Ἡ Ἀποκάλυψις τοῦ Ἰωάννου 84

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· τὸ ἀναλλοίωτο ἑλληνικὸ πρωτότυπο εἶναι τὸ ἔγκυρο κείμενο.

And I saw the dead, the great and the small, standing before the throne, and books were opened, and another book was opened, which is the book of life; and the dead were judged from the things written in the books, according to their works, and they were judged, each one according to their works.

Revelation 20:12-13. With what majesty, my beloved, we see unfold, after the Resurrection of the Dead and the making incorruptible and immortal of both the living and the dead, the Last Judgment by Christ the Judge.

This will be the central point of our subject today: Christ the Judge. That phrase, 'standing before the throne,' shows the crucial and fearful moment with its eternal consequences. Christ the Judge is at work throughout the whole length of his thousand-year reign.

That is, as I have explained to you before, throughout the years of the Gospel. This is also seen throughout the whole length of the book of Revelation. He is the judge of history, in its particular events. And there, in the particular events of history, he judges without being visible.

We see how he punishes the peoples who wrong other peoples. We see the outcome of a military campaign. We see how a people that apostatizes from God is punished, and how a people that is wronged is protected. Christ judges history, he said, but he is not visible.

Now, at the end of history, Christ will judge the whole of history, and he will be visible. His coming will be absolutely manifest. Please pay attention to this point, because the heretical Chiliasts say that Christ will judge without being visible.

The Lord said this: just as lightning crosses the sky from one point of the horizon to the other and is visible, so too will be the coming of the Son of Man, for he will come from heaven and not from the earth, as the false prophet and the false messiah do.

The Lord said these things, but already at the very outset the holy Evangelist writes in his Revelation 1:7: 'Behold, he comes with the clouds, and every eye shall see him, and they also who pierced him; and all the tribes of the earth shall mourn over him.'

Clearly. Behold, he comes with the clouds of heaven, and every eye shall see him; 'and every eye shall see him,' both the living and the dead, for the dead will have been raised, and those who stood as his crucifiers throughout the ages. Not those two, three, or five soldiers who crucified him, if you will; at least as for the centurion who was called Longinus, we know that he became a Christian and a martyr, so not for those, but for those who crucify the Son of God afresh by accepting a non-cruciform Gospel.

And beyond them, all those who denied their Baptism, and all those who took a negative stance against the Church and against his person, whether to question his Divinity, or to question his human nature, or to question his divine-human nature.

All these are crucifiers; all these pierced the body of Christ, the Church. All these shall see him and 'shall mourn over him': they will lament, beating the breast and tearing out the hair.

'Over him all the tribes of the earth': a universal spectacle. So then, the coming of the Judge is visible. Daniel has this same meaning when he says in 7:9 to 13: 'I beheld in the vision of the night, and behold, with the clouds of heaven...'

'...one coming as a Son of Man.' I saw him coming as a Son of Man, with the clouds of heaven. 'I beheld until the thrones were set, and the Ancient of Days sat, and his garment was white as snow, and the hair of his head as pure wool; his throne was a flame of fire, its wheels burning fire' — a river of fire, that which we often depict in the narthexes of monastery churches, a river of fire — 'it drew forth before him; a thousand thousands ministered to him' — that which the Lord also says in Matthew, that he will come with the Holy Angels — 'and ten thousand times ten thousand stood before him; the court was seated, and the books...'

He set up a judgment, a tribunal, and books were opened.

So Daniel sees this too, my beloved, in the sixth century before Christ.

You see, the eye of the prophet passes over the first coming of Christ and goes on to his Second Coming.

But the Lord himself speaks to us with the same majesty. Matthew 25:31: 'When the Son of Man comes' — not the Son of God, but the Son of Man, to show that he will indisputably be seen, always having his human nature; he will be seen in his human nature — 'when the Son of Man comes in his glory, and all the Holy Angels with him, then he shall sit upon the throne of his glory, and before him shall be gathered all the nations.' So you see what testimonies we have that Christ is judge, the judge of history: all the nations. Did you see? All the nations.

'All the tribes,' says the Evangelist John: the judge of the history of all the nations, the universal judge, and notice, visible. Do not throw this away.

The holy Evangelist speaks to us of the appearance of the Judge and of the manner of the judgment: and books were opened, and another book was opened, the book of Life, which is the book of Life itself. And the dead were judged from the things written in the books, according to their works, the dead according to their works. And so, my beloved, we see that everyone will be judged, all of them will be judged; and through this vivid image of the books in which everything was recorded, the righteous deeds and the evil deeds, the exactness and the severity of the judgment are made plain.

The books in which people's deeds are recorded, what else are they but the eternal memory of God? It is an image; we will not see actual books. It is an image, just as in a court of law, since these images are drawn from the life of human beings; just as in a court, in every legal case the file of each accused person is brought forward.

In a similar way here, the image is drawn from a court case: there will be books, files, by analogy. God has no need of books; God has no memory in our sense; God simply knows. The image expresses, as I told you, the eternal memory of God.

The image of the books is something they themselves saw in the Gospel, as I read earlier. What is striking, though, is that the judgment of each person will be personal.

Notice at this point: there will be billions of people. Even so, the judgment will be personal, for it says clearly, "and they were judged, each one according to their works," each single one. This task is of course not easy for human beings, but it is very easy for God. That is, there must be a personal responsibility for the spiritual life that each one lives, whether for good or for evil.

Saint Cyril of Jerusalem puts it beautifully in his tenth catechetical lecture. He says that your every attentive prayer and every psalm is recorded. "Recorded" means written down: every prayer you offer and every psalm you sing is written down. And every act of mercy is recorded as well; if you gave alms, it is written down.

Recorded too is all your fasting, you understand, these are written down. Recorded is the Holy Matrimony kept well. It is written, if you preserved your Holy Matrimony and kept it, as the Apostle Paul says, undefiled. If you did not secretly fall into sin in your household, whether as husband or as wife. These things are written. If you kept your Holy Matrimony in purity, the marriage bed, the conjugal bed, undefiled, the undefiled bed that Paul speaks of, recorded there as well. 'Self-control for the sake of God,' it is called. Every act of self-control you practice, anything done for God, for the love of God, not out of some philosophical quirk, but done for God, it is written, and you remain shining like an angel, and you are going to shine like an angel. As you have gladly heard the good things, so now hear without flinching the opposite ones as well. We have heard the good. Now hear a few of the others. Recorded too is your every act of greed. Every act of greed is written down.

Recorded against you is every act of fornication, because it is written. Recorded against you is every perjury and blasphemy and sorcery, that is, magic, and theft and murder; these too are written. All these are recorded, then, if now, after you have been baptized, you do these very things. For the earlier ones are wiped out.

If you did all these things before you were baptized, and then you repent and are baptized, all of them are wiped away. That is when Baptism guarantees you a great closeness with God. But if you commit them again after your Baptism, then it is not so.

Of course, as you know, we have infant Baptism, and naturally we also have the second Baptism, which is the Baptism of repentance, of tears, and of Holy Confession. That is why, my beloved, Confession is so important. Did you hear that? That is why Confession is so important. And if you were ever to complain about this repair of Baptism, saying that God, only because after the ancestral sin we would have one more chance to be saved, had somehow done wrong, you would be mistaken. For God knows well the mystery of our striving and of our life. Since we incline toward evil at every moment, He set beside Baptism another Mystery: the Mystery of Confession and of repentance, so that we may be cleansed, so that we may restore the purity of that first Mystery, the Mystery of Baptism. So let us take care not to sin. Everything is written down. If we have sinned, we will go and confess, and then once again God wipes it away from before His eyes, so that He no longer sees these things. Otherwise, they remain written.

But there is something more we notice, in the second place: that the Book of Life stands apart as one among the many other books, the books of human deeds. And this too is how the chapter closes: 'And whoever was not found written in the Book of Life was cast into the lake of fire.'

Whoever was not found written in the book of life was clearly cast into Hell. Let me make this as clear as I can for you. If I was not found written in the book of life, then I am bound for Hell. And in that case, what becomes of the many books? What good are the many books, those that set out my deeds before me?

If I am not written in the books of life, then I have no place in the Kingdom of God either. And that is a striking thing. As Saint Andrew of Caesarea says, in this way he means to point to the differences within eternal hell, differences in the nature, the quality, and the quantity of our evil deeds. Annas, Caiaphas, Herod, and Pilate cannot be punished in the very same way as a person who simply committed a few sins against God.

God's justice requires that hell not be the same for everyone, so that each of the many is punished as he deserves. We can point to a great many passages in Holy Scripture that show hell is not the same for all, that it is measured out according to God's justice, and, in the same way, that the Kingdom of God has its own degrees as well.

Neither will all the pious share the same glory, nor will all sinners be punished with the same punishment.

The Lord Himself says this. "But that servant who knew his master's will, and did not prepare himself, nor act according to his will, shall be beaten with many stripes. But the one who did not know it, yet did things worthy of a beating, shall be beaten with few stripes." The one who knows the will of God and does not put it into practice, of him He says, "shall be beaten with many stripes," that is, a heavier punishment. But the one who does not know the will of God, and yet has still transgressed it, of him He says, "he shall be punished more lightly."

Now don't say to me here, 'Well then, it's better that I say nothing of this, better that I not learn the will of God fully, so that I'll be beaten with only a few stripes.' For, brothers, if I were to think this way, such a person is preparing himself for his own Hell. He has pronounced sentence on himself. And the very fact that he would reason like this is an ulterior motive.

And this alone will already condemn him. Those of us who study the Word of God will come to know the Word of God, because this is what will open our eyes to recognize what His will is.

Know that this knowledge of God's will is something most particular, something that comes about through the study of Holy Scripture. So particular, indeed, as the holy John Chrysostom himself tells us:

"It is impossible, impossible to be saved without the reading of the Divine Scriptures," without studying the Divine Scriptures, the Word of God, more deeply. Why? Because there one learns God's will. The necessity is that we must conform ourselves to God's will, as much as we can, according to our strength. And I have said it many times: Holy Scripture encompasses the whole struggle and virtue and holiness, from Alpha to Omega, because Christ is the Alpha and the Omega. If you, my brother, begin from Alpha, and Christ finds you with your own personal death along the way, at certain points you will be justified.

But you still have every ability to climb the whole ladder that lies before you there. Each of us, as much as we can. Even if you're not a Paul.

Who are we? We are not a Basil, we are not the great founders, the Antonys; but we can still become something. That does not mean that those who came before us were only towering giants, the very firmament of heaven, so that the rest of us would have to be lesser ones; if it were so, we would simply remain the lesser ones. I would not want to become a John Chrysostom just so I could come and say to you the word I want to say. I will say it to you very simply; and I say it because a little further on something is said here. The holy one says: if you have taken something up, then do whatever you can, whatever you can do.

So what does this mean? That I have to become a Chrysostom in order to say a few things to you? Or that I should hold up before you the aim of becoming someone great? No, only that we do whatever we can.

