Ἡ Ἀποκάλυψις τοῦ Ἰωάννου 93

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· τὸ ἀναλλοίωτο ἑλληνικὸ πρωτότυπο εἶναι τὸ ἔγκυρο κείμενο.

Remember, my beloved, from the book of Revelation, chapter 21, verses 24 to 26, where we spoke of how the nations will walk by the light of the New Jerusalem, and the kings of the earth will bring their glory and their honor into it, and the gates will never be shut, neither by day nor by night, because there is no night there; and they will bring the glory and the honor of the nations into that city. And we were asking: who are the kings, and who are the nations? They are those who are being saved, out of every nation and every age. And as for the kings, we said that they are kings both in the literal sense and in a broader, looser sense, and that Holy Scripture calls all the faithful kings.

And what is it that they will bring? It will be their struggle and their victory over the passions, their struggle and their victory in the virtues. This is what they will bring as a gift into the New Jerusalem. And I was telling you that the prophet Isaiah, who speaks of this very theme, notes the following. He makes a kind of summons, the prophet, to the New City, to Jerusalem, and he says to her: Lift up your eyes round about and see your children gathered together; behold, all your sons have come from afar, and your daughters shall be carried upon shoulders. Lift up your eyes, O Jerusalem, and look all around you, to see your many children gathered together; behold, your children have come, and indeed your daughters too, whom your children carry upon their shoulders. This is a beautiful moment, and it calls to mind the words of the Lord,

who said, in Matthew 24:31: And he shall send his angels with a great sound of a trumpet, and they shall gather together his elect from the four winds, from one end of heaven to the other. This is that universal summons of the living and the dead which will take place so that all may be gathered into the New Jerusalem, into the Kingdom of God. And the gates of the city will never be shut.

This phrase "they shall not be shut" signifies, as Saint Andrew says, the security of the city's inhabitants and their unchangeableness. That is, it tells us that the citizens of this city, that is, those who are saved in the Kingdom of God, will have absolute security. There is no possibility whatsoever that evil could slip in, much less reign, in this city. And likewise there is no possibility that the inhabitants of this city could undergo change, that is, be altered, in the way that people display such change in the present world, where today you see someone as good, and tomorrow you see him as bad and ugly. So there will be no change, but rather an unchangeableness; they will be unchangeable, just as the angels too are unchangeable.

It is known that the immutability of the angels was established at the Incarnation of Jesus Christ; it was then that their immutability was sealed. The angels too, mind you, confessed their faith in Jesus Christ. For before Jesus Christ every knee shall bow, of those in heaven, and on earth, and under the earth. All will worship Jesus Christ. We might say that the final criterion of the faith and immutability of the holy angels is the Incarnation of the Son of God. The angels had never seen God, but only His glory. The essence of God no one has ever seen, no created being. For the first time they behold God in the person of Jesus Christ, and they worship Him and they hymn Him; and through this worship that the holy angels offer to Jesus Christ, their virtue and their faith are now made firm.

But the immutability of the holy angels, as also of the saints in the Kingdom of God, does not lie in their essence; rather, the immutability lies in their will, in their free choice. Yet this choice will now be so firm that no one would ever desire to be separated from the Kingdom of God. Consequently, when it says that the gates of the city will never be shut, this is what it means: the security against every evil and the immutability of the inhabitants of the city, both saints and angels.

But here too, my beloved, regarding the theme of the opening of the gates, the prophet Isaiah prophesies: And your gates shall be opened continually; day and night they shall not be shut, Isaiah 60:11. Forever your gates shall stand open, O new Jerusalem; day and night they shall never be shut.

This 'day and night' does not presuppose the existence of night, but is an entirely human expression, drawn from human matters and the events of the present age, just as we say, 'I am telling you this day and night,' 'I work day and night,' and so on, an expression meaning 'continually.'

But because the statement is that the gates will not be shut during the day, which there will be perpetual day, the Holy Evangelist hastens to note that there night does not exist. And from this it is further evident that the re-creation of the universe will presuppose neither the sun nor the moon, much less the spherical form of these heavenly bodies.

The phenomenon of light will no longer be a natural phenomenon, but it will be, as we have said in an earlier topic of ours, the very glory of God itself. As for the darkness, there will also be darkness, a darkness with no dawn, the outer darkness; 'outer' means far removed, with no trace of light and no hope of light.

Concerning this darkness Saint Andrew notes: The night of the sinful shall be cut off as their lot. It is, that is, the eternal darkness of Hell, which the Lord called darkness, the outer darkness, as I told you.

"And nothing unclean shall ever enter into it, nor anyone who does what is abominable or false, but only those who are written in the Lamb's book of life." Into that city nothing unclean will enter, no abomination and no falsehood, but only those who are written in the Lamb's book of life.

Perhaps the impression might be given, from the image I am describing, that since this city has gates which will always be open, these gates, anyone at all could enter the city, in whatever moral and spiritual condition he might be.

Just as now you see this church here, this church has certain doors that are open, and anyone at all can come in. Just as the city of Larissa is not walled, and anyone at all can enter. Might it be, then, that there too, since the gates will not be shut, something common could enter, abomination and falsehood, that is, people who are unclean, abominable, and false?

For this reason the Evangelist John comes here to note and to say: do not think that there will be any possibility of such people entering; there, nothing of these things will enter. Absolutely nothing. 'Common' means unclean.

By unclean is meant spiritually unclean. Morally unclean. Unclean. And what can cleanse it? Only repentance. For this very reason, if anyone is to enter there, and he sees that his condition is dirty, filthy, unclean, he must repent.

My beloved, this is the cleansing of our filthiness: it is repentance. Let us repent, and let us repent always. Do not forget that we cannot say we will repent at Christmas and Pascha and express our repentance with a confession that is often hurried, because we think that only then must we confess, at Christmas and Pascha. This is a mistaken notion. Repentance must take place at every moment. How will it take place?

First of all, we should be marked by a spirit of repentance and of constant return to God. And if something slips past us and we fall into sin, let us say at once: My God, forgive me, forgive me, I will put it right. What I have done, I will set right.

Poverty, poverty, poverty. If this is how we feel things within ourselves, then we sense, however faintly, the majesty of God. And we would say: how much human beings could love the God the Word (Logos) who became man, for His power, for His wisdom, for His love.

...quasi-religious practices, such as idolatry, magic, spiritism, and anything else of that kind. How many times have I spoken about these things; I hope there is no one who could say he never heard it. I will plead with you earnestly: you cannot, my brother, offer your prosphoron, your candle, your oil, your wine in the worship of God, and at the same time offer the devil the worship that belongs to him, by going to magic or to spiritism or to other idolatrous activities that we have already examined in our earlier topics.

And who is the one who deals in falsehood? It is certainly not only the person who tells lies; the meaning is far broader. It is the heretic who falsifies the faith, who falsifies the spiritual life. Someone may say: I do not falsify the faith, in fact I am thoroughly Orthodox. But you may, my brother, be falsifying the spiritual life. What does it mean to falsify the spiritual life? When you say that fasting does not matter much. When you say that it does not matter whether one keeps purity and chastity until marriage. Indeed, lately evil has so invaded our homes that parents have made their peace with the way things are and tolerate it under their own roof.

When the daughter brings home the man who hopes to marry her, and the introductions are made, and whatever else may have happened, the groom stays in the house and sleeps in the same bed after the meal, or else the daughter goes to her future in-laws and sleeps there in the same way. And when we say to the parents, who are grown adults now, why do you allow this, it is a sin, because you become the moral instigators of such a situation, they answer, what can we possibly do? I know the case is a difficult one, I know that. I know too that many times you cannot hold your children back, I know that as well. But to give one's consent through silence, to say, never mind, what can we do, that, my dear ones, is a sin. That is a counterfeiting of morality, of the spiritual life, and indeed it falls within the realm of falsehood. This we must not forget.

Or again, we may seek a false and counterfeit spirituality, an adulterated spirituality. The spirituality of the Gospel seems heavy to us, and so we want to fashion a lighter one, something easier. Now, I do not mean, of course, that there are no gradations of spirituality; but those gradations are steps of one single ladder, one single stairway. To go looking for other steps, though, that is, once more, a falsification, an adulteration of spirituality, so that you can tell yourself and quiet your conscience that you are a spiritual person, this is a deception, and as I told you, it falls under the category of falsehood, of the counterfeit.

In any case, none of these have entry into the Holy City, because they are not written in the Book of Life. And I will remind you again of what John Chrysostom says, and it does not matter if I have told you something ten times; our talks here have the character of discipleship, so many times I will have said this. If you plead to me that the state legislates things this way, if you plead this, I am sorry for what I am about to say, that the Church too accepts certain things, I would answer you with the words of John Chrysostom: you will not be judged by the laws of the state, but by the Gospel. In his time, of course, perhaps certain concessions had not yet begun, concessions that little by little entered into the life of the Church.

Such as, for example, a second marriage after divorce, and whatever else, hear me, and whatever else. Little by little these things entered in, my dear ones, and the Church accepted them at a certain period, finding herself under pressure. At this very moment, for example, it is laid down that an embryo up to three months, because it is not a human being, it is a monkey, can be thrown into the biological waste pit, or into the common waste pit of our house. That is, abortion, the termination of pregnancy.

But when it is three months and over, ah, three months and one day, the pincers of the law seize you.

What irony, what irony, so then from three months and over the embryo is a human being, and from three months and under it is not a human being, and therefore it is no crime. What can I say? Shall I say that even upon these thrones of the Church, archiepiscopal, patriarchal, episcopal thrones, the Antichrist may one day sit, I have told you this before as well, and that the Church may one day accept that indeed up to three months a Christian may have an abortion? What can I say? I will say this too: well then, under such conditions, John Chrysostom says, you will not be judged on the day of judgment except by the laws of the Gospel.

For this reason, my dear ones, let us not put on airs and feel a kind of relief that at last things have turned out this way and that we can in some manner lead a slackened life. I beg you, for one who has seriously taken up the matter of his salvation, these are no trifling hangnails.

Yet another beautiful image of the new Jerusalem is described by the prophet Isaiah, an image in which he interweaves the typological, the earthly Jerusalem, with the essential, the eternal Jerusalem. That is, we might say, if you will, three things: Isaiah speaks of the city of Jerusalem, this very city, topographically this very city. But he also speaks of the Church as militant upon the earth.

He speaks too of the Church as triumphant. The eye of Isaiah, then, pierces through the ages and reaches all the way to eternity. And he sees the typological Jerusalem, the Church Militant, the Church Triumphant. Because I would very much like us to have some contact with the prophets. We say that the prophet Isaiah has the mightiest of voices, yet we leave him to cry out all alone. We neither read him nor listen to him. Do you not think it a shame that we leave the chiliasts to lay hold of the prophet Isaiah and to abuse him and saw him apart? Just as their forebears once did, their spiritual forebears, the Hebrews, who sawed the prophet Isaiah in two and cut him down.

And for us to ignore him! Do you know what a treasure the prophet Isaiah is, my dear ones, a treasure? Do you know in how many places he speaks of the new Jerusalem, of the Kingdom of God?

Listen, then, to a marvelous text that we read at the Great Blessing of Waters, a passage from the Old Testament, and indeed it is the first passage we read on Theophany at the Great Agiasmos. It is from Isaiah, chapter 35, verses 1 to 10.

