Ἡ Ἀποκάλυψις τοῦ Ἰωάννου 72

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· τὸ ἀναλλοίωτο ἑλληνικὸ πρωτότυπο εἶναι τὸ ἔγκυρο κείμενο.

Remember, my beloved, that we had spoken about the fall of Rome-Babylon, or Babylon-Rome, and that the cause of this fall is, as the Holy Writer notes in chapter 18, verse 3, that from the wine of the wrath of her fornication all the nations have drunk, and the kings of the earth committed fornication with her, and the merchants of the earth grew rich from the power of her sensual luxury.

That is: from the wine of the wrath of her fornication all the nations drank, and the kings of the earth committed fornication with her, and the merchants of the earth grew rich from the power of her wastefulness and her dissipation.

As I have already explained to you, this verse gives the reason for the fall of Babylon-Rome. It also shows the deep influences of evil upon all these nations on which Babylon-Rome works. The kings of the earth commit fornication with Rome.

What does this mean? It means accepting her corrupting influences.

Indeed, it is spiritual fornication, which means taking part, taking the negative side, in the negative role that this power plays. The merchants of the earth grow rich, as it says, from the power of her strenos.

Remember that last time we had interpreted the word strenos, which means something very deep in its sense. We might say desires and wastefulness. I had explained to you from the dictionary that the first meaning is the arrogance of life, that is, luxury, the abundance of material goods, and wastefulness.

A second meaning of the word strenos is licentiousness and indulgence, and a third meaning is burning desire and longing, that is, lust. And this is really what one observes today in every area of our life, especially in our era, where you see how people, with all the material things they use, and all the ways they use to gratify themselves in every kind of manner. With the cigarette, with narcotics, with drink, even with the way they sit in a chair.

Did you hear what I said? Even the way they sit in a chair. They want everything to give off, to provoke, a pleasure, a comfort, a gratification, an enjoyment, an indulgence. This is called strenos, and it says that the merchants of the earth grew rich from the strenos of this Babylon-Rome. They grew rich. Good business, as you can see. If we wanted to comment on this business of the merchants, drawing on the intensity of the strenos of Babylon-Rome, we would have to note that this happens in every age, and, as I explained to you, especially in our own era. This varied evil that exists in our era, whether it is called immorality or called perversion, oh, this whole matter of perversion.

What commercial dealings do the specialist merchants in perversions carry on? They truly grow rich, the syndicates of evil, powerful syndicates that can raise up and bring down Presidents of the United States.

To give you a picture: terrible syndicates of evil and of crime, syndicates. And so they grow rich, we might say, from this varied evil, from immorality, from fornication, from pornographic magazines, from magazines of every kind of perversion, from smoking, from narcotics.

Narcotics, the money which, as someone was telling me, the money the narcotics merchants hold as their capital is ten times the budget of the United States. It is a terrible thing. It is a terrible thing. So you can grasp what power is at work here. That is why, as you will see further on, when the city of Rome-Babylon falls, the merchants lament, because they suffer loss. And then there is fashion, fashion in every area, luxury, the illustrated magazines, the song, the song, millions of records, discs, circulate with thousands of songs. All of this is truly destructive to society and to man, and unfortunately it becomes an object of enrichment for the vultures of commerce.

There is a drink they call Coca-Cola, and it is said that whoever drinks it drinks again. Why, one wonders, does he drink it again? One might say naively, simply because it would be very nice. That is not it. Whoever drinks it drinks again because there is a narcotic inside it.

And this was published in the Greek newspapers: there is a brand of cigarettes, let me not name it, of which it is said that whoever smokes it smokes it again. And I have heard that those who smoke this brand cannot give it up.

Because they have put a small dose of narcotic inside it. And the merchants, the merchants of evil grow rich, they grow rich.

Commerce, my beloved, is good; if you like, it is even sanctified, even when it is done with profit as a motive, but only provided that it truly becomes a bearer of the goods of the earth to all people.

That is, if you have noticed, when God created our earth, our planet, He did not put the same products in every part of our planet. In this place He put one set of products, in another place on the earth He put another set of products.

Those that are Mediterranean products are not tropical, and those that are tropical are not Mediterranean.

Because God so blended, we might say, the products of the earth in such a way that there would be a need to carry material goods from one place to another. And of course it is the merchants who will carry them out, even, we say again, with profit as a motive, for after all, after all, the worker is worthy of his wage.

Indeed, in earlier times the merchants ran great risks in transporting their goods. More than a few times they lost their goods to robbers, or even to bad weather, to the sinking of a ship, and so on.

Let the man who does this work be paid. But what is really going on here? God arranged things this way, He placed them so, in order that there might be a communion of love. So that the goods of Africa would come, say, the bananas, the coconuts, the dates, whatever they are.

And to say, look at these, they came from Africa, so let us send our wine, our raisins, our figs, and let them say, look, these came from over there. So that along with the merchandise, the good things of the earth, there might also take place at the same time a fellowship among peoples.

This is a great thing, my beloved, a great thing, provided of course that commerce is rightly ordered. So commerce in good things, I say it once again, is something sanctified. The merchants are certainly important agents, but only under these conditions.

But when greedy profit enters in, insatiable profit that is never satisfied, then they come to trade no longer in the good things of the earth, not in the good things of the earth, but to trade in things holy and sacred. They trade in human health itself, with adulterated medicines or supposedly effective drugs that do nothing at all; they trade even in human health, they trade even in human freedom, they trade in the human soul and in human salvation.

Then I think we understand: all of this falls under the description given in the passage of Holy Scripture that I read to you, that these merchants grow rich from the wanton luxury of this corrupt city.

Illicit commerce and illicit profits are of course regarded today as cleverness, great cleverness. But, my beloved, by the law of God such commerce, suspect and filthy, is unblessed and condemned.

Remember from the relevant Gospel passage that the Lord permitted the demons, who begged Him through the man of Gerasa, to pass over and to enter into the swine; and then two thousand swine, the Lord permitted it, were possessed, and the swine were driven to the cliff above the lake and were drowned.

It is well known, and I tell you this in passing, that animals are of course wary of water, just as they are of fire. If an animal does not love the water, it does not go near the water. And the pig, far more than others, does not love the water at all.

How then, now, did two thousand swine rush to drown themselves? Man takes his own life; an animal does not take its own life. What, did the swine have troubles and problems, and grow despondent, and go off to kill themselves, and that all together as a group?

This is objective proof that demons exist. Objective proof. And yet, and yet, the Lord punished those people. Perhaps some would say, and they did say it, that He destroyed someone else's property. Jesus Christ is the Lord of all.

And no one can stand up and speak of property that is his own, because the Lord of all things is Jesus Christ. What is your property, O man? What is your property? Yet Christ truly punishes you, and He punishes you truly because you are doing unlawful deeds.

So He punished the Gergesenes precisely because they were taking part in unlawful works. The law forbade both the eating of pork and the raising of swine. This is the fate of unlawful works. The case of the swine that drowned in the lake is an example. It is an example set before us, my beloved. Therefore I would ask: if ever in your life you are told that, alongside the profession you have, you might also take up something for an hour, two hours, three hours a day, something that is unlawful, say you find yourself inside a gambling den to help with something, or in some other such jobs I do not even know about, that you should traffic in contraband, in narcotics, or I do not know what else,

take heed, it is unblessed gain, take heed, it is unblessed gain; may God preserve us. Such a person is likened to the merchants of this passage that we are now reading.

And I heard another voice from heaven, saying: Come out of her, My people, that ye be not partakers of her sins, and that ye receive not of her plagues; for her sins have reached unto heaven, and God hath remembered her iniquities.

Verses four through five. I heard another voice from heaven that said: Come out of this city, you My people, so that you may not share in the sins of this city,

so that you may not also be caught and punished when the city is punished, for her sins have reached up to heaven. And God remembered the sins of the city, that is, He saw them and is coming to punish them.

Then, as you can see, after the first angelic voice, a second voice is heard from heaven. With the watchword, I said watchword so you would remember it, that the people of God who happen to dwell in this city, and of course in every city there dwell people of God, should come out of the city, should depart, so as not to share either in the sins of the city or in its punishment. Here, my beloved, we have an important position, which runs parallel to what both the prophet Isaiah and the prophet Jeremiah foretell. We shall see it further on.

God here commands an exodus, the exodus of His people, which historically is at times tropological and at other times topological. By tropological He means that the people of God remain in the same city, the same sinful city, in Babylon, but that the people of God do not share in the sinful works of Babylon, in the sinful works of the ungodly. It is what the Apostle Paul commands, and it is truly wonderful, when he says: Be ye not unequally yoked together with unbelievers: for what fellowship hath righteousness with unrighteousness? and what communion hath light with darkness? and what concord hath Christ with Belial? or what part hath he that believeth with an infidel? Second Corinthians, chapter six, verses fourteen and fifteen.

This is very telling, that what a believer must do is to come out tropologically, that is, with regard to his manner, his conduct, his relationship with others. This is a very important point; I will analyze it.

"Do not be unequally yoked together with unbelievers." Unequally yoked, what does that mean? The unbeliever's yoke is one thing, and your own yoke is another. Your yoke is the yoke of the Gospel. The Lord said that my yoke is kind, useful, and beneficial.

The yoke of the unbelievers is the yoke of the devil.

A yoke is the name given to that piece of wood placed between two animals, two oxen, for example, so that they can plough. It is called a yoke. So, do not be unequally yoked with unbelievers; that is, do not yoke yourselves to plough together while being two different kinds of people.

The old law, my dear ones, the old law of the Old Testament, said that you must not put two different animals on your plough to till the ground.

You must not, for example, yoke an ox with a donkey. The donkey has great strength, while the other has little. And of course the yoke will go crooked, and one animal will end up dragging the other. But the key to interpreting this, beyond the practical benefit of the matter, is given to us by the Apostle Paul.

And he says, in another passage, though let me not dwell on it too long, for I would keep you here. Does God care about oxen? Does God concern Himself with oxen? In any case, he says, was this not written for our sake? What does that mean?

It is an image drawn from the animal kingdom that is meant to help you reflect on this very thing: that you must not be what the Apostle Paul now speaks of in the New Testament. What does he mean? Do not be unequally yoked with unbelievers.

You cannot come under the same yoke, you who are a believer, together with an unbelieving person. You cannot. And the worst of it is that in the end it is you who will betray your faith, and not he who will be edified. For what fellowship has righteousness with lawlessness?

What fellowship, what common ground, can there be between righteousness and lawlessness? Righteousness here means virtue, holiness; and lawlessness is sin, as the Evangelist says. Between virtue and holiness and lawlessness, is there any relationship at all? And what communion has light with darkness? What share, what fellowship, what common ground can there be between light and darkness? And what concord has Christ with Belial?

How is it possible for Christ to be in concord with the devil? Are they in agreement? Or what part has a believer with an unbeliever? And what portion can there be, what relationship can there be, between the believer and the unbeliever? None. So this, if my dear Christians could only grasp it,

then at every moment they would depart, in the tropological sense, from the sinful city in which they dwell. If you like, from the very time that Christianity was preached to the world, this tropological exodus is what the Gospel has always asked of the faithful.

And if you ask me how this can be done, I will read you a passage, rather briefly, from that famous Epistle to Diognetus, which is a work of the second century after Christ. There it gives the answer as to how this tropological exodus of the faithful is to be lived out. For Christians are not distinguished from the rest of mankind by land, nor by language, nor by customs.