But let us all strive, let us make a beginning, let us set out, if you will; for the secret of the struggle is the daily beginning. The point is that we ourselves are able to make a fresh start every single day. And those who took it to heart, their very countenance had changed. The others gathered around and saw it.

Someone, as he lay dying in his cell, said: Thank you so much; let me stay just a little longer, so that I may make a beginning of repentance.

We must make a beginning of repentance every single day. You fall, then get up; you fall again, then get up again. And yet you think that you yourselves have no need of repentance. It is not that I have to physically fall down in order to make a prostration of repentance. But when I look and gaze more deeply into myself, then I see that I do have need to make this metanoia. What until now I had not seen, now I see. I did not see it before, but now I see it there, and I know what it is. So I have need to make a metanoia. And in this way repentance begins. Therefore, beloved, just as in heaven there is a fullness of glory, so too Hell has its own fullness of punishment. This is why it says that here there are many books, but as for me, I was not found written in my book.

But if the name has not been blotted out, then how will you be punished? The same way as the one who did the harm. What this means is that many books were left out. As for the book of life, that famous book of life, it is spoken of many times, both in the Book of Revelation and throughout all of Holy Scripture. When the disciples came back, overjoyed at the success they had had in the work and in the mission the Lord had sent them on, they came to Him and said: Lord, even the demons are subject to us in Your name. And the Lord said to them: do not rejoice in this.

This is a work you have been given to do. It is meant to benefit those who will receive that benefit, through the casting out of the evil spirits and the work of the Gospel. There is substance in it. You heard, it has real weight.

Something else should make you rejoice: that you are doing your work well. Whether the demons flee or not, that is my concern, not yours. But the fact that you went out and labored at the work of the mission, that work belongs to you.

And that you serve in my name, that you live according to my name and my will, that goes without saying. 'But,' says the Lord, 'do not rejoice in this, that the demons are cast out, that the spirits are subject to you; rejoice rather that your names are written in the heavens,' that your names have been written in the heavens. That is to say, they were inscribed in the books of life.

This is what one ought to do, to rejoice in this. A person should be able to say, 'I am written in the books of life.' Yet someone can be written in the books of life and then be blotted out from there, just as he can be written in. The proof is the thief. The thief was not written in the books of life. In just a few hours, about five hours, for it was around the third hour that the Lord died upon the cross, the thief, in roughly a five-hour span upon the cross, was written in.

Before, my dear, he had nothing; but now, within the hour, he will most certainly be written in the Book of Life. His whole life, what was it? Was there anything in it that would earn him a place written in the Book of Life? Nothing at all. He himself said: we have been justly condemned, for we are receiving what our deeds deserve. Did you hear that, beloved? So he was not written in the Book of Life. He was found worthy, my dear, at the very last moment of his life.

At the last moment of his life. At the very last moment of his life. There is just one thing I must say to you: let us not keep postponing our repentance. Let us not put it off and say, perhaps I too will somehow manage like that, moving however I please. Let us not say such a thing; first of all, it is presumption. And God will not allow us to count on it. Take note of this point. But, Mr. Keratis, what do you consider to be the miracle, the miracle of miracles...

Let me bring it home to us, even from today: I believe you have already grasped it, but it will do no harm to stress it, that, my beloved, when the Judgment comes and great and small stand before the throne of Christ, I believe you understood that they will stand with their whole human nature.

They will not stand merely as souls. I underline this, because this truth may be hammered at, that the Resurrection of the Dead will take place, until in the end the main thing never reaches the listeners' ears, which is something purely demonic, that the hearers leave without grasping it, because the mind cannot contain it and they take it loftily and allegorically, as though a Resurrection of the Dead could ever happen.

My beloved, we shall stand before the throne of the Judge, great and small, with our whole human nature, which means both as soul and as body together. At this moment all of us possess our full human nature, both I and you. Death will separate these two.

The Resurrection of the Dead rejoins them, which means I shall stand before Christ, after my resurrection, a complete human being. The Apostle Paul says to the Romans: He who raised Christ from the dead will also give life to our mortal bodies.

Romans 8:11. In the same Epistle, at 8:23, the Apostle says: We ourselves groan within ourselves, awaiting the adoption, the redemption of our body. Our body too will be redeemed. Second Corinthians 5:10: For we must all appear before the judgment seat of Christ.

You see, we must all appear before the judgment seat of Christ, that each one may receive the things done through the body, according to what he has done, whether good or bad, most plainly, Second Corinthians 5:10. You see it: we shall stand before the judgment seat of Christ, that each one may receive for himself the things he did through his body. I will read the phrase again: the things done through the body, according to what he did. You see, through the body, whether good or bad. They committed fornication: my body will be punished and my soul too. They stole: my body will be punished and my soul too.

My soul will be punished, not the body. We have sins that lie only in the soul, sins that lie only in the body, and sins that lie in both soul and body. In any case, the point is that the whole human being will be judged, and likewise the whole human being will be punished or will enjoy the Kingdom of God.

You might ask me, then, whether these expressions begin to assert a flat and indisputable truth: that it is with our very bodies that we will find ourselves in either Hell or the Kingdom of God. Perhaps this is the source of the expressions of Holy Scripture: the worm that does not die, the fire that burns, the outer darkness, the gnashing of teeth. Perhaps all of these, all these expressions, begin to take on a particular dimension. My beloved, even though it is an image, these things most certainly have a real dimension. Even though it is an image, perhaps it is the image of a horrifying and dreadful reality, one that could not be depicted in any other way except through these graphic expressions.

When I am afraid I tremble and gnash my teeth; when I am in pain I gnash my teeth. But this is only an expression of what will be in Hell. It is dreadful, nothing else, it is dreadful.

The Apostle Paul says further that the Lord Jesus will transform the body of our lowliness so that it becomes conformed to the body of his glory. He will transform it, he says, to become conformed, notice the word, conformed, of the very same form, with his own body of glory. Which body of glory? The one that shone at the Transfiguration. He will make our own body like his own. Where? In his Kingdom. If in the Kingdom of God the human body has this glory, has a share in the divine glory, why would the body in Hell not have a share in the torments? This is why the Apostle Paul says, in First Thessalonians 5:23, your whole, mark the word he uses, your whole, your whole spirit and soul.

and body be kept blameless at the coming of our Lord Jesus Christ. Your whole spirit, your body, your soul, your entire being, may they be kept blameless at the Second Coming of our Lord Jesus Christ.

This is an answer to those who believe that I can think evil things, so long as I don't carry them out. My brothers, let us not say this; you cannot say, 'With my body I did nothing, but with my soul I worked out everything my body would have worked out, especially sins of the flesh'; let us not say this. We must cleanse our inner self, cleanse it completely, in our confession, because in our repentance it is not only a question of what I did with the body, but also of what I was thinking of doing. It is the whole inner world that I must rescue. It is never possible for me to become a field upon which the grace of God descends, if I have an unclean interior; to be flawless on the outside and filthy on the inside.

So let us not fall into this delusion, that what does it matter whom I look at, what I do, what I think within, what I desire. It matters very much. So the whole, both the spirit and the soul and the body, are to be kept blameless at the coming of Christ.

And Saint John the Evangelist continues the text I read to you at the beginning.

After the judgment, both death and Hades were cast into the lake of fire, and in this way the second death was accomplished. Death and Hades were thrown down; they entered into the lake of fire, into Hell, which is the second death.

Here, plainly, Death and Hades are personified. What is being declared is their abolition, their final abolition. Once they have entered Hell, from there we can no longer speak of them again. So what is meant to be declared is the abolition, the final abolition. Now, notice something here: whatever God creates, remains. Whatever God creates, remains. He does not revoke his creatures.

Because God does not change His mind. He does not recall His creatures to return them to nothing. So the very fact that God abolishes Hades and Death makes it clear that God created neither Hades nor Death. For how did both Hades and Death enter into hell? Death and Hades are concepts; as I told you, this is a personification, which means that these two were not made by God. I said it to you last time: God did not make death. That is from the Wisdom of Solomon, chapter one, verse thirteen. And so, as Andrew of Caesarea says, since all the things that have come into being from God are very good, that fire is the destroyer of the things that are not so. All the works of God are good. That fire will consume whatever is not a work of God.

Sin, death, Hades. If you tell me the devil is abolished, no, he is not abolished, because God made the devil. Not as a devil; the essence of Satan is not wicked but good. By his own choice he was turned into a wicked nature, but as a nature he is a creature of God.

An essence, a nature, and so the devil is not abolished, but tormented. Sinners too are not abolished, they are not made to vanish in Hell. Why? Because as a nature, as an essence, they are creatures of God.

Their own choice changed both the devil and wicked men into what they became. But they are not abolished, they are punished. How are they punished? Unto the ages of ages. And it is terrible. This 'unto the ages of ages' frightens you; it crushes me. Unto the ages of ages. That is, never, never will there be any change of things. Never. It is terrible.

Suppose we were to say: after a few trillion years pass, even in Hell we still have a hope, since we are immortal, that one day we might be granted rest. But that phrase, unto the ages of ages, makes one thing plain: never.

Isaiah, concerning the abolition of Hades and of death, writes the following: Death prevailed and swallowed up. Death grew strong and was swallowing up men, and again the Lord God took away every tear from every face, he takes away every tear from every face, that is, God abolishes death.

That was Isaiah 25:8. The Apostle Paul wrote that famous verse in his first letter to the Corinthians, 15:26: "The last enemy to be destroyed is death." The last enemy, man's last enemy, comes after sin, because sin is the cause, and after the devil, who is the cause of sin. That last enemy is death, which is the result of the devil and of sin. So the last enemy to be abolished is death.

You see what death is: an enemy. And of course it is no pleasant thing for anyone to die. And the Apostle Paul goes on: 'Death is swallowed up in victory' — that is, death was made to vanish and was conquered. 'Swallowed up' means something like it was gulped down and devoured.

"O death, where is your sting? O Hades, where is your victory?" Death, where is your sting, that sting of yours, like some wasp that used to come and sting every human being and put him to death? Hades, where is your victory, you who gathered them all in? And here is the answer: God cries out through Hosea, and the Apostle Paul cries out, Christ has conquered you. For God says through Hosea the Prophet, "From the hand of Hades I will deliver them, and from death I will redeem them." Where is your sentence now, O death? I will redeem them, He says, from death, from the hand of Hades. Where is your verdict, O death? Where is that condemnation of human beings handed down by death? Where is your sting, O Hades? So says God to the Prophet Hosea, and He goes on.

Consolation is hidden from my eyes. Notice the little phrase, consolation is hidden from my eyes. Which means, for the present, this comfort for you, that you will be raised, has been hidden from the eyes of me, God. That is, the hour has not yet come.

