Ἡ Ἀποκάλυψις τοῦ Ἰωάννου 100

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· τὸ ἀναλλοίωτο ἑλληνικὸ πρωτότυπο εἶναι τὸ ἔγκυρο κείμενο.

I am the Alpha and the Omega, the First and the Last, the Beginning and the End. After speaking, beloved, of the reward he will give to those who remain faithful to his will, Christ adds and says: I am the Alpha and the Omega, I am the First and the Last, I am the Beginning and the End.

Why does the Lord add this in verse 13 of the last chapter of the Apocalypse? Because when he promises a reward, someone might ask: and from whom will I receive my reward? And the Gospel sense of this reward we analysed last time, you will remember.

From whom? From the one who is the Alpha and the Omega, who is the First and the Last, who is the Beginning and the End. So it is altogether necessary to define who it is that will give the reward.

This is the fourth time that Christ is mentioned, that he himself says of himself that he is the Alpha and the Omega, the First and the Last. The fourth and the last time in the book of the Apocalypse. This designation, that is, this title, belongs to God alone.

Which shows that, by Jesus Christ taking this title for himself, he is God.

That it clearly refers to Christ, he tells us in the first chapter, verse 17. I am, says Christ, when he appears for the first time to John, the First and the Last. I am the First and the Last, the Alpha and the Omega, and the living one, the one who lives, and I was dead, and behold, I am alive unto the ages of ages.

I am the one who became dead, and behold, now I live, and I live eternally. But God does not die; only God become man dies, with respect to his human nature. So clearly this passage, I am the Alpha and the Omega, refers to Jesus Christ, most clearly.

Therefore Jesus Christ, by taking this name, takes the name of God, because he is God.

Arethas writes that Aristotle says this: these very things, according to the Stagirite, Aristotle, are symbols of the impressions expressed in the voice. These are names offered as clear signs, as weighty symbols, to distinguished people.

But, that is, people use these symbols; Christ, however, also uses them. And note that in the Old Testament this is said of God as well. He is the One who has neither beginning nor end; He is without beginning and without end. Therefore, this is what it means when He says, "I am the first and the last," as we shall see further on.

Why exactly these symbols, Alpha and Omega? Saint Andrew of Caesarea interprets them and says: First, 'I am the Alpha and the Omega, the beginning and the end, the first and the last.' Look here at the synonymy, so to speak: Alpha and Omega, the first pair.

Beginning and end, because Alpha is the first letter of the alphabet, and Omega is the last. The first and the final, the first and the last: in other words, there are three pairs used to express the same thing. Second, Saint Andrew continues: For neither before Me nor after Me is there any God.

And the Alpha and the Omega declare that there is nothing older than the beginning, nor is there an end to the divine authority and kingship. That is, neither before me nor after me is there any God; there is no God before God, nor after God, as if the life of God were somehow ending, will there be some other God.

This is what I am the Alpha and the Omega means. Furthermore, that there is nothing older, that is, more ancient, than the beginning, than the Alpha, which means there is nothing older or more ancient than God. It is that exceedingly foolish and unphilosophical thing, and certainly altogether untheological, that some say: And who made God?

But if someone made God, then he would be older than God. And if he were older than God, he would be God. But God has nothing older than Himself, nothing more ancient than Himself. This is beyond dispute. So it shows that He has nothing older than Himself; nor is there any end to His divine authority and kingdom. That is, God, in His divine authority and in His kingdom, has no successor. He did not succeed anyone, and no one will succeed Him. He is without successor. And thirdly, Saint Andrew continues: 'Many times, as has already been said above, Christ is called Alpha because of His divinity, and Omega, that is, the last, because of His humanity.'

This is another beautiful point, a very beautiful one, from Saint Andrew. He means that when Christ says, 'I am the Alpha,' He is saying, 'I am the beginning of all things; I am the first; that is, I am God.' And when He says, 'the Omega,' the Omega refers to the last, which is human nature. It is the last letter of the alphabet. Indeed, man is the last creature of all creation. On the sixth day God made man. Therefore, since God clothed Himself in, and took on, human nature, He is the Alpha according to His divinity, and the Omega according to His humanity. But before the Passion, the Lord was giving the promise that He would depart from His disciples, yet would send the Holy Spirit. Still, He saw a fear in His disciples: would these things really happen? Now think about this for a moment.

that the rulers and the authorities of the city were hostilely disposed toward Jesus Christ. The Apostle Peter had already noted the hostile disposition of the rulers, and for this reason he tries to prevent the Lord from going up to Jerusalem. The Lord rebukes him, they enter Jerusalem, and the supper, the Paschal supper, is already being prepared.

The Lord already announces to his disciples that he is preparing for the Passion: Behold, we go up to Jerusalem, and the Son of Man will be delivered into the hands of sinners. Now, beloved, when he tells them that he will send them the Holy Spirit, it is very natural; they were twelve men, they were a small group, essentially isolated. What would these men do, they see before them the Teacher; they respect him, they revere him, they admire him, but they still do not know who he is, they have not yet grasped that he is God become man; oh, if they had known, the Yahweh of the Old Testament, the fearful one who said upon Sinai, whoever goes up the mountain will die, while Moses went up, who seized the camp of the Hebrews, fear and trembling, this one,

this one is with them, this one whom the rulers and the authorities look upon with hostility. And the Lord speaks to them about his Kingdom: I, he says, will depart and will come again, I will take you into my Kingdom. In my Kingdom there are many mansions, I would have told you if there were not, I will send you the Holy Spirit. Yes, but, yes, but, who are you, who are you?

For this reason, when He sees the disciples becoming troubled, He says to them: "Let not your heart be troubled, neither let it be afraid," John 14:27. Do not let your heart be troubled; do not be afraid. If you see Me as a mere man, "mere" with the ordinary sense of simple and nothing more, that is, if you see Me simply as an ordinary man.

I tell you this: my Father is greater than I.

If you want to see me only as a man, pay attention to this passage, for it is a thorny one. I will give it to you in two simple words, with its correct interpretation, of course. If you want to see me as a mere man, then I tell you: do not look upon me the way you look upon my Father.

Do you not have the testimony that the Father loves me? Did you not hear at my Transfiguration, 'This is my beloved Son, in whom I am well pleased'? Did you not learn, did you not hear at my Baptism the Father bearing witness to me? So then, if you suppose that in me you are seeing only my human nature, I tell you, my Father is greater than I; my Father is greater than I am.

But this is said conditionally. What does conditionally mean? Because the Son is equal to the Father. If we suppose that you are seeing me only as a man, and just as at this moment you are looking upon me as a man, then in that sense I tell you that my Father is greater. The millennialists seize on this and get tangled up here. The Father, they say, is greater than the Son. But it is said conditionally. That is how the Fathers of our Church interpret it: conditionally. If you see me only in my human nature. Because I see you growing fearful and troubled, Christ could say nothing more to them; he tells them, I have many things to say to you, but you cannot bear them now, for they could not bear them, because they did not yet have Pentecost. But when Pentecost came, then they understood who Jesus Christ is. Now, in the Apocalypse, Christ does not say what he said in the Gospels,

that is, 'Let not your heart be troubled, neither let it be afraid.' The atmosphere then was psychologically charged, in that upper room, under the fear of the Jews; the Hebrews were there, the disciples were there. But now things are not like that. Jesus is the glorified one. He has no need to say, 'My Father is greater than I.' Rather, what does he say? 'I am the Alpha and the Omega.' Because now his disciples, the Church, finally has the testimony, after Christ's Ascension, the Resurrection, the Ascension, and Pentecost, that Jesus Christ is indeed the Son of God, equal to the Father.

And that He is God; He is God the Word (Logos), who became man. That is why, my beloved, He speaks this way in the Apocalypse (Book of Revelation), as one speaking from a position of authority and power. He is God. "I am the Alpha and the Omega, the beginning and the end, the first and the last."

Since this is how things stand, then beyond all doubt the things already written in the book of the Apocalypse are authentic. They are valid. They are my own words. That is what he means. You see how in every way authority is conferred upon the book of the Apocalypse, because at every moment the source of the book's content is revealed, which is Jesus Christ. And he goes on: 'Blessed are they that do his commandments.'

I told you earlier, in a previous topic, that in the last chapter, the epilogue of the book, the subjects are constantly shifting. Earlier, who was the subject? Jesus Christ. He is the one speaking.

Now here, who is speaking? John is speaking. That is, they keep alternating, they keep alternating.

From verse to verse the subjects change.

Blessed are those who do His commandments; happy are those who keep His commandments, so that they may have the right to the tree of life, and may enter through the gates into the city, the New Jerusalem.

Outside are the dogs, the sorcerers, the magicians, the sexually immoral, the murderers, the idolaters, and everyone who loves and practices falsehood, everyone who works with the lie and gives consent to it.

Here, my beloved, we have the seventh and last beatitude of the book of the Apocalypse. As you saw, blessed are those who keep, those who keep his commandments, because they will become heirs of the Kingdom of God, and they will be the inhabitants of the New Jerusalem.

The Lord confirmed this in the Gospels, Matthew 7:21, when he said: 'Not every one that saith unto me, Lord, Lord, shall enter into the kingdom of heaven; but he that doeth the will of my Father which is in heaven.' No one will enter the Kingdom of God if he only calls me Lord and Lord, that is, only acknowledges my divinity; he must also keep my commandments. And as I told you another time, it is human, very human, because in man there is no sense of measure.

The loss of measure is owing to the fall of man in Paradise. After man fell, he lost his sense of measure. And he always moves, even in the most holy and most sacred matters, he always moves toward extremes.

It has been said that in Greece a certain pietism took hold. By saying, keep the commandments, we have no need of theology. Then it is discovered that we had taken a crooked road, and we turn back and say, return to theology, the keeping of the commandments does not have much importance. My beloved, these are extremes. Neither the one nor the other. Both theology and the keeping of the commandments, both faith and praxis. We cannot swing back and forth between these extremes, now carrying things over to one side and now carrying them over to the other.

We must have a sense of measure within us, so far as that is possible. As I told you, there is a difficulty in holding to it, the measure. But the spiritual man is able to hold to it, so far as it is possible for him. Did you understand? Both theology and the practical life.

We will not condemn the one as something unattainable, something out of reach, I mean theology, nor the other as something lesser, fit only for those who supposedly do not understand theology, leaving them just to keep the commandments of Christ.

Unthinkable things, unthinkable things. Both, my beloved, both. We cannot walk a right and straight road unless we have both of our legs sound, so as to walk straight. And the one leg is theoria, theology, faith, and the other is works, the application of the commandments of Christ.

Therefore the Lord says it plainly: 'Not every one that saith unto me, Lord, Lord, shall enter into the Kingdom of Heaven; but he that doeth the will of my Father which is in heaven.'

There are remarkable codices of Holy Scripture, such as the Sinaitic and the Alexandrine. I don't want to entangle you any further, I'm only mentioning this now. Codices, that is, means manuscripts of Holy Scripture, among those that have survived, and naturally they are most precious the more ancient they are, from the fourth century, the fifth century.

The Sinaitic, that is, the one that was kept at the Monastery of Sinai, is today in London. And the Alexandrine, this one too, today, because it was written in Alexandria, and today this one as well is found in the Museum of London.

Both codices, that is, contain the Gospels, in the Greek language of course, among the most ancient that have survived.

