Η Αγία Θεοδώρα

Ποιος όμως είναι ο δρόμος που βάδισε και έφτασε στην αγιότητα; Θα αναφερθούμε με συντομία σε όσα είναι γνωστά για τη ζωή και την πολιτεία της, με βάση τα ιερά συναξάρια της Εκκλησίας μας, με σκοπό ο καθένας μας.

Η Αγία καταγόταν από την αγιοτόκο και ηρωοτόκο Πελοπόννησο, γι' αυτό και από κάποιους ονομάζεται Αγία Θεοδώρα η Πελοποννησία.

Οι πιθανότερες περιοχές φαίνεται να είναι οι Αρκαδοί, δηλαδή στα χρόνια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, αλλά που αγαπούσαν τον Θεό και μετέδωσαν στα παιδιά τους την πίστη στον Χριστό. Από μικρή ηλικία, η Θεοδώρα, σε σχέση με τα άλλα της αδέλφια, είχε μια ιδιαίτερη αγάπη και κλίση προς τον Θεό. Σε τέτοιο βαθμό που επιθύμησε να αφιερώσει όλη της τη ζωή σε αυτό. Αποφασίστηκε

Αποφασίζει να εγκαταβιώσει σε μοναστήρι και εκεί να καλλιεργήσει τον έρωτά της για τον Χριστό. Το παράδοξο όμως είναι ότι προτίμησε όχι ένα γυναικείο μοναστήρι, αλλά ένα ανδρικό.

Παρουσιάστηκε στη Μονή της Παναίτσας, μια μονή που βρίσκεται στα όρια των νομών Αρκαδίας και Μεσσηνίας, ως άνδρας με το όνομα Θεόδωρος. Δεν μπορούμε με σιγουριά να υποστηρίξουμε για ποιο λόγο το έκανε αυτό.

Πιθανόν ήθελε να εξαφανιστεί εντελώς. Στην ανδρώα μονή που εγκαταβίωσε, δεν άργησε να καταστεί παράδειγμα υπομονής, υπακοής και ταπείνωσης. Οι αρετές αυτές την οδηγούσαν σταδιακά σε μεγάλη πνευματική πρόοδο που αναγνωριζόταν και από τον ηγούμενο και από τους άλλους μοναχούς.

Οι πατέρες της Μονής, θαυμάζοντας την προσωπικότητα και τα χαρίσματα που τον διέκριναν, του εμπιστεύθηκαν τις εξωτερικές εργασίες της Μονής. Πράγματι, στο διακόνημα αυτό βρίσκονται πάντα μοναχοί ή μοναχές με εμπειρία στην πνευματική ζωή.

Στην ίδια χρονική περίοδο συνέβη στην ευρύτερη περιοχή της Πελοποννήσου φοβερός λιμός, έτσι που ο κόσμος και οι μοναχοί κινδύνευσαν από ασιτία. Όλοι οι πατέρες έστρεψαν τα βλέμματά τους στον Θεόδωρο ως τον μοναδικό που μπορούσε να βοηθήσει σε αυτήν την τόσο δύσκολη κατάσταση.

Πράγματι, ο Θεόδωρος επισκέφτηκε πολλά σπίτια χριστιανών προκειμένου να τους στηρίξει και, αν ήταν δυνατόν, να εξοικονομήσει και κάτι για τη μονή. Μια γυναίκα ξεστόμησε εναντίον του μια βαριά κατηγορία.

Η είδηση αυτή διαδόθηκε γρήγορα. Μια δεινή συκοφαντία είχε ήδη στηθεί. Οι γονείς της εγκυμονούσας γυναίκας, θυμωμένοι, ανέβηκαν στο μοναστήρι και βίαια προσέταξαν τον Θεόδωρο να τους ακολουθήσει. Ο μοναχός, αν και αρνήθηκε την κατηγορία, δεν αρνήθηκε να τους ακολουθήσει.

Στη συνέχεια τον δίκασαν και με συνοπτικές διαδικασίες τον έκριναν ένοχο. Έλαβε την εσχάτη των ποινών. Και ενώ μπορούσε με την αποκάλυψη του σώματός του να αποδείξει την αθωότητά του, προτίμησε να σηκώσει το βάρος της συκοφαντίας.