Have you ever pictured, my beloved, this doing away with death and with Hades? Do you know what still has to happen before our very eyes, how many things we have yet to see? Even now Hades has already lost its power over the righteous. Let me say it once more: Hades has already lost its power over the righteous, remember that, because when Christ descended into Hades, He transformed that place, for the righteous, into Paradise. This is the very Paradise into which the thief entered. 'I assure you,' He says, 'today you shall be with Me in Paradise,' for you will be with Me; because a little before you arrive, I will already have gone, and I will already have changed the realm of Hades into Paradise. And so Hades, for the righteous, we might say, has been abolished. Only death remains.

It has already been conquered in principle through the Resurrection of Christ. What remains? What remains is for this victory over death to be brought into actual effect, that is, for death to be abolished at the Second Coming of Christ our God.

This is what he is saying here, the consolation he speaks of to Hosea: it is hidden from my eyes. And he says this in the Old Testament, because he has Hades in mind as well. But today it is no longer only Hades. The one who dies does not go to Hades. He is a devout man. In repentance, perhaps, he goes to Paradise.

In that intermediate state, where it waits for the resurrection of the dead, because Paradise is not yet complete, it will take up its body again, so as to enter afterward into the Kingdom of God.

This is exactly what our Church, my beloved, turned into a trophy of triumph: the victory of Christ over death and over Hades. She made it a trophy. Christ is risen from the dead, trampling down death by death, and to those in the tombs granting life.

John Chrysostom cries out in his catechetical homily, the one the Church reads and we hear on the day of Pascha: Let no one fear death. For the death of the Savior has set us free.

He despoiled Hades, He plundered it, He despoiled Hades — He who descended into Hades. O death, where is your sting? O Hades, where is your victory? Christ is risen, and you are cast down. Christ is risen, and you are cast down.

When it comes to the renewal of the whole universe, the resurrection of the body, and the crushing of hades and of death, God will accomplish all of this Himself. The question is, what is left for us to work at?

Saint Cyril writes these very beautiful words in his fifteenth catechesis, paragraph twenty-six. The judgment is fearful, says Saint Cyril, and there is truly trembling at the things proclaimed, that is, at the things the Lord spoke and warned us of. A fearful judgment: the Kingdom of Heaven lies ahead, and eternal fire has been prepared; the Kingdom on one side, eternal fire on the other.

How then, someone will ask, are we to flee the fire? How can we escape that fire? Do you know what this fire is? I have told you many times: it is the uncreated energy of God, who is light, which in the Kingdom of God remains as light, but runs through Hell without light, while its burning power remains, just as the ray of the sun carries both properties, the burning and the shining. A separation takes place. The shining stays in the Kingdom of God and makes the saints radiant, without the burning; while the burning goes into Hell, without the shining. That is why we have the outer fire, the fire that is in darkness. How is it in darkness? Because it is without the shining. That is the fire. A fearful thing.

How then, someone will say, are we to flee the fire, how can we escape the fire of Hell, and how are we to enter the Kingdom, how shall we enter the Kingdom of God? Do you want to learn? Then listen, says Saint Cyril. I was hungry, he says, and you gave me to eat. Learn the way, learn the road. I was hungry, Christ said, and you gave me to eat. And this is not meant as allegory, but to do the very things that are said. There is no need to allegorize the matter here; the words mean what they say. I was hungry and you gave me to eat, I was thirsty and you gave me to drink, as the Lord says in the twenty-fifth chapter of Matthew; I was a stranger and you took me in, you gathered me in.

I was naked and you clothed me, you put clothes on me; I was sick and you visited me; I was in prison and you came to me. If you do these things, says Saint Cyril, the moment you do them, you will reign together with him; but if you do not do them, you will be condemned, you will be judged.

So begin now to work at these things, and persevere in the faith. Make a beginning, as I was telling you earlier; begin to labor, he says there. Do not be shut out, like the foolish virgins who set out to buy the oil too late. Do not be confident merely that you hold the lamp, but keep it burning. Just as in the parable of the virgins, the foolish virgins who were left without oil. Do not say, I am holding the lamp.

You must keep the lamp lit. The lamp here is the lantern, not a candle as we understand it today, but the lantern. Does your lantern have oil? And the oil is the good works. At the deepest level it is the Spirit of God. Do you have the Spirit of God? But to have the Spirit of God, you must of course have the good works, beyond all doubt. Put on the garment of incorruption, excelling in good works; and whatever you receive from God to manage as a stewardship, manage it usefully. What talent did you receive from God? See to these things, manage the matter as a good steward, he says, attend to it; whatever talent you received from God, whatever gift you received, put it to good use. Were you entrusted with money? Manage it well.

You are someone who handles money, that is, you are a treasurer, a steward of funds. Be careful how you handle it, for you will give account. Were you entrusted with the words of teaching? Then be a good steward of them. You are a preacher of the Word of God; see to it that you preach the Word of God well. You have the power to build up the souls of those who hear you, so do this with all diligence. There are many doors to good stewardship, many ways to it, so that we, not being condemned and cast out, may with boldness go to meet Christ, the eternal King, who reigns unto the ages.

Only take care: do not be accused by Christ and cast out, but with boldness let us go to meet the eternal King, Christ.

Perhaps you will say here, this is not very hard. To go and visit a poor man, to go to a prisoner, and so on. But where is faith in this? In the content of the judgment I saw no mention of faith anywhere; he said nothing to me about purity of body and soul; where are these things? He said nothing to me about ascesis, he said nothing at all. My beloved, take note: he spoke of only one form of love, of charity, of almsgiving; he presented only one facet of love, yet he is speaking about love. When you say, I have love, you cannot have only one facet of it; you must have it whole and entire.

He spoke of only one facet, but it presupposes the other facets. For you cannot have love if you do not have hope. And you cannot have hope if you do not have faith. Does not the Apostle Paul say faith, hope, love?

It is a ladder; these virtues do not stand here by chance, I beg you. You cannot have the hope of the Kingdom of God if you do not have love, and you cannot have the hope of the Kingdom of God if you do not have faith. Forgive me: you cannot have love if you do not have the hope of the Kingdom of God, and you cannot have hope if you do not have faith. And so it follows.

Behind this seemingly simple content of the judgment, the content, the content of the judgment, the law, so to speak, by which we will be judged, the whole Gospel lies hidden. Take note, my brethren: the whole Gospel, and the purity of soul and body, and faith, all of it is there, all of it is laid up there.

What remains? Here is what remains: to begin to open the book of God, the Gospel, on the basis of which we will be judged, and to begin to learn the law of God. What did the Lord, the Word, say? I, he says, will judge no one. Listen to a particular pattern here. The word that I have spoken, that word will judge men. Then Christ will judge, because the word that was shown forth by Christ, what does the word mean? The word is laid up in the Gospel, and that will judge each one. That is to say, the whole Gospel, that is what will judge me, the Gospel. After all, when judges render judgment, do they not have a body of law before them, in mind? How could they judge arbitrarily? If, then, we truly want to be recognized as children of God, so that we will not pass through the judgment at all, but,

but instead our adoption as sons and the Kingdom of God will be granted to us directly, let us begin to think about the judgment, let us begin to look at ourselves in the mirror of the law of God; and then we have great hope of being saved.

Καὶ εἶδον τοὺς νεκρούς, τοὺς μεγάλους καὶ τοὺς μικρούς, ἑστῶτας ἐνώπιον τοῦ θρόνου, καὶ βιβλία ἠνοίχθησαν, καὶ ἄλλο βιβλίον ἠνοίχθη, ὅ ἐστιν τῆς ζωῆς, καὶ ἐκρίθησαν οἱ νεκροὶ ἐκ τῶν γεγραμμένων ἐν τοῖς βιβλίοις, κατὰ τὰ ἔργα αὐτῶν, καὶ ἐκρίθησαν ἕκαστος κατὰ τὰ ἔργα αὐτῶν.

Αποκάλυψη 20, 12, 13. Με τι αγαπητή μου μεγαλοπρέπεια βλέπουμε να εκτυλίσσεται μετά την Ανάσταση των Νεκρών και την αφθαρτοποίηση και αθανατοποίηση ζώντων και νεκρών, η τελική κρίση υπό του Χριστού Κριτού.

Αυτό θα είναι και το κεντρικό σημείο του σημερινού μας θέματος. Ο Χριστός Κριτής. Εκείνο το εστώτας ενώπιον του θρόνου δείχνει την κρίσιμη και φοβερή στιγμή με τις αιώνιες επιπτώσεις. Ο Χριστός Κριτής κινείται καθ' όλο το μήκος της χιλιετούς του βασιλείας.

Δηλαδή, όπως άλλοτε σας έχω εξηγήσει, των χρόνων του Ευαγγελίου. Εξάλλου φαίνεται αυτό και καθ' όλο το μήκος του βιβλίου της Αποκαλύψεως. Είναι ο κριτής της ιστορίας, εις τα επιμέρους γεγονότα της. Και εκεί στα επιμέρους γεγονότα της ιστορίας, κρίνει χωρίς να είναι θεατός.

Βλέπουμε πως τιμωρεί τους λαούς που αδικούν κάποιους άλλους λαούς. Βλέπουμε την έκβαση μιας πολεμικής επιχειρήσεως. Βλέπουμε ένα λαό που αποστατεί από το Θεό πως τιμωρείται. Ένας λαός που αδικείται πως προστατεύεται. Κρίνει, είπε ο Χριστός, την ιστορία, αλλά δεν είναι όμως θεατός.

Τώρα, στο τέλος της ιστορίας, ο Χριστός θα κρίνει ολόκληρη την ιστορία και θα είναι θεατός. Η παρουσία του θα είναι απολύτως εμφανής. Αυτό το σημείο παρακαλώ να το προσέξετε, διότι οι αιρετικοί χιλιαστές λέγουν ότι ο Χριστός θα κρίνει χωρίς να είναι ορατός.

Ο Κύριος το είπε αυτό, όπως, καθώς η αστραπή από το ένα σημείο του ορίζοντος στο άλλο διασχίζει τον ουρανό και είναι θεατή, θα είναι και η παρουσία του Υιού του ανθρώπου, ότι θα έρθει από τον ουρανό και όχι από τη γη, όπως ο ψευδοπροφήτης και ο ψευδομεσσίας.

Ο Κύριος τα είπε αυτά, αλλά ήδη εκ προοιμίων, ο Ιερός Ευαγγελιστής γράφει στην Αποκάλυψή του, 1, 7: Ιδού, έρχεται μετά των νεφελών, και όψεται αυτόν πας οφθαλμός, και οίτινες αυτόν εξεκέντησαν, και κόψονται επ' αυτόν πάσαι αι φυλαί της γης.

Σαφώς. Να, έρχεται μετά των νεφελών του ουρανού, και θα τον ιδεί κάθε μάτι, και όψεται αυτόν πας ο οφθαλμός, ζώντων και νεκρών, που οι νεκροί θα έχουν αναστηθεί, και εκείνοι που στάθηκαν σταυρωτές του μέσα στους αιώνας, όχι εκείνοι οι δύο, τρεις, πέντε στρατιώτες που τον εσταύρωσαν, αν το θέλετε, τουλάχιστον, δια τον εκατόνταρχο που ελέγετο ο Λογγίνος, το ξέρουμε ότι έγινε χριστιανός και μάρτυς, όχι για εκείνους, αλλά εκείνοι οι οποίοι ανασταυρώνουν τον Υιόν του Θεού, με το να δέχονται ένα μη σταυρικόν Ευαγγέλιο.