Instead of 'Blessed are those who keep his commandments,' they write 'Blessed are those who wash their robes,' happy are those who wash their robes. In essence it is the same thing, the meaning does not change, but there is a difference that is interesting. That is precisely why I took up this so-called variant reading. There is a parallel to this meaning in Revelation, chapter seven, verse fourteen. There the Lord says, 'These are,' this is, 'those who come'—no, it isn't the epistles, a little further down, forgive me—'those who come out of the great tribulation,' those who come from the great tribulation, that is, from the terrible temptations of the last days, 'and they washed their robes and made them white in the blood of the Lamb.'

Where did they wash and where did they whiten their robes? In the blood of the Lamb. Look at this: they made them white, it says, in the blood of the Lamb. What does this mean? It means that I wash my whole being in the body and blood of Christ, that is, in the Mystery of the Holy Eucharist. There we are cleansed. It also means in the Mystery of Confession. But it means, once more, and here it is blessed for the last time, Christian martyrdom: they washed, it says, their robes.

And Christ, in the Old Testament, in Isaiah, is spoken of in just this way. That his robe, it says, is washed in his own blood. And his robe is red. And this is the martyrdom of Christ. Therefore, I will tell you once again, this is very useful to us.

That Christian martyrdom is mentioned and pronounced blessed. It is noteworthy what it says.

Not 'those who have washed' but 'those who wash,' in the present tense, to show the continual martyrdom of the faithful. If you like, it is what the Evangelist says, what Christ said: it is the daily cross. The daily cross. And if you wish, it is also the daily metanoia, daily repentance.

We will not wash our being, the robe of our being, once and for all; rather, we will keep washing the robe of our being. We are not clean, but we are being cleansed. This is what 'those who wash' means: those who are continually being cleansed, those who continually live the martyrdom of the cross.

They live the Gospel of the cross, and therefore they live it daily.

The tastes of the tree of life will be their reward. He says something that sounds almost imperative, almost as though it is theirs by right. He says, 'hina estai,' 'so that there shall be.' This 'hina estai' is unusual, because 'hina' is normally not joined with 'estai.' This is a construction especially characteristic of John. 'Hina' takes the subjunctive, while 'estai' is future: 'it will be.' Or, 'so that it will be.' There are many such features in the idiom of the Apocalypse, but this matters; it is a construction John uses many times. 'Their authority over the tree': over the tree of life, their authority upon the tree of life. But when he says 'authority,' what does it call to mind? What does it mean? It means rights, rightful claims. This is what Saint Andrew says.

The tastes of the tree of life are this: to rest in Christ our God, and to delight in the vision of Him. What does that mean? To find my rest in my Christ and my Lord, and to delight, to enjoy the vision, the sight of His face.

This, he says, is their right, their rights; they hold the authority. If you like, this 'their authority' calls to mind the concept of reward that we spoke about last time, always in the Gospel sense. And this reward, I will repeat to you again, is Christ; it is this eternal and unceasing, endless, never-ending theoria of his face. And so that you may really grasp this matter of reward—I don't know whether last time I managed to make you understand it—I remind you of one more example, one you already know: when God says how the Promised Land is to be divided among the twelve tribes of Israel. In the meantime they had become thirteen tribes, with Ephraim and Manasseh, the children of Joseph. God gave a command—this Jacob had in fact requested—but, so as not to extend this too far, in the end the tribes were thirteen; the one tribe of Joseph was split into Ephraim and Manasseh.

But God says, the tribe of Levi will receive no fields, will receive no portion of land, because the portion of the tribe of Levi—and so they remained twelve; the portion of Levi is taken away and once again the tribes remain twelve, twelve portions, because the tribe of Levi, God says, is me; I am their portion. That is why the Levites, who served in the tabernacle of witness, and afterward in the temple of Solomon, are called, even to this day, clergy; that is why they are called clergy, because their portion is God.

Of course, I don't know whether it will alarm anyone for me to say it, but the Levites of old had no property, because the other tribes paid the so-called tithe; the twelve tribes were taxed, and they brought in their taxation, the tithe. The tithing, in this consists the tithe, that is, the tenth; the tithe was offered to God in the temple, it belonged to him, the tithe belonged to God, and so God is the owner of the tithe of the twelve tribes. And now God says, you offered them to me, they are mine, and I give them to the Levites. So what is happening here? That God himself—this is an extension, because we are moving away from the material things,

which belonged to the Old Testament, in order to go to the spiritual things. In the Old Testament it does not appear so clearly. It is there, but it does not appear so much. It is not so prominent that the reward of Israel is God. It is there, but it is not brought forward. The material things are brought forward. But in the New Testament the spiritual things are brought forward. So who, then, is the reward of the righteous? Christ himself. God himself.

This was something supplementary in relation to our previous topic, in which I had spoken to you about the concept of reward within Holy Scripture.

The gateways, through which gateways, the doors, the great doors of the wall, the faithful will enter the Holy City, are the Apostles. As we were explaining—you remember—earlier, or, if you like, the Apostolic Teaching, without the knowledge of which and the living out of which no one has the right to enter this city, the Kingdom of God.

If you do not accept, through faith, the Apostolic Teaching, and if this Apostolic Teaching does not become your very life, you do not enter through the gateways, because the gateways are the Apostles, they are the Apostolic Teaching, and you do not enter the Kingdom of God.

Panagiotis Bratsiotis, who provides a commentary on the book of Revelation, makes a very subtle observation about an inversion of order, a hysteron-proteron figure. The inverted figure is this: 'that they may have the authority, and that they may enter the city.'

First I will enter the city, and then I will have authority over the Tree of Life. I cannot have that authority outside the city, so the order is reversed. This is what we call an inversion of sequence, and often we mark such inversions deliberately, because we want them to serve some purpose. On this point he writes something very beautiful, so listen to it. This, he says, is the blessed paradox of faith: that I first have authority over the Tree of Life and only then enter the city. The blessed paradox of faith.

It is hard to say which of the believer's privileges comes first and which comes second. Rather, one might say that all the things the believer comes to enjoy should be understood as granted all at once, in a single moment.

For the great gift given to them is Christ himself, and in him all things are enclosed. He is the gate to the city and the road to the Tree of Life. He is himself the Tree of Life as well, and those who partake of him have the right to enter the city and to dwell within it.

What does this mean here? It means that in Christ, both potentially and actually, are all good things, both those of the present and those to come. Once I have received Christ, it is as though I have already entered the city, because I have rights over Christ himself.

That is to say, no one can tell which comes first and which second: I have received Christ, and so I receive all things at once. There is one point that is very telling here. Often, when I serve Vespers, I always linger on this very point.

It is in the sixth prayer of Vespers, where it says: you who have granted us the good things of this world, you who have given us the good things of this world, and have pledged to us the promised Kingdom, and have given us the guarantee, in every way, of your Kingdom which you promised us, through the good things already granted to us.

Through your good things already granted to us, you have already given us your good things, you have granted them to us. Some we possess actually, and others we possess potentially. Those held potentially, those that have not yet been revealed, will be revealed in the Kingdom of God.

And while these things are said concerning the faithful, that they have the right to enter the Kingdom of God, clearly, my beloved, if you make the distinction, the condition of sinners, their place, is outside the city, that is, their non-entry into the Kingdom of God. When it says 'outside,' it means this: outside are the dogs, and the sorcerers, and the fornicators, and so on. This 'outside' is not written, it is not meant, as an imperative, that is, 'go out,' as we say, 'get out, go outside.' Rather, what is implied is 'let them be,' that is, they will be outside, they will not be able to enter. For 'go out' would mean that they had made some movement to enter. They will not even have the right to enter into the city of God, which reveals this truly tragic condition of sinful people. It is fearful, but

But we see here in this passage that once again, as in the previous chapter, the twenty-first, categories of sinners are enumerated. The first designation of sinners is the dogs. Do not be surprised by this severe designation.

By this designation, the dogs, the Jews expressed their revulsion, their abhorrence toward the Gentiles, the idolaters. They felt deep disgust within themselves, and went so far as to call the idolaters dogs.

Do you remember when that Canaanite woman was pleading with the Lord to heal her daughter? 'Please, Lord, heal my daughter.' The Lord does not speak. His disciples beg Him: 'Lord,' they say, 'send her away. Grant her this favor. This woman has worn us out.'

And the Lord says, it is not good to take the bread of the children, that is, the privileges and rights of the people of God, and to throw the children's bread to the dogs. He did not say "to the dogs" outright; he softened it a little, so that it would not seem harsh, and said "the little dogs." So you see what the position of the idolaters was, their standing before the people of God: this is how they were regarded, dogs. Why, then, with this designation that is now placed here in the Book of Revelation, does he wish to present, to show, that there is condemned the shamelessness and the insolence even of those who have been baptized but who have, sadly, fallen away, just as of the Jews who have not accepted the Gospel of Christ?

And they are called dogs. This is the meaning here in the book of Revelation. The Lord also gave us a warning in the Gospels, in Matthew 7:6: 'Do not give what is holy to the dogs.' Do not give the holy thing to dogs. Do not give the holy teaching to those who are not worthy to receive it.

It is not in everyone's nature, my beloved, to receive the Gospel. Not all have faith, says the Apostle Paul. And the Lord warns us. They will trample underfoot what you give them. And they will turn to strike you and to overturn you as well.

So, these are people who do not have it within themselves. Sadly, this can be true whether they are baptized or unbaptized. But the sadness is greater with the baptized, far greater with those who have been baptized. They are the ones who, despite their baptism, and despite their taste of Christian things, have ended up in such shamelessness, in such cynicism, that they no longer accept anything from the Gospel of Christ.

In this sense the Apostle Paul writes to the Philippians, 3:2: "Beware of the dogs," he says. And this is not only for his own time; it is for every age. "Beware" means, "pay attention, be on guard." Beware of the dogs. You see what he calls them. It is a blunt expression, but a fitting one.

Beware of the dogs, beware of the evil workers, beware of the mutilation. By "mutilation" he means the Jews who insist on circumcision and say that the Gospel is nothing, that circumcision is everything.

And he speaks with contempt, not of the circumcision that is within the Old Testament, which is why he calls it "mutilation," we might say a butchering, I will not explain further what butchering means, butchering, that is, the Apostle Paul is reviling them, he speaks of them dismissively, dogs, evil workers, the men of the mutilation.

What does this mean? Saint Andrew tells us: by 'dogs' he means not only the shameless and unbelieving, and those who are evil workers in practice, over whom the Apostle wept, writing about them with tears. He also means those who, after Baptism, have returned to their own vomit, as Saint James says.

These are the ones who vomited out sin, were baptized, and then after a little while, after some time, return again to that same vomit, going back to their old vomit, that is, to their old sins. These, together with the fornicators and murderers and idolaters, are estranged from the city above.

Together with the murderers, with the fornicators, and with the idolaters, they are estranged from the City Above. So we might say, my beloved, the dogs are all those, and I will say it once more for our own reality, all those who were baptized as Orthodox Christians, but who have denied the Baptism they received and turn, with laws, with slanders, with all sorts of attacks, not only against the clergy, but against the Church and the Mysteries of the Church and the dogmas of the faith and the morality of the Church and the history of the Church and the Founder of the Church, our Lord Jesus Christ, and they turn even against the Holy Triune God himself.

