Ἡ Ἀποκάλυψις τοῦ Ἰωάννου 83

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· τὸ ἀναλλοίωτο ἑλληνικὸ πρωτότυπο εἶναι τὸ ἔγκυρο κείμενο.

And I saw a great white throne, and Him who sat upon it, from whose face the earth and the heaven fled away, and no place was found for them. And I saw the dead, the great and the small, standing before the throne; and the sea gave up the dead that were in it, and death and Hades gave up the dead that were in them.

Together with the renewal of creation, my beloved, that true miracle of God, there comes another miracle, greater still and more wondrous. It is the Resurrection of the Dead. With few words, yet vividly, the Resurrection of the Dead is described here.

The event of the Resurrection of the Dead is so great that many, because of the sheer magnitude of the matter, come to doubt it or even disbelieve it. And yet it is a fact. It is the crowning of every human effort within history, and it is the passage to the final goal of Christianity, the Kingdom of God.

Arethas writes that, just as bodies in the beginning came from non-being into being, not on their own and not by mere chance, but out of the four elements, water, fire, air, and earth, so too, reasonably, when these same bodies are dissolved back into those elements, they will once again take up their composition from them. As he says, bodies came into being from non-existence, the human bodies. And they came, not of course on their own, that is, by themselves, nor out of nothing. Rather, they came from already existing matter. This is what I was telling you the ancient world believed, that the universe, and chiefly the earth, was made up of these four elements, water, fire, earth, and air, water, fire, air, earth.

And that with death these elements return into creation, but again they will be reconstituted and will come to be once more. Note that the first creation, the first fashioning of man, is an event.

But as an event it is harder than the second fashioning of man, the Resurrection. That is, so that you may understand: when a house is torn down, we can take its material and rebuild that same house.

But when there are no stones, because no house was ever built, with what material will it be rebuilt? Therefore the first creation of man was the great undertaking. Once the first great creation of man had taken place, now the second creation is something far easier, we might say, than the first act of God. For God, however, absolutely nothing is impossible.

The Resurrection of the Dead is a foundational dogma of the faith, so foundational that whoever does not accept it falls into the void. As the Apostle Paul will say, if the dead are not raised, then neither has Christ been raised.

And if Christ has not been raised, then our faith is in vain, and our preaching is in vain as well. Indeed, we, he says, who have believed in Christ, if He has truly not been raised, are of all men the most to be pitied.

In what way are we the most to be pitied? Because Christ sets conditions for the spiritual life. And we deprive ourselves of many things, let us say, of those things that are called worldly. So I do not live the worldly life, it holds no meaning, if I believe that there is no resurrection of the dead.

There is nothing beyond; I lose the life to come, since I do not believe, and I lose the present life as well, which I am not using rightly. After all, allow me to put it this way, after all, my brother, why should I not live the present life? If we suppose that there is no other life, then it is very simple and entirely consistent for me to say, let us eat and drink, for tomorrow we die, which is what the Epicureans used to say, and which the Apostle Paul takes up. Indeed he goes on to say, and what did it profit me if I fought with beasts at Ephesus? Why should I go so far as to become a martyr? For if the dead are not raised, and the dead will not be raised if Christ has indeed not been raised.

If you say, ah no, Christ has been raised, but the dead are not raised, then why was Christ raised? To prove that He is God? That is secondary. The primary thing is to open the road for man, to show him what man will become, what the human journey is. So then, if I do not believe in the Resurrection of the Dead, everything falls into the void.

I cannot say that I am a Christian. For this reason I told you that it is a foundational dogma of our faith. And as a foundational dogma of the faith it was taken into the Creed. And we say it, whenever we say the Creed, and the Church appointed that we say it at least twice a day.

This is when we say the Midnight Office and when we say Compline. And if we also serve the Divine Liturgy, we say the Creed at the Liturgy as well. So at the very least we say it twice a day. And even if we keep a small rule of prayer, we say the Creed.

And there too we say it twice a day, keeping morning and evening prayer. And what do we say each time? I await the Resurrection of the Dead and the life of the age to come. I look for it; and the verb 'I await' is used precisely of good things, not of evil ones. I wait with longing, I await, I look for the Resurrection of the Dead and a life to come that will be eternal.

You see, then, that this matter is foundational. Moreover, the Resurrection of the Dead is a matter of God's justice; that is, for me to undergo martyrdom for the love of Christ, to lose my life, my property, to be battered about in my life, to become the whipping boy of every unbeliever and every wretch, because I have set my love on Christ, and then for my life to end in the grave with nothing beyond it.

And the other man, the filthy one, the immoral one, the one who has apostatized from God, lives out his life and stays afloat; do you not think, then, that this too is a matter of God's justice? But moreover, God, mark this point, did not create souls, but human beings, whom He will restore from the corruption of death, the death which God did not create.

If you hear strange things, it is because to this day, my brothers, we have not been taught the truth correctly.

I said that God did not create souls. Yes, because man is not the soul. Man is both soul and body. I will tell you this a little further on, with arguments from Holy Scripture. Therefore we cannot speak only of a soul. For you might put the argument to me: yes, I believe in the Resurrection of Christ, I do not believe in the resurrection of the dead, but the souls live on. Where, how, in what way, the souls? But the soul is half of man, it is fifty percent of man, the body the other fifty percent. That is why I told you, God did not make souls, He made human beings, and human beings are soul and body together. And that God did not make death. How easily we say it, when sometimes we go to a funeral, well, what can we do, God wanted us to die this way. Did God want us to die?

Did God want us to die? That is an outrage, that is blasphemy. God did not make death. The Wisdom of Solomon tells us that God did not make death, nor does He delight in the destruction of the living; for He created all things that they might have their being. Wisdom of Solomon 1:13-14. God did not create death, nor does He take pleasure in seeing people perish, and their perishing, the destruction of the living, is of course meant here as death.

God does not look on while people die, and take pleasure in their dying. Whatever God made, He made so that it would exist. Let me say the phrase again: 'for He created all things that they might have being,' that is, so that they might exist. The word 'being' here is an infinitive, 'that they might have being,' that all things might exist. He made all things in order that they might exist.

And above all human beings. Remember, please, the Lord, who wept over the death of His friend Lazarus. And He Himself knew that in a little while He would raise Lazarus up. Indeed, the Jews, who were watching the Lord's behaviour, when the Lord wept, said, 'See how He loved him,' look how He loved Lazarus.

But the Lord, why did He weep? Over the phenomenon of death, not specifically for Lazarus, but over the phenomenon of death. Ah, this death, this thing that scourges human beings, small and great, death, a terrible thing.

And is it ever possible that death could be a creation of God? Do you know what death is? It is a caricature within nature, it is something that comes into discord with the whole of creation. The presence of death gives no meaning to the existence of the world, it gives no meaning. How shall I put it to you: someone says, why do I exist, my brother? In order to die? To go to school, to be first of all a rational being, to be the image of God, to study, to labour, and just when I have prepared whatever I have prepared, then to die. This is the greatest absurdity within creation. The absurdity, the intruder within the harmony and the purposefulness of creation.

Is it possible, then, that God made death? No. On the contrary, He came to conquer death. Death entered by its own will. Listen to how the Wisdom of Solomon says it again, chapter 2, verses 23 to 24, that God created man for incorruption, and made him an image of His own eternity, but through the envy of the devil death entered into the world.

God made man to remain immortal, and He made him according to His own image; but through the envy of the devil, who lured the first-formed ones into sin, death entered in. So death is not a creation of God; it is not. Of course, to keep the unity of our subject, I would tell you at this point:

Do you know what Christianity means? Christianity means the restoration of the damage that was done. And what is the damage? Death. Which came to separate me, soul and body. To divide these two. After, of course, my soul had first been separated from God. We have two deaths. The spiritual death, as we said on a previous occasion, which is the separation of the soul from God.

The first-formed ones first died the spiritual death, because God said, 'in the day you eat, you shall surely die,' the day you transgress My commandment you have died. What did He say? The day you taste the fruit, in other words, the spiritual death came at once; the other death, the separation of soul and body, came after eight or nine hundred years.

Adam lived nine hundred and thirty years. So we have death, and death means separation, separation from God, my soul, and then my soul from the body. Now what does Christianity come to do? To restore things, and indeed in the order in which they began.

What happened first? The separation of the soul from God, indeed. Christ comes to reconcile me with God, that is, that I be reunited with God, and that there be created what we called, on a previous occasion, the first resurrection. And then the second resurrection will follow, the resurrection of the body, the reunion of the soul with the body. And then, then creation will be made new, just as I, the human being, will have been made new. For creation, as we were saying last time, suffers, is in pain, is in a condition, always personified, in a condition of tribulation, that is, of being pressed; creation eagerly awaits, that is, it waits with longing for the redemption of the children of God.

And creation in its turn will be made new. First the human beings will be renewed, then creation. In the same order: restoration of soul with God, of soul with body, of body with creation. For this is how it happened in the beginning too. First the bond of soul and God was broken, then the bond of soul and body, and then the bond of body and creation.

For creation turned against man. The microbes took power over man. The beasts of the earth took power over man. The floods, the earthquakes, the lightning bolts, all of them took power over man. And we have, in the same order, restoration again. That is, for all things to become as they originally were.

Tell me, what is Jesus Christ, a Don Quixote, who came, came to tilt at things that do not exist? We say the devil does not exist, death is impossible to conquer; then what did Christ come to do, what did Christ come to do? The Apostle Peter says it clearly: Christ came to undo the works of the devil, and the works of the devil are this whole calamity. Isaiah has set it before us: 'The dead shall rise, and those in the tombs shall be raised.' You see, he puts 'in the tombs.'

So that it not be thought that this resurrection will be spiritual, that is, in an ideal, intellectual sense; it will be an ontological resurrection,

which means that in reality my body will rise. Isaiah 26:19.

This final and universal resurrection, then, pay attention, the final and universal Resurrection of the Dead, the holy Evangelist John now beholds, and he writes that he saw small and great.

This means that they will rise, with every contrast: of age, small and great, of age, of intellect, that is, one was educated, the other was not educated, of social position, one was this way, the other was that way. Remember, indeed, in earlier pages of the Apocalypse where the Evangelist John at least twice notes and says: kings, rulers, rich, poor, slaves, free. Remember, he takes all the categories of people as people were placed within history. And he takes them all, of economic power too, small and great, but also of moral condition, sinful and righteous.

When, for example, Christ says, to give you a picture of the small and the great, when Christ says, 'Woe to those who will cause one of these little ones to stumble,' these little ones, so that he does not believe in My name. The little one, first of all, means the one small in age. It is when the teacher, the professor, or the parent, or the neighbour, will say to the little child not to believe in Jesus Christ. Oh, if the educators heard this, and the children believed a little, of course, they believed; if the educators heard this, if the parents heard it, who could say to their child, 'Eh, no, my son, why do you believe in Christ? Say what is to your advantage.'