Και παραπέρα όλοι εκείνοι που αρνήθηκαν το βάπτισμά τους και όλοι εκείνοι οι οποίοι εστάθηκαν αρνητικά απέναντι στην Εκκλησία και απέναντι στο πρόσωπό του, είτε να αμφισβητήσουν τη Θεότητά Του, είτε να αμφισβητήσουν την ανθρωπίνη Του φύση, είτε τη θεανθρωπίνη φύση να αμφισβητήσουν.

Όλοι αυτοί είναι σταυρωταί, όλοι αυτοί εξεκέντησαν το σώμα του Χριστού, την Εκκλησία. Όλοι αυτοί θα τον δουν και κόψονται απ' αυτόν, κόψονται, θα κάνουν κοπετόν, κόπτονται, χτυπώ το στήθος μου και ξεριζώνω τα μαλλιά μου.

Επ' αυτόν πάσαι αι φυλαί της γης, παγκόσμιο θέαμα. Ώστε λοιπόν η παρουσία του Κριτού είναι ορατή. Την ίδια έννοια έχει και ο Δανιήλ, όταν λέγει στο 7, 9 έως 13: εθεώρουν εν οράματι της νυκτός και ιδού μετά των νεφελών του ουρανού.

Ως υιός ανθρώπου ερχόμενος, τον είδα να έρχεται σαν υιός ανθρώπου, μετά των νεφελών του ουρανού. Εθεώρουν έως ότου οι θρόνοι ετέθησαν, και παλαιός ημερών εκάθητο, και το ένδυμα αυτού λευκόν ωσεί χιών, και η θριξ της κεφαλής αυτού ωσεί έριον καθαρόν, ο θρόνος αυτού φλοξ πυρός, ο τροχός αυτού πυρ φλέγον, ποταμός πυρός, αυτό που εικονίζουμε πολλάκις στους νάρθηκες των μοναστηριακών ναών, ποταμός πυρός, είλκεν έμπροσθεν αυτού, χίλιαι χιλιάδες ελειτούργουν αυτώ, αυτό που λέει και στον Ματθαίο ο Κύριος, μετά των Αγίων Αγγέλων θα έρθει, και μύριαι μυριάδες παρειστήκεισαν αυτώ, Κριτήριον εκάθισε και βίβλη η νεόκρισα

Έστησε κριτήριον, δικαστήριον, και βιβλία ηνοίχθησαν.

Το βλέπει λοιπόν αυτό αγαπητοί μου και ο Δανιήλ, τον έκτον αιώνα π.Χ.

Βλέπετε το μάτι του προφήτου περνάει την πρώτη παρουσία του Χριστού και πηγαίνει στη δευτέρα παρουσία του.

Αλλά με την ίδια μεγαλοπρέπεια μας ομιλεί και ο ίδιος ο Κύριος. Μαρθαίος 25,31 Όταν δε έλθει ο Υιός του Ανθρώπου, όχι ο Υιός του Θεού, ο Υιός του Ανθρώπου, για να δείξει ότι θα δει αναμφισβήτητα έχοντας πάντα την ανθρωπίνη του φύση, θα δει με την ανθρωπίνη του φύση, όταν δε έλθει ο Υιός του Ανθρώπου εν τη δόξη αυτού και πάντες οι Άγιοι Άγγελοι μετ' αυτού, τότε καθίσει επί θρόνου δόξης αυτού και συναχθήσεται έμπροσθεν αυτού πάντα τα έθνη. Βλέπετε λοιπόν τις μαρτυρίες έχουμε ότι ο Χριστός είναι κριτής, κριτής της ιστορίας, πάντα τα έθνη. Είδατε, πάντα τα έθνη.

Πάσαι αι φυλαί, λέγει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης, κριτής της ιστορίας όλων των εθνών, παγκόσμιος κριτής, και προσέξτε, θεατός. Αυτό, μην το πέταξει.

Η εμφάνιση του Κριτού, και οι τρόποι της κρίσεως, λέγει ο Άγιος Ευαγγελιστής· και βιβλία ηνοίχθησαν, και άλλο βιβλίο ηνοίχθη, ο της Ζωής, που είναι το βιβλίο της Ζωής. Και εκρίθησαν οι νεκροί εκ των γεγραμμένων εν τοις βιβλίοις, κατά τα έργα αυτών, οι νεκροί κατά τα έργα αυτών. Ώστε λοιπόν, αγαπητοί μου, βλέπουμε ότι θα κριθούν όλοι, όλοι θα κριθούν· και με αυτή τη ζωηρή εικόνα των βιβλίων που κατεγράφησαν, αι δίκαιαι πράξεις και αι κακαί πράξεις, εκφράζεται η ακρίβεια και η αυστηρότητα της κρίσεως.

Τα βιβλία των καταγεγραμμένων των ανθρώπων, τι άλλο είναι παρά η αιωνία μνήμη του Θεού; Εικόνα είναι, δεν θα δούμε βιβλία, εικόνα είναι, πως ακριβώς στο δικαστήριο, γιατί οι εικόνες είναι παρμένες από τη ζωή των ανθρώπων, πως στο δικαστήριο, σε κάθε δικαστική υπόθεση έρχεται ο φάκελος του κάθε κατηγορουμένου,

κατά παρόμοιο τρόπο, εδώ, από κει η παρμένη εικόνα της υποθέσεως, θα γίνουν βιβλία, φάκελοι, δηλαδή με αναλογία. Ο Θεός δεν έχει ανάγκη από βιβλία, ο Θεός όχι μνήμη, ο Θεός γνωρίζει, εκφράζει, όπως σας είπα, την αιωνία μνήμη του Θεού.

Η εικόνα των βιβλίων, ίδιοι την είδανε στο Ευαγγέλιο, όπως διάβασα προηγουμένως. Κάνει εντύπωση όμως, ότι η κρίση για τον κάθε άνθρωπο θα είναι προσωπική.

Προσέξτε, σε αυτό το σημείο, θα υπάρχουν δισεκατομμύρια ανθρώπων. Παρά ταύτα, η κρίση θα είναι προσωπική, διότι λέγει σαφώς, και εκρίθησαν έκαστος κατά τα έργα αυτών, έκαστος ο καθένας. Αυτό το έργο φυσικά δεν είναι εύκολο για ανθρώπους, αλλά είναι πάρα πολύ εύκολο για τον Θεό. Δηλαδή πρέπει κανένας να υπάρχει η προσωπική ευθύνη για την πνευματική ζωή που ο καθένας ασκεί για το καλό ή για το κακό.

Γράφει πολύ ωραία ο Άγιος Κύριλλος Ιεροσολύμων, στη δέκατη κατήχησή του. Ανάγραπτός ἐστί σου πάσα προσεκτική προσευχή και ψαλμωδία. Ανάγραπτος, θα πει είναι γραμμένη, κάθε προσευχή και κάθε ψαλμωδία. Ανάγραπτός εστι πάσα ελεημοσύνη· έκανες ελεημοσύνη, είναι γραμμένη.

Ανάγραπτος εσύ πάσα νησία, εννοηθείτε, είναι γραμμένοι. Ανάγραπτος εσύ ο διαφυλακτής γάμος καλός. Είναι γραμμένο εάν διεκτήρησες τον γάμο σου και η θύση, όπως λέει ο Απόστολος Παύλος, αμίαμνον. Δεν κατέχυγες κρυφά στην οικία είτε άνδρας είτε γυναίκα είτε. Αυτά είναι γραμμένα. Εάν εκκίνησες το γάμο σου με αγνότητα, την κήτη, το κρεβάτι, το νησικό, το συζυγικό, αμίαντον, την κήτην αμίαντον που λέει ο Παύλος, Ανάγραπτος εκεί, εγκράτεια δια Θεών καλεστείτε. Κάθε εγκράτεια που σας κάνει, οτιδήποτε που έγινε για τον Θεό, για την αγάπη του Θεού, όχι από μία φιλοσοφική ιδιοτροφία. Αλλά για το Θεό είναι γραμμένο και μένεις λάμπιν ως άγγελος και πρόκειται να λάμψεις σαν τον άγγελο. Αλλώς καιρ οίκουσας ιδέως τα καλά, ούτως άκουε πάλι αδυσοκύτως και τα ημενδία. Άκουσα καλά. Τώρα άκουσετε κανένα πολλά. Ανάγραπτός του εσύ πάντα πλεονεκτίας. Κάθε πλεονεκτίας είναι γραμμένη.

ανάγραπτός σού εστι πάσα πορνεία, γιατί είναι γραμμένη. Ανάγραπτός σου πάσά εστιν επιορκία και βλασφημία και φαρμακεία, μαγεία δηλαδή, και κλοπή και φόνος, είναι γραμμένα και αυτά. Πάντα αναγράφεται ταύτα λοιπόν, εάν νυν μετά το βαπτισθήναι τα αυτά πράξης. Τα γαρ πρώτα εξαλείφεται.

Εάν έκανες όλα αυτά πριν βαπτισθείς και μετανοήσεις και βαπτισθείς, όλα αυτά αλείφονται. Είναι τότε που εγγυάται η βάπτιση σε μεγάλη οικειότητα. Εάν όμως θα διαπράξεις αυτά πάλι μετά το βάπτισμά σου, έτσι όχι.

Βέβαια, όπως γνωρίζετε, εμείς έχουμε το νηπίο βαπτισμών και φυσικά έχουμε το δεύτερο βάπτισμα, που είναι το βάπτισμα της μετανοίας, των δακρύων και της ιεράς εκτομολογήσεων. Γι' αυτό, αγαπητοί μου, είναι σπουδαία η εκτομολάγηση. Το ακούσατε? Γι' αυτό είναι σπουδαία η εκτομολάγηση. Κι αν είποτε εσύ ότι δεν θα ήρθες και διόρθωσης του βαπτισμάτου, Και μόνο γιατί μετά το προπατορικό να μάρτυμα θα είχαμε ακόμη μία ευκαιρία για να σωθούμε, θα είπες ηλάγησες ο Θεός. Αλλά τη διγνωρίζει ο Θεός, το μυστηρόν του ζήτη μας και της ζωής μας. Ρέπομαι στο κακό ανά πάσα στιγμή έβαλε πλάι στο βάπτισμα ένα άλλο μυστήριο. το μυστήριον της εξομολογής από τις μετανοίες για να καθαριζόμεθα για να αποκαθιστούμε ούτε και πού την καθαρότητα του πρώτου μυστήριου του βαπτίου γι' αυτό ας προσέξουμε να μην αμαρτάνε όλα είναι γραμμένα αμαρτήσαμε θα πάμε να εξομολογηθούμε και τότε πάλι ο Θεός θα σβήνει από τα μάτια και αυτό αυτά να μην τα βλέπεις. Αλλιότητα, μένουν γραμμένοι.