Ως τόπος του μαρτυρίου ορίστηκε το χωριό Βάστα στην περιοχή της Αρκαδίας. Ο δήμιος τον οδήγησε μέχρι εκεί, ενώ ο Θεόδωρος ακολουθούσε ως αμνός. Μετά από λίγη ώρα, η ψυχή της Αγίας Θεοδώρας φτερούγησε προς τον ουρανό, στην ετοιμασμένη θέση των Οσίων Παρθενομαρτύρων της Εκκλησίας μας.

Ο δήμιος και οι συνεργάτες του που αποκεφάλισαν τη μάρτυρα διέκριναν το σώμα της γυμνό και, μεταμεληθέντες, ζήτησαν συγχώρεση από την Αγία. Το θαυμαστό γεγονός έγινε γνωστό και οι άλλοι μοναχοί, θρηνολογώντας, έφτασαν στον τόπο του μαρτυρίου και, δοξάζοντας τον Θεό, ενεταφίασαν το σώμα στην Ιερά Μονή τους ή, κατά τη γνώμη άλλων, στον ίδιο τον τόπο του μαρτυρίου.

Πριν τον αποκεφαλισμό της, η Αγία ζήτησε, κατά την παράδοση, από τον Θεό τα μαλλιά της να γίνουν δέντρα και το αίμα της ποτάμι. Πράγματι, στη στέγη του ιδρυθέντος ναού που βρίσκεται στη Βάστα της Αρκαδίας, ανεφύησαν δέντρα, τα οποία παραδόξως στέκονται στη στέγη και ομολογούν ότι όπου ο Θεός βούλεται, νικάται φύσεως.

Ο Ιερός Χρυσόστομος, ο μεγάλος αυτός πατέρας της Εκκλησίας μας, λέγει: «Εορτή Αγίου, μίμησις Αγίου». Ας προσπαθήσουμε, με τη βοήθεια του Θεού μας και τις πρεσβείες της Αγίας μας, να της ομοιάσουμε, να γίνουμε Άγιοι, γιατί και ο Θεός μας είναι Άγιος.

Είπε ο Κύριος: «Άγιοι γίνεσθε, ότι εγώ άγιος ειμί». Αγίας Θεοδώρας που μόλις περιγράψαμε δίνει σε εμάς, σε όλους μας, μερικά μηνύματα που πρέπει να τα σημειώσουμε. Καταρχήν, διδασκόμαστε ότι η αγιότητα δεν είναι μια στάσιμη κατάσταση, αλλά ένας συνεχής αγώνας να καθαρίσει ο άνθρωπος την καρδιά του από τα πάθη και να ενωθεί στη συνέχεια με το Θεό.

Είναι αλήθεια ότι ο Παντοδύναμος Θεός όλα τα μπορεί, για όλα είναι ικανός. Ποιο όμως είναι αυτό που δεν μπορεί; Δεν μπορεί να ενωθεί με ακάθαρτη. Ο αγώνας μας, λοιπόν, είναι η κάθαρση της καρδιάς μας από τα πάθη και η συνέχιση της πνευματικής μας ζωής.

Επίσης, βλέπουμε, παίρνοντας αφορμή από το βίο της Αγίας Θεοδώρας, ότι η αγιότητα δεν σχετίζεται με την ηλικία ή το επάγγελμα ή την κοινωνική κατάσταση του παιδιού. Το παράδειγμα της Αγίας αποδεικνύει αυτή την αλήθεια.

Ήταν νεαρό κορίτσι όταν την τράβηξαν στην ερημιά που βρίσκεται σήμερα το προσκύνημα για να την αποκεφαλίσουν. Αλλά ενώ ήταν μικρή στην ηλικία, έδειξε θάρρος ανδρός. Τι την ενίσχυσε; Η χάρις του Θεού. Αυτή είναι που ενίσχυσε εκείνη και ενισχύει και τον καθένα από μας στον αγώνα της ζωής.

Αλλά όχι μόνο η ηλικία, αλλά και το επάγγελμα που ασκεί ο καθένας δεν είναι ανασταλτικός παράγοντας για να φτάσει στην Αγιότητα. Για παράδειγμα, έχουμε το βίο ενός άλλου Αγίου, του Αγίου Ευφροσύνου, που γιορτάζει και αυτός την ίδια μέρα με την Αγία Θεοδώρα.