It is to your advantage, Christ said, to go and sink into the open sea with a millstone, rather than to cause a little child to stumble. That is, what do you mean it is to your advantage? It is to your advantage to take your own life, because your punishment will be less than if you cause a little child, who believes in My name, to stumble, and you tell him not to believe in My name. But 'little ones' is now not in age; the simple people. A so-called enlightener, an enlightened man, in quotation marks enlightened, goes to a village, where the people there are simple. And they believe in Jesus Christ and never thought anything different about Jesus Christ.

And now this enlightener goes to open their eyes and to tell them that Christ is not God. The audience does not have little children, it has grown-ups, but it is small in terms of education, of social position, isolated in some village, on some mountain, and so on; so that the notion of the 'little one' is not with respect to age, but is in all the areas and aspects of life.

It is in this sense, then, that the holy Evangelist John says: I saw the dead, the great, forgive me, the small and the great, standing before the throne of Christ. That is to say, all without exception will be raised; every single one will rise, the dead of all the ages, from Adam and Eve, and certainly Adam and Eve themselves. All of them, no matter how they died, whether peacefully or by violence. This, indeed, is what he means here when he says that the sea gave up its dead.

Let me read it to you again. "And the sea gave up the dead which were in it. And death and Hades gave up the dead which were in them." What does this mean, that the sea gave up its dead? It means that all those who drowned, all those who were eaten by the fish, will rise again; and likewise those who died, whether by violence or naturally on dry land, and were eaten by the birds of prey or by the worms in the grave. Whatever has happened, however the case may be, this is what it means that the sea gives up its dead. There is a personification here: death gives up its dead, and Hades gives up its dead, of course.

You may say to me that it is Hades who holds them all. Yes; but he makes a distinction here in the wording to show that it makes no difference how each person died. All will be raised; that is what matters.

Saint Andrew of Caesarea writes: "Death is the separation of the soul from the body. And Hades is an unseen place, that is, invisible and unknown, which receives our souls as they depart from here." So what is death? It is the separation of the soul from the body.

So when it says here that death will give up the dead, what does it mean? Death will be removed from the midst, and the soul will be united again with the body. This is what it means that death gives up the dead. The sea we have already explained: whatever the manner of death may be.

"Death gives up the dead" means that the soul will once again be united with the body. And Hades, aidis, with the alpha of negation, means the one that has no form, the one that has no shape. That is why he explains it here and says, in other words unseen, unknown, the one that has no image. We cannot say how many, so to speak, Hades may be. Hades is the one that, as it says, gathers all the departing souls. All the souls that leave this world go there, to Hades. Because here it says, concerning Hades: death expresses the manner of the separation of soul and body, while Hades expresses, as a place and not as a manner, the place that holds the souls fast.

And so, with the sea, death, and Hades, we have a complete expression of the truth that the resurrection of the dead will be universal. Daniel describes this resurrection in the following marvelous way, Daniel who lived, as you all know, in the sixth century before Christ.

And Daniel writes: And many of those who sleep in the dust of the earth shall awake, these to eternal life, and these to reproach and to everlasting shame. The wording of this prophecy of Daniel is astonishing.

It is, my beloved, in the twelfth chapter, the last one, of the prophetic book of Daniel. And many: the number, the word many, does not mean that many will rise and certain others will not. It is what Christ said: my blood, which is poured out for us and for many; it is poured out for you and for many.

The word many means all, for it would be unthinkable to say that the blood of Christ was not shed for all human beings, unthinkable. So when Christ says, my blood which is poured out for us and for many, that for many means for all; and so it is here too with Daniel.

And many, that is, all, of those who sleep in the dust of the earth shall awake. Look closely, please, at what he chooses: those who sleep. He does not say the dead; he says this, those who sleep, those who are sleeping, for death is a sleep, since we have once more the resurrection of the dead. This single verb that he places here, those who sleep, the verb to sleep, reveals the resurrection. But he goes further: in the dust of the earth. He does not say in the earth, or in the ground, if you will put it that way, but in the dust of the earth, so that no one may say that it is a matter of some spiritual earth. He sets down the dust of the earth. By placing this double expression, the dust of the earth, he wishes to express the realism of these things. And he continues.

They shall awake, they shall rise up. These to eternal life, and these to reproach and to everlasting shame. These, and these. The one group will rise to eternal life; the others will rise to a life of reproach and shame. So that this reproach and this shame are the eternal Hell.

Do you see? He places it for both: eternal life and everlasting shame. And he continues: And those who have understanding, that is, all who were conformed to the law of God, shall shine as the brightness of the firmament; and of the many righteous, as the stars, unto the ages, and beyond.

So then, those who will be conformed to the will of God, to the name of God, what will become of them? They will shine out, they will blaze like the brightness of the heavens. Remember the words of Christ: the righteous shall shine forth as the sun in the Kingdom of their Father.

You may say to me that Christ took these words from Daniel and told them to us. But Christ, if indeed he was transfigured on Tabor and they saw him transfigured. This is no philosophical myth, but a matter of facts, of real events. Our salvation is not a philosophical myth, the kind of philosophical myth found in every philosophical system, devised to give some consolation to man, who from the dead end of death seeks consolation and the meaning of his existence.

Christianity is facts. I have said this many times. I would like it to become our own possession, my beloved, our own knowledge, that Christianity, that what the Gospel says, was shown forth, was made manifest. Even granting that the matter of prophecy stands in the middle, we have nine out of ten prophecies that have been fulfilled. Only one has not yet been fulfilled, the Resurrection of the Dead. Why is it that the nine were fulfilled, and this one should we doubt? But moreover, in the person of Christ we have seen our own course. Christ was not transfigured to make some display before his disciples and to impose himself upon them. If Christ had wanted to impose himself, first of all he would have been transfigured before all twelve disciples. Then he would have been transfigured before his enemies, at the very place where they were coming to seize him. And had he been transfigured, he would have blinded their eyes with his divine light.

Christ did not do this; he was not transfigured in order to impose himself. He was transfigured in order to verify the words he had spoken, that the righteous will shine like the sun in the Kingdom of their Father. And here we see Daniel saying the very same thing, almost in the same words, that the righteous shall shine forth like the brightness of the firmament.

And do you know what the brightness of the firmament is? It is the sun, for what else gives brightness to the firmament except the sun? Just what Christ said, the sun. And of the many righteous, for the righteous will be many, as the stars unto the ages and beyond; like the stars, that is, just as we have the stars in the sky, so will the righteous be who will shine in the Kingdom of God.

Take note: unto the ages and beyond. For the expression unto the ages can refer only to history, the ages of history. That word beyond, and further still, means past time, beyond the ages, beyond history, into eternity.

The words of the Apostle Paul about the resurrection of the dead are likewise perfectly clear and detailed. But allow me to tell you how Christ Himself said this, our Lord. John 5:29. "The hour is coming" — and when does this hour come? When He comes again into the world — "in which all those who are in the tombs," all those lying in their graves, and notice the realism here, "shall hear His voice and shall come forth: those who have done good, to the resurrection of life; and those who have done evil," the sinful things, the shameful things, "to the resurrection of judgment." What does He mean to tell us here? First, the resurrection of the dead, and second, the judgment. This is the very thing that John sees: "I saw the small and the great standing before the throne of Christ." And He said again, "And these," the sinners, "shall go away into eternal punishment, but the righteous into eternal life." Matthew 25:46.

The Apostle Paul. The Apostle Paul comes to set out for us, in great detail, the matter of the Resurrection of the Dead. He says: "So also is the Resurrection of the Dead" — after he brings an example of the grain of wheat, which is why we put wheat in the kollyva, in the memorial service; it is the symbol of the Resurrection of the Dead. He says: You take the grain of wheat and it is buried. If someone saw you, my brother, taking this grain of wheat that you turn into bread, and mixing it into the soil and burying it, not knowing what would become of it, he would call you mad. You throw the wheat, you throw your bread into the soil and mix it in — are you crazy? But no one says this, because we know that from the grain of wheat we will see the new plant it gives us, wheat many times over. So just as the grain of wheat falls and dies — "unless the grain of wheat fall into the ground and die," the Lord said, "it abides alone" — that is, if the grain of wheat does not fall and die...

"Unless the grain of wheat fall into the ground and die," the Lord said, "it abides alone" — that is, if the wheat does not fall into the ground and die, if it is not buried, it remains alone by itself, just as it was before, a grain of wheat, nothing more. But when will it shoot up an ear and yield fruit? When it dies within the earth. The Apostle Paul now takes this very example and says, "So also is the Resurrection of the Dead" — thus also is the Resurrection of the Dead.

"It is sown in corruption" — because the wheat decays within the soil; or rather it does not decay, it dissolves within, that is, it melts away; it will put out a shoot, it will put out a root; the original form of the grain has broken down, it has become something else, it has passed away. So he says here too: it is sown in corruption — who? Man. He dies in corruption, sick and dead; he is raised, he is resurrected, in incorruption, incorruptible. "It is sown in dishonour, it is raised in glory." What is this dishonour, my beloved? Dishonour means lack of honour, not in a moral sense, but in the sense that man has honour — that is, that he has his dignity, his beauty, his health...

The opposite: when I do not have my health, when I do not have my dignity — not moral dignity, I say it once again — then I am in dishonour; that is, I have no honour, I have no glory. On this point, allow me a small observation. As you know, in our age euthanasia has begun to take hold.

That is, when you reach a point where you feel you will not recover from an illness — we cannot say that anyone has grown tired of his life, because there is no one who is genuinely tired of his life. However many torments we endure, we say, "I'm tired of my life," but if at that moment death himself appeared before you and said, "I have come to take you, since you are tired," you would tell him, "Take a stroll and come back later."

But in any case, we all love our life. Yet when do we feel our life as a heavy burden? When we are ill, with an incurable illness, a painful illness. It is then that a person feels he can no longer go on living.

And then he asks us to put him to death. Painlessly, of course. The role of carrying out this killing is supposedly something the relatives too can take on. Woe to us. You know, my beloved,

When an elderly, aged person — with these schemes that are being introduced into our life, into our social life — the elderly person will begin to be afraid, to say, "Won't my own children do it to me? Won't they perform euthanasia on me?"

They want the doctor: "He gives me an injection and off I go to the other world." And the elderly person will begin to be afraid; he will say, "Did you tell me to drink water? I won't drink it. I'll go and fetch it from the tap myself. To eat food — who knows? To give me an injection? I won't allow you to give me an injection." If one day the state takes on this role, who would go to the hospital? Some day this too will come to pass, the way we are heading, with the demonic spirit that has settled on our necks; ah, some day, some day the states will take it on, it will become a state affair; the old man costs money; the state pays out a pension.

The old man is not considered productive. He is considered to bring many losses, in the sense of expenses: doctors, medicines, hospital care. So, why should the old man live? Is there any reason for him to live? Some time, some day the state will take this on.

To put the elderly to death. Just what the Spartans did, my dear ones. They would put the elderly to death and cast them away. They would carry them up and hurl them down, the elderly, forgive me, I made a mistake, the infants, not the elderly, the elderly they revered, forgive me, the little children, the disabled little children, I made a mistake.

So, who will any longer have the confidence to say, "I will go to the hospital to get well"? No, I will say, I prefer to die of my own illness rather than go to the hospital to be cured, because I do not know exactly what will become of me.

