Λύσις Ἀποριῶν 13

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· τὸ ἀναλλοίωτο ἑλληνικὸ πρωτότυπο εἶναι τὸ ἔγκυρο κείμενο.

And now, my friends, I come to my first question. It says here: could a child in the pre-teen or even the teenage years be thinking about monasticism? Under what conditions, and at what level? You see, here's a question. Last time the question was whether we can have a relationship with the opposite sex. Another question today asks whether a child, a teenager, can be thinking about monasticism. You see the variety of topics. This is very important, because it reflects, we might say, the quality, the perspective of a child, of a young man or a young woman: how they see the world, how they see life, and so on. This carries a great deal of significance.

So I would like to turn to this very beautiful question and say the following. Can he think about monasticism, it asks? I would say yes. But that does not mean he should, or even could, become a monk. So you may ask, what good would it do me to keep monasticism in mind without ever becoming a monk?

Here I want you to notice one point. It would help enormously in the spiritual life. Just as Odysseus once asked, in order to sail past a certain island of the Sirens and not be swept away by the Sirens' song, to be bound to the mast. And he stopped up the ears of his sailors so that they would not hear the song of the Sirens.

Well then, for me to keep monasticism in my mind now, without this meaning that I will necessarily become a monk, means that I am sailing past the island of the Sirens. And the passage past that island of the Sirens lasts some years, for as long as adolescence and early youth last.

Of course, no one can become a monk unless he also has a particular calling. There are two things at work, both in marriage and in celibacy. In Greek there are two similar-sounding words: there is the inclination, and there is the calling. The inclination is what corresponds to the human person.

And the calling is what corresponds to God. It is something where I and God must meet somewhere. If God calls me on the basis of what I am, then what I already carry within me is brought to fulfilment, in accordance with God's call.

If I love monasticism, but God destines me, so to speak, to be married, then nothing will be accomplished, and the same is true in reverse. Both of these elements must be present. The Apostle Paul says most clearly, in his First Epistle to the Corinthians, in the seventh chapter: I wish, he says, and these are the thoughts of one who wishes, Paul says, I wish all men to be as I myself am.

I would wish, he says, that all people were as I am. And what was Paul? Unmarried.

and he would wish that everyone were the same; but Paul is a man enlightened by God, one who knows how to put things in their proper place. He would never want other people to be like me in a selfish way, whether they want to or not, whether they can or cannot. And what does the Apostle say? "Each one has his own gift from God, one in this way, another in that," First Corinthians 7:7. In other words: I, for my part, want it this way, because this is how I see myself, and this is what makes me content.

I would say about myself now, as I speak to you: if I were twenty years old, I would choose again exactly what I am. I would not choose anything different. I would choose again what I am, because I believe it, I want it, and I love it.

So this means that there are two things: the gift of God, and the work of man. What does the Apostle say? What does the Lord Himself say, that not everyone can remain unmarried? For when the disciples said to Him, it is not to one's advantage to marry.

Why is it not to one's advantage? Because, Lord, when You tell us that divorce is impossible, and I happen to get a wife who will be the death of me, and I cannot obtain a divorce, then it is not to one's advantage to marry at all.

And the Lord said: not all, He says, have the gift to remain unmarried; to those to whom it has been given, to those to whom it has been given the gift to remain unmarried, they are the ones who can remain unmarried. And immediately after, the Lord says, let him who can receive it, receive it, that is, he who is able to bring this to fulfilment, let him bring it to fulfilment. But if it is a gift, then why do You tell me, Lord, let him who can receive it, receive it? What is it, then? It is both: it is a gift and a work. For I do not become unmarried in some magical way; I have to labour. Yet however much I labour, if I do not have the gift of God, I accomplish nothing.

Therefore, to keep monasticism in my mind, if it is not meant for me to become a monk, then I will not become one. I say this so that those around you need not be afraid. I put the word afraid in quotation marks, because many times parents will say: my child, become a monk? Oh dear, what a disadvantage.

But why a disadvantage, my good sirs, why a disadvantage, for what reason? Well, there it is: we hold, as I explained to you, these strange notions and attitudes. So, my children, there is great profit when someone says, I would like to become a monk, I would not want to see anything of sin in this world.

Then we will not give our attention to sin, we will not sit gazing at the opposite sex and busying ourselves with that. And then, do you know what will happen? We will have rounded Cape Tainaron, the stormy waters of adolescence.

And then we will find ourselves before a miracle: how did I pass through my adolescent years and not fall, not become defiled by carnal sins? That is the miracle. The wise Sirach speaks of three things that he regarded as a miracle. The first, he says, is how a ship, though it is heavier than water, stays afloat. How a bird that flies through the air is heavier than the air, and yet it flies. And how a young man manages to remain pure until his marriage.

Or, if you like, in virginity, I add this myself now, for the whole of his life. The first two, he says, I more or less understand; the third I do not understand, because it is a gift of God, a mystery of God. Truly one says, Lord, how did I pass through my adolescent and early youthful years, even if he then married, it makes no difference, because we must come to marriage with purity, hear this well, with purity. And do not listen to the idle chatter spoken by so-called doctors and so-called scientists, and I don't know what else, foolish and senseless things, criminally senseless.

How did I manage it? You, of course, laboured, and the grace of God guarded you. It is both together. So, yes, we can think about it: and if it is meant for you to become a monk, you will; if not, you will not. That is why I cited for you that passage of the Apostle Paul, which says, each has his own gift from God, one in this way, another in that.

But there is also a second question, which of course does not come from the same person who wrote the first one. It says, and it is related: why do so many find it difficult to understand the mission of monasticism in the modern world.

My children, it isn't because I'm a monk myself that I want to say something and so take sides in favor of monasticism. No. I tell you honestly: true monasticism has a great deal to offer to a world that is decaying, that is rotting away day by day.

I say this to you plainly, with this one qualification only: that it must be true monasticism.

One of the ascetic Fathers says that the light of the monks is the angels, and the light of men is the monks. That is to say, the monks have the life of the angels as their example, for that is what 'light' means here, an example; and the laity, the people of the world, have the monks as their example.

Now if a monk can be a true example, a living and real one, an inspiring one, then you can understand how great is the contribution, the significance, of a monk or of monasticism within the world. It is very great indeed.

It has a host of aspects that this isn't of course the moment to analyze here, in order to see the value of monasticism. I would only say that monasticism has never been understood by the many, but only by the few. The reason is that it is a Mystery. And just as the Mysteries are not understood, so too monasticism is not understood. But the core of this Mystery is this: the core of Christianity, and therefore of monasticism as well, is the Cross.

Notice what I have told you: the core of monasticism coincides with the core of Christianity. Christianity and monasticism have the same core; monasticism is not some foreign element, it falls exactly upon the very pattern of Christianity.

What is this center, this core of monasticism and of Christianity? The Cross. And what does the Cross mean? It means the crucified life. The Christian is crucified. The Apostle Paul says: I have crucified the world to myself, and the world is crucified to me; I am dead to the world and the world to me. Hear that: dead.

This crucifixion is the putting to death of the faithful one, throughout his whole life, in everything that has to do with the worldly mindset. And therefore, in order to live or to understand Christianity or monasticism, I must have the crucified stance within me.

I must think in a crucified way; and if I do not think in a crucified way, I do not understand monasticism. A small, a very small example, is fasting. Someone could say in a rationalistic way: why should I fast, when all good things belong to God? You hear people say: why don't you eat, why fast, why deprive yourself?

You know, when it comes to the pleasures of this life, what is it that the Christian gives up, the Christian and the monk? Listen to me carefully: the good Christian is a monk, and the good monk is a good Christian. They are, we might say, two concentric circles, each contained within the other.

Concentric, the one within the other.

When I have to live far from the things the world tastes, and wants to taste, and which many times are either sinful, or are not sinful in themselves but can lead to sinfulness, sooner or later they can lead there, and I say no, then does the world understand me? Unquestionably it does not.

For this reason, my children, monasticism is always incomprehensible to the world. Note this: when we say 'world,' what does it mean? Saint Isaac the Syrian tells us what 'world' means.

If we analyze the word, he says, it means the individual passions. What is the world? A bundle of passions. And again he says, if we have to speak about the world analytically, we would name the individual names of the passions. But if we are to speak about the passions comprehensively, in a single word, we will call them 'the world.'

But the Christian and the monk are outside this state of the passions. And since they are outside the state of the passions, then the world never understands either monasticism or Christianity.

Notice: not only does it fail to understand monasticism, but it fails to understand Christianity as well. If a person wants to understand it, but without separating himself from his worldly stance, he commits a crime that in the end falls back, lands back, upon himself. Do you know what it is? He secularizes Christianity. And in this way he sets his conscience at ease: I am a Christian, while he lives in a worldly way. But this in the end does not lead to salvation. It is not genuine and true Christianity. And a Christianity that does not save is then salt that has lost its savor, and it is of absolutely no use for anything.

And we come to a third question. It says: why isn't the Divine Liturgy translated into the language we speak? If the Divine Liturgy, my children, had to be translated into the language we speak, consider that it was written, at least in the form we have it, in the fifth century. Notice, the form. Then from the fifth century down to the twentieth century in which we live, it would have had to be translated very many times.

And indeed, if there were a translation of a translation, you can understand what would have reached us. We must understand, my children, that the classical texts are never translated. They remain intact. Europeans learn Greek in order to understand Holy Scripture.

Of course, Holy Scripture is translated into the language of each people. Nevertheless, whoever would want to savor and understand Holy Scripture learns Greek. In the universities of Europe there is a chair of the ancient Greek language; I said of Europe and of America, and pay attention, of Japan too.

They learn ancient Greek. A few days ago I heard from a student of literature who is in the classical department that, because in her university there are only some thirty or so students, for this reason that center, that is to say that school of classical studies, is going to close. Listen: it is going to close, and consequently the ancient language will no longer be taught in the high schools. When I heard this, what can I tell you, I felt a terrible catastrophe, so to speak. That is to say, for someone one day to understand an ancient text, he will have to go and study at the University of Tokyo in order to learn Greek there. And here, in the cradle of Greek civilization, we are ignorant of our own language and our own roots.

It's a very strange thing. You know, after the single-accent system, the first steps are now being taken toward dropping accents altogether.

Have you noticed on certain signs, here and there, one thing or another, that they're even putting Latin letters in among them? Because they're going to push ahead until the Greek alphabet no longer exists, but rather the English alphabet, the Latin alphabet. And one day the Greeks will be speaking English. It's no accident that there are so very many tutoring schools in Greece, mostly for the English language. I wouldn't want to tell you that we shouldn't know a foreign language, or several. But if there's a long-term plan, and not such a very long-term one, to de-Hellenize the Greeks, then you understand that it will be a true catastrophe. Listen to me: a people doesn't vanish from history because it is Christian or because it isn't.

It might seem like an exaggeration. Someone hearing what we're saying now might say, oh, that's an exaggeration. No, no. Don't we have Orthodox peoples who are not Greeks? They're not Greeks. Whether I'm a Christian or whether I'm Orthodox, neither my Christian identity nor my Orthodox Christian identity preserves my nationality. Do you know what does? It is, above all, the language. When the language is forgotten, when a people's language is forgotten, then that people has died historically. It's a terrible thing. I would tell those who speak so much about resistance and more resistance, and I won't characterize at this moment what sort of resistances those are.

I take only the word, nothing else, only the word I take. To create a resistance. But you'll say to me now, is it an easy thing, I who am learning the single-accent system, to put accents in? Well, what am I to do, I don't know. We must create a resistance. We must learn Greek. There's no need to translate. The matter of translation was never even raised until these last years, precisely as we forget our Greek language. When we learn the Greek language, the question of translating the texts, and especially the liturgical texts and so on, is never raised at all. Furthermore, I'd like to tell you that these texts are classical, and we must not touch even a single letter of them.