Christians, it says, are set apart from other people neither by their homeland, nor by their language, their tongue, whether it be Greek, English, or Italian, nor by their manners and customs. That is, the conventions within a city, as for example, we changed the clocks, we changed the clocks today, and what does it mean that we changed the clocks? They follow this change of the hour, both the believer and the unbeliever, and a host of other things that may exist within a city: that I must drive on the right, that as a pedestrian I must cross at the crossing, and so on.

So whether you are a believer, it says, or not, you will do the same. Christians, then, are not distinguished in these matters. For they do not dwell in cities of their own, nor do they use any altered dialect. It does not say they inhabit cities of their own; that would be a utopia. Imagine us saying: come, my dear ones, whichever of you are Christians, come, let us go and build a city of our own, to be by ourselves.

An ideal, but a utopia. Hear what I said: a utopia. So they neither inhabit separate cities, nor do they use a separate dialect and language. They dwell in homelands of their own. Listen now to this, to see how, while they are within the same cities, they conduct themselves. Listen to it; it is a classic passage in this Epistle to Diognetus. It is magnificent.

Of course, I'm only reading you a portion, because it's longer and it's truly wonderful. "They dwell in their own homelands, but as sojourners." Certainly, each one lives in his own homeland. This man is from Larissa, that one is from Tyrnavos.

But each one, while he lives in his own homeland, in the very place where he was born, lives there nonetheless as a stranger passing through.

For our true homeland is in heaven. According to the words: for here we have no abiding city, but we seek the one that is to come. They share in all things as citizens; see how valuable this is, they share in everything as citizens, they will go to vote, they will move about as the citizens and the laws prescribe, and they endure all things as foreigners. And they endure everything as though they were not citizens of that city.

For them every foreign land is a homeland, and every homeland is a foreign land. Wherever God has planted me, here or there, that is where I belong. As for this present life, we will one day leave it behind. They live in the flesh, but they do not live according to the flesh. They are in the world with their bodies, yes, but they do not live in a carnal way; they are here in the body, and yet they do not live by the flesh. They pass their days here on earth, but their true citizenship is in heaven; it is in heaven that they live as citizens.

That citizenship of theirs. The Apostle Paul says, Your citizenship is in heaven. They may cast their votes here on earth, but their true citizenship is in heaven. They obey the established laws, and by their own lives...

They rise above the laws by the very way they live. They obey the laws of the state. What do we mean, the laws of the state? This law, and that one, and the other. Yes. But by the way they live, they go beyond the laws. This is what the Apostle Paul says about the righteous man, listen to this: the law is not laid down for the righteous man, for the holy one there is no law, because there is no law for him, because he is holy, there is no chance he will break anything, because he is holy. So you see, they obey the laws of the state, but they also surpass them. Let me put it this way, my beloved: I am a soldier, and they have to tell me that I must be disciplined. There is a kind of work called fatigue duty, that is, the soldiers say, we have fatigue duty. Fatigue duty means work done under compulsion, the word itself says so; it does not mean simply labor, it means forced labor. And what does fatigue duty mean here, where are we going, to do what? They want us to sweep the courtyard, to scrub out the cauldrons. Why is it fatigue duty? Why fatigue duty? Who is going to eat from those cauldrons, and who is going to walk in that courtyard? We ourselves will not even be here anymore,

So why should it be fatigue duty and not simply work? When I see this not as fatigue duty but as work, by the way I move and by the way I think, I surpass the command of discipline that I must do the cleaning.

I work it out for myself. That is what it means to surpass the laws: to go beyond them through my own way of being, in how I think, how I perceive, and how I act.

What the soul is in the body, that Christians are in the world. And in a few words he is simply saying, to put it plainly, that just as the soul is in the body, so Christians are within the world. And indeed, a little further on, if you like, he says this: the world has a reason for its existence because Christians have a reason for their existence.

The world exists because Christians exist. If Christians did not exist, the world would have no reason to exist. And this is scriptural as well. In Sodom and Gomorrah, if there had been ten, just ten devout people, my dear friends, God would have had reason to preserve that five-city region and not destroy it.

But there were not even ten. Which tells us that Lot was righteous. For he lived in Sodom, yet he did not live by the ways of Sodom. The Apostle Peter tells us this in his Second Epistle, chapter two, verse seven: "And He rescued righteous Lot, worn down by the licentious conduct of the lawless; for that righteous man, living among them, day after day tormented his righteous soul by the lawless deeds he saw and heard. The Lord knows how to rescue the godly out of trial." That is to say, the righteous Lot, whom he watched being worn down. Worn down by what? By the lawless conduct bound up with acts of licentiousness. A dreadful thing.

Read there in Genesis, my dear friends, and you will see how truly Lot suffered, how he suffered seeing sins against nature being committed in the city in the most shameless way. It reached such a point that, what can one say, these men demanded his two guests so as to violate them morally, and he said, do not do this, do not do it, I have two daughters. Day after day his righteous soul was tormented, tormented as he watched the lawless deeds, for the Lord knows how to save the godly. So you see, Lot lived in Sodom, I will say it again, but he did not live in the manner of Sodom. That is what it means to depart tropologically, to depart inwardly while remaining present. Then the time came for Lot to depart topologically as well, in body.

We shall see this a little further on.

This topological departure, which God commands, is found in many places of Holy Scripture. I cite for you Isaiah, chapter fifty-two, verse eleven; Ezekiel, chapter twenty, verse thirty-four; and the Second Letter to the Corinthians, chapter six, verse seventeen. Listen to what it says.

And so here it is a matter of the topological departure, not the tropological one.

Therefore come out from among them and be separate, says the Lord, and touch nothing unclean, and I will receive you. In other words, for this reason come out from their midst, in body, and be set apart. To be set apart means to be marked off and distinguished, that is, separate yourselves, separate yourselves in a visible way, a topological way, and touch nothing unclean, and I will receive you, says God.

As you'll recall from the history, the sacred history, the exodus of the Hebrews from Egypt involved a setting apart in their own homeland; that is, they left Egypt and went to the Promised Land. There, in the Promised Land, God told them to have no fellowship at all with the foreign peoples around them. In fact, before they entered the Promised Land, and this story is well known, the Moabites invited them precisely in order to weaken them in their spiritual endurance, listen to this, to weaken them in their spiritual endurance, so as to bring them down, which is exactly what they are doing to our own homeland today.

They weaken us spiritually by stealth, so that they can wear us down and wipe us out. This is what the Moabites did. They invited them to a festival: Come and see our ways and our customs, come and see our feasts. And they sacrificed, it says, to Beelphegor, and they ate polluted food, that is, from the sacrifices offered to idols, and they committed fornication with the women, with the young women of the Moabites. This too they did on purpose. The Moabites did it deliberately, to entangle them. And then God grew angry, and a slaughter fell upon them, a terrible thing, one might say.

There was no other remedy. Hippocrates says that what this and that cannot cure, the knife cures; and what the knife cannot cure, fire cures; and what fire cannot cure must be considered incurable. Here, then, the knife had to do the healing, that is, a surgical operation. And a slaughter fell, and they were killed, twenty-three thousand men were slain on that day.

Because this evil had to be cut out and removed. And Moses said to the Hebrews, remember this: a Moabite shall never become a proselyte, because they tried to deceive you, to weaken you, and to defeat you.

A small parenthesis. Ruth was a Moabite, and she is an ancestor of Christ, and she is one of the four women's names that the Evangelist Matthew records. These are by the way, I say them parenthetically, because afterward this came to mean, in terms of the peoples now, that in Christ all can be saved, and the Moabites too can be saved.

But this does not mean that I should keep company with all those who can weaken me spiritually and in the end make me lose God.

So the Hebrews are a typical example of a people set apart in place. This is what we might call a departure in place, an exodus in place. But we also have another case that is both a departure in place and a departure in manner.

It is the withdrawal of many Christians, especially in the first three centuries, who fled into the deserts. But throughout history this local exodus is repeated, and it will be repeated again in the Last Things.

It will most certainly be repeated in the last days; the Apocalypse says so. The woman we saw in chapter thirteen, whom the dragon pursues and who is the woman-Church, this woman, it says, flees into the wilderness, in the topological sense of the word wilderness, that is, in the sense of the actual land, into the wild places. When we say wilderness, we do not mean sand, as we would say the Sahara desert, but the deserted places, where no people dwell.

That is, the faithful will flee there, into the wild places, and there the dragon comes to overwhelm her, you remember, when we spoke of him sending a flood after her, to drown her, that is, ideas and ideologies will reach there to drown the woman-Church.

But in the end the new Church is saved. The faithful, who know why they flee from the world in order to be saved, escape. This is, we might say, the heroic departure of the Christians. Of course, the heroic exodus of the people of Messolonghi has been sung in praise.

I do not know who can sing the praises of this heroic exodus of the Christians. But heaven itself sings its praises.

Both Andrew of Caesarea and Arethas sum up everything I have told you. This exodus from Babylon that God commands his people to make — they understand this Babylon to mean the whole sum of the corruptible world.

Everything that has no relation to the Kingdom of God, and everything bound up with sin. And if you like, as we said last time, it is also the secularized Church. The secularized Church — that part of the faithful, whether as the administration or as members of the Church, who live a lukewarm, half-and-half Christianity.

This Church, as we said last time, neither saves nor is saved. This Church is rejected by God. A secularized Church is, beyond all doubt, exactly what was said — it is world. And since it is world, from this secularized Church the people of God must depart, must leave.

What do the Sacred Texts say next? 'That you may not share in her sins, and that you may not receive of her plagues.' And all this so that one does not become a partaker in the sins of the city, and therefore also in the punishments she will receive.

As you have seen, we have a whole series of exoduses, a whole series of departures.

It is worth studying these exoduses, my dear ones, as we are saying now — you will see it in what follows. For each time, God also points out the manner of the departure.

Each time — and I will say it once more, because it must be imprinted on your ears, because you will need it, we will all need it. Each time, God points out the manner of departure. At this moment, if you were to tell me that I must leave, and in what way, I would say to you: I do not know.

When the hour comes that I must leave, God will show me this; he will show it only to his Church — listen well. The ways I am about to tell you came earlier in time. Only one still remains, the eschatological manner of departure. We will speak about that. And the first exodus and means of deliverance was the time of Noah, when Noah was saved by the ark. Noah was righteous, while his generation was flesh. 'My spirit shall not remain in them, because they are flesh,' says God. God decides upon the destruction.

So God now points out a means of salvation to Noah, and says to him: you will build an ark, and there you will be saved. So we see that he tells Noah of an exodus, and he tells him also the manner of the exodus: you will leave this people, they will be destroyed, you will leave inside an ark. Sodom and Gomorrah — I told you earlier — Lot is righteous; he suffers, seeing with anguish the sinfulness of the inhabitants. God destroys the city. How does he save Lot? By bringing him out of the city. He says to him: 'Save, save your own soul.' Lot trembles. When the announcement came to him — and this story must be after midnight, because that night he had endured the assault of the city's inhabitants, who sought to sin with his two visitors, and they were angels, in the type of the Holy Trinity.

and indeed, indeed, in the type of the Son and the Holy Spirit — to what depths man descends, to what depths, to what depths. And, my dear ones, after this ordeal in the night, the two visitors, who are still unknown to Lot, say to him: get ready, the Lord will rain fire and brimstone upon this city, no one will be left. Do you have any relatives? Do you have any acquaintances? Tell them to leave.

