Spirit who is within us. And therefore, in a Spirit-inspired way, we order things. Under the guidance of the Holy Spirit. And what seemed good to the Holy Spirit and to us? To lay upon you no further burden beyond these necessary things.

"Abstain from things sacrificed to idols" - things sacrificed to idols, and so on and so forth. John Chrysostom says: once again he calls the laws a burden, a burden. If the ordinances of the Old Testament, my beloved, are called a burden, then the commandments of Christ ought not to be regarded as a burden.

You saw, you saw what He said: we will not lay any further burden upon you, to lay upon you no further burden. So then, the commandments of Christ are not heavy; they are a little heavy, a little. See how Christ put it: Take My yoke upon you, My own yoke, lift it onto your shoulders, and learn from Me, learn from Me, that I am meek and lowly in heart, and you shall find rest for your souls; for My yoke is good, that is, useful, just as when we receive instructions in order to do something. These instructions are useful, because otherwise we will go astray. When, my beloved, we take a medicine, at the pharmacy, will we not read the dosage? Will the doctor not say, will he not write on the prescription, you shall take a spoonful in the morning, a spoonful at midday, a spoonful in the evening? If you empty the whole bottle, what will happen? Therefore, what it tells you is not a burden, but a useful element.

This is what is meant here by for My yoke is good, that is useful, beneficial, because My yoke will guide you, and My burden, yes, it is something of a burden, it is light, it is light; but the burden of the Lord is light, light, and I will allow myself to say to you, it is not heavy at all, nothing.

The Lord said that it is light, which shows that, though it is a burden, it is not heavy, it is not too great a burden. On account, on account of the human Fall and of human carelessness.

So then, why did the Lord say My burden is light? Because it truly is light. I ask, the first Christians kept the Gospel gladly.

Today do people keep it? Today it seems heavy to them. Did the Gospel change? It is the same. What changed? The disposition of man changed. Therefore, if we judge that our age operates above all under sin, and a deadly sin at that, the sin of acedia, of spiritual sloth, then, certainly then, the things the Gospel says appear most heavy; but they are not heavy, it is simply acedia that makes heavy the things Christ commands.

Take as an example a lazy man, for acedia is negligence, if you like a spiritual idleness, sloth. So take a lazy man and tell him that he must do these and these tasks.

For him these tasks are heavy, heavy though they are not heavy for a diligent man. Why are they heavy? Because he is lazy, that is why. So the burden, the commandments of Christ, is not even a burden.

And if it is, since we are not freed from the ancestral Fall and from acedia, for all of us more or less have acedia, yet for all of us, if we have a little acedia, then the burden of Christ is light.

If we have none at all, which unfortunately we do have, then it carries no weight whatever. And if you want yet something else, something we love, no matter how much of a burden it carries, we do it gladly. And it does not seem heavy to us at all; when? When we love something.

A second element that characterizes our age is the absence of love for God. When you love Christ, you gladly do what you must do. When you do not love Him, then everything is heavy.

We need to say one more thing.

Christ did not lay on a heavy burden. But there are some people, certainly in the Old Testament, but sadly also in the New Testament, who, to what God has set down and said and commanded, add things of their own.

And then they make the burden far too heavy. The rabbis, with the various interpretations they had arrived at in the Old Testament, had reached the point that, quite apart from the fact that the law, the ceremonial law, had a whole heap of details and was heavy, with six thousand ordinances, and you could not break a single one. But what was all this? As the Lord said, precepts, that is, commandments, the precepts of men. God did not say these things.

That is why our Lord, do you know what He said, in Matthew 23:4? 'For they bind burdens,' who? Men, 'heavy burdens,' heavy and hard to bear, 'and lay them on men's shoulders,' burdens you cannot lift; they place them on people's backs, the precepts of men.

On this point let me read you what the blessed Trempelas says.

If they impose, that is, the rulers of the Church, things merely in order to display their authority and to test the obedience of the peoples under them, they forget that they have no right to legislate new laws, but only to oversee the exact keeping of the laws of Christ, of which they should set themselves as the example, so that they will then also have the corresponding authority to require this keeping of others as well.

Let me put this in plain terms for you. If you read the life of a saint, you'll see him take up some tremendous ascetic feat. Take Saint Symeon the Monochiton, the one-tunic wearer, whose relic we have here in our Monastery. He too lived out his ascetic life in our Monastery, and he is the founder of the Monastery of Flamouri.

Before he founded this monastery, he lived for two years, through winter and summer, wearing no shoes and only a single tunic, under a cherry tree. And then, in amazement, many came running to see him and were moved; a great many gathered around him, and that was when he founded the monastery.

Tell me, he says, does Holy Scripture say anywhere that I must stay beneath a cherry tree for two years, barefoot, winter and summer, night and day? Rather than going at night to sleep in our bed? Does Holy Scripture say this anywhere?

Or take the other example, the stylites. The stylites spent forty or fifty years up on a pillar. Do not think they came down at some point, even for their bodily needs. No, they stayed there fifty years, with no shelter over them. If there was sun, they had sun; if there was snow, they had snow. Just like the stork, really: the stork is a true stylite, making its nest up on telegraph poles, on electric poles. If it rains, the rain is in the nest; if the sun is strong, the strong sun is right in the nest. That is how the stylites were. Does Holy Scripture say this anywhere? And yet they are Saints. Does Holy Scripture say anywhere that I must become a stylite? No. So what is this? It is something a person does. That is why the phenomenon of the stylites was not repeated. It existed in one period, and it was not repeated. Some people do this out of their zeal.

saints, of course, out of their surpassing zeal and their love for Jesus Christ. He does it because he is far more fervent than you. But the Gospel does not say this; for if it did say this, that you must become a Stylite or remain barefoot for two years beneath the cherry tree, I ask you, who would become a Christian? It would be only for a few. But then how could we have salvation, since God wants us all to be saved, He 'desires all men to be saved and to come to the knowledge of the truth'? They did these things privately. The Lord rewarded them, crowned them, praised them, granted them gifts of grace, if you like. But these are not matters of salvation. You are to do what the Gospel says. Now, a third person comes up and tells you, you know, such-and-such a saint did this ascesis in this way,

and you must do it too. This is where the burdens begin, here is where the burdens begin, because we have no commandment for it. Did it appeal to you? Were you able to do it? Then do it. You were praised; but do not impose it on the other person just because you saw some saint do it or because you managed it yourself. Why tell the other person? You give him the impression that if he does not do what you tell him, he will not be saved. Is that right? I will say something, I will dare to say it. The Apostolic Tradition, as I told you earlier, speaks of fasting on Wednesday and Friday. That is correct.

Why should Monday be a fast? Zeal makes Monday a fast too. Only that? One man fasts the whole week, eating oil only on the weekend. Only that? His whole life, not even oil; some are fasters through and through, not because they fail to honor Sunday and Saturday, on which the Canons say to allow oil, but by their own ascesis.

Yes, but can you make this binding on other people? Can you tell him, look, if you do not fast on Monday you will not be saved? Well, no. This is how we make the spiritual life heavy, so that another sees it and hears it and takes to his heels and leaves. This is what I wanted to tell you. It is very important. Of course, where do they base this? On the last point especially, the example I mentioned. The Lord said, 'unless your righteousness exceeds,' and righteousness means holiness,

more than that of the Pharisees, who fasted twice a week. Remember the parable of the publican and the Pharisee: 'I fast,' he says, 'twice in the week' (for 'Sabbath' there means 'week'). 'You will not enter the Kingdom of God.' But it is not only fasting; righteousness, that is, holiness, means we must become holier than the Pharisees were.

It does not mean we must fast more than the Pharisees. So their argument cannot stand as an argument. I know some will be found to accuse me for what I am saying. But I cannot keep from speaking about the heavy burden,

since the word of God places it here, and since they make the Christian life difficult. So difficult, and so on. Two weeks ago a doctor called me, an obstetrician, an acquaintance of mine, a close acquaintance; he makes his confession to me, if you like. He says, I have a lady here at my practice, a very young doctor, thirty-three years old I think, whose spiritual father told her, for some reason I do not know, that she should not have any more children, something like that, and that she and her husband must now live, that she must live with her husband, as brother and sister. And she had been terribly distressed.

And he calls me, the doctor, with the lady right there. What do I say? These are the burdens hard to bear. Can you place such a burden on a couple, who are so young, just because for some reason they cannot have any more children, that is, I know there are causes, of a medical nature,

that they will never conceive. I do not advocate the prevention of conception. I do not advocate the prevention of conception, lest I be misunderstood, but for you as a spiritual father to say that they will live as brother and sister... And, to use John Chrysostom, if your husband falls into adultery because you want to practice abstinence, then I take no account even of your abstinence, and the adultery of your husband I lay to your charge.

So you see that, very often without realizing it, we unfortunately load people down with more burdens than the word of God says. It is an excessive zeal. My dear Father, you may be unmarried, and so you are not really in a position to speak about this.

You may be married and have achieved this yourself, but can you go and impose it on others too? Is that right? It is not right. You lay a very heavy burden on him, you impose a forced, lifelong abstinence; but how is that going to work, how can it work? You see how things stand. So, my beloved, let us be careful. Of course there is also the other side, and you have heard the other side, which prevails in our day. Holy Scripture told us, it is in the Old Testament, in Deuteronomy, you shall not walk to the right nor to the left, but you shall walk the royal road. I do not have time to explain to you why it is called the royal road and so on. But I bring it up because the matter had a real historical basis: it was the road the king passed along, the royal road. That is what we call today the national highway. But I will not dwell on it any longer. Discernment is considered, and truly is, a royal virtue.