That verse: 'Rejoice, O thirsty desert; let the desert exult and blossom as a lily, and the desolate places of the Jordan shall blossom and rejoice and exult.' This passage, even when we hear it, who pays it any attention?

We look at how one person moves, how another moves, at the services they chant in our Church. If we begin to pay attention, we will be reborn. Let me tell you what happened to me. When I went out to perform the blessing, this passage, this reading of the prophet, I was not the one reading it; a chanter was reading it. I was only looking at my booklet and following along. My dear ones, I was left astonished. That is, if someone had observed me a little more closely, he would have noticed that I had become lost in thought, that I had quite forgotten myself. I saw within this whole passage the very things I am telling you from the Book of Revelation, and I said, I will read this passage to you as well, so that you too may rejoice in it, and so that it may become an occasion for us to begin reading the prophets. So then: 'Rejoice, O thirsty desert.' Who is this desert that thirsts? In other places of the Old Testament this image also appears, and figuratively in the New Testament as well. It is the Church gathered from the Gentiles, the desert.

This is what it is, the desert and the barren one, it is the Church from the Gentiles. 'Let the desert exult', exult, O Church of the nations, for until now you were a desert, but now from here onward you will not be a desert; you will have your husband, the true one, the Bridegroom, Christ will come, he will come to you, you will become his bride, O Church of the nations, not of Israel, but of the nations. 'And let it blossom as a lily', and blossom with the fragrance of the virtues, as the flowers bloom, 'and the desolate places of the Jordan shall blossom and rejoice and exult.' What are these desolate places of the Jordan? The barren regions.

Here, my dear ones, is the spiritual flowering and the bearing of fruit, the fact that the God who became man is baptized in the Jordan, the prelude of salvation. 'And the glory of Lebanon was given to it, and the honor of Carmel; and my people shall see the glory of the Lord and the height of God.' My people shall see the glory of the Lord and the height of God. The height of God, what is it? It is precisely the theophany at the river Jordan. Look at the word, look at the phrase: 'shall see the glory of the Lord.' Indeed, it says that the Father appears as a voice, not the essence of the Father; the Holy Spirit as a dove, not the essence of the Holy Spirit; and the Son is covered by the veil, to use the phrase of the Apostle Paul in the Letter to the Hebrews, 'that is, his flesh', the veil that covers the divinity of the Son, the flesh, this veil, this curtain, that covers the divinity, conceals, covers the divinity of the Son. Yet for all that, what does the people see? The glory of the Lord and the height of God.

'Be strong, you slackened hands and you feeble knees.' Paralyzed hands, paralyzed feet. Be set upright, stand firm. 'Comfort one another, you who are fainthearted in mind; be strong, fear not; behold, our God renders judgment and will recompense; he himself will come and save us.' He himself will come and save us. Someone might say, he himself will come, he will come and save us. How, then, could they have seen this in those times before Christ, and how could they have understood this passage of Isaiah?

Let me tell you, just as we today speak of the images of the future Kingdom of God, and we say images and images, images, images, certain things that are a kind of foreshadowing. Who could have suspected, tell me, who among the readers and hearers in the synagogue could have suspected, in this passage, that God himself would come to save us?

And yet God himself did come to save us. And he fills out the characteristics of the God who would come, who would come to save us. It is the first coming of Christ, it is the Church Militant that is founded upon the earth, of Israel and of the nations.

'Then shall the eyes of the blind be opened, and the ears of the deaf shall hear.' When? When? When the Messiah comes; then, it says, the eyes of the blind shall be opened and the ears of the deaf shall hear. 'Then shall the lame leap as a deer', then the lame man shall leap and dance like a deer.

The tongue of the speechless shall be clear; the mute will have a clear tongue, for water has burst forth in the wilderness. Because something broke open in the desert and water came out. And what is this water that came out of the desert? It is Christ. And a ravine in a thirsty land, that is to say, this whole Messianic period, if we may call it that.

And the waterless place shall become marshes, and in the thirsty land there shall be a spring of water. What is this thirsty land that will be turned into marshes, so much water that the ground can no longer drink it in? It is the Holy Spirit in the Church.

Into marshes, and in the thirsty land there shall be a spring of water. There shall be the joy of birds, a dwelling of reeds and marshes. The birds, the reeds will sprout up, everything will be teeming with life; it is the presence of the Holy Spirit. Up to this point the passage refers to the Church Militant, that is, to the Church of Christ on earth, in the Messianic period. But from here onward the eye of the prophet pierces beyond time, into eternity. Listen to how he describes it.

There shall be, and notice how here he interweaves the images, in that Jerusalem, which one? Not the earthly one, the heavenly one. There shall be a clean way, and it shall be called a holy way, and no unclean thing shall pass that way, nor shall there be any unclean way there. Nothing defiled can enter there. Whereas in this Church Militant here, one man declares that he wants to be baptised while carrying sins upon sins, apostasies, betrayals. In all this one sees the condition of our Christians, my dear ones. This is the dragnet; recall how the Lord says that the Kingdom of God, meaning the Church Militant on earth, is like a net that catches both good fish and rotten fish, and when it is finally drawn up out of the sea of this present world,

the net with the rotten and the good fish, the rotten and the good fish, says the Lord, then the sorting takes place on the shore: the rotten ones are thrown away, while the sound ones, the good fish, are put into the containers, that is, they are useful. There the sorting will happen. Today you see that within the Church we are all together, all just as we are, but there, there, nothing of the kind will remain. You see, no unclean person will enter that city.

And the faithful scattered among the nations shall walk upon it and shall not go astray. These are the faithful of all nations and all ages, now in a state of immutability, beyond all delusion. And there shall be no lion there; in that city there is no lion, which is the devil.

Does not the Apostle Peter say that the devil, like a roaring lion, seeks someone to devour? So in the city, the Kingdom of God, the devil will not be present. Nor any of the wicked beasts; none shall go up upon it. What are the wicked beasts? They are the demons.

Nor shall any be found there, but the redeemed shall walk in it. What does it mean, they shall walk in it? That is, through the gates of the city, it says, redeemed, redeemed at last; they are those written in the Lamb's Book of Life. And gathered together for the Lord, and they shall be assembled with the Lord as their centre, and they shall return and come to Zion with gladness, and everlasting gladness shall be upon their heads. With joy they shall go, and the joy and gladness of the inhabitants of that city shall be everlasting.

For upon their heads is praise; it is the eternal hymn of the faithful and of the angels. And exultation and gladness shall take hold of them, and joy and exultation shall seize them. Pain, sorrow, and sighing have fled away. They have run away, they have fled: the pain, the suffering, the sorrow, and the sighing.

This last half-verse I have spoken to you about before as well. Now you have seen the natural place of this final half-verse. When will pain, sorrow, and sighing flee away? Nowhere but in the heavenly Kingdom of God.

And so, my dear ones, we might say that here one sees the prophet gazing upon this heavenly city, the New Jerusalem. Why did our Church appoint this passage for the day of the Baptism? Precisely because, my dear ones, with the Incarnation and the Baptism of Christ we have the revelation, and we await nothing further.

That God is Triune; we await nothing further. Nothing else will appear that would make us say God is four persons, or two, or ten. This is the final revelation concerning God. God is Triune, and from there the new period begins: the Church, the Kingdom of God.

And now, my dear ones, we enter the twenty-second and final chapter of the Apocalypse.

He showed me a river of the water of life, bright as crystal, proceeding out of the throne of God and of the Lamb. And he showed me a river of water, water of life, a river of the water of life, bright as crystal, and its source was from the throne of God and of the Lamb. As one sees here, we have the climax. You will see it as the twenty-second chapter continues, the climax of this description of the heavenly Jerusalem.

The images and colours of this description become more and more striking, but also more endearing. So beloved, truly, you will remember my words. The spiritual man, as he meditates on these texts, as in this case here the text of the twenty-second chapter, feels a mystical gladness, a joy flooding his heart. He does not remain unmoved in his feelings by what he reads.

Moreover, the faithful man feels, especially when he reads the Apocalypse, that all the historical types of the past, recorded in the Old Testament, emerge here, but now with a spiritual dimension. He speaks of a river; well, indeed, it is a river, but that is a historical type in the Old Testament. Here now it takes on a spiritual dimension. Listen to this: in the book of Genesis we read, chapter 2, verses 8 to 10: And God planted a paradise in Eden toward the east, and there he placed the man whom he had formed. And a river goes out of Eden, watering the paradise. God planted, it says, the paradise to the east of Eden, and there he placed the man he had created. And a river goes out of Eden, and it waters the paradise, it drenches the paradise.

That river, indeed, as we shall see a little further on, branches out; it is the Gihon, the Pishon, the Tigris, and the Euphrates. And which the Gihon and the Pishon are today we do not know; perhaps they are some tributaries of these same rivers. But under the old names we still have, to this day, the Tigris and the Euphrates. They are, therefore, real rivers, the ones that rise from the mountains of Armenia and empty into the Persian Gulf, after crossing that whole region of, let us say, Persia and Iraq, and they pour out, emptying into the Persian Gulf. So Holy Scripture says that God made a river, it speaks of one river, I will tell you more a little further on, which waters Paradise.

This river was perceptible to the senses and at the same time a symbol, a symbol of the new river, the one that will be within the Kingdom of God, in the new city, Jerusalem, and will flow out from the throne of God and of the Lamb.

What is this river? It is the Holy Spirit. This is the river that waters, that irrigates the city of God. It is the Holy Spirit. What was that river mentioned in Genesis? A symbol. A historical reality, a symbol. A historical type.

These are the revelations, here, of the Mystery of the Holy Trinity, my dear ones, here, in this passage I am telling you about now. And which every faithful one, every inhabitant of that city, will possess. How will this be? Somewhere the Lord said: We shall come to the faithful one, not 'I shall come,' but 'we shall come.' We shall come, who? The Father, the Son, and the Holy Spirit, and we shall make our dwelling within him, and we shall make our abode within the faithful one, John 14:23. Now this, in that city, the New Jerusalem, will not be only an inward event, but also an outward event. Now in the Church Militant the faithful, when they have the indwelling of God, are able to understand it, are able to feel it, those who reach the level of feeling the presence of God.

But then it will not be only an inner phenomenon; it will be an outer one as well. Why? Because he tells us so in the next verse of the Apocalypse, which we will not reach today: 'And they shall see His face.' The faithful, the inhabitants of the city, will see the face of God. It does not say the essence of God; it says the face of God.

Or it is what the Evangelist John says in his First Epistle, chapter three, verse two: 'We shall see Him as He is.' We shall see Him just as He is. So this is a phenomenon both inner and outer. The Book of Genesis also tells us, in chapter two, verse six: 'And a spring went up from the earth, and watered the whole face of the earth.' It did not rain, but a spring, a water, went up from the earth and watered the whole surface. And here we have a mystical image of the New Jerusalem. The old Paradise is the image of the Kingdom of God. We were cast out, Adam and Eve, but mankind will enter again. So it is the image of the Kingdom of God, of the new city.

The single spring, the one and only spring, I underline this, that waters Paradise, is this presence of the one Holy Triune God, the one God. The spring is the Father, the water is the Son, and the river is the Holy Spirit. Spring, water, river: one and three. One is God, three are the persons.