And he answers: yes, he says, I have two sons-in-law. My daughters are betrothed. Let me go and tell them. Listen to this point as well, it is useful to us. And then, my dear ones, he goes and tells his sons-in-law, there in the night — it is still night there, no later. He says: God will destroy our city, we must leave. And the sons-in-law said, our father-in-law is making a joke. And the ones who took it as a joke were the very ones who were lost. Listen. So it is that many times we will tell our people that God will destroy the world. And the others laugh and say: as if that could happen. This old preacher has lost his mind, he is not well, our father-in-law Lot has lost it. And the striking thing is that God says: and whoever else among his acquaintances can be saved as well. Oh, what an opportunity. In the end no one agreed to leave the city; that is, they did not go out of the city. And because Lot suffered

a nervous collapse. Lot, his wife and his two daughters were trembling, they were trembling. And they suffered what we suffer when we see a catastrophe bearing down on us, and we are paralyzed, nailed to the spot, and our feet will not move to flee.

And then, it says, the two angels seized them by the hands. They took them by their hands to bring them out of the city.

My dear ones, Lot's wife was lost on the road. Held by the hand of God — permit me to say it — and in a tangible, perceptible way. And she was lost. That is, you can be lost even when God is holding you by the hand. Yes. When can I be saved? When I too want to be saved.

Lot's wife turned back to see what had become of her house. Was her household lost, or was it not?

The third case is Nineveh. Here, please, listen to this. This perhaps will be of use to us. Listen, this perhaps will be of use to us. You know that God sends the prophet Jonah to proclaim that the city will be destroyed if it does not repent.

And for three days Jonah goes about the great city of the Assyrians, saying that God will destroy the city. But note this: God was not believed in Nineveh; He was not known there. It was a pagan, idol-worshipping city. So now some Jew comes to say this and that to Nineveh, as you can imagine. The Assyrians had many times troubled the northern kingdom of Israel, which in the end they subjugated and carried off into captivity.

And the Assyrians were hated in the soul of the Hebrews — and of Jonah — and for this reason he did not want to go to Nineveh. To go and see Nineveh saved, their enemies, their very enemies — he did not want to go. And God tells him: you will go. And when he flees toward Tarshish, toward Spain, God brings him down, and the fish swallows him, devours him, and goes and casts him out on the shores of Phoenicia, and tells him: what I told you, you will do — you will go to Nineveh. Preach repentance. And the repentance of Nineveh was exemplary, an astonishing thing. From the king, it says, down to the animals, they fasted three days, and they put ashes on their heads and sackcloth,

sackcloth, to show their penthos, their mourning over sin.

Of course Jonah repented and went, because he says, 'Lord...' [the inserted saying here is corrupted and cannot be recovered]. You know the rest of the story. Read Jonah; it's a little book, only four or five chapters. Read it, all of you who are going home, and you'll be helped very much by it. I won't tell the rest of the story. You'll enjoy it greatly, you'll see. The destruction of Nineveh was averted.

The Ninevites, the Assyrians, came and took the Northern Kingdom captive, and years passed. Among the captives was Tobit with his family, that is, chiefly with his son, his wife, and his son Tobias. Tobit had a great ordeal with the Assyrians, a very great one. Read Tobit; it is a very beautiful story there. You will see this: that after Tobit was indeed restored, following the sufferings he endured and so on, and even became quite wealthy there in Nineveh, Tobit prepares to die and says to his son, Listen, my child. He was, you see, fifty-eight years old, he went blind, in eight years his eyes were healed, and he died at a hundred and fifty-eight years old, a hundred and fifty-eight.

So he says to his son, this is the last chapter of Tobit, a memorable one, if you read it carefully, my child, look: I know that Jonah is a true prophet, and that the things he said will come to pass. Nineveh may not have been destroyed, because it repented, but it has returned to its wickedness; and for this very reason I tell you that the destruction of Nineveh will indeed take place.

So here is one who, as you saw, interprets in a prophetic manner an earlier prophet of his, Jonah. And he says to him: when I die you will bury me; your mother too will die, and beside me you will bury your mother as well. And as soon as you have buried your mother, you will sell everything, I told you this will be of use to us, you will sell everything and depart. And you will go to where your father-in-law is, to Ecbatana of Media; there will be peace there, and you will see that Nineveh will be destroyed.

Tobit died, and his wife died too, and Tobias buried them. He carried out his father's command, which is to say he believed the prophecy. He gathered everything together, he sold all that he had, everything he had, he gathered it all, and he leaves and goes to Ecbatana in Media. A little before Tobias himself died, at the age of a hundred and twenty-seven, he learned, it says, of the destruction of Nineveh, which Nebuchadnezzar had already destroyed once before. He destroyed it utterly, to the highest degree, so that Nineveh never lifted up its head again and passed out of history.

You saw that God gave warning, and in what manner now: that my child, depart, he says to Tobias, depart, the city will be destroyed. Years later it was indeed destroyed, but he had to leave, and he left. This is another manner of departure from a place. I told you this manner will be of use to us; but why do I say it will be of use, when it is God who will determine each time the measure of the flight, the flight of His people, His faithful people. Lastly he saw Jerusalem, my beloved, oh, that Jerusalem. Truly this city, the slayer of the prophets, according to the words of the Lord, and the slayer of Christ, had to be punished. But within the city there nevertheless lived faithful ones, the potential Christians. How then will the good be punished together with the wicked, the faithful together with the unfaithful? How will this be done?

Listen now to how the Lord gives warning here, listen to the manner. And when you see Jerusalem encircled by armies, then know that her desolation has drawn near. When you see armies coming, that is, troops, coming to surround the city, then know this: her destruction has drawn near, then.

Let those who are in Judea flee, specific things: the province of Judea, those who are in Judea, let them flee to the mountains. Look: then let those who are in Judea flee to the mountains, let them go to the hills, and let those in the midst of her depart, and those who dwell within the city, let them take to the road and flee, take to the road at once and flee. Listen to the manner, how quickly. And let those who are in the countryside not enter, those who are out in their fields, and they see, men are plowing, plowing, and there is in one moment an uproar, we see an army far off, let them not go into Jerusalem; from their field let them flee. In another Evangelist, for I am telling you now from Luke, chapter twenty-one, verse twenty, another Evangelist says: the one who is up on the housetop, on his terrace, and the houses were single...

Single-storey, two-storey, and they would go up onto the sun-terraces, the rooftops they had up above; they would set out watermelons to dry, and each one has some task, I said, to hang out clothes, I do not know what a housewife does up on her housetop, on her terrace. If she sees from the terrace armies coming, then let her not go down into her house to take her necessities; let her not take even a garment, nothing. But by the stairway she will flee, and head straight for the gate of the city; she will go out of the city and flee.

For the gates will be shut, we say this further on now, for the gates will be shut when they see armies, and then they will not have time to flee, and it will already be too late. My beloved, the Lord spoke a memorable word, which had its place and always has its place, this word. When He had spoken these words of warning, He said, Remember Lot's wife, call to mind the wife of Lot. That is, what befell Lot's wife? She turned back to take her belongings, she looked at her belongings. She became a pillar of salt. If you turn back to take your belongings, the gates will be shut and you will be lost.

Then, my beloved, then, those who had believed in Christ and who remembered His words, when they saw the Roman armies, fled from the city. On the contrary, from the villages of Judea those who did not believe in Christ and did not know His words went into Jerusalem to be safe, because it was a fortified city.

And there took place the terrible siege of the year seventy after Christ, and the city was destroyed to such a degree that its destruction remained monumental and proverbial throughout history. The faithful, however, were spared. What did they have to remember? The words of Christ. What did He say? Remember Lot's wife.

But my beloved, one departure still remains, the eschatological one. About that, God first, we will speak next Sunday.

Ενθυμίστε, αγαπητοί μου, ότι είχαμε αναφερθεί εις την πτώση της Ρώμης Βαβυλώνας, ή Βαβυλώνας Ρώμης, και ότι η αιτία αυτής της πτώσεως είναι, όπως σημειώνει ο Ιερός Συγγραφεύς, εις το 18ο κεφάλαιο, στίχος 3, ότι εκ του οίνου του θυμού της πορνείας αυτής πέπωκαν πάντα τα έθνη, και οι βασιλείς της γης μετά αυτής επόρνευσαν, και οι έμποροι της γης εκ της δυνάμεως του στρήνους αυτής επλούτησαν.

Ότι από το κρασί του θυμού της πορνείας της ήπιαν όλα τα έθνη και οι βασιλείς της γης μαζί της πόρνευσαν και οι έμποροι της γης πλούτησαν από τη δύναμη της σπατάλης της και της ασωτείας της.

Όπως ήδη σας εξήγησα, ο στίχος αυτός αιτιολογεί την πτώση της Βαβυλώνος Ρώμης. Δείχνει ακόμη και τις βαθιές επιδράσεις του κακού, σε όλα αυτά τα έθνη επί των οποίων επιδρά η Βαβυλώνα Ρώμη. Οι βασιλείς της γης πορνεύουν μετά της Ρώμης.

Τι σημαίνει αυτό; Με το να αποδέχονται τις φθοροποιές επιδράσεις της.

Είναι μάλιστα η πνευματική πορνεία που σημαίνει η συμμετοχή, την αρνητική θέση, στον αρνητικό ρόλο που παίζει αυτή η δύναμη. Οι έμποροι της γης πλουτίζουν, όπως λέγει, εκ της δυνάμεως του στρήνους αυτής.

Ενθυμίστε, την περασμένη φορά είχαμε ερμηνεύσει την λέξη στρήνος, που σημαίνει κάτι πάρα πολύ έτσι βαθύ από πλευράς. Θα λέγαμε επιθυμίες και σπατάλη. Σας είχα εξηγήσει από το λεξικό ότι η πρώτη έννοια είναι η αλαζονεία του βίου, δηλαδή η πολυτέλεια, η αφθονία των υλικών αγαθών και η σπατάλη.

Μια δευτέρα σημασία της λέξεως στρήνος σημαίνει ακολασία και τρυφή, και μια τρίτη σημασία, η θερμή επιθυμία και ο πόθος, δηλαδή η λαγνία, εκείνο το οποίο δηλαδή πραγματικά σήμερα παρατηρεί κανείς σε όλους τους τομείς της ζωής μας, ιδιαίτερα στην εποχή μας, που βλέπετε πως οι άνθρωποι με όλα τα υλικά που χρησιμοποιούν, και όλους τους τρόπους που χρησιμοποιούν να ηδονίζονται ποικιλοτρόπως. Με το τσιγάρο, με τα ναρκωτικά, με τα ποτά, με τον τρόπο που κάθονται ακόμη σε μία καρέκλα.

Ακούσατε τι είπα, με τον τρόπο ακόμη που κάθονται σε μία καρέκλα. Όλα τα θέλουν να είναι, να προκαλούν όλα μίαν ηδονή, μίαν άνεση, μίαν ευχαρίστηση, μίαν απόλαυση, μίαν τρυφή. Αυτό λέγεται στρήνος, και ότι οι έμποροι, λέει, της γης επλούτησαν από των στρήνων αυτής της Βαβυλώνας Ρώμης. Επλούτησαν. Δηλαδή καλή επιχείρηση, όπως βλέπετε. Αν θα θέλαμε να σχολιάσουμε αυτή την επιχείρηση των εμπόρων από την ένταση του στρήνους της Βαβυλώνας Ρώμης, θα είχαμε να σημειώσουμε ότι αυτό σε κάθε εποχή γίνεται, και όπως σας εξήγησα ιδιαιτέρως στην εποχή μας. Αυτό το ποικίλο κακό που υπάρχει στην εποχή μας, είτε λέγεται ανηθικότης είτε λέγεται διαστροφή, πω πω το θέμα της διαστροφής.