These baptized people, these are the dogs. They will remain outside; they will remain outside. They will remain, as we said, with the sorcerers, the magicians, the fornicators, the murderers, the idolaters, those who wanted to live their life apart from the Gospel. And so that no one may think that the list of sinners is exhausted here, at this point someone might say, Glory to God, I do not belong to the category of the dog; I do not belong to the category of the murderer; and in that very strange way, I did not steal, I did not kill. So, lest anyone think that this list is exhausted at this point, the Evangelist John adds...

And everyone who loves and practices falsehood, in the broad sense: everyone who commits falsehood and loves it. Not merely what we usually call a lie, but falsehood in the broad sense, meaning whatever is not true, whatever is not according to the Gospel. And pay attention: it is not only the one who practices falsehood, but also the one who loves falsehood. It is not only the one who commits the sins, but also the one who approves of them. He may not do them himself, but he consents to them, he loves that condition, and he does not distance himself from it. All these will be outside my city.

I, Jesus, have sent My angel to bear witness to you about these things for the churches. I am the root and the offspring of David, the bright morning star.

I, Jesus, sent my angel to give this testimony to the churches. I am the root and the offspring of David, I am the bright morning star.

Here, now for the last time, is given the certification of the genuineness and authenticity of the content of the book of the Apocalypse.

That is why not only the name is placed here, but also the pronoun: I, Jesus. He does not say only I, nor only Jesus, but I, Jesus, which shows, by placing both the name and the pronoun, that this very one, Jesus Christ, revealed what he revealed, and therefore the book of the Apocalypse bears the seal of authority, of genuineness.

And he reveals what he reveals, as we have said before, sometimes Christ in his own person, and sometimes through an angel. That is why he says, I, Jesus, sent my angel to give the testimony to the churches.

The book of the Apocalypse closes, my beloved, just as it opened.

Remember how it begins: The Revelation of Jesus Christ, which God gave Him, to show His servants the things that must take place quickly. And He made it known, sending it through His angel to His servant John, who bore witness to the word of God and to the testimony of Jesus Christ, to all that he saw.

And as the text opens, Saint Andrew says this beautifully: the phrase 'to bear witness' is used in the sense of 'to testify solemnly.' Why does he use this word, 'to bear witness'? It is forceful. It is not simply that John, or the Apostles, or any of us here should announce what will be said, but that there should be this solemn testimony, something strong, so that the counsel of Christ may be heard by the people of God. When it says here, 'to you,' 'I, Jesus, have sent My angel to bear witness to you,' what is this 'to you'? It means first the immediate recipient, Saint John the Theologian, and all those who are under his own spiritual guidance.

Such as, according to tradition, Prochoros, who records the Apocalypse and who is often depicted this way in our iconography. But also other co-workers of Saint John. When he says, I sent my angel to testify these things to you, what does he mean by these things? He means the whole content of the book of the Apocalypse. That is, when he says I sent to you so that all these things might be given to the churches, he means the local churches. What does this mean?

That the purpose of the book is to be published, to be handed over to the churches. Which churches? The seven churches. These seven churches of Asia Minor represent the one, holy, catholic, and apostolic Church that we confess in the Symbol of the Faith.

What else does this mean? That when Christ, in the first three chapters of the book of the Apocalypse, sends the seven letters to the seven churches, it does not mean that each church is concerned only with the letter it receives.

Rather, the whole book of the Apocalypse concerns it and pertains to it. The whole book of the Apocalypse.

That is why Arethas notes on this: Not in secret, not in some hidden corner, but with all the churches everywhere listening, so that no one, deliberately ill-disposed, pleading ignorance, might remain uncorrected while being maliciously disposed.

No, the book of the Apocalypse will not stay hidden away somewhere; it will be heard in all the churches, so that no one may maliciously plead that I did not hear it, you see, and that is why I remained uncorrected. No, the book of the Apocalypse will be heard.

Our Lord is not content to assure us that he is the source of the Apocalypse; he does something more. He adds further predicates to himself, that is, titles, which he has already spoken at the beginning of the book of the Apocalypse.

The first designation: he does not say I, Jesus; he adds other names: I am the root and the offspring of David. Indeed, when the Evangelist John weeps because no one was found to open the book with the seven seals.

In which are the counsels of God for the future of the Church, the historical future of the Church. No one was found; an elder approaches him and says: Do not weep; behold, the Lion of the tribe of Judah, the root of David, has conquered, to open the book and its seven seals.

And who is this one? The root and the offspring of David, Jesus Christ.

This too is spoken in the Old Testament as a prophecy: that the Messiah would come from the root and the offspring of David. No enemy of his, no enemy of Christ, ever disputed that Christ descended from David.

No one. Remember that blind man of Jericho. When he heard that Jesus was passing by, what did he cry out? 'Jesus, Son of David, have mercy on me. Son of David,' descendant of David, which is the same as saying Messiah. But descent alone is not enough, and so the Lord adds the words of the prophets as well, and he questions his critics. 'What do you think?' he says one day to the Pharisees and the scribes. 'How does it seem to you concerning the Christ? Whose son is he?' They say to him, 'David's.'

You see? Son of David. Very well. He says to them, then, how is it that David, in the Spirit, calls Him Lord, saying, and this is in Psalm 109, "The Lord said to my Lord, Sit at My right hand, until I make Your enemies a footstool for Your feet"? If He is a descendant of David, then how does David speak spiritually, in the Holy Spirit: "The Lord said to my Lord," that is, the Father to the Son?

'If then David calls him Lord, how is he his son?' If he calls him Lord, then how is he his child? Quite simply, here in his answer Christ shows that he is both God and man, that he is the God-Man. And when the Lord says that he is the root of David, the root of David, what does he mean? That Christ, listen closely, not that he descends from the root of David. Here now is the remarkable thing: that Christ is the root of David.

The root from which David himself descends. That is, what does this express? David descends from the root of Christ. 'I am the root of David,' that is, David descends from me. What does this mean? It means: I am God. And I am also the offspring of David. What does that mean? It means: I am a descendant of David according to my humanity. That is, I am the God-Man. It is most beautiful, most beautiful, this. Saint Andrew of Caesarea says: Christ is the root of David.

As God; and the offspring, as the one who according to the flesh sprang from him. The root in his divinity, the offspring in his humanity. So when the Lord proclaims his theanthropic nature, in order to certify the authenticity, all of this is for the authenticity of the Book of Revelation, my beloved.

He wishes at the same time to proclaim that he is the awaited Messiah whom the prophets foretold, and that no other Messiah is to be awaited. There is no other Messiah; Christ is the Messiah. If people do not believe in Jesus Christ and await another Messiah, then in his place they will receive the Antichrist.

And since the Book of Revelation stands at the end, and here Revelation has foretold the coming of the Messiah, as he says, 'Yes, I am coming quickly, I am coming soon,' Jesus Christ must be regarded as the only Messiah; we do not await another Messiah. What he says, 'I am the root and the offspring,' echoes what Christ once said to the Jews in John 8:24: 'Unless you believe that I am, you will die in your sins.' Unless you believe that I am the Messiah, you will die in your sins.

But if Jesus, my beloved, is the true and only Messiah, then the covenant that he seals with his blood, the one of which God spoke to the prophet Jeremiah in 38:31, 'And I will make with the house of Israel and with the house of Judah a new covenant,' a new covenant, 'not according to the covenant that I made with their fathers,' not according to the old covenant, but according to the new. We could say that Christ is the one who seals the new covenant with his blood.

We could cry out together with the sacred hymnographers: Do not be deceived, you Jews; do not be deceived, you peoples; do not be deceived, you nations. Jesus is the Messiah, the redeemer of the world. Do not await another. He is the Messiah.

We must turn back to the Messiah. But there is yet another title of his: the Star, the Bright One, the Morning Star. Why? Because Christ is the one who ushers in the day that knows no evening, eternal life, and at the same time he is the guide toward eternal life.

And so Saint Andrew says: He, like the morning, rose after three days, when he came out of the tomb like a star, when he rose; and in the dawn that follows the night of this present life, and when that dawn comes after the night of this present life, the dawn of the common Resurrection, when there will be the common Resurrection of all, the holy one, he will appear, bringing the unending day, and he will be revealed to the saints. Then he will be the one who ushers in the unending day, the eighth day, the first day of the week, for he is the only Messiah.

Εγώ το Άλφα και το Ωμέγα, ο Πρώτος και ο Έσχατος, Αρχή και Τέλος. Μετά, αγαπητοί, από των μισθών που θα δώσει εις εκείνους οι οποίοι θα μείνουν πιστοί εις το θέλημά του, ο Χριστός συμπληρώνει και λέγει· Εγώ είμαι το Άλφα και το Ωμέγα, εγώ είμαι ο Πρώτος και ο Έσχατος, εγώ είμαι η Αρχή και το Τέλος.

Γιατί προσθέτει αυτό στον 13 στίχο του τελευταίου κεφαλαίου της Αποκαλύψεως ο Κύριος; Διότι όταν υπόσχεται μισθόν, θα μπορούσε κάποιος να πει: και από πού θα πάρω εγώ το μισθό μου; Την έννοια δε την Ευαγγελική του μισθού την αναλύσαμε την περασμένη φορά, ενθυμίστε.

Από ποιον; Από εκείνον που είναι το Α και το Ω, που είναι ο πρώτος και ο έσχατος, που είναι η αρχή και το τέλος. Είναι λοιπόν ανάγκη, οπωσδήποτε, να οριστεί ποιος είναι εκείνος ο οποίος θα δώσει το μισθό.

Είναι η τετάρτη φορά που αναφέρεται ο Χριστός, που λέγει ο ίδιος για τον εαυτό του ότι είναι το Α και το Ωμέγα, ο Πρώτος και ο Έσχατος. Η τετάρτη και η τελευταία φορά μες το βιβλίο της Αποκαλύψεως. Αυτή η προσηγορία, δηλαδή αυτή η ονομασία, ανήκει μόνο στο Θεό.

Πράγμα που δείχνει, οικειούμενος ο Ιησούς Χριστός αυτήν την ονομασία για τον εαυτόν του, ότι είναι Θεός.

Σαφώς ότι αναφέρεται στον Χριστόν, να τη λέγει στο πρώτο κεφάλαιο, στίχος 17. Εγώ είμαι, λέει ο Χριστός, όταν εμφανίζεται για πρώτη φορά στον Ιωάννη, ο πρώτος και ο έσχατος. Είμαι ο πρώτος και ο έσχατος, το α και το ω, και ο ζων, κι αυτός που ζει, και εγενόμην νεκρός, και ιδού ζων ειμι εις τους αιώνας των αιώνων.

Είμαι εγώ που έγινα νεκρός και να, τώρα ζω και ζω αιωνίως. Αλλά ο Θεός δεν νεκρούται· μόνο ο ενανθρωπήσας Θεός νεκρούται ως προς την ανθρωπίνη του φύση. Σαφώς λοιπόν αναφέρεται η περίπτωσις, εγώ με το Α και το Ωμέγα, εις τον Ιησού Χριστόν, σαφέστατα.

Άρα ο Ιησούς Χριστός, παίρνοντας το όνομα αυτό, παίρνει το όνομα του Θεού, γιατί είναι Θεός.

Γράφει ο Αρέθας ότι αναφέρει ο Αριστοτέλης, αυτά δε ταυτά, κατά τον Σταγυρίτη, τον Αριστοτέλη, σύμβολα εισίν των εν τη φωνή παθημάτων, εκείνοι που είναι ονομασίες που προσφέρονται ως σύμβολα εύσημα, σύμβολα σπουδαία σε ανθρώπους επιφανείς.