Consequently, today, when they have euthanasia — listen to the argument, my beloved, listen to the argument — the man, they say, who has reached the point of being sick, worn out, weakened, his hair having fallen out, as happens with certain cancers where it falls out — with chemotherapy the hair falls out, the man becomes disfigured — they say that a dignified death is euthanasia.

What is he saying — a dignified death? Here, this is the whole question of dignity. Of dignity, in the sense of being good-looking when I die. What folly there is among men. Do you know where dignity truly lies? In dying in moral honour.

It's so that they won't say, 'He died, and we found him dead in his sin.' A man may have died while still in sin, but if he stayed honorable and moral to the very end of his life, that is dignity. The other kind, the outward kind, God himself will set right. And how will he set it right? 'It is sown in dishonor, it is raised in glory.' Not by giving myself an injection to die, so that I can supposedly die with dignity. 'It is sown in weakness, it is raised in power.'

The human body. "It is sown a natural body; it is raised a spiritual body." What is this natural body? You see, the word comes from psyche; it means soul, what we call soul or spirit; so the natural body means the psychical life, the life belonging to a living creature, the animal or biological body. That, roughly, is how we would render it. And where is it sown? In the grave. It is laid in the grave, a body that belonged to the laws of biology. That is what the natural, living body means.

It belonged to the biological laws, and it is raised a spiritual body. For God's sake, let no one imagine that the spiritual body is an immaterial body. We are not speaking of an immaterial body. Some people believe that the human body will be immaterial. But what meaning does an immaterial body have? It is a contradiction. When I say an immaterial body, it is an oxymoron. A body, a body, a body. My first body was material. Now, if the spiritual body is no longer material, then how can it be a body at all? What it means is this: it no longer belongs to the biological laws, but to the commands of the Holy Spirit. The Fathers are perfectly clear in their interpretation of this so-called spiritual body.

Consider what the body of Christ was. Before the Cross it was a natural body; it was subject to the biological laws. The Lord grew tired. We have many instances where the Lord was worn out from the journey. He slept. Scripture says He was asleep in the little boat when the storm came up. He grew thirsty; He said to the Samaritan woman, give me water to drink. He grew hungry. It was the hour when He needed to eat, at midday, and they say to Him, Lord, eat, and He answers, My food is to do the will of God, and so on. Yet it was truly the hour when He was hungry, midday, and the disciples had gone off to buy food. He had all these changes. He walked, He went into the houses and came out of them, He traveled from Jerusalem to Galilee and from Galilee to Jerusalem. So then, what was His body? It was a living, animate body; that is, it was subject to the biological laws.

When He rose, His body was spiritual. It no longer obeyed the biological laws; it had no need to eat, nor to grow tired. Nor did the doors have to be open for Him to come in and go out. He could move while the doors were shut.

"The doors being shut" — the Evangelist John notes this twice in his Gospel. "He entered" — no, not "He entered"; he does not use the verb "He entered," but "He appeared" or "He stood" — Jesus stood. The verb "He entered and went out" belongs to the time before the Cross; after the Resurrection the verb "He entered and went out" no longer appears. Christ does not eat, does not sleep; for the forty days He is with them, yet they do not see Him throughout those forty days; He appears whenever He wills and vanishes whenever He wills. His body, then, is not biological; it is of another kind; He was taken up into heaven at the Ascension — this is contrary to gravity; every body is heavy; I cannot at this moment depart upward toward heaven, for I am heavy.

But Christ ascended into heaven, which means He moved against the law of gravity. So what was His body? It was spiritual. And what does spiritual mean? Does it mean immaterial? He asked the disciples for something to eat, to convince them that He was not a ghost.

That He was not a spirit. He asked them to touch Him. And it was not only Thomas who placed his hand, but all the disciples, as Luke tells us in his Gospel. They touched the Lord. To touch means they put their hand into the marks of the nails, into the holes left by the nails. So the Lord was there with His body, the old one. For if it had been a different body, then the old one would have stayed in the tomb. But His body did not remain in the tomb; it left the tomb.

If Christ's body had been some other body, it would not have had the marks of the nails. It would have been a different body, without the holes. So it was the old body, yes. But now it no longer belongs to the biological laws.

To what does it belong? To the commands of the Holy Spirit. So I will be sown in the tomb with a body that is animate, biological. And it will rise as a body that belongs to the commands of the Holy Spirit. Just as God said, I eat in order to live, then God will say, without eating I am able to live. It rests on what God commands, on what God wills. This is the spiritual body.

So let us never confuse things and say that it is a body which is supposedly immaterial. And still less, carried away by Platonism, let us say that it is something unworthy for man, for his soul, to bear a body.

Plotinus, this Neoplatonist who lived after Christ, in the first century after Christ, the wretched man, the saint of philosophy as he was called, used to say, I am ashamed that I bear a body. For he believed that the body is the prison of the soul. But the body is not the prison of the soul. It is the glory of man. The body will rise again. I am not ashamed of my body. My body is a temple of God. God has raised it to where philosophy never imagined, a temple of God, a dwelling place of the Holy Spirit.

And man will live, not as the soul living near the ideas of Plato, in the world of ideas. I will live as a whole man, soul and body, in this Kingdom of God. And I will see with my bodily eyes Christ, who is risen with that body of His.

And I will see Him, as the Apostle and Evangelist John says, as He is, just as He is, with these eyes of mine, but with new eyes. And John Chrysostom is able to express all that I have told you in a single little phrase, telling us what the body will be that rises again. He says, this will rise, yet not this. It will be this, and yet it will not be this. That is, it will indeed be this. We have the identity of the body, but it will have new capacities, a new condition; that is, it will be a body under the commands of the Holy Spirit.

This I say, brothers, the Apostle Paul continues, this I tell you, my brothers, that flesh and blood, that is, the natural, animate condition of man, cannot inherit the Kingdom of God; they cannot.

Man as he is cannot enter the Kingdom of God. Neither does corruption inherit incorruption. Behold, I tell you a mystery: we shall not all sleep. We shall not all die; when Christ comes there will be those still living. But we shall all be changed, from corruption to incorruption, and from mortality to immortality. In a moment; a moment is the atom of time, a very brief instant. In the twinkling of an eye, an image of that 'in a moment,' that is, very swiftly. At the last trumpet, when the angel sounds the trumpet, and the dead will rise. For the trumpet shall sound, and the dead shall be raised incorruptible, and we shall be changed. The dead will rise incorruptible; we who are living will be changed without knowing death, meaning those who are alive at that time.

For this corruptible must put on incorruption, and this mortal must put on immortality. For this mortal must be clothed with immortality, and this corruptible must be clothed with incorruption. The verb 'to put on,' to be clothed, the Apostle Paul expresses elsewhere in this way.

I do not desire, he says, to be unclothed of my body, to lay it aside, but I desire to be clothed with incorruption and immortality. And even the very verbs that are used in the sacred texts reveal their meaning. So nature is made new, as we said last time, my beloved.

Because man is being renewed, writes Saint Andrew, the creation that was brought into being for our sake, and that suffers together with us, likewise receives this change for the better, and does not pass away into non-existence, just as we ourselves do not after death. So creation will not return to nothing, to non-existence, just as we too will not return to non-existence, to nothing.

Two immense dogmatic truths, my beloved, have unfolded before the eyes of our soul. Last time we saw the renewal of creation; today, the Resurrection of the Dead. These alone are fruits, fruits of the Incarnation of God the Word, of His Crucifixion, and of His Resurrection.

If we now truly come to realize, or are on the way to becoming, conscientiously true Christians. These are the two great truths we were ignorant of and needed to learn. But we will continue.

Και είδον θρόνον μέγαν λευκόν και τον καθήμενον επ' αυτού, ου από προσώπου έφυγεν η γη και ο ουρανός, και τόπος ουχ ευρέθη αυτοίς. Και είδον τους νεκρούς, τους μεγάλους και τους μικρούς, εστώτας ενώπιον του θρόνου, και έδωκεν η θάλασσα τους νεκρούς τους εν αυτή, και ο θάνατος και ο άδης έδωκαν τους νεκρούς τους εν αυτοίς.

Μαζί με την ανακαίνιση, αγαπητοί μου, της δημιουργίας, αυτό το αληθινό θαύμα του Θεού, έρχεται ένα άλλο θαύμα, ακόμη μεγαλύτερο και θαυμασιότερο. Είναι η Ανάσταση των Νεκρών. Με λιτότητα και ζωηρότητα περιγράφεται η Ανάσταση των Νεκρών εδώ.

Το γεγονός της Αναστάσεως των Νεκρών είναι τόσο μεγάλο, ώστε πολλοί, ένεκα του μεγέθους του θέματος, να φτάνουν να δυσπιστούν ή να απιστούν. Και όμως είναι γεγονός. Αποτελεί το επιστέγασμα πάσης ανθρωπίνης προσπαθείας μέσα στην ιστορία, και είναι το πέρασμα στον τελικό σκοπό της του Χριστιανισμού, τη Βασιλεία του Θεού.

Γράφει ο Αρέθας, ως τα σώματα, επί την αρχήν, εκ του μη όντος εις το είναι προήλθον, ούτε εξ αυτομάτου, αλλά εκ των τεσσάρων στοιχείων, ύδατος, πυρός, αέρος, γης, ούτως ευλόγως, εις αυτά πάλιν αναλυθέντα, εκ τούτων αύθις την σύμπηξιν αναλήψονται. Όπως λέει, τα σώματα προήλθαν χωρίς να υπάρχουν, τα ανθρώπινα σώματα. Και προήλθαν όχι βεβαίως εξ αυτομάτου, δηλαδή μόνα τους, ούτε από το μηδέν. Αλλά προήλθαν από την υπάρχουσα ύλην. Είναι εκείνο που σας έλεγα πως επίστευε ο αρχαίος κόσμος, ότι το σύμπαν απετελεί το και κυρίως η γη από τα τέσσερα αυτά στοιχεία, το νερό, τη φωτιά, τη γη και τον αέρα, Ύδωρ, Πυρ, Αήρ, Γη,

και ότι με τον θάνατο επανέρχονται τα στοιχεία αυτά στην δημιουργία, αλλά και πάλι αυτά θα επανασυσταθούν και θα ξαναγίνουν. Σημειώσατε ότι η πρώτη δημιουργία, η πρώτη πλάση του ανθρώπου, είναι ένα γεγονός.

Αλλά ως γεγονός είναι δυσκολότερο από τη δευτέρα πλάση του ανθρώπου, την Ανάσταση. Δηλαδή, για να καταλάβετε, ένα σπίτι όταν γκρεμίσει μπορούμε να πάρουμε το υλικό του και να ξαναχτίσουμε το σπίτι αυτό.

Αλλά όταν δεν υπάρχουν όμως οι πέτρες, γιατί δεν χτίστηκαν ένα σπίτι, με τι υλικό θα ξαναχτιστεί; Συνεπώς, η πρώτη δημιουργία του ανθρώπου ήταν το μεγάλο θέμα. Άπαξ και έγινε η πρώτη μεγάλη δημιουργία του ανθρώπου, τώρα η δευτέρα δημιουργία είναι ένα θέμα πολύ, θα λέγαμε, ευκολότερο από την πρώτη πράξη του Θεού. Για το Θεό όμως δεν αδυνατεί απολύτως τίποτα.