That river of the old Paradise, the Book of Genesis tells us again, was divided into four other rivers, Genesis chapter two, verse ten: 'From there it parts into four heads,' says the Book of Genesis. These are the four horizons over which the Holy Spirit was poured out, through the Gospel of Christ, and watered, saturated the whole inhabited world. But they are also the four sides of the four-square city, over which the Holy Spirit covers its whole expanse, that is, the Spirit of God over the New Jerusalem.

And one more mystical, doctrinal truth: the river, the Holy Spirit, proceeds, the Evangelist John tells us, from the throne of God and of the Lamb. That is, it proceeds from the Father and is sent by the Son, who became man, into the world. He does not say, 'I will send'; He says of the Holy Spirit, the other Comforter, 'when I depart I will send.' This 'I will send' means that the Son too sends the Holy Spirit. The Holy Spirit proceeds from the Father and is sent by the Son. So it is rightly stated that he saw the river flowing out from the throne of God and of the Lamb. You see the distinction within God, he says: he speaks of one throne.

It speaks of one throne. Why? Because in the image the Father and the Son and the Holy Spirit share one and the same throne. There is one throne, because there is one essence, one God. Did you notice how it says 'the Lamb,' in order to point to the second Person, not simply the second Person, but the second Person who became man? This river, furthermore, is eternal life. We read in the Gospel, John 4:14

'Whoever drinks of the water,' Christ says, 'that I shall give him,' whoever drinks of the water that I will give him, 'shall never thirst unto the ages'; he shall never thirst eternally; 'but the water that I shall give him shall become in him a spring of water leaping up unto eternal life.'

But this water will become within him a water that springs up, that leaps and dances, and it will become for him eternal life: it is the Holy Spirit. The Holy Spirit, my beloved, gladdens the heart of the faithful both in the present world and in the world to come. That is why the Psalmist notes, in Psalm forty-five, verse five: 'The rushings of the river gladden the city of God.' Of the river, which river? Jerusalem has no river. The river Jordan is to the east of Jerusalem, quite far away, many kilometers away. So how do the rushings of the river gladden the city of God?

The city of God is always Jerusalem. How do they gladden it, since no river passes through it? The city is built upon seven hills; the expression is mystical. It is the new city, it is the Spirit of God, it is the Church. And the faithful, when they receive the Spirit of God, have the joy of God. So I will say it again: 'The rushings of the river gladden the city of God.' This river of the Apocalypse is also Holy Baptism, which grants the spiritual rebirth by which the faithful sees the mystery of the Holy Trinity.

The mystery of the Holy Trinity is not something I can read to you on a piece of paper; the mystery of the Holy Trinity is a Mystery, visible only to the faithful. Upon all these things I have told you, Saint Andrew of Caesarea writes the following.

'The river that proceeds from the Church in the present life hints at the Baptism of regeneration,' what is the river, he says? Baptism. 'Worked through the Holy Spirit, making those who are washed pure beyond snow and crystal,' and it cleanses the faithful.

'And the river of God, full of waters, the life-giving Spirit, passes through the Jerusalem above, proceeding from God the Father and through the Lamb, filling the streets of the Holy City.' The river fills the street of God, he says; through the street this river passes.

That is, says Saint Andrew, its multitude, multiplied beyond the sand according to the Psalmist, gladdens, illumines, and opens the mysteries of the Kingdom of God to all the faithful who are in the street; that is, the Spirit of God is in all the faithful.

A very beautiful image, my beloved, is also given by the Prophet Zechariah concerning the Holy Spirit in the Church during the Messianic age, which calls to mind the river of the Apocalypse.

He says the following, chapter fourteen, verse eight, the Prophet Zechariah: 'And in that day,' which day? The day of the first coming of Christ.

of Christ. And on that day living water will flow out from Jerusalem, there

'In that day,' he says, 'living water shall go forth,' fresh, lively water, 'half of it toward the former sea, and half of it toward the latter sea; and in summer and in spring it shall be so.' Which is the former sea? It is the Dead Sea. And which is the latter sea, the last one? It is the Mediterranean.

The river divides in two: one part goes to the Dead Sea and the other goes to the Mediterranean, and it sweetens these two seas. How it sweetens them the prophet Ezekiel will tell us, my beloved, in another of his very beautiful and most detailed images, perhaps the most beautiful image that exists in the Old Testament concerning the presence and the working of the Holy Spirit.

But he says that this water will be the same both in summer and in spring. Why does he say in summer and in spring? Because Palestine has no rivers; it has only one river. Whatever else it has are small things, torrents.

In winter they have water; in summer and in spring they have no water. So he is not speaking about topography. This is not the topography of Palestine. This water that remains both in summer and in spring is something else.

That is to say, Christ is everlasting.

It is the Spirit of God. The picture the prophet Ezekiel gives us, in chapter 47, verses 1 through 12, is this. And behold, water was flowing out from beneath the threshold of the court. Let me read it to you and then unpack it for you. And behold, the water was streaming down from the right side, as a man went out to meet me, with a measuring line in his hand.

'And he measured a thousand cubits with the measure, and he passed through the water, water of release. And he measured a thousand and passed through the water, water up to the thighs. And he measured a thousand and passed through, water up to the loins. And he measured a thousand, and he could not pass through, for the water raged like the rushing of a torrent that cannot be crossed.'

I saw, he says, in a vision, water coming out from the courtyard of the temple, from the steps of the temple. This water was appointed to run, to flow down toward the Dead Sea. At first the water was shallow, and it was being measured for me by a guide who kept measuring it, an Angel.

It was, he says, water of release, that is, low, up to the ankle. Then, after a thousand cubits, it was measured again and it was up to the thighs. Then it was measured again and it was up to the waist. Then the water was measured again, and now no one could remain standing in it.

It was the roar, the roar of a torrent. Roizos means a noise, a din, the noise of a torrent, a great rush of waters. And it comes and pours out into the Dead Sea. And here, my beloved, one sees the Spirit of God, how little by little, timidly, growing all the while, it appears in the believer as well, in each and every believer.

The Spirit of God comes by measure, and when the believer surrenders his heart, when he makes it a deep stream, then the water of the Holy Spirit becomes abundant. So abundant that now the believer can cry out and say, 'I cannot bear it, Lord,' or, 'I can take no more.'

This human existence of mine, this fleshly, earthen vessel, I feel that it will burst, yet without bursting. Without the person suffering any harm, the Spirit of God seems to shake the very foundations of my earthen existence, yet it holds everything together and continues.

'This water came down to the sea, the Dead Sea, to the water of the outlet, and it shall heal the waters; and it shall be that every living soul of the creatures that swarm, upon all things wherever the river comes, shall live.'

There, he says, in the Dead Sea, whatever is found alive dies. The river comes and makes the waters healthy. Not 'sanctifies' them; it makes them healthy, that is, beneficial. For the water of the Dead Sea has a great deal of salt in it.

It means it makes the water sweet, it makes it drinkable, it makes it healthy. And whatever, he says, lives. Whatever drinks, whatever living thing drinks that water, lives. Consider, my beloved, that one day we will neither eat nor drink in the Kingdom of God.

And yet we will live, and we will be called spiritual people, which means that the biology of our existence will no longer sustain us; whereas now, in the fashion of this present world, God wills that we live this way, by the fashion of food.

Then we will live by the Spirit of God. And whoever drinks that water will live forever. Which means he will be a spiritual person, a spiritual being, not merely a natural one. Instead he will be governed, he will be ruled by the Spirit of God.

This vision of the prophet has other facets as well. It speaks of the trees that grow up where the prophet is. He can no longer remain in the river, and he sees trees to the left and right; but the matter of the trees continues in the image that follows, in the Apocalypse.

And I will tell you nothing of that now; I will tell you only one very sorrowful paragraph. This paragraph is strange, my beloved, there in the text of the prophet Ezekiel; it says this. When the river arrives there at the Dead Sea, it brings everything to life; but for a moment, he says, the river makes a twist, a coiling.

And the Dead Sea, in certain of its parts, remains dead, with much salt and without life. A parenthesis, and it is strange. And after the parenthesis he goes on to say that the banks of the river were filled with trees. Do you know what this strange interjection is? Listen. The Spirit of God came into the world. Historically it came. We have Pentecost.

It came to the dead sea of this world, but how many received the Holy Spirit, and how many were renewed and reborn by the Holy Spirit? Those who willed it were reborn and lived; those who did not will it remained dead, and they too, along with their countries and their civilizations, became and were turned into a dead sea.

Ενθυμηθείτε, αγαπητοί μου, από το βιβλίο της Αποκαλύψεως, από το 21ο κεφάλαιο, στίχοι 24-26, που είχαμε αναφερθεί ότι τα έθνη θα περιπατήσουν δια του φωτός της Καινής Ιερουσαλήμ και οι βασιλείς της γης θα φέρουν τη δόξα τους και την τιμή τους εις αυτήν και οι πυλώνες δεν θα κλείσουν ούτε μέρα ούτε νύχτα, γιατί εκεί δεν υπάρχει η νύχτα και θα φέρουν τη δόξα τους και την τιμή των εθνών εις αυτήν την πόλη και λέγαμε ποιοι είναι οι βασιλείς και ποιοι τα έθνη, είναι οι σωζόμενοι από όλα τα έθνη όλων των εποχών. Και δια τους Βασιλείς λέγαμε ότι είναι και κατά κυριολεξίαν Βασιλείς και καταχρηστικῶς, και ότι Βασιλείς η Αγία Γραφή ονομάζει όλους τους πιστούς.

Και τι είναι εκείνο που θα φέρουν; Θα είναι ο αγώνας τους και η νίκη τους επί των παθών Ο αγώνας τους και η νίκη τους επί των αρετών Αυτό θα φέρουν δώρον εις την Καινή Ιερουσαλήμ Και σας έλεγα ότι ο προφήτης Ισαΐας, ο οποίος αναφέρεται στο θέμα αυτό, σημειώνει το εξής Κάνοντας ένα προσκλητήριο ο προφήτης προς τη Νέα Πόλη, προς την Ιερουσαλήμ Και του λέγει Άρον κύκλω τους οφθαλμούς σου και ιδέ συνηγμένα τα τέκνα σου Ιδού ήκασιν πάντες οι υιοί σου μακρόθεν και αι θυγατέρες σου επ' ώμων αρθήσονται Σήκωσε τα μάτια σου, ω Ιερουσαλήμ, και γύρισε τα γύρω γύρω, να ειδείς τα παιδιά σου τα πολλά, τα μαζεμένα, να, έχουν έρθει τα παιδιά σου, και μάλιστα και οι θυγατέρες σου, που τις κουβαλάνε τα παιδιά σου, επάνω στους όμους τα, είναι μια ωραία στιγμή αυτή, αυτό θυμίζει τους λόγους του Κυρίου,

που είπε, Ματθαίος 24,31, και αποστελεί τους Αγγέλους αυτού μετά σάλπιγγος φωνής μεγάλης και επισυνάξουσιν τους εκλεκτούς αυτού εκ των τεσσάρων ανέμων, απ' άκρων ουρανών έως άκρων αυτών. Είναι αυτό το γενικό προσκλητήριο ζώντων και νεκρών που θα γίνει για να επισυναχθούν όλοι εις την Νέα Ιερουσαλήμ, εις την Βασιλεία του Θεού Και οι πυλώνες της πόλεως δεν θα κλείουν ποτέ

Αυτό το «μη κλεισθῶσιν» δηλοί, όπως λέγει ο Άγιος Ανδρέας, την ασφάλειαν των οικητόρων αυτής και το άτρεπτον. Δηλαδή, αναφέρεται ότι οι κάτοικοι της πόλεως αυτής, δηλαδή οι σεσωσμένοι στην Βασιλεία του Θεού, θα έχουν απόλυτη ασφάλεια. Δεν υπάρχει ουδεμία περίπτωση να εισχωρήσει και πολύ παραπάνω να βασιλεύσει το κακό εις την πόλη αυτήν. Όπως ομοίως δεν υπάρχει περίπτωση οι κάτοικοι της πόλεως αυτής να υποστούν τροπή, δηλαδή να αλλάξουν, όπως ακριβώς την τροπή αυτή την παρουσιάζουν οι άνθρωποι στον παρόντα κόσμο, σήμερα τον βλέπεις καλόν, αύριο τον βλέπεις κακόν και άσχημον. Δεν θα υπάρχει λοιπόν τροπή, αλλά θα υπάρχει μία ατρεψία, άτρεπτοι θα είναι, όπως ακριβώς άτρεπτοι θα είναι και οι άγγελοι.