Αλλά, δηλαδή, χρησιμοποιούν το, τα χρησιμοποιεί όμως ο Χριστός. Σημειώσατε δε ότι στην Παλαιά Διαθήκη αναφέρεται και δια του Θεού. Είναι εκείνος ο οποίος δεν έχει ούτε αρχή ούτε τέλος, είναι ο άναρχος και ο ατελεύτητος. Συνεπώς αυτό θα πει εγώ είμαι ο πρώτος και ο έσχατος, όπως θα δούμε στη συνέχεια.

Γιατί ακριβώς αυτά τα σύμβολα, Α και Ω, ερμηνεύει ο Άγιος Ανδρέας Καισαρείας και λέγει· Πρώτο, εγώ δε το Α και το Ω, αρχή και τέλος, ο πρώτος και ο έσχατος. Κοιτάξτε εδώ, συνωνυμία, ούτως ειπείν, Α και Ω, πρώτο ζεύγος.

Αρχή και τέλος, διότι το Α είναι το πρώτο γράμμα του αλφαβήτου και το Ω το τελευταίο. Ο πρώτος και ο έσχατος, ο πρώτος και ο τελευταίος· είναι δηλαδή τρία ζεύγη για να εκφραστεί το ίδιο πράγμα. Δεύτερον, συνεχίζει ο Άγιος Ανδρέας· Ούτε γαρ προ εμού ούτε μετ' εμέ θεός εστί.

Το δε άλφα και το ωμέγα δηλεί ότι ούτε της αρχής εστί τι πρεσβύτερον, ούτε της θεϊκής εξουσίας και βασιλείας εστί τέλος. Δηλαδή, ούτε πριν από μένα ούτε μετά από μένα δεν υπάρχει Θεός, δεν υπάρχει πρότου Θεού Θεός, ούτε μετά το Θεό, που τελειώνει τρόπον τινά η ζωή του Θεού, θα υπάρξει κάποιος άλλος Θεός.

Αυτό θα πει εγώ με το Α και το Ω. Ακόμα, ότι δεν υπάρχει κάτι το πρεσβύτερον, το παλαιότερο δηλαδή, από την αρχή, από το Α, που σημαίνει Δεν υπάρχει τίποτε παλαιότερο και αρχαιότερο από το Θεό Είναι εκείνο το εξαιρετικά ανόητο και το αφιλόσοφον, βεβαίως οπωσδήποτε και αθεολόγητο, που λέγουν μερικοί Και τον Θεό ποιος τον έκανε;

Μα εάν κάποιος έκανε τον Θεό, τότε θα είναι πρεσβύτερος του Θεού Και αν θα είναι πρεσβύτερος του Θεού, θα είναι Θεός Μα ο Θεός δεν έχει τίποτε το πρεσβύτερο του, δεν έχει τίποτε το παλαιότερο του, είναι αναμφισβήτητο Δηλεί λοιπόν ότι δεν έχει τίποτα το πρεσβύτερο του, ούτε της θεϊκής εξουσίας και βασιλείας έστε τέλος, ότι ο Θεός στην θεϊκή του εξουσία και στη βασιλεία του είναι αδιάδοχος Ούτε διαδέχθη κάποιον, ούτε θα τον διαδεχθεί κάποιος, είναι αδιάδοχος Και τρίτον, Πολλάκις δε, συνεχίζει ο Άγιος Ανδρέας, Πολλάκις δε και ανωτέρω είρηται Άλφα ο Χριστός, διά την Θεότητα, Ωμέγα δε, ήτοι έσχατος, διά την Ανθρωπότητα

Είναι μια άλλη ωραία θέση, πολύ ωραία, πολύ ωραία του Αγίου Ανδρέου, που θέλει να πει, όταν λέγει ο Χριστός είμαι το Άλφα, θέλει να πει, είμαι η αρχή του παντός, είμαι ο πρώτος, δηλαδή είμαι ο Θεός Όταν λέγει Ω, Ω αναφέρεται εις το έσχατον που είναι η ανθρωπίνη φύσις Είναι το τελευταίο γράμμα του αλφαβήτου Πράγματι ο άνθρωπος είναι το τελευταίο δημιούργημα όλης της δημιουργίας Την έκτη ημέρα ο Θεός έκανε τον άνθρωπο Εφόσον λοιπόν ο Θεός ενεδύθη, παρέλαβε την ανθρωπίνη φύση Τότε είναι το Άλφα, διά την Θεότητα, και το Ω, διά την Ανθρωπότητα. Επειδή όμως, του Πάθους, ο Κύριος έδινε την υπόσχεση, πρό του Πάθους, ότι εκείνος μεν θα φύγει από κοντά, από τους μαθητάς του, αλλά θα στείλει το Πνεύμα του το Άγιο, έβλεπε όμως τους μαθητάς του, έναν φόβον, θα πραγματοποιηθούν αυτά, σκεφτείτε τώρα κάτι τι,

να είναι οι αρχές και οι εξουσίες της πόλεως, εχθρικώς διακείμενες εις τον Ιησού Χριστόν. Ήδη ο Απόστολος Πέτρος είχε επισημάνει την εχθρική διάθεση των αρχών, γι' αυτό και εμποδίζει τον Κύριον να ανέλθουν στα Ιεροσόλυμα. Ο Κύριος τον αποτρέπει, εισέρχονται στα Ιεροσόλυμα και ήδη προετοιμάζεται το δείπνο, το Πασχαλινό.

Ο Κύριος ήδη αναγγέλλει στους μαθητάς του ότι ετοιμάζεται για το πάθος Ιδού αναβαίνομεν εις Ιεροσόλυμα, και ο Υιός του Ανθρώπου παραδοθήσεται εις χείρας αμαρτωλών Όταν τώρα αγαπητοί τους λέγει ότι θα τους στείλει το Πνεύμα το Άγιο Είναι πολύ φυσικό, δώδεκα άνθρωποι ήσαν, μια μικρή ομάδα ήτο, απομονωμένοι ουσιαστικά Τι θα έκαναν οι άνθρωποι αυτοί, βλέπουν μπροστά τους τον Διδάσκαλο Τον σέβονται, τον ευλαβούνται, τον θαυμάζουν, αλλά ακόμη δεν γνωρίζουν ποιος είναι, ακόμη δεν έχουν συλλάβει ότι είναι ο ενανθρωπήσας Θεός, είναι πω πω αν το ξέραν, ο Γιαχβέ της Παλαιάς Διαθήκης, ο φοβερός που είπε επί του Σινά, όποιος θα ανεβεί στο βουνό θα πεθάνει, όσο Μωυσής ανέβηκε, που κατέλαβε το στρατόπεδο των Εβραίων, φόβος και τρόμος, αυτός,

Αυτός είναι μαζί τους, αυτόν που εχθρικώς τον βλέπουν οι αρχές και οι εξουσίες Και τους ομιλεί ο Κύριος για τη Βασιλεία του, εγώ λέγει θα φύγω και θα ξανάρθω, θα σας πάρω στη Βασιλεία μου Στη Βασιλεία μου μονές πολλές υπάρχουν, θα σας το έλεγα αν δεν υπήρχαν, θα σας στείλω το Πνεύμα το Άγιο Ναι αλλά, ναι αλλά, εσύ ποιος είσαι, εσύ ποιος είσαι;

Γι' αυτό το λόγο, όταν βλέπει τους μαθητάς να ταράσσονται, τους λέγει Μη ταρασσέσθω υμών η καρδία, μηδέ δειλιάτω, Ιωάννης 14, 27 Μη ταράσσεται η καρδιά σας, μη δειλιάζετε. Εάν με βλέπετε ως ψιλόν άνθρωπον, το ψι με γιώτα, δηλαδή με βλέπετε απλούν άνθρωπον.

Σας λέγω τούτο, ότι ο πατήρ μου μείζων μου εστίν.

Εάν θέλετε να με βλέπετε ως άνθρωπον, προσέξτε αυτό το χωρίο, είναι ένα ακανθώδες χωρίον. Με δύο απλά λόγια θα σας το πω, σωστά, τη σωστή του ερμηνεία εννοείται. Εάν θέλετε να με βλέπετε ως απλούν άνθρωπον, σας πληροφορώ, τότε μη βλέπετε σε μένα, όπως βλέπετε στον πατέρα μου.

Δεν έχετε τη μαρτυρία ότι ο πατήρ με αγαπά; Δεν ακούσατε εις την μεταμόρφωσή μου, ούτος εστίν ο Υιός μου ο αγαπητός, εν ω ευδόκησα; Δεν μάθατε, δεν ακούσατε εις την βάπτισή μου, σε μένα να πάμετε ο πατήρ, λοιπόν, εάν βλέπετε σε μένα υποτίθεται ότι μόνο την ανθρωπίνη μου φύση βλέπετε, σας πληροφορώ, ο πατήρ μου μείζων μου εστί, ο πατέρας μου από μένα είναι μεγαλύτερος.

Αυτό λέγεται όμως καθ' υπόθεσιν. Τι θα πει καθ' υπόθεσιν; Γιατί ο Υιός είναι ίσος με τον Πατέρα. Εάν υποτεθεί ότι με βλέπετε μόνο σαν άνθρωπο, και όπως με βλέπετε αυτή τη στιγμή σαν άνθρωπο, με αυτή την έννοια σας λέγω ότι ο Πατήρ μου είναι μείζων. Αυτό το παίρνουν οι χιλιαστές και εκεί μπερδεύονται. Να βλέπετε, λέει, είναι μείζων ο Πατήρ από τον Υιόν, αλλά λέγεται καθ' υπόθεσιν. Έτσι ερμηνεύουν οι Πατέρες της Εκκλησίας μας, καθ' υπόθεσιν. Εάν με βλέπετε μόνο με την ανθρωπίνη φύση, επειδή σας βλέπω να δειλιάζετε και να ταράσσεστε, δεν μπορούσε τίποτα περισσότερο να τους πει ο Χριστός, τους λέγει έχω πολλά να σας πω, δεν μπορείτε να βαστάσετε, γιατί δεν μπορούσαν να βαστάσουν, γιατί ακόμη δεν είχαν την Πεντηκοστή, όταν όμως ήλθε η Πεντηκοστή, τότε κατενόησαν ποιος είναι ο Ιησούς Χριστός. Τώρα ο Χριστός δεν λέγει στην Αποκάλυψη αυτό που είπε στα Ευαγγέλια,

ότι μη ταρασσέσθω η καρδία μηδέ δειλιάτω. Ήταν ψυχολογική η ατμόσφαιρα τέτοια, σε εκείνο το υπερώον, κάτω από το φόβο των Ιουδαίων οι Εβραίοι βρίσκονται, οι μαθητές βρίσκονται. Δεν είναι τώρα έτσι τα πράγματα, ο Ιησούς είναι ο δοξασμένος, δεν χρειάζεται να πει, ο πατήρ μείζων μου εστί, αλλά τι λέγει, εγώ είμαι το Α και το Ω. Γιατί τώρα, οι μαθητές του, η εκκλησία, έχει πια τη μαρτυρία, μετά την Ανάληψη του Χριστού, Ανάσταση, Ανάληψη και την Πεντηκοστή ότι πράγματι ο Ιησούς Χριστός είναι ο Υιός του Θεού ίσος με τον Πατέρα.