Notice, they are classical, they do not change; translation destroys. You see, the Chiliasts hold in their hands a New Testament that has been translated. There they can pour in a great deal of water, translational, excuse me, interpretive water, because the translation is not the text.

And there is always a danger of mistaken interpretation. We must therefore approach these sacred texts; they will not approach us, they are in their place. We will always be the ones to approach them. And there's something else, a great truth. The one who goes very often to church, like my grandmother and my great-grandmother, my grandfather and my great-grandfather, who went to church very often, never raised the question of translation. When we went to church, we grew familiar, we became at home with these sacred texts. And so it is, both we are sanctified and we understand. Then, if you like, there aren't many unfamiliar words, because the Liturgy, indeed, of Basil the Great, of John Chrysostom,

from the standpoint of syntax, is entirely smooth. If we had to, in the first year of secondary school as we once did, the first or second year of the eight-year gymnasium, which corresponded to the sixth year of primary school, we studied ancient Greek, we studied ancient Greek, we would put down the text of Basil the Great, to show you how smooth these texts are syntactically. In essence, do you know what they are? An accented katharevousa, our liturgical texts, nothing else. If you take out a 'gar' and an 'esti,' it's accented katharevousa, it has no difficulties whatsoever.

But let's leave this subject too and come to another question. It says: is faith in the little signs, the zodiac signs, that is, or in the interpretations of the stars, idolatry, magic, or something else? If we are not to believe in these, why is there the appearance of the star on the day of Christ's birth? Indeed. As for the zodiac signs, my children, I'll speak to you about them in the cycle on magic. So for now I'll say nothing except that there are these twelve constellations, and they are nothing other than stars which have a fixed position relative to one another, and this fixed relationship is of course relative, because, like the Great Bear for example, or the Little Bear,

these stars have a relatively fixed distance between them, because it isn't absolutely fixed, it changes. That is, the ancient Greeks saw a different shape of the Great Bear; we see it a little differently. These stars have changed their position.

And there is the belief that the one who, twelve signs, twelve months, one year, the one who is born in a certain month is under the influence of his zodiac sign and therefore receives influences, his fortune, this and that, from the sign. What sign are you, when were you born, and so on, and from there things are foretold, as there are also those well-known columns, every day in the newspapers, which month were you born, go and find there what your sign says today, whether you'll have a good day or you won't.

I'll speak about this in the section on magic. But since reference is made to the Star of the Nativity, I'd like to say just a couple of words about it. The star, my children, of the Nativity, from the description we have from the Evangelist Matthew, is not the description of a natural star, because we don't have the natural movement of a star.

It is known that all the stars, in relation to us who move along with them, that is, as we move, rise and set; the sun rises and sets, the moon rises and sets, and all the stars too rise and set.

Of course, this rising and setting of all the stars is because the earth turns and its position changes, and so one sees a star rise and then set. The star that appeared at the birth of Christ did not follow this course.

But we see the following: when it says we saw the East, it doesn't mean East as a geographical point, what we call the East. The North, the South, are not a geographical point here; the East means something that rises upward.

The word 'East,' the word for rising, refers also to the sprouting of grasses. It says in the book of Genesis, let God bring forth, let the earth bring forth the green herb. Rising, I rise, I sprout, I come out, I go up toward the heights.

Without this meaning, when the Magi from Persia, from Persia, from the East, said, we saw his star in the East, that is, in its rising and not at the point East, the geographical point, that's one thing; and second, this star was guiding the Magi. It is an inconceivable thing for a star to guide the steps of a man, it is inconceivable.

As I told you, those ordinary stars rise and set. But here we see that this star is guiding the magi. When they come to Jerusalem, the star disappears, and they ask about the Messiah: where is the King of the Jews to be born?

This tradition existed perhaps from that prophecy of Balaam, that false prophet, into whose mouth, however, despite all that, God placed a true prophecy, then with the Moabites, it's a story recounted in the book of Numbers, and he spoke there that a star would rise, it says, in the house of Jacob, a great man, a star. So, having both the tradition and perhaps the inspiration of God, we don't know more, these men seek the Messiah in Jerusalem, because their star led them to Jerusalem.

Why did it lead them to Jerusalem and not to Bethlehem? Quite simply, because the rulers had to learn that Christ had been born. They lose the star, and when they went outside the city, now guided by the prophecy through the scribes and Pharisees, who told the rulers as well that he is born in Bethlehem. As soon as they came out of Jerusalem, there it is, the star.

A first question is put as follows. How should the bridegroom be dressed at the time of the wedding? What do the little attendants symbolize, and what the wedding favors? Furthermore, what does it symbolize that the priest and the newlyweds circle around the little table, as well as the sugared almonds and the rice that they throw upon them? Well now, my children, you laughed. And I laughed too when I read it.

But pay attention, there is one point on which we do have something to say. Of course, the person who raised this question, and his question deserves respect, asks whether there might be some symbolism in all these things. We would say that as far as the clothing goes, there is nothing particularly special; they are simply their good clothes. Now, if the woman wears white, it is because she wants to show purity. But listen to the irony.

The relations of a first marriage have already gone ahead, and now we want to use the color white to show purity. And orange blossoms, what irony. And white lilies, what irony. Oh, the irony of it. And finally, as for the rice, the sugared almonds that are white, and the rice of course is white too, they're all symbols of purity, symbols of happiness, and so on.

These things do not concern us; they simply have more of a worldly character. That is, they are not to be condemned, but there is one point only that I want to stress, because this one is worth noting: the fact that the couple who have been wed circle around that little table, on which is the Gospel and so on, and which little table, you know, was once the Holy Altar, because the marriage used to take place within the Divine Liturgy, just as ordination does.

For this reason, if you have noticed, one remnant of the fact that the marriage took place within the space of the Divine Liturgy is that we begin and say the service of marriage with 'Blessed is the Kingdom,' and 'Blessed is the Kingdom' we say in the Divine Liturgy, and so.

And that wine in particular, which is given to the newlyweds and which is a symbol, we might say, of a shared life, that is, that together we will drink the cup of life, this too is a substitute for the fact that the newlyweds, within the Divine Liturgy, used to receive Holy Communion.

And during the Divine Liturgy, until the hour came for them to be married, the groom stood near the icon of Christ and the bride near the icon of the Most Holy Theotokos. And afterward the marriage took place, and so on. Notice, in any case, how today the thing has taken shape in terms of symbols and so on.

The fact that they circle around and around the little table is for the same reason that we also circle at the consecration of a church, with holy relics upon a paten, when the bishop, together with the clergy and the people, closing the door of the church, go around and around.

What are they doing here? An enclosing of the space takes place, a pericharakosis. Notice what I said, an enclosing of the space; I set up a wall, an unseen wall I set up around a space. What is this space? It is the space of the family, which means that the space of the family of the married couple is sacred, take note, and inviolable.

You cannot enter into this sacred space of the marriage of two people; sacred and inviolable. Only these two spouses have to carry out the most sacred work upon the earth. The man will become a father and the woman will become a mother, without the interference, take note, of anyone.

Neither of parents, nor of anyone; I said interference, not advice. Advice is one thing and interference is another. And this space, I told you, is sacred, which means that there must be nothing profane in it.

When we build a structure that will be destined to be a temple of God, for worship, and we make this unseen enclosing, can we commit a sin in here? Can we commit a profanation in here? Which means that the sacred space of marriage does not admit of profanation, and do you know what the profanation is? The first and the gravest is adultery.

This is the great profanation of the sacred space of marriage, but also within the very space of the marriage, if the spouses are careless, they can again profane this space. So as you see, the question had something worthwhile in it that could be answered.

The same person asks a second question, raises a second inquiry.

Was the divine nature of Christ bound by his body at his Incarnation? If so, then how can we say that God is everywhere present, since as a man he was always in one particular place and not just anywhere?

With his Incarnation, do we not have a splitting of the Holy Trinity, that is, that God the Son was separated from God the Father and the Holy Spirit? It is a very worthwhile question, but I would tell you, children, that while the Son became wholly man, it was not a little piece of the Divinity that became man, nor did he enter into a man; he became man, which means, it means that he took on both a human body and a human soul.

He is also the Word, God the Word (Logos), the Divinity, but at the same time, while he became wholly man, he is also wholly everywhere present, because he is the infinite and eternal God. Very well, that is, we do not have an entrapment within the human nature of the Son and Word of God, and therefore we do not have a separation from the Father and the Holy Spirit.

He was not separated from the Father and the Holy Spirit; while he is wholly within the human nature, at the same time he is united with the Father and the Holy Spirit. A stanza of the Salutations to the Theotokos says this very beautifully.

'Wholly was he among those below,' wholly he is below on earth, that is, in his human nature, 'and wholly among those above.' In no way was the uncircumscribable Word absent, and with respect to heaven the uncircumscribable Word was in no way absent, the Word who is not circumscribed, who is not bounded; that is what 'uncircumscribable' means. 'For it was a divine condescension, not a change of place.' The Divinity condescended and did not pass from one place to the other. Nor did he come down from heaven to earth in such a way that he would not be in heaven, no indeed, but is everywhere present. No, children, he is everywhere present. And a very beautiful troparion of the Nativity says it thus: 'He who cannot be contained anywhere, how was he contained in a womb?' He who fits nowhere, who is outside space and time, how did he fit within the womb of the Theotokos? 'He who is in the bosom of the Father, how is he in the arms of the Mother?' He who is in the bosom of the Father, that is, the consubstantial one, one essence, how was he found in the embrace of the Mother? 'In any case, as he knew, as he willed, and as he was well-pleased.'

In any case, as He alone knows, as He willed, as He was well-pleased: for though He was without flesh, He willingly took on flesh, and He who truly Is became, for our sake, what He was not. He who exists became what He had not been before, that is, He became man as well, without ceasing to be the One who Is and who is present everywhere, for us. And He did not step outside His own nature; He did not abandon His divine nature. Rather, He took a share in our own substance, the very lump of our humanity. So He was born as one who is twofold: twofold, perfect God and perfect man, Christ.

These are the few words, children, that I would have to answer this question as well that was raised. And now I come to a third question.

Two questions were raised on this subject. The first says: I would value your considered opinion on the matter of scouting. And the second adds: scouting has its roots in Freemasonry; where can this be seen?

Now, my children, we will speak about scouting in particular when we come to speak about Freemasonry, because scouting does indeed have a connection with Freemasonry. And from where is this evident? From their own documents, their own papers. From their own documents, so it is neither idle talk nor slander. From their own papers it is evident that scouting has a connection with Freemasonry.

But since we will deal with Freemasonry as a special topic, for that reason I am not answering now about scouting, except in summary, as I have just told you.

And we come to a fourth question: why are all the Saints of our Church white? That is to say, what a pity, we have no yellow and no black ones. We would say, my children, it is because the Gospel has not yet been preached to the whole world, so that we might have Chinese Saints as well, and black, we would say African, Saints.

Of course, no one knows; perhaps there are Saints in China, perhaps they have borne witness as martyrs, God knows, because Christianity certainly did not fail to reach China, Christianity went there. But of course it did not spread widely; God knows this, as also in Africa, where we have Saint Moses the Ethiopian, who was a chief of robbers, he was black, and he became a saint; indeed we even celebrate his memory, he was black.

But if we do not have yellow and black Saints, it is because Christianity has not yet reached as far as them, it has not taken root, the years have not passed for us to have Saints from among them as well. This, however, is to our shame, because we kept the privileges of Christianity for our own account; we were very slow to pass on the message of the Gospel, and this, of course, is a debt of the missionary work of the Church. Let us always pray that the Gospel may be heard in all the world, over all the earth, and so that every tribe may give forth Saints, for the Book of Revelation tells us that from every tribe and tongue there will be Saints who will be saved.