And God says, "Take care: you shall walk neither to the right nor to the left." What does this mean? The right side is excess; the left side is transgression. You must do neither: neither go to excess nor fall into transgression, but walk the royal road, the road of discernment.

What do we have in our own day? Here the text is explicit: fornication is forbidden. Of those four, I had told you last time, or rather the time before, that three of them had a transitional character. But this one does not have a transitional character.

Sexual immorality, of which the Word of God of course speaks repeatedly in the New Testament, and it is one of the seven deadly sins. And today we say: the world can no longer live the way the Gospel speaks; the young man has to have a girlfriend, and the girl a boyfriend. And a great many parents who are otherwise good Christians even advise their child, their boy for example, to have a girlfriend so that he does not become ill, or something. This is transgression, and so I will say as a spiritual father: you cannot impose a forced abstinence on married people, but never, when some young man comes and tells me he has a girlfriend, will I tell that young man to have a girlfriend, because it is sexual immorality, even though some spiritual fathers say, well, just have one, not many.

Plain and simple, the spirituality of the Gospel is clear; it is not one thing here and another thing there. Some people criticize me and think I am strict, me personally, because, they say, I do not understand certain things. What things? What am I supposed to tolerate? Adultery? 'But you do not understand me,' the other person says. What am I supposed to tolerate? Fornication? What? 'You do not understand me,' he says. Once someone told me he had had certain homosexual experiences. I said to him, 'I will help you. I want to help you. I understand you, and I will help you.' When he came the next time, because it had not been clear to me the first time, and he said, 'You should know...' 'What?' 'But did you not tell me that you would show understanding?' And how do you understand this understanding? Do you understand it as me leaving you to sin? Understanding means this: that we have a nature inclined toward evil, and I am here to help you, to show you a way to be helped. Understanding does not mean doing the sin. Do you hear this? Only in this way, afterward, is he labeled...

...the spiritual father is strict, God forbid. He stands right on the lines of the Gospel, and nothing else. What did the Lord say to the woman caught in adultery? 'Neither do I condemn you,' isn't that what He said? 'Go home and sin no more.' Someone comes to confession and says, 'Father, I've fallen into adultery.' Now what am I to do with you, string you up? Christ didn't string you up. What am I going to tell you? Don't do it again. God will forgive you; don't do it again. Neither did He shame the woman caught in adultery. What did the others want, the zealots, the others, the others, the others? 'We,' they say, 'stone such women.' There you have it, you see; of course, of course, the law of stoning existed, let us speak precisely. But here now the Covenant of Grace enters in: she will not be stoned, she will be forgiven,

Let her not do it again. He did not say to that woman, well, sometimes it slips out of you, never mind, go on and into adultery as well. Did the Lord say that? God preserve us. I think I have been very clear. The Evangelist John says in his first epistle: His commandments are not heavy. Why were the commandments not heavy for John? Because he loved Christ very much. Let it begin to awaken, let the love of Christ be within us, and then we will keep those things which Christ desires. Even martyrdom, my beloved, for fervent people, is not heavy. Even martyrdom. The Lord himself, what does he say to the bishop of the Church of Thyatira in the Apocalypse?

I will lay upon you no other burden. But that which you have, hold fast until I come. I will not impose on you, he says, any other burden. Except that which you have; and what do you have? My Gospel, nothing else. And hold it fast until I come again. Take note: until I come, until I come again.

No other burden, only this, my Gospel. I think these are well-established matters; I am not saying things of my own. And what were the necessary things? Except the necessary things, it says there, I lay no other burden on you, except the necessary things. That is, except for those things which need to be so. Which ones? Abstain from things sacrificed to idols, from what is strangled, and so on; these four things, nothing else, it says, we lay on you. These are the things we had spoken of a previous time. And by keeping yourselves from these, you will do well. When you apply them in this way, as we tell you, you will do well. Yes, that is, if you keep all these things we have told you, then you will have a peaceful and clean conscience.

Because you will have shown love to the Christians from among the Jews, who can otherwise be scandalized when they see you being careless, eating indifferently whatever is not a sin. We said this last time, and the Apostle Paul says it too: rather than scandalize my brother, he says, I will never eat meat again.

In this sense. Therefore, very beautifully, you will do well, you will do well, you the Christians from among the Gentiles. And here the epistle ends. There follows that most Greek word, errosthe, which means: may you have health.

Just as we end a letter, I told you, in ancient epistolary literature this is how things were. Alexander to Aristotle; look there: greetings, Alexander says to Aristotle, that is, may he have joy. And how did it end? Errosthe, may you have health, may you have no illness, may you have health. John Chrysostom comments on the whole epistle.

Indeed, forgive me, but why on earth did it end in a Greek manner? So the letter closed in the Greek way. First of all, this shows that it was written in Greek; I told you this once before, it was written in Greek. But here too we see a condescension, an accommodation: the Gentiles had, more or less, a Greek education. That is how they had been taught, so the letter does not use the Hebrew form. The Hebrew form speaks differently; it speaks of peace, and so on. Instead they use the Greek form. These were people who, until just yesterday, had been idolaters. You see here too an accommodation. There was nothing harmful in it. To tell them, be in good health, and not to write to them, and may the Holy Triune God bless you. Just, be in good health. Nothing more. Accommodations.

We, we today, have been Christians for centuries; we can add as much as we want, deeper now of course and more theological. So, John Chrysostom comments on the epistle and says: see, look, it was a short epistle, having nothing more, no elaborate constructions, no syllogisms, but a command, for it was a legislation of the Spirit. That is, you saw, a small epistle, brief; it has nothing superfluous, no rhetorical constructions, no syllogisms, no syllogisms, no logical arguments, but a command, an order: do this, because it was a legislation of the Holy Spirit.

And when the Holy Spirit says this and that, there is no need for human syllogisms and rhetorical flourishes.

An epistle, then, full of love, understanding, simplicity, and consolation; truly a fruit of the Holy Spirit and of the Church.

But that part is finished, and now the men carrying the letter have to set out. Verse thirty: "So when they were sent off, they came down to Antioch, and gathering the whole congregation together, they delivered the letter." Where should one even begin to marvel at this passage?

They gathered the Church and gave them the epistle. There are other significant features here. You saw how the Apostolic Council was; now look here at how they call the people together to give them the epistle. But because, unfortunately, our time is up, God first, we will continue this coming Sunday.

Συνεχίζομεν, αγαπητοί μου, από το βιβλίο των Πράξεων των Αποστόλων, είμεθα εις το 15ο κεφάλαιο, εις τους στίχους 28 και 29. Έδοξε γαρ τω Αγίω Πνεύματι και ημίν, μηδέν πλέον επιτίθεσθαι υμίν βάρος πλην των επάναγκες τούτων, απέχεσθαι ειδωλοθύτων και αίματος και πνικτού και πορνείας.

Ἐξ ὧν διατηροῦντες ἑαυτοὺς εὖ πράξετε. Ἔρρωσθε.

Ενθυμηθείτε, βρισκόμεθα εις το περιεχόμενο της επιστολής, που είναι η απόφαση της Αποστολικής Συνόδου στα Ιεροσόλυμα. Και μεταξύ των άλλων, ή μάλλον το κύριο θέμα ή το αυτό, γιατί προηγούντο εις την επιστολή, ποιους εξέλεξαν ως φορείς της επιστολής κτλ.

Και το κύριο θέμα τώρα είναι αυτό. Έδοξε γαρ τω Αγίω Πνεύματι και ημίν, φάνηκε καλό εις το Πνεύμα το Άγιο και εις εμάς. Μηδέν πλέον επιτίθεσθαι υμίν βάρος, να μη σας βάλουμε άλλο βάρος, πλην των επάναγκες τούτων, έξω από εκείνα που χρειάζονται.

Δηλαδή να απέχετε από τα ειδωλόθυτα, από το αίμα, το πνικτό και την πορνία.

Αν αυτά τα διατηρήσετε, καλώς θα πράξετε να έχετε υγεία, έρρωσθε.

Βλέπουμε ότι διά τρίτη φορά γίνεται αναφορά έδοξεν, εφάνη καλόν. Τρεις φορές αναφέρεται στην επιστολή έδοξεν, εφάνη καλόν. Αυτή όμως η τρίτη φορά είναι πιο σημαντική διότι όπως θα δείτε εφάνη καλόν εις το Πνεύμα το Άγιον και εις ημάς.

Ενώ μέχρι πριν, τις δύο πρώτες, απλώς, εφάνη καλόν, εκείνο το έδοξεν εφάνη καλό, καταρχάς, δείχνει μίαν όχι αυστηρότητα.

Όταν μας ερωτούν και λέμε, μου φαίνεται καλό, ότι έτσι πρέπει να γίνει, δεν δείχνει μίαν αυστηρότητα εκείνη την οποία μπορούσε να έχει μία εντολή. Τι δε έδοξεν, λέγει ο Ιερός Χρυσόστομος, και τι νοεί και φησίν, έδοξε τω Αγίω Πνεύματι και ημίν, και τι; ήρκει ημίν το Άγιο Πνεύμα, για ποιο λόγο γράφει η επιστολή ότι εφάνη καλόν εις το Πνεύμα το Άγιον και εις ημάς, δεν είναι το αρκετό να πει εφάνη καλόν εις το Πνεύμα το Άγιον, γιατί να μπει και το και εις ημάς. Και απαντάει ο Ιερός Χρυσόστομος, το μεν το Αγίω Πνεύματι, ίνα μην νομίσωσιν ανθρώπινον είναι, το δε ημίν, ίνα διδαχθώσιν ότι και αυτοί αποδέχονται καίπερ εν περιτομή όντες.