Και ότι είναι Θεός, είναι ο Θεός Λόγος ο οποίος ενηνθρώπησε. Γι' αυτό μιλάει έτσι αγαπητοί μου, εις το βιβλίο της Αποκαλύψης. Ως από θέσεως ισχύος. Είναι ο Θεός. Εγώ είμαι το Α και το Ω, η αρχή και το τέλος, ο πρώτος και ο έσχατος.

Έτσι έχουν τα πράγματα, τότε αναμφισβήτητα, εκείνα τα οποία ήδη αναγράφονται στο βιβλίο της Αποκαλύψεως, είναι αυθεντικά. Είναι έγκυρα. Είναι λόγοι δικοί μου. Αυτό θέλει να πει. Βλέπετε με κάθε τρόπο προσεδίδεται το κύρος εις το βιβλίο της Αποκαλύψεως, γιατί αποκαλύπτεται, ανά πάσα στιγμή, η πηγή του περιεχομένου του βιβλίου της Αποκαλύψεως, που είναι ο Ιησούς Χριστός. Και προχωρεί. Μακάριοι οι ποιούντες τας εντολάς αυτού.

Σας είπα και προηγουμένως, σε ένα περασμένο θέμα, ότι στο τελευταίο κεφάλαιο, ο επίλογος του βιβλίου, τα υποκείμενα διαρκώς εναλλάσσονται. Προηγουμένως, ποιο ήταν το υποκείμενο; Ο Ιησούς Χριστός. Εκείνος ομιλεί.

Τώρα εδώ, ποιος ομιλεί; Ομιλεί ο Ιωάννης, δηλαδή, εναλλάσσονται διαρκώς, εναλλάσσονται.

Από στίχο σε στίχο τα υποκείμενα αλλάζουν.

Μακάριοι οι ποιούντες τας εντολάς αυτού, ευτυχισμένοι εκείνοι που τηρούν τις εντολές του. Ίνα έσται η εξουσία αυτών επί το ξύλον της ζωής και τοις πυλώσιν εισέλθωσιν στην πόλη, για να είναι η εξουσία τους στο ξύλο της ζωής και διά των πυλών να εισέλθουν στην καινήν Ιερουσαλήμ, την πόλη.

Έξω οι κύνες, τα σκυλιά, και οι φαρμακοί, οι μάγοι, και οι πόρνοι και οι φονείς και οι ειδωλολάτρες και πας φιλών και ποιών ψεύδος, και καθένας που εργάζεται και συνευδοκεί με το ψέμα.

Εδώ αγαπητοί έχουμε τον έβδομο και τελευταίο μακαρισμό του βιβλίου της Αποκαλύψεως, ευτυχίζονται όπως είδατε, οι τηρητές, οι τηρητές των εντολών του, γιατί αυτοί θα γίνουν κληρονόμοι της Βασιλείας του Θεού και αυτοί θα είναι οι κάτοικοι της καινής Ιερουσαλήμ.

Ο Κύριος το εβεβαίωσε εις τα Ευαγγέλια, Ματθαίος 7,21, όταν είπε: Ου πας ο λέγων μοι, Κύριε, Κύριε, εισελεύσεται εις την βασιλείαν των ουρανών, αλλ' ο ποιών το θέλημα του Πατρός μου του εν ουρανοίς. Δεν θα μπει κανείς στη Βασιλεία του Θεού, εάν μόνο με αποκαλεί Κύριον και Κύριον, δηλαδή, αναγνωρίζει τη Θεότητά μου, θα τηρήσει και τις εντολές μου, κι άλλοτε σας είπα, Είναι ανθρώπινο, πολύ ανθρώπινο, γιατί στον άνθρωπο δεν υπάρχει το μέτρο.

Η απώλεια του μέτρου οφείλεται στην πτώση του ανθρώπου μες στον παράδεισο. Αφότου ο άνθρωπος έπεσε, έχασε το μέτρο. Και κινείται πάντοτε και στα πιο άγια και στα πιο ιερά πράγματα κινείται πάντοτε προς ακρότητες.

Ελέχθη ότι στην Ελλάδα επεκράτησε κάποιος ευσεβισμός. Με το να λέμε, τηρείτε τις εντολές, θεολογία δεν μας χρειάζεται. Ανακαλύπτονται, ότι είχαμε πάρει ένα στραβό δρόμο, γυρίζουμε πίσω, και λέμε, γυρίστε στη θεολογία, η τήρηση των εντολών δεν έχει και πολλή σημασία. Αγαπητοί μου, αυτές είναι ακρότητες. Ούτε τούτο, ούτε εκείνο. Και η θεολογία, και η τήρηση των εντολών, και η πίστη, και η πράξη. Δεν μπορούμε, να παλινδρομούμε ανάμεσα σε αυτές τις ακρότητες και άλλοτε να φέρω μέσα εδώ και άλλοτε να φέρω μέσα εκεί.

Πρέπει να έχουμε μέσα μας το μέτρο, όσο τούτο είναι δυνατόν. Σας είπα, υπάρχει μία δυσκολία να το κρατήσω, το μέτρο. Ο πνευματικός άνθρωπος όμως μπορεί και το κρατά, όσο τούτο του είναι δυνατόν. Το καταλάβατε; Και η θεολογία και η πρακτική ζωή.

Δεν θα καταδικάσουμε ούτε το ένα σαν άπιαστο, σαν απρόσιτο, τη θεολογία εννοώ, ούτε το άλλο σαν παρακατιανό που είναι για εκείνους που δεν καταλαβαίνουν τάχα θεολογία, και να τους αφήσουμε αυτούς να τηρούν τις εντολές του Χριστού.

Αδιανόητα πράγματα, αδιανόητα πράγματα. Και τα δύο, αγαπητοί μου, και τα δύο. Δεν μπορούμε να βαδίσουμε σωστό και ίσιο δρόμο, εάν δεν έχουμε και τα δύο μας πόδια υγιή, για να βαδίσουμε ίσια. Και το ένα πόδι είναι η θεωρία, η θεολογία, η πίστη, και το άλλο είναι οι πράξεις, η εφαρμογή των εντολών του Χριστού.

Συνεπώς, σαφώς το λέγει ο Κύριος· ου πας ο λέγων μοι Κύριε, Κύριε, εισελεύσεται εις την Βασιλείαν των Ουρανών, αλλ' ο ποιών το θέλημα του Πατρός μου, του εν ουρανοίς.

Αξιόλογοι κώδικες της Αγίας Γραφής, όπως είναι ο Σιναϊτικός και ο Αλεξανδρινός. Δεν θέλω να σας μπλέξω πιο πολύ, μόνο το ανέφερα τώρα αυτό. Δηλαδή κώδικες θα πει κείμενα της Αγίας Γραφής, από αυτά που εσώθησαν, και φυσικά είναι πολυτιμότατοι, όσο αρχαιότεροι είναι, 4ου αιώνος, 5ου αιώνος.

Ο Σιναϊτικός, δηλαδή αυτός που εφυλάσσετο στην Μονή του Σινά, είναι σήμερα στο Λονδίνο. Και ο Αλεξανδρινός, και αυτός σήμερα, γιατί εκεί εγράφη, και σήμερα και αυτός βρίσκεται στο Μουσείο του Λονδίνου.

Και οι δύο κώδικες, δηλαδή είναι Ευαγγέλια, στην Ελληνική βέβαια γλώσσα, ένα από τα αρχαιότερα που σώζονται.

Γράφουν, αντί, Μακάριοι ποιούντες τας εντολάς αυτού, Μακάριοι πλύνοντες τας στολάς αυτών, ευτυχισμένοι αυτοί που πλένουν τις στολές τους. Ουσιαστικά είναι το ίδιο πράγμα, η έννοια δεν αλλάζει, αλλά έχει μια διαφοροποίηση που είναι ενδιαφέρουσα. Γι' αυτό ακριβώς πήρα αυτή τη διαφορετική λεγόμενη γραφή. Υπάρχει το παράλληλο της εννοίας αυτής στην Αποκάλυψη, 7ο κεφάλαιο, στίχος 14. Όταν εκεί ο Κύριος στις επιστολές του λέγει, Ούτοι εισίν, αυτή είναι, οι ερχόμενοι, όχι δεν είναι οι επιστολές, λίγο πιο κάτω, συγγνώμη, οι ερχόμενοι εκ της θλίψεως της μεγάλης, αυτοί που προέρχονται από τη μεγάλη θλίψη, δηλαδή από τους φοβερούς πειρασμούς των εσχάτων ημερών, και έπλυναν τας στολάς αυτών και ελεύκαναν αυτάς εν τω αίματι του αρνίου.

Πού έπλυναν και πού λεύκαναν τις στολές τους; Στο αίμα του αρνίου. Κοιτάξτε αυτό, ελεύκαναν λέει στο αίμα του αρνίου. Τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει ότι πλένω την ύπαρξή μου στο σώμα και το αίμα του Χριστού, δηλαδή στο μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας. Εκεί καθαρίζουμε. Σημαίνει ακόμη στο μυστήριο της εξομολογήσεως. Σημαίνει όμως ακόμη, για μια φορά, και μακαρίζεται για τελευταία φορά, το χριστιανικό μαρτύριο, έπλυναν, λέει, τις στολές τους.

Και ο Χριστός, στην Παλαιά Διαθήκη, στον Ησαΐα, έτσι αναφέρεται. Ότι έχει τη στολή του, λέει, πλυμένη στο αίμα το δικό του. Και είναι κόκκινη η στολή του. Και είναι το μαρτύριο του Χριστού. Συνεπώς, θα σας πω άλλη μια φορά, μας είναι πολύ χρήσιμο.

Ότι αναφέρεται και μακαρίζεται Το χριστιανικό μαρτύριο Είναι αξιοσημείωτο Ότι λέγει

Όχι οι πλύναντες Αλλά οι πλύνοντες Σε ενεστώτα χρόνο, για να δείξει το διαρκές μαρτύριον των πιστών. Αν το θέλετε, είναι εκείνο που λέει ο Ευαγγελιστής, που είπε ο Χριστός, είναι ο καθημέραν σταυρός. Ο καθημέραν σταυρός είναι ο καθημερινός σταυρός. Θέλετε ακόμη, είναι και η καθημέραν μετάνοια.

Δεν θα πλύνουμε την ύπαρξή μας, την στολή της υπάρξεώς μας, αλλά θα πλένουμε τη στολή της υπάρξεώς μας. Δεν είμαστε καθαροί, αλλά καθαριζόμαστε. Αυτό σημαίνει οι πλύνοντες, οι διαρκώς δηλαδή καθαριζόμενοι, οι διαρκώς βιούντες το μαρτύριο του σταυρού.