Ποιο ήταν το επάγγελμά του; Ποιο ήταν το εμπόδιο για να φτάσει ο άνθρωπος στην Αγιότητα; Από όλα σχεδόν τα επαγγέλματα έχουμε περιπτώσεις πιστών που έφτασαν στην Αγιότητα. Πάλι, αν κάποιος είναι πλούσιος ή φτωχός, εμποδίζεται να γίνει Άγιος;

Η Αγία Θεοδώρα προερχόταν από φτωχούς και άσημους γονείς, αλλά γνωρίζουμε από τους συναξαριστές της Εκκλησίας ότι και βασιλείς ακόμα προτίμησαν το μοναχικό κελί και το τριμμένο ράσο στο Άγιον Όρος και παράτησαν και το στέμμα τους και την τρυφηλή ζωή.

Όπως κι αν είναι, λοιπόν, ο καθένας μας, κληρικός ή λαϊκός, πλούσιος ή φτωχός, επιφανής ή άσημος, μπορεί να γίνει Άγιος. Από οποιαδήποτε θέση μέσα στην κοινωνία, αξίζει να σημειωθεί ότι η Αγιότητα δεν σχετίζεται με την καλοπέραση.

Η ζωή του χριστιανού είναι ασκητική ζωή, έστω και αν ζει στο κέντρο των Αθηνών, όπως έλεγε ο μακαριστός Γέροντας Πορφύριος. Η ζωή των χριστιανών είναι ζωή θυσίας και συνάμα ζωή απέραντης αγάπης. Η στενή και τεθλιμμένη οδός είναι ταυτόχρονα μία οδός με μεγάλες και πνευματικές χαρές.

Η πνευματική ζωή που οδηγεί στην αγιότητα είναι στίβος πνευματικός, περιλαμβάνει μικρά ή μεγάλα εμπόδια και δυσκολίες. Είναι αυτά που καθημερινά ο καθένας μας αντιμετωπίζει στη ζωή του. Όσο δύσκολος όμως κι αν είναι αυτός ο δρόμος, είναι στο τέλος γλυκός και είναι η ουσία της ζωής.

Ο πόθος μας, πάνω απ' όλα στη ζωή, να προσπαθήσουμε να γίνουμε Άγιοι, μιμούμενοι το βίο της Αγίας Θεοδώρας, που τόσο στον ιερό χώρο της, στο χώρο που μαρτύρησε, όσο και σε κάθε σημείο της γης, όπου και αν βρεθεί ο καθένας και την επικαλεστεί, η Αγία Θεοδώρα.

Και βαδίζει τα ματωμένα της Αγίας Θεοδώρας που μόλις ακούσαμε, έχουμε και θαυμαστά γεγονότα, θαύματα που έχουν γίνει στο Ιερό Προσκύνημά της. Όχι έχουν γίνει, αλλά και γίνονται καθημερινά. Τα μεγάλα θαύματα που γίνονται και θα γίνονται μέσα στη ζωή του, ο Θεός είναι αυτός που ενεργεί μέσω των Αγίων της Εκκλησίας.

Οι πρεσβείες των Αγίων ενώπιον του Θεού βοηθούν όσους με πίστη τους επικαλούνται. Όλοι οι Άγιοι πρεσβεύουν για τους πιστούς, όπως κάνει και η γνωστή και στο Ιερό της Μονής της στην Αρκαδία, αλλά και σε πολλά άλλα μέρη του κόσμου.

Και ήταν αναγκαίο να επισκεφθεί κεντρικό θεραπευτήριο των Αθηνών για να προχωρήσει σε θεραπευτική αγωγή. Μετά την προσκύνηση της θαυματουργής εικόνας, αναχώρησε για την Αθήνα. Στον ύπνο της, όταν ξάπλωσε να ξεκουραστεί, είδε την Αγία Θεοδώρα να της μιλά και να την παρηγορεί λέγοντάς της ότι «Όλα θα πάνε καλά» και να μην ανησυχεί.

Όλοι τις επόμενες ημέρες, πιστοί και άπιστοι, μιλούσαν, αφού στα αποτελέσματα δεν βρέθηκε. Το περιστατικό έδωσε δύναμη και ενίσχυσε την πίστη τόσο της ίδιας όσο και της οικογένειάς της.