Τι εμπορικές δουλειές κάνουν οι ειδικοί έμποροι επί των διαστροφών; Πλουτίζουν πραγματικά συνδικάτα του κακού, γερά συνδικάτα που μπορούν να ανεβάζουν και να κατεβάζουν Προέδρους των Ηνωμένων Πολιτειών.

Για να πάρετε μία εικόνα, φοβερά συνδικάτα του κακού και του εγκλήματος, συνδικάτα. Έτσι, πλουτίζουν, θα λέγαμε, με αυτό το ποικίλο κακό, με την ανηθικότητα, με την πορνεία, με τα πορνικά περιοδικά, με τα περιοδικά των ποικίλων διαστροφών, με το κάπνισμα, με τα ναρκωτικά.

Τα ναρκωτικά, τα χρήματα τα οποία, μου έλεγε κάποιος, τα χρήματα τα οποία ως κεφάλαια κρατούν οι έμποροι των ναρκωτικών, είναι δεκαπλάσια του προϋπολογισμού των ΗΠΑ. Είναι φοβερό πράγμα. Είναι φοβερό πράγμα. Αντιλαμβάνεστε λοιπόν τι δύναμις υπάρχει. Γι' αυτό, καθώς θα δείτε στη συνέχεια, με την πτώση της πόλεως Ρώμης Βαβυλώνας οδύρονται οι έμποροι, γιατί ζημιώνουν. Ακόμα η μόδα, η μόδα σε όλους τους τομείς, η πολυτέλεια, τα εικονογραφημένα, το τραγούδι, το τραγούδι, εκατομμύρια πλάκες, δίσκοι, κυκλοφορούν χιλιάδων τραγουδιών. Όλα αυτά είναι καταλυτικά πραγματικά της κοινωνίας και του ανθρώπου, και δυστυχώς γίνονται αντικείμενον πλουτισμού των αετονύχηδων του εμπορίου.

Υπάρχει ένα ποτόν που το λένε κοκακόλα και λέει όποιος πίνει ξαναπίνει. Γιατί άραγε ξαναπίνει; Θα έλεγε κανείς αφελώς γιατί απλώς θα ήταν πολύ ωραίο, δεν είναι αυτό, όποιος πίνει ξαναπίνει γιατί έχει μέσα ναρκωτικό.

Και αυτό εδημοσιεύθηκε στις εφημερίδες τις ελληνικές, υπάρχει μια μάρκα, ας μην την πω, τσιγάρων που λέγει όποιος καπνίζει ξανακαπνίζει. Και έχω ακούσει ότι όσοι καπνίζουν αυτή τη μάρκα δεν μπορούν να την αφήσουν.

Διότι έχουν βάλει μέσα μια μικρή δόση ναρκωτικού. Και οι έμποροι, οι έμποροι του κακού πλουτίζουν, πλουτίζουν.

Το εμπόριο, αγαπητοί μου, είναι καλόν, αν το θέλετε είναι και εξαγιασμένον. Όταν γίνεται έστω και με κίνητρο το κέρδος, αλλά, εφόσον όμως, γίνεται αληθινός φορέας των αγαθών της γης προς όλους τους ανθρώπους.

Δηλαδή, αν έχετε προσέξει, όταν ο Θεός εδημιούργησε τη γη μας, τον πλανήτη μας, σε όλα τα σημεία του πλανήτου μας, δεν έβαλε τα ίδια προϊόντα. Σε αυτό το σημείο έβαλε τα Α προϊόντα, σε άλλο σημείο της γης έβαλε Β προϊόντα.

Εκείνα που είναι μεσογειακά προϊόντα δεν είναι τροπικά, και εκείνα που είναι τροπικά δεν είναι μεσογειακά.

Γιατί ο Θεός συνεκέρασε, θα λέγαμε, τα προϊόντα της γης κατά τρόπον έτσι, ώστε να υπάρχει ανάγκη μεταφοράς των υλικών αγαθών από τον ένα τόπο στον άλλον. Την οποία μεταφορά βεβαίως θα κάνουν οι έμποροι, έστω, ξαναλέμε, και με κίνητρο το κέρδος, επιτέλους, επιτέλους, άξιος ο εργάτης του μισθού αυτού.

Μάλιστα παλαιότερους χρόνους οι έμποροι κινδύνευαν πολύ στη μεταφορά των εμπορευμάτων. Όχι λίγες φορές έχαναν τα εμπορεύματα από τους ληστάς, ή ακόμη από μια κακοκαιρία, από ένα καταποντισμό πλοίου και το καθεξής.

Να πληρωθεί ο άνθρωπος που κάνει τη δουλειά αυτή. Αλλά τι γίνεται όμως; Ο Θεός έτσι τα εμπούρασε τα πράγματα, τα τοποθέτησε για να υπάρχει κοινωνία αγάπης. Να έρθουν τα αγαθά της Αφρικής, ξέρω εγώ, οι μπανάνες, οι καρύδες, οι χουρμάδες, τι είναι.

Και να πούμε, κοίταξε αυτά, ήρθαν από την Αφρική, να στείλουμε εμείς το κρασί μας, τη σταφίδα μας, τα σύκα μας, να πουν, κοίταξε, ήρθαν από εκεί. Και με τα εμπορεύματα, τα αγαθά της γης, να γίνεται ταυτοχρόνως και η κοινωνία των ανθρώπων.

Είναι σπουδαίο αυτό, είναι σπουδαίο, αγαπητοί μου, εάν όμως βεβαίως καλώς τοποθετηθεί το εμπόριο, έτσι το εμπόριο επί αγαθών πραγμάτων, ξαναλέγω άλλη μια φορά, είναι εξαγιασμένον. Οι έμποροι οπωσδήποτε είναι σπουδαίοι παράγοντες, αλλά μόνον με αυτές τις προϋποθέσεις.

Όταν μπει όμως το άπληστον κέρδος, το αχόρταστον κέρδος, τότε και φθάνουν να εμπορεύονται όχι πλέον τα αγαθά της γης, όχι τα αγαθά της γης, αλλά να εμπορεύονται τα όσια και τα ιερά, να εμπορεύονται αυτήν την ανθρωπίνη υγεία, με νοθείες φαρμάκων ή δήθεν φάρμακα αποτελεσματικά και να μην κάνουν τίποτε, να εμπορεύονται και αυτήν την ανθρωπίνη υγεία, να εμπορεύονται ακόμα και αυτή την ανθρωπίνη ελευθερία, να εμπορεύονται αυτή την ανθρωπίνη ψυχή και την ανθρωπίνη σωτηρία.

Τότε νομίζω καταλαβαίνουμε, όλα αυτά κατατάσσονται στον χαρακτηρισμό του προκειμένου αγιογραφικού χωρίου που σας διάβασα. Ότι αυτοί οι έμποροι πλουτίζουν από των στρήνων της πόλεως της διεφθαρμένης αυτής.

Το παράνομο εμπόριο και τα παράνομα κέρδη βεβαίως σήμερα θεωρούνται εξυπνάδα, μεγάλη εξυπνάδα. Όμως, αγαπητοί μου, από το νόμο του Θεού ένα τέτοιο εμπόριο, ύποπτο, βρώμικο, είναι ανευλόγητο και καταδικαστέο.

Ενθυμίστε από την σχετική ευαγγελική περικοπή ότι ο Κύριος επέτρεψε τους δαίμονες που τον παρεκάλουν στο πρόσωπο του Γεργεσηνού να περάσουν και να μπουν μέσα εις τους χοίρους, και τότε δυο χιλιάδες χοίροι, το επέτρεψε ο Κύριος, εδαιμονίστησαν και οδηγήθησαν οι χοίροι εις τον κρημνόν της λίμνης και επνίγησαν.

Είναι γνωστό, αυτό εμπαρόδω σας το λέγω, ότι βεβαίως τα ζώα το νερό το προσέχουν, όπως και τη φωτιά. Εάν ένα ζώο δεν αγαπά το νερό, δεν πλησιάζει στο νερό. Πολύ παραπάνω μάλιστα ο χοίρος δεν αγαπάει καθόλου το νερό.

Πώς λοιπόν τώρα δύο χιλιάδες χοίροι έσπευσαν να αυτοπνιγούν; Ο άνθρωπος αυτοκτονεί, το ζώο δεν αυτοκτονεί. Τι, είχαν υποθέσεις, προβλήματα και απεγοητεύτησαν οι χοίροι και πήγαν να αυτοκτονήσουν, και δη ομαδικώς;

Αυτό είναι εξ αντικειμένου απόδειξις ότι υπάρχουν δαίμονες. Εξ αντικειμένου απόδειξις. Όμως, όμως, ο Κύριος ετιμώρησε αυτούς. Ίσως κάποιοι θα λέγαν, το είπαν, εζημίωσε την ξένη περιουσία. Ο Ιησούς Χριστός είναι ο Κύριος πάντων.

Και δεν μπορεί να λέει κανείς και να ομιλεί περί περιουσίας του, γιατί ο Κύριος των πάντων είναι ο Ιησούς Χριστός. Ποια είναι οι περιουσίες σου, άνθρωπε, ποια είναι οι περιουσίες σου; Αλλά σε τιμωρεί πραγματικά ο Χριστός, και σε τιμωρεί πραγματικά γιατί κάνεις παράνομα έργα.

Ετιμώρησε λοιπόν τους Γεργεσηνούς επειδή ακριβώς μετείχοντο παρανόμων έργων. Ο νόμος απηγόρευε και τη βρώση του χοιρινού κρέατος και την εκτροφή των χοίρων. Αυτή είναι η τύχη των παρανόμων έργων. Είναι υπόδειγμα η περίπτωση των χοίρων που επνίγησαν στη λίμνη. Είναι υπόδειγμα γεωγραφικό, αγαπητοί. Γι' αυτό θα παρακαλέσω, αν ποτέ στη ζωή σας, σας πούν, πλάι στο επάγγελμα που έχετε, να μετέλθετε και κάτι, μια ώρα, δύο ώρες, τρεις ώρες την ημέρα, που να είναι παράνομο αυτό, θαρρώ να βρίσκεστε μέσα σε μια χαρτοπαικτική λέσχη για να βοηθήσετε κάτι, ή δεν ξέρω σε τι άλλες δουλειές τέτοιες, να διακινείτε λαθραία εμπορεύματα, ναρκωτικά ή δεν ξέρω τι άλλο,

προσέξτε, είναι ανευλόγητο κέρδος, προσέξτε, είναι ανευλόγητο κέρδος, ο Θεός να φυλάξει. Παρομοιάζεται ο άνθρωπος με τους εμπόρους αυτής της περικοπής που τώρα διαβάζουμε.

Και ήκουσα άλλην φωνήν εκ του ουρανού λέγουσαν· Έξελθε εξ αυτής ο λαός μου, ίνα μη συγκοινωνήσητε ταις αμαρτίαις αυτής, και ίνα εκ των πληγών αυτής μη λάβητε· ότι εκολλήθησαν αυτής αι αμαρτίαι άχρι του ουρανού, και εμνημόνευσεν ο Θεός τα αδικήματα αυτής.