Η Ανάσταση των Νεκρών είναι δόγμα πίστεως θεμελιώδες, τόσο θεμελιώδες, ώστε εκείνος ο οποίος δεν το δέχεται να πίπτει εις το κενόν. Θα είναι να πει ο Απόστολος Παύλος, ότι εάν οι νεκροί δεν αναστήνονται, τότε ούτε ο Χριστός ανέστη.

Και εάν ο Χριστός δεν ανέστη, τότε ματαία η πίστις ημών, μάταιον και το κήρυγμα ημών. Μάλιστα, εμείς, λέγει, που πιστεύσαμε εις τον Χριστόν, εάν βεβαίως δεν ανεστήθη, είμεθα οι ελεεινότεροι των ανθρώπων.

Σε τι είμεθα οι ελεεινότεροι των ανθρώπων; Διότι ο Χριστός βάζει προϋποθέσεις πνευματικής ζωής. Και στερούμε πολλά πράγματα, ας το πούμε, από αυτά που λέγονται κοσμικά. Δεν ζω λοιπόν την κοσμική ζωή, δεν υπάρχει, αν πιστεύω ότι δεν υπάρχει ανάσταση νεκρών.

Δεν υπάρχει τίποτε παρακάτω, χάνω την μέλλουσα ζωή, αφού δεν πιστεύω, χάνω και την παρούσα ζωή, την οποία δεν αξιοποιώ καταλλήλως. Επιτέλους, επιτρέψατε μου να μιλήσω έτσι, επιτέλους βρε αδελφέ, γιατί να μην ζήσω την παρούσα ζωή; Εάν υποτιθεί ότι δεν υπάρχει άλλη ζωή, τότε είναι πολύ απλούν και συνεπέστατο το να πω, φάγωμεν και πίωμεν, αύριον γαρ αποθνήσκομεν, αυτό που έλεγαν οι επικούρειοι, και το οποίο χρησιμοποιεί ο Απόστολος Παύλος, μάλιστα λέγει στη συνέχεια, και τι ωφελήθηκα εγώ εάν στην Έφεσο εθηριομάχησα; Ως προς τι να φτάσω να γίνω μάρτυρας; Γιατί, εάν οι νεκροί δεν αναστήνονται, και οι νεκροί δεν θα αναστήνονται εάν ο Χριστός οπωσδήποτε δεν ανέστη,

Αν πείτε, α όχι, ο Χριστός ανέστη, αλλά οι νεκροί δεν αναστήνονται, τότε γιατί ανέστη ο Χριστός; Για να αποδείξει ότι είναι Θεός; Αυτό είναι δευτερεύον, το πρωτεύον είναι να ανοίξει τον δρόμο στον άνθρωπο, για να του δείξει τι θα γίνει ο άνθρωπος, ποια είναι η ανθρωπίνη πορεία. Άρα λοιπόν, εάν δεν πιστεύω στην Ανάσταση των νεκρών, όλα πέφτουν στο κενό.

Δεν μπορώ να λέγω ότι είμαι χριστιανός. Γι' αυτό το λόγο σας είπα ότι είναι θεμελιώδες δόγμα της πίστεως μας. Και ως θεμελιώδες δόγμα της πίστεως προσελήφθηκε στο σύμβολο της πίστεως. Και λέμε, όποτε λέμε το σύμβολο της πίστεως, και η Εκκλησία όρισε να το λέμε τουλάχιστον δύο φορές την ημέρα.

Είναι όταν λέμε το μεσονυκτικό και όταν λέμε το απόδειπνο. Και αν κάνουμε και λειτουργία, το σύμβολο της πίστεως το λέμε και στη λειτουργία. Το λιγότερο λοιπόν δύο φορές την ημέρα το λέμε. Και αν κάνουμε μια μικρή προσευχή και λέμε το σύμβολο της πίστεως.

Και εκεί το λέμε δύο φορές την ημέρα, κάνοντας πρωί και βραδινή προσευχή. Και τι λέμε κάθε φορά; Προσδοκώ Ανάστασιν Νεκρών και Ζωήν του μέλλοντος αιώνος. Περιμένω, και το ρήμα προσδοκώ επί αγαθών πραγμάτων μάλιστα, όχι επί κακών, περιμένω με λαχτάρα, προσδοκώ, περιμένω, Ανάσταση των νεκρών και ζωή μελλοντική που θα είναι αιωνία.

Είδατε λοιπόν ότι είναι θεμελιώδες το θέμα αυτό. Εξάλλου, η Ανάσταση των νεκρών είναι θέμα δικαιοσύνης του Θεού, δηλαδή εγώ να υποστώ μαρτύρια για την αγάπη του Χριστού, Να χάσω τη ζωή μου, την περιουσία μου, να στραπατσαριστώ στη ζωή μου, να γίνομαι ο καρπαζοεισπράκτορας του κάθε απίστου και του κάθε ελεεινού, γιατί έχω την αγάπη μου στον Χριστό και μετά να τελειώσει η ζωή μου στον τάφο και τίποτα παραπέρα να μην υπάρχει.

Και ο άλλος, ο βρωμιάρης, ο ανήθικος, ο αποστάτης από το Θεό, να ζήσει τη ζωή του και να επιπλέει· δεν νομίζετε λοιπόν ότι είναι και θέμα δικαιοσύνης του Θεού; Αλλά, εξάλλου, ο Θεός, αυτό το σημείο προσέξτε το, δεν δημιούργησε ψυχές, αλλά ανθρώπους, που θα τους αποκαταστήσει από τη φθορά του θανάτου, τον οποίον θάνατον ο Θεός δεν δημιούργησε.

Αν ακούσετε παράξενα πράγματα, είναι γιατί μέχρι σήμερα, αδελφοί μου, δεν μάθαμε τα σωστά.

Είπα ότι ο Θεός δεν δημιούργησε ψυχές. Ναι, γιατί ο άνθρωπος δεν είναι η ψυχή. Ο άνθρωπος είναι και η ψυχή και το σώμα. Θα σας το πω και λίγο πιο κάτω αυτό, με επιχειρήματα από την Αγία Γραφή. Συνεπώς, δεν μπορούμε να μιλάμε μόνο για μια ψυχή. Γιατί μπορείτε να μου πείτε το επιχείρημα, ναι, πιστεύω στην Ανάσταση του Χριστού, δεν πιστεύω στην Ανάσταση των νεκρών, αλλά οι ψυχές ζουν. Που, πως, τι, οι ψυχές; Μα η ψυχή, Είναι το ήμισυ του ανθρώπου, είναι το 50% του ανθρώπου, το άλλο 50%. Γι' αυτό σας είπε ο Θεός δεν έκανε ψυχές, έκανε ανθρώπους, που οι άνθρωποι είναι ψυχή και σώμα μαζί. Και ότι ο Θεός δεν έκανε τον θάνατον. Πόσο εύκολο το έχουμε να το λέμε, όταν πάμε μάλιστα καμιά φορά σε καμιά κηδεία, ε, τι να κάνουμε, ο Θεός έτσι ήθελε να πεθαίνουμε. Ήθελε ο Θεός να πεθαίνουμε;

Ήθελε ο Θεός να αποθαίνουμε; Αυτό είναι ύβρις, αυτό είναι βλασφημία. Ο Θεός ουκ εποίησε τον θάνατον. Θα μας πει η Σοφία Σολομώντος ότι ο Θεός θάνατον ουκ εποίησε, ουδέ τέρπεται επ' απωλεία ζώντων· έκτισε γαρ εις το είναι τα πάντα. Σοφία Σολομώντος 1,13-14. Ο Θεός δεν δημιούργησε τον θάνατο, ούτε ευχαριστιέται να βλέπει τους ανθρώπους να χάνονται, και το να χάνονται επ' απωλεία ζώντων εννοείται με τον θάνατο.

Δεν βλέπει ο Θεός τους ανθρώπους να πεθαίνουν, να πεθαίνουν και να ευχαριστείται ο Θεός· ό,τι έκανε ο Θεός το έκανε για να υπάρχει. Θα ξαναπώ τη φράση, έκτισε γαρ εις το είναι, δηλαδή εις την ύπαρξη, είναι απαρέμφατο το είναι, εις το είναι τα πάντα, έκανε τα πάντα εις το να υπάρχουν.

Και σημαντικά τους ανθρώπους, θυμηθείτε παρακαλώ, τον Κύριον που εδάκρυσε επί τω θανάτω του φίλου του του Λαζάρου. Και γνωρίζει ο ίδιος ότι σε λίγη ώρα θα τον αναστήσει τον Λάζαρο. Μάλιστα, οι Ιουδαίοι που παρετήρουν τον Κύριον στη συμπεριφορά του, όταν εδάκρυσε ο Κύριος, είπαν, είδε πως εφίλει αυτόν, κοίταξε πως τον αγαπούσε το Λάζαρο.

Ο Κύριος όμως, γιατί έκλαψε; Για το φαινόμενο του θανάτου, όχι ειδικά για το Λάζαρο, για το φαινόμενο του θανάτου, αχ αυτός ο θάνατος, αυτός που μαστίζει τους ανθρώπους, μικρούς και μεγάλους, ο θάνατος, φοβερό πράγμα.

Και είναι δυνατόν ποτέ ο θάνατος να είναι δημιούργημα του Θεού; Ο θάνατος ξέρετε τι είναι; Είναι μια καρικατούρα μέσα στη φύση, είναι κάτι που έρχεται σε παραφωνία με ολόκληρη τη δημιουργία, η παρουσία του θανάτου δεν δίδει νόημα στην ύπαρξη του κόσμου, δεν δίδει νόημα, δηλαδή πως σας το πω, λέει κανείς, γιατί υπάρχω βρε αδελφέ; Για να πεθάνω; Να πηγαίνω σχολείο, να είμαι λογικός άνθρωπος πρώτα πρώτα, να είμαι η εικόνα του Θεού, να σπουδάσω, να κοπιάσω και πάνω που έχω ετοιμάσει ό,τι έχω ετοιμάσει να πεθαίνω. Αυτό είναι ο μεγαλύτερος παραλογισμός μέσα στη δημιουργία. Ο παραλογισμός, ο παρείσακτος μέσα στην αρμονία και τη σκοπιμότητα της κτίσεως.

Είναι δυνατόν λοιπόν ο Θεός να έκανε τον θάνατον; Όχι, αντιθέτως, ήρθε να νικήσει το θάνατο. Ο θάνατος μπήκε ιδία βουλήσει. Ακούσατε πως το λέγει πάλι η Σοφία Σολομώντος, 2, 23-24, ότι ο Θεός έκτισε τον άνθρωπον επ' αφθαρσία, και εικόνα της ιδίας αϊδιότητος εποίησεν αυτόν, φθόνω δε διαβόλου θάνατος εισήλθεν εις τον κόσμον.