Αλλά θεραπεμένης μητέρας έφτασε στη Βάστα και ευχαρίστησε με όλη της την καρδιά την Αγία. Με την πρώτη ευκαιρία θα προσέλθει με τη μητέρα της για να καταθέσει τα δάκρυα ευγνωμοσύνης στη Μεγαλομάρτυρα.

Ένα ακόμα θαυμαστό γεγονός συνέβη μόλις τον προηγούμενο μήνα. Πρόκειται για τη θεραπεία του Νικόλα, ενός παιδιού έξι μηνών από την Κρήτη. Η κυρία Μαρία διηγήθηκε το θαύμα του εγγονού της. Μετά τη γέννηση του μικρού χρειάστηκε να εγχειριστεί σε επέμβαση ανοιχτής καρδιάς.

Ενώ το χειρουργείο θεωρήθηκε επιτυχημένο, ήταν αναγκαίο και ένα δεύτερο, το ίδιο επικίνδυνο με το πρώτο. Το προηγούμενο βράδυ της επέμβασης και ενώ είχε μεταφερθεί το παιδί από τους γονείς στην Αθήνα, η γιαγιά του προσευχήθηκε θερμά, με όλη της τη δύναμη, στο Θεό, την Παναγία και την Αγία Θεοδώρα.

Προσευχόταν για το μικρό παιδί να μπορέσει να ξεπεράσει το Γολγοθά που από τόσο μικρή ηλικία ανέβαινε. Που οι γιατροί έκαναν τις απαιτούμενες εξετάσεις, ανακοίνωσαν στους γονείς ότι δεν χρειάζεται να γίνει το χειρουργείο. Θα προτρέξουν να πούνε ότι πρόκειται για ένα τυχαίο γεγονός.

What path did she follow to reach holiness? We will briefly recount what is known of her life and conduct from the sacred accounts of the saints in our Church, so that each of us may become like her.

The Saint came from the Peloponnese, a land that has given birth to saints and heroes. That is why some call her Saint Theodora of the Peloponnese.

As for Theodora’s origins, Arcadia and Messenia seem the most likely regions. She lived in the ninth century, during the Byzantine Empire. Her parents were poor and little known, but they loved God and passed on their faith in Christ to their children. From an early age, compared with her siblings, Theodora had a special love for God and felt drawn to Him. She loved God so deeply that she longed to devote her whole life to Him. Day by day, she acquired what the Holy Fathers call love for Christ.

She decided to live in a monastery and nurture her love for Christ there. What is striking is that she chose a men’s monastery rather than a women’s monastery.

She arrived at the Monastery of Panaitsa, on the border between Arcadia and Messenia, presenting herself as a man named Theodore. We cannot say with certainty why she did this.

Perhaps she wanted to disappear completely. In the men’s monastery, she soon became an example of patient endurance, obedience, and humility. These virtues gradually led her to great spiritual progress, which the abbot and the other monks recognized.

The fathers of the monastery admired Theodore’s character and gifts, and entrusted him with work outside the monastery. This task is always given to monks or nuns with experience in the spiritual life.

Around that time, a terrible famine struck the wider Peloponnese. The people and the monks alike were in danger of starving. All the fathers turned to Theodore as the one person who could help in such a difficult situation.

Theodore visited many Christian homes to support the people and, if possible, gather something for the monastery. But one woman made a grave accusation against him.

The news spread quickly. A vicious slander was already taking shape. The pregnant woman’s parents went up to the monastery in anger and forcefully ordered Theodore to come with them. Though the monk denied the accusation, he agreed to go.

They put Theodore on trial and quickly found him guilty. The sentence was death. Though she could have proved her innocence by revealing that she was a woman, she chose to bear the weight of the slander.

The village of Vasta in Arcadia was chosen as the place of her martyrdom. The executioner led Theodore there, and she followed like a lamb. Soon afterward, the soul of Saint Theodora took flight to heaven, to the place prepared for the Church’s venerable virgin martyrs.

After beheading the martyr, the executioner and his companions saw her unclothed body. Filled with remorse, they asked the Saint’s forgiveness. Word of this wondrous event spread. The other monks came weeping to the place of her martyrdom and, glorifying God, buried her body in their monastery—or, according to others, at the place of her martyrdom itself.