Another question says the following:

Can it be called piety or novelty, the effort of certain people, perhaps even within the ecclesiastical sphere, to present religious works, such as the Apocalypse, but rendered in the most modern manner, in quotation marks, with an orchestra and so forth?

The one who is asking is evidently referring to an event that took place here in Larissa concerning this matter. Now, undoubtedly there must be a reverence for the sacred texts. And we cannot abuse them, the sacred texts of our Church, such as the Apocalypse or any other book of Holy Scripture, neither through the cinema, as when we transfer the life of Christ to the cinema, an old story this, nor by making theatrical performances and presenting them, whether with good intent or with bad, in order to mock, to belittle, to insult, to ridicule the faith. This must not be done, and there must be a reverence for the sacred texts.

Of course, in the West music has been inspired by scriptural texts; we speak, for example, of the St John Passion of Bach or the St Matthew Passion of Bach. That is to say, Bach, who was after all a cantor, but in the sense that he played an instrument, and so he made compositions from Holy Scripture, from the Passion according to John, from the Gospel according to Matthew, which he presented, of course, as music of worship within the sphere of the Church, of the Divine Liturgy, and so on.

We do not have this; that is, we keep the sacred texts naturally as they are. If we set them to melody, we set them to melody just as they stand, as with the Psalms, for example; we always set them to melody under the strict standards of sacred music, the music known to us, which is Byzantine music.

Unfortunately, however, especially in our days, this reverence does not exist. And so the sacred texts can be abused and made ridiculous. This latest event that took place here in Larissa, which had the Apocalypse as its theme, I was not there, and so I cannot give any testimony as to exactly what happened.

I will simply read you a letter that was sent to the newspaper Eleftheria, and I read you its description.

It says: Dear Eleftheria, yesterday at the Galaxias and so forth I attended a concert and so forth, with a title based, it says, on the Apocalypse of John. But what we saw and heard was anything but the Apocalypse.

introduces things empty, demonic, and dangerous for our Orthodox faith

This is what a letter-writer writes, who of course is not a clergyman and who gives a picture of the matter. Yes, my children, when we bring up onto the stage subjects of worship, subjects of sacred texts, persons of priests, monks, and so on,

you understand, especially as there is in our age an inclination to hold the faith up to public mockery, it is quite natural. All these things have a frivolous character, an unserious character, and of course it is not permitted for all these things to be used in order to wound and to ridicule the faith and the sacred texts.

I come now to a sixth question; this sixth one has another one following it, written of course by someone else, and in substance they coincide. We see, says the one who is asking, that Holy Scripture says that it was God who created the world; indeed, that He made the sea, He fashioned the earth and the heaven.

The scientists believe that the earth came from an explosion of the sun, and that the waters were formed from the union of hydrogen and oxygen. Now, what can we believe?

The second question says: is there a conflict between science and religion on the matter of the creation of the world and of man?

Children, there is not a single contradiction.

The fact that science tells us, or may tell us, that water was formed from hydrogen and oxygen , in what way does that contradict Holy Scripture, which says that God made the sea? What should Holy Scripture have written?

That God made the oxygen, and made the hydrogen, and joined them together and made water? That is roughly how Holy Scripture would have had to write it. Most certainly not. But there is no contradiction at all. I must tell you the following, however, so that you know it once and for all: that the scientists, whatever they say, since of course they were not present at the creation, cannot have a true picture of the creation of the world.

This picture is called , and very rightly it is called this within the field of science , a 'world-image,' a cosmoeidolon, that is, the image of the world. Not how it came to be, but how it is. If, even for the universe that already exists, we cannot have a full picture , pay attention to me.

For the universe that already exists we cannot have a full picture, because we cannot enter into its secrets down to their depths, and so we construct what we call a theory , that is, we construct an image of the universe which we call a world-image. How much more, then, are we unable to know how the creation itself came about.

But since man by nature longs, or by nature loves, to know, for this reason he is always constructing certain images which he bases on certain indications. That is, he constructs the so-called scientific theories. He says that the universe was a mass of tremendous, we might say, density; that this mass broke apart and the universe began to be formed; or that the sun broke apart and produced its own offspring, its own children, the planets that we know, one of which planets is our own earth; and that these things happened at some moment in time in an instant, or that they needed billions of years to come about.

All of this, children, amounts to a scientific belief. We cannot say that anything is certain. The proof of this is that the scientists themselves say different things among themselves. And secondly, we have a constant changing of these theories. Today we put forward this theory; tomorrow we have a more refined theory; the day after that we have yet another theory, and so on.

Or we can go back to an older theory which we can then make better. And all of these , on what do they rest? They rest upon certain indications. For if a scientific theory were to rest upon a proof, then we no longer have a scientific theory; we have a scientific truth.

So a scientific theory is one thing, and a scientific truth is another. For example: the earth turns. The sun turns , was that not once a theory, let us say, of Ptolemy? But at a certain point it was supposed instead: no, the earth turns around the sun. Indeed, this was proven , proven beyond all question. Does it admit any doubt? No. This is no longer a scientific theory; it is a scientific truth.

So that you may grasp what the difference is between the one and the other. But notice something, children.

I will tell you exactly what Holy Scripture says, and how we can view it on the matter of creation. Holy Scripture is not a scientific treatise; it is a book that, in a plain and popular way, wishes to inform people of every age and of every level of education that the Creator of all things is God. This is what concerns Holy Scripture, and not the introducing of scientific terms or anything of the kind.

And yet, despite the plain, popular manner in which Holy Scripture speaks of the creation of the world, even so we find precise details that astonish us. I need only tell you this. Holy Scripture says that on the first day light was made, and the sun was made on the fourth day. Light has no necessary connection with the sun, for the sun is a body that is a bearer of light, but the sun itself is not light , and the earth too can become light for a moment. If I now have a lighter and I strike it, I make light; I have matches in my pocket, I take a match, I drag it across the box, and I say to you, 'I said let there be light, and there was light' , there you are, light. The lamps shine above us; what are they? Light. These are bearers of light. The sun, forgive me, the sun is a bearer of light. A strange thing, said the scientists of the last century , errors, nonsense, fairy tales!

Is it ever possible to have light without a bearer? And yet, children, it was proven in our own century that the first thing that was indeed made was light. Because light is energy. The question was posed: what came first?

Energy, or matter, when the universe began? And the scientists today tell us: energy.

Energy precedes matter, and out of energy we get matter; and it is known that there are many forms of energy. The highest form is light; the lowest form is heat. Under its highest form, then, we have energy, which is light , and here is the magnificent thing: God said let there be light, and there is light, and from light now the whole of creation comes to be.

Consider the ninety or so elements in Mendeleev's table. Astonishing, astonishing. What is the first element in that table? Hydrogen. How could Holy Scripture have spoken of hydrogen? Listen to this. Does Holy Scripture write about hydrogen? Yes, yes. About hydrogen. Yes, yes. Listen.

It is from the Second Epistle of the Apostle Peter, chapter three, verses five to seven. 'The heavens,' says the Apostle Peter, 'were of old, and the earth standing out of water and through water, by the Word of God.'

Notice, then: the heavens, he says, were of old, from long ago , and the earth as well. When he says 'the heavens,' it means the universe; it is not the spiritual heavens. And the earth, he says, was out of water. To say 'out of water' , water is hydrogen and oxygen; so he speaks of water in order to speak of hydrogen. He speaks of water for the sake of hydrogen, and so he names it. How else would he put it? He speaks of water; and water, beyond what it seems, contains hydrogen , 'out of water and through water' , it came to be from hydrogen, and with hydrogen the universe is furnished: out of water and through water.

Through hydrogen we have the whole variety of the elements. Astonishing. And all of this, by what means? By the Word , by the Word of God. God spoke, and they came to be. Astonishing, children. Do you want what comes next? 'But the heavens that now are, and the earth, by the same Word are kept in store, reserved unto fire against the day of judgment and perdition of ungodly men' , for the creation is a treasury of fire.

Do you know what this fire is today , the very thing we have unleashed and over which we have lost our heads? Radioactivity.

Και έρχομαι, παιδιά, στην πρώτη απορία μου. Λέγει εδώ, θα μπορούσε ένα παιδί της προεφηβικής ή και της εφηβικής ηλικίας να σκέφτεται τον μοναχισμό; Με ποιες προϋποθέσεις και σε ποιο επίπεδο; Βλέπετε μια απορία. Την περασμένη φορά έλεγε, μπορούμε να έχουμε δεσμό με το άλλο φύλο. Μια άλλη απορία σημερινή λέει, μπορεί ένα παιδί, ένας έφηβος να σκέφτεται τον μοναχισμό. Βλέπετε μια ποικιλία θεμάτων. Αυτό είναι πολύ σημαντικό, αντικαθρεπτίζει, θα λέγαμε, την ποιότητα, την οπτική γωνιά ενός παιδιού, ενός νέου, μιας νέας, πώς βλέπει τον κόσμο, πώς βλέπει τη ζωή και τα λοιπά. Έχει πάρα πολύ σημασία αυτό.

Θα ήθελα λοιπόν να πάω σε αυτήν την πάρα πολύ ωραία απορία να πω το εξής. Αν μπορεί να σκέφτεται, λέγει, τον μοναχισμό, θα έλεγα ναι. χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θα έπρεπε ή θα μπορούσε να γίνει μοναχός. Δηλαδή σε τι θα ωφελούσε να έχω υπόψιν τον μοναχισμό χωρίς να γίνω μοναχός.

Εδώ θέλω να προσέξετε ένα σημείο. Θα βοηθούσε πάρα πολύ στην πνευματική ζωή. Όπως κάποτε ο Οδυσσέας ζήτησε προκειμένου να περάσουν κάποιο νησί των Σιρήνων, για να μην παρασυρθεί από το τραγούδι των Σιρήνων, να τον δέσουν πάνω σε ένα κατάρτι. Βούλωσε δε τα αυτιά των ναυτών να μην ακούνε το τραγούδι των Σιρήνων.

Ε, λοιπόν, το να σκέφτομαι τώρα εγώ τον μοναχισμό, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θα γίνω οπωσδήποτε μοναχός, σημαίνει ότι περνάω το νησί των Σιρήνων, που το πέρασμα από το νησί των Σιρήνων κρατάει κάποια χρόνια όσο κρατάει η εφηβική και η πρωτονεανική ηλικία.

Βέβαια δεν μπορεί κανείς να γίνει μοναχός εάν δεν έχει και μία ειδική κλίση. Είναι δύο πράγματα και στο γάμο και στην αγαμία. Είναι κλίσεις με γιώτα και κλίσεις με ήτα. Οι κλίσεις με γιώτα ανταποκρίνεται στον άνθρωπο.

Οι κλίσεις με ήτα ανταποκρίνεται στο Θεό. Είναι κάτι που εγώ και ο Θεός πρέπει κάπου να συναντηθούμε. Αν ο Θεός με καλέσει με βάση αυτό που είμαι, τότε πραγματώνεται εκείνο που έχω, σύμφωνα με το κάλεσμα του Θεού.

Εάν εγώ αγαπώ τον μοναχισμό, αλλά ο Θεός με προορίζει, ούτως ειπείν, για να είμαι έγγαμος, δεν θα επιτευχθεί τίποτα και αντίστροφα. Πρέπει να υπάρξουν και τα δύο αυτά στοιχεία. Λέγει σαφέστατα ο Απόστολος Παύλος, εις την πρώτη προς Κορινθίους επιστολή του, στο έβδομο κεφάλαιο, Θέλω, λέγει, είναι οι σκέψεις του θέλοντος, ο Παύλος, θέλω πάντας ανθρώπους είναι, ως και εμαυτόν.

Θα ήθελα, λέγει, όλοι οι άνθρωποι να είναι όπως είμαι και εγώ, πώς ήτο ο Παύλος; Άγαμος.