ἀλλὰ ἀκόμη φαίνεται ἐν δευτέρῳ, ὅτι διακρίνεται τὸ βιβλίο τῆς Ζωῆς, ποὺ εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ πολλὰ ἄλλα βιβλία τῶν ἀνθρωπίνων πράξεων. Καὶ ἀκόμη, ἔτσι τελειώνει τὸ κεφάλαιο· καὶ εἴ τις οὐχ εὑρέθη ἐν τῇ βίβλῳ τῆς Ζωῆς γεγραμμένος, ἐβλήθη εἰς τὴν λίμνην τοῦ πυρός.

Ὅποιος δὲν βρέθηκε στὸ βιβλίο τῆς ζωῆς γραμμένος, σαφῶς πετάχθηκε στὴν κόλαση. Θὰ σᾶς τὸ διευκρινίσω ὅσο θὰ μπορῶ. Ἐὰν δὲν βρέθηκα στὸ βιβλίο τῆς ζωῆς γραμμένος, καὶ τότε λοιπὸν θὰ εἶναι γιὰ τὴν κόλαση. Τότε, τὰ πολλὰ βιβλία, τί ἔγινε, τί νὰ γίνουν τὰ πολλὰ βιβλία, νὰ μοῦ παρουσιάσουν τὶς πράξεις.

Αν δεν είμαι γραμμένος στα βιβλία της ζωής, και στη Βασιλεία του Θεού δεν υπάρχω. Το κάνει εντύπωση αυτό. Όπως λέγει ο Άγιος Ανδρέας Καισαρείας, θέλει να δηλώσει με τον τρόπον αυτόν, η διαφοροποίηση της αιωνίου κολάσεως, ως προς τη φύση, ποιότητα και ποσότητα των κακών πράξεων. Δεν μπορεί να τιμωρείται ο Άννας, ο Καϊάφας, ο Ηρώδης, ο Πιλάτος, το ίδιο, με έναν άνθρωπο ο οποίος απλώς έκανε μερικές αμαρτίες στον Θεό.

Πολλοί για να τιμωρούνται, η δικαιοσύνη του Θεού υπαγορεύει να υπάρχει η άνιση κόλαση. Έχουμε πάρα πολλά χωρία να επικαλεστούμε στην Αγία Γραφή που δείχνουν τη διαφοροποίηση της κολάσεως, τη διαφοροποίηση της κολάσεως όπως έχουμε κατά δικαιοσύνη, και τη διαφοροποίηση της Βασιλείας του Θεού.

Ούτε όλοι οι ευσεβείς με την ίδια δόξα, ούτε όλοι οι αμαρτωλοί θα τιμωρούνται με την ίδια τιμωρία.

Ο ίδιος ο Κύριος φησίν. Εκείνος δε ο δούλος, ο γνους το θέλημα του Κυρίου εαυτού και μη ετοιμάσας, μηδέ ποιήσας προς το θέλημα αυτού, δαρήσεται πολλάς. Ο δε μη γνους, ποιήσας δε άξια πληγών, δαρήσεται ολίγας. Εκείνος που ξέρει το θέλημα του Θεού και δεν το εφαρμόζει, γι' αυτόν λέει «δαρήσεται πολλάς», δηλαδή βαρύτερη κόλαση. Εκείνος ο οποίος δεν ξέρει το θέλημα του Θεού, το έχει παραβεί όμως, γι' αυτόν λέει «θα τιμωρηθεί λιγότερο».

«Μη μου πείτε εδώ, τότε είναι προτιμότερον να μην λέω για το ότι θα εκδιαγραφεί, για να μην μάθω πλήρως το θέλημα του Θεού, για να δαρώ ολίγας». Δηλαδή, αδερφοί, αν θα είχα σκεφτεί αυτό, προπαρασκευάζει τον εαυτό του για την πόλα του. Τον είπε καλά εαυτό του. Και μόνο γιατί θα σκεφτεί εκεί, είναι μια υστεροβουλία.

Και αυτό ήδη θα τον καταδικάζει. Όσοι θα μελετήσουμε το Λόγο του Θεού, θα γνωρίσουμε το Λόγο του Θεού, γιατί αυτό θα μας ανοίξει τα μάτια, να γνωρίσουμε ποιο είναι το θέλημά του.

Χαίρετε ότι αυτή η γνώση που θελήμαστε στον Θεού είναι ένα Ιδιωτάτη που γίνεται με τη μελέτηση της Αγίας Γραφής. Τόσο ένα Ιδιωτάτη όσο ένα λέγιο Ιερός Κρυθόστομο.

Αδύνατον, αδύνατον σωθήναι, άνευ των Θείων Γραφών αναγνώσεως, χωρίς να μελετάμε καλύτερα τις Θείες Γραφές, το Λόγο του Θεού. Γιατί; Γιατί εκεί θα μάθει το θέλημα του Θεού. Η αναγκαιότητα πρέπει να συμμορφώνουμε το θέλημα του Θεού, όσο μπορεί, κατά δύναμη. Και το έχω πει πολλάκις, η Αγία Γραφή συμπεριλαμβάνει όλον τον αγώνα και την αρετή και την αγιότητα, από το άλφα, Έχει το Ω, γιατί ο Χριστός είναι το Α και το Ω. Εάν εσύ, αδελφέ μου, ξεκινήσεις από το Α και σε βρει ο Χριστός με τον θάνατον τον προσωπικό, σε κάποια σημεία θα δικαιωθείς.

Ἀλλὰ ἔχεις ὅμως ὅλη τὴν δυνατότητα νὰ βαδίσεις ὅλη τὴν κλίμακα ποὺ ἔχεις ἐκεῖ. Ὁ καθένας, ὅσο μπορεῖς. Παῦλος νὰ μὴν εἶναι.

Ποιος είσαι εμείς, δεν είμαι εμείς, βασίλειοι, δεν είμαι εμείς, αρχικέ μεγάλοι, αντώνιοι, δεν είμαι εμείς, αλλά μπορούμε κάτι να γίνουμε. Δεν σημαίνει ότι αυτοί που υπήρξαν υπήρχε μόνο μεγάλα χέρια και στερέωμα του ουρανού, διότι δεν μπορούμε να υπάρξει άλλοι κατώτεροι, δεν πήραμε, κατώτεροι θα ήμασταν. Εγώ δεν θα ήθελα να γίνω Χριστόσομος για να έρθω να σας πω το λόγο που θέλω. Θα σας το πω πολύ απλά και μάλιστα το λέγω γιατί παρακάτω κάτι λέγει εδώ, ο Αγίος Κύρις λέει, αν ανέλαβες λέγεις τι και, ό,τι μπορείς να κάνεις, ό,τι μπορείς να κάνεις.

Τι σημαίνει λοιπόν ότι πρέπει να γίνω χλυσός στο Μοζεράμπους να σας πω μερικά πράγματα. Ότι ακόμη να σας προβάλλω δύο να σκηπικόμενος μεγάλου να γίνει, ό,τι μπορούμε.

Αλλά να αγωνιστούμε όλοι, να κάνουμε αρκή να ξεκινήσουμε, αν το θέλετε, το μυθικό του αγώνα είναι η καθημερινή αρκή. Το να μπορείτε εμείς να βάζετε αρκή κάθε μέρα. Και θέμαντας όσοι ευθυνόησαν, είχε αλλάξει τον πρόσωπό. Ήρθαν γύρω οι βασικές και το είδαν μαλάνα.

Κάποιος, καθώς πέθαινε μέσα στο κελί του, είπε: Σε ευχαριστώ πολύ, άφησέ με μόνο λίγο ακόμη για να βάλω αρχή μετανοίας.

Πρέπει να βάζουμε αρχή μετανοίες κάθε μέρα. Έπετε, σήκω, ξανάπετε, ξανασήκω. Ύστερα νομίζετε ότι εσείς δεν έχετε ανάγκη μετανοίες. Δεν είναι ανάγκη να πέσω για να βάλω μετάνοια. Αλλά βλέποντας και θεωρώντας βαθύτερα τα νεαστό μου, έχω ανάγκη να βάλω μετάνοια. Εκείνο το οποίο μέχρι τώρα δεν το βλέπα, τώρα το βλέπω. Δεν βλέπετε, αλλά βλέπω εκεί και ήξερω ποιος είναι. Έχω εννοεί να βάλω μετάνοια. Συνεπώς αρχίζει η μετανοία. Άρα λοιπόν αγαπητοί, όπως υπάρχει στον ουρανό Η φιλία δόξης, πλημάτωση δόξης, έχει και η κόλαση, υπάρχει πλημάτωση τιμωρίας. Γι' αυτό λέγει ότι εδώ υπάρχουν βιβλία πολλά, για με δεν βρέθηκε στο βιβλίο μου.

Αλλά αν δεν εσβήσθη το όνομα, πώς θα τιμωρηθείς λοιπόν; Το ίδιο με εκείνον ο οποίος έκανε τη βλάβη. Αυτό εννοεί ότι παρελείφθησαν πολλά βιβλία. Για το βιβλίον της ζωής, το περιλάλητο βιβλίον της ζωής, γίνεται λόγος πολλές φορές και στην Αποκάλυψη αλλά και σε ολόκληρη την Αγία Γραφή. Ο Κύριος, όταν επέστρεψαν οι μαθητές, καταχαρούμενοι για την επιτυχία που είχαν στο έργο και την αποστολή που τους έστειλε ο Κύριος, ήρθαν και είπαν: Κύριε, και τα δαιμόνια υποτάσσονται ημίν εν τω ονόματί σου. Και ο Κύριος τους είπε: μη χαίρετε γι' αυτό.

Αυτό είναι μια δουλειά που έχετε να κάνετε. Έχει να ωφελήσει εκείνους που θα δεχθούν την ωφέλεια, με την αναφόρηση των πονηρών πνεύματος, και το έργο του Ευαγγελίου. Έχει στήθος. Ακούσες, έφαγε στήθος.

Γιὰ ἄλλο πρέπει νὰ σᾶς κάνει νὰ χαίρεστε. Διότι κάνετε καλὰ τὴ δουλειά σας. Καὶ ἂν οἱ δαίμονες φεύγουν ἢ ὄχι, εἶναι δικό μου θέμα, δὲν εἶναι δικό σας θέμα. Ἐσεῖς, τὸ ὅτι βγήκατε καὶ δουλέψατε τὸ ἔργο τῆς Ἱεραποστολῆς, ἀνήκει τὸ ἔργο σὲ σᾶς.

Και ότι θητεύετε στο όνομά μου και ζείτε σύμφωνα με το όνομά μου και τα θελήματά μου, αφ' εαυτών λέγεται. «Πλην», λέει ο Κύριος, «εν τούτω μη χαίρετε ότι τα δαιμόνια εκβάλλετε, ότι τα πνεύματα υμίν υποτάσσεται, χαίρετε δε ότι τα ονόματα υμών εγράφη εν τοις ουρανοίς, ότι τα ονόματά σας γράφτηκαν στους ουρανούς». Δηλαδή, ήσαν στα βιβλία της ζωής.