According to tradition, before she was beheaded, the Saint asked God to turn her hair into trees and her blood into a river. And indeed, trees grew from the roof of the church built at Vasta in Arcadia. To this day they stand there in a wondrous way, bearing witness that where God wills, the order of nature is overcome.

John Chrysostom, that great father of our Church, says, “To celebrate a saint is to imitate a saint.” With God’s help and through our Saint’s intercessions, let us strive to be like her and to become saints, for our God is holy.

The Lord said, “Be holy, for I am holy.” The life of Saint Theodora, which we have just described, has lessons for every one of us. First, we learn that holiness is not a static state, but a continuing struggle to cleanse the heart of the passions and then to be united with God.

It is true that Almighty God can do all things. Yet what can He not do? He cannot unite Himself to an impure heart. Our struggle, then, is to cleanse our hearts of the passions and continue in the spiritual life.

The life of Saint Theodora also shows us that holiness does not depend on a person’s age, occupation, or place in society. Her example bears witness to this truth.

She was a young girl when they took her to the lonely place where her shrine stands today to behead her. Young as she was, she showed great courage. What strengthened her? The grace of God. That same grace strengthened her and strengthens each of us in the struggles of life.

Age is no barrier to holiness, and neither is a person’s occupation. Take, for example, another saint whose life we know: Saint Euphrosynos, who is commemorated on the same day as Saint Theodora.

What was his occupation? Did it keep him from reaching holiness? We know of faithful people from almost every occupation who became saints. And does being rich or poor prevent someone from becoming a saint?

Saint Theodora came from a poor and little-known family. Yet the lives of the saints tell us that even kings have chosen a monastic cell and a worn cassock on the Holy Mountain, leaving behind their crowns and their life of luxury.

So whatever our circumstances—clergy or laypeople, rich or poor, well known or unknown—each of us can become a saint. Whatever our place in society, holiness does not depend on a comfortable life.

The Christian life is a life of ascetic discipline, even for someone living in the heart of Athens, as the late Elder Porphyrios used to say. It is a life of sacrifice and, at the same time, of boundless love. The narrow and difficult road is also filled with great spiritual joys.

The spiritual life that leads to holiness is a spiritual struggle, with obstacles and difficulties, both small and great. These are the things each of us faces every day. Yet however difficult this road may be, in the end it is sweet. It is the heart of life.

Above all, let us long to become saints and strive to follow the life of Saint Theodora. At the holy place where she suffered martyrdom, and wherever people may be throughout the world and call upon her, Saint Theodora will be beside them, their helper and protector.

Along with the life of Saint Theodora that we have just heard, there are also wondrous events: miracles that have taken place at her holy shrine. They have not only happened in the past; they happen every day. The great miracles that happen and will happen in our lives come about through God’s grace. It is God who works through the saints of the Church.

The intercessions of the saints before God help those who call upon them in faith. All the saints intercede for the faithful, as Saint Theodora does. She is known at her holy shrine in Arcadia and in many other parts of the world.

Mrs. Elpida from Cyprus had metastatic cancer in her lung and needed to visit a major hospital in Athens for treatment. Before her trip to Athens, she visited Kythira to venerate Panagia Myrtidiotissa. After venerating the wonderworking icon, she left for Athens. When she lay down to rest, she saw Saint Theodora in a dream. The saint spoke to her and comforted her, saying, “Everything will be all right. Do not worry.”

In the days that followed, everyone, believers and unbelievers alike, talked about it, because the test results showed nothing. What happened gave her strength and deepened the faith of both her and her family.

The daughter of the woman who had been healed came to Vasta and thanked the saint with all her heart. At the first opportunity, she will return with her mother to offer the Great Martyr their tears of gratitude.

Another wondrous event took place just last month: the healing of Nikolas, a six-month-old boy from Crete. Mrs. Maria told us about the miracle involving her grandson. After he was born, the little boy had to undergo open-heart surgery.

Although the operation was considered successful, a second one was needed, just as dangerous as the first. The night before the operation, after the child’s parents had brought him to Athens, his grandmother prayed fervently, with all her strength, to God, the Most Holy Theotokos, and Saint Theodora.

She prayed that the little boy would get through the Golgotha he had faced from such an early age. When the doctors carried out the necessary tests, they told his parents that the operation was no longer needed. Some will be quick to say it was a coincidence.