Δηλαδή, καταρχάς ως προς το Πνεύμα το Άγιον, για να μην νομιστεί ότι είναι ανθρωπίνη παραγωγή, Το Πνεύμα του Θεού διευθύνει την Εκκλησία, κατευθύνει την Εκκλησία, εμπνέει και φωτίζει και συνεπώς εκείνα τα οποία σας τα είπαμε δεν είναι δικά μας.

Δεν είναι ανθρώπινα, αλλά και ακόμη ως προς το και ημίν και σε εμάς εφάνη καλόν ότι αποδέχονται εκείνα τα οποία το Πνεύμα το Άγιον λαλεί, ομιλεί, εμπνέει. Καίπερ εν περιτομή όντες, παρότι εκείνοι ήσαν εμπερίτομοι, δηλαδή θα είχαν λόγους να μη κουβεντιάσουν τέτοια θέματα, διότι αυτοί που εθέσπισαν, ούτοι ήσαν στην Σύνοδο την Αποστολική, ήσαν όλοι περιτετμημένοι, ήσαν Εβραίοι, όλοι.

Αλλά εδώ δείχνει ότι κοιτάζουν εκείνο που το Πνεύμα το Άγιο θέλει, διά το συμφέρον της Εκκλησίας. Το εκπληκτικό είναι ότι η Εκκλησία ως θεανθρώπινος οργανισμός, δεν κυβερνάται μόνον υπό του Χριστού και του Αγίου Πνεύματος, αλλά και υπό των ανθρώπων.

Και γι' αυτό είπε και ημίν, έδοξεν και σε μας φάνηκε καλό. Βέβαια πρώτα θα φανεί καλό εις το Πνεύμα το Άγιον και μετά εις τους ανθρώπους. Γι' αυτό παρατηρούμε ότι παντού μπαίνουν αυτά τα δύο στοιχεία, το θείο και το ανθρώπινο. Μην το ξεχνούμε αυτό.

Και όταν καμιά φορά υπερισχύσει το ανθρώπινο στοιχείο όπως θα δούμε στη συνέχεια αν υπερισχύσει τότε βεβαίως δεν έχουμε εκείνα που θέλει το Πνεύμα του Θεού αλλά δεν μπορούμε να κατηγορήσουμε την Εκκλησία ότι φταίει με την έννοια δηλαδή ότι πως κυβερνάει ο Χριστός την Εκκλησία του πως το Πνεύμα το Άγιο μένει στην Εκκλησία ναι αλλά δεν έλαβαν υπόψη τον Χριστόν και το Πνεύμα το Άγιο που μένει στην Εκκλησία. Συνεπώς, αν τα πράγματα δεν πηγαίνουν καλά, δεν φταίει σε τούτο η Εκκλησία, γιατί η Εκκλησία είναι θεανθρώπινος οργανισμός και συνεπώς υπάρχει και η ανθρωπίνη πλευρά και η ανθρωπίνη πλευρά έχει πάρα πολλές φορές αδύνατα σημεία.

Το ακούσατε, έχει αδύνατα σημεία η ανθρωπίνη πλευρά και έχει πάρα πολλή σημασία αυτό. Λοιπόν, παρατηρούμε ότι στην πλήρωση της θέσεως του Ιούδα, του Ισκαριώτου, εκλέγονται δύο πρόσωπα. Και κατόπιν αφήνεται ένα περιθώριο εκλογής από το Πνεύμα το Άγιο Πώς έγινε με την κλήρωση;

Διάλεξαν δύο, τους έφεραν μπροστά, έβαλαν κλήρους και άφησαν περιθώριο εκλογής και από το Πνεύμα το Άγιο Ποιος λοιπόν εκλέγει; Εκλέγει και η Εκκλησία, το ανθρώπινο στοιχείο, εκλέγει και το θείον στοιχείο, δηλαδή το πνεύμα του Θεού Αυτό θα παρακαλέσω να το θυμόσαστε πάντοτε και ακριβώς αυτό είναι το στοιχείο της ελευθερίας μέσα στην Εκκλησία Βέβαια, για να έχουμε συμφωνία των δύο αυτών μερών, του ανθρωπίνου και του θείου, πρέπει το ανθρώπινο στοιχείο να είναι πνευματοκίνητον και τότε βεβαίως εκφράζεται η εν Χριστώ ελευθερία.

Αν προ μιας εκλογής ή αποφάσεως, γίνονται μαγειρέματα και συναλλαγές, αυτά τα οποία γνωρίζουμε και δυστυχώς φτάνουν μέχρι τα αυτιά μας, φτάνουν όταν κάτι αποφασίζουν, αποφασίζει η Εκκλησία, δηλαδή η πλευρά του κλήρου, που δεν αφήνει περιθώρια εις το Πνεύμα το Άγιο, τότε δεν νομίζετε ότι πρόκειται περί βλασφημίας κατά του Αγίου Πνεύματος;

Όταν λέγουν ότι εφάνει καλό εις το Πνεύμα το Άγιον να εκλέξουμε αυτόν τον άνθρωπο για επίσκοπο σε κάποια επισκοπή

Μα πως το Πνεύμα το Άγιον το επικαλείσαι και λες εφάνει καλό εις το Πνεύμα το Άγιον; Όταν έγιναν συναλλαγές δια την εκλογή αυτού του προσώπου Αγαπητοί μου, είναι βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος και μάλιστα όπως μας πληροφορεί ο ίδιος ο Κύριος δεν έχει άφεση συγχώρεση ένας άνθρωπος ο οποίος θα βλασφημήσει κατά του Αγίου Πνεύματος Δεν είναι βλασφημία αυτά που λέμε βλασφημία σε αυτές τις κοινές, αλλά είναι πως θα σταθείς απέναντι στις ενέργειες του Αγίου Πνεύματος

Αλλά αν είναι πνευματοκίνητος μία σύνοδος, τότε τα πράγματα πηγαίνουν πάρα πολύ καλά Αν δεν είναι, επειδή υπάρχει μία ελευθερία και από την πλευρά του Θεού και από την πλευρά την ανθρώπινη Το πνεύμα του Θεού αφήνει να γίνει η ανθρωπίνη θέληση, αλλά κατά παραχώρηση Και όταν γίνει κατά παραχώρηση, τότε δυστυχώς, τότε τα πράγματα δεν πηγαίνουν καθόλου καλά Γι' αυτό πάντα μέσα στην Εκκλησία έχουμε μία ανωμαλία, επειδή θέλουμε να επικρατεί το ανθρώπινο στοιχείο χωρίς να αφήνουμε περιθώρια εις το θείο στοιχείο

Παρατηρούμε ακόμη από την διατύπωση που λέει εφάνει καλό εις το Πνεύμα το Άγιον και εις μας ότι το Πνεύμα το Άγιον μένει εις την Εκκλησία Τι κάνει; Αγιάζει την Εκκλησία, κατά τον λόγο του Κυρίου μας, του Ιησού Χριστού, που είπε ότι θα στείλει άλλον παράκλητον που θα μένει μαζί σας, πού μαζί σας, στην Εκκλησία, στον αιώνα, μέχρι που να τελειώσει η ιστορία Και αυτό είναι το πνεύμα της αληθείας, εκείνο το οποίον πραγματικά πάντα θα εμπνέει, θα αγιάζει, θα φωτίζει, θα καθοδηγεί την Εκκλησία Την ίδια περίπτωση, αν θέλετε διατύπωση, έχουμε και σε ένα άλλο σημείο των πράξεων των Αποστόλων Όταν είχαμε το περιστατικό με τον Ανανία και τη Σάπφειρα, είπαν ψέματα

και είπε ο Απόστολος Πέτρος, γιατί Ανανία είπες ψέματα, εψεύσθης εις το Πνεύμα το Άγιο, είδατε, γιατί είπες ψέματα εις το Πνεύμα το Άγιο, που βλέπουμε ότι πράγματι το Πνεύμα του Θεού μένει στην Εκκλησία, όταν λέμε μένει το Πνεύμα του Θεού, μην νομίζετε ότι χωρίζεται από τον Πατέρα και τον Υιόν, Είναι ο Όλος Θεός, ο Άγιος Τριαδικός Θεός, παντού πάντοτε, παντού πάντοτε και στην Εκκλησία και στις ψυχές μας και τα λοιπά Αλλά το Πνεύμα το Άγιο ενεργεί, όπως κάποια φορά ενήργησε ο Υιός μέσα στην Ιστορία Έτσι ενεργεί τώρα το Πνεύμα το Άγιο μέσα στην Ιστορία Ο Υιός απεκάλυψε τον Πατέρα και το Πνεύμα το Άγιο αποκαλύπτει τον Υιόν

Έτσι, οι αποφάσεις κάθε συνόδου, εφόσον είναι με αυτό το στοιχείο, με αυτόν τον τύπο, δηλαδή εφάνει καλό εις το Πνεύμα το Άγιο και εις εμάς, τότε οι αποφάσεις είναι θεόπνευστες και δεν μπορούμε να τις παραβούμε Γι' αυτό ας το καταλάβουμε αυτό, λέγει ο Ιερός Χρυσόστομος, Άρα ουδέν ανθρώπινον, ή πνεύματι ταύτα δοκεί Εάν λέγει αυτά τα πράγματα φαίνονται καλά και στο Πνεύμα Άγιον

Όταν παίρνουμε λοιπόν τους κανόνες της Εκκλησίας μας στα χέρια μας ή επικαλούμεθα ή άλλοι επικαλούνται για μας Θα λέμε, το Πνεύμα του Θεού ελάλησε μέσα στην Εκκλησία, δεν μπορούμε να πετάξουμε τους κανόνες της Εκκλησίας μας Αυτοί αποτελούν την παράδοση της Εκκλησίας μας και είναι γνωστό ότι η Ιερά Παράδοση, αν και βέβαια πολλά πράγματα θα μπορούσαμε να πούμε για την Ιερά Παράδοση Είναι και εκείνα που είπαν οι Απόστολοι, αλλά δεν εγγράφησαν. Είναι και εκείνα που οι Οικουμενικές και τοπικές Σύνοδοι εθέσπισαν κλπ.