Στίχοι 4 έως 5. Άκουσα άλλη φωνή από τον Ουρανό που έλεγε· Βγείτε από την πόλη αυτή, εσύ ο λαός μου, για να μην συγκοινωνήσετε με τις αμαρτίες αυτής της πόλεως,

ώστε να μην φτάσετε και να τιμωρηθείτε όταν θα τιμωρηθεί η πόλη, γιατί οι αμαρτίες της έφτασαν μέχρι τον Ουρανό. Και θυμήθηκε ο Θεός τα αμαρτήματα της πόλεως, δηλαδή τα είδε και έρχεται να τα τιμωρήσει.

Μετά όπως βλέπετε από την πρώτην αγγελική φωνή, ακούγεται δευτέρα φωνή από τον Ουρανό. Με το σύνθημα όπως ο λαός, είπα σύνθημα να το θυμόσαστε, όπως ο λαός του Θεού που τυχόν κατοικεί στην πόλη αυτή, και βεβαίως μέσα σε όλες τις πόλεις κατοικούν άνθρωποι του Θεού, να εξέλθει από την πόλη, να φύγει ώστε να μη μετέχει τόσο στις αμαρτίες της πόλεως όσο και στην τιμωρία της. Έχουμε εδώ μια σπουδαία, αγαπητοί, γεωγραφική θέση η οποία είναι παράλληλος με ό,τι προαναγγέλλει τόσο ο προφήτης Ισαΐας όσο και ο προφήτης Ιερεμίας. Θα το δούμε παρακάτω.

Ο Θεός εδώ παραγγέλλει μία έξοδο, την έξοδο του λαού του, η οποία ιστορικά άλλοτε είναι τροπική και άλλοτε είναι τοπική. Και τροπική εννοεί το να είναι ο λαός στην ίδια πόλη, ο λαός του Θεού, στην ίδια αμαρτωλή πόλη, στη Βαβυλώνα, αλλά να μην μετέχει ο λαός του Θεού στα έργα τα αμαρτωλά της Βαβυλώνης, στα έργα τα αμαρτωλά των ασεβών. Είναι εκείνο το οποίο παραγγέλλει ο Απόστολος Παύλος και είναι πραγματικά θαυμάσιο όταν λέγει· «Μη γίνεστε ετεροζυγούντες απίστοις, τις γαρ μετοχή δικαιοσύνη και ανομία; τις δε κοινωνία φωτί προς σκότος; τις δε συμφώνησις Χριστώ προς βελίαλ, ή τις μερίς πιστώ μετά απίστου. Β' Κορινθίους, έξι κεφάλαιο, δεκατέσσερις, δεκαπέντε στίχους.

Είναι πολύ ενδεικτικό αυτό, το ότι πρέπει να κάνει ένας πιστός, που να εξέλθει τροπικά, δηλαδή ως προς τον τρόπο, ως προς τη συμπεριφορά, ως προς την σχέση με τους άλλους. Είναι πολύ σπουδαία θέση αυτή, θα την αναλύσω.

Μη γίνεστε ετεροζυγούντες απίστοις. Ετεροζυγούντες, τι θα πει αυτό; Άλλο ζυγός είναι του απίστου, άλλο ζυγός είναι ο δικός σου. Ο δικός σου ο ζυγός είναι του Ευαγγελίου. Είπε ο Κύριος ότι ο δικός μου ο ζυγός είναι χρηστός, χρήσιμος, ωφέλιμος.

Ο ζυγός των απίστων είναι ζυγός του διαβόλου.

Ζυγός λέγεται αυτό το ξύλο που μπαίνει μεταξύ δύο ζώων, δύο βοδιών, επί παραδείγματι, προκειμένου να οργώσουν. Λέγεται ζυγός. Λοιπόν, μη γίνεστε ετεροζυγούντες απίστοις, μη δηλαδή μπαίνετε να οργώσετε με το να είσαστε δύο διαφορετικοί άνθρωποι.

Ο νόμος ο παλιός, αγαπητοί μου, ο νόμος ο παλιός της παλαιάς, έλεγε ότι δεν θα βάλεις δύο διαφορετικά ζώα στο άροτρό σου για να οργώσεις.

Δεν θα βάλεις επί παραδείγματι βόδι με όνο· το όνος έχει πολλή δύναμη, το άλλο δεν έχει δύναμη. Και φυσικά θα στραβώνει ο ζυγός, το ένα ζώο μετά πια θα τραβάει το άλλο. Αλλά το κλειδί της ερμηνείας, πέρα από την πρακτική ωφέλεια του πράγματος, μας το δίδει ο Απόστολος Παύλος.

Και λέγει, σε μια άλλη περίπτωση, ας μην αναφέρομαι πιο πολύ γιατί θα σας απασχολήσω. Μη τω Θεώ μέλει περί των βοών; Ο Θεός ενδιαφέρεται για τα βόδια; Πάντως λέει, για μας δεν γράφει και αυτό; Τι σημαίνει αυτό;

Είναι μια εικόνα από το ζωικό βασίλειο που πρέπει να σε βοηθήσει εσένα στο να σκεφτείς τούτο. Ότι δεν πρέπει να είσαι αυτό τώρα που λέει στην Καινή Διαθήκη ο Απόστολος Παύλος. Τι δηλαδή; Μη γίνεστε ετεροζυγούντες απίστοις.

Δεν μπορείς να μπεις κάτω από τον ίδιο ζυγό, εσύ ο πιστός με έναν άπιστον άνθρωπο. Δεν μπορείτε. Και το χειρότερο είναι ότι εσύ τελικά θα προδώσεις την πίστη σου και όχι αυτός θα ωφεληθεί. Τις γαρ μετοχή δικαιοσύνη και ανομία;

Τι μετοχή, τι τέριασμα μπορεί να υπάρξει ανάμεσα στην ανομία; Δικαιοσύνη εδώ θα πει αρετή, αγιότητα, ανάμεσα στην ανομία που η ανομία είναι η αμαρτία όπως λέει ο Ευαγγελιστής, με την αρετή, την αγιότητα. Υπάρχει καμία σχέση; Τις δε κοινωνία φωτί προς σκότος. Τι μετοχή, τι κοινωνία, τι τέριασμα μπορεί να υπάρχει μεταξύ του φωτός και του σκοταδιού; Τις δε συμφώνησις Χριστώ προς Βελίαλ.

Πώς είναι δυνατόν να συμφωνήσει ο Χριστός με τον διάβολο; Συμφωνούν; Ή τις μερίς πιστώ μετά απίστου; Και τι μερίδα μπορεί να υπάρξει, τι σχέση μπορεί να υπάρχει μεταξύ του πιστού και του απίστου; Καμία Αυτό λοιπόν, αν το καταλάβουν οι αγαπητοί μου οι χριστιανοί μας.

Τότε εξέρχονται ανά πάσα στιγμή τροπικώς από την πόλη, την αμαρτωλή στην οποία κατοικούν. Αν το θέλετε, από τον καιρό που ο Χριστιανισμός κηρύχθηκε στον κόσμο, αυτή την τροπική έξοδο ζητάει πάντοτε το Ευαγγέλιο από τους πιστούς.

Αν θα μου πείτε πώς μπορεί να γίνει αυτό, θα σας διαβάσω μια περικοπή λίγο σύντομα από την περίφημη εκείνη επιστολή προς Διόγνητον, που είναι προϊόν του δευτέρου αιώνος μετά Χριστόν. Εκεί δίνει την απάντηση, πώς θα είναι αυτή η τροπική έξοδος των πιστών. Χριστιανοί γαρ, ούτε γη, ούτε φωνή, ούτε έθεσι, διακεκριμένοι των λοιπών ανθρώπων.

Οι χριστιανοί λέγει, ούτε ως προς την πατρίδα, ούτε ως προς την γλώσσα, τη φωνή, γλώσσα ελληνική, αγγλική, ιταλική τι είναι, ούτε στα ήθη ξεχωρίζουν, στα έθιμα, με τους άλλους ανθρώπους. Δηλαδή οι συνήθειες μέσα σε μία πόλη, όπως επί παραδείγματι, αλλάξαμε την ώρα, αλλάξαμε την ώρα σήμερα, τι σημαίνει αλλάξαμε την ώρα, ακολουθούν αυτήν την αλλαγή της ώρας, φυσικά και η πιστή και η άπιστη, και ένα σωρό άλλα πράγματα, τα οποία μπορούν να υπάρχουν μέσα σε μία πόλη, ότι πρέπει να οδηγώ αυτοκίνητο πηγαίνοντας δεξιά, ότι πρέπει να περνάω σαν πεζός από τα καρφιά, και ούτω καθεξής.

Είτε λοιπόν λέγει, είσαι πιστός, είτε όχι, θα κάνεις το ίδιο. Δεν διακρίνονται λοιπόν οι χριστιανοί ως προς αυτά. Ούτε γαρ που πόλεις ιδίας κατοικούσι, ούτε διαλέκτω τινί παρηλλαγμένη χρώνται. Ούτε λέγει, δικές τους πόλεις κατοικούν, ουτοπία θα ήταν αυτό. Να πούμε, ελάτε αγαπητοί μου, ποιοι από εσάς είναι χριστιανοί, ελάτε να πάμε να χτίσουμε μια δική μας πόλη, να είμαστε μόνοι μας.

Ιδεώδες αλλά ουτοπία. Ακούσατε τι είπα, ουτοπία. Ούτε λοιπόν κατοικούν ξεχωριστές πόλεις, ούτε διάλεκτον και γλώσσα ξεχωριστή χρησιμοποιούν. Πατρίδας οικούσιν ιδίας. Ακούστε τώρα εδώ να δείτε, ότι ενώ είναι μέσα στις ίδιες πόλεις, πως κινούνται. Ακούσατε το, είναι ένα κλασικό κομμάτι σε αυτήν την επιστολή προς Διόγνητον. Είναι υπέροχο.

Βέβαια ένα τμήμα σας διαβάζω, γιατί είναι μεγαλύτερο και είναι θαυμάσιο. Πατρίδας οικούσιν ιδίας, αλλ' ως πάροικοι. Βεβαίως ο καθένας κατοικεί τη δική του την πατρίδα. Αυτός είναι Λαρισαίος, εκείνος είναι Τυρναβίτης.

Αλλά ο καθένας ενώ κατοικεί την πατρίδα του, εκεί που γεννήθηκε, όμως σαν πάροικος.

Ότι η αληθινή μας πατρίδα είναι στον ουρανό. Κατά το, ου γαρ έχομεν ώδε μένουσαν πόλιν, αλλά την μέλλουσαν επιζητούμεν. Μετέχουσι πάντων ως πολίται, δέστε πόσο χρήσιμο είναι αυτό, μετέχουν σε όλα σαν πολίτες, θα πάνε να ψηφίσουν, θα κινηθούν όπως οι πολίτες και οι νόμοι ορίζουν, και πάνθ' υπομένουσιν ως ξένοι. Και όλα τα υπομένουν, σαν να μην είναι πολίτες εκείνης της πόλεως.