Ο Θεός έκανε τον άνθρωπον να μείνει αθάνατος και τον έκανε σύμφωνα με τη δική του εικόνα, αλλά από το φθόνο του διαβόλου που παρέσυρε τους πρωτοπλάστους να αμαρτήσουν μπήκε ο θάνατος. Δεν είναι λοιπόν δημιούργημα του Θεού ο θάνατος, δεν είναι. Βέβαια, για να έχουμε μία ενότητα του θέματος, θα σας έλεγα σε αυτό το σημείο.

Ξέρετε τι θα πει χριστιανισμός; Χριστιανισμός θα πει αποκατάσταση της ζημίας που έγινε. Και ποια είναι η ζημία; Ο θάνατος. Που ήρθε να με χωρίσει ψυχή και σώμα. Να χωρίσει αυτά τα δυο. Αφού προηγουμένως βεβαίως η ψυχή μου εχωρίστη από τον Θεό. Έχουμε δύο θανάτους. Ο πνευματικός θάνατος, το λέγαμε μια περασμένη φορά, που είναι ο χωρισμός της ψυχής από τον Θεό.

Οι πρωτόπλαστοι πρώτα πέθαναν τον πνευματικόν θάνατον, γιατί είπε ο Θεός, εν ή ημέρα φάγητε, θανάτω αποθανείσθε, την ημέρα που θα παραβείτε την εντολή μου, απεθάνετε, τι είπε, την ημέρα που θα δοκιμάσετε τον καρπόν, δηλαδή με άλλα λόγια, ήλθε αμέσως ο πνευματικός θάνατος, ο άλλος ο θάνατος, ο χωρισμός ψυχής και σώματος, ήρθε ύστερα από 800-900 χρόνια.

930 χρόνια έζησε ο Αδάμ. Συνεπώς έχουμε θάνατο, που θάνατος θα πει χωρισμός, χωρισμό από το Θεό, η ψυχή μου και μετά η ψυχή μου από το σώμα. Ο χριστιανισμός τώρα τι έρχεται να κάνει, να αποκαταστήσει τα πράγματα και μάλιστα στην σειρά με την οποία ξεκίνησαν.

Τι έγινε πρώτα, ο χωρισμός ψυχής και Θεού μάλιστα. Έρχεται ο Χριστός να με συμφιλιώσει με το Θεό. Δηλαδή να επανενωθώ με το Θεό και να δημιουργηθεί η λεγόμενη, το είπαμε, περασμένη φορά, η πρώτη Ανάσταση Και μετά θα ακολουθήσει η Ανάσταση η Δευτέρα του Σώματος, η επανένωση της ψυχής με το Σώμα Και μετά, μετά η δημιουργία θα γίνει καινούργια, όπως και εγώ ο άνθρωπος θα έχω γίνει καινούργιος Διότι η κτίσις, λέγαμε την περασμένη φορά, υποφέρει, οδυνάται, βρίσκεται σε μια κατάσταση πάντοτε προσωποποιουμένη, σε μια κατάσταση θλίψεως, δηλαδή ζουλίγματος, η κτίσις αποκαραδοκεί, δηλαδή περιμένει με λαχτάρα την απολύτρωση των παιδιών του Θεού

Και αυτή με τη σειρά της θα γίνει καινούρια. Πρώτα θα γίνουν οι άνθρωποι, μετά η κτίσις. Στην ίδια σειρά, αποκατάστασις ψυχής με Θεό, ψυχής με σώμα, σώμα με κτίσιν. Διότι και έτσι έγινε στην αρχή. Πρώτα έσπασε ο δεσμός ψυχής Θεού, μετά ο δεσμός ψυχής σώματος και μετά ο δεσμός σώματος κτίσεως.

Διότι η κτίσις εστράφη εναντίον του ανθρώπου. Τα μικρόβια πήραν πλέον εξουσία επί του ανθρώπου. Τα θηρία της γης πήραν εξουσία επί του ανθρώπου. Οι πλημμύρες, οι σεισμοί, οι κεραυνοί, όλα πήραν πλέον εξουσία επί του ανθρώπου. Και έχουμε στην ίδια σειρά αποκατάσταση πάλι. Δηλαδή να γίνουν όλα όπως αρχικά ήταν.

Πέστε, τι είναι ο Ιησούς Χριστός, Δον Κιχώτης, που ήρθε, ήρθε, να κονταροχτυπήσει ανύπαρκτα πράγματα, ο διάβολος λέμε δεν υπάρχει, ο θάνατος είναι αδύνατο να νικηθεί, τότε τι ήρθε να κάνει ο Χριστός, τι ήρθε να κάνει ο Χριστός, λέει σαφώς ο Απόστολος Πέτρος, ο Χριστός ήρθε ή να λύσει τα έργα του διαβόλου, και τα έργα του διαβόλου είναι όλη αυτή η συμφορά, η οποία μας έχει βάλει ο Ισαΐας. Αναστήσονται οι νεκροί και εγερθήσονται οι εν τοις μνημείοις. Βλέπετε, βάζει το μνημείων.

Για να μην νομιστεί ότι αυτή η Ανάσταση θα είναι πνευματική, δηλαδή με την έννοια ιδεατή, νοερά, θα είναι Ανάστασις οντολογική,

που θα πει στην πραγματικότητα το σώμα μου θα αναστηθεί. Ισαΐας 26,19.

Αυτή λοιπόν την τελική και καθολική Ανάσταση, προσέξτε, τελική και καθολική Ανάσταση των νεκρών, βλέπει τώρα ο Ιερός Ευαγγελιστής Ιωάννης και γράφει ότι είδε μικρούς και μεγάλους.

Τούτο σημαίνει ότι θα αναστηθούν οι κάθε αντιθέσεις, ηλικίας, μικρή μεγάλη, ηλικίας, πνεύματος, δηλαδή ένας ήταν μορφωμένος, ο άλλος δεν ήταν μορφωμένος, κοινωνικής θέσεως, ο ένας ήταν έτσι, ο άλλος ήταν αλλιώς Θυμώσαστε μάλιστα σε προηγούμενες σελίδες της Αποκαλύψεως που ο Ευαγγελιστής Ιωάννης τουλάχιστον δύο φορές σημειώνει και λέγει βασιλείς, άρχοντες, πλούσιοι, πτωχοί, δούλοι, ελεύθεροι Θυμώσαστε, παίρνει όλες τις κατηγορίες των ανθρώπων όπως οι άνθρωποι τοποθετήθηκαν μέσα στην ιστορία Και τους παίρνει όλους, οικονομικής ακόμη δυνάμεως, μικρή μεγάλη, αλλά και ηθικής καταστάσεως, αμαρτωλή δίκαιη

Όταν επί παραδείγματι λέει ο Χριστός, για να πάρετε μια εικόνα του μικρού και του μεγάλου, όταν λέγει ο Χριστός Αλίμονο εκείνων που θα σκανδαλίσει έναν των μικρών τούτων, μικρών τούτων, για να μην πιστεύει στο όνομά μου Ο μικρός καταρχάς θα πει, Ο μικρός στην ηλικία, Είναι όταν ο δάσκαλος, Ο καθηγητής, Ή ο γονιός, Ή ο γείτονας, Θα πούνε στο μικρό παιδί, Να μην πιστεύει στον Ιησού Χριστόν, Ό, αν τ' άκουγαν αυτό, Και πίστευαν λιγάκι εννοείται, Πίστευαν, Αν το άκουγαν αυτό οι εκπαιδευτικοί, Αν το άκουγαν οι γονείς, Που θα μπορούσαν να πουν στο παιδί τους, Ε, δεν βρε γιε, Τι πιστεύεις στον Χριστό, Συμφέρει λέγε,

Συμφέρει, είπε ο Χριστός, Να πας να φουντάρεις με μια μυλόπετρα στο πέλαγος, Παρά να σκανδαλίσεις ένα μικρό παιδί, Δηλαδή, τι θα πεις συμφέρει, Συμφέρει να αυτοκτονήσεις, Διότι η τιμωρία σου θα είναι λιγότερη, Από ότι αν σκανδαλίσεις ένα μικρό παιδί, Που πιστεύεις στο όνομά μου, Και του πεις να μην πιστεύεις στο όνομά μου, Αλλά μικροί, Είναι όχι τώρα στην ηλικία, Οι απλοί άνθρωποι, Πάει ένας εντός εισαγωγικών, διαφωτιστής φωτισμένος άνθρωπος, εντός εισαγωγικών φωτισμένος, πάει σε ένα χωριό, που είναι απλοί οι άνθρωποι εκεί Και πιστεύουνε στον Ιησού Χριστό και ποτέ δεν σκέφτηκαν κάτι διαφορετικό για τον Ιησού Χριστό

Και πάει τώρα να τους ανοίξει τα μάτια αυτός ο διαφωτιστής και να τους πει ότι ο Χριστός δεν είναι Θεός Ακροατήριο, δεν έχει μικρά παιδιά, έχει μεγάλους, αλλά είναι μικρή από πλευράς μορφώσεως, κοινωνικής θέσεως, απομονωμένη σε κάποιο χωριό, σε κάποιο βουνό και τα λοιπά, ώστε η έννοια του μικρού δεν είναι ως προς την ηλικία, αλλά είναι σε όλους τους τομείς και τις πλευρές της ζωής.

Με αυτή την έννοια τώρα λέγει ο Ιερός Ευαγγελιστής Ιωάννης, είδα τους νεκρούς και τους μεγάλους, συγγνώμη, τους μικρούς και τους μεγάλους, να είναι μπροστά εις τον θρόνον του Χριστού Δηλαδή ότι θα αναστηθούν ανεξαιρέτως όλοι, θα αναστηθούν οι πάντες, οι απ' αιώνος νεκροί, από τον Αδάμ και την Εύα, ασφαλώς και ο Αδάμ και η Εύα Όλοι καθ' οιονδήποτε τρόπον και αν αυτοί πέθαναν, είτε ομαλώς είτε βιαίως Αυτό εξάλλου θέλει να πει εδώ ότι η θάλασσα έδωκε τους νεκρούς της.

Σας ξαναδιαβάζω. Και η θάλασσα έδωκε τους νεκρούς τους εν αυτή. Και ο θάνατος και ο άδης έδωκαν τους νεκρούς τους εν αυτοίς. Τι θα πει αυτό, ότι η θάλασσα έδωσε τους νεκρούς της; Δηλαδή, όσοι πνίγηκαν, όσοι φαγώθηκαν από τα ψάρια, θα αναστηθούν, και όσοι ακόμη απέθαναν ή βία ή ομαλά στην ξηρά, και τους έφαγαν τα όρνια ή τα σκουλήκια στον τάφο, ό,τι και να έχει, όπως και να είναι το πράγμα, αυτό θα πει ότι δίνει η θάλασσα τους νεκρούς της, μια προσωποποίηση εδώ, ο θάνατος δίνει τους νεκρούς του και ο άδης δίνει τους νεκρούς του, φυσικά.

Θα μου πείτε ότι ο Άδης είναι εκείνος που τους έχει όλους. Ναι, κάνει εδώ μία διαφοροποίηση στην έκφραση για να δείξει ότι δεν έχει σημασία πως πέθανε ο καθένας. Όλοι θα αναστηθούν, αυτό έχει σημασία.