Αυτά με μία λέξη λέγονται παράδοσις και η παράδοση είναι ισόκυρος με την Αγία Γραφή. Φυσικά, γι' αυτό λέγω μετα ορθόδοξη, επειδή δεχόμεθα την ισοκυρία της παραδόσεως με την Αγία Γραφή, Αν απορρίψουμε την παράδοση, αν απορρίψουμε όλα αυτά τα οποία εδώ λέμε, ότι λέμε Πρώτη Οικουμενική Σύνοδος, Δευτέρα Οικουμενική Σύνοδος και το καθεξής, η Α' Τοπική Σύνοδος, η Β' Τοπική Σύνοδος, τότε σημαίνει ότι είμεθα Προτεστάντες, δεν είμεθα Ορθόδοξοι, ας το ξέρουμε αυτό και ας το προσέχουμε, μη δηλαδή διαμαρτυρηθούμε και πούμε αυτό δεν το δέχουμε. Αν δεν το δέχεις αδελφέ μου, σου το λέγω, σου το λέγω, Δεν έχεις ορθήν πίστη

Τι είναι το σύμβολο της πίστεως; Τι άλλο είναι παρά προϊόν παραδόσεως; Στηριγμένο στην Αγία Γραφή, αλλά είναι προϊόν παραδόσεως

Ακόμη, όπως έχουμε και άλλους όρους. Ο όρος ομοούσιος. Μας λένε οι αιρετικοί· Πού είναι γραμμένο το ομοούσιος; Δεν είναι γραμμένο βεβαίως στην Καινή Διαθήκη. Δεν είναι γραμμένο ως όρος αλλά ως θέμα, ως ουσία, είναι, διότι όταν ο Υιός λέγει, εγώ και ο Πατήρ έν εσμεν, είμεθα ένα, και λέμε τριαδικός Θεός και συνεπώς ο Υιός είναι της αυτής ουσίας με τον Πατέρα, τότε βεβαίως κατασκευάζομεν μία λέξη, αλλά αυτή η λέξη θεόπνευστος δόθηκε, όπως ο Μέγας Αθανάσιος την προέβαλε,

Είπε, εισηγήθη για αυτήν την λέξη, στην Πρώτη Οικουμενική Σύνοδο, αλλά δεν είναι απαραίτητο αυτό κατά λέξη να είναι γραμμένο στην Αγία Γραφή, διότι η Εκκλησία είναι ζωντανός οργανισμός και έχει πάντοτε το Πνεύμα του Θεού, πάντοτε και μπορεί να κινείται βεβαίως με βάση την Αγία Γραφή, Αλλά και να θεσμοθετεί, χωρίς εννοείται, αυτό που θα θεσμοθετεί, να έρχεται σε αντίθεση με τον Λόγο του Θεού

Ακόμη, αυτές οι αποφάσεις, σας είπα, αυτές τώρα, της Αποστολικής Συνόδου Δεν περιέχονται στην Καινή Διαθήκη, ποια Καινή Διαθήκη, Καινή Διαθήκη περιέχονται, διότι οι πράξεις είναι η Καινή Διαθήκη Δεν περιέχονται εις τα τέσσερα Ευαγγέλια Δηλαδή τι, δηλαδή ουσιαστικά δεν είπε ο Χριστός τίποτε για αυτά, είπε τίποτε, μίλησε ο Χριστός περί πνικτού και περί ειδωλοθήτων και τα λοιπά, αλλά αποτελούν την Αποστολική Παράδοση Ναι μεν οι πράξεις ως βιβλίον είναι, ανήκει στην Καινή Διαθήκη, στην πραγματικότητα όμως τι είναι, είναι η Αποστολική Παράδοση Ακούστε τι λέει ο Ιερός Χρυσόστομος πάνω σε αυτό, λέγει, πράγματι ταύτα η καινή ου διατάττεται, αυτά που είπε η Σύνοδος, δεν τα διέταξε η Καινή Διαθήκη, ουδαμού γαρ περί τούτων διελέξατο ο Χριστός, πουθενά δεν μίλησε ο Χριστός γι' αυτά, αλλά από του νόμου ταύτα λαμβάνουσι, τα παίρνουν από το νόμο, τα παίρνουν από την Παλαιά Διαθήκη

και επειδή το Πνεύμα το Άγιον μένει στην Εκκλησία, έχουν το δικαίωμα ως Εκκλησία, όχι ως Παύλος, όχι ως Πέτρος, όχι ως Ιάκωβος, όλοι μαζί.

Και έτσι, αν και θα μου πει τώρα κάποιος ότι ο Παύλος γράφει ή ο Πέτρος δεν είναι θεόπνευστον, ναι, ναι, αλλά βλέπετε εδώ το σώμα της Εκκλησίας, και οι Απόστολοι και οι Πρεσβύτεροι και ο λαός, αυτό που ακριβώς θεσπίζουν, διότι ήταν αμφισβητούμενο το θέμα, αν έπρεπε να τηρούν οι εθνικοί τον νόμον του Μωυσέως ή όχι.

Μην ξεχνάμε δε, ότι υπάρχουν περιπτώσεις που ο Χριστός δεν μίλησε, διότι δεν έπρεπε να μιλήσει. Το αφήνει στην Εκκλησία αυτό. Επί παραδείγματι, ο Χριστός είπε, «Εις οδόν εθνών μη απέλθητε και εις πόλιν Σαμαρειτών μη εισέλθητε, παρά μόνο εις τον οίκον Ισραήλ να κηρύξετε». Πώς το είπε αυτό; Προ της Αναστάσεως. Είχε τους λόγους του, είχε τους λόγους του.

Το θέμα τι θα είπω, θα είπω μεταβατικώς, μετά από την Ανάστασή του τι είπε; Πορευθέντες εις πάντα τα έθνη και λοιπά, και εις τη Σαμάρεια και λοιπά και λοιπά, ώστε βλέπει κανένας ότι ο Χριστός όλα δεν τα λέγει, κάποια τα αφήνει για αργότερα.

Και όταν Εκείνος φεύγει από τον παρόντα κόσμο, χωρίς να εγκαταλείπει βεβαίως την Εκκλησία του, το Πνεύμα το Άγιο πάντα εμπνέει πώς η Εκκλησία θα κινείται. Γι' αυτό σας είπα ότι οι αποφάσεις των Συνόδων είναι ισόκυρες, είναι θεόπνευστες.

Και συνεπώς, ισόκυρες με την Αγία Γραφή. Ας σας πω ένα μικρό παράδειγμα. Το θέμα της νηστείας είναι γνωστό από την Παλαιά Διαθήκη. Ο Κύριος δεν νομοθέτησε για την νηστεία, επειδή ο ίδιος νομοθέτησε στην Παλαιά Διαθήκη.

Το μάθατε ότι ο ίδιος που νομοθετεί στην Παλαιά είναι στην Καινή; Είναι ο Ιησούς Χριστός, το ξέρετε. Δεν θέλω τίποτα άλλο να μάθετε, παρά μόνο είναι ο ίδιος ο Κύριος, στην Παλαιά Διαθήκη, ο Γιαχβέ, ο Κύριος, ο Κύριος της Δόξης, ο Κύριος του Ισραήλ, είναι ο Ιησούς Χριστός.

Αυτό δεν θέλω ποτέ να το αγνοήσετε και να το ξεχάσετε, ποτέ. Αφού λοιπόν νομοθέτησε ο Κύριος της Δόξης στην Παλαιά Διαθήκη περί νηστείας, καν περί τώρα να νομοθετήσει στην Καινή Διαθήκη, γιατί είναι ο ίδιος;

Τι κάνει όμως ο Κύριος περί νηστείας όταν ομιλεί; Απλώς διορθώνει παρεκτροπές, και τι λέει; Συ δε όταν νηστεύεις, δεν υπενομοθετώ την νηστεία, αλλά δεν θα είσαι όπως οι Φαρισαίοι, οι Υποκριτές, οι οποίοι και τα λοιπά και τα λοιπά, ώστε δεν θεσμοθετεί την νηστεία, δεν νομοθετεί την νηστεία, αλλά απλώς διορθώνει την πορεία της νηστείας, την ορθοτοποθετεί.