Πάσα ξένη πατρίς εστιν αυτών, κάθε ξένος τόπος είναι πατρίδα τους, και πάσα πατρίς ξένη, και κάθε πατρίδα για αυτούς είναι ξένη, ή εδώ ή εκεί όπου ο Θεός με έχει φυτέψει. Για τον παρόντα βίο, θα φύγουμε από την παρούσα ζωή, εν σαρκί τυγχάνουσι, αλλ' ου κατά σάρκα ζώσι, βεβαίως σαρκικά είναι, ζουν στον κόσμο, δηλαδή, θέλω να συγγνώμη, δηλαδή είναι με το σώμα τους τον κόσμο αυτόν, αλλά δεν ζουνε σαρκικά, με το σώμα είναι, αλλά δεν ζουνε σαρκικά, επί γης διατρίβουσι, περνούν τον καιρό τους πάνω στη γη, αλλά εν ουρανώ πολιτεύονται, πολιτεύονται ουράνια.

Εκείνο το πολίτευμά τους. Λέγει ο Απόστολος Παύλος. Το πολίτευμά σας είναι στον ουρανό. Μπορεί να ψηφίζουν εδώ στη γη. Το αληθινό πολίτευμα είναι στον ουρανό. Πείθονται τοῖς ὡρισμένοις νόμοις. Και τοῖς ἰδίοις βίοις.

Νικούν τους νόμους τω ιδίω βίω. Πείθονται στους νόμους της πολιτείας. Τι λέγει, νόμοι της πολιτείας; Αυτό και αυτό και αυτό. Μάλιστα. Τρόπος με τον οποίο ζουν. Ξεπερνούν τους νόμους. Είναι εκείνο που λέγει ο Απόστολος Παύλος, δίκαιο, ακούσατε το αυτό, νόμος ου κείται, για τον δίκαιο, για τον άγιο, δεν υπάρχει νόμος, γιατί δεν υπάρχει νόμος, γιατί είναι άγιος, δεν υπάρχει περίπτωση να παραβεί τίποτε, γιατί είναι άγιος. Βλέπετε λοιπόν, πείθονται στους νόμους της πολιτείας, αλλά και τους ξεπερνούν. Δηλαδή, είμαι στρατιώτης αγαπητοί μου, πρέπει να μου πουν ότι πρέπει να είμαι πειθαρχικός. Υπάρχει μία μια δουλειά που λέγεται αγγαρεία, δηλαδή λένε οι στρατιώτες, έχουμε αγγαρεία. Αγγαρεία θα πει δουλειά με το ζόρι, το λέει η λέξις, δεν θα πει εργασία, θα πει αγγαρεία. Και τι θα πει αγγαρεία τώρα εδώ, που θα πάμε να κάνουμε, να κάνουμε τι; Θέλει να σκουπίσουμε το προαύλιο, να πλύνουμε τα καζάνια. Γιατί αγγαρεία; Γιατί αγγαρεία; Ποιος θα φάει από τα καζάνια, και ποιος θα περπατάει στο προαύλιο; Εμείς ήδη δεν θα είμαστε,

Γιατί λοιπόν θα πρέπει να είναι αγκαρία και όχι εργασία; Με το να δω λοιπόν αυτό όχι ως αγκαρία αλλά ως εργασία, με τον τρόπο που κινούμαι και με τον τρόπο που σκέπτομαι, ξεπερνώ την εντολή της πειθαρχίας ότι πρέπει να κάνω καθαριότητα.

Το καταλαβαίνω εγώ από μόνος μου. Αυτό θα πει υπέρβαση των νόμων. Ξεπέρασμα με τον ίδιο μου τον τρόπο, όπως σκέπτομαι και όπως αντιλαμβάνομαι και όπως ενεργώ.

Ὅπερ ἐστὶν ἐν σώματι ψυχή, τοῦτ' εἰσὶν ἐν κόσμῳ Χριστιανοί. Και με δύο λόγια λέει απλά, απλά να το πούμε, όπως είναι η ψυχή στο σώμα, έτσι είναι οι χριστιανοί μέσα στον κόσμο. Και μάλιστα λίγο πιο κάτω, αν θέλετε, λέγει το εξής: Ο κόσμος έχει λόγον υπάρξεως, επειδή έχουν λόγον υπάρξεως οι χριστιανοί.

Και ο κόσμος υπάρχει γιατί υπάρχουν οι χριστιανοί. Αν δεν υπήρχαν οι χριστιανοί, ο κόσμος δεν θα είχε λόγον υπάρξεως. Αυτό είναι και αγιογραφικό. Μέσα στα Σόδομα και στα Γόμορρα, εάν ήσαν δέκα, δέκα αγαπητοί μου ευσεβείς άνθρωποι, θα είχε λόγους ο Θεός να διατηρήσει αυτή την πεντάπολη και να μην την καταστρέψει.

Αλλά δεν ήσαν ούτε δέκα. Που σημαίνει ότι ο Λωτ ήταν δίκαιος. Διότι ζούσε στα Σόδομα, αλλά δεν ζούσε με τους σοδομιτικούς τρόπους ζωής. Μας αναφέρει ο Απόστολος Πέτρος στη Δευτέρα του Επιστολή, 2,7, το εξής· «Καὶ δίκαιον Λὼτ καταπονούμενον ὑπὸ τῆς τῶν ἀθέσμων ἐν ἀσελγείᾳ ἀναστροφῆς ἐρρύσατο· βλέμματι γὰρ καὶ ἀκοῇ ὁ δίκαιος ἐγκατοικῶν ἐν αὐτοῖς ἡμέραν ἐξ ἡμέρας ψυχὴν δικαίαν ἀνόμοις ἔργοις ἐβασάνιζεν· οἶδεν Κύριος εὐσεβεῖς ἐκ πειρασμοῦ ῥύεσθαι.» Δηλαδή, τον δίκαιο Λωτ που τον έβλεπε να καταπονείται, να καταπονείται από τι; Από τα άθεσμα της αναστροφής σε σχέση με ασέλγειες. Φοβερό πράγμα.

Διαβάστε εκεί στην Γένεση, θα δείτε αγαπητοί μου, πραγματικά πόσο υπέφερε ο Λωτ, πόσο υπέφερε που έβλεπε τα παρά φύσιν αμαρτήματα να γίνονται εις την πόλη να πει, κατά τρόπον αναιδέστατον, αναιδέστατον, έφτασε, έφτασε, έφτασε, τι να πει κανείς, τι να πει, εζήτησαν οι άνθρωποι αυτοί, τους δύο φιλοξενουμένους του, να τους προσβάλλουν ηθικώς, και λέει μη το κάνετε αυτό, μη το κάνετε, έχω λέει δύο κόρες, Ανάληψη, Ανάμεσά τους, ημέραν εξ ημέρας ψυχή δικαία να νόμισε και ευασάνισε, ευασάνισε τη δικαία του ψυχή βλέποντας τα παράνομα από τα έργα, γιατί γνωρίζει ο Κύριος να σώζει τους ευσεβείς, είδατε λοιπόν ο Λωτ, ο Λωτ ζούσε στα Σόδομα, θα επαναλάβω, αλλά δεν ζούσε σοδομητικά, αυτό θα πει, εξέρχομαι τροπικά, ήρθε η στιγμή ο Λωτ να εξέλθει και τοπικά, θα το δουλειώσει,

Θα δούμε λίγο πιο κάτω.

Τι τοπική έξοδος, την οποία εντέλλεται ο Θεός, συναντάται σε πολλά σημεία της Αγίας Γραφής. Σας αναφέρω τον Ισαΐα 52,11, Ιεζεκιήλ 20,34, Β' Κορινθίους 6,17. Ακούστε τι λέγει.

Διό και πρόκειται περί τοπικής, όχι τροπικής.

Διό εξέλθατε εκ μέσου αυτών και αφορίσθητε, λέγει Κύριος, και ακαθάρτου μη άπτεσθε, καγώ εισδέξομαι υμάς, δηλαδή γι' αυτό βγείτε από ανάμεσά τους, τοπικά και αφορίστετε, αφορίζω θα πει από και ορίζω, δηλαδή ξεχωριστείτε, ξεχωριστείτε, δηλαδή με εμφανή τρόπο ξεχώρισμα, τοπικός και τίποτε το ακάθαρτο να μην το εγγίσετε και εγώ θα σας δεχθώ, λέει ο Θεός.

Όπως ήταν θυμίστε από την ιστορία, την ιερή ιστορία, η έξοδος των Εβραίων από την Αίγυπτο είχε έναν τοπικό περιορισμό στην πατρίδα τους, δηλαδή έφυγαν από την Αίγυπτο και πήγαν στη γη της Επαγγελίας Εκεί στη γη της Επαγγελίας ο Θεός τους είπε να μην έχουν ουδεμίαν κοινωνία με τους γύρω αλλοφύλους Μάλιστα πριν μπούν εις την γη της Επαγγελίας, είναι γνωστή αυτή η ιστορία, όταν τους κάλεσαν οι Μωαβίτες ακριβώς για να τους αδυνατίσουν από πλευράς πνευματικής αντοχής, ακούσατε, να τους αδυνατίσουν από πλευράς πνευματικής αντοχής, δια να τους καταβάλουν, αυτό που κάνουμε και στην πατρίδα μας σήμερα

Μας αδυνατίζουν πνευματικά υπούλως για να μας καταβάλουν και να μας εξαφανίσουν. Αυτό κάνανε οι Μωαβίτες και τους κάλεσαν σε μια γιορτή· Ελάτε να δείτε τα ήθη και τα έθιμά μας, ελάτε να δείτε τις γιορτές μας, και θυσίασαν, λέει, στον Βεελφεγώρ και έφαγαν αλισγήματα, δηλαδή από τις θυσίες των ειδώλων και πόρνευσαν με τις γυναίκες, με τις κοπέλες των Μωαβιτών. Το κάνανε επίτηδες και αυτό. Το κάνανε επίτηδες οι Μωαβίτες να τους μπλέξουν. Και τότε οργίστηκε ο Θεός και έπεσε σφαγή, τρομερό, θα έλεγε κανείς.

Δεν υπήρχε άλλη θεραπεία, λέει ο Ιπποκράτης, ότι δεν θεραπεύει τούτο και εκείνο, το θεραπεύει ο σίδηρος Και ότι δεν θεραπεύει ο σίδηρος, το θεραπεύει η φωτιά, και ότι δεν θεραπεύει η φωτιά, θα να θεωρηθεί ανίατον Εδώ έπρεπε λοιπόν ο σίδηρος να θεραπεύσει, δηλαδή χειρουργική επέμβαση Και έπεσε σφαγή και εφονεύτησαν, εσφάγησαν 23.000 άνδρες την μέρα εκείνη

Γιατί έπρεπε να κοπεί αυτό το κακό να φύγει Και είπε ο Μωυσής στους Εβραίους να το θυμόσαστε Μωαβίτης ουδέποτε θα γίνει προσήλυτος Διότι προσπάθησαν να σας ξεγελάσουν, να σας αδυνατήσουν και να σας νικήσουν

Μία μικρή παρένθεση. Η Ρουθ ήτανε Μουαβίτισσα και είναι πρόγονος του Χριστού και είναι από τα τέσσερα γυναικεία ονόματα που αναφέρει ο Ευαγγελιστής Ματθαίος. Αυτά είναι πάροδος, αυτά λέγω παρενθετικά, γιατί κατόπιν αυτό ήρθε με την έννοια των λαών πια, ότι εν Χριστώ όλοι δύνανται να σωθούν και οι Μουαβίτες δύνανται να σωθούν.