και θα επιθύμει όλοι να είσαν το ίδιο, αλλά ο Παύλος είναι ο Θεοφώτιστος άνθρωπος, εκείνος ο οποίος ξέρει πώς θα τοποθετήσει τα πράγματα, δεν θα ήθελε ποτέ να μου μοιάζουν οι άλλοι άνθρωποι εμένα κατά εγωιστικόν τρόπον, θέλουν, δεν θέλουν, μπορούν, δεν μπορούν, και τι λέγει ο Απόστολος, Έκαστος, ίδιον χάρισμα έχει Θεού, Ως μεν ούτος, Ως δε ούτος, Α΄ Κορινθίους, 7,7 Δηλαδή, εγώ μεν έτσι θέλω, γιατί εγώ βλέπω έτσι τον εαυτό μου και είμαι έτσι ευχαριστημένος.

Θα έλεγα για τον εαυτό μου εγώ τώρα, που σας ομιλώ, Αν ήμουν 20 χρονό, θα ξαναδιάλεγα αυτό που είμαι. Δεν θα διάλεγα κάτι διαφορετικό, θα ξαναδιάλεγα αυτό που είμαι, γιατί το πιστεύω, το θέλω και το αγαπώ.

Αυτό λοιπόν σημαίνει ότι υπάρχουν δύο πράγματα, το χάρισμα του Θεού και το έργο του ανθρώπου. Τι λέγει ο Απόστολος, ο Κύριος ο ίδιος, ότι δεν μπορεί να μείνει κανείς άγαμος, όταν του είπαν, είπαν οι μαθητές του, δεν συμφέρει κανείς να παντρευτεί.

Γιατί δεν συμφέρει; Διότι όταν μας λέγεις, Κύριε, ότι το διαζύγιο είναι αδύνατον και μου τύχει μια γυναίκα η οποία θα με πεθάνει και δεν μπορώ να πάρω διαζύγιο, τότε δεν συμφέρει να παντρευτεί κανείς.

Και ο Κύριος είπε, δεν έχουν, λέγει, όλοι το χάρισμα να μείνουν άγαμοι, οις δέδοται, οις δέδοται, σε εκείνους που δόθηκε το χάρισμα να μείνουν άγαμοι, αυτοί μπορούν να μείνουν άγαμοι. και αμέσως παρακάτω λέει ο Κύριος, ο δυνάμενος χωρείν χωρείτω, εκείνος που μπορεί να πραγματώσει αυτό, ας το πραγματώσει, μα εάν είναι χάρισμα, τότε γιατί μου λες, Κύριε, ο δυνάμενος χωρείν χωρείτω; Τι είναι; Είναι και τα δυο, είναι χάρισμα και έργον, διότι δεν γίνομαι κατά μαγικόν τρόπον άγαμος, πρέπει να δουλέψω, Αλλά όσο να δουλέψω, εάν δεν έχω το χάρισμα του Θεού, δεν κάνω τίποτα.

Συνεπώς, το να έχω στο νου μου τον μοναχισμό, εάν είναι να μην γίνω μοναχός, δεν θα γίνω. Το λέγω αυτό για να μην φοβηθεί το περιβάλλον σας. Βάζω τη λέξη φοβηθεί εντός εισαγωγικών, γιατί πολλές φορές οι γονείς θα πουν, το παιδί μου να γίνει μοναχός; Πω πω, ασύμφορα.

Γιατί κύριοί μου ασύμφορα, γιατί ασύμφορα, για ποιο λόγο; Αλλά να, έχουμε όπως σας εξήγησα, αυτές τις περίεργες αντιλήψεις και τοποθετήσεις. Λοιπόν παιδιά, έχει πολύ κέρδος, όταν πει κανείς ότι εγώ θα ήθελα να γίνω μοναχός, δεν θα ήθελα τίποτα να βλέπω από την αμαρτία στον κόσμο αυτόν.

Τότε δεν θα προσέχουμε την αμαρτία, δεν θα καθόμαστε να κοιτάζουμε το άλλο φύλο και να ασχολούμεθα με αυτό. Και τότε ξέρετε τι θα γίνει, θα έχουμε περάσει το ακρωτήριον του Ταινάρου, το τρικυμιώδες της εφηβικής ηλικίας.

Και τότε θα βρεθούμε μπροστά σε ένα θαύμα, πως πέρασα τα εφηβικά μου χρόνια και δεν έπεσα, δεν μολύνθηκα με σαρκικά αμαρτήματα. Αυτό είναι το θαύμα. Λέγει ο σοφός Σειράχ τρία πράγματα που τα θεωρούσε θαύμα. Το ένα λέγει πως το πλοίο, ενώ είναι βαρύτερο του νερού, επιπλέει. Πως το πουλί που πετάει στον αέρα είναι βαρύτερο του αέρος και πετάει. Και πως ο νέος κατορθώνει να μείνει αγνός μέχρι το γάμο του.

Ή αν θέλετε εν παρθενία, το συμπληρώνω εγώ τώρα αυτό, σε όλη του τη ζωή, λέει, τα δύο πρώτα λίγο πολύ τα καταλαβαίνω, το τρίτο δεν το καταλαβαίνω, γιατί αποτελεί χάρισμα Θεού, μυστήριο του Θεού, πράγματι λέει κανείς, κύριε πως πέρασα τα εφηβικά μου και τα πρωτονεανικά μου χρόνια, έστω κι αν παντρεύτηκε, δεν έχει σημασία, διότι πρέπει να φτάσουμε στο γάμο με αγνότητα, να το ακούσετε καλά αυτό, με αγνότητα, και να μην ακούτε φλυαρίες που λέγουν δήθεν γιατροί και δήθεν επιστήμονες και δεν ξέρω τι άλλα, κουτά κι ανόητα, εγκληματικά ανόητα.

Πώς το κατάφερα και εσύ βέβαια δούλεψες και η χάρις του Θεού σε φύλαξε. Είναι και τα δυο. Συνεπώς, μπορούμε να σκεφτόμαστε, ναι, και αν είναι να γίνεις μοναχός θα γίνεις, αν είναι όχι, όχι. Γι' αυτό σας είπα, εκείνο το χωρίον, το Αποστόλου Παύλου, που λέγει, έκαστος ίδιον χάρισμα έχει εκ Θεού, ος μεν ούτως, ος δε ούτως.

Υπάρχει όμως και μία δεύτερη ερώτηση, η οποία βέβαια δεν έρχεται από τον πρώτον, που έγραψε την πρώτη ερώτηση. Λέγει, και είναι συναφής, γιατί δυσκολεύονται πολλοί να κατανοήσουν την αποστολή του μοναχισμού στο σύγχρονο κόσμο.

Παιδιά, όχι επειδή εγώ είμαι μοναχός κατά βάση, θα ήθελα να πω κάτι και συνεπώς να μεροληπτήσω υπέρ του μοναχισμού, όχι. Ειλικρινά σας λέγω, ο αληθινός μοναχισμός έχει πάρα πολλά πράγματα να προσφέρει σε έναν κόσμο που σήπεται, σαπίζει καθημερινά.

Σας το λέγω απερίφραστα αυτό, με τη διαφορά μόνο πως πρέπει να υπάρχει αληθινός μοναχισμός.

Λέγει ένας ασκητικός πατέρας ότι το φως λέγει των μοναχών είναι οι άγγελοι και το φως των ανθρώπων είναι οι μοναχοί. Δηλαδή οι μοναχοί ως παράδειγμα, αυτό θα πει φως, ως παράδειγμα έχουν τη ζωή των αγγέλων και οι λαϊκοί, οι άνθρωποι του κόσμου έχουν ως παράδειγμα τους μοναχούς.

Αν τώρα ο μοναχός μπορεί να είναι παράδειγμα αληθινό, ζωντανό, πραγματικό, να εμπνέει, τότε αντιλαμβάνεστε πόσο μεγάλη είναι η συμβολή, η σημασία ενός μοναχού ή του μοναχισμού μέσα στον κόσμο. Είναι πάρα πολύ μεγάλη.

Έχει πλήθος πλευρές που δεν είναι της ώρας φυσικά να αναλύσουμε εδώ για να δούμε την αξία του μοναχισμού. Θα έλεγα μόνο ότι ουδέποτε κατενοήθη ο μοναχισμός από τους πολλούς παρά μόνο από τους λίγους. Ο λόγος αποτελεί μυστήριο. Και όπως τα μυστήρια δεν κατανοούνται, έτσι και ο μοναχισμός δεν κατανοείται. Αλλά ο πυρήν αυτού του μυστηρίου είναι ο εξής. Ο πυρήν του χριστιανισμού και συνεπώς και του μοναχισμού είναι ο σταυρός.

Προσέξτε τι σας είπα, ο πυρήνας του μοναχισμού συμπίπτει με τον πυρήνα του χριστιανισμού. Ο χριστιανισμός και ο μοναχισμός έχουν ίδιο πυρήνα, ο μοναχισμός δεν είναι αλλότριο στοιχείο, συμπίπτει επάνω ακριβώς εις τον τύπον του χριστιανισμού.

Ποιο είναι αυτό το κέντρο, ο πυρήνας του μοναχισμού και του χριστιανισμού; Ο Σταυρός. Τι θα πει ο Σταυρός; Είναι ο σταυρικός βίος, ο χριστιανός είναι σταυρωμένος, λέει ο Απόστολος Παύλος, έχω σταυρώσει λέει τον κόσμο στον εαυτό μου και ο κόσμος για μένα είναι σταυρωμένος, είναι νεκρός, είμαι νεκρός εγώ για τον κόσμο και ο κόσμος για μένα, ακούσατε νεκρός.

Αυτή η σταύρωση είναι η νέκρωση του πιστού σε όλη του τη ζωή σε ό,τι έχει σχέση με την νοοτροπία κόσμος. Και συνεπώς για να ζήσω ή να καταλάβω το χριστιανισμό ή το μοναχισμό πρέπει να έχω τη σταυρική θέση μέσα μου.

Να σκέπτομαι σταυρικά, εάν δεν σκέπτομαι σταυρικά δεν καταλαβαίνω τον μοναχισμό. Ένα μικρό, πάρα πολύ μικρό παράδειγμα, είναι η νηστεία. Θα μπορούσε κανείς ορθολογιστικά να πει, γιατί να νηστεύω τη στιγμή που όλα τα αγαθά είναι του Θεού. Ακούτε να λένε οι άνθρωποι, γιατί δεν τρως, γιατί να νηστεύεις, γιατί να στερείσαι.

Ξέρετε, με τα ειδονές του βίου, τι στερείται ο χριστιανός, ο χριστιανός και ο μοναχός. Προσέξτε με, ο καλός χριστιανός είναι μοναχός και ο καλός μοναχός είναι καλός χριστιανός. Είναι δύο ομόκεντροι αλληλοπεριεχόμενοι, θα λέγαμε κύκλοι.

Ομόκεντροι, ο ένας μέσα στον άλλον.

Όταν πρέπει να ζήσω μακριά από εκείνα που ο κόσμος γεύεται και που θέλει να γεύεται και που πολλές φορές είναι ή αμαρτωλά ή δεν είναι μεν αλλά μπορεί να οδηγήσουν στην αμαρτωλότητα γρήγορα ή αργά να οδηγήσουν και εγώ πω όχι τότε ο κόσμος με καταλαβαίνει αναμφισβήτητα όχι.

Γι' αυτό το λόγο, παιδιά, ο μοναχισμός είναι ακατανόητος πάντοτε διά τον κόσμον. Σημειώσατε, όταν λέμε κόσμος, τι θα πει, λέει ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος, ότι κόσμος θα πει.