Σας ερωτώ τώρα, πού ο Κύριος μίλησε περί του χρόνου της νηστείας, ο Ιησούς Χριστός; Πουθενά, πουθενά. Ποιος έπρεπε να νομοθετήσει τώρα περί του χρόνου της νηστείας, ποιες μέρες θα νηστεύουμε και πόσο;

Αυτό το νομοθετεί η Εκκλησία, Τετάρτη και Παρασκευή, λένε μερικοί. Και πού είναι γραμμένο αυτό, Τετάρτη και Παρασκευή, στην Αγία Γραφή; Πού είναι γραμμένο; Η Εκκλησία έχει το δικαίωμα να ορίσει τις ημέρες αυτές. Και μάλιστα η Τετάρτη και η Παρασκευή αποτελεί Αποστολική Παράδοση. Δεν είναι καν ο χρόνος αυτός των Οικουμενικών Συνόδων. Είναι Αποστολική Παράδοση. Ένα βιβλίο που λέγεται Διδαχή, για το οποίο σας έχω πολλές φορές μιλήσει και απηχεί την Αποστολική Παράδοση, ομιλεί περί Τετάρτης και Παρασκευής.

Και τι λέει; Δεν θα νηστεύεις όπως οι υποκριτές, οι φαρισαίοι, δηλαδή Δευτέρα και Πέμπτη, διότι η Δευτέρα και η Πέμπτη ήτανε στον παλαιό νόμο, Δευτέρα και Πέμπτη, αν το θέλετε, αν το θέλετε, ήτο και αυτό πάλι ερμηνεία ή τοποθέτηση του χρόνου από την Εκκλησία του Ισραήλ, Εκκλησία ε, Εκκλησία, ναι, διότι δεν υπάρχει η Τετάρτη και η Πέμπτη και η Δευτέρα, αλλά οι διδάσκαλοι, οι ραβίνοι έβαλαν τις δυο μέρες αυτές. Εκείνο που θα νομοθετεί ο Θεός είναι η νηστεία. Ο χρόνος επαφίεται στην Εκκλησία. Είναι εκπληκτικό. Ο Κύριος ενήστευσε σαράντα ημέρες εις την έρημον και την νηστεία μάλιστα. Ουδέν έφαγε, ουδέν ήπιε. Όπως και ο Μωυσής, σαράντα ημέρες και δυο φορές, και ο προφήτης Ηλίας, σαράντα ημέρες και σαράντα νύκτες.

Λέγεται και νύχτες, γιατί οι Εβραίοι το βράδυ έτρωγαν, την ημέρα μόνο ενήστευαν. Άλλος τρόπος νηστείας. Να λοιπόν, που έχουμε δείκτες που η Εκκλησία πια θα πει, θα βάλουμε μία τεσσαρακοστή, μία νηστεία δηλαδή.

Πού είναι λοιπόν εκείνοι που λένε ότι οι παπάδες θα φτιάχνουν αυτά; Αγαπητοί μου, δεν μας είναι και τόσο ευχάριστο να νηστεύουμε, αν το θέλετε, μιλάω σαν παπάς. Δεν θα θέλαμε λοιπόν να φτιάχνουμε πράγματα που δεν θα μας άρεσαν και πολύ, να μιλήσω έτσι, αναγκάζομαι να μιλήσω έτσι, όχι, και εμείς πρέπει να προσαρμοστούμε σε αυτό που λέει ο Λόγος του Θεού.

Η νηστεία δεν είναι από εμάς τους ιερείς, είναι από το Λόγο του Θεού, από την Αποστολική Παράδοση. Γιατί βάζει Παρασκευή και Τετάρτη και δεν βάζει Δευτέρα και Πέμπτη, θα ερωτήσετε; Για να μην μοιάζουμε με τους Εβραίους σε οτιδήποτε, για τον ίδιο λόγο που μεταθέτει η Εκκλησία, και αυτό έργο της Εκκλησίας. Τι μεταθέτει; Την εορτήν του Πάσχα. Γιατί; Για να μην βρισκόμεθα συνεορτάζοντες με τους Εβραίους που δεν είχαν πιστέψει στον Χριστό.

Βλέπετε λοιπόν το δικαίωμα της Εκκλησίας να αλλάξει την εορτή του Πάσχα, βεβαίως, γιατί πότε πρέπει να κάνουμε το Πάσχα; Καταρχάς σταθερή ημέρα, κάπου γύρω στο τέλος του Μαρτίου, 15 του μηνός Νισάν, κάπου εκεί, τέλος Μαρτίου.

Λοιπόν, είναι μεταβαλλόμενη η εορτή, γιατί; Για να μη μοιάσουμε τους Εβραίους, δηλαδή θέλουν να δείτε την εξουσία της Εκκλησίας. Ύστερα ο Κύριος για την νηστεία που κατηγόρησαν τους μαθητάς, οι μαθητές σου, λέει, Κύριε, δεν νηστεύουν όπως νηστεύουν οι μαθηταί του Ιωάννου.

Τι απήντησε ο Κύριος, αν θυμάστε; Θα έρθουν οι μέρες που θα νηστέψουν, όσο έχουν μαζί τους τον νυμφίον δεν μπορούν να νηστεύουν. Γιατί; Διότι οι ημέρες της νηστείας είναι οι ημέρες πένθους, δεν πενθούμε παρά τον εαυτό μας να πενθούμε, όχι γιατί έφερε ο Κύριος εμείς, όταν όμως είναι ο Κύριος μαζί μας, δεν μπορούμε να πενθούμε, γι' αυτό είπε ο Κύριος αυτήν την απάντηση.

Πάντως το θέμα είναι ότι έδοξεν, εφάνη καλό τω Αγίω Πνεύματι και ημίν, αυτή η φρασούλα πολύ σωστά έχει ερμηνευθεί ως εξής. Πνεύματι εν ημίν, τι σημαίνει λοιπόν πνεύματι και ημίν; Θα πει πνεύματι εν ημίν. Τι θα πει το Πνεύμα το Άγιον και σε εμάς; Θα πει.

Στο Πνεύμα το Άγιον που είναι μέσα σε εμάς. Και συνεπώς, θεοπνεύστως, ρυθμίζουμε τα πράγματα. Υπό την καθοδήγηση του Αγίου Πνεύματος. Και τι εφάνη καλό στο Πνεύμα το Άγιον και εις εμάς; Μηδέν πλέον επιτίθεσθαι υμίν βάρος πλην των επάναγκες τούτων.

Απέχεσθε ειδωλοθύτων, ειδωλοθύτων και τα λοιπά και τα λοιπά. Λέει ο Ιερός Χρυσόστομος. Πάλι βάρος των νόμων καλεί, βάρος. Εάν οι διατάξεις, αγαπητοί μου, της Παλαιάς Διαθήκης καλούνται βάρος, τότε οι εντολές του Χριστού δεν πρέπει να θεωρούνται βάρος.

Είδατε, είδατε τι είπε, δεν θα σας βάλουμε περισσότερο βάρος, μηδέν πλέον επιτίθεσθαι υμίν βάρος. Άρα λοιπόν, οι εντολές του Χριστού δεν είναι βαριές, είναι λίγο βαριές, λίγο, να πως το είπε ο Χριστός, άρατε τον ζυγόν μου εφ' υμάς, τον δικό μου ζυγό, σηκώσατε τον στην πλάτη σας, και μάθετε απ' εμού, και μάθετε απ' εμένα, ότι πραΰς ειμι και ταπεινός τη καρδία, και ευρήσετε ανάπαυσιν ταις ψυχαίς υμών, ο γαρ ζυγός μου χρηστός, δηλαδή χρήσιμος, όπως ακριβώς παίρνουμε οδηγίες, για να κάνουμε κάτι. Αυτές οι οδηγίες είναι χρήσιμες, γιατί αλλιώτικα θα πέσουμε έξω. Όταν, αγαπητοί μου, παίρνουμε ένα φάρμακο, το φαρμακείο, δε θα διαβάσουμε τη δοσολογία; Δε θα πει ο γιατρός, δε θα μας γράψει στη συνταγή, θα παίρνεις ένα κουταλάκι το πρωί, ένα κουταλάκι το μεσημέρι, κουταλάκι το βράδυ; Αν αδειάσεις το μπουκάλι ολόκληρο, τι θα γίνει; Συνεπώς, αυτό που σου λέει δεν είναι βάρος, αλλά είναι χρήσιμο στοιχείο.

Αυτό θα πει εδώ ο γαρ ζυγός μου χρηστός, το χρηστά, χρήσιμος, διότι θα σε καθοδηγήσει ο ζυγός μου και το φορτίον μου, ναι, είναι κάτι φορτίον, ελαφρόν εστι, είναι ελαφρόν, αλλά το φορτίο του Κυρίου είναι ελαφρύ, ελαφρύ, θα μου επιτρέψω να σας πω, δεν είναι καθόλου βαρύ, τίποτα.

Ο Κύριος είπε ότι είναι ελαφρύ, που δείχνει ναι μεν βάρος αλλά δεν είναι βαρύ, δεν είναι πάρα πολύ μεγάλο βάρος. Ένεκα, ένεκα της ανθρωπίνης πτώσεως και της ανθρωπίνης κηδείας.

Λοιπόν, γιατί είπε ο Κύριος το φορτίο μου είναι ελαφρύ; Διότι πράγματι είναι ελαφρύ. Ερωτώ, οι πρώτοι χριστιανοί ευχαρίστως τηρούσαν το Ευαγγέλιο.