Το σταυρικό Ευαγγέλιο βιούν, και συνεπώς αυτοί το βιούν καθημερινά

Οι γεύσεις του ξύλου της ζωής θα είναι ο μισθός τους. Λέγει κάτι που είναι σαν επιτακτικό, σαν δικαιωματικό Λέγει ίνα έστε, αυτό το ίνα έστε, το ίνα ποτέ δεν συντάσσεται με το έστε Είναι μια σύνταξις του Ιωάννου ειδικά Ίνα που είναι υποτακτική, το έστε είναι μέλλον, θα είναι Ή να θα είναι, τέτοια έχει πολλά το ιδίωμα της Αποκαλύψεως, αλλά έχει σημασία, είναι μια σύνταξη που χρησιμοποιείται πολλές φορές από τον Ιωάννη Επί το ξύλον η εξουσία αυτών, επί το ξύλον της ζωής, η εξουσία τους στο ξύλον της ζωής. Όταν λέγει όμως εξουσία, τι θυμίζει, τι σημαίνει; Σημαίνει δικαιώματα, δικαιώματα Είναι αυτό που λέγει ο Άγιος Ανδρέας

Οι γεύσεις του ξύλου της ζωής είναι τῷ Χριστῷ τῷ Θεῷ ἡμῶν ἐπαναπαύεσθαι και εντρυφάν τη αυτού θεωρία Τι είναι αυτό; Να επαναπαύομαι εις τον Χριστό μου και τον Κύριό μου, και να εντρυφώ, να απολαμβάνω τη θεωρία, την όψη του προσώπου του

Αυτό λέγει είναι το δικαίωμά τους, τα δικαιώματά τους, έχουν την εξουσία Αν το θέλετε αυτό, η εξουσία αυτών θυμίζει την έννοια του μισθού, που λέγαμε την περασμένη φορά, με την Ευαγγελική πάντοτε έννοια Και αυτός ο μισθός, θα σας επαναλάβω πάλι, είναι ο Χριστός, είναι αυτή η αιώνιος και άληκτος, χωρίς τέλος, χωρίς να λήγει, θεωρία του προσώπου Για να καταλάβετε μάλιστα αυτό το θέμα του μισθού, δεν ξέρω αν την περασμένη φορά μπόρεσα να σας δώσω να το καταλάβετε Σας θυμίζω ένα ακόμη, ένα παράδειγμα, όπως τα ξέρετε, όταν ο Θεός λέγει πώς θα μοιραστεί η γη της Επαγγελίας τις 12 φυλές του Ισραήλ, εν τω μεταξύ είχαν γίνει 13 φυλές, του Εφραίμ και του Μανασί, τα παιδιά του Ιωσήφ. Ο Θεός έδωκε εντολή, αυτό βέβαια το ζήτησε ο Ιακώβ, να μην όμως επεκτείνομαι πολύ, τελικά οι φυλές ήταν 13, διχάστηκε η μία του Ιωσήφ, του Εφραίμ και του Μανασί.

Όμως ο Θεός λέγει, η φυλή του Λευί δε θα πάρει χωράφια, δε θα πάρει κλήρο, γιατί ο κλήρος της φυλής του Λευί, συνεπώς έμειναν δώδεκα, αφαιρείται ο κλήρος του Λευί και μένουν πάλι δώδεκα οι φυλές, δώδεκα, δώδεκα οι κλήροι, διότι της φυλής του Λευί, λέγε ο Θεός, είμαι εγώ, γι' αυτό οι Λευίτες, που υπηρετούσαν στην σκηνή του μαρτυρίου, και κατόπιν στο ναό του Σολομώντος, Λέγονται, και μέχρι σήμερα, Κληρικοί, γι' αυτό λέγονται Κληρικοί, διότι ο Κλήρος των είναι ο Θεός.

Βέβαια, δεν ξέρω αν θα τρομάξει κανείς να το πω, οι Παλαιοί Λευίτες δεν είχαν περιουσία, διότι οι άλλες φυλές πλήρωναν την λεγομένην δεκάτην, εφορολογούντο οι δώδεκα φυλές, και την πήγαιναν τη φορολογία τους την δεκάτην, Η αποδεκάτωση, σε αυτό είναι η δεκάτη, το δέκατο δηλαδή, εις τον ναόν προσεφέρετο η δεκάτη στο Θεό, του ανήκε, του ανήκε η δεκάτη του Θεού, και τώρα ο Θεός ιδιοκτήτης είναι της δεκάτης των δώδεκα φυλών, και τώρα λέει ο Θεός, εσείς μου τα προσφέρατε, δικά μου είναι, εγώ τα δίνω στους Λευίτες. Τι γίνεται λοιπόν εδώ πέρα; Το ότι ο ίδιος ο Θεός, είναι μια προέκταση, διότι φεύγουμε από τα υλικά πράγματα,

που ήσαν στην Παλαιά Διαθήκη, για να πάμε στα πνευματικά. Στην Παλαιά Διαθήκη δεν φαίνεται τόσο. Είναι, αλλά δεν φαίνεται τόσο. Δεν προβάλλεται τόσο ότι ο μισθός του Ισραήλ είναι ο Θεός. Είναι, αλλά δεν προβάλλεται. Προβάλλονται τα υλικά πράγματα. Αλλά στην Καινή Διαθήκη προβάλλονται τα πνευματικά. Ποιος λοιπόν είναι ο μισθός των δικαίων; Ο ίδιος ο Χριστός. Ο ίδιος ο Θεός.

Αυτό ήταν κάτι συμπληρωματικό σε σχέση με το περασμένο μας θέμα, που σας είχα μιλήσει για την έννοια του μισθού μέσα στην Αγία Γραφή

Οι πυλώνες, δια των οποίων πυλώνων, οι πόρτες, οι μεγάλες του τείχους, οι πιστοί θα μπουν στην Αγία Πόλη, είναι οι Απόστολοι. Όπως εξηγούσαμε, ενθυμίζεστε, παλιότερα, ή αν θέλετε, η Αποστολική Διδασκαλία, χωρίς τη γνώση της οποίας και την εφαρμογή της οποίας κανείς δεν δικαιούται να εισέλθει εις την πόλη αυτήν, τη Βασιλεία του Θεού.

Εάν δεν δεχθείς, διά της πίστεως, την Αποστολικήν Διδασκαλία, και αν αυτή η Αποστολική Διδασκαλία δε γίνει η ζωή σου, δεν μπαίνεις διά των πυλώνων, γιατί οι πυλώνες είναι οι Απόστολοι, είναι η Αποστολική Διδασκαλία, δεν μπαίνεις στη Βασιλεία του Θεού.

Ο Παναγιώτης Μπρατσιώτης, που υπομνηματίζει το βιβλίο της Αποκαλύψεως, κάνει μια πολύ λεπτή παρατήρηση για ένα προθύστερο σχήμα. Το προθύστερο σχήμα είναι το εξής, είναι α έστε η εξουσία και η εἴσελθώση εις την πόλη.

Πρώτα θα μπω στην πόλη και μετά θα έχω την εξουσία επί του δένδρου της ζωής. Δεν μπορώ να έχω την εξουσία έξω από την πόλη, είναι ένα προθύστερο. Τα προθύστερα, πολλές φορές σχήμα προθύστερο. Πολλές φορές τα σημειώνουμε σκοπίμως, κάτι θέλουμε να εξυπηρετήσουμε· απάνω σε αυτό γράφει κάτι πολύ ωραίο, ακούσατέ το, τούτο είναι, λέγει, το ευλογημένον παράδοξον της πίστεως, πως έχω πρώτα την εξουσία επί του δένδρου της ζωής και μετά θα μπω στην πόλη, το ευλογημένον παράδοξον της πίστεως.

Είναι δύσκολο να ειπεί τις τι εκ των προνομίων του πιστού έρχεται πρώτον και τι δεύτερον. Μάλλον θα ήτο δυνατότης να ειπεί ότι πάντα εκείνα όσα απολάβει ο πιστός πρέπει να θεωρηθούν ως παρεχόμενα διά μιας.

Διότι το μέγα προς αυτών δώρον είναι αυτός ο Χριστός και εν αυτώ περικλείονται τα πάντα. Αυτός είναι ο πυλών προς την πόλη και η οδός προς το δένδρο της ζωής. Αυτός είναι και το δένδρο της ζωής και οι μετέχοντες αυτού δικαιούνται να εισέλθωσιν εις την πόλη και να διαμένωσιν εν αυτή.

Τι σημαίνει εδώ; Σημαίνει ότι στον Χριστόν δυνάμει και ενεργεία είναι όλα τα αγαθά, και τα παρόντα και τα μέλλοντα. Άπαξ και πήρα το Χριστό είναι σαν να έχω μπει στην πόλη, γιατί έχω δικαιώματα επί του Χριστού.

Δηλαδή δεν ξέρει κανείς ποιο είναι πρώτο και ποιο είναι δεύτερο, πήρα το Χριστό, τα παίρνω διά μιας όλα. Μάλιστα είναι πολύ έτσι χαρακτηριστικό ένα σημείο, πολλές φορές άμα κάνω τον Εσπερινό πάντα μένω σε αυτό το σημείο.

Είναι στην έκτη, έκτη ευχή του Εσπερινού, εκεί λέγει, ο και τα εγκόσμια αγαθά ημίν δωρησάμενος, συ ο οποίος μας εχάρισες τα εγκόσμια αγαθά, και κατεγγυήσας ημίν την επηγγελμένην βασιλείαν, και μας έδωσες την εγγύηση, με κάθε τρόπο, της βασιλείας σου που μας υπεσχέθης, διά των ήδη κεχαρισμένων ημίν αγαθών.

Με τα ήδη χαρισμένα σε μας αγαθά σου, ήδη μας τα χάρισες, τα αγαθά σου, μας τα εχάρισες, άλλα έχουμε ενεργεία και άλλα έχουμε δυνάμει, εκείνα τα δυνάμει, εκείνα τα οποία ακόμη δεν φανερώθηκαν, θα φανερωθούν στη Βασιλεία του Θεού.

Και ενώ αυτά λέγονται διά τους πιστούς, ότι έχουν το δικαίωμα να μπουν στη Βασιλεία του Θεού, σαφώς, αγαπητοί μου, αν τη διαστείλετε, η κατάσταση των αμαρτωλών, η θέση των, είναι το έξω της πόλεως, δηλαδή η μη είσοδός των στη Βασιλεία του Θεού. Αυτό που λέγει έξω, εννοεί το εξής, έξω οι κύνες και οι φαρμακοί και οι πόρνοι και τα λοιπά. Αυτό το έξω δεν γράφεται, δεν εννοείται προστακτικός, δηλαδή, βγείτε έξω, όπως το λέγονται, βγες έξω, πήγαινε έξω, αλλά υπονοείται το έστωσαν, δηλαδή, θα είναι, δε θα μπορούν να μπουν. Διότι, βγείτε έξω, σημαίνει ότι έκαναν μια κίνηση να μπουν· δε θα έχουν καν δικαίωμα να μπουν εις την πόλη του Θεού, που φανερώνει αυτή την αυτόχρημα τραγική κατάσταση των αμαρτωλών ανθρώπων. Είναι φοβερό, αλλά

Αλλά βλέπουμε εδώ στο χωρίο τούτο ότι και πάλι απαριθμούνται, όπως και στο προηγούμενο κεφάλαιο, το 21ο, κατηγορίες αμαρτωλών. Ο πρώτος χαρακτηρισμός αμαρτωλών είναι οι κύνες, τα σκυλιά. Μην σας κάνει εντύπωση αυτός ο σοβαρός χαρακτηρισμός.

Με αυτό το χαρακτηρισμό, οι κύνες, τα σκυλιά, οι Ιουδαίοι εξέφραζαν την αποστροφή τους, τον αποτροπιασμό τους έναντι των Εθνικών, των Ειδωλολατρών· αισθάνονταν μέσα τους πολύ άσχημα και έφταναν να λένε σκυλιά τους Ειδωλολάτρας.