Αλλά χωρίς να σημαίνει ότι πρέπει να κάνω παρέα με όλους αυτούς οι οποίοι μπορούν να με αδυνατήσουν πνευματικά και στο τέλος να χάσω το Θεό.

Έτσι οι Εβραίοι αποτελούν ένα τυπικό παράδειγμα ενός λαού ο οποίος είναι τοπικά απομονωμένος. Αυτή είναι η τοπική, θα λέγαμε, αναχώρηση, η τοπική έξοδος. Αλλά έχουμε και άλλη περίπτωση που είναι και τοπική, που είναι και τροπική.

Είναι η αναχώρηση πολλών χριστιανών, ιδίως στους τρεις πρώτους αιώνες, που καταφεύγουν στις ερήμους. Αλλά και μέσα στην ιστορία επαναλαμβάνεται αυτή η τοπική έξοδος και θα επαναληφθεί και στα έσχατα.

Θα επαναληφθεί και στα έσχατα οπωσδήποτε, το λέει η Αποκάλυψη. Η γυναίκα που είδαμε στο 13 κεφάλαιο, την οποία καταδιώκει ο δράκων και είναι η γυναίκα εκκλησία, αυτή λέγει καταφεύγει εις την έρημον με την τοπική σημασία της λέξεως έρημος, με την τοπική, δηλαδή με την έννοια του εδάφους, στην ερημιά. Όταν λέμε έρημος, δεν εννοούμε άμμο, όπως θα λέγαμε η έρημος Σαχάρα, αλλά εις τις ερημιές, εκεί που δεν κατοικούν άνθρωποι.

Ότι δηλαδή οι πιστοί εκεί θα καταφύγουν, στις ερημιές, εκεί καταφθάνει ο δράκων, για να την καταστήσει, τα ενθυμείστε, όταν τα λέγαμε ποταμοφόρητον, να την πνίξει, θα πει να την πνίξει, να φτάσουν εκεί ιδέες και ιδεολογίες για να την πνίξει την γυναίκα εκκλησία.

Αλλά τελικά γλιτώνει η νέα Εκκλησία. Οι πιστοί που γνωρίζουν γιατί φεύγουν από τον κόσμο για να σωθούν, γλιτώνουν. Είναι αυτή, θα λέγαμε, η ηρωική έξοδος των χριστιανών. Βέβαια η ηρωική έξοδος των Μεσολογγιτών υμνήθηκε.

Δεν ξέρω ποιος μπορεί να υμνήσει αυτή την ηρωική έξοδο των χριστιανών. Αλλά την υμνεί αυτός ο ουρανός.

Με έναν συνοπτικό τρόπο όλα αυτά που σας είπα, τόσο ο Ανδρέας Καισαρείας όσο και ο Αρέθας. Αυτή την έξοδο από τη Βαβυλώνα που εντέλλεται ο Θεός στο λαό του. Την εννοούν αυτήν τη Βαβυλώνα σύμπαντα των φθαρτών κόσμων.

Ό,τι δεν έχει σχέση με τη Βασιλεία του Θεού και ό,τι έχει σχέση με την αμαρτία. Και αν το θέλετε, όπως λέγαμε και την περασμένη φορά, είναι και η εκκοσμικευμένη Εκκλησία. Η εκκοσμικευμένη Εκκλησία, η πιστή εκείνη, είτε σαν διοίκηση, είτε σαν μέλη της Εκκλησίας, που ζουν ένα μεσοβέζικο χριστιανισμό.

Αυτή η Εκκλησία, λέγαμε την περασμένη φορά, ούτε σώζει, ούτε σώζεται. Αυτή η Εκκλησία αποδοκιμάζεται από τον Θεό. Μια εκκοσμικευμένη Εκκλησία αναμφισβήτητα είναι ό,τι λέει, ό,τι είπαμε, είναι κόσμος. Και αφού είναι κόσμος, από αυτήν την Εκκλησία, την εκκοσμικευμένη, ο λαός του Θεού πρέπει να εξέλθει, πρέπει να φύγει.

Τι λέγει στη συνέχεια των Ιερών Κειμένων; Ίνα μη συγκοινωνήσετε τις αμαρτίες αυτής, και ίνα εκ των πληγών αυτής μη λάβετε. Και όλα αυτά για να μην γίνεται κοινωνός των αμαρτιών της πόλεως και συνεπώς και των τιμωριών που θα λάβει.

Όπως είδατε, έχουμε μία σειρά εξόδων, μία σειρά εξόδων.

Αξίζει να τις μελετήσετε αυτές τις εξόδους, αγαπητοί μου, όπως λέγαμε τώρα, θα το δείτε στη συνέχεια. Που κάθε φορά ο Θεός υποδεικνύει και τον τρόπο της αναχωρήσεως.

Κάθε φορά, θα το πω άλλη μια φορά γιατί πρέπει να τυπωθεί στα αυτιά σας, γιατί θα σας χρειαστεί, θα μας χρειαστεί. Κάθε φορά ο Θεός υποδεικνύει τον τρόπο της αναχωρήσεως. Αυτή τη στιγμή, αν μου πείτε ότι πρέπει να φύγω, με ποιο τρόπο, θα σας έλεγα: αγνοώ.

Όταν θα έρθει η ώρα που πρέπει να φύγω, θα μου το δείξει αυτό ο Θεός, θα το δείξει μόνο στην Εκκλησία του αυτό, ακούσατε. Οι τρόποι που θα σας πω χρονικά προηγούνται. Μένει μόνο ακόμη ένας, ο εσχατολογικός τρόπος αναχωρήσεως. Θα μιλήσουμε γι' αυτό. Και η πρώτη έξοδος και ο τρόπος διασώσεως ήταν η εποχή του Νώε, που ο Νώε σώθηκε με την κιβωτό. Ο Νώε ήταν δίκαιος, ενώ η εποχή του ήταν σάρκες. Ου μη καταμείνη το πνεύμα εν αυτής, διά του είναι αυτούς σάρκας, λέγει ο Θεός. Αποφασίζει ο Θεός την καταστροφή.

Ο Θεός λοιπόν υποδεικνύει τρόπο σωτηρίας τώρα του Νώε και του λέγει: θα κατασκευάσεις μία κιβωτό, εκεί θα σωθείς. Έτσι βλέπουμε ότι λέγει στον Νώε μία έξοδο, του λέγει και τον τρόπο της εξόδου: θα φύγεις από τον λαόν αυτόν, αυτοί θα καταστραφούν, θα φύγεις μέσα σε μία κιβωτό. Τα Σόδομα και τα Γόμορρα, σας είπα προηγουμένως, ο Λωτ είναι δίκαιος, υποφέρει βλέπων δεινά την αμαρτωλότητα των κατοίκων. Ο Θεός καταστρέφει την πόλη. Τον Λωτ πώς τον σώζει; Με το να τον βγάλει έξω από την πόλη. Του λέγει: σώζων σώζε την σεαυτού ψυχήν. Ο Λωτ τρέμει. Όταν του ανεκοίνωσε, πρέπει να είναι μετά τα μεσάνυχτα αυτή η ιστορία, γιατί εκείνο το βράδυ εδέχθηκε την επίθεση των κατοίκων της πόλης, ζητούντες αυτοί να αμαρτήσουν με τους δύο επισκέπτες του, και ήταν άγγελοι, εις τύπον της Αγίας Τριάδος.

και δη, και δη, εις τύπον του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, πού φτάνει ο άνθρωπος, πού φτάνει, πού φτάνει. Και, αγαπητοί μου, ύστερα από την περιπέτεια αυτή, τη νυχτερινή, λέγουν οι δύο επισκέπτες, που ακόμη δεν είναι γνωστοί στον Λωτ: ετοιμάσου, ο Κύριος θα βρέξει πυρ και θείον εις την πόλη αυτήν, δεν θα μείνει κανείς. Έχεις τίποτα συγγενείς; Έχεις τίποτα γνωστούς; Πες τους να φύγουν.

και αυτοί. Ναι, λέγει, έχω δύο γαμπρούς. Οι κόρες μου είναι αρραβωνιασμένες. Να πάω να τους το πω. Ακούστε και αυτό το σημείο, μας είναι χρήσιμο. Και τότε, αγαπητοί μου, πηγαίνει και λέει στους γαμπρούς του, εκεί τη νύχτα, εκεί είναι τη νύχτα, όχι παραπάνω. Λέγει: ο Θεός θα καταστρέψει την πόλη μας, πρέπει να φύγουμε. Και είπαν οι γαμπροί, ο πεθερός μας γελοιάζει. Λέει, η αστεία ήταν η χαμένη. Ακούσατε. Έτσι πολλά Πολλές φορές θα λέμε στον λαό μας ότι ο Θεός θα καταστρέψει τον κόσμο. Και οι άλλοι οι άνθρωποι γελούν και λέγουν: αν είναι δυνατόν. Τα 'χασε αυτός ο γεροκήρυκας, δεν είναι καλά, τα 'χασε ο Λωτ ο πεθερός μας. Και το χαρακτηριστικό είναι που λέει ο Θεός και όποιος άλλος γνωστός του μπορεί να σωθεί. Πω πω ευκαιρία. Τελικά κανείς δεν εδέχθηκε να φύγει από την πόλη, δηλαδή δεν εξήλθαν της πόλεως. Και επειδή ο Λωτ έπαθε

ένα νευρικό κλονισμό. Έτρεμαν ο Λωτ, η γυναίκα του και οι δύο του κόρες, έτρεμαν. Και έπαθαν εκείνο που παθαίνομε όταν βλέπουμε μία επικείμενη καταστροφή και καθηλούμεθα, καρφωνόμαστε στη θέση μας και τα πόδια μας δεν κουνάν να φύγουν.

Και τότε, λέγει, οι δύο άγγελοι τους έπιασαν από τα χέρια. Από τα χέρια τους έπιασαν για να τους βγάλουν έξω από την πόλη.

Αγαπητοί μου, η γυναίκα του Λωτ χάθηκε στο δρόμο. Πιασμένη από το χέρι του Θεού, επιτρέψατέ μου, και κατ' αισθητόν τρόπον. Και χάθηκε. Δηλαδή μπορείς να χαθείς ακόμη και αν σε πιάσει ο Θεός από το χέρι. Ναι. Πότε μπορώ να σωθώ; Όταν θέλω και εγώ να σωθώ.

Η γυναίκα του Λωτ γύρισε πίσω να δει το σπίτι της τι απέγινε. Χάθηκε το νοικοκυριό της ή δεν χάθηκε;

Τρίτη περίπτωση είναι η Νινευή. Εδώ ακούστε, παρακαλώ, αυτό. Αυτό θα μας χρειαστεί ίσως. Ακούστε, αυτό θα μας χρειαστεί ίσως. Ξέρετε ότι ο Θεός στέλνει τον προφήτη Ιωνά να παραγγείλει ότι η πόλη θα καταστραφεί, εάν δεν μετανοήσει.

Και ο Ιωνάς τρεις μέρες γυρίζει την μεγάλη πόλη των Ασσυρίων να λέγει ότι ο Θεός θα καταστρέψει την πόλη. Σημειώσατε δε ότι ο Θεός δεν ήταν πιστευτός στην Νινευή, δεν ήταν γνωστός, ήταν ειδωλολατρική πόλη. Κάποιος λοιπόν Ιουδαίος τώρα, έρχεται να ειπεί στην Νινευή το και το, καθώς θέλετε. Οι Ασσύριοι πολλές φορές ενοχλούσαν το βόρειο βασίλειο του Ισραήλ, το οποίο και τελικά υποδούλωσαν και αιχμαλώτευσαν.