Είναι γνωστό ότι η ατρεψία των αγγέλων σημειώθηκε με την ενανθρώπιση του Ιησού Χριστού, τότε σημειώθηκε η ατρεψία τους Ομολόγησαν την πίστη των εις Ιησού Χριστόν και οι Άγγελοι παρακαλώ Διότι ενώπιον του Ιησού Χριστού παν γόνυ κάμψη επουρανίων και επιγείων και καταχθονίων Όλοι θα προσκυνήσουν τον Ιησού Χριστό Θα λέγαμε ότι το τελευταίο κριτήριο πίστεως και ατρεψίας των Αγίων Αγγέλων είναι η ενανθρώπησις του Υιού του Θεού Οι Άγγελοι δεν είδαν ποτέ το Θεό, αλλά τη δόξα Του Την ουσία του Θεού ουδείς την είδε ποτέ, ουδέν κτιστόν. Δια πρώτη φορά βλέπουν τον Θεόν εις το πρόσωπο του Ιησού Χριστού και τον προσκυνούν και τον υμνούν και με την προσκύνηση των Αγίων Αγγέλων που κάνουν εις τον Ιησού Χριστόν, σταθεροποιείται πλέον η αρετή των και η πίστις των.

Η ατρεψία όμως των Αγίων Αγγέλων, όπως και των Αγίων στη Βασιλεία του Θεού, δεν είναι στην ουσία τους, αλλά η ατρεψία είναι στην προαίρεσή τους. Η προαίρεσις όμως θα είναι πλέον τόσο σταθερά, ώστε ουδέποτε θα επιθυμούσε κανείς να αποχωρίζεται από τη Βασιλεία του Θεού Συνεπώς, όταν λέγει ότι οι πύλες της πόλεως ουδέποτε θα κλείσουν, σημαίνει αυτό, την ασφάλεια κατά παντός κακού και την ατρεψία των κατοίκων της πόλεως, Αγίων και Αγγέλων.

Αλλά και εδώ αγαπητοί μου, ως προς το θέμα του ανοίγματος των πυλώνων, ο προφήτης Ισαΐας προφητεύει. Και ανοιχθήσονται αι πύλαι σου δια παντός, ημέρας και νυκτός ου κλεισθήσονται, 60,11. Για πάντα θα ανοίξουν οι πόρτες σου, ω καινούρια Ιερουσαλήμ, μέρα νύχτα ποτέ δεν θα κλείσουν.

Αυτό το ημέρας και νυκτός δεν προϋποθέτει τη νύχτα αλλά είναι έκφραση εντελώς ανθρώπινη επί των ανθρωπίνων πραγμάτων και γεγονότων του παρόντος αιώνος, όπως λέμε μέρα νύχτα σου το λέγω αυτό το πράγμα, μέρα νύχτα δουλεύω και το καθεξής, έκφραση του διαπαντός.

Επειδή όμως θα είναι θέσις ότι οι πυλώνες δεν θα κλείουν την ημέρα, η οποία θα είναι πάντοτε ημέρα, σπεύδει ο Ιερός Ευαγγελιστής να σημειώσει ότι εκεί η νύχτα δεν υπάρχει. Και από εδώ φαίνεται ακόμα ότι η αναδημιουργία του σύμπαντος δεν θα προϋποθέτει ούτε τον ήλιο ούτε τη Σελήνη και πολύ παραπάνω τη σφαιρική μορφή αυτών των ουρανίων σωμάτων.

Το φαινόμενο του φωτός θα είναι πια όχι ένα φαινόμενο φυσικό, αλλά θα είναι, το έχουμε πει σε παλιό μας θέμα, αλλά θα είναι αυτή η ιδία δόξα του Θεού. Όσο δια το σκότος, θα υπάρχει και σκότος, αξημέρωτον, σκότος εξώτερον, εξώτερον θα πει απομεμακρυσμένον, χωρίς να υπάρχει ίχνος φωτός και χωρίς να υπάρχει ελπίδα φωτός.

Για το σκότος αυτό ο Άγιος Ανδρέας σημειώνει. Η νυξ της αμαρτωλής αποκληρωθήσεται. Είναι δηλαδή το αιώνιο σκοτάδι της κολάσεως. Για το οποίο ο Κύριος είπε και απεκάλεσε σκότος, όπως σας είπα, εξώτερον.

Και ου μη εισέλθη εις αυτήν παν κοινόν και ο ποιών βδέλυγμα και ψεύδος, ει μη οι γεγραμμένοι εν τω βιβλίω της ζωής του αρνίου. Εις αυτήν τίποτα το ακάθαρτο δεν θα εισέλθει, ούτε βδέλυγμα, ούτε ψεύδος, παρά μόνο αυτοί που είναι γραμμένοι στο βιβλίο της ζωής του αρνίου.

Ίσως να εδίδετο η εντύπωση ότι από την εικόνα που αναφέρομαι, ότι η πόλη σε αυτή έχει πυλώνες που θα είναι πάντοτε ανοιχτοί αυτοί οι πυλώνες. Ότι θα μπορούσε ο οιοσδήποτε να εισέλθει στην πόλη, σε οποιαδήποτε ηθική και πνευματική κατάσταση και αν ευρίσκεται.

Όπως τώρα εδώ βλέπετε αυτός ο Ναός, ο Ναός αυτός έχει κάποιες πόρτες ανοιχτές, μπορεί να μπει ο οιοσδήποτε. Όπως η πόλη της Λαρίσης δεν είναι περιτειχισμένη, μπορεί να μπει ο οιοσδήποτε. Μήπως λοιπόν και εκεί, επειδή δεν θα είναι οι πόρτες κλειστές, θα μπορεί να μπει κάτι που να είναι κοινόν, βδέλυγμα και ψεύδος, δηλαδή άνθρωποι, που να είναι ακάθαρτοι, βδελυροί και ψευδείς.

Γι' αυτό το λόγο έρχεται εδώ να σημειώσει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης και να πει, μη νομίσετε ότι θα υπάρξει η δυνατότητα εισόδου τέτοιων ανθρώπων, εκεί τίποτε από αυτά δεν θα εισέλθει. Απολύτως τίποτε. Κοινόν θα πει ακάθαρτος.

Ακάθαρτη εννοείται πνευματική. Ακάθαρτη ηθική. Ακάθαρτος. Τι καθαρίζει; Μόνο η μετάνοια. Γι' αυτό ακριβώς το λόγο θα πρέπει ο κάθε άνθρωπος προκειμένου να εισέλθει εκεί, αν βλέπει την κατάστασή του να είναι βρώμικη, ρυπαρή, ακάθαρτη, να μετανοεί.

Αγαπητοί μου, αυτό είναι το καθαρτικό της ρυπαρότητός μας, είναι η μετάνοια. Να μετανοήσουμε και να μετανοούμε πάντοτε. Μην ξεχνάτε ότι δεν μπορούμε να πούμε ότι θα μετανοούμε Χριστούγεννα και Πάσχα και θα εκφράζουμε τη μετάνοιά μας με μια εξομολόγηση, η οποία πολλές φορές είναι βιαστική, γιατί νομίζουμε ότι μόνο τότε πρέπει να εξομολογούμεθα, Χριστούγεννα και Πάσχα. Είναι εσφαλμένη αυτή η αντίληψη. Η μετάνοια πρέπει να γίνεται κάθε στιγμή. Πώς θα γίνεται;

Πρώτα-πρώτα να μας διακρίνει πνεύμα μετανοίας και διαρκούς επιστροφής. Και αν κάτι μας ξεφύγει και αμαρτήσουμε, αμέσως να πούμε Θεέ μου συγχώρεψε, συγχώρεψε θα το διορθώσω. Αυτό που έκανα θα το διορθώσω.

Φτώχεια, φτώχεια, φτώχεια. Αν έτσι τα πράγματα λοιπόν τα αισθανόμαστε μέσα μας, αισθανόμεθα αμυδρά τη μεγαλοπρέπεια του Θεού, έτσι που θα λέγαμε πόσο θα μπορούσαν οι άνθρωποι να αγαπούν τον ενανθρωπήσαντα Θεόν Λόγον για τη δύναμή του, για τη σοφία του, για την αγάπη.

παραθρησκευτικές πράξεις, όπως είναι η ειδωλολατρεία, η μαγεία, ο πνευματισμός και ό,τι άλλο. Πόσες φορές αυτά έχω πει, ελπίζω ότι δεν υπάρχει κάποιος που να έλεγε ότι δεν το άκουσα αυτό. Θα παρακαλέσω θερμά, δεν μπορείς, αδελφέ μου, να προσφέρεις το πρόσφορό σου, το κερί σου, το λάδι σου, το κρασί σου στη λατρεία του Θεού και να προσφέρεις και εις τον διάβολο τη λατρεία την ανάλογη, με το να πηγαίνεις στη μαγεία ή στον πνευματισμό ή σε άλλες εκδηλώσεις ειδωλολατρικές που σε περασμένα θέματά μας έχουμε ήδη αναλύσει.

Και ποιος είναι αυτός ο οποίος μετέρχεται το ψεύδος; Δεν είναι βέβαια εκείνος ο οποίος λέει ψέματα μόνο, αλλά είναι ευρεία έννοια. Είναι ο αιρετικός που παραποιεί την πίστη, παραποιεί την πνευματική ζωή. Μπορεί κάποιος να λέγει· εγώ δεν παραποιώ την πίστη και είμαι μάλιστα ορθοδοξότατος. Μπορεί, αδελφέ μου, να παραποιείς την πνευματική ζωή. Τι θα πει παραποιείς την πνευματική ζωή; Όταν πεις δεν έχει πολύ σημασία η νηστεία. Όταν πεις ότι δεν έχει σημασία το να διατηρήσει κανείς καθαρότητα και αγνότητα μέχρι του γάμου. Μάλιστα τελευταία τόσο το κακό έχει εισβάλει στα σπίτια μας, ώστε πλέον οι γονείς έχουν συμμαχήσει με την πραγματικότητα και ανέχονται στο σπίτι.