Θυμόσαστε, όταν ο Κύριος εξελιπαρείτο από την Χαναναία εκείνη γυναίκα, να κάνει καλά την κόρη της, σε παρακαλώ Κύριε, κάνε καλά την κόρη μου. Ο Κύριος δεν μιλάει, τον παρακαλούν οι μαθητές του, Κύριε, λέγει, απόλυσε, τι κάνει της το χατίρι αυτή, μας έχει ζαλίσει αυτή η γυναίκα.

Και ο Κύριος λέγει, δεν είναι καλό να πάρει κανείς τον άρτον των παιδιών, δηλαδή τα προνόμια και τα δικαιώματα του λαού του Θεού, και να το πετάξει το ψωμί των παιδιών στα κυνάρια. Δεν είπε στους κύνας, στα σκυλιά, το κάθε, λιγάκι το τόρνευσε, να μη φανεί βαρύ, και είπε σκυλάκια. Βλέπετε συνεπώς ποια ήταν η θέσις, ποια ήταν η θέσις των ειδωλολατρών, Έναντι του λαού του Θεού, έτσι θεωρούνται, κύνες, σκυλιά. Γιατί άραγε με το χαρακτηρισμό αυτό που εδώ τώρα τίθεται στο βιβλίο της Αποκαλύψεως, θέλει να παρουσιαστεί, να φανεί ότι καταδικάζεται η κυνικότης και η αναίδεια και αυτών ακόμη των βαπτισμένων οι οποίοι δυστυχώς έχουν ξεπέσει, όπως και των Ιουδαίων που δεν έχουν δεχθεί το Ευαγγέλιο του Χριστού.

Και λέγονται κύνες. Αυτή είναι η έννοια τώρα στο βιβλίο της Αποκαλύψεως. Ο Κύριος μας έδωσε και μία ειδοποίηση στα Ευαγγέλια. Ματθαίος 7,6 Μη δότε το Άγιον τοις κυσίν. Μη δώσετε το Άγιον στα σκυλιά. Μη δώσετε την Αγία διδασκαλία σε αυτούς οι οποίοι δεν είναι άξιοι να τη δεχθούν.

Δεν είναι ίδιον του κάθε ανθρώπου να δεχθεί, αγαπητοί μου, το Ευαγγέλιο. Ου πάντων η πίστις, λέγει ο Απόστολος Παύλος. Και ο Κύριος μας ειδοποιεί. Και αυτό θα ποδοπατήσουν, που θα τους δώσετε. Και θα στραφούν να χτυπήσουν και να αναποδογυρίσουν και εσάς.

Συνεπώς, οι άνθρωποι είναι οι άνθρωποι που δεν έχουν μέσα τους. Δυστυχώς, είτε βαφτισμένοι είτε αβάφτιστοι. Αλλά το δυστυχώς είναι στους βαφτισμένους. Κατά μείζονα δυστυχία στους βαφτισμένους. Είναι εκείνοι οι οποίοι, παρά την βάπτισή των, παρά και οι χριστιανικοί των γεύση, κατήντησαν σε μια αναίδεια, σε μια κυνικότητα που πια δεν δέχονται τίποτε από το Ευαγγέλιο του Χριστού.

Με την έννοια αυτή θα γράψει ο Απόστολος Παύλος στους Φιλιππησίους 3,2. Βλέπετε τους κύνας, λέγει, και δεν είναι μόνο για την εποχή του, είναι για κάθε εποχή. Το βλέπετε θα πει προσέχετε, προσέχετε τα σκυλιά, είδατε πώς αποκαλεί, χοντρή έκφραση, αλλά αρμόδια.

Βλέπετε τους κύνας, βλέπετε τους κακούς εργάτας, βλέπετε την κατατομήν. Κατατομή εννοεί τους Εβραίους που υποστηρίζουν την περιτομή και λέγουν ότι τίποτα δεν είναι το Ευαγγέλιο, η περιτομή είναι το παν.

Και μιλάει περιφρονητικά, όχι δια την περιτομήν που είναι μέσα στην Παλαιά Διαθήκη, γι' αυτό την αποκαλεί και κατατομήν, θα το λέγαμε το πετσόκομμα, δεν εξηγώ πιο πολύ τι θα πει πετσόκομμα, πετσόκομμα, βρίζει δηλαδή ο Απόστολος Παύλος, υποτιμητικά ομιλεί για αυτούς, κύνες, κακοί εργάτες, οι άνθρωποι της κατατομής.

Τι σημαίνει, ο Άγιος Ανδρέας μας λέγει, κύνες δε, σκυλιά δε, δεν είναι μόνο οι αναιδείς και άπιστοι, και οι έντι κατά το μη κακοί εργάται, ους ο Απόστολος έκλαεν, έγραφε και έκλαγε για αυτούς, ο Απόστολος, αλλά και οι μετά το βάπτισμα, επιστρέψαντες επί των ιδίων εμέτων, που λέει ο Άγιος Ιάκωβος.

Είναι αυτοί που ξέρασαν την αμαρτία, βαφτίστηκαν και ύστερα από λίγο καιρό, από κάποιο καιρό, ξαναγυρίζουν εις το ίδιο ξέρασμα, ξαναγυρνάνε στα παλιά τους ξεράσματα, δηλαδή στις παλιές τους αμαρτίες, δυο, συν τοις πόρνοις και φονεύσι και ειδωλολάτραις, της άνω αλλοτριούνται πόλεως.

Μαζί με τους φονείς, μαζί με τους πόρνους και μαζί με τους ειδωλολάτρες αποξενώνονται της Άνω Πόλεως. Δηλαδή θα λέγαμε, αγαπητοί μου, κύνες είναι όλοι εκείνοι, θα ξαναπώ άλλη μια φορά για την δική μας πραγματικότητα, όλοι εκείνοι που βαπτίστηκαν Ορθόδοξοι Χριστιανοί, αλλά αρνηθέντες το βάπτισμα που πήραν, στρέφονται με νόμους, με διαβολές, με ποικίλες επιθέσεις, όχι μόνο απλώς κατά των κληρικών, αλλά και κατά της Εκκλησίας και των μυστηρίων της Εκκλησίας και των δογμάτων της πίστεως και της ηθικής της Εκκλησίας και της ιστορίας της Εκκλησίας και του ιδρυτού της Εκκλησίας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού και εναντίον και αυτού του Αγίου Τριαδικού Θεού στρέφονται.

Αυτοί οι βαφτισμένοι, αυτοί είναι οι κύνες, αυτοί θα μείνουν απ' έξω, θα μείνουν απ' έξω, θα μείνουν όπως είπαμε με τους φαρμακούς, τους μάγους, τους πόρνους, τους φονιάδες, τους ειδωλολάτρες, αυτοί οι οποίοι θέλησαν να ζήσουν τη ζωή τους ερήμην του Ευαγγελίου, και για να μην νομιστεί ότι ο κατάλογος των αμαρτωλών εξαντλείται, στο σημείο αυτό μπορεί να πει κανείς, Δόξα τω Θεώ, δεν ανήκω στην κατηγορία του κυνός, δεν ανήκω στην κατηγορία του φονέως, κατά το πολύ περίεργο, δεν έκλεψα, δεν σκότωσα Για να μην νομίσει λοιπόν ο κατάλογος αυτός, ότι εξαντλείται στο σημείο αυτό, προσθέτει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης

Και πας ο φιλών και ποιών ψεύδος, εν ευρεία εννοία, και καθένας ο οποίος διαπράττει και αγαπάει το ψέμα Το ψέμα όχι αυτό που λέμε ψέμα, εν ευρεία εννοία, που θα πει ότι δεν είναι αληθινό, ότι δεν είναι ευαγγελικό, και προσέξτε, όχι μόνο εκείνος που ποιεί το ψεύδος, αλλά και εκείνος που φιλεί το ψεύδος, δεν είναι μόνο εκείνος ο οποίος κάνει τις αμαρτίες, αλλά και εκείνος ο οποίος συνευδοκεί στις αμαρτίες, μπορεί να μην τις κάνει, αλλά να συνευδοκεί, να αγαπά αυτή την κατάσταση, και να μην απομακρύνει, Όλοι αυτοί θα είναι έξω από την πόλη μου

Εγώ Ιησούς έπεμψα τον άγγελόν μου μαρτυρήσαι υμίν ταύτα επί ταις εκκλησίαις Εγώ είμαι η ρίζα και το γένος Δαβίδ, ο αστήρ, ο λαμπρός, ο πρωινός

Εγώ Ιησούς έστειλα τον άγγελό μου να δώσει αυτή τη μαρτυρία στις εκκλησίες Εγώ είμαι η ρίζα και το γένος του Δαβίδ, εγώ είμαι το φωτεινό πρωινό αστέρι

Εδώ δίδεται πλέον για τελευταία φορά πιστοποίηση περί της γνησιότητας και αυθεντικότητας του περιεχομένου του βιβλίου της Αποκαλύψεως

Γι' αυτό τίθεται όχι μόνο το όνομα αλλά και η αντωνυμία Εγώ ο Ιησούς Δεν λέγει εγώ μόνο ούτε ο Ιησούς μόνο Εγώ ο Ιησούς που δείχνει με το να τεθεί και το όνομα και η αντωνυμία Ότι αυτός ο ίδιος, ο Ιησούς Χριστός, απεκάλυψε ό,τι απεκάλυψε και συνεπώς το βιβλίο της Αποκαλύψεως έχει τη σφραγίδα της αυθεντίας, της γνησιότητας

Αποκαλύπτει δε, ό,τι αποκαλύπτει, το είπαμε κι άλλοτε, άλλοτε αυτοπροσώπως ο Χριστός, άλλοτε δε, δι' αγγέλου Γι' αυτό λέγει, εγώ ο Ιησούς έστειλα τον άγγελό μου για να δώσει τη μαρτυρία στις εκκλησίες

Το βιβλίο της Αποκαλύψεως κλείνει, αγαπητοί μου, όπως και άνοιξε

Θυμηθείτε, Αποκάλυψις Ιησού Χριστού, ην έδωκεν αυτώ ο Θεός, δείξαι τοις δούλοις αυτού, α δει γενέσθαι εν τάχει. Και εσήμανεν αποστείλας διά του αγγέλου αυτού τω δούλω αυτού Ιωάννη, ος εμαρτύρησε τον λόγον του Θεού και την μαρτυρίαν Ιησού Χριστού, όσα είδε.