Αν αναλύσουμε τη λέξη, θα πει, τα επιμέρους πάθη. Τι είναι ο κόσμος, μία δέσμη, από πάθη. Αν πάλι λέει πρέπει να μιλήσουμε για τον κόσμο αναλυτικά, θα αναφέρουμε τα επιμέρους ονόματα των παθών. Αν πρέπει να μιλήσουμε περιεκτικά για τα πάθη με μία λέξη θα τα πούμε κόσμος.

Αλλά ο χριστιανός και ο μοναχός είναι έξω από αυτή την κατάσταση των παθών. Και αφού είναι έξω από την κατάσταση των Παθών, τότε ο κόσμος ποτέ δεν καταλαβαίνει ούτε τον μοναχισμόν, ούτε τον χριστιανισμόν.

Προσέξτε, όχι μόνο δεν καταλαβαίνει τον μοναχισμό, αλλά και το χριστιανισμό δεν καταλαβαίνει. Αν θέλει να τον καταλάβει, αλλά χωρίς να αποχωριστεί από την κοσμική του τοποθέτηση, κάνει ένα έγκλημα που τελικά αποβαίνει, καταλήγει στον εαυτό του. Ξέρετε ποιο είναι. Κοσμικοποιεί τον χριστιανισμό. Και έτσι αναπαύει τη συνείδησή του. Είμαι χριστιανός και ζει κοσμικά. Αυτό όμως τελικά δεν οδηγεί στην σωτηρία. Δεν είναι γνήσιος και αληθινός χριστιανισμός. Και χριστιανισμός που δεν σώζει τότε είναι άλας ανάλατον και δεν χρειάζεται απολύτως σε τίποτα.

Και ερχόμεθα σε μία τρίτη απορία. Λέγει, γιατί η Θεία Λειτουργία δεν μεταφράζεται στη γλώσσα που μιλάμε. Αν έπρεπε η Θεία Λειτουργία, παιδιά, να μεταφραστεί στη γλώσσα που μιλάμε, αν λάβετε υπόψη ότι γράφτηκε τη μορφή που έχουμε τουλάχιστον, τον 5ο αιώνα, προσέξτε τη μορφή, θα έπρεπε από τον 5ο αιώνα μέχρι τον 20ο αιώνα που ζούμε, να είχε μεταφραστεί πάρα πολλές φορές.

και μάλιστα, αν γινότανε μετάφρασις μεταφράσεως, καταλαβαίνετε τι θα έφθανε σε εμάς. Πρέπει να καταλάβουμε, παιδιά, ότι τα κλασικά κείμενα ποτέ δεν μεταφράζονται. Μένουν ατόφια. Οι Ευρωπαίοι μαθαίνουν ελληνικά για να καταλάβουν την Αγία Γραφή.

Βεβαίως είναι μεταφρασμένη η Αγία Γραφή στη γλώσσα του κάθε λαού. Παρά ταύτα, όποιος θα ήθελε να απολαύσει και να καταλάβει την Αγία Γραφή, μαθαίνει ελληνικά. Στα Πανεπιστήμια της Ευρώπης υπάρχει έδρα αρχαίας ελληνικής γλώσσης, είπα της Ευρώπης και της Αμερικής, προσέξτε και της Ιαπωνίας.

Μαθαίνουν αρχαία ελληνικά, άκουσα προ ημερών από μια φοιτήτρια της φιλολογίας που είναι στο κλασικό τμήμα Ότι επειδή λέγει στο Πανεπιστήμιο που είναι μόνο καμιά τριανταριά φοιτηταί και φοιτήτριες Γι' αυτό το λόγο θα κλείσει λέει το κέντρο αυτό, δηλαδή η σχολή αυτή, κλασικών σπουδών Ακούστε, θα κλείσει και συνεπώς δεν θα διδάσκονται πλέον τα αρχαία στα λύκεια Όταν το άκουσα, τι να σας πω, ένιωσα μια φοβερή θα λέγαμε καταστροφή Δηλαδή κάποιος για να καταλάβει κάποτε ένα αρχαίο κείμενο θα πρέπει να πάει να σπουδάσει στο Πανεπιστήμιο του Τόκιο για να μάθει εκεί τα ελληνικά Και εδώ στην κοιτίδα του ελληνικού πολιτισμού να αγνοούμε τη γλώσσα μας και τις ρίζες μας

Πολύ περίεργο πράγμα Ξέρετε, μετά από το μονοτονικό γίνονται τα πρώτα βήματα για το ατονικό

Έχετε προσέξει σε κάποια, ξέρω, κάποιες επιγραφές, κάτι έτσι, κάτι αλλιώς, έχετε προσέξει ότι βάζουν και λατινικά στοιχεία μέσα Διότι θα προχωρήσουν να μην υπάρχει πια το ελληνικό αλφάβητο, αλλά το αγγλικό αλφάβητο, το λατινικό αλφάβητο Και κάποια μέρα οι Έλληνες θα μιλάνε αγγλικά Δεν είναι τυχαίο ότι υπάρχουν πάρα πολλά φροντιστήρια στην Ελλάδα, κυρίως αγγλικής γλώσσης Δεν θα ήθελα να σας πω ότι δεν πρέπει να ξέρουμε μία ξένη ή περισσότερες γλώσσες Αλλά αν υπάρχει ένα μακροπρόθεσμο, όχι πολύ μακροπρόθεσμο, σχέδιο να αφελληνίσουν τους Έλληνες Αντιλαμβάνεστε ότι θα είναι μία αληθινή καταστροφή Προσέξτε με, ένας λαός δεν χάνεται από την ιστορία, διότι είναι χριστιανικός ή δεν είναι

Είναι υπερβολικό κάποιος άμα ακούει αυτά που λέμε τώρα, ίσως θα πει, μπα υπερβολικό Όχι, όχι, δεν έχουμε ορθοδόξους λαούς που δεν είναι Έλληνες, δεν είναι Έλληνες, είτε είμαι χριστιανός, είτε ορθόδοξος, δεν διατηρεί την εθνικότητά μου, ούτε η χριστιανική μου ιδιότητα, ούτε η ορθόδοξη χριστιανική μου ιδιότητα Τι είναι, ξέρετε, η γλώσσα Είναι κυριότατα η γλώσσα Όταν η γλώσσα λησμονηθεί, η γλώσσα ενός λαού λησμονηθεί, τότε αυτός ο λαός ιστορικά έχει πεθάνει Είναι φοβερό Εγώ θα σας έλεγα, που μιλάνε τόσο πολύ για αντίσταση και για αντίσταση, δεν χαρακτηρίζω αυτή τη στιγμή τι είδους αντιστάσεις είναι αυτές

Παίρνω μόνο τη λέξη, τίποτα άλλο, μόνο τη λέξη παίρνω Να δημιουργήσει κανείς μια αντίσταση Μα θα μου πείτε τώρα, είναι εύκολο πράγμα εγώ που μαθαίνω το μονοτονικό, να βάζω τόνους, μα τι θα κάνω, δεν ξέρω, πρέπει να δημιουργήσουμε μια αντίσταση Πρέπει να μάθουμε ελληνικά, δεν χρειάζεται να μεταφράσουμε, το μεταφραστικό θέμα δεν ετέθη παρά τα τελευταία χρόνια που ακριβώς ξεχνάμε την ελληνική μας γλώσσα Όταν την ελληνική γλώσσα τη μαθαίνουμε δεν τίθεται θέμα ποτέ μεταφράσεως των κειμένων και ιδίως των λειτουργικών κειμένων και λοιπά Ακόμα θα ήθελα να σας πω ότι τα κείμενα αυτά τα οποία είναι κλασικά και τα οποία δεν πρέπει να πειράξουμε ούτε σε ένα τους γράμμα

Προσέξτε είναι κλασικά, δεν αλλάζουν, η μετάφραση καταστρέφει Βλέπετε, οι χιλιαστές κρατάνε στα χέρια τους μία κοινή διαθήκη, μεταφρασμένη Μπορούν εκεί να βάλουν πολύ νερό μεταφραστικό, συγγνώμη, ερμηνευτικό, γιατί η μετάφραση δεν είναι το κείμενο

Και υπάρχει πάντοτε ένας κίνδυνος λανθασμένης ερμηνείας Πρέπει λοιπόν να προσεγγίσουμε τα ιερά αυτά κείμενα, αυτά δεν θα μας προσεγγίσουν, είναι στη θέση τους Εμείς πάντα θα τα προσεγγίζουμε Και είναι και κάτι άλλο, μια μεγάλη αλήθεια Εκείνος που πάει πάρα πολύ συχνά στην Εκκλησία Όπως η γιαγιά μου και η προγιαγιά μου Ο παππούς μου και ο προπάππους μου Που πήγαιναν στην Εκκλησία πολύ συχνά Δεν έθεταν ποτέ θέμα μεταφράσεως Όταν πηγαίναμε στην Εκκλησία Εξικιούμεθα Οικειούμεθα Με τα ιερά αυτά κείμενα Και πώς να το κάνουμε Και αγιαζόμαστε και κατανοούμε. Ύστερα, αν το θέλετε, δεν υπάρχουν πολλές άγνωστες λέξεις, διότι η λειτουργία, μάλιστα, Μεγάλου Βασιλείου, Ιερού Χρυσοστόμου,

από συντακτικής πλευράς, είναι ομαλότατα. Αν έπρεπε να κάνουμε στην πρώτη γυμνασίου που κάναμε εμείς κάποτε, πρώτη δευτέρα οκταταξίου γυμνασίου, που αντιστοιχούσε με την έκτη δημοτικού, κάναμε αρχαία, κάναμε αρχαία, θα βάζαμε το κείμενο του Μεγάλου Βασιλείου, Βασιλείου, για να σας δείξω πόσο συντακτικώς είναι ομαλά τα κείμενα αυτά. Ουσιαστικά ξέρετε τι είναι, μία τονισμένη καθαρεύουσα, τα κείμενα τα λειτουργικά μας, τίποτα άλλο. Αν βγάλετε ένα γαρ και ένα εστί, είναι τονισμένη καθαρεύουσα, δεν έχει τίποτα δυσκολίες.

Αλλά ας φύγουμε και από το θέμα αυτό, να έρθουμε σε μια άλλη απορία Λέει, η πίστη στα ζωώδια, ζώδια είναι, ή στις ερμηνείες των αστεριών, είναι ειδωλολατρία, μαγεία ή κάτι άλλο Αν δεν πρέπει να πιστεύουμε σε αυτά, γιατί υπάρχει η εμφάνιση του αστεριού στην ημέρα της γεννήσεως του Χριστού, μάλιστα Όσο για τα ζώδια παιδιά θα σας μιλήσω στον κύκλο της μαγείας Έτσι τώρα δεν θα πω τίποτε παρά μόνο ότι υπάρχουν αυτοί οι 12 αστερισμοί και δεν είναι τίποτε άλλο παρά αστέρια τα οποία έχουν μια σταθερή θέση μεταξύ τους και αυτή η σταθερή σχέση βέβαια είναι σχετική διότι όπως η Μεγάλη Άρκτος επί παραδείγματι ή η Μικρή Άρκτος

Τα αστέρια αυτά έχουν σταθερή απόσταση μεταξύ τους σχετικά, διότι δεν είναι απολύτως σταθερή, αλλάζει. Δηλαδή, οι αρχαίοι Έλληνες έβλεπαν άλλο σχήμα της Μεγάλης Άρκτου, λίγο διαφορετικό το βλέπουμε εμείς. Έχουν αλλάξει τη θέση τους τα αστέρια αυτά.