Γράφει ο Άγιος Ανδρέας Καισαρείας. Αλλά θάνατος μεν χωρισμός ψυχής και σώματος. Άδης δε τόπος αειδής ήγουν αφανής και άγνωστος, τας ψυχάς ημών εντεύθεν εκδημούσας δεχόμενος. Τι είναι ο θάνατος; Ο χωρισμός ψυχής και σώματος.

Όταν λέει λοιπόν εδώ ότι ο θάνατος θα δώσει τους νεκρούς, τι σημαίνει; Θα φύγει από τη μέση και η ψυχή θα ξαναενωθεί με το σώμα. Αυτό θα πει ο θάνατος δίνει τους νεκρούς. Η θάλασσα το εξηγήσαμε, οποιοσδήποτε τρόπος θανάτου κι αν είναι.

Ο θάνατος δίνει τους νεκρούς σημαίνει θα ενωθεί πάλι η ψυχή με το σώμα. Ο Άδης αειδής, α-, ο μη έχων είδος, ο μη έχων μορφήν, γι' αυτό εξηγεί εδώ και λέει ήγουν δηλαδή αφανής, άγνωστος, ο μη έχων εικόνα, δεν μπορούμε να πούμε πόσοι μπορεί να είναι ο Άδης, αυτός ο οποίος λέγει μαζεύει όλες τις εκδημούσες ψυχές, όλες τις ψυχές που φεύγουν από τον κόσμο εκεί πηγαίνουν, εις τον Άδην, γιατί εδώ λέγει δια τον Άδην, ο θάνατος, εκφράζει τον τρόπο χωρισμού ψυχής και σώματος και ο Άδης εκφράζει ως τόπος, όχι ως τρόπος, τόπος που κατακρατεί τις ψυχές.

Συνεπώς, με το θάλασσα, θάνατος και Άδης έχουμε μία πληρότητα εκφράσεως ότι η Ανάσταση των νεκρών θα είναι καθολική. Ο Δανιήλ περιγράφει την Ανάσταση αυτή με τον εξής θαυμάσιον τρόπον, ο οποίος Δανιήλ έζησε, όπως ξέρετε όλοι σας, τον έκτον αιώνα προ Χριστού.

Και σημειώνει ο Δανιήλ: Και πολλοί των καθευδόντων εν γης χώματι εξεγερθήσονται, ούτοι εις ζωήν αιώνιον και ούτοι εις ονειδισμόν και εις αισχύνην αιώνιον. Η διατύπωση αυτής της προφητείας, Δανιήλ, είναι καταπληκτική.

Είναι, αγαπητοί μου, στο 12ο κεφάλαιο, το τελευταίο, εκεί, του προφητικού βιβλίου του Δανιήλ. Και πολλοί, ο αριθμός, οι λέξεις πολλοί, δεν σημαίνει ότι θα είναι πολλοί και κάποιοι άλλοι δεν θα είναι. Είναι αυτό που είπε ο Χριστός, το υπέρ ημών και πολλών εκχυνόμενον το αίμα μου, χύνεται για σας και για πολλούς.

Η λέξη πολλοί θα πει όλοι, γιατί θα ήταν αδιανόητο να πούμε ότι το αίμα του Χριστού δεν χύθηκε για όλους τους ανθρώπους, αδιανόητο. Όταν λέγει λοιπόν ο Χριστός το υπέρ ημών και πολλών εκχυνόμενον αίμα μου, αυτό το πολλών σημαίνει για όλους, έτσι και εδώ ο Δανιήλ.

Και πολλοί, δηλαδή όλοι, των καθευδόντων εν γης χώματι εξεγερθήσονται. Κοιτάξτε παρακαλώ τι βάζει· οι καθευδόντες. Δε βάζει τον αποθανόντα, βάζει αυτό, των καθευδόντων, αυτοί που καθεύδουν, αυτοί που κοιμάνται, γιατί ο θάνατος είναι ύπνος, εφόσον έχουμε πάλι ανάσταση νεκρών. Και μόνο αυτό το ρήμα που θα βάλει εδώ, οι καθευδόντες, Καθεύδω φανερώνει την ανάσταση. Αλλά προχωρεί· εν γης χώματι. Δε λέει εν γης ή εν γη, αν το θέλετε έτσι, αλλά εν γης χώματι, για να μην κάποιος πει ότι πρόκειται περί κάποιας νοητής γης. Βάζει το χώμα της γης. Με το να βάλει αυτό το διπλούν, το χώμα της γης, θέλει να εκφράσει τον ρεαλισμόν των πραγμάτων. Και συνεχίζει,

Εξεγερθήσονται, θα σηκωθούν. Ούτοι εις ζωήν αιώνιον, και ούτοι εις ονειδισμόν και εις αισχύνην αιώνιον. Ούτοι, ούτοι, Ούτοι, αναστηθούν σε ζωή αιωνία, εκείνοι θα αναστηθούν σε ζωή ονειδισμού και αισχύνης, Ώστε αυτός ο ονειδισμός και η αισχύνη είναι η αιώνια κόλαση.

Είδατε; Τη βάζει και στα δύο, αιώνιος και αιώνιος. Και συνεχίζει· Και οι συνιέντες, δηλαδή όσοι συνεμορφώθησαν με τον νόμο του Θεού, Εκλάμψουσιν, ως λαμπρότης του στερεώματος. Και από των δικαίων των πολλών, ως οι αστέρες εις τους αιώνας και έτι.

Ώστε λοιπόν, εκείνοι που θα συμμορφωθούν με το θέλημα του Θεού, με το όνομα του Θεού, αυτοί τι θα γίνουν; Θα εκλάμψουν, θα λάμψουν, σαν τη λαμπρότητα του ουρανού. Θυμηθείτε τα λόγια του Χριστού· οι δίκαιοι εκλάμψουσιν ως ο ήλιος εν τη βασιλεία του πατρός αυτών.

Θα μου πείτε, λόγια πήρε ο Χριστός από τον Δανιήλ και μας τα είπε αυτά. Μα ο Χριστός, αν όμως μετεμορφώθη εις το Θαβώρ και τον είδαν μεταμορφωμένο, Δεν πρόκειται περί φιλοσοφικού μύθου, αλλά περί γεγονότων, περί γεγονότων. Η σωτηρία μας δεν είναι φιλοσοφικός μύθος, όπως είναι φιλοσοφικοί μύθοι στο κάθε φιλοσοφικό σύστημα, για να δώσουν μία παρηγορία στον άνθρωπο, που αναζητά από το αδιέξοδο του θανάτου την παρηγορία και το νόημα της υπαρξεώς του.

Ο Χριστιανισμός είναι γεγονότα. Πολλάκις το έχω πει αυτό. Θα ήθελα να γίνει κτήμα μας, αγαπητοί μου, γνώση μας, ότι ο Χριστιανισμός, ότι το Ευαγγέλιο λέγει, εδείχθη, εφάνη. Έστω ότι είναι και το θέμα της προφητείας στη μέση, έχουμε τις εννέα από τις δέκα προφητείες που έχουν πραγματοποιηθεί. Μία δεν πραγματοποιήθηκε ακόμα, η Ανάσταση των Νεκρών. Γιατί δηλαδή οι εννέα πραγματοποιήθηκαν, και η μία; Γιατί μία θα πρέπει να, Αμφιβάλλομεν. Αλλά και επιπλέον στο πρόσωπο του Χριστού είδαμε την πορεία μας. Ο Χριστός δεν μεταμορφώθη για να κάνει κάποια φιγούρα εις τους μαθητάς του και να επιβληθεί στους μαθητάς του. Αν ήθελε να επιβληθεί ο Χριστός, πρώτα-πρώτα θα μετεμορφούτο ενώπιον και των δώδεκα μαθητών. Ύστερα θα μετεμορφούτο ενώπιον των εχθρών του, εκεί που ακριβώς θα πήγαιναν για να τον συλλάβουν. Και μετεμορφούτο, θα τους εξετύφλωνε τα μάτια με το θείο του φως.

Δεν το έκανε αυτό ο Χριστός, δεν μετεμορφώθη για να επιβληθεί, μετεμορφώθη για να επαληθεύσει τους λόγους που είπε, ότι οι δίκαιοι θα λάμψουν σαν τον ήλιο, εις τη βασιλεία του πατρός των. Και εδώ βλέπουμε να λέγει ο Δανιήλ το ίδιο πράγμα, σχεδόν με τις ίδιες λέξεις, ότι οι δίκαιοι θα εκλάμψουν σαν την λαμπρότητα του στερεώματος.

Και η λαμπρότητα του στερεώματος ξέρετε ποια είναι; Είναι ο ήλιος, διότι τι άλλο δίνει λαμπρότητα στο στερέωμα, από τον ήλιο; Ότι ο Χριστός είπε, ο ήλιος. Και από των δικαίων των πολλών, πολλοί θα είναι οι δίκαιοι, ως οι αστέρες εις τους αιώνας και έτι, σαν τα αστέρια, δηλαδή όπως έχουμε τα αστέρια στον ουρανό, έτσι θα είναι οι δίκαιοι που θα λάμψουν στη Βασιλεία του Θεού.

Προσέξατε, εις τους αιώνας και έτι, διότι η έκφραση εις τους αιώνας μπορεί να αναφέρεται μόνο στην ιστορία, οι αιώνες της ιστορίας. Εκείνο το και έτι, και ακόμη, θα πει πέρα από το χρόνο, πέρα από τους αιώνες, πέρα από την ιστορία, στην αιωνιότητα.

Οι λόγοι του Αποστόλου Παύλου ομοίως για την Ανάσταση των νεκρών είναι σαφέστατοι και λεπτομερείς. Επιτρέψατέ μου όμως να σας πω, ο Χριστός πώς το είπε αυτό, ο Κύριός μας; Ιωάννης 5,29. Έρχεται ώρα, εν τη οποία ώρα — πότε έρχεται αυτή η ώρα; Όταν θα έρθει ξανά στον κόσμο — εν τη οποία ώρα πάντες οι εν τοις μνημείοις, όλοι αυτοί που είναι στα μνημεία, είδετε ρεαλισμόν, ακούσονται της φωνής αυτού, και εκπορεύσονται, οι τα αγαθά ποιήσαντες εις ανάστασιν ζωής, οι δε τα φαύλα πράξαντες, τα αμαρτωλά, τα πρόστυχα, εις ανάστασιν κρίσεως. Τι θέλει να πει εδώ, πρώτον, Ανάστασις Νεκρών και δεύτερον, Κρίσις. Είναι αυτό που βλέπει ο Ιωάννης, Είδα τους μικρούς και τους μεγάλους μπροστά στον θρόνο του Χριστού. Ο ίδιος πάλι είπε, Και απελεύσονται ούτοι, οι αμαρτωλοί, εις κόλασιν αιώνιον, οι δε δίκαιοι εις ζωήν αιώνιον. Ματθαίος 25,46.