Αυτό πρέπει να το κάνει, να χαίρεσαι. Πρέπει να λέει κανείς, είμαι γραμμένος στα βιβλία της ζωής. Μπορεί να είναι γραμμένος στα βιβλία της ζωής και να σβηστεί από εκεί, όπως και να εγγραφεί. Απόδειξις ο ληστής. Ο ληστής δεν ήταν γραμμένος στα βιβλία της ζωής. Σε λίγες ώρες, περίπου πέντε ώρες· διότι περί την τρίτη ώρα ο Κύριος απέθανε επί του σταυρού, ο ληστής, περίπου σε ένα πεντάωρο επί του σταυρού, εγράφη.

Πρὶν δὲν εἶχε, ἀγαπητή μου, τώρα θὰ γραφεῖ στὴ βίβλο τῆς ζωῆς ἀπαραιτήτως ἐντὸς ὥρας. Ὁλόκληρη ἡ ζωή του τί ἦταν; Ἦταν κάτι γιὰ νὰ εἶναι γραμμένος στὴ βίβλο τῆς ζωῆς; Τίποτε. Ὁ ἴδιος εἶπε· ἐμεῖς δικαιολογημένα καταδικαστήκαμε, γιατὶ ὅ,τι κάναμε ἀναλόγως ἀπολαμβάνουμε. Ἀκούσατε τὸ ἀγαπητοί. Συνεπῶς δὲν ἦταν γραμμένος στὴ βίβλο τῆς ζωῆς. Βρέθηκε, ἀγαπητή μου, τὴν τελευταία στιγμὴ τῆς ζωῆς.

Την τελευταία στιγμή της ζωής του. Την τελευταία στιγμή της ζωής του. Μόνο κάτι πρέπει να σας πω. Μη δε να βάλουμε την μετάνοια μας. Μη δε να βάλουμε και να πούμε, μη πως και εγώ κάπως έτσι κινηθώ όπως θέλω. Μη το πούμε, καταρχάς είναι η υπεροβλή. Και δεν θα επιτρέψει ο Θεός να το δούμε. Προσέξατε αυτό το σημείο. Αλλά κύριε Κερατή, τι θεωρείτε ότι το θαύμα, θαύμα θαυμάτων είναι...

Να φέρνω μας, όσο και από σήμερα, πιστεύω ότι το έχετε αντιληφθεί, αλλά δεν θα πειράζει εάν το ετονίζαμε αυτό, ότι αγαπητοί μου, όταν θα γίνει η κρίση και θα σταθούν μικροί και μεγάλοι μπροστά στον θρόνο του Χριστού, πιστεύω το καταλάβατε, ότι θα σταθούν με ολόκληρη την ανθρωπίνη τους φύση.

Δεν θα σταθούν σαν ψυχές. Υπογραμμίζω, διότι μπορεί να σφυροκοπείται αυτή η αλήθεια, ότι θα γίνει η Ανάσταση των νεκρών, και στο τέλος να μην εγγίζει τα αυτιά το κύριο πράγμα, καθαρά δαιμονικό, στους ακροατές να φύγουν και να μην αντιληφθούν, διότι δεν χωράει το μυαλό, το παίρνουν πάνω και αλληγορικά, ότι είναι δυνατόν να έχουμε Ανάσταση των νεκρών.

Αγαπητοί μου, θα σταθούμε μπροστά στον θρόνο του Κριτού, μικροί και μεγάλοι, με ολόκληρη την ανθρωπίνη μας φύση, που σημαίνει και σαν ψυχή και σαν σώμα μαζί. Αυτή τη στιγμή όλοι μας διαθέτουμε την πλήρη ανθρωπίνη μας φύση, και εγώ και εσείς. Ο θάνατος θα χωρίζει αυτά.

Η Ανάσταση των Νεκρών τα επανασυνδέει, που σημαίνει, θα σταθώ μπροστά στο Χριστό, μετά την ανάστασή μου, πλήρης άνθρωπος. Λέγει και προς Ρωμαίους ο Απόστολος Παύλος, ο εγείρας τον Χριστόν εκ νεκρών ζωοποιήσει και τα θνητά σώματα ημών.

Ρωμαίους 8,11. Στην ίδια Επιστολή 8,23 λέγει ο Απόστολος, Εν εαυτοίς στενάζομεν υιοθεσίαν απεκδεχόμενοι την απολύτρωσιν του σώματος ημών. Και το σώμα μας θα λυτρωθεί. Β΄ Κορινθίους 5,10. Τους γαρ πάντας ημάς φανερωθήναι δει έμπροσθεν του βήματος του Χριστού.

Είδατε, όλοι πρέπει να εμφανιστούμε προ του βήματος του Χριστού, ίνα κομίσηται έκαστος τα διά του σώματος προς α έπραξεν, είτε αγαθόν, είτε κακόν, σαφέστατα, Β΄ Κορινθίους 5,10. Το είδατε, θα σταθούμε μπροστά στο βήμα του Χριστού, για να κομίζει ο καθένας τον εαυτό του, αυτά που έπραξε με το σώμα του, θα ξαναδιαβάσω την φράση, τα διά του σώματος, προς α έπραξε, είδατε, διά του σώματος, είτε αγαθόν, είτε κακόν, επόρνευσαν, το σώμα μου θα τιμωρηθεί και η ψυχή μου, έκλεψαν, το σώμα μου θα τιμωρηθεί και η ψυχή μου, έκλεψαν, το σώμα μου θα τιμωρηθεί και η ψυχή μου, έκλεψαν, το σώμα μου θα τιμωρηθεί και η ψυχή.

Η ψυχή μου θα τιμωρηθεί, όχι το σώμα. Έχουμε αμαρτήματα που είναι μόνο στην ψυχή, έχουμε αμαρτήματα που είναι μόνο στο σώμα και έχουμε αμαρτήματα που είναι και στην ψυχή και στο σώμα. Πάντως, το θέμα είναι ότι ολόκληρη η ανθρωπίνη ύπαρξη θα κριθεί, αλλά και θα τιμωρηθεί ή θα απολαμβάνει τη Βασιλεία του Θεού ολόκληρη η ανθρωπίνη ύπαρξη.

Θα μου πείτε τότε μήπως αρχίζουν αυτές οι εκφράσεις, αλήθεια, τετράγωνη και άνευ αμφισβητήσεως ότι με τα σώματά μας θα νοσηλθούμε και θα βρεθούμε ή κόλαση ή βασιλεία Θεού. Μήπως εκεί βγήκε λοιπόν η εκφράση της Αγίας Γραφής, ο σκόληξ ούτε λεφτά, πυρ που φλέγει, σκότος εξώτερος, τριγμός οβόντος. Μήπως όλα αυτά, όλες αυτές τις εκφράσεις αρχίζουν να παίρνουν κάποια ιδιαίτερα διάσταση. Αγαπητοί μου, παρότι είναι εικόνα, οπωσδήποτε έχουν διάσταση. Παρότι είναι εικόνα, ίσως να είναι εικόνα μιας φρικτής και φοβερής πραγματικότητας, που ούτε θα μπορούσε κατά άλλον τρόπο να απεικονιστεί παρά με αυτές τις υγιεινές εκφράσεις.

Όταν φοβούμαι, τρέμω, τρίζω τα δόντια μου, πονώ, τρίζω τα δόντια μου, αλλά αυτό είναι μια έκφραση, τι θα υπάρχει στην κόλαση, είναι φοβερός, τίποτα άλλο, είναι φοβερός.

Ακόμα λέγει ο Απόστολος Παύλος, ο οποίος Κύριος Ιησούς μετασχηματίσει το σώμα της ταπεινώσεως ημών εις το γενέσθαι αυτό σύμμορφον τω σώματι της δόξης αυτού, θα το μετασχηματίσει λέγει, στο να γίνει σύμμορφον, προσέξτε τη λέξη, σύμμορφον, της αυτής μορφής, με το σώμα της δόξης το δικό του, ποιο σώμα δόξης, εκείνο που είναι η μεταμόρφωση, θα κάνει και το δικό μας σώμα, Όμοιο με το δικό του. Πού; Στη Βασιλεία του. Εάν στη Βασιλεία του Θεού το ανθρώπινο σώμα έχει αυτή τη δόξα, έχει μετοχή τη Θεία δόξα, γιατί δεν θα έχει το σώμα στην κόλαση μετοχή των βασανιστηρίων; Γι'αυτό λέγει ο Απόστολος Παύλος, Α΄ Θεσσαλονικής 5,23, Ολόκληρον υμών, θα ξέρω τι λέξη βάζει, Ολόκληρον, Ολόκληρον υμών το πνεύμα και η ψυχή.

και το σώμα αμέμπτως εν τη παρουσία του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού τηρηθείη. Ολόκληρο το Πνεύμα σας, το Σώμα σας, την Ψυχή σας, ολόκληρη ύπαρξή σας, ήθελα τηρηθεί, αμέμπτως, άμεμπτα αυτά να τηρηθούν την Παρουσία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού.

Εἶναι μιὰ ἀπάντηση σὲ ἐκείνους ποὺ πιστεύουν ὅτι μπορῶ νὰ σκέφτομαι πονηρὰ πράγματα, ἀρκεῖ νὰ μὴν τὰ διαπράξω. Ἀδελφοί μου, μὴ τὸ ποῦμε αὐτό· δὲν μπορεῖς νὰ λὲς ‘μὲ τὸ σῶμα μου δὲν ἔκανα τίποτα, ἀλλὰ μὲ τὴν ψυχή μου ἐργάστηκα ὅσα θὰ ἐργαζόταν τὸ σῶμα μου, ἰδίως σαρκικὰ ἁμαρτήματα’· μὴ τὸ ποῦμε αὐτό. Πρέπει νὰ καθαρίσουμε τὸ ἐσωτερικό μας, νὰ τὸ καθαρίσουμε ὁλότελα, στὴν ἐξομολόγησή μας, γιατὶ στὴ μετάνοιά μας δὲν εἶναι μόνο ἡ περίπτωση τί ἔκανα μὲ τὸ σῶμα, ἀλλὰ καὶ τί σκεφτόμουν νὰ κάνω. Εἶναι ὁ ὅλος ἐσωτερικὸς κόσμος ποὺ πρέπει αὐτὸν νὰ διασώσω. Δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ γίνω πεδίο ἐπιφοιτήσεως τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ, ἐὰν ἔχω ἕνα ἐσωτερικὸ ἀκάθαρτο· ἐξωτερικὰ νὰ εἶμαι ἄψογος καὶ ἐσωτερικὰ νὰ εἶμαι βρώμικος.

Μην έχουμε λοιπόν την πλάνη αυτή ότι ποιον κοιτάζω, τι κάνω, τι σημασία έχει εγώ τι θα σκεφτώ, τι θα επιθυμήσω. Έχει πάρα πολύ ολόκληρο λοιπόν και το πνεύμα και η ψυχή και το σώμα άμεμπτα να τηρηθούν την παρουσία του Χριστού.