Όταν η κόρη θα φέρει τον υποψήφιο γαμπρό, τέλος πάντων θα γίνουν οι γνωριμίες, τι θα έχει γίνει ξέρω εγώ, ο γαμπρός να μένει στο σπίτι και να κοιμάται επί της αυτής κλίνης μετά τη στιγμή της τροφής, ή να πηγαίνει η κόρη στα μελλοντικά πεθερικά της να κοιμάται εκεί αντιστοίχως, και όταν πούμε στους μεγάλους τους γονείς πια, γιατί το κάνετε αυτό, είναι αμαρτία, διότι γίνεστε ηθικοί αυτουργοί μιας καταστάσεως, μα λέει, τι μπορούμε πια να κάνουμε, ξέρω ότι είναι δεινή η περίπτωση, το ξέρω αυτό, ξέρω ακόμη ότι πολλές φορές δεν μπορείτε να συγκρατήσετε τα παιδιά σας, το ξέρω και αυτό, αλλά το να συνευδοκεί κανείς με τη σιωπή του και να λέει, δεν βαριέσαι, τι να κάνουμε, αυτό αγαπητοί μου είναι αμαρτία, αυτό είναι παραχάραξη της ηθικής, της πνευματικής ζωής και δη κανείς μέσα στο φάσμα του ψεύδους, αυτό δεν πρέπει να το ξεχνάμε.

Ή ακόμη να ζητάμε μια ψευδή και παραχαραγμένη πνευματικότητα, μια νόθο πνευματικότητα, να μας φαίνεται ότι είναι βαριά η πνευματικότητα του Ευαγγελίου και να θέλουμε να φτιάξουμε μια πιο ελαφροτέρα, πιο ελαφροτέρα. Και δεν θέλω να πω βέβαια ότι δεν υπάρχουν κλιμακώσεις πνευματικότητας, αλλά οι κλιμακώσεις αποτελούν σκαλοπάτια της μιας κλίμακος, της μιας σκάλας. Το να ζητήσεις όμως άλλα σκαλοπάτια, δηλαδή μια πάλι παραχάραξη, νοθεία της πνευματικότητας, για να λες και να ησυχάζεις τη συνείδησή σου ότι είμαι πνευματικός άνθρωπος, αυτά είναι μια απάτη και σας είπα υπάγεται στην κατηγορία του ψεύδους, του ψεύτικου δηλαδή.

Πάντως όλοι αυτοί είσοδο δεν έχουν μέσα στην Αγία Πόλη, γιατί δεν είναι γραμμένοι στο βιβλίο της ζωής Και θα σας υπενθυμίσω πάλι εκείνο το οποίο λέει ο Ιερός Χρυσόστομος, δεν πειράζει αν σας έχω πει κάτι δέκα φορές Εδώ οι ομιλίες μας δεν έχουν παρά χαρακτήρα μαθητείας, πολλές φορές θα έχω πει αυτό Αν μου επικαλείστε ότι η πολιτεία έτσι θεσπίζει τα πράγματα, αν μου επικαλείστε, λυπούμαι αυτό που θα πω Ότι και η Εκκλησία μερικά πράγματα τα παραδέχεται, θα σας απαντούσα, αυτό που λέει ο Ιερός Χρυσόστομος Δεν θα κριθείς με τους νόμους της πολιτείας, αλλά με το Ευαγγέλιο Στην εποχή του βέβαια ίσως ακόμη δεν είχαν αρχίσει κάποιες παραχωρήσεις, οι οποίες σιγά σιγά μπήκαν μέσα στη ζωή της Εκκλησίας

Όπως επί παραδείγματι ο δεύτερος γάμος από Διαζύγιο και ό,τι άλλα, ακούστε με, και ό,τι άλλα Σιγά σιγά αυτά μπήκαν, αγαπητοί μου, και η Εκκλησία τα εδέχθηκε κάποια εποχή ευρισκομένη κάτω από πίεση. Αυτή τη στιγμή, επί παραδείγματι, καθορίζεται ότι το έμβριον έως τριών μηνών, επειδή δεν είναι άνθρωπος, είναι μαϊμού, μπορούμε να το πετάμε το έμβριο στο βιολογικό βόθρο ή στο βόθρο τον κοινό του σπιτιού μας. Δηλαδή, έκτρωση, ή άμβλωση.

Όταν είναι όμως τριών μηνών και πάνω, αααα, τρεις μήνες και μια μέρα, σε πιάνει η τσιμπίδα του νόμου

Πόπο, ειρωνεία, ειρωνεία, ώστε λοιπόν από τριών μηνών και πάνω το έμβριο, είναι άνθρωπος, από τριών μηνών και κάτω δεν είναι άνθρωπος Και συνεπώς δεν είναι έγκλημα, τι να πω, να πω ότι μπορεί και εις αυτών των θρόνων της Εκκλησίας, μα αρχιεπισκοπικών, μα πατριαρχικών, μα επισκοπικών να καθίσει ο Αντίχριστος, σας το έχω πει και παλιά, και να δεχθεί κάποτε η Εκκλησία ότι πράγματι έως τριών μηνών μπορεί ο Χριστιανός να κάνει έκτρωση, τι να πω, θα το πω και αυτό, ε λοιπόν, κάτω από τέτοιες συνθήκες, λέει ο Ιερός Χρυσόστομος, δεν θα κριθείς την ημέρα της κρίσεως, παρά μόνο με τους νόμους του Ευαγγελίου.

Γι' αυτό αγαπητοί μου, μη παίρνουμε αέρα και αισθανόμεθα μια ανακούφιση ότι επιτέλους έγιναν τα πράγματα έτσι και μπορούμε κατά κάποιο τρόπο να έχουμε μια λασκαρισμένη ζωή Παρακαλώ, ένας που σοβαρά ανέλαβε την υπόθεση της σωτηρίας του, αυτά δεν είναι παρανυχίδες

Μια ωραία ακόμα εικόνα της καινούριας Ιερουσαλήμ, περιγράφεται από τον προφήτη Ισαΐα, μέσα στην οποία η εικόνα συμπλέκει την τυπική, την επιγεία, με την ουσιαστική, την αιωνία Ιερουσαλήμ Δηλαδή, θα λέγαμε, αν θέλετε τρία πράγματα, ο Ισαΐας ομιλεί για την πόλη Ιερουσαλήμ, αυτήν ταύτην την πόλη, τοπογραφικά αυτήν ταύτην την πόλη Μιλάει όμως και δια την Εκκλησίαν ως στρατευομένη επί της γης

Μιλάει ακόμα και δια την Εκκλησίαν ως θριαμβεύουσα Το μάτι του λοιπόν, του Ισαΐου, διαπερά των χρόνων και φτάνει ως την αιωνιότητα Και βλέπει την τυπική Ιερουσαλήμ, τη στρατευομένη Εκκλησία, τη θριαμβεύουσα Εκκλησία Επειδή θα επιθυμούσα πάρα πολύ να έχουμε μία επαφή με τους προφήτας Ο προφήτης Ισαΐας λέμε ότι είναι μεγαλοφωνότατος, αλλά τον αφήνουμε να φωνάζει μόνος του Ούτε τον διαβάζουμε, ούτε τον ακούμε, δεν νομίζετε πως είναι κρίμα να αφήνουμε τους χιλιαστάς να κρατούν τον προφήτη Ισαΐα και να τον κακοποιούν και να τον πριονίζουν Όπως τότε οι πρόγονοί των, οι πνευματικοί των πρόγονοι, οι Εβραίοι, επριόνισαν στη μέση και έκοψαν τον προφήτη Ισαΐα

Και εμείς να τον αγνοούμε, ξέρετε τι θησαυρός αγαπητοί μου ο προφήτης Ισαΐας, θησαυρός Ξέρετε σε πόσα σημεία ομιλεί για την καινούρια Ιερουσαλήμ, για τη Βασιλεία του Θεού;

Ακούστε λοιπόν ένα θαυμάσιο κείμενο το οποίο διαβάζουμε στον Μεγάλο Αγιασμό, περικοπή της Παλαιάς Διαθήκης και μάλιστα είναι η πρώτη περικοπή που διαβάζουμε των Θεοφανίων στο Μεγάλο Αγιασμό. Είναι Ισαΐας, 35 κεφάλαιο, 1 έως 10.

Εκείνο το, ευφράνθητι έρημος διψώσα, αγαλλιάσθω έρημος και ανθείτω ως κρίνον, και εξανθήσει και υλοχαρήσει και αγαλλιάσεται τα έρημα του Ιορδάνου Αυτή η περικοπή, όταν μάλιστα την ακούμε, ποιος δίνει σημασία;

Κοιτάζουμε πως κινείται ο ένας, πως κινείται ο άλλος, τις ακολουθίες που λένε στην Εκκλησία μας Αν αρχίσουμε να προσέχουμε, θα αναγεννηθούμε. Θα σας πω σε μένα τι συνέβη. Όταν ευγήκα να κάνω τον Αγιασμό, αυτόν τον ψαλμόν, αυτήν την περικοπή του προφήτου, δεν τη διάβαζα εγώ, τη διάβαζε κάποιος ψάλτης. Εγώ κοιτούσα μόνο στη φυλλάδα μου και παρακολουθούσα. Αγαπητοί μου, έμεινα έκπληκτος. Δηλαδή, αν κάποιος με παρατηρούσε λίγο περισσότερο, θα με αντιλαμβανόνταν ότι είχα αφαιρεθεί, είχα ξεχαστεί. Είδα σε και ολόκληρη αυτή την περικοπή, αυτά που σας λέγω από το βιβλίο της Αποκαλύψεως, και είπα, θα σας τη διαβάσω την περικοπή και σε εσάς, για να τη χαρείτε και εσείς, και να γίνει και μια αφορμή να αρχίσουμε να διαβάζουμε τους προφήτες. Λοιπόν, ευφράνθητι έρημος διψώσα. Ποια είναι αυτή η έρημος που διψά; Και σε άλλα σημεία της Παλαιάς Διαθήκης υπάρχει και αυτό, και κατά μεταφορά και στην Καινή Διαθήκη. Είναι η εξ εθνών Εκκλησία, η έρημος,

Αυτή είναι, η έρημος και η στείρα, είναι η εξ εθνών Εκκλησία, αγαλλιάσθω έρημος, να αγαλλιάσεις Εκκλησία των εθνών, διότι μέχρι τώρα ήσουν έρημος, αλλά τώρα από εδώ και πέρα δεν θα είσαι έρημος, θα έχεις τον άνδρα, τον αληθινό, τον νυμφίο, θα έρθει ο Χριστός, θα έρθει σε σένα, θα γίνεις νύμφη του, ω Εκκλησία των εθνών, όχι του Ισραήλ, των εθνών Και ανθείτω ως κρίνον, και να ανθίσεις με την ευωδιά των αρετών όπως τα λουλούδια ανθούν, και εξανθήσει και υλοχαρήσει και αγαλλιάσεται τα έρημα του Ιορδάνου. Ποια είναι αυτά τα έρημα του Ιορδάνου; Οι έρημες περιοχές.