και υπάρχει η πίστη ότι εκείνος που, δωδεκαστέρια, δωδεκαμήνες, ένας χρόνος, εκείνος που γεννιέται σε κάποιο μήνα, είναι κάτω από την επίδραση του ζωδίου του και συνεπώς δέχεται επιδράσεις, η τύχη του, τα σούπα, τα μούπες, από το ζώδιο, ποιο ζώδιο είσαι, πότε γεννήθηκες, και τα λοιπά και μαντεύονται από εκεί, όπως και υπάρχουν τα γνωστά εκεί, κάθε μέρα σε εφημερίδες, ποιο μήνα γεννήθηκες, να πας να βρεις εκεί, τι λέει σήμερα το ζώδιό σου, αν θα περάσεις καλά ή δεν θα περάσεις καλά.

Θα μιλήσω γι' αυτό στη θέση περί μαγείας. Αλλά επειδή όμως γίνεται αναφορά για το Αστέρι της Γεννήσεως, θα ήθελα δύο μόνο λόγια να πω γι' αυτό. Το αστέρι, παιδιά, της Γεννήσεως, από την περιγραφή που έχουμε από τον Ευαγγελιστή Ματθαίο, δεν είναι περιγραφή ενός φυσικού αστέρος, διότι δεν έχουμε φυσική κίνηση αστέρος.

Είναι γνωστό ότι τα αστέρια όλα, σε σχέση με εμάς που κινούμεθα με αυτά, δηλαδή όπως κινούμεθα, ανατέλλουν και δύουν, ο ήλιος ανατέλλει και δύει, η σελήνη ανατέλλει και δύει, αλλά και όλα τα αστέρια ανατέλλουν και δύουν.

Βέβαια, αυτή η ανατολή και δύσις όλων των αστέρων, είναι γιατί η γη γυρίζει και αλλάζει η θέση της και συνεπώς βλέπει ένα αστέρι ότι ανατέλλει και μετά δύει. Το αστέρι που ενεφανίστη στη γέννηση του Χριστού δεν ακολουθούσε αυτή την πορεία.

Αλλά βλέπουμε το εξής, εκείνο που λέει είδαμε την Ανατολή, δεν σημαίνει Ανατολή ως γεωγραφικό σημείο που λέμε η Ανατολή. Ο Βορράς, ο Νότος, δεν είναι γεωγραφικό σημείο, Ανατολή θα πει κάτι που ανέρχεται προς τα πάνω.

Η λέξη Ανατολή αναφέρεται και στο βλάστημα των χορταριών. Λέγει στο βιβλίο της Γενέσεως, ο Θεός να ανατείλει, να ανατείλει γη βοτάνην χόρτου. Ανατολή, ανατέλλω, φυτρώνω, βγαίνω, ανεβαίνω προς τα πάνω.

Χωρίς αυτό να σημαίνει, όταν είπαν οι μάγοι εκ Περσίας, εκ Περσίας, από την Ανατολή, είδαμε λέει τον αστέρα αυτού εν τη Ανατολή, δηλαδή στο ανέβασμά του και όχι στο σημείο Ανατολή, το γεωγραφικό σημείο, ένα, δεύτερον, το αστέρι αυτό καθοδηγούσε τους μάγους, είναι αδιανόητο πράγμα ένα αστέρι να καθοδηγεί τα βήματα ενός ανθρώπου, είναι αδιανόητο.

Σας είπα, εκείνα τα άστρα ανατέλλουν και δύουν. Εδώ όμως βλέπουμε ότι το αστέρι αυτό καθοδηγεί τους μάγους. Όταν έρχονται στα Ιεροσόλυμα το αστέρι χάνεται, ερωτούν περί του Μεσσίου, πού ο βασιλιάς των Ιουδαίων γεννάται.

Υπήρχε αυτή η παράδοση ίσως από την προφητεία εκείνη του Βαλαάμ, εκείνου του ψευδοπροφήτου, που όμως παρά τα αυτά του έβαλε ο Θεός στο στόμα αληθινή προφητεία, τότε με τους Μωαβίτας είναι μια ιστορία που αναφέρεται στο βιβλίο των αριθμών, και μίλησε εκεί ότι θα ανατείλει αστέρι, λέγει, εις τον οίκον Ιακώβ, μεγάλος άνθρωπος αστέρι, έτσι έχοντας και την παράδοση και ίσως έμπνευσης Θεού, δεν ξέρουμε πιο πολλά, οι άνθρωποι αυτοί αναζητούν τον Μεσσίαν στα Ιεροσόλυμα, διότι το αστέρι τους πήγε στα Ιεροσόλυμα.

Γιατί τους πήγε στα Ιεροσόλυμα και όχι στην Βηθλεέμ, απλούστατα, διότι έπρεπε να μάθουν οι άρχοντες ότι γεννήθηκε ο Χριστός. Χάνουν το αστέρι, όταν βγήκαν έξω από την πόλη, από την προφητεία τώρα οδηγούμενοι από τους γραμματείς και φαρισαίους που είπανε και τους άρχοντες ότι γεννιέται στη Βηθλεέμ. Μόλις βγήκαν από τα Ιεροσόλυμα, να το το αστέρι.

Μια πρώτη απορία λέγεται εξής. Πώς θα πρέπει να είναι ντυμένος ο γαμπρός κατά την ώρα του γάμου; Τι συμβολίζουν τα παρανυμφάκια και τι οι μπουμπουνιέρες. Ακόμη τι συμβολίζει το ότι ο παπάς και οι νεόνυφοι γυρίζουν γύρω από το τραπεζάκι, καθώς και τα κουφέτα και το ρύζι που ρίχνουν πάνω τους. Λοιπόν παιδιά, γελάσατε. Και εγώ γέλασα όταν τη διάβασα.

Αλλά προσέξτε όμως, υπάρχει ένα σημείο για το οποίο κάτι έχουμε να πούμε. Βέβαια, εκείνος που έριξε την απορία, σεβαστή η απορία του, μήπως σε όλα αυτά υπάρχει κάποιος συμβολισμός. Θα λέγαμε ότι ως προς τα ρούχα τίποτε το πιο ιδιαίτερο, απλώς είναι τα καλά τους ρούχα. Τώρα αν η γυναίκα φοράει εκείνα τα λευκά είναι γιατί θέλει να δείξει αγνότητα. Ακούστε τι ειρωνεία.

Προχωρούν οι σχέσεις πρώτου γάμου και θέλουμε τώρα με το λευκό χρώμα να δείξουμε αγνότητα. Και άνθη πορτοκαλιάς τι ειρωνεία. Και κρίνα λευκά τι ειρωνεία. Πόπο η ειρωνεία. Τέλος, όσο για το ρύζι, τα κουφέτα που είναι άσπρα, και το ρύζι βεβαίως είναι άσπρο, είναι όλα σύμβολα αγνότητος, σύμβολα ευτυχίας κτλ.

Αυτά δεν μας ενδιαφέρουν, είναι απλώς, έχουν ένα κοσμικό χαρακτήρα περισσότερο, δεν είναι δηλαδή και κατακριτέα, αλλά ένα σημείο μόνο, θέλω να τονίσω γιατί αυτό είναι αξιόλογο, το ότι το ζεύγος που ενυμφεύθη γυρίζει γύρω από εκείνο το τραπεζάκι που είναι το Ευαγγέλιο και λοιπά και το οποίο ξέρετε τραπεζάκι κάποτε ήταν η Αγία Τράπεζα, διότι ο γάμος εγίνεται μέσα στην Θεία Λειτουργία όπως γίνεται και η Χειροτονία.

Γι' αυτό, αν έχετε προσέξει, ένα απομεινάρι του ότι εγίνετο ο γάμος μέσα στον χώρο της Θείας Λειτουργίας είναι ότι ξεκινάμε και λέμε την ακολουθία του γάμου με το ευλογημένη Βασιλεία, που το ευλογημένη Βασιλεία το λέμε εις την Θεία Λειτουργία, συνεπώς.

Και εκείνο το κρασί μάλιστα, το οποίο δίνεται εις τους νεονύφους και που είναι σύμβολον, θα λέγαμε, κοινής ζωής, δηλαδή ότι μαζί θα πιούμε το ποτήρι της ζωής, και αυτό είναι υποκατάστατον το ότι οι νεόνυφοι μέσα στη Θεία Λειτουργία κοινωνούσαν.

Κατά τη διάρκεια δε της Θείας Λειτουργίας, μέχρι που να έρθει η ώρα να παντρευτούν, ο γαμπρός ήτανε κοντά στην εικόνα του Χριστού και η νύφη κοντά στην εικόνα της Παναγίας. Και μετά έγινε ο γάμος κλπ. Προσέξτε, τέλος πάντων, όπως σήμερα το πράγμα έχει διαμορφωθεί από πλευράς συμβόλων κλπ.

Το ότι γυρίζουν γύρω-γύρω από το τραπεζάκι, είναι ο ίδιος λόγος που γυρίζουμε και στα εγκαίνια ενός ναού, με Άγια Λείψανα επί Δισκαρίου, που ο Επίσκοπος, μαζί με τον Κλήρον και το λαό, κλείνοντας την πόρτα του ναού, γυρίζουν γύρω-γύρω.

Τι κάνουν εδώ; Γίνεται μία περιχαράκωση του χώρου. Προσέξτε τι είπα, περιχαράκωση του χώρου, βάζω μάντρα, μία νοητή μάντρα βάζω γύρω από ένα χώρο. Ποιος είναι αυτός ο χώρος; Είναι ο χώρος της οικογενείας, που σημαίνει ότι ο χώρος της οικογενείας του ανδρογύνου είναι ιερός, προσέξτε, και άβατος.

Δεν μπορείς να μπεις μέσα σε αυτόν τον ιερόν χώρον του γάμου δύο ανθρώπων, ιερός και άβατος. Μόνο οι δύο αυτοί σύζυγοι έχουν να επιτελέσουν το πιο ιερόν έργο επάνω εις τη γη. Ο άνδρας θα γίνει πατέρας και η γυναίκα θα γίνει μητέρα, χωρίς τις επεμβάσεις, προσέξτε, κανενός.

Ούτε γονέων, ούτε κανενός, είπα επεμβάσεις, όχι συμβουλές, άλλο πράγμα είναι η συμβουλή και άλλο πράγμα είναι η επέμβαση. Ο χώρος δε αυτός, σας είπα, είναι ιερός, που σημαίνει ότι δεν πρέπει να υπάρχει τίποτε το βέβηλον.

Όταν κτίσουμε ένα κτίσμα και θα προοριστεί για ναό του Θεού, για λατρεία, και κάνουμε αυτήν την νοητήν περιχαράκωση, μπορούμε εδώ μέσα να κάνουμε μια αμαρτία; Μπορούμε εδώ μέσα να κάνουμε μια βεβήλωση; Που σημαίνει, ο ιερός χώρος του γάμου δεν επιδέχεται βεβήλωση, και η βεβήλωση ξέρετε ποια είναι; Η πρώτη και η σπουδαία είναι η μοιχεία.

Αυτή είναι η μεγάλη βεβήλωση του ιερού χώρου του γάμου, αλλά και μέσα στον ίδιο το χώρο του γάμου, αν οι σύζυγοι είναι απρόσεκτοι, μπορούν πάλι να βεβηλώσουν τον χώρο αυτόν. Όπως βλέπετε λοιπόν, η απορία είχε κάτι αξιόλογο που μπορούσε να απαντηθεί.

Το ίδιο πρόσωπο κάνει μια δεύτερη απορία, μια δεύτερη ερώτηση.

Δεσμεύθηκε η Θεία Φύση του Χριστού από το σώμα του κατά την ενανθρώπησή του; Εάν ναι, τότε πώς μπορούμε να λέμε ότι ο Θεός είναι πανταχού παρών, εφόσον σαν άνθρωπος βρισκόντανε πάντοτε σε έναν ορισμένο τόπο και όχι οπουδήποτε;

Με την ενανθρώπησή του δεν έχουμε μία διάσπαση της Αγίας Τριάδος, ότι δηλαδή χωρίστηκε ο Θεός Υιός από τον Θεόν Πατέρα και το Άγιον Πνεύμα; Είναι πολύ αξιόλογη απορία, αλλά θα σας έλεγα όμως, παιδιά, ότι ενώ ο Υιός έγινε ολόκληρος άνθρωπος, όχι ένα κομματάκι της Θεότητας έγινε άνθρωπος, ούτε μπήκε μέσα σε έναν άνθρωπο, έγινε άνθρωπος, που σημαίνει, σημαίνει ότι προσέλαβε και σώμα και ψυχή ανθρωπίνη.