Σήμερα το τηρούν οι άνθρωποι, σήμερα τους φαίνεται βαρύ, άλλαξε το Ευαγγέλιο; Είναι το ίδιο. Τι άλλαξε; Άλλαξε η διάθεση του ανθρώπου. Συνεπώς, αν κρίνουμε ότι η εποχή μας κατεξοχήν λειτουργεί την αμαρτίαν θανάσιμον δε, της ακηδίας, της πνευματικής τεμπελιάς, τότε, βεβαίως τότε, εκείνα τα οποία λέγει το Ευαγγέλιο φαίνονται βαρύτατα, αλλά δεν είναι βαριά, είναι απλώς η ακηδία που κάνει βαριά αυτά που εντέλλεται ο Χριστός.

Πάρτε παράδειγμα έναν τεμπέλη άνθρωπο, γιατί η ακηδία είναι η αμέλεια, αν το θέλετε μια πνευματική οκνηρία, τεμπελιά. Πάρετε λοιπόν έναν τεμπέλη άνθρωπο και να του πείτε ότι πρέπει να κάνει αυτές και αυτές τις δουλειές.

Γι' αυτόν αυτές οι δουλειές είναι βαριές, είναι βαριές που δεν είναι βαριές για έναν προκομμένο άνθρωπο. Γιατί είναι βαριές; Γιατί είναι τεμπέλης, γι' αυτό. Έτσι το φορτίον, οι εντολές του Χριστού δεν είναι καν φορτίον.

και αν είναι, επειδή δεν είμεθα απηλλαγμένοι της προπατορικής πτώσεως και της ακηδίας, γιατί όλοι οι άνθρωποι λίγο πολύ έχουμε ακηδία, όλοι μας όμως, αν έχουμε λίγο ακηδία, τότε είναι ελαφρύ το φορτίο του Χριστού.

Αν δεν έχουμε καθόλου, που δυστυχώς έχουμε, τότε δεν έχει κανένα βάρος. Και αν το θέλετε ακόμη κάτι άλλο, κάτι που αγαπούμε όσο βάρος και να έχει, το κάνουμε ευχαρίστως. Και δεν μας φαίνεται καθόλου βαρύ, πότε; Όταν κάτι το αγαπούμε.

Ένα δεύτερο στοιχείο που χαρακτηρίζει την εποχή μας είναι η απουσία της αγάπης του Θεού. Όταν αγαπάς τον Χριστόν ευχαρίστως κάνεις εκείνο το οποίον πρέπει να κάνεις. Όταν δεν τον αγαπάς τότε όλα είναι βαριά.

Πρέπει να πούμε και κάτι.

Ο Χριστός φορτίο δεν έβαλε βαρύ. Μερικοί άνθρωποι όμως, βεβαίως στην Παλαιά Διαθήκη, αλλά βεβαίως και δυστυχώς και στην Καινή Διαθήκη είναι εκείνοι οι οποίοι σε αυτό που υπάρχει και είπε και εντέλλεται ο Θεός, αυτοί βάζουν τα δικά τους.

Και τότε το φορτίον το κάνουν πάρα πολύ βαρύ. Οι ραβίνοι με τις ποικίλες ερμηνείες τους στην Παλαιά Διαθήκη που είχαν φτάσει, είχαν φτάσει Άστε ότι ο νόμος, ο τελετουργικός, είχε ένα σωρό λεπτομέρειες και ήτο βαρύς, σε έξι χιλιάδες διατάξεις και δεν μπορούσες να παραβείς καμία. Αυτό όμως τι ήταν; Όπως είπε ο Κύριος, εντάλματα, εντολές δηλαδή, εντάλματα των ανθρώπων. Δεν τα είπε αυτά τα πράγματα ο Θεός.

Γι' αυτό τώρα ο Κύριός μας, ξέρετε τι είπε, Ματθαίος 23,4; Δεσμεύουσι γαρ φορτία, ποιοι; Οι άνθρωποι, φορτία βαρέα, βαριά φορτία και δυσβάστακτα και επιτιθέασιν επί τους ώμους των ανθρώπων που δεν μπορεί να τα σηκώσεις, τα βάζουν επάνω εις τις πλάτες των ανθρώπων, τα εντάλματα των ανθρώπων.

Σας αντιγράφω απάνω σε αυτό τι λέει ο Μακαριστός Τρεμπέλας.

Εάν επιβάλλουν, δηλαδή οι άρχοντες της Εκκλησίας, πράγματα που μόνο και μόνο δια να δείξουν την εξουσία των και να δοκιμάσουν την υπακοή των υπ' αυτούς λαών, λησμονούν ότι δεν έχουν δικαίωμα να νομοθετούν νέους νόμους, αλλά μόνο να επιβλέπουν εις την ακριβή τήρηση των νόμων του Χριστού, της οποίας να προβάλλουν εαυτούς υπόδειγμα, οπότε θα έχουν και το ανάλογον κύρος να επιβάλλουν και εις τους άλλους την τήρηση ταύτην.

Να σας το κάνω λιανά εγώ αυτό το πράγμα. Εάν διαβάσετε το βίο ενός Αγίου θα δείτε να κάνει μια φοβερή άσκηση. Ο Άγιος Συμεών, ο Μονοχίτων, του οποίου λείψανον έχουμε στη Μονή μας, έχει και στη Μονή μας εγκαταβιώσει, είναι ο κτήτωρ της Μονής Φλαμουρίου.

Πριν κάνει το μοναστήρι αυτό, είχε μείνει δύο χρόνια, χειμώνα και καλοκαίρι, δεν φορούσε παπούτσια και μόνο έναν χιτώνα, κάτω από μία κερασιά. Και τότε με θαυμασμό έτρεχαν πολλοί να τον δουν και παρεκινούντο, μαζεύτηκαν πολλοί και τότε έκανε μοναστήρι.

Δεν μου λέτε, λέει, πουθενά στην Αγία Γραφή να μείνομαι κάτω από μία κερασιά δύο χρόνια, ξυπόλυτη και χειμώνα και καλοκαίρι και νύχτα και ημέρα; Όχι να πηγαίνουμε το βράδυ να κοιμηθούμε στο κρεβάτι μας. Το λέει πουθενά η Αγία Γραφή;

Ή το άλλο παράδειγμα των στυλιτών, οι στυλίτες, 40-50 χρόνια επάνω σε μια κολόνα, μην νομίζετε ότι κατέβαιναν κάποια ώρα, ακόμα και διά τις σωματικές των ανάγκες, όχι, εκεί 50 χρόνια, χωρίς σκέπαστρον από πάνω, ήλιο είχε, χιόνι είχε, όπως ακριβώς είναι ο πελαργός, είναι πραγματικός στυλίτης ο πελαργός, που κάνουν επάνω στα τηλεγραφόξυλα, στις κολόνες του ηλεκτρικού, κάνουν εκεί τις φωλιές τους, βρέχει, η βροχή είναι στη φωλιά, πολύ ήλιο, ο πολύς ήλιος μέσα στη φωλιά, έτσι ήσαν οι στυλίτες, το λέει πουθενά και Άγιοι είναι, το λέει πουθενά η Αγία Γραφή να γίνω στυλίτης, όχι, αυτό τι είναι; Αυτό είναι κάτι που το κάνει ένας άνθρωπος, γι' αυτό το φαινόμενο των στυλιτών δεν επανελήφθη, μια εποχή υπήρξε και δεν επανελήφθη, που το κάνουν στο ζήλο τους μερικοί,

Άγιοι βεβαίως, από τον υπερβάλλοντα ζήλο τους και την αγάπη τους εις τον Ιησού Χριστόν. Το κάνει αυτός, γιατί είναι πολύ πιο θερμός από σένα. Το Ευαγγέλιο όμως δεν λέει αυτό, γιατί αν έλεγε αυτό, να γίνεις στυλίτης ή να μείνεις ανυπόδετος δύο χρόνια κάτω από την κερασιά, σας ερωτώ ποιος θα γινόταν χριστιανός; Θα ήταν μόνο για ολίγους, αλλά τότε πώς θα μπορούσαμε να είχαμε τη σωτηρία, γιατί ο Θεός θέλει όλοι να σωθούμε, πάντας θέλει σωθῆναι και εις επίγνωσιν αληθείας ελθείν, το έκαναν ιδιωτικώς. Ο Κύριος τους αντάμειψε, τους στεφάνωσε, τους επήνεσε, τους έδωσε χαρίσματα αν θέλετε. Αλλά αυτά δεν αποτελούν θέματα σωτηρίας. Εσύ θα κάνεις αυτό που λέει το Ευαγγέλιο. Τώρα, ανέλθει ένας τρίτος και σου πει, ξέρεις, ο τάδε Άγιος αυτή την άσκηση έτσι,

πρέπει να την κάνεις και εσύ. Αυτά τώρα αρχίζουν να είναι τα φορτία, αν εδώ αρχίζουν τα φορτία, διότι δεν έχουμε εντολή γι' αυτό. Σου άρεσε; Το μπόρεσες; Κάνε το. Επαινέθηκες, μη το λες όμως εις τον άλλον άνθρωπο, επειδή το είδες έναν Άγιο ή το πέτυχες εσύ. Γιατί το λες στον άλλον; Και του δίνεις την εικόνα, ότι αν δεν κάνει αυτό που του λες, δεν θα σωθεί. Είναι σωστό; Θα πω κάτι, θα το αποτολμήσω. Η παράδοσις, η Αποστολική, όπως σας είπα προηγουμένως, μιλάει για Τετάρτη και Παρασκευή νηστεία. Ορθόν.