Είναι αγαπητοί μου, εδώ τώρα η πνευματική ανθοφορία και η καρποφορία, το ότι ο ενανθρωπήσας Θεός βαπτίζεται στον Ιορδάνη, το προοίμιο της σωτηρίας Και η δόξα του Λιβάνου εδόθη αυτή, και η τιμή του Καρμήλου, και ο λαός μου όψεται την δόξαν Κυρίου και το ύψος του Θεού Ο λαός μου θα ιδεί τη δόξα του Κυρίου και το ύψος του Θεού. Το ύψος του Θεού, τι είναι; Είναι τόσο η θεοφανία εις τον Ιορδάνη ποταμό, κοιτάξτε λέξη, κοιτάξτε φράση, όψεται τη δόξα του Κυρίου, βεβαίως, λέει ότι ο Πατήρ εμφανίζεται ως φωνή, όχι η ουσία του Πατρός, το Πνεύμα το Άγιον ως περιστερά, όχι η ουσία του Αγίου Πνεύματος και ο Υιός καλύπτεται από το καταπέτασμα, να χρησιμοποιήσω τη φράση του Αποστόλου Παύλου, του Προς Εβραίους, τουτέστιν της σαρκός αυτού, κύριε το καταπέτασμα που σκεπάζει την θεότητα του Υιού, η σάρκα, αυτό το καταπέτασμα, η κουρτίνα, που σκεπάζει τη θεότητα, κρύπτει, καλύπτει την θεότητα του Υιού, όμως παρά ταύτα, ο λαός τι βλέπει; Τη δόξα του Κυρίου και το ύψος του Θεού,

Ισχύσατε χείρες ανειμέναι και γόνατα παραλελυμένα. Παράλυτα χέρια, παράλυτα πόδια. Ανορθωθείτε, σταθείτε. Παρακαλέσατε οι ολιγόψυχοι τη διανοία, ισχύσατε, μη φοβείσθε, ιδού ο Θεός ημών κρίσιν ανταποδίδωσιν και ανταποδώσει, αυτός ήξει και σώσει ημάς. Αυτός θα έρθει και θα μας σώσει, Θα έλεγε κάποιος, αυτός θα έρθει, θα έρθει και θα μας σώσει Πώς άραγε αυτό να το έβλεπαν τον καιρό εκείνο προ Χριστού και πώς να κατάλαβαν την περικοπή αυτή του Ισαΐου;

Να σας πω, όπως εμείς σήμερα λέμε τις εικόνες της Μελλοντικής Βασιλείας του Θεού Και λέμε εικόνες και λέμε εικόνες, εικόνες, εικόνες, μερικά πράγματα που είναι ένας εργαλισμός Ποιος μπορούσε να υποπτευτεί, πέστε μου ποιος μπορούσε να υποπτευτεί από τους αναγνώστας και ακροατάς στη συναγωγή, στην περικοπή αυτή, ότι θα έρθει Αυτός ο ίδιος ο Θεός να μας σώσει.

Κι όμως ήρθε Αυτός ο ίδιος ο Θεός για να μας σώσει. Και συμπληρώνει τα χαρακτηριστικά του Θεού που θα ήρθε, θα ήρθαν να μας σώσει. Είναι η πρώτη παρουσία του Χριστού, είναι η στρατευομένη Εκκλησία που ιδρύεται επί της γης, του Ισραήλ και των Εθνών.

Τότε ανοιχθήσονται οφθαλμοί τυφλών και ώτα κωφών ακούσονται, πότε τότε; Όταν θα έρθει ο Μεσσίας, τότε λέει θα ανοιχθούν τα μάτια των τυφλών και θα ακούσουν τα αυτιά των κωφών, τότε αλείται ως έλαφος ο χωλός, τότε θα χοροπηδάει σαν το ελάφι ο κουτσός.

Τρανή έσται γλώσσα μογιλάλων, και οι μουγκοί θα έχουν τρανή γλώσσα, ότι ερράγη εν τη ερήμω ύδωρ, γιατί έσπασε κάτι στην έρημο και βγήκε νερό, ποιο είναι το νερό που βγήκε από την έρημο; Ο Χριστός. Και φάραγξ εν γη διψώση, Ήλιας δηλαδή όλη αυτή η μεσσιακή θα λέγαμε περίοδος,

Και η άνυδρος έσται εις έλη και εις την διψώσαν γην πηγή ύδατος έσται. Ποια είναι αυτή η διψώσα γη που θα μεταβληθεί σε έλη, τόσο πολύ νερό που η γη δεν το πίνει πια; Είναι το Άγιο Πνεύμα στην Εκκλησία.

Εις έλη και εις την διψώσαν γην πηγή ύδατος έσται. Εκεί εφροσύνη ορνέων έπαυλις καλάμου και έλη. Τα πουλιά, θα φυτρώνουν οι καλαμιές, όλα θα είναι πολύ ζωντανά, είναι η παρουσία του Αγίου Πνεύματος Έως εδώ αναφέρεται εις την στρατευομένη Εκκλησία, δηλαδή εις την Εκκλησία του Χριστού επί της γης, στην Μεσσιακή περίοδο Από εδώ και μπρος, το μάτι του προφήτου εισχωρεί πέρα από το χρόνο, μες την αιωνιότητα, ακούσατε πως περιγράφει

Εκεί έσται, που εκεί βλέπετε συμπλέκει τις εικόνες, σε εκείνη την Ιερουσαλήμ, ποια; Όχι την επίγεια, την ουρανία. Εκεί έσται οδός καθαρά και οδός αγία κληθήσεται, και ου μη παρέλθει εκεί ακάθαρτος, ουδέ έσται εκεί οδός ακάθαρτος. Δεν μπορεί να μπει τίποτα το βρώμικο εκεί, σε εκεί, σε τούτη εδώ την στρατευωμένη Εκκλησία, Δηλώνει ο άλλος ότι θέλει να βαπτιστεί, αμαρτίες επί αμαρτιών, αποστασίες, προδοσίες. Μ' όλα βλέπει κανείς την κατάσταση των Χριστιανών μας αγαπητοί μου. Είναι η σαγήνη, πως λέει νομιάς ότι η Βασιλεία του Θεού εννοεί τη στρατευωμένη Εκκλησία επί της γης, με ένα δίχτυ λέει ο Χριστός, που πιάνει καλά και σαπρά ψάρια, όταν θα ελκυθεί όμως από την θάλασσα του κόσμου τούτου,

Το δίκτυ με τα σαπρά, τα σαπρά και τα καλά ψάρια, λέει ο Κύριος, τότε γίνεται η διαλογή στην παραλία και τα μεν σαπρά πετιούνται, τα δε γερά, τα καλά, τα ψάρια, μπαίνουν στα δοχεία, δηλαδή είναι χρήσιμα, εκεί θα γίνει η διαλογή, σήμερα βλέπετε μέσα στην Εκκλησία, όλοι είμαστε, όλοι όπως είμαστε, αλλά εκεί, εκεί τίποτα δεν θα υπάρξει, βλέπετε, Ουδείς ακάθαρτος θα μπει στην πόλη εκείνη.

Οι δε διεσπαρμένοι μες τα έθνη πιστοί πορεύσονται επ' αυτής και ου μη πλανηθώσι. Είναι οι πιστοί όλων των εθνών και όλων των αιώνων σε κατάσταση πλέον ατρεψίας, μη πλάνης. Και ουκ έσται εκεί λέων, σε εκείνη την πόλη δεν υπάρχει λέων, είναι ο διάβολος.

Δεν λέει ο Απόστολος Πέτρος ότι ο διάβολος ως λέων ωρυόμενος ζητεί τι να καταπιεί; Δηλαδή στην πόλη, τη Βασιλεία του Θεού δεν θα υπάρχει ο διάβολος. Ουδέ των πονηρών θηρίων, ου μη αναβή επ' αυτήν, ποια είναι τα πονηρά θηρία, είναι οι δαίμονες.

Ουδέ μη ευρεθεί εκεί, αλλά πορεύσονται εν αυτή λελυτρωμένοι. Τι θα πει πορεύσονται εν αυτή, δηλαδή δια των πυλώνων της πόλεως, λέει λυτρωμένοι, λυτρωμένοι πια, είναι οι γραμμένοι εις το βιβλίο της ζωής του αρνίου, και συνηγμένοι δια κύριον, και θα συγκεντρωθούν με κέντρον τον Κύριον, και αποστραφήσονται και ήξουσιν εις Σιων μετ' ευφροσύνης, και ευφροσύνη αιώνιος υπέρ κεφαλής αυτών, Με χαρά θα πάνε και μόνιμη θα είναι η χαρά και η ευφροσύνη στους κατοίκους αυτής της πόλεως.

Επί γαρ της κεφαλής αυτών αίνεσις, είναι ο αιώνιος ύμνος των πιστών και των αγγέλων. Και αγαλλίαμα και ευφροσύνη καταλήψεται αυτούς, και θα τους καταλάβει χαρά και αγαλλίασις. Απέδρα, Οδύνη, Λύπη και Στεναγμός Εδραπέτευσε, απέδρα, εδραπέτευσε η οδύνη, ο πόνος, η λύπη και ο στεναγμός.

Αυτό το τελευταίο ημιστίχιο σας το είχα πει και παλιότερα. Είδατε τώρα τη φυσική θέση αυτού του ημιστιχίου του τελευταίου. Πότε θα δραπετεύσει η οδύνη, η λύπη και ο στεναγμός; Παρά μόνο στην Επουράνιο Βασιλεία του Θεού.

Έτσι αγαπητοί μου θα λέγαμε, θα λέγαμε εδώ βλέπει τον προφήτη κανείς να ενατενίζει την ουρανία αυτή, την καινή Ιερουσαλήμ. Γιατί η Εκκλησία μας έβαλε αυτή την περικοπή την ημέρα της βαπτίσεως; Γιατί ακριβώς αγαπητοί μου με την ενανθρώπιση και τη βάπτιση του Χριστού έχουμε την αποκάλυψη και δεν περιμένουμε άλλο.

Ότι ο Θεός είναι τριαδικός, δεν περιμένουμε άλλο, δεν θα παρουσιαστεί κάτι άλλο που θα πούμε ο Θεός είναι τέσσερα πρόσωπα ή δύο ή δέκα, είναι η τελευταία αποκάλυψη περί του Θεού. Ο Θεός είναι τριαδικός και από εκεί αρχίζει η νέα περίοδος, η Εκκλησία, η Βασιλεία του Θεού.

Και τώρα εισερχόμεθα αγαπητοί μου, εις το 22ο και τελευταίο κεφάλαιο της Αποκαλύψεως.

Έδειξέ μοι ποταμόν ύδατος ζωής, λαμπρόν ως κρύσταλλον, εκπορευόμενον εκ του θρόνου του Θεού και του Αρνίου, και μου έδειξε ποταμό νερού, νερό ζωής, ένα ποτάμι με νερό ζωής, λαμπρό σαν κρύσταλλο, η εκβολή του ήταν από το θρόνο του Θεού και του Αρνίου, όπως βλέπει κανείς εδώ, έχουμε το αποκορύφωμα, Θα το δείτε στη συνέχεια του 22ου κεφαλαίου, το αποκορύφωμα της περιγραφής αυτής της Ουρανίου Ιερουσαλήμ.