Είναι και ο Λόγος, ο Θεός Λόγος, η Θεότητα, αλλά ταυτόχρονα, ενώ έγινε ολόκληρος άνθρωπος, ολόκληρος βρίσκεται και πανταχού παρών, διότι είναι ο άπειρος και αιώνιος Θεός. Πολύ ωραία, δηλαδή δεν έχουμε εγκλώβιση μέσα στην ανθρωπίνη φύση του Υιού και Λόγου του Θεού, και συνεπώς δεν έχουμε χωρισμό από τον Πατέρα και το Πνεύμα το Άγιο.

Δεν εχωρίστη από τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, ενώ είναι ολόκληρος μέσα στην ανθρωπίνη φύση, ταυτόχρονα είναι ηνωμένος με τον Πατέρα και τον Άγιο Πνεύμα. Πολύ ωραία το λέγει αυτό ένας οίκος των χαιρετισμών της Θεοτόκου.

Όλος ην εν τοις κάτω, ολόκληρος είναι το κάτω στη γη, που στην ανθρωπίνη του φύση, ολόκληρος και τοις άνω. Ουδόλως απήν ο απερίγραπτος Λόγος, και ως προς τον ουρανό ουδόλως ήτο απών ο Λόγος ο απερίγραπτος, ο οποίος δεν είναι περιγεγραμμένος, δεν ορίζεται, αυτό θα πει απερίγραπτος. Συγκατάβασις γαρ θεϊκή, ου μετάβασις δε τοπική γέγονε. Συγκατέβη η Θεότητα και δεν πήγε από τον ένα τόπο στον Δεν κατέβη και από τον ουρανό στη γη, ώστε να μην είναι στον ουρανό και να είναι, όχι βεβαίως, πανταχού παρόν. Όχι παιδιά, είναι πανταχού παρόν. Ένα πολύ δε ωραίο τροπάριο των Χριστουγέννων το λέγει ως εξής· Ο Αχώρητος Παντί, Πώς εχωρήθη εν γαστρί; Εκείνος που δεν χωράει πουθενά, είναι εκτός χώρου και χρόνου, πώς χώρεσε μέσα στα σπλάχνα της Θεοτόκου; Ο εν κόλποις του Πατρός, Πώς εν αγκάλαις της Μητρός; Εκείνος που είναι στους κόλπους του Πατρός, δηλαδή ο ομοούσιος, μία ουσία, πώς βρέθηκε στην αγκαλιά της Μητέρας; Πάντως ως οίδεν, ως ηθέλησε και ως ηυδόκησε,

Πάντως, όπως εκείνος ξέρει, όπως εκείνος θέλησε, όπως εκείνος ευδόχησε, άσαρκος γαρ' όν εσαρκώθη εκόν, ενώ η το άσαρκος θεληματικά εσαρκώθηκε και γέγονεν ο όν, ο ουκίν δι' ημάς, και έγινε ο υπάρχον εκείνο που δεν ήταν πρώτα, δηλαδή άνθρωπος και έγινε και άνθρωπος χωρίς να πάβει να είναι ο υπάρχων και ο πανταχουπαρών για μας και μη εξτάστης φύσεως δεν ξέφυγε από τη θεϊκή του φύση με τέσχε του ημετέρου φυράματος με τέσχε της δικής μας φύσεως διπλούς ετέχθη διπλούς και Θεός τέλειος και άνθρωπος τέλειος Χριστός τον αν ο κόσμο θέλω να αναπληρώσει

Αυτά θα είχαμε, λίγα λόγια, παιδιά, να απαντήσω και στην απορία αυτή που ετέθη. Και έρχομαι τώρα σε μία τρίτη απορία.

Ερρίφθησαν δύο απορίες για το θέμα αυτό. Η μία λέγει, θα ήθελα την έγκριτη γνώμη σας σχετικά με το θέμα του προσκοπισμού. Και η άλλη συμπληρώνει, ο προσκοπισμός έχει τις ρίζες του στον μασονισμό, από πού αυτό φαίνεται;

Λοιπόν παιδιά, για τον προσκοπισμό θα μιλήσουμε ιδιαίτερα όταν θα μιλήσουμε για τον μασονισμό, διότι πράγματι ο προσκοπισμός έχει σχέση με τον μασονισμό. Και από πού φαίνεται; Από ντοκουμέντα δικά τους, έγγραφα. Από δικά τους ντοκουμέντα, δεν είναι δηλαδή ούτε μια φλυαρία ούτε μια συκοφαντία. Από δικά τους έγγραφα φαίνεται ότι ο προσκοπισμός έχει σχέση με τον μασονισμό.

Επειδή όμως θα μιλήσουμε σε ειδικό θέμα για τον μασονισμό, για αυτό το λόγο δεν απαντώ τώρα για τον προσκοπισμό, παρά μόνον επιγραμματικά ό,τι σας είπα.

Και ερχόμεθα σε μία τετάρτη απορία, γιατί όλοι οι Άγιοι της Εκκλησίας μας είναι λευκοί, δηλαδή κρίμα, δεν έχουμε κίτρινους και μαύρους. Θα λέγαμε παιδιά, γιατί ακόμα το Ευαγγέλιο δεν κηρύχθηκε σε όλο τον κόσμο, ώστε να έχουμε και Κινέζους Αγίους και μαύρους, θα λέγαμε Αφρικανούς Αγίους.

Βέβαια, κανείς δεν ξέρει, πως οι Άγιοι στην Κίνα υπάρχουν, έχουν μαρτυρήσει, ο Θεός ξέρει, διότι στην Κίνα βεβαίως δεν έλειψε ο Χριστιανισμός, πήγε ο Χριστιανισμός. Αλλά βέβαια δεν επεξετάθη, ο Θεός το γνωρίζει αυτό, όπως και στην Αφρική, όπως έχουμε τον Άγιο Μωυσέα, τον Αιθίωπα, ήταν ένας λήσταρχος αυτός, μαύρος ήτο και έγινε άγιος, μάλιστα τελούμε και τη μνήμη του, μαύρος ήτο.

Αλλά εάν δεν έχουμε κίτρινους και μαύρους Αγίους, είναι γιατί ακόμα ο Χριστιανισμός δεν έφτασε μέχρι σ' αυτούς, δεν εδραιώθηκε, δεν πέρασαν τα χρόνια για να έχουμε και από αυτούς Αγίους. Αυτό όμως είναι για ντροπή μας, διότι κρατήσαμε για λογαριασμό μας τα προνόμια του Χριστιανισμού, αργήσαμε πολύ να μεταδώσουμε το μήνυμα του Ευαγγελίου, και αυτό βεβαίως είναι ένα χρέος της Ιεραποστολής. Ας ευχόμαστε πάντοτε το Ευαγγέλιο να ακουστεί σε όλο τον κόσμο, σε όλη τη γη και έτσι όλες οι φυλές να δώσουν Αγίους, διότι το βιβλίο της Αποκαλύψης μας λέγει ότι από όλες τις φυλές και γλώσσες θα υπάρχουν Άγιοι που θα σωθούν.

Ένα άλλο λέγει το εξής·

Ευσέβεια ή νεοτερισμός μπορεί να χαρακτηριστεί η προσπάθεια ορισμένων ανθρώπων που βρίσκονται ίσως και μέσα στον εκκλησιαστικό χώρο να παρουσιάζουν έργα θρησκευτικά, όπως η Αποκάλυψη, δοσμένα όμως με το πιο σύγχρονο τρόπο, εντός εισαγωγικών, ορχήστρα κλπ.

Προφανώς αναφέρεται σε μια εκδήλωση που έγινε εδώ στη Λάρισα, εκείνος που ερωτά, γύρω από το θέμα αυτό. Βέβαια αναμφισβήτητα πρέπει να υπάρξει ένας σεβασμός των ιερών κειμένων. Και δεν μπορούμε να τα κακοποιούμε, τα ιερά κείμενα της Εκκλησίας μας, όπως την Αποκάλυψη ή ό,τι άλλο βιβλίο της Αγίας Γραφής, ούτε με τον κινηματογράφο, όπως μεταφέρουμε το βίο του Χριστού στον κινηματογράφο, παλιά ιστορία αυτή, ή να κάνουμε θεατρικές παραστάσεις και να παρουσιάζουμε είτε με καλήν πρόθεση, είτε με κακήν, για να ειρωνευτούμε, για να υποτιμήσουμε, να βρίσουμε, να κοροϊδέψουμε την θρησκεία, δεν πρέπει αυτό να γίνεται και πρέπει να υπάρχει ένας σεβασμός των ιερών κειμένων.

Βέβαια στη Δύση η μουσική έχει εμπνευστεί από αγιογραφικά κείμενα, λέμε για παράδειγμα τα κατά Ιωάννην πάθη του Μπαχ ή τα κατά Ματθαίον πάθη του Μπαχ. Δηλαδή ο Μπαχ, ο οποίος δεν ήταν παρά ψάλτης, αλλά με την έννοια ότι έπαιζε όργανο και έτσι έκανε συνθέσεις από την Αγία Γραφή, από τα Πάθη κατά Ιωάννη, το κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο, τα οποία παρουσίαζε βέβαια ως μουσική λατρείας μέσα εις τον χώρο της Εκκλησίας, της Θείας Λειτουργίας κλπ.

Εμείς αυτό δεν το έχουμε, εμείς δηλαδή τα ιερά κείμενα τα έχουμε φυσικά ως είναι, εάν μελοποιούμε, τα μελοποιούμε όπως είναι οι ψαλμοί, επί παραδείγματι, μελοποιούμε πάντοτε κάτω από τις αυστηρές προδιαγραφές της ιεράς μουσικής, η γνωστή μας μουσική που είναι η Βυζαντινή μουσική.

Δυστυχώς όμως, κυρίως στις μέρες μας, δεν υπάρχει αυτός ο σεβασμός. Και έτσι μπορεί να κακοποιηθούν τα ιερά κείμενα και να γελοιοποιηθούν. Αυτή η τελευταία που έγινε εκδήλωση, εδώ στη Λάρισα, Και είχε θέμα την Αποκάλυψη, εγώ δεν ήμουνα, συνεπώς δεν μπορώ να δώσω καμία μαρτυρία, τι ακριβώς έγινε.

Απλώς σας διαβάζω μια επιστολή που εστάλη στην Ελευθερία και σας διαβάζω χαρακτηρισμό.

Λέγει, αγαπητή Ελευθερία, παρακολούθησα χθες στον Γαλαξία και τα λοιπά μια συναυλία και τα λοιπά, με τίτλο βασισμένο, λέει, στην Αποκάλυψη του Ιωάννη. Αυτό που είδαμε και ακούσαμε όμως, κάθε άλλο παρά Αποκάλυψη ήταν.

Τι ήταν; Πώς να το ονομάσω; Τερατούργημα, εξάμβλωμα, κατακρεούργημα της Αποκάλυψης, βεβήλωση, ιεροσυλία. Ο συνθέτης με το έργο του αυτό, εντός εισαγωγικών, μοντέρνα χορευτική μουσική που παραλίγο να ξεσηκώσει τους ακροατές σε χορό, εισάγει κενά δαιμόνια και επικίνδυνα για την Ορθόδοξη πίστη μας.