Και ήσαν μισητοί οι Ασσύριοι στην ψυχή των Εβραίων, ο Ιωνάς, και για αυτό το λόγο δεν ήθελε να πάει στην Νινευή. Να πάει να σωθεί η Νινευή, οι εχθροί τους, οι εχθροί τους, δεν ήθελε να πάει. Και ο Θεός του λέει: θα πας. Και όταν φεύγει για την Θαρσίς, την Ισπανία, τον παίρνει από κάτω ο Θεός, και τον τρώει το ψάρι, τον καταπίνει, και πάει και τον βγάζει στα παράλια της Φοινίκης, και του λέει: αυτό που σου είπα θα κάνεις, θα πας στην Νινευή. Κήρυξε την Μετάνοια. Στάθηκε δε υποδειγματική η Μετάνοια της Νινευή, καταπληκτικό φαινόμενο. Από τον βασιλιά, λέει, μέχρι τα ζώα ενήστευσαν τρεις μέρες, και έβαλαν στάχτη στο κεφάλι τους και σακιά,

Τσουβάλια, για να δείξουν το πένθος τους.

Μετανόησε βεβαίως ο Ιωνάς που πήγε, γιατί λέει Κύριε [...εδώ η εμβόλιμη ρήση είναι αλλοιωμένη και μη ανακτήσιμη...]. Την ιστορία την παρακάτω την γνωρίζετε. Διαβάστε τον Ιωνά, είναι μικρό βιβλιαράκι 4-5 κεφάλαια είναι. Διαβάσατέ τα όσοι θα πάτε στο σπίτι σας, θα ωφεληθείτε πάρα πολύ. Δεν θα πω την ιστορία παρακάτω. Θα σας αρέσει πολύ, θα το δείτε. Απεφεύχθη η καταστροφή της Νινευή.

Ήρθαν οι Νινευίτες, οι Ασσύριοι, αιχμαλώτευσαν το Βόρειο Βασίλειο, πέρασαν χρόνια Ανάμεσα στους αιχμαλώτους είναι και ο Τωβίτ με την οικογένειά του Δηλαδή με το γιο του κυρίως, τη γυναίκα του και το γιο του τον Τωβία Είχε μια μεγάλη περιπέτεια με τους Ασσυρίους, ο Τωβίτ, πολύ μεγάλη, διαβάστε τον Τωβίτ, είναι πολύ ωραία ιστορία εκεί πέρα Θα δείτε το εξής, ότι αφού αποκαταστάθηκε βεβαίως και ο Τωβίτ, ύστερα από τις ταλαιπωρίες που υπέστη λοιπά και λοιπά, και μάλιστα έγινε και αρκετά πλούσιος, εκεί στην Νινευή, ετοιμάζεται να πεθάνει ο Τωβίτ και λέει στο γιο του, άκουσε παιδί μου, ήτανε λοιπόν 58 χρονών, ξέρετε, ετυφλώθηκε, σε 8 χρόνια έγιναν καλά τα μάτια του και πέθανε 158 χρονών, 158 χρονών.

Λέει λοιπόν στο γιο του, είναι το τελευταίο κεφάλαιο του Τωβίτ, αξιομνημόνευτο, αν το διαβάσεις χαρίς με προσοχή, παιδί μου κοίταξε, εγώ γνωρίζω ότι ο Ιωνάς είναι αληθινός προφήτης, και ότι αυτά που είπε θα γίνουν. Μπορεί η Νινευή να μην κατεστράφη, διότι μετενόησε, αλλά επανήλθε στην κακία της, γι' αυτό τούτο σου λέγω, ότι θα πραγματοποιηθεί η καταστροφή της Νινευή.

Έτσι ένας, όπως είδατε το, με προφητικό τρόπο ερμηνεύει έναν προηγούμενο προφήτη του, τον Ιωνά Και του λέγει, όταν θα πεθάνω θα με θάψεις, θα πεθάνει και η μάνα σου και δίπλα μου θα θάψεις και τη μάνα σου Και μόλις θάψεις και τη μάνα σου θα τα πουλήσεις όλα, σας είπα θα μας χρειαστεί, θα τα πουλήσεις όλα και θα φύγεις Και θα πας εκεί που είναι ο πεθερός σου, στα Εκβάτανα της Μηδίας, εκεί θα υπάρχει ειρήνη και θα δεις, θα καταστραφεί

Πέθανε ο Τωβίτ, πέθανε και η γυναίκα του, τους έθαψε ο Τωβίας, εξετέλεσε την εντολή του πατέρα του, δηλαδή πίστεψε στην προφητεία. Τα μάζεψε όλα, πούλησε ό,τι είχε, ό,τι είχε, τα μάζεψε όλα και φεύγει και πηγαίνει στα Εκβάτανα της Μηδίας. Λίγο πριν πεθάνει ο Τωβίας, στην ηλικία των 127 ετών, έμαθε, λέγει, την καταστροφή της Νινευή, την οποία κατέστρεψε ως πρότερον ο Ναβουχοδονόσορ, την κατέστρεψε εις υπερθετικόν, ώστε δεν ξανασήκωσε πια κεφάλι η Νινευή και έφυγε από την ιστορία.

Είδατε ότι ο Θεός ειδοποίησε, ειδοποίησε με ποιον τρόπο τώρα, ότι παιδί μου φύγε λέει στον Τωβία, φύγε θα καταστραφεί η πόλη, ύστερα από χρόνια, κατεστράφη όμως, έπρεπε να φύγει, έφυγε, άλλος τρόπος αυτός, αναχωρήσεως από έναν τόπο, σας είπα, θα μας χρειαστεί αυτός ο τρόπος, αλλά τι λέω θα μας χρειαστεί, ο Θεός θα καθορίζει κάθε φορά, το μέτρο της φυγής, Φυγής του Λαού Του, του Πιστού Λαού Του. Τέλος είδε τα Ιεροσόλυμα, αγαπητοί μου, ω, αυτά τα Ιεροσόλυμα. Αληθινά, αυτή η πόλις, η Προφητοκτόνος, κατά τους Λόγους του Κυρίου, και η Χριστοκτόνος, έπρεπε να τιμωρηθεί. Αλλά μέσα στην πόλη ζούσαν όμως πιστοί, οι πιθανοί χριστιανοί. Πώς λοιπόν, θα τιμωρηθούν και οι καλοί με τους κακούς, οι πιστοί με τους απίστους, πώς θα γίνει αυτό;

Ακούστε τώρα πῶς ειδοποιεί εδώ ο Κύριος, ακούστε τον τρόπο. Όταν δε ίδητε κυκλουμένην υπό στρατοπέδων την Ιερουσαλήμ, τότε γνῶτε ότι ήγγικεν η ερήμωσις αυτής, όταν δείτε να έρχονται στρατόπεδα, δηλαδή, στρατεύματα, να έρχονται να κυκλώσουν την πόλην, τότε, να το ξέρετε, επλησίασε η καταστροφή της, τότε.

Οι εν τη Ιουδαία φευγέτωσαν, συγκεκριμένα πράγματα, η επαρχία της Ιουδαίας, αυτοί που είναι στην Ιουδαία να φύγουν, εις τα όρη, κοιτάξτε, τότε οι εν τη Ιουδαία φευγέτωσαν εις τα όρη, να πάνε στα βουνά, και οι εν μέσω αυτής εκχωρείτωσαν, και αυτοί που κατοικούν μέσα στην πόλη, δρόμο να πάρουν και να φύγουν, τόσο δρόμο να πάρουν και να φύγουν, ακούσατέ το με ποιο τρόπο, Πόσο γρήγορα, και οι εν ταις χώραις μη εισερχέσθωσαν, αν είσαι αυτοί, αυτοί που είναι στα χωράφια τους, και δουν, οργώνουν οι άνθρωποι, οργώνουν, και είναι στη μία κονθόρυβο, βλέπουμε μακριά στρατό, να μην μπούνε μέσα στα Ιεροσόλυμα, από το χωράφι τους να φύγουνε, σε άλλον Ευαγγελιστή, γιατί σας λέω τώρα για τον Λουκά, 21 κεφάλαιο, στίχος 20, άλλος Ευαγγελιστής λέγει, αυτός που είναι στο δώμα επάνω, στην ταράτσα του, και τα σπίτια ήτανε μόνοι

Μονώροφα διώροφα και ανέβαιναν στα λιακωτά, τις ταράτσες απάνω που είχανε, έβαζαν καρπούζια να ξηραθούν, και ο καθένας έχει μια δουλειά, είπα να απλώσει ρούχα, δεν ξέρω τι κάνει μια νοικοκυρά πάνω στο δώμα της, την ταράτσα της. Αν δει από την ταράτσα να έρχονται στρατεύματα τότε να μη κατέβει στο σπίτι της να πάρει τα χρειώδη, ένα ρούχο να μη πάρει, τίποτα Αλλά από τη σκάλα θα φύγει και κατευθείαν θα κατευθυνθεί στη πύλη της πόλεως, θα βγει από την πόλη και θα φύγει

Διότι θα κλείσουν οι πύλες, το λέμε τώρα εμείς παρακάτω αυτό, διότι θα κλείσουν οι πύλες όταν θα δουν στρατεύματα και τότε δεν θα προλάβουν να φύγουν και θα είναι πλέον αργά Αγαπητοί μου, είπε έναν αξιομνημόνευτο λόγο ο Κύριος, ο οποίος είχε τη θέση του και έχει πάντα τη θέση του ο λόγος αυτός. Όταν είπε τα λόγια αυτά της ειδοποιήσεως, είπε μνημονεύετε της γυναικός Λωτ, να ενθυμήσετε τη γυναίκα του Λωτ. Δηλαδή, τι έπαθε η γυναίκα του Λωτ; Γύρισε να πάρει τα πράγματά της, κοίταξε τα πράγματά της. Έγινε στήλη άλατος. Εάν εσείς γυρίσετε να πάρετε τα πράγματά σας, θα κλείσουν οι πύλες και θα χαθείτε.

Τότε αγαπητοί, τότε, εκείνοι που πίστεψαν στον Χριστό και που θυμήθηκαν τα λόγια του, όταν είδαν τα στρατεύματα τα ρωμαϊκά, έφυγαν από την πόλη. Αντιθέτως, από τα χωριά της Ιουδαίας που δεν πίστεψαν στον Χριστό και δεν ξέραν τα λόγια του, μπήκανε στην Ιερουσαλήμ για να ασφαλιστούν, επειδή ήτο οχυρωμένη πόλις.

και εκεί έγινε η φοβερή πολιορκία των 70 μετά Χριστόν και κατεστράφη η πόλη εις βαθμόν που έμεινε μνημειώδης και παροιμιώδης η καταστροφή της μέσα στην ιστορία. Οι πιστοί όμως εγλίτωσαν. Τι έπρεπε να θυμηθούν; Τα λόγια του Χριστού. Τι είπε; Μνημονεύετε της γυναικός Λωτ.

Αλλά αγαπητοί μου, μένει ακόμα μία έξοδος, η εσχατολογική. Γι' αυτήν, πρώτα ο Θεός, θα μιλήσουμε την ερχομένη Κυριακή.