Οι εικόνες και τα χρώματα αυτής της περιγραφής γίνονται όλο και περισσότερο εντυπωσιακά, αλλά και προσφιλή. Τόσο αγαπητά, πραγματικά θα με θυμηθείτε Ο πνευματικός άνθρωπος, καθώς μελετάει αυτά τα κείμενα, όπως εν προκειμένω εδώ το κείμενο τώρα, ας πούμε του 22ου κεφαλαίου Αισθάνεται μία μυστική ευφροσύνη, χαρά να πλημμυρίζει την καρδιά του Δεν μένει αμέτοχος από πλευράς αισθημάτων με εκείνο που διαβάζει

Ακόμη αισθάνεται ο πιστός όταν διαβάζει, ιδίως το βιβλίο της Αποκαλύψεως Ότι όλοι οι ιστορικοί τύποι του παρελθόντος, που κατεχωρίστησαν στην Παλαιά Διαθήκη, να αναδύονται εδώ, με μια τώρα όμως πνευματική διάσταση Ομιλεί για ένα ποτάμι, ε λοιπόν, πράγματι, είναι ένα ποτάμι, αλλά αυτό είναι ένας ιστορικός τύπος στην Παλαιά Διαθήκη Εδώ τώρα παίρνει διάσταση πνευματική, ακούσατέ το, στο βιβλίο της Γενέσεως, διαβάζουμε, 2,8 έως 10 Και εφύτευσεν ο Θεός παράδεισον, εν Εδέμ κατά Ανατολάς, Και έθετο εκεί τον άνθρωπον, Ον έπλασε, Ποταμός δε εκπορεύεται εξ Εδέμ, Ποτίζει τον παράδεισον, Εφύτευσε λέγει ο Θεός τον παράδεισον, Ανατολικά της Εδέμ, Και εκεί έβαλε τον άνθρωπο που εδημιούργησε, Ένα ποτάμι δε φεύγει από την Εδέμ, Και ποτίζει τον παράδεισον, Διαβρέχει τον παράδεισον,

Εκείνος ο ποταμός, μάλιστα, όπως θα δούμε λίγο πιο κάτω διακλαδίζεται, είναι ο Γεών, ο Φισών, ο Τίγρης και ο Ευφράτης Και ποιοι είναι ο Γεών και ο Φισών σήμερα δεν ξέρουμε, ίσως κάποιοι παραπόταμοι των ιδίων αυτών ποταμών Αλλά με τις παλιές ονομασίες μέχρι σήμερα έχουμε τον Τίγρη και τον Ευφράτη Συνεπώς, πραγματικά ποτάμια, εκείνα τα οποία πηγάζουν από τα βουνά της Αρμενίας και χύνονται στον Περσικό Κόλπο Αφού διασχίζουν όλη εκείνη την περιοχή της, θα λέγαμε, της Περσίας και του Ιράκ και χύνονται, εκβάλλουν εις τον Περσικό Κόλπο Έτσι λέγει η Αγία Γραφή ότι ο Θεός έκανε έναν ποταμό, λέει ομιλεί για ένα ποταμό, θα σας το πω λίγο πιο κάτω, ο οποίος ποτίζει τον Παράδεισο

Αυτός ο ποταμός ήταν αισθητός και ταυτόχρονα ένα σύμβολο, σύμβολο του καινούριου ποταμού, εκείνου ο οποίος θα είναι μέσα στη Βασιλεία του Θεού, στην καινούρια πόλη, Ιερουσαλήμ και θα απορρέει από τον θρόνο του Θεού και του Αρνίου

Ποιο είναι αυτό το ποτάμι; Είναι το Άγιον Πνεύμα. Αυτό είναι το ποτάμι που ποτίζει, καταρδεύει την πόλη του Θεού. Είναι το Άγιον Πνεύμα. Τι ήτο εκείνος ο ποταμός που αναφέρει η Γένεσις; Σύμβολον. Ιστορική πραγματικότητα, σύμβολον. Ιστορικός τύπος.

Είναι οι αποκαλύψεις, Εδώ, του Μυστηρίου της Αγίας Τριάδος, Αγαπητοί μου, Εδώ, σε αυτό το χωρίο που σας λέγω τώρα Και που θα έχει ο κάθε πιστός και ένοικος εκείνης της πόλεως Πώς θα είναι αυτό, κάπου ο Κύριος είπε, Ελευσόμεθα εις τον πιστόν, όχι ελεύσομαι, ελευσόμεθα Θα έρθουμε, ποιοι, ο Πατήρ, ο Υιός και το Πνεύμα το Άγιον και μονήν παρ' αυτώ ποιήσομεν και θα κάνουμε κατοικία μέσα εις τον πιστόν, Ιωάννης 14,23 Αυτό τώρα, εις την πόλη εκείνη, τη Νέα Ιερουσαλήμ, δεν θα είναι μόνο ένα γεγονός εσωτερικόν, αλλά και ένα γεγονός εξωτερικόν Τώρα οι πιστοί εις την στρατευωμένη Εκκλησία όταν έχουν την ενοίκηση του Θεού δύνανται να την κατανοούν, δύνανται να την αισθάνονται όσοι φθάνουν στο επίπεδο να αισθάνονται την παρουσία του Θεού

Αλλά τότε δεν θα είναι μόνο φαινόμενον εσωτερικόν, αλλά και εξωτερικόν. Γιατί, γιατί θα το πει στον επόμενο στίχο της Αποκαλύψεως, που δεν θα πούμε σήμερα Και όψονται το πρόσωπον αυτού και θα ειδούν οι πιστοί, οι ένοικοι της πόλεως, το πρόσωπον του Θεού. Δεν λέει την ουσία του Θεού, το πρόσωπον του Θεού.

Ή είναι εκείνο που λέγει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης στην πρώτη του επιστολή 3,2 Οψόμεθα αυτόν καθώς εστί, θα τον δούμε όπως είναι Ένα φαινόμενο λοιπόν και εσωτερικό και εξωτερικό Το βιβλίο της Γενέσεως ακόμη μας πληροφορεί Γέννησης 2,6 Πηγή δε ανέβαινεν εκ της γης και επότιζε παν το πρόσωπον της γης Δεν έβρεχε, αλλά λέγει ότι ανέβαινε μία πηγή, ένα νερό από τη γη και επότιζε όλη την επιφάνεια Και εδώ έχουμε μία μυστική εικόνα της καινούργιας Ιερουσαλήμ Ο παλαιός παράδεισος είναι η εικόνα της Βασιλείας του Θεού Εξεβλήθημεν έξω, ο Αδάμ και η Εύα, θα ξαναμπεί όμως πάλι Συνεπώς είναι η εικόνα της Βασιλείας του Θεού, της καινής πόλεως

Η μοναδική πηγή, μοναδική πηγή, το υπογραμμίζω, που ποτίζει τον Παράδεισον, είναι αυτή η παρουσία του ενός Αγίου Τριαδικού Θεού, του ενός Θεού Η πηγή είναι ο Πατήρ, το νερό είναι ο Υιός και ο ποταμός είναι το Πνεύμα το Άγιο, πηγή νερό ποτάμι, ένα, τρία, ένας ο Θεός, τρία τα πρόσωπα

Ο ποταμός εκείνος, του Παλαιού Παραδείσου, μας λέγει πάλι το βιβλίο της Γενέσεως, εχωρίζεται σε τέσσερα άλλα ποτάμια, Γένεσις 2,10 Εκείθεν αφορίζεται εις τέσσαρας αρχάς, λέει το βιβλίο της Γενέσεως Είναι οι τέσσερις ορίζοντες που εξεχύθη το Πνεύμα το Άγιον, διά του Ευαγγελίου του Χριστού και κατήρδευσε, καταπότισε την Οικουμένη. Είναι όμως και οι τέσσερις πλευρές της Τετραγώνου Πόλεως που το Πνεύμα το Άγιον κατακαλύπτει όλη την έκτασή της, δηλαδή το Πνεύμα του Θεού επάνω στην Καινή Ιερουσαλήμ.

Και μια ακόμα μυστική, δογματική αλήθεια, ο ποταμός, το Πνεύμα το Άγιον, εκπορεύεται, μας λέει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης, από του θρόνου του Θεού και του Αρνίου, δηλαδή εκπορεύεται εκ του Πατρός και αποστέλλεται υπό του Υιού, του ενανθρωπίσαντος, εις τον κόσμο, δεν λέγει εγώ θα στείλω, λέγει το Πνεύμα το Άγιον, τον άλλον παράκλητον, όταν εγώ θα φύγω θα στείλω, αυτό το θα στείλω, σημαίνει ότι και ο Υιός στέλνει το Πνεύμα το Άγιο Το Πνεύμα το Άγιο εκπορεύεται από τον Πατέρα και στέλλεται από τον Υιόν Ορθά λοιπόν διατυπούται ότι είδε το ποτάμι να εκβάλλει από το θρόνο του Θεού και του Αρνίου Βλέπετε την διάκριση του Θεού, λέει, ένα θρόνο μιλεί

Για ένα θρόνο μιλεί, γιατί; Γιατί και ο Πατήρ και ο Υιός στην εικόνα και το Πνεύμα το Άγιο είναι ομόθρονα. Ένας είναι ο θρόνος, γιατί μία είναι η ουσία, ένας είναι ο Θεός. Είδατε που λέγει το αρνίον, για να δείξει το δεύτερον πρόσωπον, όχι απλώς το δεύτερον, αλλά το ενανθρωπίσαν δεύτερο πρόσωπον. Ο ποταμός αυτός ακόμη είναι η αιώνια ζωή. Διαβάζουμε στο Ευαγγέλιο, Ιωάννης 4,14

Ος δ αν πιη εκ του ύδατος, λέει ο Χριστός, ου εγώ δώσω αυτώ, όποιος πιει από το νερό που θα του δώσω εγώ, ου μη διψήσει εις τον αιώνα, δεν θα διψάσει αιωνίως, αλλά το ύδωρ ο δώσω αυτώ, γενήσεται εν αυτώ πηγή ύδατος αλλομένου, εις ζωήν αιώνιον.

Αλλά θα γίνει το νερό αυτό μέσα του νερό που θα ξεπετιέται, θα χοροπηδά και θα γίνει για αυτόν αιώνια ζωή, είναι το Πνεύμα το Άγιο Το Πνεύμα το Άγιο, αγαπητοί μου, ευφραίνει την καρδιά του πιστού και εις τον παρόντα κόσμον και εις τον μέλλοντα κόσμο Γι' αυτό σημειώνει ο Ψαλμωδός, 45,5, του ποταμού τα ορμήματα ευφραίνουσι την πόλιν του Θεού Του ποταμού, ποιο ποταμού; Η Ιερουσαλήμ δεν έχει κανένα ποτάμι Ο Ιορδάνης ποταμός είναι ανατολικά της Ιερουσαλήμ, ικανά μακριά, πολλά χιλιόμετρα μακριά Πώς λοιπόν τα ορμήματα του ποταμού ευφραίνουν την πόλη του Θεού;

Η πόλη του Θεού πάντοτε είναι η Ιερουσαλήμ, πως την ευφραίνουν, αφού δεν περνάει κανένα ποτάμι εκεί μέσα; Η πόλη είναι εκτισμένη πάνω σε 7 λόφους, μυστική η έκφραση, είναι η καινούρια πόλη, είναι το Πνεύμα του Θεού, είναι η Εκκλησία Και οι πιστοί όταν θα πάρουν το Πνεύμα του Θεού έχουν τη χαρά του Θεού Θα το ξαναπώ λοιπόν, του ποταμού τα ορμήματα ευφραίνουσι την πόλιν του Θεού Ο ποταμός αυτός ακόμη της Αποκαλύψεως είναι και το Άγιο Βάπτισμα που παρέχει την πνευματική αναγέννηση με την οποία ο πιστός βλέπει το μυστήριο της Αγίας Τριάδος.