Όπως και ανοίγει, ωραία λέγει ο Άγιος Ανδρέας πάνω σε αυτό, το δε μαρτυρήσαι, αντί του διαμαρτύρασθαι τέθειται Γιατί βάζει αυτό το μαρτυρήσαι, είναι έντονο, όχι απλώς να αναγγείλει ο Ιωάννης, οι Απόστολοι, ό,τι θα πούν εμείς εδώ, αλλά εκείνο το διαμαρτύρασθαι Δηλαδή, να γίνει μια διαμαρτυρία, να γίνει κάτι το έντονο, για να ακουστεί στο λαό του Θεού, η βουλή του Χριστού Όταν λέγει υμίν, εδώ, εγώ Ιησούς έπεμψα τον άγγελό μου μαρτυρήσαι υμίν σε εσάς, τι είναι αυτό το υμίν, εννοείται ο άμεσος αποδέκτης που είναι Άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος και όλοι εκείνοι που βρίσκονται κάτω από τη δική του πνευματική ηγεσία

Όπως είναι, κατά την παράδοση, ο Πρόχωρος, ο οποίος καταγράφει την Αποκάλυψη και πολλές φορές έτσι και εικονίζεται στην Αγιογραφία μας Αλλά και άλλοι συνεργάτες του Αγίου Ιωάννου Όταν λέγει, έπεμψα μαρτυρήσαι ημίν ταύτα, τι εννοεί ταύτα, εννοείται ολόκληρο το περιεχόμενο του βιβλίου της Αποκαλύψεως Δηλαδή όταν λέγει έστειλα σε εσάς για ώστε αυτά όλα να δοθούν στις εκκλησίες, εννοείται τις τοπικές εκκλησίες, τι σημαίνει αυτό;

Ότι ο σκοπός του βιβλίου είναι να δημοσιευθεί, είναι να παραδοθεί στις εκκλησίες, ποιες εκκλησίες, τις επτά εκκλησίες. Οι οποίες επτά εκκλησίες της Μικράς Ασίας εκπροσωπούν την μίαν αγίαν καθολικήν και αποστολικήν εκκλησία που λέμε στο σύμβολο της πίστεως.

Τι σημαίνει αυτό ακόμα, ότι όταν ο Χριστός στα τρία πρώτα κεφάλαια του βιβλίου της Αποκαλύψεως στέλνει τις επτά επιστολές στις επτά εκκλησίες. Δεν σημαίνει ότι τις εκκλησίες τις ενδιαφέρει μόνο για την κάθε μια η επιστολή που λαβαίνει.

Αλλά την ενδιαφέρει και αφορά σε αυτή ολόκληρο το βιβλίο της Αποκαλύψεως. Ολόκληρο το βιβλίο της Αποκαλύψεως.

Γι' αυτό σημειώνει πάνω σε αυτό ο Αρέθας. Ουκ εν κρυφή, ουδέν παραβύστω, αλλά ακουόντων απάντων απανταχού εκκλησιών. Ίνα μη τις εθελοκάκως, άγνοιαν προφασισάμενος, μείνη αδιόρθωτος, πονηρώς διακείμενος.

Όχι, δεν θα μείνει κρυμμένο κάπου το βιβλίο της Αποκαλύψεως, θα ακουστεί σε όλες τις εκκλησίες για να μην προφασιστεί κανείς πονηρά ότι δεν το άκουσα, γι' αυτό ξέρετε έμεινα και αδιόρθωτος. Όχι, θα ακουστεί το βιβλίο της Αποκαλύψεως.

Ο Κύριος μας δεν αρκείται να διαβεβαιώσει ότι αυτός είναι η πηγή της Αποκαλύψεως, κάνει και κάτι άλλο. Προσθέτει και άλλα του κατηγορήματα, δηλαδή προσωνυμίες, τις οποίες ήδη έχει πει στην αρχή του βιβλίου της Αποκαλύψεως.

Ο πρώτος χαρακτηρισμός, δεν λέγει εγώ Ιησούς, βάζει κι άλλα ονόματα, εγώ είμαι η ρίζα και το γένος Δαβίδ. Πράγματι, όταν ο Ευαγγελιστής Ιωάννης κλαίει γιατί το βιβλίο με τις επτά σφραγίδες κανείς δεν βρέθηκε να το ανοίξει.

Που είναι οι βουλές του Θεού για το μέλλον της Εκκλησίας, το ιστορικό μέλλον της Εκκλησίας. Δεν βρέθηκε κανείς, τον πλησιάζει ένας πρεσβύτερος και του λέγει. Μη κλαίε, ιδού ενίκησεν ο λέων ο εκ της φυλής Ιούδα, η ρίζα Δαβίδ, ανοίξαι το βιβλίον και τας επτά σφραγίδας αυτού.

Και ποιος είναι αυτός; Η ρίζα και το γένος Δαβίδ, ο Ιησούς Χριστός.

Αυτό δε λέγεται και στην Παλαιάν Διαθήκη ως προφητεία. Ότι ο Μεσσίας θα είναι από τη ρίζα και το γένος του Δαβίδ. Κανείς εχθρός του, εχθρός του Χριστού, δεν αμφισβήτησε την καταγωγή του Χριστού από το Δαβίδ.

Κανείς, θυμηθείτε εκείνον των τυφλών της Ιεριχούς, όταν άκουσε ότι έρχεται ο Ιησούς, τι έλεγε; Ιησού υιέ του Δαβίδ, ελέησόν με, υιέ Δαβίδ, απόγονε του Δαβίδ, που είναι ισότιμο με το Μεσσία, αλλά η καταγωγή όμως δεν αρκεί, γι' αυτό και ο Κύριος προσθέτει και των προφητικών λόγων, και ερωτά τους επικριτάς του, τι υμίν δοκεί, λέει κάποτε στους Φαρισαίους και τους Γραμματείς, πώς σας φαίνεται, περί του Χριστού, τίνος υιός εστι, ποιανού είναι υιός, λέγουσιν αυτώ, του Δαβίδ.

Είδατε, του Δαβίδ, ωραία, λέγει αυτοίς, πως ουν Δαβίδ εν πνεύματι Κύριον αυτόν καλεί λέγων, είναι στον 109 ψαλμό, είπεν ο Κύριος τω Κυρίω μου, κάθου εκ δεξιών μου, έως αν θω τους εχθρούς σου, υποπόδιον των ποδών σου, εάν είναι απόγονος του Δαβίδ, τότε πως λέγει πνευματικά, εν πνεύματι Αγίω Δαβίδ, είπεν ο Κύριος τω Κυρίω μου, δηλαδή ο Πατήρ τω Υιώ.

Ει ουν Δαβίδ καλεί αυτόν Κύριον, πως υιός αυτού εστι, εάν τον αποκαλεί Κύριον, τότε πως είναι παιδί του, απλούστατα, δείχνει εδώ, στην απάντηση του ο Χριστός, ότι είναι και Θεός και άνθρωπος, είναι θεάνθρωπος, και όταν λέγει ο Κύριος ότι είναι η ρίζα του Δαβίδ, η ρίζα του Δαβίδ, τι εννοεί, ότι ο Χριστός, προσέξτε, όχι ότι κατάγεται από τη ρίζα του Δαβίδ, εδώ είναι τώρα το περίεργο, ότι, ο Χριστός είναι η ρίζα του Δαβίδ.

Η ρίζα από που κατάγεται ο Δαβίδ, δηλαδή τι εκφράζει αυτό, ο Δαβίδ κατάγεται από τη ρίζα του Χριστού, εγώ είμαι η ρίζα του Δαβίδ, δηλαδή από μένα κατάγεται ο Δαβίδ, τι θα πει αυτό, είμαι Θεός, εγώ δε είμαι και το γένος του Δαβίδ, τι θα πει αυτό, είμαι απόγονος του Δαβίδ κατά την ανθρωπότητα, δηλαδή είμαι Θεάνθρωπος, είναι ωραιότατο, ωραιότατο αυτό, λέει ο Άγιος Ανδρέας Καισαρείας, ρίζα δε του Δαβίδ ο Χριστός.

Ως Θεός, γένος δε, ως κατά σάρκα, εξ αυτού βλαστήσας, η ρίζα στην θεότητα, το γένος στην ανθρωπότητα. Όταν ο Κύριος λοιπόν διακηρύξει την θεανθρωπίνη του φύση, για να πιστοποιήσει την αυθεντικότητα, όλα για την αυθεντικότητα του βιβλίου της Αποκαλύψεως, αγαπητοί μου είναι.

Θέλει ταυτοχρόνως να διακηρύξει ότι αυτός είναι ο αναμενόμενος Μεσσίας που προκατήγγειλαν οι προφήται και δεν αναμένεται άλλος Μεσσίας. Δεν υπάρχει άλλος Μεσσίας, ο Χριστός είναι ο Μεσσίας. Αν οι άνθρωποι δεν πιστεύσουν εις τον Ιησού Χριστόν και αναμένουν άλλον Μεσσίαν, αντί αυτού θα δεχθούν τον Αντίχριστον.

Και εφόσον το βιβλίο της Αποκαλύψεως είναι εις το τέλος, και εδώ προδιέγραψε το βιβλίο της Αποκαλύψεως τον ερχομό του Μεσσίου, όπως λέγει, ναι έρχομαι ταχύ, έρχομαι γρήγορα, πρέπει να θεωρείται ο Ιησούς Χριστός ο μόνος Μεσσίας, δεν περιμένουμε άλλον Μεσσίαν. Εκείνο που λέγει, εγώ ειμί η ρίζα και το γένος, απηχεί αυτό που είπε κάποτε ο Χριστός στους Εβραίους, Ιωάννης 8,24 Εάν μη πιστεύσετε ότι εγώ είμαι, αποθανείσθε εν ταις αμαρτίαις υμών, εάν δεν πιστεύσετε ότι εγώ είμαι ο Μεσσίας, θα πεθάνετε στις αμαρτίες σας.

Αλλά εάν ο Ιησούς αγαπητοί μου είναι ο αληθινός και ο μόνος Μεσσίας, τότε και η Διαθήκη που συνάπτει με το αίμα του, αυτή που είπε ο Θεός στον προφήτη Ιερεμία 38,31 και διαθήσομαι τω οίκω Ισραήλ και τω οίκω Ιούδα διαθήκην καινήν, καινούργια διαθήκη, ου κατά την διαθήκην ην διεθέμην τοις πατράσιν αυτών, όχι κατά την παλιά διαθήκη, αλλά κατά την καινούργια. Θα μπορούσαμε να ειπούμε ο Χριστός είναι εκείνος που συνάπτει την καινή διαθήκη με το αίμα του.

Θα μπορούσαμε να αναφωνήσουμε μαζί με τους ιερούς υμνογράφους Μη πλανάσθε Ιουδαίοι, μη πλανάσθε άνθρωποι, μη πλανάσθε έθνη. Ο Ιησούς είναι ο Μεσσίας, ο λυτρωτής του κόσμου, μη περιμένετε άλλον, αυτός είναι ο Μεσσίας.

Οφείλουμε να γυρίσουμε εις τον Μεσσία, αλλά υπάρχει ακόμη μία προσωνυμία του. Ο Αστήρ, ο Λαμπρός, ο Πρωινός. Γιατί, γιατί ο Χριστός είναι ο εισηγητής της ανεσπέρου ημέρας, της αιωνίου ζωής, ταυτόχρονος δε, και ο οδηγός προς την αιώνιον ζωή.

Γι' αυτό και λέει ο Άγιος Ανδρέας, Αυτός, ωσάν το πρωί ανατείλας εκ τριημέρου, όταν βγήκε από τον τάφο σαν αστέρι, όταν ανέστη, και εν τη μετά τη νύχτα του παρόντος βίου πρωία, και όταν θα έρθει εκείνη η πρωία, μετά τη νύχτα του παρόντος βίου, της κοινής Αναστάσεως, όταν θα είναι η κοινή Ανάστασις των πάντων, της Αγίας, επιφανησόμενος την ημέραν άγων την ατελεύτητον, και θα φανεί στους Αγίους, Τότε θα είναι και εκείνος που θα οδηγήσει την ατελεύτητη ημέρα, την ογδόη ημέρα, τη μία των Σαββάτων, γιατί είναι ο μοναδικός Μεσσίας.