Ο Απόστολος Παύλος. Ο Απόστολος Παύλος έρχεται να μας δώσει με πολλή λεπτομέρεια το θέμα της Αναστάσεως των Νεκρών, λέγει· Ούτω και η Ανάσταση των Νεκρών — αφού φέρει ένα παράδειγμα του σιταριού, γι' αυτό βάζουμε σιτάρι στα κόλλυβα, στο μνημόσυνο, είναι το σύμβολο της Αναστάσεως των Νεκρών — λέγει· Παίρνεις το στάρι και αυτό θάπτεται. Αν κάποιος σε έβλεπε, αδελφέ μου, αυτό το στάρι που το κάνεις ψωμί, να το ανακατεύεις με το χώμα και να το θάπτεις, δεν ήξερε τι θα γίνει αυτό το στάρι, θα σε έλεγε τρελό. Πετάς το στάρι, πετάς το ψωμί σου στο χώμα και το ανακατεύεις, είσαι τρελός; Μα δεν το λέει κανείς αυτό, γιατί ξέρουμε ότι από το στάρι θα δει το καινούριο φυτό που θα μας δώσει, πολλαπλάσιο σιτάρι. Όπως λοιπόν το στάρι πέφτει και πεθαίνει — εάν μη ο κόκκος του σίτου πεσών στην γη να αποθάνει, είπε ο Κύριος, αυτός μόνος μένει — δηλαδή, εάν δεν πέσει να πεθάνει το σιτάρι

Μη ο κόκκος του σίτου πεσώνει στην γη να πεθάνει, είπε ο Κύριος, αυτός μόνος μένει, δηλαδή, εάν δεν πέσει να πεθάνει το σιτάρι στη γη, να ταφεί, αυτός μένει μόνος του, δηλαδή, όπως ήταν και πρώτα, κόκκος σιταριού, τίποτε άλλο, αλλά πότε όμως θα πετάξει στάχυ και θα αποδώσει καρπό; Όταν θα πεθάνει μέσα στη γη. Το παράδειγμα αυτό παίρνει τώρα και ο Απόστολος Παύλος, και λέει, ούτω και η Ανάσταση των Νεκρών, έτσι και η Ανάσταση των Νεκρών.

Σπείρεται εν φθορά, διότι ο σίτος σαπίζει μέσα στο χώμα, δηλαδή δεν σαπίζει, σαπίζει εντός αγωγικών, δηλαδή λυώνεται, θα βγάλει φύτρο, θα βγάλει και ρίζα, ο αρχικός, η αρχική μορφή του κόκκου, διαλύθη, έγινε, έχει, πέρασε, έτσι λέγει και εδώ, σπείρεται εν φθορά, ποιος; Ο άνθρωπος, πεθαίνει εν φθορά, άρρωστος και νεκρός, εγείρεται, ανασταίνεται, Εν αφθαρσία, άφθαρτος, σπείρεται εν ατιμία, εγείρεται εν δόξη. Ποια είναι αυτή η ατιμία, αγαπητοί μου; Ατιμία θα πει μη τιμή, όχι εν εννοία ηθική, αλλά εν εννοία ο άνθρωπος να έχει τιμή, δηλαδή να έχει αξιοπρέπεια, να έχει την ομορφιά του, την υγεία του,

Το αντίθετο, όταν δεν έχω την υγεία μου, όταν δεν έχω την αξιοπρέπειά μου, όχι την ηθική αξιοπρέπεια, το ξαναλέω άλλη μια φορά, τότε είμαι εν ατιμία, δηλαδή δεν έχω τιμή, δεν έχω δόξα. Επάνω σε αυτό το σημείο επιτρέψατε, έχω μια μικρή παρατήρηση, όπως ξέρετε στην εποχή μας άρχισε να επικρατεί η ευθανασία.

Δηλαδή, όταν φτάσεις ένα σημείο που αισθάνεσαι ότι δεν θα γίνεις καλά από μια αρρώστια, δεν μπορούμε να πούμε ότι κανείς βαρέθηκε τη ζωή του, γιατί δεν υπάρχει κανείς που να βαριάται τη ζωή του. Όσα βάσανα και να περνάμε, το λέμε, βαρέθηκα τη ζωή μου, αν εμφανιστεί τη στιγμή εκείνη ο χάρος μπροστά σου και σου πει, ήρθα να σε πάρω αφού βαρέθηκες, Θα του πεις, κάνε μια βόλτα και έλα αργότερα.

Αλλά εν πάση περιπτώσει, όλοι αγαπάμε τη ζωή μας. Πότε όμως αισθανόμεθα βαριά τη ζωή μας; Όταν είμεθα άρρωστοι, από μια ανίατη αρρώστια, οδυνηρή αρρώστια. Τότε ο άνθρωπος αισθάνεται ότι δεν μπορεί πλέον άλλο να ζήσει.

Και τότε ζητά να τον θανατώσουμε. Εννοείται Ανοδύνος Το ρόλο της θανατώσεως υποτίθεται ότι μπορεί να τον αναλάβει, να τον αναλάβουν και οι συγγενείς. Αλλήμονό μας Ξέρετε αγαπητοί μου,

Όταν ένας γεράς ή άνθρωπος Με αυτά τα τερτίπια που εισάγονται στη ζωή μας, Στην κοινωνική ζωή μας, Θα αρχίσει να φοβάται ο ηλικιωμένος άνθρωπος, Να λέει, δεν θα μου το πουν τα παιδιά μου; Ότι θα μου κάνουν ευθανασία;

Θέλουν τον γιατρό, Μου κάνει μία ένεση και πάω για τον άλλο κόσμο. Και θα αρχίσει να φοβάται ο ηλικιωμένος άνθρωπος, Θα λέει, μου είπες να πιω νερό; Δεν το πίνω. Θα πάω να πάρω από τη βρύση μόνος μου. Να φάω φαΐ, ξέρω εγώ; Να μου κάνεις ένεση; Δεν δέχομαι να μου κάνεις ένεση. Αν αυτό το ρόλο τον αναλάβει κάποτε το κράτος, ποιος θα πήγαινε στο νοσοκομείο; Κάποια μέρα θα γίνει και αυτό, τη φορά που έχουμε πάρει, ο δαιμονισμός που κάθισε στο σβέρκο μας, α, κάποια μέρα, κάποια μέρα θα αναλάβουν τα κράτη, κρατική υπόθεση θα είναι, ο γέρος κοστίζει, Δίνει σύνταξη το κράτος.

Δεν θεωρείται παραγωγικός ο γέρος. Θεωρείται ότι έχει πολλές ζημιές, με την έννοια έξοδα. Γιατρούς, γιατρικά, νοσηλεία. Λοιπόν, τι να ζει ο Γέρον; Υπάρχει λόγος να ζει; Θα αναλαμβάνει κάποια φορά, κάποια μέρα το κράτος.

Να θανατώνει τους ηλικιωμένους ανθρώπους. Ό,τι έκαναν οι Σπαρτιάτες, αγαπητοί μου. Που εθανάτωναν τους ηλικιωμένους ανθρώπους και τους πετούσανε. Τους ανέβαζαν, τους πετούσαν, τους ηλικιωμένους, συγγνώμη, έκανα λάθος, τα νήπια, όχι τους ηλικιωμένους, τους εσέβοντο, με συγχωρείτε, τα μικρά παιδιά, τα ανάπηρα μικρά παιδιά, έκανα λάθος.

Λοιπόν, ποιος θα έχει πλέον εμπιστοσύνη να πει θα πάω στο νοσοκομείο να γίνω καλά; Όχι, θα λέω, προτιμώ να πεθάνω με την αρρώστια μου, παρά να πάω στο νοσοκομείο να γίνω καλά, διότι δεν ξέρω ακριβώς τι θα γίνει με εμένα.

Συνεπώς, σήμερα, όταν έχουν την ευθανασία, ακούστε επιχείρημα, αγαπητοί μου, ακούστε επιχείρημα, ο άνθρωπος λέγει ο οποίος έφτασε στο σημείο να είναι άρρωστος, να είναι εξαντλημένος, αδυνατισμένος, να του έχουν φύγει τα μαλλιά, όπως είναι η περίπτωση κάποιων καρκίνων που φεύγουν, με τη χημειοθεραπεία φεύγουν τα μαλλιά, ο άνθρωπος ασχημίζει, ένας αξιοπρεπής θάνατος είναι η ευθανασία.

Τι λέει, αξιοπρεπής θάνατος; Να, εδώ είναι το θέμα της αξιοπρέπειας. Της αξιοπρέπειας, με την έννοια να είμαι όμορφος όταν θα πεθάνω. Τι μωρία υπάρχει στους ανθρώπους. Η αξιοπρέπεια, ξέρετε πού βρίσκεται; Να πεθάνω εν τιμή ηθική.

Να μην πούν αυτός πέθανε και τον βρήκαμε στην αμαρτία πεθαμένο. Πέθανα πάνω στην αμαρτία, αλλά πέθανε ο άνθρωπος, αλλά έμεινε μέχρι το τέλος της ζωής του τίμιος και ηθικός, αυτή είναι η αξιοπρέπεια, η άλλη εξωτερική, αυτή θα τη διορθώσει ο Θεός, πως θα τη διορθώσει, σπείρεται εν ατιμία, εγείρεται εν δόξη, και όχι να βάλω ένεση να πεθάνω, για να πεθάνω δήθεν αξιοπρεπώς, σπείρεται εν ασθενία, εγείρεται εν δυνάμει.

Το ανθρώπινο σώμα. Σπείρεται σώμα ψυχικόν, εγείρεται σώμα πνευματικόν. Ποιόν είναι αυτό το ψυχικό σώμα; Είναι, ξέρετε, ψυχή, θα πει και ψυχή, αυτό που λέμε ψυχή, πνεύμα, θα πει και ζωή ψυχική, θα πει ζωικόν, δηλαδή θα το μεταφράσουμε έτσι· σπείρεται πού, στον τάφο, εναπόκειται στον τάφο, σώμα που ανήκε στους βιολογικούς νόμους, αυτό θα πει ζωικό σώμα.

που ανήκε στους βιολογικούς νόμους και εγείρεται σώμα πνευματικόν, προς Θεού, μη κανείς νομίσει ότι το σώμα το πνευματικό είναι το σώμα το άυλον, δεν πρόκειται περί αύλου σώματος, μερικοί έτσι πιστεύουν ότι το ανθρώπινο σώμα θα είναι άυλον, τι έννοια έχει το άυλον σώμα, είναι αντιφατικό, όταν λέω άυλον σώμα, είναι οξύμωρον, σώμα, σώμα, σώμα, το πρώτο μου σώμα, Ήταν υλικό, τώρα πνευματικό δηλαδή να μην είναι υλικό πώς είναι. Θα πει, δεν ανήκει πια στους βιολογικούς νόμους, αλλά στις επιταγές του Αγίου Πνεύματος. Οι πατέρες είναι σαφέστατοι στην ερμηνεία αυτού του πνευματικού λεγομένου σώματος.