Η Δευτέρα γιατί να είναι νηστεία; Ο ζήλος κάνει και τη Δευτέρα νηστεία. Μόνο αυτό; Εδώ κάνει ολόκληρη την εβδομάδα νηστεία, να τρώει μόνο Σαββατοκύριακο λάδι. Μόνο αυτό; Ολόκληρη τη ζωή. Ούτε λάδι, κάποιοι που είναι πέρα για πέρα νηστευτές, όχι διότι δεν τιμούν την Κυριακή και το Σάββατο που οι κανόνες λένε να βάζει λάδι, αλλά δι' ιδίας ασκήσεως.

Ναι, μπορείς όμως αυτό να το καθιερώσεις στους άλλους ανθρώπους, μπορείς να του λες κοίταξε, εάν δεν νηστεύεις τη Δευτέρα δεν θα σωθείς; Ε, όχι. Έτσι κάνουμε βαριά τη πνευματική ζωή, που άλλος τη βλέπει και την ακούει και παίρνει δρόμο και φεύγει. Αυτό ήθελα να σας πω. Είναι πολύ σημαντικό. Βέβαια, πού το στηρίζουν αυτό. Το τελευταίο μάλιστα, το παράδειγμα που είπα. Εάν, είπε ο Κύριος, δεν περισσεύσει η δικαιοσύνη σας, δικαιοσύνη θα πει αγιότητα.

Περισσότερο από τους Φαρισαίους, που νήστευαν δυο φορές την εβδομάδα, θυμηθείτε την παραβολή τελώνου και Φαρισαίου, νηστεύω λέει, δις του Σαββάτου, Σάββατο θα πει Εβδομάς. Δεν θα μπείτε στη Βασιλεία του Θεού, μα δεν είναι μόνο η νηστεία, η δικαιοσύνη, δηλαδή η αγιότητα, πρέπει να γίνουμε αγιότεροι από ό,τι ήσαν οι Φαρισαίοι.

Δεν σημαίνει ότι πρέπει να νηστεύουμε περισσότερον από τους Φαρισαίους. Δηλαδή το επιχείρημά τους δεν μπορεί να σταθεί επιχείρημα. Ξέρω, κάποιοι θα βρεθούν να με κατηγορήσουν για αυτά που λέω. Αλλά δεν μπορώ όμως να μην μιλήσω για το βαρύ φορτίο.

Μια που ο λόγος του Θεού το βάζει εδώ, και που κάνουν δύσκολη τη χριστιανική ζωή. Τόσο δύσκολη, που και τα λοιπά. Με παίρνει τηλέφωνο ένας γιατρός, ένας μαιευτήρας, εδώ και δύο εβδομάδες, γνωστός μου, πολύ γνωστός μου, σε εμένα εξομολογείται, αν το θέλετε. Μου λέει έχω μια κυρία εδώ, στο ιατρείο μου, πολύ νέα ιατρός, 33 χρονών νομίζω, που της είπε ο πνευματικός της, ότι δεν ξέρω για κάποιο λόγο, δεν θα έπρεπε να κάνει άλλα παιδιά, δεν ξέρω, κάπως έτσι, και ότι πρέπει να ζήσουν τώρα με τον άνδρα της, να ζήσει με τον άνδρα της, Σαν αδέλφια Και αυτή είχε φοβερά θορυβηθεί.

Και με παίρνει τηλέφωνο. Ο γιατρός μπροστά στην κυρία. Εγώ τι λέω; Αυτά είναι τα δυσβάστακτα φορτία. Μπορείς να βάλεις ένα ζεύγος, που είναι τόσο νέοι, επειδή για κάποιο λόγο δεν μπορούν να κάνουν άλλα παιδιά, Δηλαδή ξέρω εγώ, υπάρχουν αιτίες, Ιατρικής φύσεως.

Ότι δεν θα συνέληθουν ποτέ Δεν υποστηρίζω την παρεμπόδιση της συλλήψεως. Δεν υποστηρίζω την παρεμπόδιση της συλλήψης, για να μην παρεξηγηθώ, αλλά να πεις ως πνευματικός ότι θα ζουν σαν αδέλφια. Και, αν να χρησιμοποιήσω τον Ιερό Χρυσόστομο, ο άνδρας σου πάει στη μοιχεία γιατί εσύ θέλεις να κάνεις εγκράτεια, τότε ούτε την εγκράτεια να αυτής σου, ούτε λογαριάζω, τη δε μοιχεία του ανδρός σου, σε σένα την αποδίδω.

Βλέπετε λοιπόν ότι χωρίς πολλές φορές να το καταλαβαίνουμε, δυστυχώς φορτώνουμε τους ανθρώπους περισσότερα βάρη από ό,τι λέγει ο λόγος του Θεού. Ένας υπερβάλλων ζήλος. Παππούλη μου εσύ μπορεί να είσαι άγαμος, οπότε δεν είσαι και λόγο να μιλάς.

Μπορεί να είσαι έγγαμος και να το πέτυχες αυτό, μπορείς όμως να το πεις και στους άλλους; Είναι ορθόν αυτό το πράγμα; Δεν είναι ορθόν. Του βάλεις πολύ βαρύ φορτίο, να του βάλεις αναγκαστικήν εγκράτειαν ισόβιον, μα πως θα γίνει, πως θα γίνει, βλέπετε πως έχουν τα πράγματα, γι' αυτό λοιπόν, αγαπητοί μου, ας προσέχουμε, βέβαια υπάρχει και η άλλη πλευρά, ακούσατε την άλλη πλευρά, η οποία επικρατεί στην εποχή μας, η Αγία Γραφή μας είπε, είναι στην Παλαιά Διαθήκη, δεν θα βαδίσετε, είναι στο Δευτερονόμιο, ούτε δεξιά, ούτε αλλα, Αριστερά, αλλά την Οδόν την Βασιλικήν θα βαδίσετε. Δεν έχω καιρό να σας εξηγήσω γιατί θα πει οδός βασιλική κτλ. Αλλά το μεταφέρομαι όμως εκεί, διότι είχε πραγματική ιστορική θέση το πράγμα, ήταν ο δρόμος που περνούσε, ο βασιλικός δρόμος που περνούσε ο βασιλιάς. Δηλαδή αυτό που λέμε σήμερα, εθνική οδός. Αλλά δεν μένω πιο πολύ. Θεωρείται η διάκρισης και είναι όντως βασιλική αρετή.

Και λέει ο Θεός, πρόσεξε, δεν θα βαδίσεις ούτε δεξιά, ούτε αριστερά, τι σημαίνει αυτό, το δεξί είναι η υπερβολή, το αριστερό είναι η παράβαση, ούτε υπερβολή θα κάνεις, ούτε παράβαση θα κάνεις, αλλά τον δρόμο τον βασιλικό, της διακρίσεως, αυτόν θα βαδίσεις.

Τι έχουμε στην εποχή μας; Εδώ ο ρητός. Απαγορεύεται η πορνεία. Από τα τέσσερα σας είχα πει από την περασμένη φορά. Προπερασμένη. Ότι τα τρία είχαν μεταβατικόν χαρακτήρα. Το ένα δεν έχει όμως μεταβατικόν χαρακτήρα.

Η πορνία Για την οποία βεβαίως ομιλεί. Κατ' επανάληψη ο Λόγος του Θεού. Στην Καινή Διαθήκη. Και είναι ένα από τα επτά θανάσιμα αμαρτήματα. Και σήμερα λέμε. Ο κόσμος δεν μπορεί πια να ζήσει όπως μιλάει το Ευαγγέλιο, ο νέος πρέπει να έχει και φιλενάδα, και η κοπέλα να έχει φίλο, και πάρα πολλοί γονείς που κατά τα άλλα να είναι καλοί χριστιανοί, και να συστήνουν στο παιδί τους, στο αγόρι τους επί παραδείγματι, να έχει φιλενάδα μήπως αρρωστήσει, διαφορετικά, αυτό είναι παράβασης, έτσι θα πω ως πνευματικός, Δεν μπορείς να βάλεις αναγκαστική εγκράτεια εις τους εγγάμους, αλλά ποτέ όταν θα έρθει κάποιος νέος να μου πει ότι έχω μία φιλενάδα, γιατί οι μερικοί πνευματικοί λένε, ε, μόνο μία να έχεις, όχι πολλές, ποτέ δεν θα πω στον νέο να έχει φιλενάδα, γιατί είναι πορνεία.