Δεν είναι το μυστήριο της Αγίας Τριάδος να τον διαβάσω σε ένα χαρτί· το μυστήριο της Αγίας Τριάδος είναι μυστήριο και ορατή μόνο από τον πιστόν. Επάνω σε όλα αυτά που σας είπα, ο Άγιος Ανδρέας Καισαρείας γράφει το εξής.

Ο μεν εκ της εν τω παρόντι βίω εκκλησίας εκπορευόμενος ποταμός, το της παλιγγενεσίας αινίττεται βάπτισμα· τι είναι, λέει, το ποτάμι; Το βάπτισμα. Δια πνεύματος μεν Αγίου ενεργούμενον, καθαρούς δε τους λουωμένους υπέρ χιόνα και κρύσταλλον απεργαζόμενον, και καθαρίζει τους πιστούς.

Την δε άνω Ιερουσαλήμ, ο ποταμός του Θεού, ο πεπληρωμένος υδάτων, το ζωοποιόν πνεύμα, διαπορεύεται, εκ του Θεού και πατρός εκπορευόμενον και δια του αρνίου. Τας πλατείας πληρούν της Αγίας Πόλεως· γεμίζει το ποτάμι την πλατεία του Θεού, λέει, μέσα από την πλατεία περνάει το ποτάμι αυτό.

Δηλαδή, λέγει ο Άγιος Ανδρέας, το πλήθος αυτής, το υπέρ ψάμμον κατά τον ψαλμωδόν πληθυνόμενον, ευφραίνει, φωτίζει, ανοίγει τα μυστήρια της Βασιλείας του Θεού σε όλους τους πιστούς που είναι στην πλατεία· δηλαδή το Πνεύμα του Θεού είναι σε όλους τους πιστούς.

Μια πολύ ωραία εικόνα, αγαπητοί μου, έχει και ο Προφήτης Ζαχαρίας περί του Αγίου Πνεύματος, εις την Εκκλησία, κατά την Μεσσιανική εποχή, που θυμίζει τον Ποταμό της Αποκαλύψεως.

Λέγει τα εξής, 14,8, Προφήτης Ζαχαρίας: και εν τη ημέρα εκείνη, ποια ημέρα; Την ημέρα της πρώτης παρουσίας του Χριστού.

του Χριστού και εν τη ημέρα εκείνη εξελεύσεται ύδωρ ζων εξ Ιερουσαλήμ εκεί

Εκείνη την ημέρα, λέγει, θα βγει νερό ζωντανό, φρέσκο, ζωηρόν· το ήμισυ αυτού εις την θάλασσαν την πρώτην, και το ήμισυ αυτού εις την θάλασσαν την εσχάτην, και εν θέρει και εν έαρι έσται ούτως. Ποια είναι η θάλασσα η πρώτη; Είναι η Νεκρά Θάλασσα. Και ποια είναι η θάλασσα η εσχάτη, η τελευταία; Είναι η Μεσόγειος.

Χωρίζει το ποτάμι σε δυο· το ένα πηγαίνει στην Νεκρά Θάλασσα και το άλλο πηγαίνει στη Μεσόγειο, και γλυκαίνει αυτές τις δύο θάλασσες. Πώς τις γλυκαίνει θα μας το πει, αγαπητοί μου, ο προφήτης Ιεζεκιήλ σε μια άλλη του πολύ ωραία και λεπτομερεστάτη εικόνα, ίσως είναι η ωραιότερη εικόνα που υπάρχει στην Παλαιά Διαθήκη περί της παρουσίας και δράσεως του Αγίου Πνεύματος.

Αλλά ότι αυτό το νερό, λέγει, θα είναι το ίδιο και το καλοκαίρι και την Άνοιξη. Γιατί λέει το καλοκαίρι και την Άνοιξη; Επειδή η Παλαιστίνη δεν έχει ποτάμια, ένα ποτάμι μόνο έχει. Ό,τι άλλα έχει, μικρά, είναι χείμαρροι.

Το χειμώνα έχουν νερό, το καλοκαίρι και την άνοιξη δεν έχουν νερό. Άρα δεν ομιλεί περί τοπογραφίας. Δεν είναι η τοπογραφία της Παλαιστίνης. Είναι άλλο το νερό αυτό που μένει και το καλοκαίρι και την άνοιξη.

Δηλαδή παντοτινό είναι ο Χριστός.

Είναι το Πνεύμα του Θεού. Η εικόνα που μας δίνει ο προφήτης Ιεζεκιήλ στο 47 κεφάλαιο, 1 έως 12 στίχοι, είναι η εξής. Και ιδού ύδωρ εξεπορεύετο υποκάτωθεν του αιθρίου, θα σας διαβάσω και θα σας αναλύσω. Και ιδού το ύδωρ κατεφέρετο από του κλίτους του δεξιού, καθώς έξοδος ανδρός εξ εναντίας και μέτρον εν τη χειρί αυτού.

Και διεμέτρησε χιλίους εν τω μέτρω και διήλθεν εν τω ύδατι ύδωρ αφέσεως. Και διεμέτρησε χιλίους και διήλθεν εν τω ύδατι ύδωρ έως των μηρών. Και διεμέτρησε χιλίους και διήλθεν ύδωρ έως της οσφύος. Και διεμέτρησε χιλίους και ουκ ηδύνατο διελθείν, ότι εξύβριζε το ύδωρ ως ροίζος χειμάρρου, ον ου διαβήσεται. Διαβήσονται.

Είδα, λέγει, από το αίθριον του ναού, τα σκαλοπάτια του ναού, να βγει νερό σε όραμα. Το νερό αυτό όρισε να τρέχει, να πηγαίνει προς τη Νεκρά Θάλασσα. Στην αρχή ήταν το νερό ρηχό· μετρώντας το με έναν οδηγό που το μετρούσε, Άγγελο.

Ήταν λέγει ύδωρ αφέσεως, δηλαδή χαμηλό, ως τον αστράγαλο. Ύστερα από χίλιες πήχες, ξαναμετρήθηκε και ήταν ως τους μηρούς. Ύστερα ξαναμετρήθηκε και ήταν ως τη μέση. Ύστερα ξαναμετρήθηκε το νερό και πια δεν μπορούσε να μείνει κανείς μέσα στο νερό.

Ήταν ο ροίζος, ροίζος χειμάρρου, ροίζος θα πει θόρυβος, βοή, θόρυβος χειμάρρου, πολλά νερά. Και έρχεται και χύνεται στην νεκρά θάλασσα, βλέπει κανείς το πνεύμα του Θεού αγαπητοί μου, ότι σιγά σιγά δειλά δειλά, αυξανόμενο, εμφανίζεται και στον πιστό, τον κάθε πιστό.

Έρχεται με το μέτρο το πνεύμα του Θεού και όταν ο πιστός αφήσει την καρδιά του, την κάνει ριάκι βαθύ, τότε το νερό του Αγίου Πνεύματος γίνεται πολύ. Τόσο πολύ που πια ο πιστός μπορεί να φωνάζει και να λέγει δεν μπορώ κύριε ή άλλο δεν αντέχω.

Αυτή η ανθρωπίνη, η σαρκίνη, η οστρακίνη, η ύπαρξίς μου αισθάνομαι ότι θα διαρραγεί αλλά αδιάρρηκτα. Χωρίς να παθαίνει τίποτε ο άνθρωπος, το πνεύμα του Θεού μοιάζει ότι ταράζει τα θεμέλια της χωματένιας μου υπάρξεως, αλλά συγκρατεί τα πάντα και συνεχίζει.

Το ύδωρ τούτο ήρχετο έως επί την θάλασσα, την νεκρά θάλασσα, επί το ύδωρ της διεκβολής και υγιάσει τα ύδατα και έσται πάσα ψυχή των ζώων των εκζεόντων επί πάντα, εφ' α αν επέλθη εκεί ο ποταμός ζήσεται.

Εκεί λέγει στη νεκρά θάλασσα ό,τι βρεθεί ζωντανό ψοφάει. Έρχεται το ποτάμι και κάνει υγεία τα ύδατα. Όχι αγιάζει, τα καθιστά υγεία, δηλαδή ωφέλιμα. Επειδή το νερό της νεκράς θάλασσης έχει πολύ αλάτι μέσα.

Σημαίνει το κάνει το νερό γλυκό, το κάνει πόσιμο, το κάνει υγιές. Και ό,τι, λέγει, ζει. Ό,τι πίει, ό,τι ζωντανό πράγμα πίει εκείνο το νερό, ζει. Σκεφτείτε αγαπητοί μου ότι κάποτε δεν θα τρώμε και δεν θα πίνουμε στη Βασιλεία του Θεού.

Και όμως θα ζούμε και θα λεγόμεθα πνευματικοί άνθρωποι που σημαίνει ότι δεν θα συγκρατεί πια η βιολογία της υπάρξης μας. που ο Θεός στο σχήμα του παρόντος τούτου κόσμου θέλει έτσι να ζούμε με το σχήμα των τροφών.

Τότε θα ζούμε με το Πνεύμα του Θεού. Και όποιος πίνει εκείνο το νερό θα ζει πάντοτε. Που σημαίνει θα είναι πνευματικός άνθρωπος. Πνευματική ύπαρξης, όχι απλή. Αλλά θα κυβερνάται, θα διέπεται από το Πνεύμα του Θεού.

Το όραμα αυτό του προφήτου έχει κι άλλες πλευρές. Έχει για τα δένδρα που βγαίνει εκείνος ο προφήτης. Δεν μπορεί να μείνει άλλος στο ποτάμι. και βλέπει δένδρα αριστερά-δεξιά, αλλά για τα δένδρα έχει συνέχεια το πράγμα στην παρακάτω εικόνα της Αποκαλύψεως.

και δεν θα σας πω τώρα τίποτε, θα σας πω μόνο μία παράγραφο πολύ λυπηρή. Είναι περίεργη αυτή η παράγραφος αγαπητοί μου, εκεί στο κείμενο του προφήτου, Ιεζεκιήλ, λέει το εξής. Όταν λέει έφτασε εκεί στη νεκρά θάλασσα, τα ζωογονεί όλα, για μια στιγμή λέει γίνεται το ποτάμι, κάνει μία συστροφή.

Και η νεκρά θάλασσα σε κάποια σημεία της, μένει νεκρή, με πολύ αλάτι και χωρίς ζωή. Μια παρένθεση, είναι περίεργη. Και συνεχίζει μετά την παρένθεση να λέγει ότι οι όχθες του ποταμού γέμισαν από δένδρα. Ξέρετε τι είναι αυτή η περίεργη παρεμβολή; Ακούστε. Το πνεύμα του Θεού ήρθε στον κόσμο. Ιστορικά ήρθε. Έχουμε την Πεντηκοστή.

Ήρθε στη θάλασσα τη νεκρά του κόσμου τούτου, αλλά πόσοι το δέχθηκαν το Άγιον Πνεύμα και πόσοι ανανεώθηκαν και αναγεννήθηκαν από το Άγιο Πνεύμα; Όσοι το θέλησαν αναγεννήθηκαν και έζησαν, όσοι δεν το θέλησαν έμειναν νεκροί, έγιναν και μετεβλήθησαν και αυτοί και οι χώρες τους και ο πολιτισμός τους νεκρά θάλασσα.