Θωρείτε, το σώμα του Χριστού τι ήταν, προ του Σταυρού ήταν ψυχικό, υπήκουε στους νόμους τους βιολογικούς, εκουράζετο, ο Κύριος, έχουμε πολλές φορές την περίπτωση ότι ο Κύριος ήταν και κοπιακός εκ της οδοιπορίας, εκοιμάτο, εκάθευδε λέει μέσα εις το πλοιάριον όταν είχε τρικυμία, εδιψούσε, είπε εις την Σαμαρίτιδα γυναίκα δώσ' μου να πιω νερό, πεινούσε, ήταν η ώρα που έπρεπε να φάει μεσημέρι και του λέγουν, Κύριε φάγε, το εμόν βρώμα εστί και τα λοιπά, το δικό μου φαγητό είναι να εκτελώ το θέλημα του Θεού, ήταν όμως η ώρα που πεινούσε, μεσημέρι, πήγαν να αγοράσουν τροφές οι μαθηταί, είχε αυτές τις μεταβολές, περπατούσε, έμπαινε στα σπίτια, έβγαινε από τα σπίτια, οδοιπορούσε από Ιερουσαλήμ εις Γαλιλέαν και εκ Γαλιλέας εις την Ιερουσαλήμ, άρα λοιπόν τι ήταν το σώμα του, ζωικόν, δηλαδή υπήκουε εις τους βιολογικούς νόμους.

Όταν αναστήθη, το σώμα του ήτανε πνευματικό. Δεν υπήκουε πια στους βιολογικούς νόμους, δεν είχε ανάγκη να φάει, ούτε να κουραστεί. Ούτε οι πόρτες έπρεπε να είναι ανοιχτές για να μπει και να βγει. Μπορούσε να κινείται με τις πόρτες κλειστές.

Των θυρών κεκλεισμένων θα σημειώσει δυο φορές ο Ευαγγελιστής Ιωάννης στο Ευαγγέλιο του. Εισήλθεν, όχι εισήλθεν, δεν βάζει το ρήμα εισήλθεν, ενεφανίσθη ή έστη, στάθηκε ο Ιησούς, το ρήμα εισήλθεν και εξήλθεν είναι προ του Σταυρού, μετά την Ανάσταση το ρήμα εισήλθεν και εξήλθεν δεν υπάρχει πια, ο Χριστός δεν τρώγει, δεν κοιμάται, 40 ημέρες που είναι, είναι μαζί τους, αλλά δεν το βλέπουν όμως 40 ημέρες, εμφανίζεται όποτε θέλει και εξαφανίζεται όποτε θέλει, Το σώμα του λοιπόν δεν είναι βιολογικό, είναι αλλιώτικο, ανελήφθη στον ουρανό, αυτό είναι αντίθετο στη βαρύτητα, κάθε σώμα είναι βαρύ, δεν μπορώ αυτή τη στιγμή να φύγω προς τον ουρανό, είμαι βαρύς.

Ο Χριστός όμως ανελήφθη στον ουρανό, που σημαίνει κινήθη αντίθετα στον νόμο της βαρύτητος, το σώμα του λοιπόν τι ήταν, πνευματικό, τι θα πει πνευματικό, άυλον, εζήτησε από τους μαθητάς να φάει, για να τους πείσει ότι δεν ήταν φάντασμα.

Πνεύμα δηλαδή, Τους εζήτησε να τον ψηλαφήσουν, Και έβαλαν όχι ο Θωμάς μόνον, Αλλά όλοι οι μαθητές, Όπως μας λέγει ο Λουκάς στο Ευαγγέλιό του, Εψηλάφισαν τον Κύριο, Ψηλαφώ θα πει, Έβαλαν το χέρι τους, Εις τους τύπους των καρφιών, Στις τρύπες των καρφιών, Ο Κύριος λοιπόν ήταν με το σώμα του, Το παλιό, Γιατί αν ήταν ένα άλλο σώμα, Τότε στον τάφο, Θα έμενε το παλαιό, Αλλά το σώμα του δεν έμεινε στον τάφο, Αλλά έφυγε από τον τάφο.

Εάν το σώμα του Χριστού ήταν κάποιο άλλο σώμα, δεν θα είχε τους τύπους των καρφιών. Θα ήταν άλλο σώμα, χωρίς τρύπες. Ήταν λοιπόν το παλαιό σώμα, ναι. Αλλά τώρα όμως δεν ανήκει στους βιολογικούς νόμους.

Πού; Στις επιταγές του Αγίου Πνεύματος. Ώστε λοιπόν θα σπείρω με σώμα ζωικών, βιολογικών στον τάφο. Και θα αναστηθεί σώμα που θα ανήκει στις επιταγές του Αγίου Πνεύματος. Όπως ο Θεός είπε να τρώω για να ζήσω, τότε ο Θεός θα πει, χωρίς να τρώω μπορώ να ζήσω. Είναι στο τι παραγγέλει ο Θεός, το τι ο Θεός θέλει. Αυτό είναι το πνευματικό σώμα.

Μην τα μπερδέψουμε λοιπόν ποτέ και το να πούμε ότι είναι ένα σώμα το οποίο είναι δήθεν τάχα άυλον. Και μάλιστα παρασυρόμενοι από τον Πλατωνισμό να πούμε ότι είναι ανάξιον δια τον άνθρωπο, δια την ψυχή του να φέρει σώμα.

Ο Πλωτίνος, Αυτός ο Νεοπλατωνικός μετά Χριστό είναι, Τον πρώτον αιώνα μετά Χριστό, έλεγε ο ταλαίπωρος, Ο Άγιος της Φιλοσοφίας όπως ελέχθη, Ονομάστηκε, Έλεγε ντρέπομαι που φέρω σώμα, Διότι πίστευε ότι το σώμα είναι η φυλακή της ψυχής, Το σώμα δεν είναι η φυλακή της ψυχής, Είναι η δόξα του ανθρώπου, Το σώμα θα αναστηθεί, Δεν ντρέπομαι για το σώμα μου, Το σώμα μου είναι ναός του Θεού, Το ανέβασε ο Θεός, Εκεί που δεν φαντάστηκε ποτέ η φιλοσοφία, Ναός του Θεού, κατοικητήριον του Αγίου Πνεύματος.

Και θα ζήσει όχι όπως η ψυχή κοντά στις ιδέες του Πλάτωνος, στον κόσμο των ιδεών. Θα ζήσω εγώ ολόκληρος ο άνθρωπος, ψυχή και σώμα, εις αυτή τη Βασιλεία του Θεού. Και θα βλέπω με τα μάτια τα σωματικά τον Χριστό που είναι αναστημένος με το σώμα του Εκείνο.

Και να τον βλέπω, όπως λέει ο Απόστολος Ευαγγελιστής Ιωάννης, Καθώς εστίν, Όπως είναι, Με τούτα τα μάτια μου, Τα καινούργια όμως μάτια, Και φτάνει να πει ο Ιερός Χρυσόστομος, Όλα αυτά που σας είπα με μια φρασούλα, Ποιο θα είναι το σώμα που θα αναστηθεί, Αυτό λέγει, Αυτό θα αναστηθεί, Αλλ' ουκ αυτό, Αυτό θα είναι, Αλλά δεν θα είναι αυτό, Δηλαδή αυτό θα είναι, Έχουμε ταυτότητα του σώματος, Αλλά θα έχει νέες δυνατότητες, νέα τοποθέτηση, δηλαδή θα είναι σώμα κάτω από τις επιταγές του Αγίου Πνεύματος.

Τούτο δε φημί, αδελφοί, συνεχίζει ο Απόστολος Παύλος, τούτο σας λέγω, αδελφοί μου, ότι σάρξ και αίμα, δηλαδή φυσική κατάσταση του ανθρώπου, ζωική, Βασιλείαν Θεού κληρονομήσαι ου δύνανται, δεν μπορούν.

Ο άνθρωπος όπως είναι δεν μπορεί να μπει στη Βασιλεία του Θεού, Ουδέ η φθορά την αφθαρσίαν κληρονομεί, Ιδού, Να, Μυστήριον λέγω υμίν, Πάντες μεν ου κοιμηθησόμεθα, Όλοι δεν θα πεθάνομε, Όταν θα αρθεί ο Χριστός θα υπάρχουν ζώντες, Πάντες δε αλλαγησόμεθα, Όλοι όμως θα αλλαχθούμε, Από τη φθορά στην αφθαρσία, Και από τη θνητότητα στην αθανασία, Εν ατόμω, Άτομον, το άτομο του χρόνου, Πολύ μικρός χρόνος, Εν ριπή οφθαλμού, Μια εικόνα του εν ατόμω, Δηλαδή, Πολύ γρήγορα, Εν τη εσχάτη σάλπιγγι, Όταν θα σαλπίσει ο άγγελος, Και θα αναστηθούν νεκροί, Σαλπίσει γαρ, Και οι νεκροί εγερθήσονται άφθαρτοι, Και ημείς αλλαγησόμεθα, Οι νεκροί άφθαρτοι θα αναστηθούν, Εμείς οι ζώντες, Θα αλλαχθούμε χωρίς να γνωρίσουμε τον θάνατον, Εννοείται οι ζώντες τότε,

Δει γαρ το φθαρτόν τούτο ενδύσασθαι αφθαρσίαν και το θνητόν τούτο ενδύσασθαι αθανασίαν. Διότι πρέπει τούτο το θνητό να ντυθεί αθανασία και τούτο το φθαρτό να ντυθεί αφθαρσία. Το ρήμα ενδύσασθαι, ενδύομαι, κάπου αλλού το λέει ως εξής ο Απόστολος Παύλος.

Δεν επιθυμώ λέγει να εκδυθώ το σώμα μου, να το αποθέσω, αλλά επιθυμώ να ντυθώ την αφθαρσία και την αθανασία. Και τα ρήματα ακόμη που χρησιμοποιούνται στα ιερά κείμενα δείχνουν τη σημασία τους. Η φύση λοιπόν ανακαινίζεται, όπως είπαμε αγαπητοί μου την περασμένη φορά.

Επειδή ανακαινίζεται ο άνθρωπος, γράφει ο Άγιος Ανδρέας, ώστε την δι' ημάς γεννηθείσαν κτίσιν, συμπάσχουσαν μαζί μας, την ἐπὶ τὸ κρεῖττον ἀλλοίωσιν ἀκολούθως δέχεσθαι, μη χωρούσαν εις ανυπαρξίαν, ως ουδέ ημείς μετά θάνατον. Ούτε η κτίσις θα γυρίσει στο μηδέν, στην ανυπαρξία, όπως και εμείς δεν θα γυρίσουμε εις την ανυπαρξίαν, εις το μηδέν.

Δυο αγαπητοί μου πελώριες δογματικές αλήθειες ξετυλίχθηκαν μπροστά στα μάτια της ψυχής μας. Την περασμένη φορά είδαμε την ανακαίνιση της δημιουργίας, σήμερα την Ανάσταση των νεκρών. Τα και μόνα που είναι καρποί, καρποί της ενανθρωπήσεως του Θεού Λόγου, της σταυρώσεως του και της αναστάσεως του.

Εάν πια συνειδητοποιήσουμε ή είμαστε στον δρόμο να γίνουμε κατά συνείδησιν σωστοί Χριστιανοί. Είναι οι δυο μεγάλες αλήθειες που αγνοούσαμε και έπρεπε να τις μάθουμε. Αλλά θα συνεχίσουμε.