Και συνεχίζει ο Άγιος Ιωάννης ο Ευαγγελιστής το κείμενο που σας διάβασα στην αρχή.

Μετά από την κρίση και ο θάνατος και ο άδης ευλήθησαν εις την λίμνη του πυρός, ούτως ο θάνατος ο δεύτερος ευθύνθηκε. Ο θάνατος και ο άδης επτάχθηκαν, μπήκαν εις την λίμνη του πυρός, την κόλαση, που είναι ο δεύτερος θάνατος.

Εδώ, εμφανώς, ο Θάνατος και ο Άδης προσωποποιούνται. Δηλώνεται η κατάργηση, η οριστική. Αφού μπήκαν στην κόλαση, από εκεί δεν μπορούμε ξανά να πούμε πια. Θέλει λοιπόν να δηλωθεί η κατάργηση, η οριστική κατάργηση. Βέβαια, εδώ προσέξτε κάτι, ό,τι ο Θεός δημιουργεί, μένει. Ό,τι ο Θεός δημιουργεί, μένει. Δεν ανακαλεί τα δημιουργήματά Του.

Γιατί ο Θεός δεν μετανοεί. Δεν τα ανακαλεί να τα επαναφέρει στο μηδέν. Για να καταργεί λοιπόν ο Θεός τον Άδη και τον Θάνατο, είναι φανερό ότι ο Θεός δεν εδημιούργησε ούτε τον Άδη ούτε τον Θάνατο. Διότι πως μπήκαν στην κόλαση και ο Άδης και ο Θάνατος; Είναι έννοιες ο Θάνατος και ο Άδης, σας είπα είναι προσωποποίηση, που σημαίνει ότι αυτά τα δυο δεν τα έκανε ο Θεός. Σας το έλεγα την περασμένη φορά, ο Θεός θάνατον ουκ εποίησεν. Σοφία Σολομώντος 1,13. Συνεπώς, όπως λέει ο Ανδρέας Καισαρείας, πάντων γαρ των εκ Θεού γεγονότων καλών λίαν υπαρχόντων, των μη τοιούτων εστιν αφανιστικόν εκείνο το πυρ. Όλα τα έργα του Θεού είναι καλά. Εκείνο το πυρ θα εξαφανίσει ό,τι δεν είναι έργο του Θεού.

Η αμαρτία, ο θάνατος, ο Άδης. Αν μου πείτε ο διάβολος καταργείται, όχι δεν καταργείται, γιατί τον έκανε ο Θεός τον διάβολο. Όχι ως διάβολο, η ουσία του σατανά δεν είναι πονηρή αλλά αγαθή. Με την προαίρεσή του μετετράπη σε πονηρή φύση, αλλά ως φύση είναι δημιούργημα του Θεού.

Ουσία, ως φύση, και συνεπώς δεν καταργείται ο διάβολος, αλλά βασανίζεται. Οι αμαρτωλοί και αυτοί δεν καταργούνται, δεν εξαφανίζονται στην κόλαση. Γιατί; Διότι ως φύση, ως ουσία, είναι δημιουργήματα του Θεού.

Η προαίρεσή των μετέβαλε τόσο τον διάβολο, όσο και τους πονηρούς ανθρώπους, στο να γίνουν αυτό που έγιναν. Αλλά δεν καταργούνται, αλλά τιμωρούνται. Πώς τιμωρούνται; Εις τους αιώνας των αιώνων. Και φοβερό. Αυτό το εις τους αιώνας των αιώνων σας τρομάζει, εμένα με συντρίβει. Εις τους αιώνας των αιώνων. Δηλαδή ποτέ, ποτέ να μην υπάρχει αλλαγή των πραγμάτων. Ποτέ. Είναι φοβερό.

Ἂν θὰ λέγαμε ὅτι ἂν περάσουν μερικὰ τρισεκατομμύρια χρόνια, μὲ τὴν κόλαση, ἔχουμε μιὰ ἐλπίδα, ἐφόσον εἴμαστε ἀθάνατοι, κάποια μέρα νὰ δεχτοῦμε ἀνάπαυση. Ἐκεῖνο τὸ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων φανερώνει· ποτέ.

Ο Ησαΐας, για την κατάργηση του Άδου και του θανάτου, γράφει τα εξής. κατέπιεν ο θάνατος ισχύσας, ίσχυσε ο θάνατος και κατάπινε στους ανθρώπους, και πάλιν αφείλε Κύριος ο Θεός παν δάκρυον από παντός προσώπου, αλλά αφαιρεί κάθε δάκρυο από κάθε πρόσωπο, δηλαδή καταργεί τον θάνατον ο Θεός.

Ἡσαΐας, 25,8. Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος, γράφτηκε ἐκεῖνο τὸ περίφημο, στὴν πρώτη πρὸς Κορινθίους ἐπιστολή του, 15,26. Ἔσχατος ἐχθρὸς καταργεῖται ὁ θάνατος. Ὁ τελευταῖος ἐχθρός, ὁ τοῦ ἀνθρώπου τελευταῖος ἐχθρός, μετὰ ἀπὸ τὴν ἁμαρτία, γιατί ἡ ἁμαρτία εἶναι τὸ αἴτιο, μετὰ ἀπὸ τὸν διάβολο, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ αἴτιος τῆς ἁμαρτίας, εἶναι ὁ θάνατος, ποὺ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ διαβόλου καὶ τῆς ἁμαρτίας. Ἔσχατος λοιπὸν ἐχθρὸς καταργεῖται ὁ θάνατος.

Είδατε τι είναι ο θάνατος, εχθρός, και βεβαίως δεν είναι ευχάριστο πράγμα να πεθαίνει κανείς. Και συνεχίζει ο Απόστολος Παύλος. Και κατεπόθη ο θάνατος εις νίκος, δηλαδή εξηφανίσθη ο θάνατος και ενικήθη. Κατεπόθη, κάτι σαν τον κατέαξε.

Πού σου, θάνατε, τὸ κέντρον; πού σου, ᾅδη, τὸ νῖκος; Θάνατε, πού είναι το κεντρί σου, το κεντρί σου, σαν άλλη σφήκα, που ερχόσουν και κέντριζες τον κάθε άνθρωπο και τον εθανάτωνες; Άδη, πού είναι η νίκη σου, που τους μάζευες όλους; Και η απάντηση: αναφωνεί ο Θεός δια του Ωσηέ, και ο Απόστολος Παύλος αναφωνεί, σε νίκησε ο Χριστός. Αλλά ο Θεός λέγει δια του Ωσηέ του Προφήτου, ἐκ χειρὸς ᾅδου ῥύσομαι αυτούς καὶ ἐκ θανάτου λυτρώσομαι αυτούς. Πού η δίκη σου, θάνατε; Θα τους λυτρώσω, λέγει, από τον θάνατον, από το χέρι του Άδου. Πού είναι η δίκη σου, θάνατε; Πού είναι η καταδίκη των ανθρώπων εκ μέρους του θανάτου; Πού το κέντρον σου, ᾅδη; Λέγει ο Θεός στον Προφήτη Ωσηέ και συνεχίζει.

Παράκλησις κέκρυπται από οφθαλμών μου. Πρόσεξε τη φρασούλα, παράκλησις κέκρυπται από οφθαλμών μου. Που θα πει, προς το παρόν όμως, η παρηγορία αυτή για σας, ότι θα αναστηθείτε, έχει κρυφτεί από τα μάτια εμού του Θεού. Δηλαδή, δεν ήλθε ακόμα η ώρα.

Φανταστήκατε ἀγαπητοί μου ποτὲ αὐτὴ τὴν ἐξαφάνιση τοῦ θανάτου καὶ τοῦ Ἅδου; Ξέρετε τί ἀκόμα ἔχει νὰ συμβεῖ μπροστὰ στὰ μάτια μας, πόσα πράγματα ἀκόμη θὰ δοῦμε; Καὶ ὁ Ἅδης γιὰ τοὺς δικαίους ἤδη ἔχει χάσει τὴν ἰσχύ του. Θὰ τὸ ξαναπῶ ἄλλη μιὰ φορά, ὁ Ἅδης ἤδη τὴν ἰσχύ του γιὰ τοὺς δικαίους, θυμηθεῖτε, δὲν ἔχει χάσει, διότι ὅταν ὁ Χριστὸς κατέβηκε στὸν Ἅδη, μετέβαλε τὸν χῶρον, διὰ τοὺς δικαίους, εἰς Παράδεισον. Ἐστὶν ὁ Παράδεισος, τὸν ὁποῖον πῆγε ὁ ληστής. Σὲ βεβαιώνω, λέγει, σήμερα μαζί μου θὰ εἶσαι στὸν παράδεισο, γιατὶ θὰ εἶσαι μαζί μου, διότι λίγο πρὶν ἐσὺ πᾶς, θὰ ἔχω πάει ἐγώ, καὶ θὰ ἔχω μεταβάλει τὸν χῶρον τοῦ Ἅδου εἰς παράδεισον. Συνεπῶς, ὁ Ἅδης, διὰ τοὺς δικαίους, θὰ λέγαμε, κατηργήθη. Ἔχει μείνει μόνο ὁ θάνατος.

Έχει νικηθεί δυνάμει με την Ανάσταση του Χριστού. Τι μένει; Μένει να τεθεί εν ενεργεία ο θάνατος, δηλαδή να καταργηθεί με τη Δευτέρα Παρουσία του Χριστού του Θεού.

Είναι αυτό που λέγει εδώ, η παράκληση που λέει στον Ωσηέ, είναι κρυμμένη από τα μάτια μου, και αυτό το λέγει στην Παλαιά, διότι έχει υπόψη και τον Άδη. Σήμερα όμως δεν είναι μόνο ο Άδης. Εκείνος που πεθαίνει, δεν πηγαίνει στον Άδη. Είναι ευσεβής άνθρωπος. Εν μετανοία, ίσως, πηγαίνει στον παράδεισο.

Στην ενδιάμεση εκείνη κατάσταση, που αναμένει την ανάσταση των νεκρών, διότι δεν είναι πλήρης ο παράδεισος, θα ξαναπάρει το σώμα του, για να πάει μετά στη Βασιλεία του Θεού.

Αυτό ακριβώς αγαπητοί μου, η Εκκλησία μας το έκανε τρόπαιο, η νίκη του Χριστού επάνω στο θάνατο και επάνω στον Άδη, το έκανε τρόπαιο, Χριστός Ανέστη εκ νεκρών, θανάτω θάνατον πατήσας, και τοις εν τοις μνήμασι ζωήν χαρισάμενος.

Ο Ιερός Χρυσόστομος αναφωνεί στον κατηχητικό του λόγο, που η Εκκλησία τον διαβάζει και ακούγεται την ημέρα του Πάσχα. Μηδείς φοβείσθω θάνατον. Κανείς δεν να φοβάται το θάνατο. Ηλευθέρωσε γαρ ημάς, ο του Σωτήρος θάνατος.