Με μετρημένα κουκιά, η Ευαγγελική πνευματικότης, ούτε έτσι, ούτε έτσι, μερικοί με κακίζουν και με θεωρούν αυστηρόν. Εμένα προσωπικά, γιατί δεν καταλαβαίνω μερικά πράγματα, ποια, να ανεχθώ τι, την μοιχείαν, μα δεν με καταλαβαίνετε λέει ο άλλος, να ανεχθώ τι πορνεία, τι, δεν με καταλαβαίνετε λέει ο άλλος, κάποτε μου λέγε κάποιος, α είχε κάποιες ομοφυλοφιλικές εμπειρίες, του λέω θα σε βοηθήσω, θέλω, σε καταλαβαίνω, θα σε βοηθήσω, όταν ήρθε και μου είπε την προσεχή φορά, γιατί δεν μου ήταν σαφή στην πρώτη, Και μου είπε, Να ξέρετε, Τι, Μα δεν μου είπατε ότι θα δείξετε κατανόηση; Και πως εννοείς την κατανόηση; Την εννοείς την κατανόηση με το να σε αφήσω να αμαρτάνεις; Η κατανόηση είναι σε τούτο, ότι έχουμε φύσι που ρέπει στο κακό, να σε βοηθήσω, να σου δείξω έναν τρόπο να βοηθηθείς. Όχι η κατανόηση να κάνεις την αμαρτία. Τα ακούτε; Έτσι μόνο να χαρακτηριστεί μετά,

ο Πνευματικός ότι είναι αυστηρός, ο Θεός να σου φυλάξει. Είναι επάνω στις γραμμές του Ευαγγελίου, και τίποτε άλλο. Τι είπε εις την γυναίκα την μοιχευμένην ο Κύριος; Ούτε εγώ σε καταδικάζω, έτσι δεν είπε; Πήγαινε στο σπίτι σου και μη ξανααμαρτήσεις. Έρχεται κάποιος στην εξομολόγηση και λέει, Έχω πέσει παππούλη μου στη μοιχεία, τώρα τι να σε κάνω, σε κρεμάζω; Δε σε κρέμαζε ο Χριστός. Τι θα σου πω; Μη το ξανακάνεις. Θα σας συγχωρήσει ο Θεός, μη το ξανακάνεις. Ούτε κατήσχυνε τη μοιχευμένη γυναίκα. Τι ήθελαν οι άλλοι ζηλωτές, οι άλλοι, οι άλλοι, οι άλλοι; Εμείς λέει τις τέτοιες τις πετροβολούμε. Ορίστε, βλέπετε, βέβαια, βέβαια, υπήρχε ο νόμος του πετροβολητού, να μιλάμε με ακρίβεια. Αλλά εδώ όμως μπαίνει πλέον η Διαθήκη της Χάριτος, δεν θα πετροβοληθεί, θα συγχωρεθεί,

Μην το ξανακάνει. Δεν είπε στη γυναίκα αυτή, ε, κάμια φορά μας σου ξεφεύγει, δεν πειράζει, πήγαινε και στη μοιχεία. Το είπε αυτό ο Κύριος; Να φυλάξει. Νομίζω ότι έγινα πολύ σαφής. Ο Ευαγγελιστής Ιωάννης λέγει στην πρώτη του επιστολή, Εντολαί αυτού βαρείαι ουκ εισίν. Γιατί στον Ιωάννη δεν ήταν βαριές οι εντολές; Γιατί αγαπούσε πολύ τον Χριστό. Ας αρχίσει να ξυπνηθεί, να είναι μέσα μας η αγάπη του Χριστού και τότε θα τηρούμε εκείνα τα οποία θέλει ο Χριστός. Ακόμα και το μαρτύριο, αγαπητοί μου, δια των θερμών ανθρώπων δεν είναι βαρύ. Ακόμα και το μαρτύριο. Ο ίδιος ο Κύριος, τι λέγει στον επίσκοπον της Εκκλησίας, των Θυατείρων που είναι στην Αποκάλυψη;

Ου βάλλω εφ' υμάς άλλο βάρος. Πλην ο έχετε, κρατήσατε άχρις ου αν ήξω. Δεν θα σας επιβάλλω, λέγει, άλλον βάρος. Πλην εκείνο που έχετε, ποιο έχετε, το Ευαγγέλιόν μου, τίποτα άλλο. Και να το κρατήσετε έως ότου ξανάρθω. Προσέξτε, άχρις ου αν ήξω, μέχρι που να ξανάρθω.

Όχι άλλο βάρος, αυτό, το Ευαγγέλιόν μου. Νομίζω ότι είναι κατοχυρωμένα πράγματα, δεν λέγω πράγματα δικά μου. Και ποια ήσαν τα επάναγκες; Πλην των επάναγκες λέει εκεί, δεν σας βάζω άλλο βάρος, πλην των επάναγκες. Δηλαδή, πλην από κείνα τα οποία είναι ανάγκη να είναι έτσι. Ποια; Απέχεσθε ειδωλοθύτων, πνικτού, και λοιπά, αυτά τα τέσσερα, τίποτε άλλο λέγει, δεν σας βάζουμε. Αυτά τα οποία είχαμε μιλήσει μια περασμένη φορά. Και εξ ων διατηρούντες εαυτούς ευ πράξετε. Όταν έτσι τα εφαρμόσετε, όπως σας τα λέμε, καλώς θα κάνετε. Ναι, αν δηλαδή φυλάξετε όλα αυτά που σας είπαμε, τότε θα έχετε ειρηνική και καθαρή συνείδηση.

επειδή θα έχετε δείξει αγάπη εις τους εξ Ιουδαίων χριστιανούς που μπορούν αλλιώτικα να σκανδαλιστούν όταν σας βλέπουν εσάς απροσέκτους, να τρώτε αδιάφορα ό,τι δεν είναι αμαρτία, το λέγαμε την περασμένη φορά, το λέει και ο Απόστολος Παύλος, ο άλλος όμως σκανδαλίζεται, προκειμένου λέει να σκανδαλίσω τον αδελφόν μου, ου μη φάγω κρέα εις τον αιώνα.

Με αυτήν την έννοια. Συνεπώς, ωραιότατα, καλώς θα κάνετε, καλώς θα κάνετε. Σεις, οι εξ εθνών χριστιανοί, και εδώ τερματίζεται η επιστολή. Ακολουθεί εκείνο το ελληνικότατον έρρωσθε, που θα πει να έχετε υγεία.

Όπως τελειώνουμε μία επιστολή, σας είπα, στην αρχαία επιστολημιαία φιλολογία, έτσι τα πράγματα ήσαν Αλέξανδρος, Αριστοτέλη, δείτε εκεί, χαίρειν ο Αλέξανδρος, λέει στον Αριστοτέλη, να έχει χαρά Και πώς τελείωνε; Έρρωσθε, να έχετε υγεία, να μην έχετε αρρώστια, να έχετε υγεία Όλη η επιστολή τη σχολιάζει ο Ιερός Χρυσόστομος

Μάλιστα, με συγχωρείτε, γιατί άραγε τελείωσε με ελληνικόν τρόπον; Άρα, τελείωσε η επιστολή με ελληνικό τρόπο. Καταρχάς φαίνεται ότι γράφτηκε ελληνικά, σας το έλεγα μια περασμένη φορά αυτό, γράφτηκε ελληνικά. Αλλά και εδώ μια συγκατάβαση, οι εθνικοί είχαν λίγο πολύ την ελληνικήν παιδεία. Έτσι είχαν μάθει, δεν βάζουν τον εβραϊκό τύπο. Ο Εβραϊκός τύπος μιλάει αλλιώτικα, μιλάει περί ειρήνης κλπ. Χρησιμοποιούν τον ελληνικό τύπο. Ήσαν μέχρι χθες ειδωλολάτρες αυτοί. Βλέπετε κι εδώ μία συγκατάβαση. Δεν είχε τίποτα να βλάψει. Το να τους πουν να έχετε υγεία, δεν τους γράφουν και ο Άγιος Τριαδικός Θεός να σας ευλογεί. Να έχετε υγεία. Τίποτε άλλο. Συγκατάβασες.

Εμείς, εμείς σήμερα είμεθα αιώνες χριστιανοί, μπορούμε να προσθέσουμε όσα θέλουμε, εννοείται πλέον βαθύτερα και θεολογικότερα Λοιπόν, σχολιάζει ο Ιερός Χρυσόστομος την επιστολή και λέγει, όρα, κοίταξε, βραχεία ην επιστολήν, ουδέν πλέον έχουσαν, ουδέ κατασκευάς, ουδέ συλλογισμούς, αλλ' επίταγμα πνεύματος γαρ ην νομοθεσία Δηλαδή, είδες μικρή επιστολή, σύντομη, δεν έχει τίποτα παραπανίσια πράγματα, ούτε κατασκευές, ρητορισμούς, ούτε συλλογισμούς, ουδέ συλλογισμούς, λογικά επιχειρήματα, αλλά επίταγμα, εντολή, κάνατε αυτό, διότι ήτο νομοθεσία του Αγίου Πνεύματος.

Και όταν το Πνεύμα το Άγιο λέγει αυτό, αυτό, δεν χρειάζονται οι ανθρώπινοι συλλογισμοί και οι ρητορισμοί

Επιστολή λοιπόν γεμάτη αγάπη, κατανόηση, λιτότητα, παρακλητικότητα, καρπός όντως του Αγίου Πνεύματος και της Εκκλησίας

Αλλά τελείωσε αυτό και τώρα πρέπει οι κομιστές της επιστολής να φύγουν Στίχος 30 Οι μεν ουν απολυθέντες ήλθον εις Αντιόχειαν, και συναγαγόντες το πλήθος επέδωκαν την επιστολήν Τι να πρωτοθαυμάσει κανείς από το χωρίο;

Μάζεψαν την Εκκλησία και τους έδωσαν την επιστολή Άλλα σπουδαία γνωρίσματα εδώ Είδατε πως ήταν η Αποστολική Σύνοδος, δείτε τώρα εδώ πως καλούν το λαό για να δώσουν την επιστολή, αλλά επειδή δυστυχώς η ώρα μας τελείωσε, πρώτα Θεός θα συνεχίσουμε την ερχομένη Κυριακή.