Αυτά γράφει ένας επιστολογράφος, ο οποίος βεβαίως δεν είναι κληρικός και ο οποίος δίδει την εικόνα του πράγματος. Ναι παιδιά, όταν επάνω στη σκηνή ανεβάσουμε θέματα λατρείας, θέματα ιερών κειμένων, πρόσωπα ιερέων, μοναχών κτλ.

Αντιλαμβάνεστε, όπως μάλιστα υπάρχει μία διάθεση στην εποχή μας διαπομπεύσεως της πίστεως, είναι πάρα πολύ φυσικό. Όλα αυτά έχουν ελαφρύ χαρακτήρα, ασοβάρευτο χαρακτήρα και βέβαια δεν επιτρέπεται όλα αυτά να χρησιμοποιούνται για να πλήττωμε και να κοροϊδεύουμε την πίστη και τα ιερά κείμενα.

Έρχομαι σε μίαν έκτη, αυτή η έκτη έχει παρακάτω άλλη μία, από άλλον γραμμένη βεβαίως, και ουσιαστικά συμπίπτουν αυτές. Βλέπουμε, λέγει ο Ερωτών ή η Ερωτώσα, ότι η Αγία Γραφή λέγει ότι τον κόσμο τον δημιούργησε ο Θεός, μάλιστα, δηλαδή ότι έκανε τη θάλασσα, έφτιαξε τη γη και τον ουρανό.

Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι η γη προήλθε από έκρηξη του ηλίου και ότι τα νερά έγιναν από την ένωση υδρογόνου και οξυγόνου. Τώρα, τι μπορούμε να πιστέψουμε;

Η δεύτερη απορία λέγει, Υπάρχει σύγκρουση μεταξύ επιστήμης και θρησκείας στο θέμα της δημιουργίας του κόσμου και ανθρώπου;

Παιδιά, δεν υπάρχει ούτε μία αντίφαση.

Του ότι η επιστήμη μας λέει ή μπορεί να μας λέει ότι έγινε το νερό από υδρογόνο και οξυγόνο, σε τι έρχεται σε αντίθεση με την Αγία Γραφή που λέει ο Θεός έκανε την θάλασσα; Τι θα έπρεπε να γράφει η Αγία Γραφή;

Ότι ο Θεός έκανε το οξυγόνο, έκανε και το υδρογόνο, τα ένωσε και έκανε το νερό, αυτό κάπως θα έπρεπε να γράφει η Αγία Γραφή. Αναμφισβήτητα όχι. Αλλά δεν υπάρχει καμία αντίφαση. Πρέπει όμως να σας πω τα εξής, για να τα ξέρετε μια για πάντα, ότι οι μεν επιστήμονες, ό,τι λέγουν, επειδή φυσικά δεν ήσαν παρόντες κατά τη δημιουργία, δεν μπορούν να έχουν εικόνα της δημιουργίας του κόσμου.

Αυτή η εικόνα λέγεται, και πολύ ορθά στον χώρο της επιστήμης λέγεται, κοσμοείδωλον, δηλαδή το είδωλον του κόσμου. Όχι πως έγινε αλλά πως είναι, εάν δια το υπάρχον σύμπαν δεν μπορούμε να έχουμε εικόνα, προσέξτε με.

Δια το υπάρχον σύμπαν δεν μπορούμε να έχουμε εικόνα γιατί δεν μπορούμε να μπούμε στα μυστικά του έως στο βάθος των και φτιάχνουμε αυτό που λέμε θεωρία, δηλαδή φτιάχνουμε ένα είδωλον του σύμπαντος το οποίο να αποκαλούμε κοσμοείδωλον, πόσο περισσότερο δεν μπορούμε να γνωρίζουμε το πως έγινε η δημιουργία.

Επειδή όμως ο άνθρωπος φύσει ορέγεται ή εκ φύσεως αγαπά να γνωρίζει, γι' αυτό το λόγο φτιάχνει πάντοτε κάποιες εικόνες που τις βασίζει σε κάποιες ενδείξεις. Δηλαδή φτιάχνει τις λεγόμενες επιστημονικές θεωρίες, λέει ότι το σύμπαν ήταν μια μάζα φοβερής, θα λέγαμε, πυκνότητος, αυτή η μάζα διεσπάστη και άρχισε να δημιουργείται το σύμπαν ή ο ήλιος διεσπάστη και έκανε τους δικούς του, τα δικά του παιδιά, τους πλανήτες, τους γνωστούς μας, ένας από τους οποίους πλανήτες είναι και η γη μας, ότι αυτά έγιναν σε κάποια στιγμή χρόνου ακαριέως ή χρειάστηκαν δισεκατομμύρια χρόνια για να γίνουν.

Όλα αυτά, παιδιά, αποτελούν ένα επιστημονικό πίστευμα. Δεν μπορούμε να πούμε τίποτε ότι είναι σίγουρο, απόδειξη ότι οι ίδιοι επιστήμονες λένε τα διαφορετικά μεταξύ τους. Και δεύτερον, έχουμε διαρκώς αλλαγή αυτών των θεωριών. Σήμερα λέμε αυτή τη θεωρία, αύριο έχουμε μία τελειωτέρα θεωρία, την μεθεπομένη έχουμε μία άλλη θεωρία και ούτω καθεξής.

ή μπορούμε να επιστρέψουμε σε μία παλαιοτέρα θεωρία την οποία μπορούμε να την κάνουμε καλυτέρα. Και όλα αυτά πού, πώς στηρίζονται επάνω σε κάποιες ενδείξεις. Διότι αν η επιστημονική θεωρία στηριχθεί επάνω σε μίαν απόδειξη, τότε δεν έχουμε πλέον επιστημονική θεωρία, αλλά έχουμε επιστημονική αλήθεια.

Άλλο λοιπόν είναι η επιστημονική θεωρία και άλλο πράγμα είναι η επιστημονική αλήθεια. Επί παραδείγματι, η γη γυρίζει, ο ήλιος γυρίζει κάποτε, δεν είναι μια θεωρία, ας πούμε, του Πτολεμαίου; Κάποτε όμως υπετέθη, όχι, η γη γυρίζει γύρω από τον ήλιο, μάλιστα, αυτό απεδείχθη, απεδείχθη περίτρανα, περίτρανα, χωράει καμία αμφιβολία; Όχι, αυτό πια δεν είναι επιστημονική θεωρία, αλλά είναι επιστημονική αλήθεια.

Για να καταλάβετε ποια είναι η διαφορά του ενός από το άλλο. Αλλά προσέξτε κάτι, παιδιά.

Εγώ θα σας πω τι λέει ακριβώς η Αγία Γραφή και πώς μπορούμε να τη δούμε στο θέμα της δημιουργίας. Η Αγία Γραφή δεν είναι ένα επιστημονικό σύγγραμμα, αλλά είναι ένα βιβλίο που με δημώδη τρόπο θέλει να πληροφορήσει στους ανθρώπους της κάθε εποχής και της κάθε μορφώσεως, ότι ο Δημιουργός του Παντός είναι ο Θεός. Αυτό ενδιαφέρει την Αγία Γραφή και όχι να εισαγάγει επιστημονικούς όρους ή ό,τι άλλα.

Παρά την δημώδη, θα λέγαμε, προσφορά της Αγίας Γραφής περί της δημιουργίας του κόσμου, παρά ταύτα έχουμε ακρίβειες που καταπλήσσουν. και δεν έχω παρά να σας πω το εξής, λέει η Αγία Γραφή ότι την πρώτη ημέρα έγινε το φως, ο ήλιος έγινε την τετάρτη ημέρα, το φως με τον ήλιο δεν έχει καμία σχέση, διότι ο ήλιος είναι ένα σώμα που είναι φορεύς του φωτός, αλλά δεν είναι όμως ο ήλιος φως και η γη μπορεί να γίνει φως για μια στιγμή Και εγώ αν έχω τώρα έναν αναπτήρα και τον άψω κάνω φως, έχω σπίρτα στην τσέπη μου, παίρνω ένα σπίρτο, το τραβάω επάνω στο κουτί και σας λέω, είπα να γίνει φως και έγινε φως, ορίστε, φως, οι λάμπες φέγγουν από πάνω μας, τι είναι, φως, αυτά είναι φορείς, ο κόσμος, συγγνώμη, ο ήλιος είναι φορέας του φωτός, περίεργο πράγμα είπαν τον περασμένο αιώνα οι επιστήμονες, λάθη, κολοκύθια, παραμύθια,

Είναι δυνατόν ποτέ να έχουμε φως χωρίς τον φορέα; Και όμως παιδιά, απεδείχθη στον αιώνα μας ότι το πρώτο πράγμα που έγινε όντως ήτανε το φως. Διότι το φως είναι ενέργεια. Ετέθη το ερώτημα, τι έγινε πρώτο;

Η ενέργεια ή η ύλη όταν ξεκίνησε το σύμπαν; Και οι επιστήμονες σήμερα μας λένε, Η ενέργεια

Προηγείται η ενέργεια της ύλης και εκ της ενεργείας έχουμε την ύλη και είναι γνωστό ότι έχουμε πολλές μορφές ενεργείας. Η αρίστη μορφή είναι το φως, η κατωτέρα μορφή είναι η θερμότης. Υπό την αρίστη μορφή λοιπόν έχουμε την ενέργεια που είναι το φως και το μεγαλειώδες. Ο Θεός είπε να γίνει φως και είναι φως και από το φως τώρα γίνεται ολόκληρη η δημιουργία.

Θέλετε τα 90 τόσα στοιχεία του καταλόγου του Μεντελεγέφ. Καταπληκτικό, καταπληκτικό. Ποιο είναι το πρώτο στοιχείο σε αυτόν τον κατάλογο; Το υδρογόνο. Πώς μπορούσε να μιλάει η Αγία Γραφή για το υδρογόνο; Ακούστε το. Γράφει η Αγία Γραφή για το υδρογόνο; Ναι, ναι. Για το υδρογόνο. Ναι, ναι. Ακούστε.

Είναι από την επιστολή του Αποστόλου Πέτρου τη Δευτέρα, 3,5-7. Οι ουρανοί, λέγει ο Απόστολος Πέτρος, ήσαν έκπαλαι και γη εξ ύδατος και δι' ύδατος συνεστώσα τω του Θεού Λόγω.

Προσέξτε λοιπόν, οι ουρανοί λέγει ήσαν έκπαλαι, από παλιά, και η γη. Όταν λέει η ουρανία, είναι το σύμπαν, δεν είναι οι πνευματικοί ουρανοί. Και η γη ήσαν εξ ύδατος. Θα πει εξ ύδατος, το νερό είναι υδρογόνο και οξυγόνο, λοιπόν μιλάει για το νερό για να μιλήσει για το υδρογόνο, μιλάει για το νερό για το υδρογόνο και το αναφέρει. Πώς θα το πει; Μιλάει για το νερό, το νερό πέρα έχει υδρογόνο, εξ ύδατος και δι' ύδατος, έγινε από το υδρογόνο και με το υδρογόνο κοσμείται το σύμπαν, εξ ύδατος και δι' ύδατος.

Διά του υδρογόνου έχουμε την ποικιλία των στοιχείων. Καταπληκτικό. Και όλα αυτά πώς; Τω λόγω, τω του Θεού λόγω. Ο Θεός είπε και έγιναν. Καταπληκτικό, παιδιά. Θέλετε παρακάτω; Οι δε νυν ουρανοί και η γη τω αυτού λόγω τεθησαυρισμένοι εισί πυρί, τηρούμενοι εις ημέραν κρίσεως και απωλείας των ασεβών ανθρώπων, ότι οι κτίσεις είναι ταμείων πυρός.

Ξέρετε ποιο είναι αυτό το πυρ σήμερα, αυτό που το βγάζουμε και έχουμε τρελαθεί; Η ραδιενέργεια.