Ἐσκύλευσε, ἐλαφυραγώγησε, ἐσκύλευσε τὸν ᾅδην ὁ κατελθὼν εἰς τὸν ᾅδην. Ποῦ σου, θάνατε, τὸ κέντρον; Ποῦ σου, ᾅδη, τὸ νῖκος; Ἀνέστη Χριστός, καὶ σὺ καταβέβλησαι. Ἀνέστη Χριστός, καὶ σὺ καταβέβλησαι.

Κετειμένα να βγαίνει στην αγαπητή μου του κύμπαν, την ανάσταση του σώματος και την πάταξη του άδου και του θανάτου, θα ανταργαστεί όλα ο Θεός. Εμείς τι πρέπει να εργαστούμε.

Γράφει ο Άγιος Κύριλος, τα πολύ ωραία, στην 15η κατήχηση, παράγραφος 26, «Φοβερά η κρίση», λέει ο Άγιος Κύριλος, «και αληθώς τρόμος επί τοις καταγγελλομένοις», για εκείνα που είπε δηλαδή ο Κύριος και έχει προειδοποιήσει, φοβερή κρίση, βασιλεία ουρανών πρόκειται, και πυρ αιώνιον ητοίμασται, βασιλεία από εδώ, πυρ αιώνιον από εκεί».

Πώς ουν, ερεί τις, φύγωμεν το πυρ; Πώς θα μπορέσουμε να αποφύγουμε τη Φωτιά; Ξέρετε τι είναι αυτή η Φωτιά; Σας το έχω πει πολλές φορές, είναι η άκτιστος ενέργεια του Θεού Φωτός, που διαμένει στη Βασιλεία του Θεού, μένει φως, διατρέχει την κόλαση χωρίς φως, αλλά υπάρχει η καυτικότητα, όπως έχουμε την ηλιακή ακτίνα, που είναι φορέας και των δύο σημείων, της καυσικότητας και της φωτεινότητας. Γίνεται χωρισμός. Η μεν φωτεινότητα μένει στην Βασιλεία του Θεού και λαμπρύνει τους Αγίους, χωρίς την καυσικότητα, η δε καυσικότητα πηγαίνει στην κόλαση, χωρίς την φωτεινότητα, γι' αυτό έχουμε το πυρ το εξώτερον, το πυρ που είναι σε σκοτάδι. Πώς είναι σε σκοτάδι; Χωρίς τη φωτεινότητα. Αυτό είναι το πυρ. Φοβερό πράγμα.

Πώς ουν ερεί τις φύγωμεν το πυρ, θα πει κάποιος, πώς μπορούμε να αποφύγουμε το πυρ της κολάσεως, και πώς εισέλθωμεν στην Βασιλεία, πώς θα μπούμε στην Βασιλεία του Θεού; Θέλεις να μάθεις; Άκουσε δε, λέγει ο Άγιος Κύριλος, Επείνασα, φησί, και εδώκατέ μοι φαγείν, μάθετε την οδόν, μάθετε τον δρόμο, Επείνασα, είπε ο Χριστός, και μου δώσατε να φάω, Ουχ ίνα ην αλληγορίας, αλλά του επιτελέσαι τα λεγόμενα. Δεν υπάρχει ανάγκη να αλληγορήσουμε τα πράγματα εδώ, ότι λένε οι λέξεις. Επείνασα και εδώκατέ μοι φαγείν, μου δώσατε να φάγω, εδίψησα και εποτίσατέ με, όπως λέγει ο Κύριος, Ματθαίος 25 κεφάλαιον· ξένος ήμην και συνηγάγετέ με, με μαζέψατε,

γυμνός και περιεβάλετέ με, με ντύσατε, ησθένησα και επεσκέψασθέ με, εν φυλακή ήμην και ήλθετε προς με. Ταύτα εάν ποιήσης, λέει ο Άγιος Κύριλλος, αυτά άμα τα κάνεις, συμβασιλεύσεις, εάν δε μη ποιήσης, κατακρίνη, θα κατακριθείς.

Ήδη τοίνυν άρξαι του εργάζεσθαι ταύτα και επίμενε τη πίστει. Κάνει αρχή, ότι σας έλεγα προηγουμένως, άρχισε να εργάζεσαι, λέει εκεί. Μη κατά τας μωράς παρθένους μέλλων αγοράζειν το έλαιον αποκλεισθής. Μη θαρσήσης ότι μόνον κατέχεις την λαμπάδα, αλλά διατήρησον αυτήν καιομένην. Όπως στην παραβολή των παρθένων εκεί, των μωρών παρθένων που έμειναν χωρίς λάδι. Μη λες κρατάω τη λαμπάδα.

Πρέπει να την κρατάς τη λαμπάδα αναμμένη. Λαμπάς εδώ είναι το φανάρι, δεν είναι το κερί όπως το εννοούμε σήμερα, το φανάρι. Έχει λάδι το φανάρι σου; Και το λάδι είναι οι καλές πράξεις. Στο βάθος είναι το Πνεύμα του Θεού. Έχεις το Πνεύμα του Θεού; Αλλά για να έχεις το Πνεύμα του Θεού, πρέπει να έχεις βεβαίως τις καλές πράξεις, αναμφισβήτητα. Φόρεσον ένδυμα αφθαρσίας, εν έργοις αγαθοίς διαπρέπων, και ο λαμβάνεις παρά του Θεού οικονομικώς διοικήσαι πράγμα, διοίκησον χρησίμως. Τι ταλέντο πήρες από το Θεό; Αυτά φρόντισε, οικονομικώς λέγει, διοίκησε πράγμα, φρόντισε, ότι ταλέντο πήρες από το Θεό, ότι χάρισμα πήρες, να το αξιοποιήσεις. Χρήματα επιστεύθης; Διοίκησον καλώς.

Είσαι άνθρωπος που χρησιμοποιείς χρήματα, δηλαδή είσαι ταμείας, είσαι χειριστής χρημάτων. Πρόσεξε, θα σε τιμειάς. Λόγων διδασκαλικών επιστεύθεις, οικονόμησον καλός. Είσαι ομιλητής του Λόγου του Θεού, φρόντισε να είναι καλός ο Λόγος του Θεού. Τας ψυχάς των ακουόντων προσθήτε δύνασε, ποιητούτο σπουδαίος. Πολλές φύρες της καλής διοικήσεως, πολλές πόρτες της καλής διοικήσεως, μη της ημών μόνον, καταγνωστείς από βληθή ή να μεταπαρησίας απαντήσομεν το αιωνίο βασιλή Χριστό, το βασιλεύον της του αιώνας.

Πρόσεξε μόνον, μη κατηγορηθείς από το Χριστό και αποβληθείς, αλλά με παρρησία να προϋπαντήσομε τον αιώνιο Βασιλέα Χριστό.

Ίσως θα πείτε εδώ, δεν είναι πολύ δύσκολο. Το να πάω να δω ένα φτωχό, να πάω σε ένα φυλακισμένο κτλ. Η πίστη πού είναι; Στο περιεχόμενο του κριτηρίου δεν είδα πουθενά την πίστη, δεν μου μίλησε για καθαρότητα σώματος και ψυχής, αυτά πού είναι; Δεν μου μίλησε για άσκηση, δεν μου μίλησε τίποτε. Αγαπητοί μου, προσέξτε, μίλησε για μια μόνο μορφή της αγάπης, τη φιλανθρωπία, την ελεημοσύνη, αλλά παρουσίασε μόνο μια πτυχή της αγάπης, όμως μιλάει για την αγάπη, Όταν λες έχω αγάπη, δεν μπορείς να έχεις μόνο μία πτυχή, πρέπει να την έχεις ολόκληρη.

Μίλησε όμως για μία πτυχή· προϋποθέτει τις άλλες πτυχές. Αλλά δεν μπορείς να έχεις αγάπη εάν δεν έχεις ελπίδα. Και δεν μπορείς να έχεις ελπίδα εάν δεν έχεις πίστη. Δεν λέει ο Απόστολος Παύλος πίστις, ελπίς, αγάπη;

Είναι μια σκάλα, δεν μπαίνουν τυχαία, παρακαλώ, αυτές οι αρετές. Δεν μπορείς να έχεις την ελπίδα της Βασιλείας του Θεού αν δεν έχεις αγάπη, και δεν μπορείς να έχεις την ελπίδα της Βασιλείας του Θεού αν δεν έχεις πίστη. Συγγνώμη, δεν μπορείς να έχεις αγάπη αν δεν έχεις την ελπίδα της Βασιλείας του Θεού, και δεν μπορείς να έχεις ελπίδα αν δεν έχεις πίστη, συνεπώς.

Σε αυτό το φαινομενικά απλούν περιεχόμενον του κριτηρίου, του περιεχομένου, το περιεχόμενο του κριτηρίου, της νομοθεσίας θα λέγαμε που θα κριθούμε, πίσω κρύβεται ολόκληρο το Ευαγγέλιο. Προσέξτε αδελφοί μου, ολόκληρο το Ευαγγέλιο και η καθαρότητα της ψυχής και του σώματος και η πίστη, όλα εκεί είναι, όλα εκεί κατατεθειμένα είναι.

Τι μένει; Να τι μένει, να αρχίσουμε να ανοίγουμε το βιβλίο του Θεού, το Ευαγγέλιο, βάσει του οποίου θα κριθούμε, και να αρχίσουμε να μαθαίνουμε το νόμο του Θεού. Τι είπε ο Κύριος, ο Λόγος; Εγώ, λέει, δεν θα κρίνω κανέναν. Ακούστε ένα σχήμα εδώ. Ο Λόγος τον οποίον ελάλησα, αυτός θα κρίνει τους ανθρώπους. Τότε θα κρίνει ο Χριστός, γιατί ο Λόγος που υπεδείχθη από τον Χριστό, Τι θα πει ο λόγος; Ο λόγος είναι κατατεθειμένος στο Ευαγγέλιο, αυτό θα τον κρίνει τον καθέναν. Δηλαδή, δηλαδή, ολόκληρο το Ευαγγέλιο, αυτό θα με κρίνει, το Ευαγγέλιο. Εξάλλου, όταν κρίνουν οι δικαστές, δεν έχουν μπροστά τους μία νομοθεσίαν υπόψη; Πως θα κρίνουν αυθαιρέτως; Εάν λοιπόν θέλουμε πραγματικά να αναγνωριστούμε παιδιά του Θεού, ότι δεν θα περάσουμε καθόλου από την κρίση, αλλά,

αλλά κατευθείαν θα μας αναγνωριστεί η υιοθεσία και η Βασιλεία του Θεού, ας αρχίσουμε να σκεφτόμαστε την κρίση, ας αρχίσουμε να καθρεπτιζόμεθα μέσα στον νόμο του Θεού, και τότε έχουμε πολλές ελπίδες να σωθούμε.